Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk Македонци 0 878 5622407 5620877 2026-09-01T08:43:08Z Buli 2648 /* Македонци низ историјата */ Отстранета непотребна галерија во статијата. 5622407 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ |group = Македонци | flag= Flag of Macedonia (1992–1995).svg |flag_caption=Првото знаме на независна [[Република Македонија]], знаме со кое најмногу се идентификуваат Македонците. |title= |population = ~ '''2 — 3 милиони'''<ref name="Nasevski">{{Наведена книга |title= Македонски Иселенички Алманах '95 |last= Nasevski |first= Boško |authorlink= |author2= Angelova, Dora. Gerovska, Dragica |year= 1995 |publisher= Матица на Иселениците на Македонија |location= Skopje |pages= 52 & 53 }}</ref> |popplace={{Flag icon|Macedonia}} [[Македонија]] 1,297,981{{lower|<ref>[http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 2002 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040621055714/http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |date=2004-06-21 }}.</ref>}} |region1 = {{flagcountry|Australia}} |pop1 = 189,000 - 200,000 |ref1 = {{lower|<ref>[http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/PopularAreas?ReadForm&prenavtabname=Popular%20Locations&type=popular&&navmapdisplayed=true&javascript=true&textversion=false&collection=Census&period=2006&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&productlabel=Ancestry%20by%20Country%20of%20Birth%20of%20Parents&breadcrumb=POTL&topic=Ancestry& 2006 Census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130815034010/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/PopularAreas?ReadForm&prenavtabname=Popular%20Locations&type=popular&&navmapdisplayed=true&javascript=true&textversion=false&collection=Census&period=2006&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&productlabel=Ancestry%20by%20Country%20of%20Birth%20of%20Parents&breadcrumb=POTL&topic=Ancestry& |date=2013-08-15 }}.</ref><ref name="autogenerated1">[http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc Population Estimate from the MFA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080530070621/http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc |date=2008-05-30 }}.</ref>}} |region2 = {{fl |ref4 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/><ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.88215.pdf 2005 Figures].</ref>}} |region5 = {{flagcountry|United States}} |pop5 = 57,200&ndash;200,000 |ref5 = {{lower|<ref name=autogenerated1 /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-context=dt&-reg=DEC_2000_SF4_U_PCT001:001|547;&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-TABLE_NAMEX=&-ci_type=A&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2009_1YR_G2000_B04003&-tree_id=4001&-all_geo_types=N&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-search_results=01000US&-format=&-_lang=en 2009 Community Survey] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120105033050/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y |date=2012-01-05 }}.</ref>}} |region6 = {{flagcountry|Brazil}} |pop6 = 45,000 |ref6 = {{lower|<ref name="Nasevski"/> }} |region7 = {{flagcountry|Canada}} |pop7 = 37,055 - 200,000 |ref7 = {{lower|<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=26258490&lId=2 |title=Mac. Information Agency |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118090345/http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=26258490&lId=2 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= 2006 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181225044404/https://www12.statcan.gc.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=%20 |date=2018-12-25 }}.</ref>}} |region8 = {{flagcountry|Turkey}} |pop8 = 31,518 |ref8 = {{lower|<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/extraction/retrieve/en/theme3/cens/cens_nscbirth?OutputDir=EJOutputDir_107&user=unknown&clientsessionid=977006CF24C55C1E56E251C52D2EDAE8.extraction-worker-1&OutputFile=cens_nscbirth.htm&OutputMode=U&NumberOfCells=4&Language=en&OutputMime=text%2Fhtml& 2001 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090215085128/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/extraction/retrieve/en/theme3/cens/cens_nscbirth?OutputDir=EJOutputDir_107&user=unknown&clientsessionid=977006CF24C55C1E56E251C52D2EDAE8.extraction-worker-1&OutputFile=cens_nscbirth.htm&OutputMode=U&NumberOfCells=4&Language=en&OutputMime=text%2Fhtml& |date=2009-02-15 }}.</ref>}} |region9 = {{flagcountry|Argentina}} |pop9 = 30,000 |ref9 = {{lower|<ref name="Nasevski" />}} |region10 = {{flagcountry|Serbia}} |pop10 = 22,755 |ref10 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://popis2011.stat.rs/?lang=en |title=Попис у Србији 2011 |accessdate=2014-08-01 |archive-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509063534/http://popis2011.stat.rs/?lang=en |url-status=dead }}</ref> |region11 = {{flagcountry|Austria}} |pop11 = 13,696 - 15,000 |ref11 = {{lower|<ref name=autogenerated1 /><ref>[ftp://www.statistik.at/pub/neuerscheinungen/vzaustriaweb.pdf 2001 census] - Tabelle 13: Ausländer nach Staatsangehörigkeit (ausgewählte Staaten), Altersgruppen und Geschlecht&nbsp;— p. 74.</ref>}} |region12 = {{flagcountry|The Netherlands}} |pop12 = 10,000 - 15,000 |ref12 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/>}} |region13 = {{flagcountry|Czech Republic}} |pop13 = 11,623 |ref13 = {{lower|<ref name=autogenerated4>[http://faq.macedonia.org/history/12 јануари 3.html 1996 Estimate]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref>}} |region14 = {{flagcountry|United Kingdom}} |pop14 = 9,000 |ref14 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/>}} |region15 = {{flagcountry|Hungary}} |pop15 = 7,253 |ref15 = {{lower|<ref name=autogenerated4 />}} |region16 = {{flagcountry|Albania}} |pop16 = 4,697 - 35,000 (проц.) |ref16 = {{lower|<ref>http://www.fes.hr/E-books/pdf/Local%20Self%20Government/09.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121025205442/https://www.fes.hr/E-books/pdf/Local%20Self%20Government/09.pdf |date=2012-10-25 }} Artan Hoxha and Alma Gurraj "LOCAL SELF-GOVERNMENT AND DECENTRALIZATION: CASE OF ALBANIA. HISTORY, REFORMES AND CHALLENGES" "...According to latest Albanian census conducted in April 1989, 98% of Albanian population are Albanian ethnic. The remaining 2% (or 64816 people) belong to ethnic minorities: the vast majority is composed by ethnic Greeks (58758 ); ethnic Macedonians (4697)...",[http://www.culturalpolicies.net/web/albania.php?aid=422] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100626074805/http://www.culturalpolicies.net/web/albania.php?aid=422 |date=2010-06-26 }}, [http://www.joshuaproject.net/peopctry.php Joshua Project].</ref>}} |region17 = {{flagcountry|Slovakia}} |pop17 = 4,600 |ref17 = {{lower|<ref>[http://www.oecd.org/dataoecd/26/42/39332415.xls OECD Statistics].</ref>}} |region18 = {{flagcountry|Croatia}} |pop18 = 4,270 |ref18 = {{lower|<ref>[http://www.dzs.hr/ 2002 census].</ref>}} |region19 = {{flagcountry|Slovenia}} |pop19 = 3,972 |ref19 = {{lower|<ref>[http://www.stat.si/popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=7 2002 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170426055815/http://www.stat.si/popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=7 |date=2017-04-26 }}.</ref>}} '''GREECE''' {{Наведена мрежна страница |url=http://www.dofi.fgov.be/fr/statistieken/statistiques_etrangers/Stat_ETRANGERS.htm |title=Belgium population statistics |publisher=www.dofi.fgov.be |accessdate=2008-06-09 |last= |first= }} [b]GREECE[/b] </ref>}} |region22 = {{flagcountry|Denmark}} |pop22 = 21,000 |ref22 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/><ref>[http://www.statbank.dk/statbank5a/default.asp?w=1024 2008 census].</ref>}} |region23 = {{flagcountry|Norway}} |pop23 = 9,000 |ref23 = {{lower|<ref>[http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/arkiv/tab-2007-05-24-05-en.html 2008 figures] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090112145417/http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/arkiv/tab-2007-05-24-05-en.html |date=2009-01-12 }}.</ref>}} |region24 = {{flagcountry|France}} |pop24 = 29,000 |ref24 = {{lower|<ref>[http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/pays-zones-geo_833/macedoine-arym_442/presentation-macedoine-arym_991/donnees-generales_12144.html 2003 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141006102733/http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/pays-zones-geo_833/macedoine-arym_442/presentation-macedoine-arym_991/donnees-generales_12144.html |date=2014-10-06 }},[http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc Population Estimate from the MFA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080530070621/http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc |date=2008-05-30 }}.</ref>}} |region25 = {{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}} |pop25 = 1,175 |ref25 = {{lower|<ref>[http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/BiH/BiH_Marko_Railic.pdf 2005 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180916045719/http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/BiH/BiH_Marko_Railic.pdf |date=2018-09-16 }}.</ref>}} |region26 = {{flagcountry|Poland}} |pop26 = 3,000 |ref26 = {{lower|<ref name=autogenerated3>[https://web.archive.org/web/20090319050952/https://mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc Makedonci vo Svetot] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080530070621/http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc |date=2008-05-30 }}.</ref><ref>[http://books.google.com.au/books?id=hC0-dk7vpM8C&pg=PA260&dq=250+000+macedonians Polands Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide in the Second Republic, 1918-1947], p. 260.</ref>}} |region27 = {{flagcountry|Bulgaria}} |pop27 = 160,000-250,000 |ref27 = {{lower|<ref>1.[http://www.nsi.bg/census2011/NPDOCS/Census2011final.pdf Bulgarian census data.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.focus-fen.net/?id=f1218 |title=Focus Information Agrncy - EFA and OMO Ilinden Pirin at a Press Conference in Brussels, Bulgarian National Radio, 29 ноември 2006. |accessdate=2015-02-24 |archive-date=2008-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629090416/http://www.focus-fen.net/?id=f1218 |url-status=dead }}</ref><ref name=svet>[https://zase.mk/articles/148059/kolku-vkupno-makedonci-ima-vo-svetot Колку вкупно Македонци има во светот? (2014) од Медиа.мк]</ref>}} |region28 = {{flagcountry|Russia}} |pop28 = 1,000 |ref28 = {{lower|<ref name=autogenerated3 />}} |region29 = {{flagcountry|Montenegro}} |pop29 = 900 |ref29 = {{lower|<ref>[http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Montenegrin 2011 census -].</ref>}} |region30 = {{flagcountry|Greece}} |pop30 = 250,000-450,000 |ref30 = {{lower|<ref name="ELSTAT">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf |title=Πίνακας 7: Αλλοδαποί κατά υπηκοότητα, φύλο και επίπεδο εκπαίδευσης - Σύνολο Ελλάδας και Νομοί |work=Greek National Statistics Agency |accessdate=20 April 2011 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428131729/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="GHM">{{Наведена мрежна страница |url=http://dev.eurac.edu:8085/mugs2/do/blob.html?type=html&serial=1044526702223 |title=Greece – Report about Compliance with the Principles of the Framework Convention for the Protection of National Minorities (along guidelines for state reports according to Article 25.1 of the Convention) |date=1999-09-18 |work=Greek Helsinki Monitor (GHM) & Minority Rights Group – Greece (MRG-G) |accessdate=2009-01-12 |archive-date=2003-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030523145306/http://dev.eurac.edu:8085/mugs2/do/blob.html?type=html&serial=1044526702223 |url-status=dead }}</ref><ref name=VE>[http://www.youtube.com/watch?v=R-LU2hzhgJc&feature=related Во Центар со Васко Ефтов, Македонците во Грција]</ref>}} |region31 = {{flagcountry|Romania}} |pop31 = 15,000 |ref31 = {{lower|<ref>[http://www.recensamant.ro 2002 census].</ref>}} |region32 = Насекаде |pop32 = ''н/п'' |ref32 = |languages = [[македонски јазик|македонски]] |rels = главно [[Македонска православна црква|православие]], а во помала мера [[Ислам во Македонија|ислам]] и [[Католицизмот во Македонија|католицизам]] |related=Балканските народи |region3={{flagcountry|USA}}|pop3=178,000|ref3=<ref name=svet />|region4={{flagcountry|Germany}}|pop4=119,000|ref4=<ref name=svet />|region5={{flagcountry|Canada}}|pop5=206,000|ref5=<ref name=svet />|region6={{flagcountry|Italy}}|pop6=92,000}} '''Македонци''' — посебен и автохтон народ што го населува [[Македонија (регион)|историско-географскиот регион Македонија]]. Поголемиот дел од Македонците живеат во [[Македонија]], а има значителни македонски малцинства во [[Албански Македонци|Албанија]], [[Пирински Македонци|Бугарија]], [[Македонци во Грција|Грција]] и [[Српски Македонци|Србија]]. Македонците го говорат [[Македонски јазик|македонскиот јазик]], кој припаѓа во групата на [[јужнословенски јазици]]. Само поради јазикот, Македонците ги третираат како [[Јужни Словени|јужнословенски народ]].<ref>[https://www.britannica.com/topic/Slav Словени]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.academia.edu/32675557/Cultural_Proximity_of_the_Slavic_Nations |title=Културна близина на словенските народи |accessdate=2018-08-29 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208053220/https://www.academia.edu/32675557/Cultural_Proximity_of_the_Slavic_Nations |url-status=dead }}</ref><ref name="ristovski1">„Историја на македонскиот народ“, Д-р Блаже Ристовски.</ref><ref name="pribicevic">„Македонија, нејзините луѓе и историја“, Стојан Прибичевиќ, Македонска Книга, Скопје, 1990</ref> Целата историја на македонскиот народ е една непрекината борба за зачувување на својата слобода и достоинство. Почнувајќи од [[Античка Македонија|Државата на Аргеадите]], потпаѓањето под [[Римска република|Рим]], контактот на [[Антички Македонци|Старите Македонци]] и останатите антички народи во Македонија со [[македонските Словени|Словените]], потпаѓањето на Македонија под [[Османлиско Царство|Османлиите]] и подоцнежните буни на Македонците против османлиската власт, масовните вооружени [[Востание|востанија]] против Османлиите на крајот од XIX и почекотокот на XX век, сѐ до револуционерното движење и [[НОБ|антифашистичката народносослободителна борба]] 1941 — 1944 во [[Вардарска Македонија|Вардарскиот дел на Македонија]] и 1943 — 1949 во [[Егејска Македонија|Егејскиот дел на Македонија]]. Македонците се претежно православни христијани, припадници на [[МПЦ]]. Втори по бројност се [[Македонци муслимани|Македонците муслимани]], а по нив се католиците и протестантите. Исто така, постои одреден број на атеисти. == Антрополошки одлики == === Теории за потеклото === ==== Официјален став ==== [[File:PLOS 3.PNG|thumb|Балто-словенска генетска споредба заснована на А (автосомна ДНК), B (Y-ДНК) и C (мтДНК).]] Официјалниот македонски став за генетскиот карактер на македонскиот народ е дека современите Македонци се производ на мешањето на [[Стари Словени|словенските]] племиња што се населуваат во [[Македонија]] во [[6|VI]] и [[7 век|VII век]], со месното население ([[Антички Македонци]], [[Стара Грција|Стари Грци,]] [[Тракијци]], [[Илири]], и др.)<ref name="ristovski1" /><ref name="macedonian people">"Macedonia and the Macedonian People: The History of the Macedonian People" Blaže Ristovski. Macedonian Academy of Sciences and Arts, Skopje, 1983 [http://www.makedonika.org/mp_1.pdf] стр. 6-7</ref><ref name="ivanoski" /> Официјалниот став за културолошкиот карактер на Македонците е дека македонското културно наследство е [[Словени|словенско]], со силни [[Византија|византиски]] и [[Отоманско Царство|отомански]] влијанија и примеси.<ref name="sozdavanje tashkovski">„Создавање на македонската нација“, Драган Ташковски</ref> Македонците имаат богат средновековен културен фонд, чиј показатели се многубројните [[фреска|фрески]], [[иконостас]]и и дрворези во црквите и манастирите, народните носии, книжевноста и друго. Македонскиот народ исто така има голема историска улога во создавањето на [[словенска писменост|словенската писменост]]. Имено, гласовниот инвентар на дијалектот на [[Македонски Словени|македонските Словени]] од околината на [[Солун]] е земен за основа на првото словенско писмо ([[глаголица]]та), а самиот дијалект издигнат до ниво на прв книжевен словенски јазик (во науката познат како [[Старословенски јазик|старословенски]]), што чини Македонците да имаат извонреден придонес за [[Панславизам|општословенската]] и [[Европа|европската култура]].<ref name="ivanoski">„Македонските Словени од VI до IX век“, д-р Орде Иваноски</ref> Постојат неколку други теории за карактерот на македонскиот народ. Најпопуларната од нив е тезата за директна врска меѓу [[Антички Македонци|античките]] со денешните Македонци. Според оваа теорија, поддржувана особено од [[Александар Донски]] и [[Васил Иљов]], Македонците се автохтоно население, кое и покрај преодот на други народи на овие подрачја, сепак ги има задржано цртите од своите антички предци.<ref>„Етно-културните врски меѓу античките и денешните Македонци“, Александар Донски</ref> === Генетски истражувања=== Со развојот на генетика на населението во [[21 век|XXI век]] почнуваат истражувањата на македонскиот [[ДНК]]-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните хаплогрупи, голем е придонесот (околу 25-30%) на месните ловци-собирачи од [[мезолит]]от. Македонскиот [[генетски фонд]] носи големи траги (околу 45-50%) од проширувањето на неолитски земјоделци од Блискиот Исток. Истотака голем придонес (околу 20-25%) имаат Индоевропските популации кои се доселиле за време на [[Бронзено време|бронзената доба]]. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Македонците припаѓаат на групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Како најзастапена Y-хаплогрупа кај Македонците е I со околу 25-30%, втора по застапеност е E со околу 25%, а трета по застапеност е R со околу 20-25%, останатите Y-хаплогрупи се Ј со околу 15%, G со околу 5% и останатите 1-5% се T, Q, L, C и H. Генетски, денешните Македонци се потесно поврзани со соседните балкански народи (копнените Грци, Албанци, Бугари, Романци и Црногорци), отколку со другите Европејци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nature.com/ejhg/journal/v11/n7/full/5200992a.html |title=''European Journal of Human Genetics'' - Y chromosomal heritage of Croatian population and its island isolates.}}</ref><ref>[http://www.fsigenetics.com/article/S1872-4973(11)00079-2/fulltext Forensic Science International: Genetics, Volume 5, Issue 4, Pages e108-e111, August 2011, Genetic data for 17 Y-chromosomal STR loci in Macedonians in the Republic of Macedonia, Zlatko Jakovski, Ksenija Nikolova, Renata Jankova-Ajanovska, Damir Marjanovic, Naris Pojskic, Biljana Janeska.]</ref><ref name="pmid15361127">{{Наведено списание |author=Petlichkovski A, Efinska-Mladenovska O, Trajkov D, Arsov T, Strezova A, Spiroski M |title=High-resolution typing of HLA-DRB1 locus in the Macedonian population |journal=Tissue Antigens |volume=64 |issue=4 |pages=486–91 |year=2004 |pmid=15361127 |doi=10.1111/j.1399-0039.2004.00273.x}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nature.com/ejhg/journal/v11/n7/full/5200992a.html |title=''European Journal of Human Genetics'' – Y chromosomal heritage of Croatian population and its island isolates.}}</ref><ref>{{Наведено списание | last = Semino | first = Ornella | url = http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf | format = PDF | title = The Genetic Legacy of Paleolithic ''Homo sapiens sapiens'' in Extant Europeans: A Y Chromosome Perspective | journal = Science | volume = 290 | pages = 1155–59 | year = 2000 | pmid = 11073453 | doi = 10.1126/science.290.5494.1155 | last2 = Passarino | first2 = G | last3 = Oefner | first3 = PJ | last4 = Lin | first4 = AA | last5 = Arbuzova | first5 = S | last6 = Beckman | first6 = LE | last7 = De Benedictis | first7 = G | last8 = Francalacci | first8 = P | last9 = Kouvatsi | first9 = A | issue = 5494 | access-date = 2008-01-16 | archive-date = 2003-11-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20031125151213/http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>[http://www.ingentaconnect.com/content/mksg/tan/2000/00000055/00000001/art00009;jsessionid=t6k1ukjgmoic.alexandra HLA-DRB and -DQB1 polymorphism in the Macedonian population, Hristova-Dimceva et al., Tissue Antigens, Volume 55, Number 1, January 2000 , pp. 53–56(4), Publisher: Wiley-Blackwell]</ref><ref>[http://www.springerlink.com/content/c3ht013txp686v71/ Rebala K et al. (2007), ''Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin'', Journal of Human Genetics, 52:406-14] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090923004507/http://www.springerlink.com/content/c3ht013txp686v71/ |date=2009-09-23 }}.</ref> Според комбинираните ДНК истражувања со различни варијанти на тестови, конструирани врз основа на автосомна ДНК, хаплоидна ДНК, Y-ДНК и мтДНК, даваат најдобра идеја за „потеклото“ и „сличноста“ помеѓу народите. Иако Македонците се дел од словенската група, тие како и повеќето други Јужни Словени се одликуваат со доминантен генетски супстрат кој е различен од оној на Западните и Источните Словени. Овој феномен се објаснува со јазичната асимилација на побројното староседелско балканско население од средновековните словенски доселеници.<ref>Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Datap Alena Kushniarevich et al., September 2, 2015, Plos One, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0135820</ref><ref>Standing at the Gateway to Europe - The Genetic Structure of Western Balkan Populations Based on Autosomal and Haploid Markers, Lejla Kovacevic et al, Plos One, August 22, 2014, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0105090</ref><ref>Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin, Krzysztof Rebala et al. Japan Society of Human Genetics and Springer 2007, DOI 10.1007/s10038-007-0125-6</ref><ref>Expansions: Competition and Conquest in Europe Since the Bronze Age, Reykjavíkur Akademían, 2010, ISBN 9979992212, p. 194.</ref> Современата машка генетска структура кај Македонците укажува на силна комбинација од палеобалканско автохтоно наследство и средновековни миграциски влијанија. Најзастапени Y-ДНК хаплогрупи се E1b-M35 (25.3%), I2a-Y3120 (23.9%), R1a (13.7%), R1b (10.0%) и Ј2 (10.7%), кои заедно опфаќаат над две третини од целокупниот машки генетски фонд. Поголемиот дел од овие линии се претсловенски / палеобалкански или неолитско-анадолски по потекло, и претставуваат директно биолошко наследство од старите Палеобалкански популации — како Тракијците, Дакијците, Пајонците, Македонците, Дарданците, Бригите, Илирите и други сродни групи. Од друга страна, присуството на динарската I2a-Y3120 (I2-Din), како и словенските гранки R1a-Z280 и R1a-M458, заедно со I1, Q1, H1-M82, и R2, укажува на средновековни миграции во периодот од 6 до 10 век н.е., кои дополнително го обликувале современиот генетски профил. Овој генетски спој прикажува јасна слика на континуитет и автохтоност, засилена со постепени миграциски слоеви низ милениумите на балканската историја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15607593/|title=Y-Chromosomal STR Haplotypes in Macedonian Population Samples|last=Mirko Spiroski, Todor Arsov, Carmen Krüger, Sascha Willuweit, Lutz Roewer|first=|date=2005|work=Forensic Sci Int}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/14205263/Genetic_data_for_17_Y_chromosomal_STR_loci_in_Macedonians_in_the_Republic_of_Macedonia|title=Genetic data for 17 Y-chromosomal STR loci in Macedonians in the Republic of Macedonia|last=Damir Marjanovic|date=2011|work=Forensic Science International: Genetics}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31351212/|title=Y-chromosome diversity of the three major ethno-linguistic groups in the Republic of Macedonia|last=Renata Jankova, Maria Seidel, Alja Videtič Paska, Sascha Willuweit, Lutz Roewer|date=2019|work=Elsevier B.V.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1872497314000842|title=A Global Analysis of Y-Chromosomal Haplotype Diversity for 23 STR Loci|last=Josephine Purps, Sabine Siegert, Sascha Willuweit, Marion Nagy, Cíntia Alves, Renato Salazar, Sheila M.T. Angustia, Lorna H. Santos, Katja Anslinger, Birgit Bayer, Qasim Ayub, Wei Wei, Yali Xue, Chris Tyler-Smith, Miriam Baeta Bafalluy, Begoña Martínez-Jarreta, Balazs Egyed, Beate Balitzki , Sibylle Tschumi, David Ballard, Lutz Roewer|date=2014|work=Forensic Science International: Genetics}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16759179/|title=Paternal and maternal lineages in the Balkans show a homogeneous landscape over linguistic barriers, except for the isolated Aromuns|last=E Bosch, F Calafell, A González-Neira, C Flaiz, E Mateu, H-G Scheil, W Huckenbeck, L Efremovska, I Mikerezi, N Xirotiris, C Grasa, H Schmidt, D Comas|date=2006|work=Ann Hum Genet}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16182975/|title=Population genetics of 8 Y chromosome STR loci in Macedonians and Macedonian Romani (Gypsy)|last=Marijana Pericić, Irena Martinović Klarić, Lovorka Barać Lauc, Branka Janićijević, Dobrivoje Dordević, Ljudmila Efremovska, Pavao Rudan|date=2005|work=Forensic Sci Int}}</ref> === Култура === [[Податотека:Women_from_Smilevo,_1913.jpg|мини|лево|Македонки од [[Смилево]] во 1913 година]] Културата на Македонците е импресионистичко-традиционалистичка. Таа е силно поврзана со родната земја и поднебјето во коешто живеат. Богатото културно наследство на Македонците доаѓа до израз во народното творештво, раскошните народни носии, украсите и орнаментите во градските и селските куќи, самиот [[архитектура|архитектурен]] стил, манастирите и црквите, иконостасите, иконите, дрвозерите, книжевните дела итн. Македонија се смета за лулката на словенската писменост и култура, а градот [[Охрид]] за [[Ерусалим]] на словенското православие. {{факт}} Имено во Македонија била создадена првата словенска азбука, и се направила прва кодификација на старословенскиот јазик. Солунскиот македонски дијалект се зел како основа за црковно-словенскиот јазик на кој до ден-денес се држи богослужба. === Вероисповед и религија === Македонците во најголем дел се христијани и се еден од првите народи кои го примиле [[христијанство]]то. Најголемото мнозниство припаѓа на [[православие]]то, односно Македонците се претежно православни христијани. Втори по бројност се [[Македонци муслимани|Македонците муслимани]], а по нив се католиците кои во најголемиот дел се унијати односно со источен (православен) обред под духовенство на папата и протестантите. Исто така, постои одреден број на атеисти. Во последно време, може да се сретнат и следбеници на [[агностицизам|агностицизмот.]] === Градителство и архитектура === [[Податотека:Makedonski drvorez.JPG|мини|181x181px|лево|Традиционален македонски дрворез.]] Типичниот образец за македонската градска куќа е двокатна нискоградба со испакнат горен кат, варосана бела фасада, и црно-обоени дрвени носечки столбови и рамки за прозорци. Селската куќа, пак, е изградена најчесто од камен, со здрава камена фасада и чардак на вториот кат. == Идентитет на Македонците == [[Податотека:Hellenism in the Near East 1918.jpg|thumb|right|170px|Распространетост на хеленизмот на Балканот и етничкиот состав на регионот.]] Македонците, иако посебен народ со своја посебна култура, поради [[Теократија|теократскиот]] милетски систем се делеле на [[Грци]] и [[Бугари]] (односно таканаречените „[[Цариградска Патријаршија|патријаршисти]]“ и „[[Бугарска егзархија|егзархисти]]“),<ref>„Спомени“, Димитар Влахов</ref> но и во недамнешно време како [[Срби]] (види [[Србомани]]). Но во втората половина на [[XIX век]] и почетокот на [[XX век]], започнува Македонската преродба, која трае до периодот меѓу двете светски војни, кога македонската самоличност добива масовен карактер, а врвната точка ја достигнува пред, и за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], кога се создаваат македонски воено-политички организации, се печати современа литература на изворен [[македонски јазик]], и се отвораат училишта, кои на младите Македонци им овозможуваат да го учат и негуваат мајчиниот јазик.<ref>„Историја на Балканот“, Барбара Јелавич</ref> Сепак, со новите истражувања и отворање на ватиканските архиви се увидува дека официјален Ватикан уште во 1612 година Македонците ги признава како одделен народ, посебен од Србите и Бугарите и давал посебни стипендии за Македонци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=32512204537&id=9&prilog=0&setIzdanie=22540 |title=Светата столица одвојувала посебни стипендии за Македонци пред четири века! |accessdate=2012-03-26 |archive-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329015747/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=32512204537&id=9&prilog=0&setIzdanie=22540 |url-status=dead }}</ref> Со постепеното освојување на Југоисточна Европа од страна на Османлиите во доцниот XIV век, името на Македонија исчезнало како административен ознака. Сепак, подоцна под влијание на ренесансата и враќањето на античкиите вредности почнале да се појавуваат заборавените антички имиња. Ова доведува до силна афирмација кон Македонија и Македонците, како план за обновуваање на славните антички држави, чии територии се наоѓале под турска власт. Како што истакнува Блаже Ристовски, идеите за македонски идентитет се јавуваат во [[15 век|XV]] — [[18 век|XVIII]] век надвор од Македонија и потекнуваат од географскиот поим Македонија и од античкото народно име Македонци. Според Ристовски, кон XVIII век, со разгорувањето на интересот кон словенството и посебно кон старословенскиот јазик, бугарското име почнало да се реактивира во Македонија, бидејќи истражувачите го наоѓале во старите пишани споменици на словенски и други јазици. Тоа според него не може да се објаснува како резулатат на некаква бугарска пропаганда, зашто за таква не може да се зборува до 60-тите и 70-тите години на XIX в. Сè дотогаш според Ристовски, може да се смета дека е имало истоименост на претставниците на двата народа. Македонското национално име било прифатено од самите македонски Словени во втората половина на [[19 век|XIX век]].<ref>Блаже Ристовски, Македонскиот народ и македонската нација. Скопје 1983. I. 57; 66-67.</ref> При прифаќањето на ова име македонските Словени биле сфаќани како како потомци на античките Македонци, кои биле прогласени за најстари Словени на Балканот. Во 1903 Павел Шатев го забележал процесот на идентитетска диференцијација во затворот Једи Куле, каде утврдил постоење на луѓе кои се сметале како „Бугари по националност“, но „пред сè за Македонци“. Политичкиот контекст на постосманлиската епоха ја фаворизирал трансформацијата на овој идентитет во еден важен социокултуролошки феномен. Според Иван Катарџиев македонската свест почнала да се развива помасовно по Првата светска војна, највеќе во Србија и во Грција, бидејќи таму се спречила бугарската пропаганда. Инаку за посебна македонска нација може да се зборува по 1944 година благодарение постоењето на државниот субјект НР Македонија во рамките на Југославија.<ref>Реч одржана на “Меѓународен научен собир 100 години “За македонцките работи” на Мисирков” во МАНУ од 2003 година.</ref> === Причини за проблемот со идентификацијата во минатото === Управниците на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], преку создавањето на Рум-милетот исклучителното право за раководење со духовниот и политичкиот живот на христијаните во империјата им го дала на [[Цариградска Патријаршија|грчките црковни власти]]. На овој начин, грчката црква станала официјална институција во отоманска Турција, и започнала да се бори против секоја национална пројава кај различните народи — осoбено на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]].<ref>„''Histoire de la Grèce moderne''“, Nikolaos Svoronos</ref> Имено, овој милетски систем довел до тоа Македонците да се определуваат според црквата под чија ингеренција се наоѓале. Со создавањето и на [[Бугари|бугарскиот]] и [[Срби|српскиот]] милет, Македонците биле третирани како [[Грци]], а подоцна и како [[Бугари]] и [[Срби]].<ref name="sozdavanje tashkovski" /> Со создавањето на училиштата на црковно-просветната пропаганда на соседните држави, овие разделби уште повеќе се задлабочиле. === Македонската преродба === И покрај силната активност на странските црковно-просветни пропаганди, коишто се бореле за создавање на грчка, бугарска и српска националност во Македонија, се појавуваат Македонци кои сметаат дека не се ниту [[Грци]], ниту [[Срби]], ниту [[Бугари]], туку дека се посебен словенски народ — Македонци<ref name="ristovski2">„Кон македонската преродба“, Блаже Конески</ref>. Со појавувањето на вакви личности кои пропагираат постоење на посебен македонски народ, започнува периодот наречен ''Македонска преродба''. А луѓето кои се директно влкучени во овој процес се наречени ''македонски преродбеници''. Некои преродбеници се изјаснуваат како директни потомци на [[Стари Словени|Словените]] што се населиле во [[Македонија]] во [[6 век|VI век]];<ref>„За македонцките работи“, Крсте Мисирков</ref> други сметаат дека се потомци на [[Антички Македонци|античките Македонци]] и на [[Александар Македонски]] (кого го сметаат за [[Словен]]),<ref>Статија во весник „''Македонски Голос''“, Димитрија Чуповски</ref> а трети пак мислат дека се мешавина од двата народа.<ref>Статија во весник „''Македония''“, (16 февруари 1871), Димитар Македонски.</ref> Едно е важно и кај трите мислења — тоа што се застапуват за посебноста на македонскиот народ. === Истакнати преродбеници === Првиот позначаен македонски преродбеник е [[Ѓорѓи Пулевски]]. Пулевски целиот живот го оддава на борбата против турското ропство. Учествува како доброволец во [[Русија|руската]] армија во војните за ослободување на [[Србија]] и [[Бугарија]]. Учесник е и во [[Кресненско востание|Кресненското востание]]. Го издава првиот речник на говорен македонски јазик, насловен „Речник од три јазика“, во [[1875]] година. Во [[1880]] ја издава и книгата „Слогница речовска“, којашто се смета за прв обид да се направи граматика на македонски јазик. Во неа [[Пулевски]] се обидува да создаде основни норми на македонски литературен јазик, комбинирајќи го централно-македонското наречје со словенската писмена традиција во Македонија, притоа создавајќи мошне интересна лексика и позајмувајќи зборови и од другите словенски јазици, но секогаш изразито македонизирани. Во неговата револуционерна поема „Самовила Македонска“, тој говори за посебен македонски народ, независна македонска држава и македонски јазик. Во [[1888]] во [[Софија]] ја формира Славјано-Македонската Книжевна Дружина. [[Податотека:RS-II-98-1913-1 Македонски глас.pdf|мини|200п|десно|page=5|Македонски Глас.]] [[Податотека:Za makedonckite raboti.jpg|мини|200п|десно|За Македонцките Работи.]] [[Податотека:Trijazicnik.PNG|мини|200п|десно|Од „Речник од три јазика“ на Ѓорѓи Пулевски, 1875]] Посебноста на Македонците се споменува и во писмото што [[Исаија Мажовски]], за време на својата посета на [[Петербург]] во 1885, му го предава на [[Русија|рускиот]] цар Александар III од името на македонското (словенското) население од дебарскиот крај, со надеж дека ќе го заинтригира за состојбата во [[Македонија]]. Своевидна прокламација на македонскиот национален индивидуалитет и засебност претставува и неговиот говор на рускиот брод „Рицар“ на 18 јули 1888 година, на пат за [[Киев]], по повод прославата на 900-годишнината од покрстувањето на Русите, кога тој ја истакнува својата теза дека Македонците се директни потомци на античките Македонци, донесени на балканските простори од цар [[Каран]] пред 2500 години. Иако историски неточна, оваа изјава е многу важна за процесот на оформување на Македонците.<ref name="sozdavanje tashkovski" /> Преродбеникот [[Димитар Македонски]] бил првиот Македонец кој уште во 1871 година во својата статија во весникот „Македонија“ од 16 февруари 1871, по повод македонското прашање запишал: „''не зинала земјата па да ги голтне старите Македонци, ами тие се влеале во масата на овој народ''“. Оваа негова изјава се смета за прва прокламација на тезата за мешање на [[Македонски Словени|македонските Словени]] и [[Антички Македонци|Античките Македонци]].<ref>„Македонија. Лист за политика и книжевност“, Цариград</ref> Докази за пројава на македонски идентитет се и изјаснувањата на војниците од [[Македонски полк|Македонскиот полк во Русија]], кои во своите документи, при пристигнувањето во [[Русија]] во [[1752]] година, запишуваат дека се припадници на ''Македонската нација.''<ref>„Македонскиот полк во Украина“, Д-р Александар Матковски</ref> Подоцна, во времето на [[Разловечко востание|Разловечкото]] и [[Македонско востание|Кресненското востание]], во периодот на [[1875]] и [[1878]] година, востаниците себеси јасно се декларираат како ''Македонци'', припадници на македонскиот народ, кој е посебен [[Словени|словенски]] народ различен од бугарскиот и српскиот. Доказ за ова е Уставот на револуционерниот комитет на [[Кресненско востание|Кресненското востание]] напишан од [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]], во кој јасно се говори дека во [[Македонија]] живеат ''Македонци христијани и муслимани'' и во кој е зацртано создавање на македонска држава.<ref>„Правилник - Устав на македонскиот востанички комитет“ од 1878</ref> Во овој период за силната национална свест на Македонците, сведочи и големиот македонист, и еден од најнационлно освестените Македонци во тоа време, [[Охрид|охриѓанецот]] [[Темко Попов]]. Тој во своето дело „Кој е крив“, напишано на македонски народен јазик во [[1887]] година, ја запишува реченицата од суштинско значење за свеста за нацоналната посебност кај Македонците: ''„И сам Исус Христос ако слезит од небоно не можит да го уверит Македонеца оти е Б’лгарин иљи Србин“''. Прв странски автор кој пишува за постоење на луѓе од [[Македонија]] кои се декларираат како припадници на посебен македонски народ е [[Бугари|бугарскиот]] писател [[Петко Славејков]], во својата статија насловена „Македонското прашање“ објавена на 18 јануари 1871 година, во весникот „Македонија“. Неговата статија е сведоштво за постоење на силната македонска национална свест меѓу Македонците за нивната национална посебност од останатите соседни народи. Во неговата статија тој вели: ''Македонците себеси се сметале за потомци на старите Македонци, и сметале дека немале ништо заедничко со Бугарите, кои погрдно ги нарекувале „Шопи“'', и исто така дека ''оваа „опасност“ земала големи размери во многу македонски средини ([[Велес]], [[Скопје]], [[Прилеп]], [[Битола]]).''<ref>[http://en.wikisource.org/wiki/The_Macedonian_question „''The Macedonian question''“], Petko Slaveikov</ref> Во тоа време се прават и првите обиди за воведување на народен македонски јазик во училиштата, на местото на [[грчки јазик|грчкиот јазик]] што се изучувал дотогаш. Пример за тоа е и одлуката на [[Костур (град)|Костурската црковна општина]] во [[1882]] да воведе народен македонски јазик во училиштата, како и да се изработат учебници на македонски јазик. Ова, тие го побарале и од [[Турци|турските]] власти, во што јасно се изјасниле дека се ''Македонци'' и сакаат да се учи на [[македонски јазик]] во нивната област. Треба да се спомене весникот „[[Лоза]]“, којшто се издава во [[1892]] година од страна на Младата македонска дружина во [[Софија]] (по кој и целото ова движење ќе го добие името „лозари“), уредувано од страна на [[Петар Попарсов]] и други македонски дејци. Иако карактерот на весникот е спорен (заради учество на врховисти како [[Милан Матов]] и [[Андреј Љапчев]] во редакцијата), весникот е од огромно значење за посебноста на македонскиот јазик, а со тоа и народ - заради фактот што и покрај тоа што издавачите го владееле [[бугарски јазик|бугарскиот јазик]], тие сепак сите статии ги пишуваат на изработена од нив азбука (слична со денешната македонска) и на народен македонски говор. Токму поради јазикот на кој бил издаван (македонски народни говори, фонетски правопис, воведување на нови букви), како и заради својата содржина која обработува етнографски, политички и културни елементи од животот на Македонците, наскоро бил забранет од бугарските власти со образложение дека бил ''сепаратистички''. Определено највлијателниот македонски преродбеник е [[Крсте Петков Мисирков]], кој во 1903 година во Софија ја печати својата фундаментална книга „За македонцките работи“. Во книгата Мисирков на детален начин ги образложува филозофските основи на современиот македонски идентитет — дека Македонецот иако е сроден со Бугаринот и Србинот, тој сепак е посебен, и треба да се бори за таа своја посебност. Објаснува дека училиштата на соседните држави во Македонија треба да се заменат со македонски училишта во кои ќе се предава на [[македонски јазик]] и ќе се учи македонска историја. Мисирков, заедно со Димитрија Чуповски и други македонски студенти и емигранти, на 28 октомври 1902 година во Петербург го основа ''Македонското научно-литературно другарство „Св. Кирил и Методиј“''. Автор е на многу дела кои ја разгледуваат тематиката на посебноста и самобитноста на Македонецот. Кон крајот на животот, тој го искажува своето национално самосознание во неговиот последен текст „Самоопределувањето на Македонците“, објавен во весникот „Мир“ на 25 март 1925 год, во кој вели: „''Свеста и чувството дека сум Македонец треба да стојат повисоко од сè друго на светов. Македонецот не треба да се слева и да се обезличува живеејќи меѓу Бугари и Срби. Ние можеме да ја констатираме блискоста на српските, бугарските и македонските интереси, но сè треба да биде оценувано од македонско гледиште''“.<ref>[http://www.misirkov.org/samoopredeluvanjeto.htm „Самоопределувањето на Македонците“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928102721/http://misirkov.org/samoopredeluvanjeto.htm |date=2007-09-28 }}, Крсте Мисирков</ref> Прв сериозен весник издаван од Македонци, во којшто се потенцира посебноста на македонскиот народ и Македонија, е весникот издаван од страна на Димитрија Чуповски и дејците од Петербуршката Македонска Колонија, „Македонски Глас“. Весникот се издава во периодот 1912-1918 на руски јазик. Опфаќа теми од историското минато и сегашност на Македонците, политичката ситуација, како и за културното богатство. Во неговата статија „За Македонија и Македонците“ издадена во „Македонски Глас“ на 9 јуни 1913, Димитрија Чуповски дава детален опис на историјата на македонскиот народ, неговиот бит и борбите за ослободување. Димитрија Чуповски и весникот што тој го печати, „Македонски Глас“, се многу важен момент во изградувањето на Македонците, зашто претставува прв обид на Македонците, преку создавање на нивен сопствен медиум, да пропагираат дека Македонците не се Бугари или Срби, туку посебен словенски народ<ref>[http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm Весник „Македонски глас“ бр. 1 од 9 јуни 1913 година]</ref>. === Странски видни личности — поддржувачи на Македонците === [[File:Народноста на Македонските Словени - Карл Хрон.pdf|thumb|мини|десно|Делото „Народноста на македонските словени“ од 1890 (кликнете за да го читате во целост, преведно на македонски јазик)]] При зацврстувањето на положбите на Македонците во светската научна јавност имале удел и странски видни личности, кои ги поддржувале Македонците и посебноста на македонската самоличност. Еден од позначајните поддржувачи на Македонците бил [[Вилијам Гладстон]], кој во еден допис објавен во ''[[Тајмс]]'' во [[Лондон]] вели: {{Quotation|... Уште полошо и посрамно од самата турска управа е постоењето на љубомора помеѓу Грците и Словените и плановите на постојаните држави за присвојување на туѓи територии. А зошто да не биде Македонија на Македонците, како што е Бугарија на Бугарите и Србија на Србите?|Вилијам Гладстон|Тајмс, 6 февруари 1897}} Покрај Гладстон, интересна историска личност која ги поддржувала Македонците бил и [[Анатол Франс]]. Тој за време на својот говор во Женева на тема „Македонија и Ерменија“ на 17 март 1903, меѓу другото изјавил: {{Quotation|Граѓани, интересирајќи се за судбината на Ерменците и Македонците, не затоа што се христијани, ами затоа што се луѓе, ние бараме, како гаранција за нивната благосостојба и за зацврстување на општиот мир, полно и целосно извршување на Берлинскиот конгрес, што се однесува за Ерменија и Македонија.|Анатол Франс|Женева, 17 март 1903}} Доста значајна странска личност поддржувач на Македонците е австрискиот публицист од [[Чеси|чешко]] потекло, [[Карл Хрон]], кој во 1890 година во [[Виена]] ја објавил својата научна студија насловена [[Народноста на македонските Словени]], во која на основа на своите истражувања на јазикот, историјата и одликите јасно ја истакнал националната посебност на македонскиот народ. {{Quotation|'''По моите сопствени студии на српско-бугарскиот спор дојдов до убедување дека Македонците, како по својата историја така и по својот јазик, се посебна народност. Значи, ниту се Срби, уште помалку Бугари, туку се потомци на оние словенски прадоселеници кои го населувале Балканскиот Полуостров веќе долго пред српската и бугарската инвазија и кои подоцна со ниту една од овие две нации не се измешале.“'''|Карл Хрон| Das Volksthum der Slaven Makedoniens, Виена 1890<ref>[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B8_-_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD.pdf Das Volksthum der Slaven Makedoniens]</ref>}} == Етнографски групи на Македонците == [[File:Етнографски_групи_на_македонците.png|thumb|300px|десно|Поделба на Република Македонија на етнографски целини]] [[File:Етнографски предели во Република Македонија.jpg|thumb|300px|десно|Поделба на Република Македонија на етнографски целини]] Во однос на населеноста во одредени предели на [[Македонија]] и нивното влијание врз начинот на секојдневниот живот во рамки на македонскиот народ, во етнографски поглед се издвоиле засебни целини со свои одлики во контекст на говорот, носијата, обичаите, сфаќањата, свеста, умотворбите, градителството и изгледот на куќите, занимањата, исхраната па и душевните психолошки одлики и телесниот изглед и антрополошкиот тип. Повеќе различни етнографи и истражувања ги делат Македонците на различни етнографски групи. Големиот македонски деец [[Ѓорѓија Пулевски]] во своето капитално дело „[[Славјанско-маќедонска општа историја]]“ од [[1892]] во XI книга каде се содржани раскажувања за племињата (соевите) полуостровски на Балканот наведува дванаесетина македонски етнографски групи од различни области и предели на [[Македонија]].<ref name="Ѓорѓија Пулевски">{{наведена книга|title=[[Славјанско-маќедонска општа историја]]|last=Пулевски|first=Ѓорѓија|date=1892|publisher=МАНУ|year=|isbn=|editor=Блаже Ристовски|location=Скопје|pages=903 – 913|authorlink=Ѓорѓија Пулевски}}</ref> Етнографските групи кои ги споменува и опишува Ѓорѓија Пулевски и чии места на живеење влегуваат во границите на [[Македонија (регион)|етничка Македонија]] се: [[Мијаци]], [[Брсјаци]], [[Мариовци]], Пчинци, Бондарци, Свеневци, Шопи кои ги дели на Црни и Бели, Јеновци, Кардалиња, Врбаци, Ајрани и македонски граѓани во смисла на жителите на македонските градови. Македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ од [[1896]] година, запишал дека целото македонско население етнографски е многу правилно разделено на 4 големи гранки.<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|title=Материјали по изучувањето на Македонија|last=Петров|first=Ѓорче|date=1896|publisher=Единствена Македонија|year=|isbn=|editor=Марио Шаревски|location=Скопје|page=468|pages=|authorlink=Ѓорче Петров}}</ref> Тој смета дека Со текот на времето поднебјето наложило месни одликувачки црти на делови од тие гранки и така се произвела подразделбата<ref name="Ѓорче Петров" />. Според [[Ѓорче Петров]], населението на поголемиот дел од [[Македонија]] се разделува на 4 големи групи, дојдени по 4 патишта во 4 струи.<ref name="Ѓорче Петров" /> Тие групи се разликуваат по носијата и говорот.<ref name="Ѓорче Петров" /> Забележително е тоа што на извесен говор одговара извесен тип-носија којашто ќе се пројави таму каде што се јавува соодветниот говор и ќе прекине таму каде што прекинува говорот<ref name="Ѓорче Петров" />. Според етнографските белешки на Ѓорче Петров, првата група населена во североисточна и источна Македонија е по потекло од племето Шопи, втората група ја населува јужна Македонија односно [[Егејска Македонија|егејска]] и најјужните делови денешна [[Република Македонија]], третата група може да се нарече вардарска зашто ја населува повеќе долината на реката [[Вардар]] и четвртата група ја зафаќа западна Македонија и во нејзиниот состав се вбројуваат [[Мијаци]]те, [[Брсјаци]]те и [[Мариовци]]те.<ref name="Ѓорче Петров" /> Главни етнографски групи и подгрупи во рамки на Македонците чиишто црти и одлики се задржани до денес се: ===Мијаци=== {{Главна|Мијаци}} [[Мијаци]]те се населени во планинските предели на крајниот западен дел на [[Македонија]] во [[Рекански регион|Реканско]] и [[Дебарско]]. Главни и најпознати мијачки места се [[Галичник]], [[Лазарополе]], [[Тресонче]], [[Гари]]. Нивни оази од по едно или неколку села се среќаваат и во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и [[Ореше]] во областа [[Азот (област)|Азот]] во [[Велешко]], [[Смилево]] во [[Демирхисарско]] и [[Ехлоец]] во [[Кичевско]]. Мијачката или мијачко-дебарската етнографска група на Македонците ги опфаќа следните етногеографски предели: Мијачија во Мала и Долна Река, [[Мавровска Котлина|Мавровско Поле]], Горна Река, [[Дебарско|Дебарско Поле]], [[Голо Брдо]] и дебарски [[Дримкол]].<ref name="Етнологија на Македонците" /> Според записите на [[Ѓорѓија Пулевски]] името на Мијаците произлегува од нивната бистроумност и од скратената форма на името Македонци.<ref name="Ѓорѓија Пулевски" /> Бистроумноста односно високиот степен на интелект и образованост и денес е запазена одлика поради што многу македонски научници, стопанственици, уметници, јавни личности, успешни раководители и високи функционери во стопанството, политиката и општеството се со мијачко потекло. Изразита одликувачка црта е [[Галички дијалект|мијачкиот говор]] со препознатливата употреба на ''о'' наместо ''а'' која што денес е сѐ уште живо задржана во [[Рекански дијалект|реканскиот дијалект]] во македонските муслимански села во [[Рекански регион|Долна Река]]. Останати одлики на мијачката етнографска група се: препознатливата богата [[Мијачко-дебарска носија]], сточарството како некогашна главна стопанска гранка и занимање при што во XIX век постоеле голем број на многу богати големопоседници на стада и големите куќи целосно изѕидани од камен. * [[Шкрети]] — преодна етнографска целина на православните Македонци кои го примиле и говореле [[Албански јазик|албанскиот јазик]] во пределот [[Рекански регион|Горна Река]]. ===Брсјаци=== {{Главна|Брсјаци}} Брсјачката етнографска целина го зафаќа југозападниот дел на [[Македонија]] и според бројноста и распространетоста таа всушност претставува најголема етнографска групна Македонците во чиј состав влегуваат многу помали и поголеми пределски целини, секоја со свои етнички особини и со карактеристични народни носии<ref name="Етнологија на Македонците">{{наведена книга|last=Петрушева |first=Аница|title=Етнологија на Македонците|year=1996|publisher=МАНУ|location=Скопје|pages=143–157}}</ref>. Поточно, [[Брсјаци]]те се населени во средишниот западен дел на [[Македонија]] десно од [[Вардар]] во најголемата котлина [[Пелагонија]], крај [[Охридско Езеро|Охридското]] и [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]], [[Кичевско]], Железник ([[Демир Хисар]]), [[Порече]] и [[Азот (област)|Азот]] во Велешко. Во составот на брсјачката етнографска група влегуваат етногеографските передели: струшки [[Дримкол]], [[Струшко|Струшко Поле]], [[Малесија]], [[Дебрца]], [[Кичевска Котлина|Кичевија]], [[Порече]], [[Општина Демир Хисар|Железник]], [[Преспа]], [[Пелагонија|Поле]] (Пелагонија), [[Мариово]], [[Тиквеш]], [[Бабуна]] (Азот).<ref name="Етнологија на Македонците" /> Според записите [[Ѓорѓија Пулевски]] тие своето име го добиле од својата јуначка ''брзина'' во трчањето и телесната јачина, а нивни одлики биле најголема одушевеност за чување на старината, најголемо гостопримство од сите други македонски соеви, најголема верност за народните работи и задачи и способност за слушање наука.<ref name="Ѓорѓија Пулевски" /> Овие особини, како телесна снажност, висока свест за националната припадност, старините, традициите и преданијата, посветеност на националното дело, гостопримливост, и денес се одлика на брсјачката етнографска група на македонскиот народ. Останати одлики на Брсјаците се: познатата [[Брсјачка носија]], заемното занимавање со земјоделство и сточарство, градителството на куќи со [[камен]], [[тула]], [[дрво]] и [[плитар]] итн. Брсјачките говори од централните дијалекти на западното наречје со своите главни одлики како третосложното нагласување, акцентските целости се земени како основа во кодифицирањето на стандардниот и литературен современ [[македонски јазик]]. *[[Мариовци]] — преодна македонска етнографска подгрупа помеѓу Брсјаците и Средновардарската група, населени во [[Мариово]] ===Шопи=== {{Главна|Шопи}} Шопската етничка целина всушност претстаува поголема етнографска група која што ги зафаќа пошироките делови на североисточна [[Македонија]], а преоѓа и во западна [[Бугарија]] и југоисточна [[Србија]]. Ваквата распореденост соодветствува со распространетоста на т.н. „''торлачки говори''“ помеѓу [[Македонија]], [[Србија]] и [[Бугарија]]. Шопите се пошироко познати како етнографска група на Македонците и [[Бугари]]те кои живеат на просторот меѓу [[Софија]] и [[Штип]]<ref name=olgaivanova>{{наведена книга| last = Иванова| first = Олга| title = Речник на имињата на населените места во Р Македонија| publisher = Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“| year = 2014 | pages = 206}}</ref>. Шопската група на Македонците е населена во планинските предели на североисточна и источна Македонија од [[Кривопаланечко]] па сѐ до [[Малешево]] и Шоплукот во [[Радовишко]]. Таквата група населува делови од [[Кратовско|Кратовската]], [[Кривопаланечко|Кривопаланчеката]], [[Кочанско|Кочанската]], Радовишката, Струмичката и Петричката област и ги опфаќа целите Осоговски Планини со исклучок на овие места: Лакавичкото Поле и јужното подножје на [[Плавица]], планината [[Плачковица]] по двете нејзини падини со мали исклучоци.<ref name="Ѓорче Петров" /> Населението на планината [[Голак]], во [[Малеш]] и [[Пијанец]], исто така, влегува во шопската етнографска група<ref name="Ѓорче Петров" />. Во поново време, по Втората светска војна, поради миграционите процеси села и предели како своевидни оази на македонско население со потекло до шопската група се среќаваат и во [[Скопско]] посебно селата [[Марино]], [[Мралино]], [[Миладиновци]] во [[Општина Илинден]], [[Овче Поле]] посебно селата во [[Општина Лозово]] и [[Горобинци]] каде некогаш живеело турско население и североисточниот дел на [[Велешко]] во селата [[Иванковци]], [[Мамутчево]] каде исто така на местото на иселеното турско муслиманско население се доселиле Македонци од околината на [[Кривопаланечко]] и [[Кратовско]]. Главни карактерни црти и одлики на Македонците од шопската група се: животот во раштркани села од разбиен тип во зафрлените планински и ридски предели на [[Осогово]], традиционално занимавање со сточарство, како и шумарство, ѕидарство и рударство, но и лични особини на борбеност и тврдоглавост<ref name="Ѓорче Петров" />. Поради ваквите особини зборовите ''Шоп'', ''Шопи'', ''Шопје'' често имаат негативно значење на прости и заостанати луѓе од планини, за што постојат голем број на изреки и потсмевливи шеги меѓу жителите на градовите и рамничарските места во [[источна Македонија]], па и [[Софија]]. * Торлаци — населени во крајниот северен дел на [[Македонија]] во Кумановско. Поради распространетоста на т.н. „''торлачки говори''“, етнографски луѓето од овие предели меѓу североисточна [[Македонија]], југоисточна [[Србија]] и северозападна [[Бугарија]] се познати под името ''Торлаци'', кое пак исто така како и ''Шопи'' има делумно негативна смисла на прости и заостанати луѓе. * Которци — преодна македонска етнографска група помеѓу Кумановско и [[Овче Поле]]. === Повардарска=== [[File:Поттрчано оро - МК.jpg|thumb|мини|десно|Сценска изведба на македонското народно оро [[Потрчано]] од [[Скопско]]]] Повардарска група или Вардарскиот комплекс од централнобалканскиот етнографски регион е всушност срцевината и сврзното јадро на Македонците од сите делови на [[Македонија]] во етнографски погед. Во поширока смисла во овој Вардарски етнографски комплекс влегуваат Горновардарската, Средновардарската како подгрупа на Брсјачката, Јужно-македонската, Струмско-местанската и Мијачко-дебарската етнографска целина.<ref name="Етнологија на Македонците" /> Повардарската етнографска целина е поделена по течението на реката [[Вардар]] на: Горновардарска во [[Полог]] и [[Скопско]] со делови од [[Овче Поле]] и [[Кумановско]], Средновардарска во [[Велешко]] и [[Тиквеш]] со и Долновардарска или Јужно-македонска група која ги опфаќа областите [[Бојмија]] (Гевгелиско-Валандовско) и [[Солунско]], како и во јужните и западните делови на [[Егејска Македонија]] - [[Воденско]], [[Кајларско]] сѐ до [[Костурско]]. === Струмска === Источниот дел на етничката територија на [[Македонија]], односно пределите околу реките [[Струма]], [[Струмица (река)|Струмица]] и [[Места]] влегуваат во составот на Струмско-местанската етнографска целина<ref name="Етнологија на Македонците" />. Струмска група е населена во [[Струмичко]], полето во [[Радовишко]] и долините на [[Струма]] и [[Места]] односно во цела [[Пиринска Македонија]]. Во овие предели се населени и протераните Македонци од [[Драмско]], [[Серско]], [[Валовишко]] и крајните источни делови на [[Кукушко]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел на Македонија]] кои исто така припаѓаат на оваа етнографска група. Главни одлики и особини на Македонците од оваа етнографска група се питомоста и кроткоста во духот на кои се надоврзуваат изразитата веселост, добро расположение, гостољубивост, дарежливост во каркатерните црти со поопуштен, удобен и весел начин на живот со поголема отвореност, потоа занимавањето со земјоделство, а посебно со градинарство кое поради големите работни обврски кај овие луѓе развиле особено изразити црти на работливост и трудољубивост. == Историја на Македонците == {{Историја на македонскиот народ}}Целата историја на македонскиот народ е една непрекината борба за зачувување на својата слобода и достоинството. Целата таа непрекината борба, на Македонците им го дава епитетот непокорни. Непокорот на Македонецот ја воодушевува европската и американската општественост, и големи историски личности како Вилијам Гладстон, Лав Толстој, Жан Жорес, Фридрих Енгелс, Хенри Брејлсфорд, А.Г. Хелс, Владимир Ленин, Џејмс Баучер, Франц де Јенсен, Ромуалд Пржевалски, Виктор Берар, Терезина Јенкова, Максим Горки, Казимјеж Мочарски и многу други.<ref name="poljanski" /> ===Македонците во античкиот период=== Историјата на Македонците во античкиот период најмногу се поистоветува со Државата на [[Аргеади]]те која била нарекувана [[Античка Македонија|Македон/Македонија]] која се наоѓала во јужниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Постоеле и други македонски владенија од други мали кралеви како што биле кралството на [[Линкести]]те и [[Пајонија|Пајонското кралство]], и др. По [[Филип II Македонски|филиповите]] проширувања во етнички сродните земји, и тие територии биле испосоветувани со терминот Македонија. Со римските освојувања Македонија, како кралство и како регион на Македонците, потпаднала под римска власт (прво како република, а потоа како империја која имала владенија во Македонија сè до [[Кралство Србија (средновековно)|српските освојувања]] во [[14 век|XIV век]]). === Среден век === Овој период се одликува со словенското навлегување во Македонија и кога Словените ја преземаат месната власт врз домородното македонското и друго античко население во регионот. Поради иселувањето на одреден број на побогати Македонци од Македонија, поради заштита од Словените, кои се преселиле во околината на [[Адријанопол]] поради што во иднина тој дел на западна [[Тракија]] ќе биде наречен [[Македонија (тема)|Тема Македонија]]. ==== Македонските склавинии ==== [[Податотека:Makedonski Sloveni.JPG|мини|200п|лево|Македонските Словени, водени од кнез Хацон, пред нападот на град Солун.]] За време на [[Словени|словенската]] инвазија врз [[Римско Царство|Римското Царство]], Словените кои успеале да извојуваат пат до најјужните предели на империјата. До крајот на [[6 век|VI век]], целата територија на [[Македонија]] (освен [[Солун]] и приморските тврдини) била во рацете на Словените. Словенските племиња кои се населуваат во Македонија се [[Берзити]], [[Вајонити]], [[Драговити]], [[Ринхини]], [[Сагудати]], [[Смолјани]] и [[Струмјани]].<ref name="ristovski1" /> Во најстарите историски извори за [[македонските Словени]], „Животот на Св. Димитрија Солунски“, тие се опишани како физички издржливи, имуни на многу болести коишто за Римјаните/Ромеите се смртоносни, и многу лукави во војувањето. Откако се населуваат на територијата на географска Македонија, Словените се самоорганизираат во ''Склавинии'' - коишто претставуваат полудржавни воено-племенски сојузи, коишто, пак, се обединети во кнежевства - управувани од ''[[кнез]].''<ref name="ivanoski" /> [[Македонските Словени]] ја создаваат својата прва држава (сојуз на склавинии) уште во дваесеттите години на [[7 век|VII век]], под водството на кнезот [[Хацон]]. Хацон ја води армијата на македонските Словени во неколку успешни битки против визаниската армија, натерувајќи ја притоа да се сокрие во утврдениот град Солун. Хацон подоцна решава да изврши напад врз Солун. Словените од 584 до 677 година извршуваат пет напади и две долги опсади на градот Солун. Најголем е нападот организиран од кнез Хатсон, 614-616. По почетните триумфи, во самата битка за градот, кнез Хацон загинува, а армијата на македонските склавинии е поразена. 50 години подоцна, македонските склавинии се соземаат и почнуваат нов напад врз Солун под водството на кнез [[Пребонд]]. Градот е под опсада долго време, но армијата на кнезот е поразена, и македонските Словени потпаѓаат под византиска власт<ref name="ivanoski" />. ==== Самуилово Царство ==== По ослабувањето на [[Бугарско Царство|Бугарската држава]] заради долгогодишните војни со [[Римско Царство|Римското Царство]], управникот на еден дел од [[Македонија (регион)|Македонија]], комитот [[Никола (комес)|Никола]], во 969 година се одделува, формирајќи своја држава. По краткотрајна борба за превласт помеѓу неговите четири сина, во 976 година на чело на новоформираната држава застанува [[Самуил]]. Престолнината на новата држава е градот [[Преспав|Пресп]]<nowiki/>а.<ref name="dokumenti za borbata">„Документи за борбата на македонскиот народ за независност“, том I. [[НУБСК|Универзитетска Библиотека „Св. Кирил и Методиј“]], Скопје, 1985</ref> Ова е период кога поголемиот дел на македонскиот народ потпаднал под власта на [[Комитопули]]те. [[Податотека:RizMap10.jpg|мини|десно|250п|Самоиловото Царство во 996 година.]] Самуил води 30 годишна војна со Римското Царство, којашто цело време врши напади врз неговата држава. По почетните победи, неговото царство се проширува кон териториите на денешна [[Република Македонија]], [[Албанија]], [[Србија]], [[Црна Гора]], северозападна [[Грција]], северна и западна [[Бугарија]]. Следните десет години, Самуил води успешни борби за сочувување на териториите на својата држава. Но во јули 1014 година, во [[Беласичка битка|Битката кај Беласица]], неговата армија е поразена од римскиот цар [[Василиј II|Василиј II Македонски]].<ref name="dokumenti za borbata" /> Иако потеклото на Самуил е спорно (постојат повеќе тези дека е [[Ерменци|Ерменец]]), треба да се потенцира дека неговата армија е составена најголем дел од луѓе од Македонија. Неговото име и дело е врежано во традициите на македонскиот народ и понатаму неговото име се спомнува како дел од процесот на народната преродба. ==== Државата на Добромир Хрс ==== Позначајни македонски буни против римската власт се организираните буни од страна на [[Добромир Хрс]] и [[Петар Делјан]].<ref name="ristovski1" /> Во моментот кога римската држава започнува поход против бугарските востаници во [[Велико Трново]], во околината на градот [[Струмица]], се дигнало востание. Востанието било водено од македонскиот бољар Добромир Хрс. Во 1190 година, востаничка војска од 600 души под негова команда го напаѓа и освојува од Римјаните, утврдениот град Струмица. Веднаш потоа, мобилизирајќи го месното население ги раширува границите на своите владенија.<ref name="dokumenti za borbata" /> Добромир хрс се покажува како итар дипломат кога во 1193 година склучува пакт со Римјаните, кои му ги признаваат територијалните придобивки околу Струмица, и почнува војна против [[Второ Бугарско Царство|Бугарите]]. Кога гледа дека Римјаните си ја повраќаат силата и постигнуваат успеси во борбата против Бугарите, Хрс го раскинува пактот со Ромеите и ги напаѓа нивните владенија на запад од [[Вардар]]. Успевајќи да им нанесе десетици порази на Римјаните, Хрс ги освојува градовите [[Прилеп]] и [[Битола]], како и гратчето Просек (близу [[Демир Капија]]), коешто го прогласува за престолнина. Следните неколку години успева да осигура стабилност на неговата држава, војувајќи и против Римското Царство, и против Бугарија<ref name="ristovski1" />. Но во 1205 година, под ударот на десет пати поголемата византиска армија, државата на Хрс е покорена. Хрс засекогаш останува во македонската историја како најуспешниуот и најлукавиот владетел-дипломат. === Борбите со Османлиите === Во почетокот на [[14 век|XIV век]], по сеодајна борба против османлиските [[Турци]], територијата на [[Македонија]] паѓа под [[Отоманско Царство|Османлиска]] власт. Периодот од 1400 до 1912 година од страна на македонската наука се нарекува ''османлиско ропство'', или едноставно ''турско ропство''<ref name="ristovski1" />. Целиот овој период, македонскиот народ, како и други [[Христијанство|христијански]] народи, е изложен на еден постојан физички гнет. Честите колежи и насилното [[исламизирање]] доведуваат до драстични демографски промени кај македонскиот народ. Специјалните закони за ограничување на правата на немуслиманите, прават Македонецот да биде слуга на Турците и другите азијатски народи-колонизатори на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]].<ref>„Македонија, нејзините народи и нивната иднина“, Хенри Ноел Брејлсфорд</ref> Но македонскиот народ својот револт го манифестира со многуте буни и востанија. Уште од првите децении на османлиското ропство, македонските планини се полнат со ''ајдути'' - заштитници на народот и борци против неправдата.<ref name="ristovski1" /> Првите вооружени пројави се неорганизирани, спонтани, и најчесто имаат карактер на селски буни. Но на крајот на XIX и почетокот XX, особено по формирањето на ВМОРО, востанијата се организрани и даваат забележителни резултати.<ref name="siljanov">„Ослободитените борби на Македонија“, Христо Сиљанов</ref> И покрај петвековното ропство, македонскиот народ успеал да го сочува својот јазик, традиција и културно наследство. === Востанија === ==== Карпошовото востание ==== {{Главна|Карпошово востание}} [[Податотека:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 1.jpg|мини|Писмо од [[Австрија|австрискиот]] император [[Леополд I (Свето Римско Царство)|Леополд I]] со кое македонското население се прима под царска и кралска заштита.]] [[Податотека:Karposh.JPG|мини|лево|180п|Карпош - реконструкција.]] Првото поголемо и позначајно македонско востание е [[Карпошовото востание]]. Тоа е организирано од страна на легендарниот македонски водач [[Карпош]]. Карпош е роден во [[Куманово|кумановското]] село [[Војник (село)|Војник]]. Отпрвин Карпош бил [[рудар]], но не можејќи да ги поднесе тешките услови и понижувањето, се вооружал и отишол во планина како [[Ајдутство|ајдутин]]. За време на Австро-Турската војна, Карпош почнал да го организира народот по селата создавајќи притоа силна востаничка армија. Стапува во контакт со [[Австрија|австриската]] армија, којашто му дава дури и еден одред од [[Австријци]] и [[Унгарци]], којшто ќе биде под негова команда.<ref name="karposh tashovski">„Карпошевото востание“, Драган Ташковски</ref> Карпошовата востаничка армија од 5000 души води неколку битки со Турците, кои завршуваат со пораз за Турците, притоа успевајќи во цела Северна Македонија да создаде слободна востаничка територија. Благодарение на активноста на Карпошовата војска, Австријците успеваат да стигнат до стратешки победи, и како благодарност и признание за борбата на македонските востаници на Карпош, австрискиот император го прогласува Карпош за ''Крал на Куманово'' и ''вазал на Австрија.''<ref name="karposh tashovski" /> Во понатамошниот тек на војната, Австрија не успева да ја донесе ветената помош, и слободната територија во Северна Македонија е покорена и востанието брутално задушено. Самиот Карпош е обесен во [[Скопје]], на [[Камен мост|Камениот мост]] во [[1689]] година. ==== Разловечко ==== [[Податотека:Ethnographic map of the South Balkans, Pallas Nagy Lexikon, 1897.jpg|thumb|десно|350px|Народностите на Балканскиот Полуостров во доцниот 19 век (Pallas Nagy Lexikona, [[1897]]): {{легенда|#D1E231|[[Срби]]}} {{легенда|#4CBB17|Срби и Македонци}} {{легенда|#29AB87|[[Бугари]]}} {{легенда|#FDE910|[[Албанци]]}} {{легенда|#FFBF00|[[Грци]]}} {{легенда|#FF3F00|[[Турци|Османлии]]}} {{легенда|#964B00|[[Романци]] и [[Власи|Цинцари]]}} {{легенда|#EC5800|Албанци и Срби}} {{легенда|#C80815|Грци и Албанци}} {{легенда|#EF9B0F|Грци и Османлии}} {{легенда|#92000a|Бугари и Османлии}}]] {{Главна|Разловечко востание}} Повлијаени од Херцеговското востание и од подготовките на [[Русија]] за војна против [[Отоманско Царство|османлиска Турција]], во источна Македонија започнува една револуционерна дејност. [[Берово|Беровскиот]] првенец [[Димитар Поп Георгиев]] и неговиот дедо [[Поп Стојан Разловечки]] се водачи на ова движење. Тие прават конспиративна група која подготвува и почнува да исполнува план за востание во Источна Македонија. Без да разберат турските власти, групата предводена од Димитар Поп-Георгиев агититира по селата и започнува да ги вооружува селаните со пушки купени од [[Кочани]] и од [[Ќустендил]].<ref name="trajanovski">„Димитар Поп Георгиев - Беровски (1840-1907)“, Д-р Александар Трајановски.</ref> [[Податотека:Dimitar-Popgeorgiev-portrait.jpg|мини|лево|150п|Димитар Поп Георгиев.]] Иако успеваат да вооружат неколку села, заради едно недоразборање - имено мислејќи дека се откриени од властите, раководителите на [[8 мај]] [[1876]] година објавуваат предвремено востание. Востаниците го преземаат селото [[Разловци]], а следните денови во битки со Турците ги освојуваат и останатите села во регионот. Востанието заради тоа што е неподготвено трае само една недела, но е од големо значење за Македонците, затоа што претставува прво современо македонско востание, што е навистина израз на самостојна револуционерна дејност, со учество на сите општествени слоеви: учители, свештеници, трговци и занаетчии, а најмасовно учество земаат македонските селани.<ref name="trajanovski" /> Четите под раководство на Димитар Поп Георгиев се префрлаат во [[Пиринска Македонија]] и Бервско, каде што следната година го организираат попознатото и поуспешно [[Кресненско востание]]. ==== Македонско (Кресненско) ==== {{Главна|Македонско востание}} По Разловечкото востание, Димитар Поп Георгиев се пријавува како доброволец во [[Русија|Руската]] армија во [[Одеса]], и од 1877 до 1878 учествува во сите поважни битки во војната. Имено, од редовите на македонските војници во Руската армија се раѓаат раководителите на Кресненското востание. [[Податотека:Ilio voivoda.jpg|лево|мини|234x234пкс|Илија Малешевски.]] Кресненското Востание е организирано од македонските војници што служат во [[Македонски полк|македонскиот полк]] во Руската армија, за време на Руско-турската Војна од 1877-1878. Разочарани од тоа што Великите Сили не ѝ дозволуваат на Русија да навлезе во Македонија, дел од македонските војници под командата на поручникот Димитар Поп Георгиев во соработка со месни луѓе од [[Пијанец|Пијанечко]] и [[Малешевски Планини|Малешевско]], организираат превоз на оружје и муниција за вооружување на востанието. Како доброволци во востаничката војска се пријавуваат и [[Украинци]] од Руската армија.<ref name="trajanovski" /> [[Податотека:Pecat na Kresnensko-razloveckoto vostanie.jpg|мини|десно|200п|Печат на Македонското востание.]] Востанието започнува на [[17 октомври]] [[1878]] година со нападот на [[Кресна|Кресненските]] анови во кои била сместена турската војска. Во нападот учествувале 700 востаници и селани од околните села. При самиот напад на турскиот гарнизон на востаниците им се предале 119 турски војници. По ослободувањето на [[Кресна]], востанието се проширило во околината и подалеку во [[Мелник|Мелничко]], [[Берово|Беровско]], [[Делчево|Делчевско]], [[Демир Хисар|Демирхисарско]], при што се создава голема слободна територија во областа на денешна источна Македонија.<ref name="dokumenti za borbata" /> Значајното за Кресненското востание е тоа што востаничките водачи, во ослободените територии воведуваат административна власт. Штабот на востанието на чело со [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]] и Украинецот Калмиков, се нарекува „штаб на македонското востание“, прави свој печат, и издава правилник во кој востанието се нарекува ''Македонско'', а населението ''Македонци.''<ref name="trajanovski" /> По првите успеси, настанува спор и недоразбирање меѓу востаниците и Бугарската егзархија. Турците го искористуваат расцепот, и на [[11 ноември]], по долготрајни борби успеваат да го задушат востанието. ==== Илинденско ==== {{Главна|Илинденско востание}} [[Податотека:Makedonski_Vostanici.jpg|мини|десно|200п|Група македонски востаници во 1903 година.]] Илинденското вистание е организирано од револуционерната организација [[ВМОРО]]. По неколкугодишно вооружување на населението, притоа создавајќи една вистинска држава во држава, на [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] на организацијатана на [[20 јули]] ([[2 август]] нов стил) е решено 1903 година во Битолскиот Вилает да се дигне сенародно востание.<ref name="siljanov" /> 8000 вооружени Македонци востануваат на 2 август 1903 година и ги растресуваат темелите на [[Отоманско Царство|отоманската]] власт во Македонија. Во првите два дена од востанието, македонските востаници со пушка во раце ослободуваат 150 села и три града ([[Крушево]], [[Невеска]] и [[Клисура (село)|Клисура]]). Се создава една ослободена територија која се протега од [[дебар]]ско-[[Кичево|кичевскиот]] регион, преку [[Охрид]]ско, [[Струга|Струшко]], [[Битола|Битолско]], [[Лерин]]ско, [[Костур (град)|Костурско]], и [[Воден]]ско. Целата турска војска и администрацијата од оваа територија е или ликвидирана или пребегната. [[Податотека:Kosturski_vostanici.jpg|мини|десно|200п|Костурските востаници го преземаат градот Клисура.]] Вооружени битки се водат и во Пиринскиот крај, во [[Куманово|Кумановско]], во [[Гевгелија|Гевгелиско]], и во [[Делчево|Делчевско]]. Востанието трае цели 4 месеци (почнува на 2 август, а последните вооружени дејствија завршуваат во ноември).<ref name="siljanov" /> Илинденското востание се смета од многу Македонци како највеликиот ден во историјата на македонскиот народ - затоа што 8000 вооружени луѓе водат војна против 300&nbsp;000 редовна армија и за време на четиримесечни битки ѝ нанесуваат големи жртви (востаничките загуби се 860, а турските се околу 5&nbsp;900)<ref name="dokumenti za borbata" />. Илинденското востание успева да постигне дел од своите цели — европската опшественост е раздвижена, и се почнува дебата за иднината на Македонија, која води до [[Австрија|австриско]]-[[Русија|рускиот]] договор за реформи во Македонија познат под името ''Мирцштешки договор.''<ref name="siljanov" /> === 1912 — 1941 === [[Податотека:Macedonia Bukureshti.PNG|мини|десно|200п|Македонија по поделбата со Букурешкиот договор од 1913 година.]] До [[Илинденско востание|Илинденското востание]], [[ВМОРО]] се бори за независна Македонија во која сите македонски народности ќе бидат рамноправни. Но по 1903 година, раководството на ВМОРО преоѓа во рацете на оние Македонци што сметаат дека Македонија треба по нејзиното ослободување да биде дел од Велика Бугарија. До 1912 година, Македонија ќе се претвори во арена на која три различни движења (бугарофилски, србомански и гркомански) водат крвави борби една против друга за превласт над Македонија.<ref name="vlahov">„Предавниците на македонското дело“, Димитар Влахов</ref> Во [[1913]] година, по [[Балкански војни|Балканските војни]], со Договорот од [[Букурешт]], [[Македонија|географска Македонија]] е поделена меѓу трите балкански монархии, Грција, Србија и Бугарија. Доаѓа и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], која не носи решавање на Македонското прашање. Голем дел од македонскиот народ, очаен од војни, назадувања и поделби, успева да биде придобиен од пробугарската автономистичка организација ВМРО, која преку лажни ветувања за независна Македонија прави востанија и буни, во кои најмногу страда обичниот Македонец.<ref name="vlahov" /> Во тоа време има две организации што навистина се борат за слобода на македонскиот народ, и што пропагираат дека Македонците се посебен народ, а не [[Срби]], [[Бугари]] и [[Грци]] — тоа се Петербуршкото македонско друштво водено од [[Димитрија Чуповски]], и [[ВМРО (обединета)]] водена од [[Димитар Влахов]], [[Панко Брашнаров]] и [[Павел Шатев]].<ref name="dokumenti za borbata" /> Значајното во овој период е тоа што, разочарани од империјалистичките политики на балканските држави, кај Македонците се зацврстува и кристализира нивната посебност — т.е. се раширува идејата дека тие се посебен народ, различен од Грците, Бугарите и Србите, и дека се обесправен народ, разделен, кој заслужува да си има своја држава и сам да управува со својата судбина.<ref name="ristovski2" /> Овој процес го достигнува својот врв во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и непосредно по неа, кога на териториите на сите три дела од географска Македонија ([[Вардарска Македонија|Вардарски]], [[Пиринска Македонија|Пирински]] и [[Егејска Македонија|Егејски]]) се отвораат училишта на македонски јазик и се создаваат македонски институции.<ref>„Демократски и аитифашистички партии и организации во Егејскиот дел на Македонија (1941-1949)“, Ристо Кирјазовски</ref> === Народноослободителна војна === [[Податотека:Dimitar Vlahov 41.JPG|мини|200п|Димитар Влахов, водачот на [[ВМРО (обединета)]].|лево]]Македонскиот народ во својот поголем дел ја пречекува [[Втора светска војна|Втората светска војна]] национално освестен. Меѓу двете Светски војни, Македонците осознаваат дека само со помош на комунистичките партии и со [[Социјализам|социјалистичка]] револуција ќе успеат да се изборат за своите права и да создадат своја држава. Во тој правец дејствува [[ВМРО (обединета)]], а во исто време се создаваат и првите комунистички организации во сите делови на Македонија ([[Вардарска Македонија|Вардарски]], [[Пиринска Македонија|Пирински]] и [[Егејска Македонија|Егејски]]).<ref>„Егејска Македонија во НОБ“, уредил Ристо Кирјазовски</ref> [[Фашизам|Фашистичките]] агресии на [[Балкан]]от отвораат пат на една нова борба, во која Македонците истакнувајќи се со хероизам и пожртвуваност ќе успеат да ги исполнат вековните стремежи. ==== Вардарска Македонија ==== {{Главна|Народноослободителната борба}} Востанието против фашистичките окупатори во Македонија започнува во октомври 1941 година со партизански акции во Прилеп и Куманово. Партизанска активност се забележува и во велешко и Тиквешијата. [[Податотека:Makedonski partizani.JPG|мини|десно|200п|Методија Андонов Ченто со група партизани.]] Во 1943 година на [[Славеј Планина]] е формиран партизанскиот баталјон „Мирче Ацев“ од кој е создадена народноослободителната војска на Македонија. Вистинскиот пресврт на настаните настанува во почетокот на 1944 година, кога македонската партизанска армија брои неколку илјади души и го извршува познатиот ''[[Февруарски поход]]''. За задушување на партизанското движење во Македонија, освен целосниот состав на бугарската Петта армија, биле ангажирани и 91-от германски армиски корпус од [[Солун]] со 4 бригадни групи.<ref name="apostolski">„Ослободителната војна и револуцијата во Македонија“, Михајло Апостолски</ref> По капитулацијата на фашистичка Бугарија, целата народноослободителна војска во Вардарска Македонија започнува директен напад за ликвидирање на германските воени единици стационирани во Македонија. На [[2 август]] [[1944]] година, во манастирот „Прохор Пчињски“ се одржува [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание]] на [[АСНОМ]], со кое се поставуваат темелите на современата македонска државност. Исто така на заседанието се даваат главните насоки за завршните операции за ослободување на Македонија.<ref name="apostolski" /> До крајот на 1944 година, целата територија на Вардарска Македонија е во рацете на Народноослободителната војска. ==== Егејска Македонија ==== {{Главна|Народно Ослободителен Фронт}} [[Податотека:Makedonci NOF 2.JPG|мини|200п|десно|Млади Македонци од Костурското село [[Бапчор]] во редовите на НОФ.]] По капитулирањето на [[Грција]], грчката партизанска амрија [[ЕЛАС]] прави неколку неуспешни обиди да го мобилизира целосно македонското население за нејзината кауза. По неуспешните обиди, дозволува македонските членови на [[Комунистичка партија на Грција|КПГ]], да формираат нивна посебна организација СНОФ и посебни баталјони.<ref>Бугарската пропаганда во југозападна и централна Егејска Македонија (1941-1944)</ref> Во 1944 година СНОФ е расформирана по наредба на КПГ, и еден нејзин баталјон, незадоволен од оваа одлука се префрла во [[Вардарска Македонија]], и тука зема учество во завршните операции на НОБ. Во 1945 година овие единици се префрлаат во [[Егејска Македонија]] и учествуваат во создавањето на Народно Ослободителниот Фронт на Македонците од Егејска Македонија, а потоа учествуваат во [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна во Грција]].<ref>Егеjски бури - Револуционерното движење во Воденско и НОФ во Егеjска Македонија. Вангел Ајановски Оче</ref> Македонците кои претставуваат 60% од силите на ДАГ, се борат од 1945 до 1949 година и успеваат да создадат слободни територии во кои се води македонска културна дејност. Но, поради отворената [[Англија|англо]]-[[САД|американска]] помош на владината армија, ДАГ е поразена, и 50&nbsp;000 луѓе се протерани од земјата.<ref>„Народно Ослободителниот Фронт и други организации на Македонците од Егејскиот дел на Македонија“, Ристо Кирјазовски</ref> ==== Пиринска Македонија ==== Во [[Пиринска Македонија]] всушност и започнува антифашистичката борба во [[Бугарија]]. Таму се води првата битка меѓу партизанска единица во Бугарија продив владини фашистички сили. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Бугарска комунистичка партија|БКП]] на чело со [[Георги Димитров]] е подготвена да ја отстапи Пиринска Македонија за да се спои со [[Вардарска Македонија|Вардарска]]. Затоа и до 1949 е дозволено македонски учители да бидат испраќани таму за да ги учат децата на [[македонски јазик]] и историја.<ref>„Националната афирмација на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија 1944-1948“, Васил Јотевски</ref> Но заради судирот на [[Тито]] со [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] и остатокот од Источниот блок, овој процес е прекинат. == Населеност на Македонците == === Македонците во Република Македонија === [[Податотека:Карта на Македонците во Македонија (2021).svg|лево|мини|280x280px|Карта на Македонците во Македонија (2021)]] Според последниот попис на насленито во [[Република Македонија]] во 2002 година, бројот на Македонци во државата е '''1&nbsp;297&nbsp;981 (64,18%)'''.<ref name="popis 2002">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |title=Попис на населението во Република Македонија од 2002 година |accessdate=2006-10-29 |archive-date=2004-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040621055714/http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |url-status=dead }}</ref> Најголем број на Македонци — 1 328 187 жители, се запишани во пописната 1991 година. Според податоците од пописот во 2002 година, бројот на граѓани чиј мајчин јазик е [[Македонски јазик|македонскиот]] изнесува '''1&nbsp;401&nbsp;897 (69,31%)''' души.<ref name="popis 2002" /> === Македонци во соседните земји === {{Повеќе|Македонци во Бугарија|Македонци во Грција|Македонци во Албанија|Македонци во Србија}} Во соседните земји, односно во [[Пиринска Македонија]], [[Егејска Македонија]], [[Мала Преспа]], [[Голо Брдо]] (географски територии на регионот [[Македонија (регион)|Македонија]]), [[Гора]] (македонска етничка територија поделена меѓу [[Албанија]] и [[Косово]]) и во [[Србија]] живеат околу 500&nbsp;000 души кои го говорат [[Македонски јазик|македонскиот јазик]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorities=153 |title=Македонски малцинства на Балканот |accessdate=2007-10-07 |archive-date=2007-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071210230033/http://www.eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorities=153 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?rop3=105968 Македонскиот народ на Балканот]</ref> [[Македонската емиграција во Бугарија]] е најголема македонска емиграција во светот, со огромен интелектуален потенцијал и големо културно наследство.<ref>[http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=2140B7F8C3C982449AB7993F60FDA72A "ЗАБОРАВЕНАТА ЕМИГРАЦИЈА СЕ ВРАЌА ДОМА"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090215073919/http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=2140B7F8C3C982449AB7993F60FDA72A |date=2009-02-15 }}, "Глобус", брoj 81, 4 ноември 2008.</ref> Официјалната теза на [[Република Македонија]] е дека овие луѓе се Македонци по потекло, иако дел од нив не успеал да оформи, или пак го загубил националното чувство поради репресиите и пропагандите во минатото, како и заради денешната асимилаторска политика од страна на државите во коишто живеат, а и поради неможноста да го изучуваат и да се образуваат на мајчиниот македонски јазик. Огромниот дел од нив го говорат мајчиниот дијалект и ги негуваат македонските културни традиции и родови врски.<gallery widths="200" heights="200"> Податотека:Pirin_1937.png|Карта на Македонците во Пиринска Македонија (1937 г.) Податотека:Pirin_1946.png|Карта на Македонците во Пиринска Македонија (1946 г.) Податотека:Pirin_1956.png|Карта на Македонците во Пиринска Македонија (1956 г.) </gallery> === Македонците во светот === [[Податотека:Mace-map.gif|thumb|150px|Бројност на Македонците во светот]] {{Повеќе|Македонска дијаспора}} Официјалната македонска статистика за бројот на Македонци во странство е несигурна, но се претпоставува дека се движи меѓу 300&nbsp;000 и 500&nbsp;000 души, најмногу населени во [[САД]], [[Австралија]], [[Канада]], [[Германија]], [[Швајцарија]], а во помал број и во [[Шведска]], [[Италија]], [[Австрија]], па дури и во [[Бразил]], [[Аргентина]] и [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]]. Во западноевропските и прекуокеанските земји, Македонците слободно и достојно ги негуваат своите македонски традиции и се организирани во македонски клубови и друштва, имаат свои културно-уметнички друштва, цркви, радио и телевизиски програми, а во [[Австралија|австралискиот]] град [[Сиднеј]] постои и гиманзиска паралелка на [[македонски јазик]].{{факт}} Официјално бројот на Македонците во Република Македонија, соседството и во светот е околу 2 милиона. Постојат и некои мислења дека бројот изнесува 3 до 4 милиони,<ref name=GEO>„Географија“ за 2 година во реформираното гимназиско образование, Просветно дело, Скопје 2002</ref> но тие не се докажани со официјални статистики. == Национални симболи == {{double image|right|Flag_of_the_Republic_of_Macedonia_1992-1995.svg|240|Macedonian lion.svg|100|Шеснаесет-зрачното сонце од Кутлеш и златниот лав, симбол на средновековна Македонија и на Илинденската епопеја.}} Како неофицијални македонски национални симболи се користат шеснаесет-зрачното [[Ѕвезда од Вергина|сонце од Кутлеш]], коешто било симбол на [[Античка Македонија]] и државно знаме на [[Република Македонија]] во периодот од 1992 до 1995, и жолтиот лав на црвена подлога, кој бил симбол на средновековна Македонија и официјално знаме на Илинденското востание. И двата симбола се користат на културни манифестации, спортски натпревари, митинзи, а се забелжува и нивна масовна употреба од страна на емиграцијата. == Македонскиот народ денес == Македонците ги уживаат придобивките од борбата на нивните предци и слободно ја градат својата современа култура. Во својата најголема придобивка — слободната [[Република Македонија]], Македонците се образуваат, надградуваат и се борат за подобро општество и животен стандард. Со развојот на плурализмот, особено по 1992 година, и Македонците што живеат во соседните [[балкан]]ски земји работат на афирмирање на нивните културни и социјални права. Најзначајни организации на Македонците од соседните земји се партијата „[[Виножито (политичка партија)|Виножито]]“ во [[Грција]], „[[ОМО Илинден - Пирин|ОМО Илинден — Пирин]]“ во [[Бугарија]], „[[Демократска партија на Македонците од Албанија]]“ и „[[Здружение на Македонците во Србија|Здружението на Македонците во Србија]]“. Јавното мислење во Република Македонија е дека државата треба повеќе да се заинтересира и заложи за своите сонародници во соседните земји за сочувување на македонскиот јазик и традиции таму, како и за почитување на човековите и малцинските права на Македонците. Иако секој обид на Република Македонија да помогне на Македонците од соседните земји на било кое поле (културно, научно, образовно, економско), од соседните земји се смета за „територијална претензија“ на Република Македонија, јавното мислење е дека тоа не треба да ја спречува Република Македонија да ги помага и поддржува Македонците надвор од нејзините граници. Стратешки цели на Македонците и на Република Македонија се стабилна политичка ситуација, силна економија и полноправно членство во [[НАТО]] и [[Европска Унија|Европската Унија]]. == Бугарски ставови == Според бугарски извори од XXI век Ѓорѓија Пулевски е првата позната личност, која во средината на 1870-тите настојувала на постоењето на посебен Словенски македонски јазик и Македонска етничка припадност.<ref>Roumen Daskalov, Alexander Vezenkov as ed., Entangled Histories of the Balkans - Volume Three: Shared Pasts, Disputed Legacies; Balkan Studies Library, BRILL, 2015; {{ISBN|9004290362}}, p. 454.</ref> * [[Македонски јазик]] * [[Македонска православна црква - Охридска Архиепископија]] * [[Историја на македонскиот народ]] * [[Географска распространетост на македонскиот народ]] * [[Македонската емиграција во Бугарија]] * [[Македонија]] * [[Македонци муслимани]] * [[Македонците во Бугарија]] * [[Егејци]] * [[Словени]] * [[Антички Македонци]] * [[Тези за потеклото на македонскиот народ]] == Наводи == {{reflist|2}} ==Литература== * Игор Јанев, Legal Aspects of the Use of a Provisional Name for Macedonia in the United Nations System, AJIL, Vol. 93. no 1. 1999 == Надворешни врски == * [http://www.misirkov.org/sostavuvala_li_makedonija.htm Составувала ли, составува ли и може ли Македонија да составува од себе одделна етнографска и политичка единица?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060928095709/http://www.misirkov.org/sostavuvala_li_makedonija.htm |date=2006-09-28 }}, Крсте Мисирков, „За Македонцките работи“ * [http://ejournals.pp.net.ua/_ld/1/129_kmw_kniga_c1.pdf - Кирчанов М.В. Националистическая модель политической модернизации и трансформации европейских периферий / М.В. Кирчанов. — Воронеж: Факультет междуна­родных отноше­ний Воронежского государст­венного университета, 2009. — 219 с.] {{Етнички групи во Македонија}} {{Европски етнички групи}} {{Словенски народи}} {{Православни народи}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} __ИНДЕКС__ [[Категорија:Македонци| ]] q9maghx3ai6t6mkcfylyrly0xakcx4r Балкански Полуостров 0 1351 5622303 5597618 2026-08-31T18:43:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622303 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Balkan topo mk.jpg|thumb|250px|Географски граници според линијата Сава-Купа]] [[Податотека:Balkan peninsula line.jpg|thumb|250px|Географски граници според помалку познатата јадранско-црноморска линија]] '''Балкански Полуостров''' или само '''Балкан''' — полуостров во [[Европа]] и културен и геополитички европски регион. Полуостровот опфаќа територија од околу 550.000&nbsp;км<sup>2</sup> и има жители од околу 55 милиони луѓе. Името на полуостровот е од [[Турски јазик|турско потекло]] или поточно од турскиот збор „Balkan“ што значи „ланец пошумени шуми“<ref name="Balkan.">{{наведена енциклопедија|url=http://encarta.msn.com/dictionary_/balkan.html|title="Balkan."|work=Encarta World English Dictionary|publisher=Microsoft Corporation|accessdate=2008-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090412052903/http://encarta.msn.com/dictionary_/balkan.html|archivedate=2009-04-12|deadurl=yes|url-status=dead}}</ref> Географските граници на Балканскиот Полуостров варираат во зависност кои параметри се сметаат, но најчесто се сметаат водните површини кои го заобиколуваат полуостровот како што се [[Црно Море]], [[Егејско Море]], [[Јадранско Море]] и реките [[Сава]] и [[Дунав]]. Како и географските, така и политичките граници на полуостровот варираат во зависност од тоа како се земаат предвид, односно врз основа на географската положба на земјите или нивната политичка соработка. Балканскиот Полуостров е познат и под терминот [[Југоисточна Европа]]. == Географија == Од географска гледна точка полуостровот на север најчесто е дефиниран со границата: [[Кварнерски Залив]] - реката [[Купа (река)|Купа]] - реката [[Сава]] - реката [[Дунав]], но се среќаваат и други дефиниции за северната граница кои оваа линија ја поместуваат посеверно. Од исток, запад и југ Полуостровот е обиколен со вода. Највисок врв е [[Мусала]] во [[Рила]] ([[Бугарија]]), втор - [[Митикас]] во [[Олимп]] ([[Грција]]), трети - [[Вихрен]] во [[Пирин]] ([[Бугарија]]) == Политичка поделба == [[File:Balkans mk.svg|thumb|right|250px|Политичка карта на Балканот.]] Држави кои се целосно на Балканскиот Полуостров: * {{знаме|ALB}} * {{знаме|BIH}} * {{знаме|BUL}} * {{знаме|GRE}} * {{знаме|MKD}} * {{знаме|MNE}} * {{знаме|Kosovo}} Држави кои во поголем или помал дел се на Балканскиот Полуостров: * {{знаме|SRB}} - од Јужна Србија до Белград или 73% * {{знаме|CRO}} - 49% од вкупната територија * {{знаме|SLO}} - 27% од вкупната територија Држави кои се скоро надвор од Балканскиот Полуостров: * {{знаме|ROM}} - северна [[Добруџа]]. * {{знаме|TUR}} - [[Источна Тракија|европскиот дел]]. * {{знаме|ITA}} - мал дел од [[Трст (покраина)|покраината Трст]]. == Демографија == Населението на Балканскиот Полуостров според држави е: {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! Држава!! Население |- |{{знаме|Albania}} |2.876.591<ref name="Albanian Institute of Statistics">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.instat.gov.al/ |title=Anketa e Matjes së Nivelit të Jetesës 2008 |accessdate=2010-08-31 |archive-date=2019-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190210091104/http://www.instat.gov.al/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Bosnia and Herzegovina}} |4.613.414<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html#People |title=CIA World Factbook |accessdate=2010-08-31 |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315193211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html#People |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Bulgaria}} |7.928.901<ref name="National Statistical Institute of Bulgaria">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nsi.bg/Census_e/Ethnos.htm |title=Population by districts and ethnic group as of 1.03.2001 |accessdate=2009-08-19}}</ref> |- |{{знаме|Croatia}} |4.489.409<ref name=CIA_factbook>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |title=CIA World Factbook: Croatia |work=Central Intelligence Agency, United States |date=2009-02-24 |accessdate=2009-02-25 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Greece}} |11.257.285<ref name="Eurostat">{{Наведена мрежна страница|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1 |title=Total population |publisher=Eurostat |date=2009-01-01 |accessdate=2009-08-02}}</ref> |- |''{{знаме|Kosovo}}'' |1.733.872<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ks-gov.net/ESK/eng/ |title=Statistical office of Kosovo |publisher=Ks-gov.net |date= |accessdate=2010-04-17 |archive-date=2010-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100405083118/http://www.ks-gov.net/esk/eng/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Italy}} |236.520 во покраината Трст<ref>Италијански попис од 2009</ref> |- |{{знаме|Macedonia}} |2.103.721<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp |title=State Statistical Office, Republic of Macedonia |publisher=Stat.gov.mk |date= |accessdate=2010-04-17 |archive-date=2004-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041216214204/http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=35 |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Montenegro}} |620.145<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.monstat.cg.yu/Popis/Popis01a.zip |title=Official results of the 2003 Montenegrin census |accessdate=2010-08-31 |archive-date=2008-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081118173318/http://www.monstat.cg.yu/Popis/Popis01a.zip |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Romania}} |971.643<ref>715.151 [[Констанца (округ)]] и 256.492 луѓе во [[Тулчеа (округ)]], [http://www.recensamant.ro/ Recenseamant.ro] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060424065630/http://www.recensamant.ro/ |date=2006-04-24 }}</ref> во [[Добруџа]] |- |{{знаме|Serbia}} |7.334.935<ref>2009 estimate by {{Наведена мрежна страница |url=http://webrzs.stat.gov.rs/axd/index.php |title=The Statistical Office of the Republic of Serbia |date= |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2015-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150203012059/http://webrzs.stat.gov.rs/axd/index.php |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Slovenia}} |2.038.733<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=2505 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |title=Population, Slovenia, 31 March 2009 |date=2009-07-31 |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107065149/http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=2505 |url-status=dead }}</ref> |- |{{знаме|Turkey}} |10.691.518<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Turkish Statistical Institute|authorlink=Turkish Statistical Institute|publisher=Turkish Statistical Institute|url=http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagitapp/adnks.zul?dil=2|title=2009 Census, population by provinces and districts|accessdate=2010-08-31|archive-date=2012-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010171803/http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagitapp/adnks.zul?dil=2|url-status=dead}}</ref> во европскиот дел на Турција |} :'''''Забелешка''': Голем дел од териториите на Хрватска и Словенија не се дел од Балканот, но во оваа табела целокупното население на овие држави е вклучено.'' ==Балканот како тема во уметноста и во популарната култура== ===Балканот како тема во книжевноста=== * „[[Амамот Балканија]]“ - книга на српскиот писател [[Владислав Бајац]].<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 17.</ref> * „[[Старинарницата Балкан]]“ - книга на македонскиот писател [[Атанас чупоски]].<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 23.</ref> * „Балкански патопис“ (''Balkanski putopis'') - песна на српскиот поет [[Миодраг Павловиќ]].<ref>Miodrag Pavlović, Izabrane pesme. Beograd: Rad, 1979, стр. 67.</ref> * „Загатливи балкански прашалници“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 30.</ref> * „Балканец“ (''Balkanac'') - песна на [[Десанка Максимовиќ]].<ref>D. Maksimović, ''Pesme''. Beograd: Rad, 1964, str. 99-100.</ref> ===Балканот како мотив во музиката=== * „Балкан“ - песна на рок-групата „[[Азра]]“ од 1980 година.<ref>[http://www.terapija.net/mjuzik.asp?ID=315 Terapija.net, Azra: Diskografija 1980-1983 (посетено на 10.1.2016)]</ref> * „Балкан Бој“ (''Balkan Boj'') - песна на црногорскиот музичар [[Рамбо Амадеус]] од 1989 година.<ref>[https://www.discogs.com/Rambo-Amadeus-Ho%C4%87emo-Gusle/release/1157021 DISCOGS, Rambo Amadeus ‎– Hoćemo Gusle! (пристапено на 25.8.2019)]</ref> * „Балкан“ - песна на македонската енто-група „Dragan Dautovski Quartet“.<ref>Dragan Dautovski Quartet, The Path of the Sun. Dragan Dautovski - DDQ Music, DDQM 002, 2008.</ref> * „Хотел Балкан“ - песна на српскиот [[Поп-музика|поп]]-пејач [[Здраво Чолиќ]].<ref>Zdravko Čolić, Sarajevo Koševo 2010 / Live, AZ PR Productions.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * {{Наведено списание |last=Banac |first=Ivo |authorlink=Ivo Banac |year=1992 |title=Historiography of the Countries of Eastern Europe: Yugoslavia |journal=[[American Historical Review]] |volume=97 |issue=4 |publisher=University of Chicago Press |pages=1084–1104 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0002-8762(199210)97%3A4%3C1084%3AY%3E2.0.CO%3B2-O |format=fee required |accessdate=2008-06-19 |doi=10.2307/2165494|jstor=2165494 | issn = 0002-8762}} * {{Наведена книга |last=Banac |first=Ivo |title=The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics |url=https://archive.org/details/nationalquestion00bana_0 |year=1984 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, N.Y. |isbn=978-0-8014-9493-2}} * Carter, Francis W., ed. ''An Historical Geography of the Balkans'' Academic Press, 1977. * Dvornik, Francis. ''The Slavs in European History and Civilization'' Rutgers University Press, 1962. * Fine, John V. A., Jr. ''The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century'' [1983]; ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest.'' Ann Arbor: University of Michigan Press, [1987]. * {{Наведена книга |last=Jelavich |first=Barbara |authorlink=Barbara Jelavich |title=History of the Balkans |url=https://archive.org/details/historyofbalkans0002jela |date=1983-07-29 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Наведена книга |last=Jelavich |first=Charles and Jelavich, Barbara, eds. |title=The Balkans In Transition: Essays on the Development of Balkan Life and Politics Since the Eighteenth Century |url=https://archive.org/details/balkansintransit0000jela |year=1963 |publisher=University of California Press}} * {{Наведена книга | last=Kitsikis | first=Dimitri | authorlink=Dimitri Kitsikis | title=La montée du national-bolchevisme dans les Balkans. Le retour à la Serbie de 1830 | publisher=Avatar | location=Paris | year=2008 }} * Lampe, John R., and Marvin R. Jackson; ''Balkan Economic History, 1550–1950: From Imperial Borderlands to Developing Nations'' Indiana University Press, 1982 * Király, Béla K., ed. ''East Central European Society in the Era of Revolutions, 1775–1856.'' 1984 * {{Наведена книга |last=Komlos |first=John |authorlink=John Komlos |title=Economic Development in the Habsburg Monarchy and in the Successor States |url=https://archive.org/details/economicdevelopm0000unse_o8u2 |series=East European Monographs #28 |date=1990-10-15 |publisher=East European Monographs |location= |isbn=978-0-88033-177-7}} * {{Наведена книга |last=Mazower |first=Mark |authorlink=Mark Mazower |title=The Balkans: A Short History |url=https://archive.org/details/alf.2628.949.6.maz |series=[[Modern Library Chronicles]] |year=2000 |publisher=[[Random House]] |location=New York |isbn=0-679-64087-8 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Балкански Полуостров| ]] [[Категорија:Региони во Европа]] [[Категорија:Полуострови во Европа]] [[Категорија:Југоисточна Европа]] j9ovpbziaphjif9saifox23yfzuh28a Астрофизика 0 1396 5622249 5592975 2026-08-31T15:22:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622249 wikitext text/x-wiki {{Општа физика}} '''Астрофизика''' — гранка на [[астрономија]]та која употребува физички и хемиски принципи со цел да ја определи природата на небесните тела наместо нивните положби или движења во вселената<ref>{{Citation|last=Keeler|first=James E.|title=The Importance of Astrophysical Research and the Relation of Astrophysics to the Other Physical Sciences|journal=The Astrophysical Journal|volume=6|issue=4|pages=271–288|date=November 1897|bibcode=1897ApJ.....6..271K|doi=10.1086/140401|quote=[Astrophysics] is closely allied on the one hand to astronomy, of which it may properly be classed as a branch, and on the other hand to chemistry and physics.… It seeks to ascertain the nature of the heavenly bodies, rather than their positions or motions in space–''what'' they are, rather than ''where'' they are.… That which is perhaps most characteristic of astrophysics is the special prominence which it gives to the study of radiation.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=astrophysics|publisher=Merriam-Webster, Incorporated|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/astrophysics|accessdate=2011-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610085146/http://www.merriam-webster.com/dictionary/astrophysics|archivedate=10 June 2011 <!--DASHBot-->}}</ref>. Телата кои се изучуваат се [[Сонце]]то, други [[Ѕвезда|ѕвезди]], галаксии, [[вонсончева планета|вонсончеви планети]], [[Меѓуѕвездена средина|меѓуѕвездената средина]] и [[Космичко микробраново зрачење|космичкото микробраново зрачење]]<ref name="nasa.gov">{{Наведена мрежна страница|url=http://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/|title=Focus Areas - NASA Science|work=nasa.gov|accessdate=2016-08-22|archive-date=2015-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150811095500/http://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40047/astronomy|title=astronomy|work=Encyclopedia Britannica}}</ref>.Нивното оддавање на енергија се разгледува во сите делови од [[Електромагнетен спектар|електромагнетниот спектар]], а меѓу својствата кои се испитуваат, се вклучени: [[сјајност]]а, [[густина]]та, [[температура]]та и [[Хемиски состав|хемискиот состав]]. Бидејќи астрофизиката е обемна наука, астрофизичарите типично применуваат многу дисциплини од физиката, вклучувајќи [[механика]], [[електромагнетизам]], [[статистичка механика]], [[термодинамика]], [[квантна механика]], [[Јадрена физика|јадрена]] и [[честична физика]], и [[Атомска физика|атомска]] и [[молекуларна физика]]. Во пракса, во современата астрономија често се користи теориска и набљудувачка физика. Астрофизичарите се обидуваат да ги утврдат својствата на [[црна материја|црната материја]], [[црна енергија|црната енергија]] и [[црна дупка|црните дупки]]; дали е возможно да се [[Патување низ времето|патува низ времето]], [[Црвоточина|црвоточини]], дали [[мултивселена]]та постои; [[Космологија|потеклото]] и [[Крајот на универзумот|крајот]] на универзумот <ref name="nasa.gov"/>. Теми кои исто така се разлгледувани од астрофизичките теоретичари се: [[создавање и развој на Сончевиот Систем]]; [[ѕвездена динамика]] и [[Ѕвезден развој|развој]], [[создавање и развој на галаксии]]; [[магнетна хидродинамика|магнетохидродинамика]]; структура од [[материја]] со големи размери во универзумот;  потеклото на [[космички зраци|космичките зраци]], [[Општа теорија за релативноста|општа релативност]] и [[Физичка космологија|физичката космологија]], вклучувајќи [[Теорија на струните|струнска]] космологија и [[астрочестична физика]]. Астрофизиката може да студира на додипломско, магистерско и докторско ниво во оделите за физика и хемија на многу универзитети. == Историја == [[Податотека:NIEdot362.jpg|left|thumb|425x425px|Споредба на елементни, сончеви и ѕвездени спектри во XX век]] Иако астрономијата е стара колку пишаната историја, таа долго време е одделена од терестријалната физика. Според Аристотел, телата на небото се неменливи сфери чиишто единствени движења се непроменливи движења на топка, додека земниот свет е подложен на раст и распаѓање а природното движење е по права линија и завршува кога објектот во движење ќе стигне до целта. Од тоа произлегува идејата дека вселената е направена од целосно различен вид на материјата од таа што може да се најде на земјата, оган според [[Платон]], или [[Етер (физика)|етер]] според [[Аристотел]]<ref>{{Наведена книга|last=Lloyd|first=G.E.R.|title=Aristotle: The Growth and Structure of His Thought|publisher=Cambridge University Press|year=1968|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/aristotlegrowths0000lloy/page/134 134]–5|url=https://archive.org/details/aristotlegrowths0000lloy|doi=|isbn=0-521-09456-9}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Cornford|first=Francis MacDonald|title=Plato's Cosmology: The ''Timaeus'' of Plato translated, with a running commentary|publisher=Bobbs Merrill Co|date=c. 1957|origyear=1937|location=Indianapolis|page=118}}</ref>. Од XVII век, природните филозофи како [[Галилео Галилеј|Галилео]]<ref>{{Citation|last=Galilei|first=Galileo|editor-last=Van Helden|editor-first=Albert|publication-date=1989|title=Sidereus Nuncius or The Sidereal Messenger|publisher=University of Chicago Press|publication-place=Chicago|pages=21, 47|isbn=0-226-27903-0}}</ref> [[Рене Декарт|Декарт]]<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Edward Slowik|title=Descartes' Physics|url=http://plato.stanford.edu/entries/descartes-physics/|publisher=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|date=2013|orig-year=2005|accessdate=2015-07-18}}</ref> и [[Исак Њутн|Њутон]]<ref>{{Citation|last=Westfall|first=Richard S.|publication-date=1980|title=Never at Rest: A Biography of Isaac Newton|publisher=Cambridge University Press|publication-place=Cambridge|pages=731–732|isbn=0-521-27435-4}}</ref> тврдат дека небесните и земните области се направени од слични видови материјали и се подложни на истите [[Физички закон|природни закони]]<ref name = Burtt/> . Но, во тој период не биле осмислени потребните уреди за да ги докажат своите убедувања<ref>{{Наведено списание|author=Ladislav Kvasz|title=Galileo, Descartes, and Newton – Founders of the Language of Physics|url=http://www.physics.sk/aps/pubs/2012/aps-12-06/aps-12-06.pdf|publisher=Institute of Philosophy, Academy of Sciences of the Czech Republic|date=2013|accessdate=2015-07-18|archive-date=2017-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811200845/http://physics.sk/aps/pubs/2012/aps-12-06/aps-12-06.pdf|url-status=dead}}</ref>. Во голем дел од XIX век, асторномските истражувања биле сосредоточени на рутинската работа од пресметување на позицијата и пресметување на движењето на астрономските објекти<ref>{{Citation|last=Case|first=Stephen|date=2015|title='Land-marks of the universe': John Herschel against the background of positional astronomy|journal=Annals of Science|volume=72|issue=4|pages=417–434|doi=10.1080/00033790.2015.1034588|quote=The great majority of astronomers working in the early nineteenth century were not interested in stars as physical objects. Far from being bodies with physical properties to be investigated, the stars were seen as markers measured in order to construct an accurate, detailed and precise background against which solar, lunar and planetary motions could be charted, primarily for terrestrial applications.}}</ref><ref>{{Citation|last=Donnelly|first=Kevin|date=September 2014|title=On the boredom of science: positional astronomy in the nineteenth century|journal=The British Journal for the History of Science|volume=47|issue=3|pages=479–503|doi=10.1017/S0007087413000915}}</ref>. Нов вид на асторономија, подоцна наречена астрофизика, започнува кога [[Вилијам Хајд Воластон]] и [[Јозеф фон Фраунхофер]], одделно забележуваат дека, кога се разложува светлината од Сонцето, можат да се забележаат множество од темни линии (области каде има помалку или нема светлина) во спектарот<ref>{{Наведена книга|last=Hearnshaw|first=J.B.|title=The analysis of starlight|date=1986|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=0-521-39916-5|pages=23–29}}</ref>. До 1860 година физичарот, [[Густав Роберт Кирхоф|Густав Кирхоф]], и хемичарот, [[Роберт Бунсен]], покажале дека [[Апсорпциона спектроскопија|темните линии]] во сончевиот спектар одговараат на [[Емисиона спектроскопија|светлите линии]] во спектарот на познатите гасови, специфичните линии одговараат на поединечните [[хемиски елемент]]и<ref>{{citation|last=Kirchhoff|first=Gustav|title=Ueber die Fraunhofer'schen Linien|journal=Annalen der Physik|volume=185|issue=1|pages=148–150|date=1860|bibcode=1860AnP...185..148K|doi=10.1002/andp.18601850115}}</ref>. Од ова Кирхоф заклучува дека темните линии во сончевиот спектар се предизвикани од [[Впивање (електромагнетно зрачење)|апсорбицијата]] на хемиските елементи во Сончевата атмосфера<ref>{{citation|last=Kirchhoff|first=Gustav|title=Ueber das Verhältniss zwischen dem Emissionsvermögen und dem Absorptionsvermögen der Körper für Wärme und Licht|journal=Annalen der Physik|volume=185|issue=2|pages=275–301|date=1860|bibcode=1860AnP...185..275K|doi=10.1002/andp.18601850205}}</ref>. На овој начин докажано е дека истите хемиски елементи кои можат да се најдат во Сонцето и ѕвездите, можат исто така да се најдат на Земјата.  Помеѓу тие што го надоградиле изучувањето на науката за сончевите и ѕвездените спектри е [[Норман Локер]], кој во 1868 година открил светли и темни линии во сончевиот спектар. Работејќи со хемичарот, [[Едвард Франкланд]], ги проучувале спектрите на елементите на различни температури и притисоци, тој не можел да ja објасни жолтата линија на сончевиот спектар со ниеден познат елемент. На тој начин бил откриен нов елемент, кој го нарекол хелиум, по грчкиот бог [[Хелиос]], олицетворението на Сонцето<ref>{{citation|last=Cortie|first=A. L.|title=Sir Norman Lockyer, 1836 &ndash; 1920|journal=The Astrophysical Journal|year=1921|volume=53|pages=233&ndash;248|bibcode=1921ApJ....53..233C|doi=10.1086/142602}}</ref><ref>{{Citation|last=Jensen|first=William B.|title=Why Helium Ends in "-ium"|journal=Journal of Chemical Education|volume=81|pages=944–945|year=2004|url=http://www.che.uc.edu/jensen/W.%20B.%20Jensen/Reprints/115.%20Helium.pdf|doi=10.1021/ed081p944|bibcode=2004JChEd..81..944J}}</ref>. Во 1885 година, [[Едвар Ц. Пикеринг|Едвард Пикеринг]] започна абициозна програма за ѕвезедна спектрална класификација во Харвардската опсерваторија, во кој тим од жени компјутери, особено [[Вилијамина Флеминг]], [[Антонија Мори]] и [[Ени Џамп Канон]], ги класифицирале спектрите забележани во фотографските плочи. До 1890, бил подготвен каталог на повеќе од 10000 ѕвезди групирани во тринаесет спектрални видови. Следејќи ја визијата на Пикеринг, до 1924 Канон го проширила каталогот на девет тома со повеќе од половина милиони ѕвезди, развивајќи ја шемата на Харвард за класификацијата која била прифатена за светска употреба во 1922 година<ref>{{Citation|last=Hetherington|first=Norriss S.|last2=McCray|first2=W. Patrick|editor-last=Weart|editor-first=Spencer R.|title=Spectroscopy and the Birth of Astrophysics|publisher=American Institute of Physics, Center for the History of Physics|publication-place=|url=https://www.aip.org/history/cosmology/tools/tools-spectroscopy.htm|accessdate=July 19, 2015|archive-date=2015-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907133751/https://www.aip.org/history/cosmology/tools/tools-spectroscopy.htm|url-status=dead}}</ref>. Во 1895 година, [[Џорџ Елери Хејл]] и [[Џејмс Килер]], заедно со група од 10 соработнициод Европа и САД,<ref name="Hale1895">{{Citation|last=Hale|first=George Ellery|title=The Astrophysical Journal|journal=The Astrophysical Journal|volume=1|issue=1|pages=80–84|bibcode=1895ApJ.....1...80H|doi=10.1086/140011}}</ref> го воспоставиле [[The Astrophysical Journal|''The Astrophysical Journal: An International Review of Spectroscopy and Astronomical Physics'']].<ref>{{List journal|journal=The Astrophysical Journal|volume=1|issue=1}}</ref> Намерата била да се пополни празнината која постоела меѓу физиката и астрономијата, со што се обезбедил збиер на објавени статии за астрономската примена на спектроскопите, во лабораториските истражувања кои се блиски со астрономската физика, вклучувајќи ги тука и определувањето на брановите должини на спектрите на металите и гасовите и екпериментите поврзани со впивањето, теориите за Сонцето, Месечината, планетите, кометите, метеорите и маглините и кај инструментите кај телескопите и лабораториите.<ref name="Hale1895" /> Во 1925 година [[Сесилија Хелена Пејн]] (подоцна Сесилија Пејн-Гаспошкин) напишала значаен докторски труд во колеџот Редклиф, во кој таа ја користела јонизациската теорија за ѕвездената атмосфера за да се поврзат со спектралните класи на температурата на ѕвездите<ref>{{citation|last=Payne|first=C. H.|year=1925|title=Stellar Atmospheres; A Contribution to the Observational Study of High Temperature in the Reversing Layers of Stars|type=PhD Thesis|publisher=Radcliffe College|publication-place=Cambridge, Mass.|publication-date=1925|bibcode=1925PhDT.........1P}}</ref>. Најважно е дека таа открила дека водородот и хелиумот се основните гасови присутни во ѕвездите. Ова отркитие е толку неочекувано така што читателите на трудот ја поттикнале да го измени заклучокот пред објавувањетп. Сепак подоцнежните истражувања го потврдиле нејзиното откритие<ref>{{citation|last=Haramundanis|first=Katherine|editor-last=Hockey|editor-first=Thomas|editor2-last=Trimble|editor2-first=Virginia|editor3-last=Williams|editor3-first=Thomas R.|title=Biographical Encyclopedia of Astronomers|chapter=Payne-Gaposchkin [Payne], Cecilia Helena|accessdate=July 19, 2015|year=2007|url=https://books.google.com/books?id=t-BF1CHkc50C|pages=876–878|publisher=Springer|publication-place=New York|isbn=978-0-387-30400-7}}</ref>. До крајот на XX век, понатамошно истражување на ѕвездените и експерименталните спектри и напреднале, како резултат на појавата на [[Квантна механика|квантна физика]]<ref>[http://www.arxiv.org/abs/astro-ph/9711066 Frontiers of Astrophysics: Workshop Summary], H. Falcke, P. L. Biermann</ref>. == Набљудувачка астрофизика == [[Податотека:N 63A- Chandra and Hubble - Heic0507f.tif|thumb|285x285px|Остаток од супернова LMC N 63A сликана преку ренгенски (сини), оптички (зелени) и радио (црвени) бранови должини. Рендгенското светење е од материја затоплена на околу десет милион целзиусови степени од ударен бран генериран од експлозијата на суперновата.]] [[Набљудувачка астрономија|Набљудувачката астрономија]] е дел од [[Астрономија|астрономската]] наука кој се занимава со забележување на податоци, за разлика од [[теориската астрофизика]], што главно се занимава со наоѓање на мерливите дејства на физичките [[Концептуален модел|модели]]. Тоа е наука за набљудување на [[Астрономски објект|небесните тела]] користејќи [[телескоп]]и и други астрономски уреди. Повеќето астрофизички набљудувања се прават користејќи го [[Електромагнетен спектар|електромагнетниот спектар]]: * [[Радиоастрономија]]та проучува зрачења со [[бранова должина|бранови должини]] поголеми од неколку милиметри. Пример за подрачјето за истражување се радиобранови, честопати оддадени од ладни тела како меѓуѕвезден гас и облаци од прашина, позадинско космичко микробраново зрачење, што всушност е црвеното поместување на светлината од [[Големата експлозија]] (Биг Банг), пулсари, првично се откриени при [[микробранови]] честоти. За проучување на ваквите бранови потребни се големи [[радиотелескоп]]и. * [[Ифрацрвена астрономија|Ифрацрвената астрономија]] проучува зрачење со [[бранова должина|бранови должини]] помали од радиобрановите, но поголема од видливиот спектар за човековото око. Инфрацрвените набљудувања честопати се направени со телескопи слични на [[Оптика|оптичките]] телескопи. Објектите кои се поладни од ѕвездите (како планетите) обично се проучуваат со инфрацрвени честоти. * [[Оптичка астрономија|Оптичката астрономија]] е најстариот вид на астрономија. Телескопите вообичаено се поврзани со камери или спектроскопи. Земјината [[атмосфера]] го попречува со оптичкото набљудување, па затоа се користи [[адаптивна оптика]] или пак [[Вселенска опсерваторија|вселенски телескопи]] со цел да се добие најквалитетна слика. Во опсегот на оваа бранова должина, ѕвездите се мошне видливи, и многу спектри можат да се користат за набљудување и проучување на хемискиот состав на ѕвездите, галаксиите и [[Маглина|маглините]]. * [[Ултравиолетово зрачење|Ултравиолетовата]], [[Рендгенска астрономија|рендгенската]] и [[Гама-зрачна астрономија|гама-зрачната астрономија]] ги проучуваат високоенергетските процеси како што се [[бинарни пулсари|двојните пулсари]], [[Црна дупка|црниите дупки]], [[магнетар]]ите, и многу други. Овие типови на зрачење исто така не може да се пробијат низ Земјината атмосфера. Постојат два метода за набљудување на овој дел од електромагнетниот спектар преку телескопи поставени во вселената и Черенкови телескопи за атмосферски снимки ([[IACT]]). Примери за обзеватории на првито тип се [[RXTE]], [[Чандра x-зрачна опсерваторија|Чандра x-зрачната опсерваторија]] и [[Комптон гама-зрачна опсерваторија|Комптон гама-зрачната опсерваторија]]. Примери за IACT се високоенергетскиот стереоскописки систем ([[H.E.S.S.]]) и телескопот [[MAGIC]].             Покрај електромагнетното зрачење, мал број на тела може да се набљудуваат на [[Земја]]та на големи далечини. Изградени се неколу опсерватории за [[Гравитациски бран|гравитациските бранови]], но многу е тешко да се забележат. Исто така постојат и [[Неутрино|нутрински]] опсерватории, чија главна цел е да го проучуваат Сонцето. Космичните зраци се составени од високоенергетски честички кои можат да се набљудуваат при судирањето со Земјината атмосфера. Набљудувањата се разликуваат и според временскиот период. Повеќето оптички набљудувања траат минути или часови, па така појавата што се менува побрзо не може да биде забележана. Но, историските податоци за некои тела се достапни, опфаќајќи [[век]]ови или [[милениум]]и. Од друга страна, радионабљудувањата можат да разгледуваат настани во милисекундни временски периоди (милисекундни пулсари) или кобинираат години на податоци (истражување за [[Пулсар|забавувањето на пулсарите]]). Информациите добиени од овие различни временски периоди се со големи разлики. Истражувањето на нашето [[Сонце]] има посебно место во набљудувачката астрофизика. Поради големата оддалеченост од другите ѕвезди, Сонцето може да се набљудува во неспоредлива деталност. Истражувањето на Сонцето служи како водич за разбирањето на другите ѕвезди.  Темата за тоа како ѕвездите се менуваат или ѕвездениот развој, е честоопати моделирана поставувајќи различни типови на ѕвезди во соодветните подрачја нав [[Херцшпрунг-Раселов дијаграм|Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм]], на кој може да се види развојот на ѕвездите, од создавањето до нивното уништување. == Теориска астрофизика == Теориската астрофизика употребува најразлични алатки кои вклучуваат [[аналитички модели]] (Пример, политропи за точно определување на однесувањето на ѕвездите) и [[Пресметка|пресметковни]] [[бројчена анализа|бројчени симулации]]. Секое метод си има свои предности. Аналитичките модели се подобри за увид во внатрешноста на ѕвездите. Бројчените модели можат да го откријат постоењето на појави и ефекти кои на друг начин не би биле видени<ref>{{Citation|first=H.|last=Roth|title=A Slowly Contracting or Expanding Fluid Sphere and its Stability|journal=Physical Review|volume=39|issue=3|pages=525–529|year=1932|doi=10.1103/PhysRev.39.525|bibcode=1932PhRv...39..525R}}</ref><ref>{{Citation|first=A. S.|last=Eddington|title=Internal Constitution of the Stars|location=New York|publisher=Cambridge University Press|origyear=1926|year=1988|isbn=0-521-33708-9}}</ref>. Теоритичарите во астрофизиката се обидуваат да создадат теориски модели и да ги откријат последици набљудувани кај тие модели. Ова им дозволува на набљудувачите да најдат податоци кои би го побиле моделот или помага во изборот меѓу повеќето постоечки противречни модели. Теоретичарите исто така се обидуваат да создадат или изменат модел кој ги зема предвид најновите податоци. Во случај на недоследност, главно се обидуваат да направат минимална промена на моделот за да се совпадне со податоците. Во некои случаи, при многу недоследни податоци може да се напушти моделот. Темите проучувани од теориските астрофизичари се: ѕвездена динамика и развој; создавање и развој на галаксии; магнетохидродинамика; структури од материја со големи размери во универзумот;  потеклото на космичките зраци; општата релативност и физичката космологија, вклучувајќи ја и струнската космологија и честичната астрофизика. Асторфизичката релативност служи како алатка за мерење на својствата на структурите со големи размери за кои гравитацијата има важна улога во истражувањето на физичките појави и како основа за проучувањето на [[црна дупка|црните дупки]] и [[Гравитациски бран|гравитациските бранови]]. Меѓу некои пошироко проучени и прифатени модели и теории во астрофизика се: моделот Ламбда-CDM и [[големата експлозија]], космичката инфлација, [[црна материја|црната материја]], [[црна енергија|црната енергија]] и основните теории на физиката. [[Црвоточина|Црвјите дупки]] се пример за хипотеза која сè уште не е докажана (или негирана). == Популаризација == Корените на астрофизиката може да се најдат во XVII век со појавата на унифицираната физика, во која истите правила важат за небесните и земските тела<ref name = Burtt>{{Наведено списание| last = Burtt | first = Edwin Arthur |publication-date = 2003 | origyear = First published 1924 | title = The Metaphysical Foundations of Modern Science | edition = II прер. | publisher = Dover Publications | publication-place = Mineola, NY | pages = 30, 41, 241–2 | isbn = 9780486425511 | url = https://books.google.com/books/about/The_Metaphysical_Foundations_of_Modern_S.html?id=G9WBMa1Rz_kC }}</ref> . Научници кои биле запознаени со физиката и астрономијата поставиле цврсти основи на науката денес позната како астрофизика. Современо, младите студенти се привлекувани од оваа наука главно заради популаризацијата од [[Кралско астрономско друштво|Кралското астрономско друштво]] и значајните професори [[Субраманијан Чандрасекар]], [[Стивен Хокинг]], [[Хјуберт Ривс]], [[Карл Сејган]], [[Нил Деграс Тајсон]] и други. Напорите на старите, средновековните и сегашните научници уште ги привлекуваат младите луѓе да ја учат историјата на науката и астрофизиката<ref>{{Наведена мрежна страница|author=D. Mark Manley|title=Famous Astronomers and Astrophysicists|url=http://cnr2.kent.edu/~manley/astronomers.html|publisher=Kent State University|date=2012|accessdate=2015-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=The science.ca team|title=Hubert Reeves – Astronomy, Astrophysics and Space Science|url=http://www.science.ca/scientists/scientistprofile.php?pID=213|publisher=GCS Research Society|date=2015|accessdate=2015-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Neil deGrasse Tyson|url=http://www.haydenplanetarium.org/tyson/|publisher=Hayden Planetarium|date=2015|accessdate=2015-07-17}}</ref>.  == Поврзано == {{портал|Астрономија}} {{Столбови-список| * [[Астрохемија]] * [[Список на астрономски опсерватории|Астрономски опсерватории]] * [[Астрономска спектроскопија]] * [[Бремсштралунг]] * [[Медал „Хенри Драпер“]] * [[Херцшпрунг–Раселов дијаграм]] * [[Високоенергетска астрономија]] * [[Список на астрономи]] * [[Нуклеосинтеза]] * [[Неутринска астрономија]] * [[Забрзувачи на честички]] * [[Радиоастрономија]] * [[Кралско астрономско друшто]] * [[Спектроскопија]] * [[Ѕвездена астрофизика]] * [[Ѕвездена физика]] |colwidth=30em}} == Наводи == <references /> ==Дополнителна литература== *{{Наведено списание|last=Longair|first=Malcolm S.|title=The Cosmic Century: A History of Astrophysics and Cosmology|url=https://archive.org/details/cosmiccenturyhis0000long|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=9780521474368}} *[http://www.scholarpedia.org/article/Encyclopedia:Astrophysics Astrophysics] Scholarpedia Expert articles ==Надворешни врски== {{Wikibooks|Astrophysics}} *[http://www.worldscinet.com/ijmpd/ijmpd.shtml International Journal of Modern Physics D] from World Scientific *[http://www.aip.org/history/cosmology/index.htm Cosmic Journey: A History of Scientific Cosmology] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081021070242/http://www.aip.org/history/cosmology/index.htm |date=2008-10-21 }} from the American Institute of Physics *[http://www.vega.org.uk/video/subseries/16 Prof. Sir Harry Kroto, NL], Astrophysical Chemistry Lecture Series. 8 Freeview Lectures provided by the Vega Science Trust. *[http://home.slac.stanford.edu/ppap.html Stanford Linear Accelerator Center, Stanford, California] *[http://www.iasfbo.inaf.it/ Institute for Space Astrophysics and Cosmic Physics] *[http://iopscience.iop.org/0004-637X/ Astrophysical Journal] *[http://www.aanda.org/ Astronomy and Astrophysics, a European Journal] *[http://www.scienceresourceworld.com/publications/journals/astronomy_journals.html List and directory of peer-reviewed Astronomy / Astrophysics Journals] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120718122530/http://www.scienceresourceworld.com/publications/journals/astronomy_journals.html |date=2012-07-18 }} *[http://master.obspm.fr/ Master of Science in Astronomy and Astrophysics] *[http://www.astro.ucla.edu/~wright/cosmolog.htm Ned Wright's Cosmology Tutorial, UCLA] *[https://www.unlv.edu/degree/ms-astronomy UNLV Astronomy & Astrophysics department] *[http://www.oca.eu/stee/page1/page3/page3.html Hot and Active Stars Research], astrophysicist Philippe Stee's homepage *Astronomy_and_Geophysics, The Royal Astronomical Society 'house journal' presenting scientific articles on major developing themes in astronomy and geophysics in succinct, readable and accessible form {{Гранки на физиката}} {{Астрономија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Астрономија]] [[Категорија:Вселена]] [[Категорија:Астрофизика]] 9ev06cyu8a9a1zld24cd7ijmbu2zi2z Предлошка:Дали сте знаеле 10 1649 5622431 5621237 2026-09-01T10:02:50Z Bjankuloski06 332 5622431 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Заглавие}}</noinclude> <!-----------------СОДРЖИНАТА НА ПРЕДЛОШКАТА Е ПОД ОВОЈ РЕД-----------------------> [[Податотека:Michael VIII Palaiologos - National Library of Russia, gr. 118 - f. 22r.jpg|десно|140п|Михаил VIII Палеолог]] <!--* ... дека архитектот на современо Скопје, '''[[Јосиф Михајловиќ - Јурукоски|Јосиф М. Јурукоски]]''', бил правнук на мијачкиот кнез [[Ѓурчин Кокале]]?--> * ... дека '''[[Пелагониска битка (1259)|Пелагониската битка]]''' (1259) одиграна кај [[Леринско|леринските]] села [[Неокази (Леринско)|Неокази]] и [[Овчарани]] му го ставила крајот на [[Четврта крстоносна војна|крстоносното]] '''[[Латинско Царство]]''' на Балканот? * ... дека средновековното име на '''[[Дојран]]''' било '''''Полин'''''? * ... дека Византијците успеале да ја надвладеат [[Петар Делјан|војската на Петар Делјан]] само поради помошта од '''[[Варјашка гарда|Викиншката гарда]]''' на [[Харалд Суровиот]] — подоцна крал на Норвешка како Харалд III, крунисан со воената слава како „''опустошувач и разорувач на Македонија''“ и опеан во скандинавска сага? * ... дека индиското име на '''[[Индија]]''' е '''Барат''' (भारत)? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? * ... дека галаксијата '''[[MoM-z14]]''' е најдалечното познато астрономско тело, на растојание од 33,8 милијарди [[светлосна година|светлосни години]] од нас? * ... дека во [[Русија]] живеат преку '''[[народи во Русија|190 народи]]'''? * ... дека '''[[кикиритки]]те''' потекнуваат од [[Јужна Америка]]? * ... дека '''[[Белски даб|Белскиот даб]]''' во манастирот „[[Белски манастир|Св. Илија]]“ на [[Осогово]] е прогласен за [[Список на споменици на природата на Македонија|споменик на природата]]? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? <!-----------------СОДРЖИНАТА НА ПРЕДЛОШКАТА Е НАД ОВОЈ РЕД-----------------------> <noinclude> ---- [[Категорија:Главна страница|Дали сте знаеле]] </noinclude> 4eowqno7piu5g29d498wfy88cet8b03 Осој (Дебарско) 0 5192 5622308 5619143 2026-08-31T19:11:21Z Ehrlich91 24281 /* Културни и природни знаменитости */ 5622308 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Осој}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Осој | слика = Во Осој.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на дел од селото | општина = {{општинскигрб|Општина Дебар}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | население = 12 | година = 2002 | поштенски број = 1250 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 1000 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=31 | lat_sec=45 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=38 | lon_sec=39 | слава = [[Света Петка Римска|Света Петка]] | мрежно место = | карта = Осој во Општина Дебар.svg }} '''Осој''' — [[Мијаци|мијачко]] село во [[Општина Дебар]], во околината на градот [[Дебар]]<ref>{{наведена книга|last=Павловски|first=Јован|title=Ми-Анова енциклопедија: М-П|publisher=Книгоиздателство МИ-АН|location=Скопје|date=2006|isbn=9989613915}}</ref>. Селото е сместено на северните падини на планината [[Стогово]] на надморска височина од 900 до 1000 метри. Соседни села на Осој се селата [[Могорче]] и [[Гари]], кои иста така се наоѓаат во Општина Дебар. == Географија и местоположба == Селото Осој се наоѓа во Западна [[Македонија]], во областа [[Рекански регион|Мала Река]], на падините на планината [[Стогово]], на надморска висина од 900-1000 метри. Соседни села се [[Могорче]] од левата страна и [[Гари]] од десната. Селото Осој е дел од [[Мијаци|мијачките]] села по долината на [[Радика]] и [[Мала Река]]. Во селото се сретнуваат повеќе маала, кои претежно се наречени по родовите кои живееле таму. Така, се сретнуваат Младеновци, Пулевци, Јоновци, Прајовци и други маала.<ref name="изјава" /> Селото е оддалечено 14 километри источно од градот [[Дебар]]. == Историја == Во селото се доселило дел од населението на соседното село [[Могорче]], односно населението кое не прифатило да се потурчи, го напуштило Могорче и се упатиле кон селото Осој.<ref name="изјава" /> Според опис на Георги Трајчев, селото било претставено дека се наоѓа на терасовидна ливада, со овошни дрвја. Во тоа време броело 80 куќи. Куќите биле малтерисани со вар. На Ѓурѓовден жителите излегувале со [[литија (поворка)|литија]] до манастирската месност.<ref name="книга">{{наведена книга|last=Трајчев|first=Георги|title=Книга за Мијаците|edition=12|year=1941|publisher=Македонска библиотека|location=Софија}}</ref> Вкупно 7 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> === Потекло и значење на името === Името на селото веројатно настанало поради тоа што селото се наоѓа на осојно место<ref name="книга" /> што е поради неговата местоположба на северната страна на планината Стогово. <!--== Стопанство ==--> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|228 |1953|232 |1961|169 |1971|2 |1981|5 |1991|2 |1994|1 |2002|6 |2021|12 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 80 домаќинства со 223 жители христијани (Македонци).<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.170-171.</ref> Според податоците на Васил К’нчов од 1900 година, селото имало 600 жители христијани (Македонци).<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_40.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.259]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Осој се води како чисто македонско село во Реканската Каза на Дебарскиот Санџак со 86 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|48}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_34_38-42_PRIZREN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото брои околу 50-тина куќи. Сите семејства се од [[Христијанство|христијанска]] вероисповед. Мал е бројот на оние кои постојано живеат во Осој. Претежно живеат и работат во [[Скопје]] и внатрешноста на Македонија. Според пописот од 2002 година, селото брои 6 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 март 2013}}</ref> Моментално, во селото се останати одвај по некој жител, кои живеат постојано, иако за време на летниот период нивниот број се зголемува претежно од иселениците.<ref name="изјава" /> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 12 жители, од кои 9 [[Македонци]], 2 [[Македонски Турци|Турци]] и 1 [[Македонски Срби|Србин]]. {{Пописи|600|688|228|232|169|2|5|2|1|6|12}} <!--== Општествени установи ==--> === Родови === Осој е македонско село. Според истражувањата од 1920-тите, родови во селото се: * '''Младеноско маало:''' ''Џиковци (4 к.), Шкодровци (4 к.), Деспотовци (4 к.) и Аврамовци (7 к.)''. * '''Пулеско маало:''' ''Деспотовци (5 к.), Пејдановци (6 к.), Даневци (8 к.) и Николовци (6 к.).'' * '''Долно Пулевци:''' ''Станковци (5 к.), Ѓиновци или Гиновци (1 к.) и Илијовци или Илиновци (2 к.)'' * '''Пројоско маало:''' ''Мирчевци (6 к.), Мојсовци (8 к.) и Фидановци (3 к.)'' * '''Јаноско маало:''' ''Сарџовци (8 к.), Митревци (1 к.)'' дојдени од селото [[Беличица]] во [[Горна Река]], и ''Гиновци/Ѓиновци (2 к.).'' Населението е претежно староседелско, од старото село [[Ефла]], а има доселеници и од селото [[Могорче]] (''Веловци, Несторовци и Поповци'') кои избегале од исламизирање.<ref>{{Наведена книга|title=Мијаци, Горна Река и Мавровско Поле|last=Смилјаниќ|first=Тома|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на големата [[Општина Дебар]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната [[Општина Ростуша]]. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Дебар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Косоврати, во која покрај селото Осој, се наоѓале и селата Горно Косоврасти, Горно Мелничани, Долно Косоврасти, Долно Мелничани, Могорче и Скудриње. Во периодот 1950-1952, селото било дел од Општина Долно Косоврати, во која влегувале селата Горно Косоврасти, Долно Косоврасти, Горно Мелничани, Долно Мелничани, Могорче и Осој. == Културни и природни знаменитости == Во селото постои споменик од [[НОБ|Народноослободителната борба]] за борците од селото Осој, кои учествувале во борбата против балистите и другите окупаторски сили во Македонија во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Споменикот е посветен на борците: Косте Д. Трипуновски, Николе Б. Николовски, [[Јован Таневски|Јован Е. Таневски]], Соколе Б. Таневски и Бибо Т. Дуковски. Бил поставен од страна на здружението од селото Осој во текот на 1981 година. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Осој|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главната селска црква; * [[Црква „Св. Петка“ - Осој|Црква „Св. Петка“]] — мала селска црква; и * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — мала селска црква. ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Крст (Осој)|Крст]] — [[археолошко наоѓалиште]] во близина на манастирот „Св. Архангел Михаил“ == Редовни настани == Како главна селска слава се одбележува [[Света Петка Римска|Света Петка]], при што секоја година на 8 август, селаните и иселениците од самото село организираат црковно-народен собор посветен на светицата.<ref name="изјава">Според кажување на селанец од селото Осој. Забележале Тони Ристовски, Ѕвонко Петровски, Никола Цибрев, Цветко Неделковски и Кирил Симеоновски на 4 јули 2015</ref> == Личности == * [[Вело Ташовски]] (р. 1949) — сликар * [[Евстатиј Попдимитров]] (1857 — 1915) — зограф * [[Нестор Мирчевски]] (1873 — 1969) — резбар *[[Јован Таневски]] (1918 — 1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Никола Николовски]] (1926 — 1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] <!--== Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Галерија == <gallery> Податотека:Споменик во село Осој.jpg|Споменикот од НОБ - изработен од ликовниот уметник Сековски Томислав од Осој, Дебар. Податотека:Улица во Осој.jpg|Дел од селото Податотека:Црквата во Осој.jpg|Поглед на главната селска црква Податотека:Пат над Осој.jpg|Пат над селото </gallery> == Поврзано == * [[Дебар]] * [[Општина Дебар]] * [[Мијаци]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Osoj, Debar}} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9E%D1%81%D0%BE%D1%98,+%D0%94%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.529873,20.645006&spn=0.004361,0.010568&sll=41.53486,20.625329&sspn=0.017444,0.042272&oq=%D0%9E%D1%81%D0%BE%D1%98,+%D0%94%D0%B5&t=h&hnear=Osoj,+Macedonia+(FYROM)&z=17 Сателитска снимка на Осој] на Карти на Гугл {{Општина Дебар}} [[Категорија:Осој (Дебарско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Дебарски села]] [[Категорија:Села во Општина Дебар]] ezmanlkuwv9n5z5cz8utaf6artqelw7 Боцвана 0 5262 5622384 5596897 2026-09-01T04:08:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622384 wikitext text/x-wiki <!--Текстот започнува--> {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = Република Боцвана<br>''Republic of Botswana'' <br> ''Lefatshe la Botswana'' | common_name = Боцвана | image_flag = Flag of Botswana.svg | image_coat = Coat of arms of Botswana.svg | image_map = Location Botswana AU Africa.svg | map_caption = {{map caption|countryprefix=|location_color=темносино|region=Африка|region_color=темносино|subregion=[[Африканска Унија|Африканската Унија]]|subregion_color=светлосино|legend=Location Botswana AU Africa.svg}} | national_motto = {{native phrase|tn|„Pula“|italics=off|nolink=yes}}<br/>{{small|„Дожд“}} | national_anthem = {{native phrase|tn|[[Fatshe leno la rona]]|nolink=yes}}<br/>{{small|''Нашата земја''}}<br/><center>[[File:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg]]</center> | official_languages = [[англиски јазик|англиски]]<br>[[цвана (јазик)|цвана]] | demonym = [[Боцванци|Боцванец]] | ethnic_groups = {{Unbulleted list|79% [[Цвана]] |3% Белци |1% други}} | ethnic_groups_year = | capital = [[Габороне]] | latd = 25 | latm = 40 | latNS = S | longd = 25 | longm = 55 | longEW = E | largest_city = capital | government_type = [[парламентарна република]] | leader_title1 = [[Претседател на Боцвана|Претседател]] | leader_name1 = [[Ијан Кама]] | leader_title2 = [[Потпретседател на Боцвана|Потпретседател]] | leader_name2 = [[Момпати Мерафхе]] | sovereignty_type = [[Историја на Боцвана|Независност]] | established_event1 = од [[Обединетото Кралство]] | established_date1 = 30 септември 1966 | area_rank = 47-ма | area_magnitude = | area_km2 = 581,730 | area_sq_mi = 224,610 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 2.6 | population_estimate = 2,029,307<ref name=cia>{{Наведена мрежна страница |author=Central Intelligence Agency |authorlink=Central Intelligence Agency |publisher=[[The World Factbook]] |title=Botswana |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |year=2009 |accessdate=3 February 2010 |archive-date=2015-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |url-status=dead }}</ref> | population_estimate_rank = 144-та | population_estimate_year = 2010 | population_census = 1,680,863 | population_census_year = 2001 | population_density_km2 = 3.4 | population_density_sq_mi = 8.9 | population_density_rank = 229-та | GDP_PPP = $28.491 милијарди<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=616&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=36&pr.y=12 |title=Botswana|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2011-04-21}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = 2010 | GDP_PPP_per_capita = $15,489<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $14.030 милијарди<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = 2010 | GDP_nominal_per_capita = $7,627<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.683<!--number only, between 0 and 1--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> | HDI_rank = 109та | Gini_year = 1993 | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 63 | Gini_ref =<ref name="cia"/> | Gini_rank = | currency = [[боцванска пула|Пула]] | currency_code = BWP | country_code = | time_zone =[[Централноафриканско време|ЦАВ]] ([[UTC+02]]) | utc_offset = | time_zone_DST = н.п. | utc_offset_DST = | drives_on = лево | cctld = [[.bw]] | calling_code = [[+267]] | footnotes = }} '''Боцвана''' ({{langx|tn|Botswana}}; {{langx|en|Botswana}}) или официјално '''Република Боцвана''' (''Lefatshe la Botswana, Republic of Botswana'') — држава во [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]]. Државата порано била британски протекторат познат како ''[[Бечуаналенд]]''. Откако државата се стекнала со независност на 30 септември 1966 година, официјалното име биле променето во денешната форма. Боцвана се граничи со [[Јужна Африка]] на југ и југоисток, со [[Намибија]] на запад и на север и со [[Зимбабве]] на североисток. Боцвана има допирна точка со [[Замбија]], но овој дел од границата не е добро утврден<ref>[http://babakfakhamzadeh.com/site/index.php?c=12&i=1279 Zambia-Botswana border]</ref>. Главен град на државата е [[Габороне]], а [[службени јазици]] се [[цвана (јазик)|цвана]] и [[англиски јазик|англискиот]]. Боцвана има вкупна површина од 581.730 км<sup>2</sup> и население од 2.029.307 жители според проценките од 2010 година. [[Топографија|Топографски]] земјата е рамнинска и околу 70% од територијата зафаќа пустината [[Калахари]]. Боцвана има нешто над 2 милиони [[жители]] и тоа ја прави една од најслабо населените држави во светот. Боцвана била една од најсиромашните држави во Африка во моментот кога се стекнала со независност во 1966 година со [[БДП]] од 70 [[долар]]и по глава на жител. Денес, Боцвана е една од најбрзо растечките економии во светот со БДП од 14.400 долари по глава на жител<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |title=CIA - The World Factbook |accessdate=25 November 2011 |publisher=CIA |archive-date=2015-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |url-status=dead }}</ref>. Државата е дом на еден релативно стабилен политички систем и брзорастечка пазарна економија. Економијата на земјата е една од најуспешните во Африка и брзо се развива услужниот сектор, светски познатата дијамантска индустрија, туризмот и производството. == Потекло на поимот == {{Главна|Име на Боцвана}} Името на државата потекнува од матичниот јазик [[цвана (јазик)|цвана]] (сецвана) и значи „земја на Цваните“. На цвана, претставката ''бо-'' се става пред коренот на името (во овој случај народот [[Цвана]]) и се добива името на државата. == Историја == {{Главна|Историја на Боцвана}} ===Рана историја === Територијата на Боцвана била населена со коисански народи со илјадници години. Едмп наоѓалиште на ридот [[Цодило]] во северозападна Боцвана содржи археолошки докази дека на таа територија имало [[коисански народи]] од 17.000 г.п.н.е. па до околу 1650 година. Во тој период коисанските народи биле ловци и собирачи на плодови, нивните алатки биле изработени од камен, дрво или коска и нивната култура била означена како „[[доцно камено доба]]“. Овој начин на живот бил нашироко прифатен во регионот, особено во северните предели на Боцвана. {{ref|историја}} Во изминатите векови, коисанските народи преминале од примитивниот начин на живот во сточари и одгледувачи на говеда и овци. Говедата и овците биле донесени од [[Источна Африка]]. Некои коисански народи емигрирале низ централна [[Намибија]] и пристигнале сè до [[’Рт Добра Надеж|’ртот Добра Надеж]]. Во тој период коисанските јазици за првпат биле воведени во [[Јужна Африка]].{{ref|историја}} === Банту-период === {{Главна|Банту-миграција}} Земјоделството и одгледувањето на добиток од страна на народите Банту било раширено јужно од [[екватор]]от со илјадници години. Од [[Западна Африка]], за време на доцното камено доба, земјоделството било пренесено во [[Ангола]], во 380 година започнало да се употребуваат и алатки во регионот на реката [[Замбези]]. Од другата страна пак, источноафриканското земјоделство се проширило низ саваните и во околу 20 година било воведено во регионот на реката Замбези. Овие народи, покрај тоа што вовеле земјоделство и сточарство, ги вовеле и [[банту-јазици]]те во регионот. {{ref|историја}} Биле потребни стотици години да се заменат коисанските традиционални принципи на живот во регионот [[Окаванго]] и [[Макгадикгади]] со банту-вредности. Во 200-те години луѓето почнале да изработуваат керамика, која според археолошките пронајдоци, била мешавина од коисански и банту-елементи.{{ref|историја}} Најстарото археолошко пронаоѓалиште во Боцвана од железното доба е [[Цвапонг]], кое се наоѓа во [[Палапје]] и датира од 190 година. Се претпоставува дека наоѓалиштето е од источни банту-земјоделци од регионот на долината на [[Лимпопо (река)|Лимпопо]]. Во северните делови од државата се населиле западни банту-земјоделци. Во западните делови од државата биле пронајдени колиби за кои се верува дека потекнуваат од 420 година, додека исти такви населби биле пронајдени во [[Преторија]], но тие потекнувале од 300 година. Денес има и докази дека имало банту-земјоделци во Окаванго, кои опстојувале паралелно со коисанските народи. Таква населба била [[Цодило]], која потекнува од 550 година. Проблем за археолозите е да ги дефинираат карпестите цртежи во Цодило, за кои традиционално се верува дека биле насликани од [[Бушмани]].{{ref|историја}} === Први кралства === Од 1095 година, југоисточна Боцвана била дом на нова култура, чиј центар бил [[Морцане]] во близина на [[Габане]]. Морицанската култура е традиционално поврзана со [[Кгалагдиско Кралство|Кгалагдиското Кралство]], најзападната сотоанско-цванска група.{{ref|историја}} Во источните предели на централна Боцвана, во околината на [[Серове]], се развила силна сточарска традиција, која била под доминација на населението од брдата [[Тоуцве]] од 600/700 година, па сè до 1200/1300 година. Просперитетот на државата бил заснован на одгледувањето добиток. Народот Тоутцве исто така се занимавал со ловење и со трговија во долината на Лимпопо.{{ref|историја}} Државата на Тоуцве била освоена од народот [[Мапунгубве]], која првично се наоѓала во регионот на реките Лимпопо и Шаше. Освојувањето се случило во периодот 1200/1300 година. Мапунгубве забележале голем развој поради трговијата со злато преку реката Шаше па сè до [[Индиски Океан|Индискиот Океан]]. Главниот центар на Тоуцве бил напуштен, но новите владетели ги зачувале останатите населени места поради одредени придобивки. Сепак, оваа држава во развој била краткотрајна и државата [[Големо Зимбабве]], која се развила северно од [[Лимпопо]], ја освоила цела територија. Најголемиот процут Зимбабве го забележал во периодот од 13 до 15 век. Наследничка на Големо Зимбабве била државата [[Бутуа]], која се развила во западно Зимбабве.{{ref|историја}} Државата Бутуа наскоро потпаднала под контрола на [[Чибундуле]], а подоцна во 1685 година и под власт на [[Розви]]те. За време на владеењето на Розвите, Бутуа станала позната како Каланга.{{ref|историја}} === Издигнувањето на Цваните === Во периодот 1200 до 1400 година, поголем број моќни династии започнале за да се развиваат во западен Трансвал и нивната моќ почнала да се шири низ регионот. [[Фокензи]]те се прошириле јужно кон [[Јужносотоански народи|јужносотоанските народи]], додека [[Ролонзи]]те се прошириле западно кон [[Калагариски народи|калагариските народи]]. Се претпоставува дека или Калагаријците ги прифатиле Ролонзите или се преселиле западно низ Калахари. Моќта на Ролонзите била голема и често имале воени конфликти со народот [[Таунг]].{{ref|историја}} Главните цвански династии [[Хуруце]], [[Квена]] и [[Кгатла]] настанале од династијата [[Пофу]]. Цваните се одделиле во 1500/ 1600 година во западен [[Трансвал]]. Според народните прекажувања, Цваните се одделиле од сродниот народ поради сушата во првичната татковина и станале независно кралство. Според археолошките докази, до 1700 година Цваните живееле во мали колиби, а по 1700 година биле забележани и камени структури. Сите овие кралства во регионот се бореле за превласт, трговија и поголеми приходи од сточарството.{{ref|историја}} Цванските династии Квена и Хуруце го основале кралството Нгвакеце во југоисточна Боцвана во 1700 година. По 1750 година, ова мало кралство прераснало во моќна воена држава која ги контролирала [[ловство]]то и одгледувањето на добиток во Калахари, како и производството на [[бакар]] во [[Кање]]. Квените се населиле во Молепололе, а некои Квени се населиле и во [[Шошонг]].{{ref|историја}} === Бечуаналенд === [[File:SouthAfrica1885 mk.svg|thumb|right|170px|Карта на Јужна Африка во 1885 година.]] {{Главна|Протекторат Бечуаналенд}} Во [[19 век]] избиле непријателства меѓу племињата [[Цвана]] и [[Ндебеле]] кои вршеле упади во Боцвана од североисток. Тензии, исто така, се појавиле со бурските (европски) доселеници од исток. По жалбите од страна на водачите на Боцвана [[Кама III]], [[Батоен]] и [[Себеле]] за помош, британската влада го ставила „Бечуаналенд“ под нејзина заштита на [[31 март]] [[1885]] година. Северната територија останала под директна управа како ''[[Протекторат Бечуаналенд']]' и е денешна Боцвана, додека јужната територија станала дел од колонијата Кејп и сега е дел од северозападна провинција [[Јужна Африка]]. Мнозинството луѓе кои зборуваат цвана живеат во Јужна Африка. Кога Сојузот на Јужна Африка е формиран во [[1910]] година од главните британски колонии во регионот, протекторатот Бечуаналенд и Баситоленд (сега [[Лесото]]) и [[Свазиленд]] ( „Високата комисија за територии“) не биле вклучени, но било обезбедено нивно подоцнежно оформување. == Географија и клима == {{Главна|Географија на Боцвана}} [[File:Botswana map mk.png|мини|десно|200px|Карта на Боцвана.]] === Особености === Вкупната површина на Боцвана изнесува 600.370&nbsp;км<sup>2</sup> и тоа ја прави 45-та најголема држава во светот. Како споредба, површината на Боцвана е слична со таа на [[Мадагаскар]] и нешто помала од [[Сојузни држави во САД|американската сојузна држава]] [[Тексас]]. Според пописот од 2001 година, во Боцвана живеат 1.680.863 жители, а проценките за 2010 година предвидуваат дека државата има нешто над 2 милиони жители. На југ и југоисток Боцвана граничи со [[Јужноафриканската Република]] (1.840 км), на запад и на север граничи со [[Намибија]] (1.360 км) и на североисток државата граничи со [[Зимбабве]] (813 км)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://geography.about.com/library/cia/blcbotswana.htm |title=Географија на Боцвана |accessdate=2012-01-29 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114124653/http://geography.about.com/library/cia/blcbotswana.htm |url-status=dead }}</ref>. Боцвана има допирна точка со [[Замбија]] на север. Главен град на Боцвана е [[Габороне]]. Од географска гледна точка, Боцвана е релативно рамнинска земја со одреден број на висорамнини. Во државата доминантна е пустината [[Калахари]], која зазема 70% од вкупната површина на Боцвана. [[Делта на Окаванго|Делтата на реката]] [[Окаванго]] е најголема копнена делта во светот и истата се наоѓа во северозападниот дел од државата. Во северниот дел од државата се наоѓа [[Макгадикгади]], големо исушено солено езеро.<ref>[http://www.mapsofworld.com/botswana/geography/ Geography of Botswana]</ref> Басенот на реката [[Лимпопо]], главна географска одлика на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]], делумно се наоѓа во Боцвана, поточно во југоисточниот дел од земјата. Реката [[Чобе]] се наоѓа во северниот дел од Боцвана и истата служи како граница меѓу Боцвана и Намибија. Реката Чобе се спојува со реката [[Замбези]] во местото наречено [[Казунгула]]. [[File:Flying-female-Lechwe.jpg|thumb|right|200px|Пејзаж од делтата на Окаванго.]] ;Национални паркови и резервати Боцвана има разновиден див животински и растителен свет. Покрај делтата и пустината, во државата има пасишта и савани, каде [[гну]]а, [[Антилопа|антилопи]] и останати [[цицачи]] и [[птици]] опстојуваат. Северниот дел од Боцвана е дом на една од ретките поголеми групи на [[африкански див пес]]. Националниот парк Чобе, кој се наоѓа во округот Чобе, е дом на најголемата концентрација на [[африкански слон]]. Паркот има површина од 11.000&nbsp;км<sup>2</sup> и во него живеат над 350 видови птици. [[Национален парк Чобе|Националниот парк Чобе]] и [[Резерват Мореми|резерватот Мореми]], кој се наоѓа во делтата на Окаванго, се главни туристички одредишта. Покрај овие, во држава се наоѓаат и [[Централнокалахарски резерват|Централнокалахарскиот резерват]], [[Национален парк Макгадикгади|Националниот парк Макгадикгади]] и [[Национален парк Макгадикгади|Националниот парк Нхај]]. [[Резерват Машату|Резерватот Машату]] е во приватна сопственост и се наоѓа во близина на реките [[Шаше]] и Лимпопо. Покрај него, во Боцвана има уште еден приватен резерват кој се наоѓа во близина на Габороне и се нарекува [[резерват Моколоди|Моколоди]]. ===Еколошки проблеми=== [[File:Chobe National Park Tourists.jpg|thumb|right|200px|Националниот парк Чобе.]] Моментално Боцвана се соочува со два еколошки проблеми: [[суша]] и [[опустошување]]. Опустошувањето во Боцвана е тесно поврзано со сушните периоди. Поради сушата, 75% од луѓето и животинскиот свет во државата се зависни од [[Подземна вода|подземните води]]. Подземните води ги ублажуваат ефектите на сушата. Подземните води се црпат со помош на дупчење длабоки дупки, кои пак резултираат со ерозија на земјата. Површинската, надземна, вода во Боцвана е многу малку застапена и само 5% од земјоделството на Боцвана користи дождовни води. Поради овој проблем, се зголемило одгледувањето на [[добиток]] како главен извор на приход. Како последица на тоа, 71% од површината на државата се користи за [[пасење]], што е исто така една од причините за опустошување на земјиштето.<ref name="rala.is">{{citation | publisher = Rala | place = IS | url = http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf | title = Darkoh | accessdate = 2012-01-24 | archive-date = 2010-10-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101010191509/http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf | url-status = dead }}</ref> [[File:Botswana Topography.png|thumb|right|200px|Топографска карта на Боцвана.]] Бидејќи одгледувањето добиток во Боцвана станал профитабилен бизнис, земјиштето и понатака се експлоатира. Животинскиот свет во Боцвана почнал драстично да се намалува. Во периодот од 1966 до 1991 година, добитокот се зголемил од 1,7 милиони на 5,5 милиони грла.<ref name = "rala.is" />{{rp |64}}. Исто така, бројот на луѓето се зголемил од 547.000 на 1,5 милиони жители во 1995 година. Над 50% од домаќинствата во Боцвана чуваат добиток и моментално е најголем извор на приход за руралното население. Поради намалената обработка на земјата и големата застапеност на пасишта, се зголемило опустошувањето на земјиштето.<ref name = "rala.is" /> Исто така, во Боцвана се издале извештаи каде се вели дека и делтата на Окаванго се суши поради пасењето.<ref name="afrol.com">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.afrol.com/articles/21794 |title= Botswana, US sign 'Debt-for-Nature' agreement |publisher=Afrol | date = | accessdate = 2010-07-04}}</ref> Одделот за шумарство и ресурси веќе има започнато проекти за повторно засадување локална вегетација во Јужен Кгалагди, Северен Квененг и Ботети.<ref>{{citation | publisher = UNCCD | url = http://www.unccd.int/iydd/documents/NOTCDIB.pdf | title = NOTCDIB | accessdate = 2012-01-24 | archive-date = 2010-07-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100724145917/http://www.unccd.int/IYDD/documents/NOTCDIB.pdf | url-status = dead }}</ref> Со садењето на локална вегетација се очекува да се намали опустошувањето на земјата. Владата на САД исто така склучила договор со Боцвана, при што државата се стекнала со 7 милиони долари со што државата си го намалила јавниот долг. Со намалениот долг, Боцвана може да се насочи кон поинтензивни мерки за спречување на еколошките проблеми.<ref name="afrol.com"/> Програмата за развој на САД тврди дека главен проблем за преголемата експлоатација на ресусрите е директно поврзана со нивото на сиромаштија во земјата. ===Клима=== Боцвана е полусушна држава, поради кратките дождливи сезони. Сепак, поради релативно високата надморска височина и континенталната местоположба, државата има [[суптропска клима]]. Сушната сезона во Боцвана трае од април до октомври во јужниот дел и до ноември во северниот дел, каде сепак има поголеми врнежи. Јужниот дел од земјата е изложен на постудени ветришта за време на зимскиот период од мај до август, кога средна температура е 14 степени. Целата држава има топли лета со средна температура од 26 степени. Целата држава е ветровита и прашлива за време на сушната сезона.<ref name="Landsberg">General Survey of Climatology, Landsberg (ed.),Elsevier, 2001</ref> == Политички систем == [[File:BotswanaParliament.jpg|thumb|right|200px|Зградата на Собранието на Боцвана.]] {{Главна|Политички систем на Боцвана}} Боцвана е [[Демократија|демократска]] [[република]], каде [[претседател на Боцвана|претседателот на Боцвана]] е шеф на државата и [[Влада на Боцвана|владата]]. Извршната власт е во рацете на владата. Законодавната власт под ингеренции на [[Собрание на Боцвана|Собранието на Боцвана]] и владата. Последните парламентарни избори се одржале на 16 октомври 2009 година и истите биле десетти по ред. Уште од независноста, политичкиот систем во Боцвана бил под доминација на [[Боцванска демократска партија|Боцванската демократска партија]]. Судската власт во државата е независна од останатите два типа на власт. Според „Транспаренси интернешенел (Transparency International)“, Боцвана е најслабо корумпирана држава во Африка и се споредува со [[Португалија]] или [[Јужна Кореја]].<ref>Transparency International [http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008/cpi_2008_table 2008 Corruption Perception Index 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190110044842/https://www.transparency.org/ |date=2019-01-10 }}. Retrieved 7-23-09.</ref> Сепак, за државата се смета дека има најтајни јавни институции.<ref>Botswana, Southern Africa's most secretive state [http://mg.co.za/article/2011-11-11-botswana-southern-africas-most-secretive-state]. Retrieved 12-11-11.</ref> Локалната власт во Боцвана е во рацете на окружните совети и петте градски совети. Окружните управници имаат извршен авторитет и истите се назначени од централната власт. Управниците соработуваат со назначени и избрани окружни советници и окружни комитети за развој. На последните избори во 2009 година, следниве политички партии зеле учество: [[Боцванска демократска партија]], [[Боцвански национален фронт]], [[Боцванска конгресна партија]], [[Боцванска народна партија]], [[Движење Маркс, Енгелс, Ленин и Сталин]], како и неколку независни кандидати.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Botswana-POLITICAL-PARTIES.html#b Political parties of Botswana]</ref> == Одбранбени сили == {{Главна|Одбранбени сили на Боцвана}} [[File:2 BDF soldiers on raid in Bakaara Market 1993-01-30.JPEG|thumb|right|200px|Двајца членови на Боцванските одбранбени сили во акција во Сомалија.]] Во моментот кога Боцвана се стекнала со независност, во државата немало обрамбени сили. Кога [[Родезија|родезиските]] и [[Одбранбени сили на Јужноафриканската Република|јужноафриканските воени сили]] се судриле со активистите на [[Зимбабвејска народна револуционерна армија|ЗИПРА]] и [[Копје на нацијата|ИС]], тогаш Боцвана ги создала своите воени сили.<ref>{{наведени вести| url=http://articles.latimes.com/1986-05-20/news/mn-6620_1_african-national-congress | work=Los Angeles Times | first=Michael | last=Parks | title=S. Africa Raids 3 Nearby Nations : Attacks Rebel Bases in Capitals of Zimbabwe, Zambia and Botswana | date=20 May 1986}}</ref>[[Боцвански обрамбени сили|Боцванските обрамбени сили]] биле создадени во 1977 година. Претседателот на Боцвана е командир на воените сили и шеф на советот за одбрана. Одбранбените сили на Боцвана бројат околу 12.000 членови. По политичките промени во Јужна Африка и во регионот, одбранбените сили на Боцвана се фокусирале на заштита од [[ловокрадство]], подготовки при катастрофи и зачувување на меѓународниот мир. Како најголем придонесувач за развојот на војската е [[САД]] и голем дел од воените лица на Боцвана се стекнале со американска обука. Одбрабените сили на Боцвана имале учество и во меѓународни операции. Некои позначајни учества на Боцванските сили се:<ref>[http://www.gov.bw/en/Citizens/Sub-Audiences/Charity-Workers/BDF-Charities/Peace-Keeping-Missions/ Мировни мисии на БОС]</ref> *учество во „Операција - возобновување надеж“, воена операција на САД во [[Сомалија]] за враќање на мирот во таа држава, *во периодот 1993-1994, боцвански тим учествувал во мировните операции на ООН во [[Руанда]], но во улога на набљудувач. Истата година, боцвански тим бил испратен и во [[Мозамбик]]. *боцванските сили биле дел од операциите и во [[Лесото]] во 1998 година. Оваа операција завршила со тренирање на [[Одбранбените сили на Лесото]]. Боцванските сили се повлекле од Лесото кога ситуацијата била безбедна и стабилна. == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Боцвана|Окрузи во Боцвана}} Боцвана е поделена на 15 окрузи, од кои 9 се рурални, а 6 се урбани. Окрузите се управувани од окружни и градски совети. До 2001 година Чобе бил посебен округ, но бил споен со Северозападниот округ, кој бил познат под името [[Нгамиленд]].<ref>[http://www.knowbotswana.com/botswana-cities-and-districts.html Окрузите во Боцвана] со поголеми градови.</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ;Рурални окрузи #[[Централен Округ (Боцвана)|Централен Округ]] #[[Ганзи (округ)|Ганзи]] #[[Кгалагади (округ)|Кгалагади]] #[[Кгатленг (округ)|Кгатленг]] #[[Квененг (округ)|Квененг]] #[[Североисточен Округ (Боцвана)|Североисточен Округ]] #[[Нгамиланд (округ)|Нгамиланд]] #[[Југоисточен Округ (Боцвана)|Југоисточен Округ]] #[[Јужен Округ (Боцвана)|Јужен Округ]] ;Градски окрузи #[[Габороне]] #[[Франсистаун]] #[[Лобаце]] #[[Селеби-Пикве]] #[[Џваненг]] #[[Сова]] {{col-2}} {{Карта на Боцвана}} {{col-end}} == Стопанство == {{Главна|Економија на Боцвана}} [[File:Debswana HQ.jpg|thumb|right|200px|Главното седиште на Дебсвана.]] Од својата независност па навака, Боцвана го има најбрзо растечниот [[БДП]] по глава на жител во светот.<ref>US Department of State website, [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1830.htm#econ Background Note: Botswana], May 2009. Retrieved 7-23-09.</ref> Боцвана се трансформирала од најсиромашна земја во светот во средна економија. Според проценките, Боцвана е на четврто место по бруто националните приходи по куповна моќ во [[Африка]] и има стандард за живот сличен на [[Мексико]] или [[Турција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Klaus Kästle |url=http://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |title=GNI PPP table |publisher=Nationsonline.org |date=2009-07-24 |accessdate=2010-01-19}}</ref> Валута на државата е [[боцванска пула]]. Една боцванска пула е еднаква на 6,40 [[денар]]и.<ref>[http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=BWP;to=MKD;amt=1 Currency converter: 1 bwp to mkd]</ref> Според [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]], економскиот раст на земјата бил околу 9% во периодот 1966 до 1999 година. Боцвана има високо ниво на економска слобода, во споредба со останатите африкански држави.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.botswanaifsc.com/news/botswana_ranked_africas_leader.html |title=Botswana ranked Africa's leader in economic freedom |accessdate=2012-01-29 |archive-date=2018-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009183258/http://www.botswanaifsc.com/news/botswana_ranked_africas_leader.html |url-status=dead }}</ref> Владата константно одржува фискална политика, и покрај буџетскиот дефицит во 2002 и 2003 и државата има мал [[јавен долг]]. Боцвана се стекнала со највисок [[кредитен рејтинг]] во Африка. Најголемата [[дијамант]]ска компанија во државата, [[Дебсвана]], е 50% сопственост на владата.<ref name=botswana>{{наведени вести|url=http://www.nytimes.com/2008/08/09/business/worldbusiness/09nocera.html?ref=business|title=Diamonds are Forever in Botswana|accessdate=2010-03-15| date=8 August 2008 |author=[[Joe Nocera]]|work=[[New York Times]]}}</ref> Рудната индустрија во државата сочинува околу 40% од приходите на земјата.<ref name="worldbankbotswana">{{Наведена мрежна страница | url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/BOTSWANAEXTN/0,,menuPK:322821~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:322804,00.html | title=Botswana Country Brief | publisher=World Bank | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120101062243/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/BOTSWANAEXTN/0,,menuPK:322821~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:322804,00.html | archivedate=2012-01-01 | accessdate=2012-01-29 | url-status=bot: unknown }}</ref> Во 2007 година, значителни количини [[ураниум]] биле откриени во Боцвана и се проценува ископувањето да започне во 2012 година. Неколку меѓународни рударски компании отвориле свои седишта во Боцвана и голем дел се изјасниле позитивно во поглед на трговијата со дијаманти, [[злато]], ураниум, [[бакар]] па дури и [[нафта]]. Владата во 2009 година објавила дека размислува да не ја базира својата економија на дијаманти бидејќи се проценува дека дијамантите ќе бидат сосема ископани во следните 20 години. == Демографија == {{Главна|Демографија на Боцвана}} ;Религија {{Главна|Религија во Боцвана}} {{bar box |title=Религија во Боцвана<ref name=cia/> |titlebar=#ddd |left1=религија |right1=процент |float=right |bars= {{Столбен постоток|[[христијанство]]|Blue|71.6}} {{Столбен постоток|''нема''|Grey|20.6}} {{Столбен постоток|староседелски|Orange|6}} {{Столбен постоток|''други''|Green|1.4}} {{Столбен постоток|''неопределени''|Grey|0.4}} }} Се проценува дека околу 70 проценти од населението на Боцвана се [[христијани]]. Најголеми христијански групи се [[Англиканска црква|англиканците]], [[Методистичка црква|методистите]] и [[Обединета црква на Јужна Африка|црквата на Јужна Африка]]<ref>[http://www.botswana-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1162 Botswana Travel Guide: Religion]</ref>. Покрај овие, во државата има и [[Лутеранство|лутеранци]], [[Римокатоличка црква|католици]], [[Адвентистичка црква|адвентисти]], [[Баптистичка црква|баптисти]], [[Мормонска црква|мормони]] и останати помали христијански групации. Според пописот од 2001 година, во државата имало 5000 [[муслимани]], кои биле по потекло од [[Јужна Азија]]. Исто така, според истиот попис, во државата биле забележани 3000 [[хиндуисти]] и 700 [[бахаисти]]. Околу 20% од вкупното население на државата се изјаснило дека нема религија. Религиските обреди се опслужуваат, како во урбаните, така и во руралните средини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90083.htm |title=U.S. Department of State |publisher=State.gov |date=2007-09-14 |accessdate=2010-01-19}}</ref> ===Народ=== {{Главна|Етнички групи во Боцвана|Цвани}} [[Податотека:BushmenSan.jpg|десно|200px|мини|Бушмани од Боцвана.]] [[Податотека:Gathering food in the Okavango.jpg|мини|десно|200px|Девојче со товар.]] [[File:Life expectancy in some Southern African countries 1958 to 2003.png|thumb|right|200px|Животниот век на граѓаните на неколку африкански држави. Боцвана е во црвена боја.]] Боцвана е национална земја на [[Цвани]]те. Тие сочинуваат околу 79% од вкупното население<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mapsofworld.com/botswana/ethnic-groups/ |title=Ethnic groups of Botswana |accessdate=2012-01-29 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522095612/http://www.mapsofworld.com/botswana/ethnic-groups/ |url-status=dead }}</ref>, а потоа следуваат [[Каланга]] со 11%, [[Басарва]] со 3%, [[Кгалагади]] со 3%, белци со 3% и други со 1%<ref name="сад">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1830.htm|title=US Department of State: Botswana|language=англиски|accessdate=2012-01-29}}</ref>. Покрај овие, во државата има и [[Бушмани]], [[Бајеи]], [[Бамбукушу]], [[Басубија]] и [[Бахереро]]. Боцвана е дом и на мала група Индијци, чиј број е скоро ист со тој на белците. Индијците се доселеници од останатите африкански држави, каде емигрирале од Индискиот Полуостров. Белците се главно со англиско или холандско потекло и во регионот се населиле со колонизацијата на Јужна Африка. Од 2000 година, поради лошата економска состојба во [[Зимбабве]], бројот на [[Зимбабвејци во Боцвана]] се зголемил значително.<ref>{{Cite document|title=National and international responses to the Zimbabwean exodus: implications for the refugee protection regime|publisher=Policy Development and Evaluation Service, [[United Nations High Commissioner for Refugees]]|series=Research Papers|volume=175|last1=Betts|first1=Alexander|last2=Kaytaz|first2=Ezra|year=2009|url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/retrieveattachments?openagent&shortid=MINE-7UL4R6&file=Full_Report.pdf|format=}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Помалку од 10 000 Бушмани сè уште живеат според традиционалните норми. Уште од 1990-те години, владата на Боцвана се обидува да ги исели Бушманите од нивните места.<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0914_040914_labushmen_2.html African Bushmen Tour U.S. to Fund Fight for Land]. National Geographic News.</ref> Професор Џејмс Анаја, висок функционер на ООН за човекови права, ги осудил постапките на Боцвана за иселување на Бушманите од нивните земјишта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.survivalinternational.org/news/5600 |title=UN report condemns Botswana’s treatment of Bushmen |publisher=Survival International |date= |accessdate=2010-07-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=33889&Cr=indigenous&Cr1 |title=Challenges faced by Botswana’s indigenous require Government action – UN expert |publisher=Un.org |date=2010-02-25 |accessdate=2010-07-04}}</ref> ===Јазик=== {{Главна|Цвана (јазик)|Јазици во Боцвана}} [[Службени јазици]] во Боцвана се [[англиски јазик|англискиот]] и [[цвана (јазик)|цвана]]<ref name="сад"/>. Англискиот јазик започнал да се зборува во регионот со британската колонизација на Јужна Африка и истиот бил службен јазик на протекторатот [[Бечуаналенд]]. Со осамостојувањето на Боцвана, за службен е прогласен и цвана, кој воедно и најмногу се зборува во државата. Карактеристични за овој јазик се претставките, кои имаат голема важност. Меѓу поголемиот број претставки, позначајни се претставките ''бо-, ба-, мо-'' и ''се-''. Претставката ''бо-'' се користи за името на државата, претставката ''мо-'' се користи за еден човек од народот ''Цвана'', претставката ''ба-'' се користи за народот Цвана и претставката ''се-'' се користи за јазикот. Така, од коренот „цвана“ се добива „Боцвана“ (држава), „Бацвана“ (народ), „Моцвана“ (еден човек од народот Бацвана) и „Сецвана“ (јазикот). Покрај цвана, во државата се зборуваат и [[каланга (јазик)|каланга]], [[сарва (јазик)|сарва]], [[ндебеле (јазик)|недебеле]] и во некои делови [[африканс]]. ==Здравство== Како и останатиот дел од потсахарска [[Африка]], економските последици од епидемијата на [[СИДА]] се значајни. Планираните средства за економски развој биле намалени за 10% во 2002 година поради обезбедување буџет за здравството. Боцвана била силно погодена од пандемијата на СИДА и во 2006 година било проценето дека животниот век паднал од 65 на 35 години.<ref name=Kallings>{{Наведено списание|journal=J Intern Med|year=2008|volume=263|issue=3|pages=218–43|title=The first postmodern pandemic: 25 years of HIV/AIDS|author=Kallings LO|doi=10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|pmid=18205765|url=http://www.blackwell-synergy.com/doi/full/10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|access-date=2012-01-29|archive-date=2018-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181208131122/http://www.blackwell-synergy.com/doi/full/10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|url-status=dead}}</ref> Според податоците од 2006 година, 24% од возрасното население било заболено од СИДА.<ref>{{citation | publisher = UNAIDS | url = http://www.unaids.org/en/KnowledgeCentre/HIVData/GlobalReport/2006/ | title = Global Report | year = 2006}}</ref> Во 2003 година владата започнала програма за обезбедување евтини антивирусни лекови, како и информативна кампања за спречување на ширењето на болеста. Оваа кампања била започната од Фестус Могае, а првично била поддржана од [[Фондација Бил и Мелинда Гејтс|Фондацијата Бил и Мелинда Гејтс]], [[Фондација Мерк|Фондацијата Мерк]], Африканското меѓусебно партнерство за СИДА, [[Инситут за СИДА Боцвана-Харвард|Инситутот за СИДА Боцвана-Харвард]], [[Харвардско училиште за јавно здравство|Харвардското училиште за јавно здравство]] и [[Универзитет Пенсилванија|Универзитетот Пенсилванија]]. Приближно еден од секој шести Цванец има ХИВ, и со тоа Боцвана е на второто место според ХИВ инфекциите, веднаш за Свазиленд.<ref>{{citation | url = http://www.avert.org/aidsbotswana.htm | publisher = Avert (International Aids Charity) | accessdate = 2009-23-7 | title = архивска копија | archive-date = 2009-02-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090228211140/http://www.avert.org/aidsbotswana.htm | url-status = dead }}</ref> Владата јавно изјавила дека пандемијата ќе има силно влијание врз економијата на земјата и веќе таа има започнато кампањи и програми. Боцвана успеала да го намали пренесувањето на [[ХИВ]] од мајка на дете од 40 на само 4% од новороденчињата. [[Сојуз за рак на Боцвана|Сојузот за рак на Боцвана]] е волонтерска невладина организација, која има свои програми за борбата против ракот во државата. Сојузот е член на Унијата за меѓународна контрола на ракот. Сојузот обезбедува услуги за превенција од ракот, го олеснува патот до здравствените услуги за рак и обезбедува поддршка и совети за лицата кои се веќе заболени од рак.<ref name="UICC Cancer Association of Botswana">{{Наведена мрежна страница|author=Union for International Cancer Control |url=http://www.uicc.org/membership/cancer-association-botswana |title=UCII page for Cancer Association of Botswana), retrieved 2010-11-5 |publisher=Uicc.org |date= |accessdate=2011-08-21}}</ref> == Култура == {{Главна|Култура во Боцвана}} [[File:University of Botswana Administration Building.jpg|thumb|200px|right|Универзитетот Боцвана.]] [[File:2011-06-09 Amantle Montsho.jpg|thumb|right|200px|Амантле Монтшо е позната боцванска спортистка.]] [[Податотека:Tsodilo Hills rock paintings4.jpg|мини|десно|200px|Карпеста уметност во Боцвана.]] [[Податотека:Kalahari E02 00.jpg|мини|десно|200px|Пустината Калахари.]] [[File:Botswana sunrise.jpg|thumb|right|200px|Залез во Боцвана.]] === Образование === {{Главна|Образование во Боцвана}} Во моментот кога Боцвана се стекнала со независност, во државата имало многу мал број дипломирани лица, и мал процент на луѓе со средно образование. Боцвана ја зголемила писменоста на возрасното население од 69% во 1991 година на 83% во 2008.<ref name="ref">{{Наведена мрежна страница|url=http://stats.uis.unesco.org |title=UNESCO Institute for Statistics |publisher=Stats.uis.unesco.org |date= |accessdate=2011-08-21}}</ref> Со откривањето на [[дијамант]]и и приходите кои владата ги добила од тоа, се забележал голем пораст на образованието во државата. На сите деца им се гарантира десетгодишно [[основно образование]]. Околу половина од учениците во Боцвана посетуваат дополнителни две години средно образование. Средното образование во Боцвана не е бесплатно и не е задолжително. По завршувањето на средното образование, учениците може да се запишат на еден од шесте колеџи во државата или да се запишат на некои курсеви. Во државата функционираат [[Универзитет Боцвана|Универзитетот Боцвана]], [[Боцвански земјоделски колеџ]] и [[Боцвански сметководствен колеџ|Боцванскиот сметководствен колеџ]]. Покрај овие, во државата има и уште одреден број приватни високообразовни институции. Голем дел од студентите се стекнуваат со државна школарина. Владата на Боцвана е во изградба и на вториот државен универзитет - [[Боцвански меѓународен универзитет за наука и технологија]]. === Спорт === {{Главна|Спорт во Боцвана}} Фудбалот е најпопуларен спорт во државата. Најголем успех на боцванскиот фудбал е квалификувањето на [[Африкански куп 2012|Африканскиот куп 2012]]. Покрај фудбалот, во државата популарни се [[крикет]]от, [[тенис]]от, [[рагби]]то, [[ракомет]]от и [[голф]]от<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20060126|title=Sparks to fly at Diamond|publisher=Botswana Press Agency (BOPA)|accessdate=2008-01-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20040813|title=Opinion the Academic World|publisher=Botswana Press Agency (BOPA)|accessdate=2008-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061003050400/http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20040813|archivedate=2006-10-03|url-status=live}}</ref> Боцвана е член на Меѓународниот совет за крикет. Боцвана нема медал на олимписките игри, но во 2011 година [[Амантле Монтшо]] станала светски шампион во трки на 400 метри и таа станала првиот атлетичар од Боцвана кој освоил медал на меѓународно ниво. Покрај Амантле, [[Кабело Кгосиеманг]] е исто така познат атлетичар, кој бил трипати африкански шампион во скок во височина. ===Уметност и кујна=== {{Главна|Уметност во Боцвана|Кујна во Боцвана}} Боцванската музика е вокална и се изведува без тапани. Голема улога во боцванската музика имаат жичените инструменти. Традиционални боцвански инструменти се [[сетинкане]] и [[сеганкуре]]. Во последните години гитарата станала неопходен дел од боцванската музика. Кујната во Боцвана е уникатна, но сепак споделува одлики со останатите јужноафрикански кујни. Популарни јадења во Боцвана се [[пап]], [[буревурс]], [[самп]], [[феткек]] и [[црви мопане]]. Карактеристично за Боцвана е [[сесва]], солено мешано месо. Најстарите боцвански и јужноафрикански цртежи на луѓе, животни и лов се наоѓаат во пустината Калахари. Цртежите биле изработени од Бушмани и се стари преку 20 000 години. === Национални празници === Националните празници во Боцвана се<ref>[http://www.worldtravelguide.net/botswana/public-holidays Botswana Public Holidays]</ref>: {|style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" |- style="background:#efefef;" ! Датум!!Македонско име!!Локално име |- | 1 јануари||[[Нова Година]]||''Ngwaga o mosha'' |- | 2 јануари||Општ празник|| |- |rowspan="2"|''варира''<ref>Вообичаено во март или април.</ref> | [[Велики петок]]||''Labotlhano yo o molemo'' |- | [[Велигденски понеделник]]|| |- | ''варира''<ref>Вообичаено во мај</ref> | [[Велигден]]||''Tlhatlogo'' |- | 1 јули||[[Ден на Сереце Кама]]|| |- | 19 јули||[[Ден на претседателот (Боцвана)|Ден на претседателот]]|| |- | 20 јули||Општ празник|| |- | 30 септември||Ден на независност||''Boipuso'' |- | 25 декември||[[Божиќ]]||''Keresemose'' |- | 26 декември/27 декември | [[Ден на добра волја]]|| |- |colspan="4"| Денот после Божиќ е исто така неработен ден. |- |} == Галерија == <gallery> File:An elephant in Chobe national park, Botswana.jpg|Националниот парк Чобе е дом на голем број африкански слонови. File:Zambezi river, botswana.jpg|Реката Замбези е една од главните реки во државата. |Трговски центар Габороне. File:Kasane Airport.jpg|Аеродром во Касане. File:Three Dikgosi Monument - March 2010.jpg|Споменикот на тројцата шефови во Габороне. File:Seswaa.jpg|Подготвување на традиционалното јадење сесва. File:Okavango kanal.jpg|Канал во Окаванго. </gallery> <center>[[:commons:Category:Botswana|Повеќе...]]</center> == Наводи == {{наводи|2}} ==Библиографија == ;Користена литература # {{note|историја}} [http://www.thuto.org/ubh/bw/bhp1.htm Парсонс, Н. (2000), Кратска историја на Боцвана] ;Дополнителни информации *{{Наведена книга|last=Denbow |first=James |lastauthoramp=yes |last2=Thebe |first2=Phenyo C. |title=Culture and Customs of Botswana |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000denb |location=Westport, CT |publisher=Greenwood Press |year=2006 |isbn=0313331782 |postscript=<!--None--> }}. * Alexander McCall Smith: "The No.1 Ladies' Detective Agency" series. * Michael Stanley: A Carrion Death – part of the Detective Kubu series == Поврзано == {{Портал|image=Flag of Botswana.svg|Боцвана}} * [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] * [[Габороне]] * [[Цвана (јазик)]] * [[Цвани]] * [[Бечуаналенд]] == Надворешни врски == {{ризница|Botswana|Боцвана}} * [http://www.gov.bw/ Влада на Боцвана] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/botswana.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130922234529/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/botswana.html |date=2013-09-22 }} * {{CIA World Factbook link|bc|Боцвана}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/botswana.htm Боцвана на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081026035549/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/botswana.htm |date=2008-10-26 }} * [http://vlib.iue.it/history/africa/botswana.html Историја на Боцвана] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091006204728/http://vlib.iue.it/history/africa/botswana.html |date=2009-10-06 }} {{Африка}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Боцвана| ]] [[Категорија:Држави во Африка]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1966 година]] [[Категорија:Членки на Комонвелтот]] 1mx8u50pqyx0lfwwzy9nfw1n7kskyhp Тринидад и Тобаго 0 5446 5622190 5343559 2026-08-31T12:52:16Z Buli 2648 5622190 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за држава |native_name = Republic of Trinidad and Tobago |conventional_long_name =Република Тринидад и Тобаго |common_name = Тринидад и Тобаго |image_flag = Flag of Trinidad and Tobago.svg |image_coat = Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg |image_map = Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png |national_motto = "Together we aspire, together we achieve" |national_anthem = ''[[Forged from the Love of Liberty]]''<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Forged from the Love of Liberty (instrumental).ogg]]</div> |official_languages = [[Англиски јазик|англиски]] |ethnic_groups =Африканци, староседелци, Венецуелци, Шпанци, Португалци, Кинези, Либанци, Сиријци, Италијанци. |demonym = Тринидаѓанец, Тонагоец |capital = [[Порт оф Спејн]] |latd=10 |latm=40 |latNS=N |longd=61 |longm=31 |longEW=W |largest_settlement_type = град |largest_settlement = [[Сан фернандо, Тринидад и Тобаго|Сан Фернандо]]<ref>[https://web.archive.org/web/20061012113115/http://www.britannica.com/wdpdf/TrinidadandTobago.pdf Trinidad and Tobago -- Britannica Online Encyclopedia<!-- bot-generated title -->] at www.britannica.com</ref> |government_type = [[Парламентарна република]] |leader_title1 = [[Претседател на Тринидад и Тобаго|Претседател]] |leader_name1 = [[Џорџ Максвел Ричардс]] |leader_title2 = [[Премиер на Тринидад и Тобаго|Премиер]] |leader_name2 = [[Патрик Менинг]] |area_rank = 172-ра |area_magnitude = 1 E9 |area_km2 = 5,128 |area_sq_mi = 1,978 |percent_water = н/п | population_estimate = 1,512,779<ref>{{Cite web |url=https://www.worldometers.info/world-population/trinidad-and-tobago-population |access-date=1 October 2024 |title=Trinidad and Tobago Population (2025) - Worldometer |archive-date=27 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927133837/https://www.worldometers.info/world-population/trinidad-and-tobago-population/ |url-status=live }}</ref> | population_estimate_year = 2025 | population_estimate_rank = 154та |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 207.8 |population_density_sq_mi = 538.6 |population_density_rank = 47-ма |GDP_PPP = $27.038 милијарди<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=369&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=40&pr.y=17 |title=Trinidad and Tobago|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $20,723<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $24.806 милијарди<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $19,012<ref name=imf2/> |sovereignty_type = [[Незавосност]] |established_event1 = од [[Обединетото Кралство]] |established_date1 = [[31 август]] [[1962]] |sovereignty_type2 = [[Република]] |established_date2 = [[1 август]] [[1976]] |HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.766 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |year=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = 64та |currency = [[Долар (Тринидад и Тобаго)|Долар]] |currency_code = TTD |country_code = |time_zone = |utc_offset = -4 |drives_on = лево |cctld = [[.tt]] |calling_code = [[+1-868]] |footnotes = }} '''Тринидад и Тобаго''' ([[англиски]]: ''Trinidad and Tobago'') или официјално '''Република Тринидад и Тобаго''' (''Republic of Trinidad and Tobago''), а многу ретко '''Тринидад-Тобаго'''<ref>''Правопис на македонскиот јазик, стр. 168, Просветно Дело, Скопје, 2007''</ref>, — независна островска држава во [[Средна Америка]], дел од јужните [[Карипски Острови]]. Тринидад и Тобаго е најјужниот островски архипелаг<ref name="act24of1986">Archipelagic Waters and Exclusive Economic Zone Act No 24 of 1986</ref> во Карипското Море каде јужно се наоѓа [[Јужна Америка|јужноамериканската]] држава [[Венецуела]] додека северно се наоѓа [[Гренада]].<ref>{{Наведена мрежна страница| title = Treaty between the Republic of Trinidad and Tobago and the Republic of Venezuela on the delimitation of marine and submarine areas, 18 април 1990|publisher = The [[United Nations]]|url = http://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TREATIES/TTO-VEN1990SA.PDF|accessdate =2009-04-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title = The 1990 Accord Replaces the 1942 Paris Treaty|publisher = Trinidad and Tobago News|url=http://www.trinidadandtobagonews.com/selfnews/viewnews.cgi?newsid1083159999,34015,.shtml|accessdate =2009-04-13}}</ref> Островите Тринидад и Тобаго се опколени од две големи водни површини, односно источно е [[Атлантскиот Океан]], додека западно е [[Карипското Море]]. Главен град на Тринидад и Тобаго е [[Порт од Спеин]] и службен јазик во државата е [[англискиот јазик]]. Вкупната површина на оваа средноамериканска држава е 5.128&nbsp;км<sup>2</sup><ref>{{Наведена мрежна страница| title = Background note Trinidad and Tobago|publisher = US Department of State|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35638.htm|accessdate = August 2009}}</ref> каде живее население од 1.299.953 жители. Државата е составена од неколку острови, меѓу кои главни се [[Тобаго (остров)|Тобаго]] и [[Тринидад (остров)|Тринидад]]. Најголем остров во државата е Тринидад, кој воедно е и најнаселен остров, за разлика од Тобаго кој зазема само 6% од вкупната површина на земјата и живее само 4% од населението на тај остров. Тринидад и Тобаго биле [[Шпанија|шпанска]] колонија од доаѓањето на [[Кристофер Колумбо]] па сè до [[1802]] година кога власта ја презела [[Велика Британија]]. Тринидад и Тобаго својата независност ја стекнале во [[1962]] година. За разлика од останатите англофонски карипско држави, индустријата на Тринидад и Тобаго се заснова на индустриското производство<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Trinidad and Tobago Country brief|publisher = The World Bank|url = http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/LACEXT/TRINIDADANDTOBAGOEXTN/0,,contentMDK:21045974~menuPK:331460~pagePK:1497618~piPK:217854~theSitePK:331452,00.html|accessdate = September 2008|archive-date = 2007-01-12|archive-url = https://web.archive.org/web/20070112060138/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/LACEXT/TRINIDADANDTOBAGOEXTN/0,,contentMDK:21045974~menuPK:331460~pagePK:1497618~piPK:217854~theSitePK:331452,00.html|url-status = dead}}</ref> со значително производство на [[петролеум]]. == Потекло на поимот == Историчарот Е. Л. Џозеф тврди дека првичното име на [[Тринидад (остров)|Тринидад]] било ''„лере“'', кој пак потекнува од староседелскиот назив за [[колибри]] односно ''ierèttê'' или ''yerettê''. Со доаѓањето на шпанските истражувачи, [[Кристофер Колумбо]] го именувал островот како ''„Остров на Светото Тројство“'' ("La Ysla de la Trinidad")<ref>Hart, Marie. (1965). ''The New Trinidad and Tobago'', p. 13. Collins. London and Glasgow. Reprint 1972.</ref>. Името на Тобаго најверојатно е добиено по формата на островот, односно шпанските истражувачи забележале дека островот има форма на [[цигара]] и така е добиено името со одредени варијации како ''cabaco'', ''tavaco'' или ''tobacco''. Кристофер Колумбо за првпат го забележал островот од дистанца и веднаш го именувал како ''„Bellaforma“''. == Историја == {{Главна|Историја на Тринидад и Тобаго}} == Географија и клима == [[Податотека:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|мини|лево|150п|Карта на ТиТ.]] {{Главна|Географија на Тринидад и Тобаго}} Тринидад и Тобаго се најјужните острови на [[Антили]]те кои се наоѓаат помеѓу [[Гренада]] на север и [[Венецуела]] на југ. Источно од државата се наоѓа [[Атлантскиот Окран]], додека западно се наоѓа [[Карипското Море]]. Тринидад и Тобаго има вкупна површина од 5.128&nbsp;км<sup>2</sup> и е составена од неколку острови, меѓу кои најголеми и главни се [[Тобаго (остров)|Тобаго]] и [[Тринидад (остров)|Тринидад]]. Островот Тринидад зазема околу 4.768&nbsp;км<sup>2</sup> или 93% од целокупната површина на земјата. Од друга страна пак, Тобаго има површина од 300&nbsp;км<sup>2</sup> и зазема 5.8% од површината. Остатокот припаѓа на помали околни островчиња. Островите се мешавина на планини и рамници. Највисока точна во државата изнесува 940 метри надморска височина. Климата на Тринидад и Тобаго е тропска и има две сезони: сува сезона која всушност се првите шест месеци од годината и дождлива сезона кои се вторите шест месеци. За разлика од останатите Карипски Острови, Тринидад и Тобаго не се зафатени од честите [[ураган]]и и невремиња. Тринидад е дом на три главни центри, [[Порт оф Спејн]], [[Сан Фернандо, Тринидад и Тобаго|Сан Фернандо]] и [[Чагуанас]]. Главен центар на Тобаго е [[Скарборо (Тринидад и Тобаго)|Скарборо]]. Главен град на државата е Порт оф Спејн и вкупното население на Тринидад и Тобаго е 1,3 милиони жители. == Политички систем == [[File:Regional corporations and municipalities of Trinidad and Tobago mk.svg|мини|десно|150п|Региони на Тринидад и Тобаго.]] {{Главна|Политики на Тринидад и Тобаго}} Тринидад и Тобаго е република со двопартиски систем на владеење и со дводомен парламент. Шеф на државата е [[Претседател на Тринидад и Тобаго|претседателот]] кој моментално на таа функција е [[Џорџ Максвел Ричардс]]. На чело на владата на Тринидад и Тобаго е [[Премиер на Тринидад и Тобаго|премиерот]], моментално на таа функција е [[Патрик Манинг]]. Претседателот е избран од страна на пратениците, додека премиерот е избран преку парламентарни избори за мандат од пет години. Тобаго има свои избори кои се различно од општите парламентарни избори. Тука се избираат пратеници за [[Собрание на Тобаго|Собранието на Тобаго]]. [[Собрание на Тринидад и Тобаго|Собранието на Тринидад и Тобаго]] е дводомно и е составено од [[Сенат на Тринидад и Тобаго|сенат]] со 31 пратеничко место и од [[Претставнички дом на Тринидад и Тобаго|претставнички дом]] кој е составен од 41 пратеничко место. == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Тринидад и Тобаго}} Тринидад и Тобаго е поделен на региони или корпорации и општини. Тобаго е управуван од Собранието на Тобаго. {| align="center" class="toccolours" cellspacing="0" cellpadding="5" style="text-align:left;width:100%; margin:1em auto;" |- bgcolor="#CCCCFF" | colspan="5" align=center|'''Региони на Тринидад и Тобаго''' || align=right | [[Податотека:Flag of Trinidad and Tobago.svg|50px]] |- valign="top" ! Знаме ! Регион ! Површина<br />(км<sup>2</sup>) ! Население ! Густина на население<br />(/км<sup>2</sup>) ! Урбан центар |- | | [[Порт оф Спејн|Регион Порт оф Спејн]] | 13.45 | 49.031 | 3.650 | [[Порт оф Спејн]] |- | | [[Сан Фернандо, Тринидад и Тобаго|Регион Сан Фернандо]] | 18.64 | 55.419 | 2.970 | [[Сан Фернандо, Тринидад и Тобаго|Сан Фернандо]], [[Марабела]] |- | | [[Чагуанас|Регион Чагуанас]] | 59.65 | 67.433 | 1.130 | [[Чагуанас]], [[Кунупија]], [[Фелисити, Тринидад и Тобаго|Фелисити]] |- | | [[Арима|Регион Арима]] | 11.15 | 32.278 | 2.890 | [[Арима]] |- | | [[Поинт Фортин|Регион Поинт Фортин]] | 23.88 | 19.056 | 800 | [[Поинт Фортин]], [[Гвапо, Тринидад и Тобаго|Гвапо]] |- | | [[Кува-Табаките-Талпаро (регион)|Кува-Табаките-Талпаро]] | 719.64 | 162.779 | 230 | [[Клакстон Беј]], [[Кува]], [[Поинт Лисас]], [[Сент Мери, Тринидад и Тобаго|Сент Мери]], [[Табаките]], [[Талпаро]] |- | | [[Диего Мартин (регион)|Диего Мартин]] | 127.53 | 105.720 | 830 | [[Каранеџ]], [[Диего Мартин]], [[Маравал]], [[Вестмурингс]] |- | | [[Пенал-Дебе (регион)|Пенал Дебе]] | 246.91 | 83.609 | 340 | [[Пенал (град)|Пенал]], [[Дебе]] |- | | [[Принсес Таун (регион)|Принсес Таун]] | 621.35 | 91.947 | 150 | [[Моруга]], [[Принсес Таун]] |- | | [[Рио Кларо-Мајаро (регион)|Рио Кларо-Мајаро]] | 852.81 | 33.480 | 40 | [[Мајаро]], [[Рио Кларо, Тринидад и Тобаго|Рио Кларо]], [[Гвајагвајаре]] |- | | [[Сан Хуан-Лавентил (регион)|Сан Хуан-Лавентил]] | 220.39 | 157.295 | 710 | [[Баратарија, Тринидад и Тобаго|Баратарија]], [[Лавентил]], [[Морвант]], [[Сент Џозеф, Тринидад и Тобаго|Сент Џозеф]], [[Сан Хуан, Тринидад и Тобаго|Сан Хуан]] |- | | [[Сангре Гранде (регион)|Сангре Гранде]] | 898.94 | 64.343 | 70 | [[Гваико]], [[Сангре Гранде]], [[Токо]], [[Валенсија, Тринидад и Тобаго|Валенсија]] |- | | [[Сипарија (регион)|Сипарија]] | 510.48 | 81.917 | 160 | [[Седрос, Тринидад и Тобаго|Седрос]], [[Физабад]], [[Ла Бреа, Тринидад и Тобаго|Ла Бреа]], [[Санта Флора]], [[Сипарија]] |- | | [[Тунапуна-Пијарко (регион)|Тунапуна-Пијарко]] | 527.23 | 203.975 | 370 | [[Арука, Тринидад и Тобаго|Арука]], [[Сурепе]], [[Пијарко]], [[Сент Огустин, Тринидад и Тобаго|Сент Огустин]], [[Тринсити]], [[Тунапуна]] |} == Население, јазик и религија == {{Главна|Демографија на Тринидад и Тобаго}} {{bar box |title=Религија во Тринидад и Тобаго |titlebar=#ddd |left1=религија |right1=проценти |float=right |bars= {{Столбен постоток|[[христијанство]]|green|43.6}} {{Столбен постоток|[[хиндуизам]]|red|22.5}} {{Столбен постоток|други|yellow|10.8}} {{Столбен постоток|[[ислам]]|blue|5.8}} {{Столбен постоток|нема|purple|1.9}} {{Столбен постоток|неопределени|pink|1.4}} {{Столбен постоток|[[јудаизам]]|black|0.1}} }} Единствениот службен јазик во државата е [[англискиот јазик]]. Сепак, најмногу зборувани јазици во државата се локални варијанти на англискиот наречени [[тринидадски англиски]] и [[тобагоски креолски јазик]] во кои се изразуваат шпански, индиски, африкански и европски примеси. *[[Христијани]] - 883,060 *[[Муслимани]] - 79,060 *Без Религија - 25,460 *[[Хиндуисти]] - 304,180 *[[Будисти]] - 4,020 *Народна Религија - 25,460 *Други - 18,760 Тринидад и Тобаго е дом на поголем број религиски заедници. Најголема религиска заедноца е [[христијанство]]то со 43.6 % од вкупното население, па потоа следат [[хиндуизам]] со 22.5% и останати помали заедници. Според проценката од [[2005]] година Тринидад и Тобаго има население од околу 1,3 милиони жители, од кои 96% живее на островот [[Тринидад (остров)|Тринидад]], додека само 4% живеат на [[Тобаго (остров)|Тобаго]]. Населението е со различна етничка и расна припадност што е директна последица од историјата на државата. Двете најголеми етнички заедници во Тринидад и Тобаго се [[Индијци]]те и [[Африка]]нците кои пак сочинуваат околу 80% од населението. Остатокот од населението се европски или азиски доселеници и локални староседелци. == Стопанство == [[Податотека:Internationalfinancecentre.JPG|мини|десно|150п|Порт оф Спејн, економски центар.]] {{Главна|Економија на Тринидад и Тобаго}} Економијата на Тринидад и Тобаго е под силно влијание на индустриското производство на [[петролеум]]. Туризмот и производството се исто така главни стопански гранки. Туристичкиот сектор е во пораст, иако не е на тоа туристичко ниво како останатите [[Карипски Острови]]. Покрај индустриското производство, во државата е присутно и [[земјоделство]]то каде се одгледува [[какао]], [[цитрон]] и останати тропски култури. Во скоро време во државата се инвестира и во производство и трговија со [[гас]] и [[челик]]. Нафтата и гасот сочинуваат околу 40% од БНП и 80% од извозот, но само 50% од вработеното население на државата. Државата е регионален финансиски центар<ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35638.htm U.S. State Department]</ref> == Култура == [[Податотека:Orange Carnival Masqueraders in Trinidad.jpg|мини|десно|150п|Парада во ТиТ.]] {{Главна|Култура во Тринидад и Тобаго}} Тринидад и Тобаго е родно место на музичкиот правец [[калипсо]] и инструментот [[стилпан]], за кој во Тринидад и Тобаго се тврди дека тој е единствениот музички инструмен измислен во [[XX век]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A1297721 20th Century Percussion]</ref> Големата шареноликост на Тринидад и Тобаго во поглед на етничката и расната припадност овозможува одржување на голем број фестивали и церемонии низ текот на целата година. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Средна Америка]] * [[Тринидад (остров)|Тринидад]] * [[Тобаго (остров)|Тобаго]] * [[Список на острови во Тринидад и Тобаго]] * [[Порт оф Спејн]] == Додатни информации == * Besson, Gérard & Brereton, Bridget. ''The Book of Trinidad'' (2nd edition, 1992), [[Port of Spain]]: Paria Publishing Co. Ltd.; ISBN 976-8054-36-0. * Besson, Gerard. ''Land of Beginnings - A historical digest'', Newsday Newspaper, 27 август 2000. * Boomert, Arie. ''Trinidad, Tobago and the Lower Orinoco Interaction Sphere: An archaeological/ethnohistorical study''. Alkmaar: Cairi Publications, 2000. * Lans C: ''Creole Remedies of Trinidad and Tobago.'' * Mendes, John. ''Cote ce Cote la:'' Trinidad & Tobago Dictionary. [[Arima]], [[Trinidad]]. 1986 * Saith, Radhica and Lyndersay, Mark. ''Why Not a Woman?'' Port of Spain: Paria Publishing Co. Ltd. ISBN 976-8054-42-5; 1993 == Надворешни врски == {{sisterlinks}} * [http://www.gov.tt Влада на Тринидад и Тобаго] * [http://www.gotrinidadandtobago.com Официјален туристички портал] * [http://www.discovertnt.com Discover Trinidad & Tobago] * {{CIA World Factbook link|td|Тринидад и Тобаго}} {{Држави и територии во Средна Америка}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Тринидад и Тобаго| ]] [[Категорија:Држави во Северна Америка]] [[Категорија:Карипски земји]] [[Категорија:Поранешни колонии на Шпанија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1962 година]] [[Категорија:Членки на Комонвелтот]] gn8acwrcy5m65nse591xludz722ffix Антигва 0 5588 5622130 5454664 2026-08-31T12:08:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622130 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Остров|name=Антигва|image=Antigua.JPG|image_caption=Сателитска снимка на Антигва|image_size=|image_map=Antigua in Antigua and Barbuda.svg|native_name=''Antigua'' или ''Aanteega''|native_name_link=English creole|nickname=|location=[[Карипско Море]]|pushpin_map=|pushpin_label=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|pushpin_relief=1|pushpin_map_caption=|coordinates={{Coord|17|05|06|N|61|48|00|W|region:AG_type:isle|display=inline,title}}|archipelago=[[Заветрени Острови]]|total_islands=1|major_islands=|area_km2=281|length_km=|width_km=|coastline_km=87|highest_mount=[[Боки Пик]]|elevation_m=402|country={{ATG}}|country_admin_divisions_title=|country_admin_divisions=|country_largest_city=[[Сент Џонс (Антигва и Барбадос)|Сент Џонс]]|country_largest_city_population=22,000|population=95,882|population_as_of=јули 2018|density_km2=341,22|ethnic_groups=87.12% Црнци, 3.86% мешани, 1.7% Белци, 5.64% други<ref>{{Cite web|url=https://redatam.org/binatg/RpWebEngine.exe/Portal?BASE=ATGPHC2011&lang=ENG|title=Antigua and Barbuda::Statistics Division/Redatam Webserver &#124; Statistical Process and Dissemination Tool|website=redatam.org|accessdate=2025-09-27|archive-date=2021-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525223150/https://redatam.org/binatg/RpWebEngine.exe/Portal?BASE=ATGPHC2011&lang=ENG|url-status=dead}}</ref>|country1_leader_title=Magistrate for Districts "A" and "B"|country1_leader_name=|image_alt=Antigua.JPG}} '''Антигва''' (''Aanteega''), <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/longmanpronuncia00jcwe/page/33|title=Longman Pronunciation Dictionary|last=Wells|first=J.&nbsp;C.|publisher=Longman|year=2000|isbn=0-582-36467-1|edition=2nd|location=Harlow, Essex|page=[https://archive.org/details/longmanpronuncia00jcwe/page/33 33]|author-link=John C. Wells|url-access=registration}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.axarplex.com/items/antiguan-and-barbudan-creole-orthography|title=Antiguan and Barbudan Creole orthography|date=2025-02-03|work=Axarplex|language=en|accessdate=2025-02-03}}</ref> познат и како '''Валадли''' или '''Вададли''', е остров во [[Мали Антили|Малите Антили]] . Тој е еден од [[Заветрени Острови|Заветрените Острови]] и воедно најнаселениот остров во земјата [[Антигва и Барбуда]]. Антигва и Барбуда ја стекнала својата независност во рамките на [[Комонвелт на нации|Комонвелтот на нациите]] на 1 ноември 1981 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.antiguanice.com/v2/client.php?id=769|title=Antigua Culture: Antigua & Barbuda Independence Festival|work=www.antiguanice.com}}</ref> [[Обем (геометрија)|Периметарот]] на островот е приближно {{Cvt|87|km|mi|0}} и неговата површина изнесува 281 километар квадратен. Неговото население броело вкупно 83.191 жители според пописот од 2011 година. <ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://redatam.org/binatg/RpWebEngine.exe/Portal?BASE=ATGPHC2011&lang=ENG|title=Antigua and Barbuda::Statistics Division/Redatam Webserver {{!}} Statistical Process and Dissemination Tool|work=redatam.org|accessdate=2021-12-18|archive-date=2021-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525223150/https://redatam.org/binatg/RpWebEngine.exe/Portal?BASE=ATGPHC2011&lang=ENG|url-status=dead}}</ref> Економијата главно се потпира на туризмот, а земјоделскиот сектор го опслужува домашниот пазар. Повеќе од 22.000 луѓе живеат во главниот град, [[Сент Џонс (Антигва и Барбуда)|Сент Џонс]] . Главниот град се наоѓа во северозападниот дел од островот и има пристаниште кое може да прими големи крстосувачки бродови. Други населби со позначително население се Ол Сеинтс (3.412) и Либерта (2.239). == Етимологија == ''Антигва'' (''Antigua'') значи „древен“ или „стар“ на [[Шпански јазик|шпански]]. Во 1493 година, [[Кристофер Колумбо]], пловејќи за Шпанија, го именувал островот Санта Марија де ла Антига. Некои извори тврдат дека Колумбо го именувал островот по црква во [[Севиља]] наречена ''Санта Марија де ла Антигва. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KLwPAAAAQAAJ&dq=columbus+santa+maria+antigua&pg=PA470|title=The Naval Chronicle [ed. by J.S. Clarke, S. and J. Jones].|year=1799|pages=469–470|language=en}}</ref>'' <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=aKJdHM7WF-UC&dq=antigua+church+seville+1493&pg=PA104|title=The West Indies|last=Eden|first=Charles Henry|date=1880|publisher=Sampson Low, Marston, Searle, & Rivington|pages=104|language=en}}</ref> ''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.loc.gov/resource/g5052n.ct000484/|title=Map: A plan of the estate called Jonas's situated in the division of North Sound in the island of Antigua|date=1821|work=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA|accessdate=2023-04-11}}</ref>'' Сепак, во Севиља нема црква со тоа име. Колумбо можеби го именувал островот во чест на капелата ''Санта Марија де ла Антигва'' во [[Севиљска катедрала|катедралата во Севиља]], <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.antiguabarbudaconsulate.com/antigua-and-barbuda|title=Antigua and Barbuda|work=Consulate General of Antigua and Barbuda|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409215305/https://www.antiguabarbudaconsulate.com/antigua-and-barbuda|archive-date=April 9, 2023|accessdate=2023-04-11}}</ref> <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=cNkNAAAAQAAJ&dq=%22chapel%22+Santa+Maria+de+la+Antigua+1493&pg=PA49|title=Names and Their Histories: Alphabetically Arranged as a Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature|last=Taylor|first=Isaac|date=1896|publisher=Rivington, Percival|isbn=9780827430099|pages=49|language=en}}</ref> или поконкретно во чест на [[Икона|иконскиот]] мурал ''Вирхен де ла Антигва'' (или ''Санта Марија де ла Антигва'' ) во катедралата во Севиља. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ihujfu7oK7MC&q=antigua|title=Mary, Mother and Warrior: The Virgin in Spain and the Americas|last=Hall|first=Linda B.|date=2004|publisher=[[University of Texas Press]]|isbn=978-0-292-70595-1|pages=51–54|language=en}}</ref> <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=dC9sAAAAMAAJ|title=A History of Antigua: The Unsuspected Isle|last=Dyde|first=Brian|date=2000|publisher=Macmillan Caribbean|isbn=978-0-333-75169-5|pages=9–11|language=en}}</ref> Името ''Валадли'' <ref name="Reg">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.archaeologyantigua.org/index.php/archaeological-background/common-myths|title=Common Myths|last=Murphy, Reg|work=Archaeology Antigua|at=Waladli versus Wadadli|accessdate=4 September 2014}}</ref> потекнува од староседелскиот назив за островот и приближно значи „наш“. ''{{Јаз|aig|Wadadli}}'' е креолската верзија на оригиналното име. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.caribbeanandco.com/city-of-st-johns-antigua/|title=Exploring The Historic City Of St John's Antigua|last=Barzey|first=Ursula Petula|date=2019-03-05|work=Caribbean & Co.|language=en-US|accessdate=2025-04-20}}</ref> == Демографија == {| class="wikitable sortable" !Етнички групи ! Број ! % |- | Африкански потомок | 72.473 | 87,12% |- | Кавкаски/Белци | 1.396 | 1,68% |- | Источна Индија/Индија | 940 | 1,13% |- | Мешано (црно/бело) | 740 | 0,89% |- | Мешано (друго) | 3.209 | 3,86% |- | Хиспанци | 2.323 | 2,79% |- | Сиријци/ Либанци | 568 | 0,68% |- | други | 795 | 0,96% |- |не е наведено | 749 | 0,90% |- ! Вкупно ! 83.191 ! 100,00% |} == Географија == Островот е дел од [[Заветрени Острови|Заветрените Острови]]. Антигва има површина од 281 километар квадратен со брег од 87 километри. Островот се вели дека поседува 365 плажи, по една за секој ден од годината. <ref name="SE">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.frommers.com/slideshows/848152-antigua-s-got-365-beaches-here-are-the-top-10|title=Antigua's Got 365 Beaches. Here Are the Top 10|last=Edwards|first=Shakeema|work=frommers.com|publisher=[[Frommer's]]|accessdate=2024-07-04}}</ref> <ref name="Antig">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.antigua-barbuda.org/Agbeach1.htm|title=The Beaches of Antigua and Barbuda|work=antigua-barbuda.org|accessdate=2024-07-04}}</ref> <ref name="TheAntig">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theantiguan.com/post/who-counted-antigua-s-365-beaches|title=Who Counted Antigua's 365 Beaches?|date=2021-10-18|work=theantiguan.com|publisher=The Antiguan|accessdate=2024-07-04}}</ref> Највисоката надморска височина на островот е {{Cvt|402|m}} . Различни природни точки, ’ртови и плажи околу островот вклучуваат: Бун Поинт, Бегарс Поинт, Пархам, Виликис, Хадсон Поинт, Инглиш Харбор Таун, Олд Роуд Кејп, Џонсонс Поинт, Фрис Поинт, Џенингс, Фајв Ајлендс и Јептон Бич, како и Ранавеј Бич. == Административни поделби == Островот е поделен на шест граѓански парохии : Сент Џорџ, Сент Питер, Сент Филип, Сент Пол, Сент Мери и Сент Џон . Парохиите немаат никаков вид локална самоуправа. == Економија == Официјалната валута на земјата е [[Источнокарипски долар|источнокарипскиот долар]] . Со оглед на доминацијата на туризмот, многу цени во туристички ориентирани бизниси се прикажани во американски долари. == Поврзано == * [[Антигва и Барбуда]] * [[Барбуда]] === Наводи === {{Наводи}} === Библиографија === * [http://www.antiguanice.com/ Антигва Ница] (Статијата за Антигва Ница е извлечена од написите на Д.В. Николсон за Комисијата за историски места и заштита на Антигва.) * [https://web.archive.org/web/20110929145759/http://www.torture-museum.com/wheel.htm Локацијата на Музејот на тортура] * ''Животот на Хорацио Лорд Нелсон'' од [[Роберт Саути]] [https://www.gutenberg.org/files/947/947-h/947-h.htm Проект Гутенберг бесплатна книга] * ''Католичката енциклопедија'' * ''Списание „Веранда“'', „Островот цвета: Мебел во Западна Индија“ од Дана Микучи, март - април 2004 година * ''Кратка историја на Карибите од Араваците и Карибите до денес'', од Јан Рогозински, Penguin Putnam, Inc септември 2000 година * [https://web.archive.org/web/20081201190705/http://www.iht.com/articles/2006/05/04/news/reantigua.php Статија за недвижен имот во Антигва.] == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20101227134515/http://ab.gov.ag/gov_v4/ Влада на Антигва и Барбуда] * [https://antiguablog.co.uk/what-beaches-do-we-like/ Плажи на Антигва] * [https://www.antigua-barbuda.org/ Оддел за туризам на Антигва Барбуда] * [https://bestantigua.com Туристички водич за Антигва] [[Категорија:Острови во Антигва и Барбуда]] [[Категорија:Антигва]] p85nj5uw8vzlwt5wrtf4p5vc83svbw4 Ацо Шопов 0 7620 5622278 5566744 2026-08-31T16:35:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622278 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ацо Шопов | image = Ацо Шопов.tif | caption = | alt = | office1 = Амбасадор на [[СФР Југославија]] во [[Сенегал]] | term_start1 = 1971 | term_end1 = 1975 | birth_name = Ацо Шопов | birth_date = {{birth date|1923|12|20|df=y}} | death_date = {{death date and age|1982|4|20|1923|12|20|df=y}} | birth_place = [[Штип]], [[Кралство Југославија]]<br>(денес [[Македонија]]) | death_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФР Југославија]] | parents = {{plainlist| * Ѓорѓи Зафиров-Шопов (1893-1944) * Костадинка Русева (1897-1942) }} | spouse = Светлана Шопова | signature = | signature_alt = | module = {{Infobox writer | embed=yes | notableworks = {{collapsible list|title=Список|{{plainlist}} * ''Песни'' (1944) * ''Стихови за маката и радоста'' (1952) * ''Слеј се со тишината'' (1955) * ''Ветрот носи убаво време'' (1957) * ''Небиднина'' (1963) {{endplainlist}} }} }} }} '''Ацо Шопов''' ({{роден во|Штип}}, {{роден на|20|декември|1923}} — {{починал во|Скопје}}, {{починал на|20|април|1982}}) — македонски [[поет]] и [[преведувач]], член на [[МАНУ]] и еден од основоположниците на современата македонска поезија. Шопов е еден од основоположниците на современата [[македонска книжевност]]. Неговата прва збирка ''Песни'' (1944) e првата книга на [[македонски јазик]] објавена во слободна [[Македонија]]. Тој бил претседател на [[Друштвото на писателите на Македонија]] [[ДПМ]] и негов член од основањето во 1947&nbsp;г., прв претседател на Советот на фестивалот [[Струшки вечери на поезијата]] (1962 г.), претседател на поранешниот Сојуз на книжевните преведувачи на [[Југославија]], претседател на [[Сојуз на писателите на Југославија|Сојузот на писателите на Југославија]], член на [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]] ([[МАНУ]]) од нејзиното основање (1967), член на Македонскиот [http://www.pen.org.mk/en/members/178-aco-shopov ПЕН центар]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Основач, во 1951 г., и прв директор на издавачката куќа „[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]“, а потоа долгогодишен директор на издавачката куќа „[[Македонска книга]]“, Ацо Шопов бил [[амбасадор]] на [[СФРЈ]] во [[Сенегал]] ([[1971]]- [[1975]]) и претседател на Републичката комисија за културни врски со странство (1975-1979). Шопов бил уредник или главен и одговорен уредник на списанијата: „[[Нов ден]]“, „[[Млад Борец]]“, „Иднина“, [[Современост|„Современост]]“, „Хоризонт“ и сатиричниот весник „[[Остен]]“. == Животопис == === Рани години === Роден во Штип, на [[20 декември]] [[1923]] година, Ацо Шопов го поминал детството во родниот град, со браќата Димитар (1920-1972) и Борислав (1927-1996), татко му Ѓорѓи Зафиров-Шопов (1893-1944) и мајка му Костадинка Русева (1897-1942). Во Штип го завршил основното [[училиште]] и [[гимназија]]та.<ref name="ReferenceA">„Хронологија“, во: Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 159.</ref> === За време на НОБ === [[Податотека:Aco Šopov.jpg|мини|лево|Ацо Шопов како партизан]] Уште како гимназијалец, во [[1940]] година, Ацо Шопов станал член на [[СКОЈ]], а две години подоцна, се вклучил во антифашистичката борба,<ref name="ReferenceA"/> во редовите на [[Трета македонска ударна бригада|Третата македонска ударна бригада]]. Член на истата бригада била и неговата љубена, [http://Вера%20Јоциќ Вера Јоциќ]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, која загинала на [[22 мај]] [[1944]] година и на која Шопов ѝ ја посветил прочуената песна „[[Очи (песна на Ацо Шопов)|Очи]]”. === По војната === По [[Втора светска војна|војната]], Ацо Шопов матурирал во родниот град и заминал за [[Скопје]], каде ги завршил студиите на [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофскиот факултет]], на отсекот чиста [[филозофија]].<ref name="ReferenceA"/> Подоцна, работел како уредник во литературните списанија и весници ''Нов ден'', ''[[Млад борец]]'', ''Иднина'', ''Хоризонт'', ''[[Современост]]'',<ref name="ReferenceA"/> како главен уредник на сатиричниот неделник ''[[Остен]]'', што го поттикнало да објави серија сатирични песни, подоцна групирани во збирката ''Јус-универзум'' (1968).<br />На [[30 септември]] [[1958]] година, Ацо Шопов се венчал со Светлана Шопова<ref>Спасе Шуплиновски, „Догодина 50 години Мугри“, ''Мугри'', Алманах бр. 10. Скопје: Сојуз на студенти на Филолошкиот факултет, 2005, стр. 113-114.</ref> на која ѝ е посветена песната „Клошарска песна на поетот“.<ref name="ReferenceB">Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 137-138.</ref> На [[18 август]] [[1967]] година, Шопов бил избран како еден од првите членови на [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]], а една година подоцна и за дописен член на [[Српска академија на науките и уметностите|Српската академија]].<ref name="ReferenceA"/> Ацо Шопов бил добитник на највисокото југословенско признание, наградата „[[АВНОЈ (Награда)|АВНОЈ]]“ (1970), како и на литературните награди: „[[Рацинова награда|Кочо Рацин]]”, за збирките ''Слеј се со тишината'' (1956) и ''Гледач во пепелта'' (1970); „[[11 Октомври (награда)|11 октомври]]”, за преводот на ''[[Хамлет]]'' (1960) и за животно дело (1981); „Змаеви детски игри”, за препевот на песните на [[Јован Јовановиќ - Змај|Јован Јовановиќ-Змај]] (1967); „[[Браќа Миладиновци (награда)|Браќа Миладиновци]]”, за збирката ''Песна на црната жена'' (1977). [[File:Bundesarchiv Bild 183-J0212-0037-001, Berlin, Vertrag Schriftstellerverbände DDR - Jugoslawien.jpg|alt=Ацо Шопов, претседател на Сојузот на писателите на Југославија, во Берлин, 1970&nbsp;г.|thumb|мини|десно|Ацо Шопов, претседател на Сојузот на писателите на Југославија, во Берлин, 1970&nbsp;г.]] По долги години посветени на издавачката дејност, претежно како директор и главен уредник на „[[Македонска книга]]“, во [[1971]] година, Шопов бил именуван за [[амбасадор]] на [[Југославија]] во [[Сенегал]], земја која го инспирирала за збирката ''Песна на црната жена''. За време на престојот во [[Африка]], тој го превел изборот од [[поезија]]та на сенегалскиот претседател, [[Леополд Седар Сенгор]], добитник на [[Струшки вечери на поезијата|„Златниот венец” на Струшките вечери на поезијата]], во [[1975]] година. Истата година, Шопов бил именуван за претседател на Републичката комисија за културни врски со странство, но три години подоцна, [[болест]]а го присилила да го напушти активниот живот. [[Податотека:Ацо Шопов 6.JPG|мини|лево|Споменик на Ацо Шопов во Струга]] == Творештво == Ацо Шопов е автор на првата повоена книга на [[македонски јазик]] во слободна [[Македонија]], [[Песни (1944)|''Песни'' (1944)]], објавена во „Млад Борец”, [[Белград]]. Делегацијата на антифашистичката младина на Србија, којашто учествува на Вториот Конгрес на Народно-ослободителниот младински сојуз на Македонија (НОМСМ), во Скопје, од 6 до 8 јануари 1945, ги донесува печатените примероци во Скопје и ги подарува на  учесниците на  конгресот, на кој Ацо Шопов учевствува во својство на потпретседател на Главниот одбор на НОМСМ. Неговата книга ''[[Слеј се со тишината]]'' е прва македонска збирка препеана на словенечки јазик, во 1957 год., а ''[[Јус-универзум]]'' е прва збирка сатирична поезија објавена на македонски јазик, во 1968 година. За време на животот, Ацо Шопов има објавено тринаесет збирки поезија и исто толку избори од поезијата на македонски јазик, како и петнаесетина избори препеани на странски [[Јазик|јазици]].<ref>„Хронологија“, во: Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 159-160.</ref> === Поезија === [[Податотека:Aco Šopov Pesna na crnata zena.jpg|мини|десно|Корица на збирката „Песна на црната жена“.]] * ''Песни''. Куманово: Околиски НОМСМ, 1944. (повторни изданија: Београд: Издање Младог борца, 1944; Штип: штампарница Илинден, 1944). Фототипско издание објавено во 2014&nbsp;г., [[Сигмапрес]], Скопје. *''Песни'' (со [[Славко Јаневски]], [[Блаже Конески]], [[Гого Ивановски]] и [[Лазо Каровски]]), Главен одбор на НОМС, 1946. * ''[[Пруга на младоста]]'' (со [[Славко Јаневски]]). Скопје: Главен одбор на Народната младина на Македонија, 1946. * ''[[На Грамос]]''. Скопје: НАПОК, 1950. * ''[[Со наши раце]]''. Скопје: Државно книгоиздателство на Македонија, 1950. * ''[[Стихови на маката и радоста]]''. Скопје: [[Кочо Рацин]], 1952. * ''[[Слеј се со тишината]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1955.<ref>[http://gbsk.mk/eknigi/slej%20se%20so%20tisinata.pdf www.gbsk.mk]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Ветрот носи убаво време]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1957. * ''[[Небиднина]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1963. (повторни изданија: 1967, 1970, 1971, 1974, 1976) * ''[[Раѓање на зборот]]''. Скопје: Мисла, 1966. * ''[[Јус-универзум]]''. Скопје: Мисла, 1968. * ''[[Гледач во пепелта]]''. Скопје: [[Македонска книга]], 1970. * ''[[Песна на црната жена]]''. Скопје: Мисла, 1976. * ''[[Дрво на ридот]]''. Скопје: Мисла, 1980. * [http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=AFA76DE1A5CBA7489D94157AEA8DA9DF ''Гледач во пепелта''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141006075850/http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=AFA76DE1A5CBA7489D94157AEA8DA9DF |date=2014-10-06 }}. Приредил Ристо Лазаров. „Везилка 2011“, едиција „Врвови“. Скопје, 2013. === Избори === * ''Песни''. Скопје: Кочо Рацин, 1963. * ''Песни''. Скопје: Македонска книга и [[Детска радост]], 1967. * ''Избор''. Приредувач Георги Старделов. Скопје: Македонска книга, 1968. * ''Златен круг на времето''. Скопје: Мисла, 1969. * ''Одбрани дела''. Приредувач Слободан Мицковиќ. Скопје: Мисла, 1976. * ''Океанот е мал, човекот е голем''. Приредувач Георги Старделов. Скопје: Центар за култура и информации, 1977. * ''Лузна''. Предговор на Ефтим Клетников. Скопје: Мисла, 1981. * ''Избор од поезијата''. Избор и предговор: Раде Силјан. Скопје: Македонска книга, 1987. * ''Песни''. Избор и предговор: Раде Силјан. Скопје: Здружени издавачи, 1988. * ''Небо на тишината''. Приредувач Веле Смилевски. Скопје: Култура, 1990. * ''Гледач во пепелта''. Приредувач Георги Старделов. Скопје: Мисла, 1991. * ''Долго доаѓање на огнот''. Приредувач Светлана Шопова. Скопје: Либер-М, 1993. * ''Поезија''. Избор од поезијата на Ацо Шопов. Приредувач Катица Ќулавкова. Скопје: Македонска книга, 1993. * ''Лузна = Stigmate''. Избор: Јасмина Шопова. Скопје. Матица македонска, 2001. 253 стр. (македонски и француски) * ''Сенгор – Шопов : Паралели''. Приредила Јасмина Шопова. Предговори : Јасмина Шопова, Амиду Сал, Ристо Лазаров. Илустрации : Христијан Санев. Скопје : Сигмапрес, 2006. 206 стр. (македонски и француски) * ''Раѓањето на зборот''. Избор и предговор : Катица Ќулавкова. Битола: НИД „МИКЕНА”, 2008. === Избори на странски јазици === *''Zlij se s tišino''. Prepev Ivan Minati. Ljubljana : Državna založba Slovenije, 1957. 72 str. * ''Örök várakozó''. Foditotta: Fehér Ferenc, Novi Sad, Forum, 1964. 78 str. * ''[https://www.acosopov.com/%d0%b1%d0%b8%d0%b1%d0%bb%d0%b8%d0%be%d1%82%d0%b5%d0%ba%d0%b0/%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%b2%d0%b5%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b5-%d0%ba%d0%bd%d0%b8%d0%b3%d0%b8/%d0%b2%d0%b5%d1%82%d0%b5%d1%80-1964?lang=ru Ветер приносить погожие дни]''. [https://www.acosopov.com/%d0%ba%d0%b0%d0%b1%d0%b8%d0%bd%d0%b5%d1%82-%d1%87%d1%82%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d1%8f/%d0%bf%d0%be%d1%80%d1%82%d1%80%d0%b5%d1%82%d1%8b/%d0%be-%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%85%d0%b0%d1%85-%d0%b0%d1%86%d0%be-%d1%88%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%b2%d0%b0?lang=ru Предисловие] [http://old.pgpb.ru/cd/primor/writers/rom_bibl.htm Александр Романенко] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171108012638/http://old.pgpb.ru/cd/primor/writers/rom_bibl.htm |date=2017-11-08 }}. Перевод Левитанский, Юрий Давидович Москва: Прогресс, 1964. 64 стр. * ''Предвечерје''. Избор, превод и препјев Сретен Перовиć. Титоград: Графички завод, 1966. 115 стр. * ''Ugunsmīlestība: dzeja''. Vertimas [[:lv: Knuts Skujenieks|Knuts Skujenieks]], Sakartojis Aleksandar Romanenko. Riga: Liesma, 1974. 103 str. * ''Песме''. Избор и предговор [[Георги Старделов]]; превод и препјев Сретен Перовић, Београд: Народна књига, 1974. 277 стр. * ''Pjesma crne žene''. Prevela Elina Elimova, Zagreb, August Cesarec, 1977. 39 str. * ''Dugo dolaženje ognja: izabrane pjesme''. Izbor: Todor Čalovski. Prevod i prepev: Sreten Perović. Beograd: Rad (Reč i misao), 1977. 105 str. * ''En chasse de ma voix''. Choix et adaptation Djurdja Sinko-Depierris, Jean-Louis Depierris. Paris: Еditions Saint-Germains-des-Prés, 1978. 60 str. * ''Naşterea cuvéntului''. Selectiesi traducere de Ion Deaconesvu ; prefatâ si note Traian Nica. Cluj-Napoca: Dacia, 1981, 91 str. * ''Пјесме''. Превео и препјевао Сретен Перовић; изабрао и приредио Изет Муратспахиќ. Сарајево: Веселин Маслеша, 1984. 175 стр. * ''Lector de cenizas''. Presentación selectión i traucción por Aurora Marya Saavedra. Mèhico: Cuadernos Cara a Cara, 1987, 93 str. * ''Шопов во светот, Шопов од светот''. Избор и предговор [[Милош Линдро]],. Скопје: Македонска книга, 1994 (Избор, кн. 2). * ''[https://www.acosopov.com/bibliotheque/recueils-traduits/anthologie-personnelle-1994 Anthologie Personnelle]''. Poésie traduite du macédonien par Jasmina Šopova ; introduction d’Ante Popovski ; adaptation et postface d’Edouard Maunick. Paris: Actes Sud / Editions UNESCO, 1994, 143 str. * ''Stigmate''. Edité par Jasmina Šopova. Skopje : Matica makedonska, 2001. 253 p. (macédonien et français) * ''Senghor-Šopov: Parallèles = [https://www.acosopov.com/%d0%b1%d0%b8%d0%b1%d0%bb%d0%b8%d0%be%d1%82%d0%b5%d0%ba%d0%b0/%d1%81%d0%b5%d0%bd%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%88%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%b2-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%bb%d0%b5%d0%bb%d0%b8?lang=mk Сенгор-Шопов: Паралели] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210421010852/https://www.acosopov.com/%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0/%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D1%80-%D1%88%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B8?lang=mk |date=2021-04-21 }}''. Edité par Jasmina Šopova; Introductions: Jasmina Šopova, Hamidou Sall, Risto Lazarov. Illustrations: Hristijan Sanev. Skopje: Sigmapres, 2006. 206 p. (français et macédonien). * ''[https://www.acosopov.com/biblioteca/sol-negro-2011?lang=es Sol negro]''. Traducción de Luisa Futoransky. Prólogo y selección por Jasmina Šopova. Buenos Aires : Leviatán, 2011. 98 p. * ''Geburt des Wortes = Naissance de la parole''. Gedichte übersetzt aus dem Makedonischen von Ina Jun Broda ; Traduit du macédonien par Jasmina Šopova et Edouard J.Maunick. Struga: Sruga Poesieabende / Soirées poétiques de Struga, 2010. 92 str. * ''The Word’s Nativity''. Edited by Katica Kulavkova. Skopje: St. Clement of Ohrid National and University Library, 2011. 196 p. * ''[https://www.acosopov.com/bibliothek/soleil-noir-2012?lang=de Soleil noir = Schwarze Sonne]''. Préface = Vorwort: Jasmina Šopova. Differdange: Editions PHI, 2012. 121 str. * ''[https://www.acosopov.com/%d1%80%d0%b0%d0%b6%d0%b4%d0%b0%d0%bd%d0%b5-%d0%bd%d0%b0-%d1%81%d0%bb%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%82%d0%be-2013?lang=bg Раждание на словото]''. Подбор, превод, предговор: Роман Кисьов ; Русе: Авангард принт, 2013. 110 стр. === Препеви === Ацо Шопов се занимавал и со преведувачка дејност. Меѓу неговите најпознати препеви се:<ref name="ReferenceC">„Хронологија“, во: Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 160.</ref> * [[Отон Жупанчич]], ''[[Цицибан]]''. Скопје : Кочо Рацин, 1951. 48 стр. (Повторни изданија: 1954, 1956, 1959, 1965, 1967, 1972, 1973, 1974, 1975, различни издавачи). * [[Едуард Баргицки]], ''Песна за Апанаса''. Скопје : Кочо Рацин, 1951. 58 стр. (заедно со [[Славко Јаневски]]). * [[Иван Крилов]], ''[[Басни од Крилов|Басни]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1953. 33 стр. (Повторни изданија: 1956 и 1963). * [[Јован Јовановиќ-Змај]], ''Песни''. Скопје : Кочо Рацин, 1954 (Повторни изданија: 1959 и 1967). * [[Густав Крклец]], ''[[Телеграфски басни]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1954 * [[Едмон Ростан]], ''[[Сирано де Бержерак]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1957. 393 стр. (Повторно издание во 1995, Детска радост) * [[Никола Јонков Вапцаров]], ''Песни'' (со други преведувачи). Скопје: Кочо Рацин, 1958. 116 стр. (Второ издание во 1967, Македонска книга и Детска радост). * [[Пјер Корнеј]], ''[[Сид]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1958. 131 стр. (Повторни изданија: 1969, 1970, 2001). * [[Григор Витез]], ''[[Песна на чучулигата]]''. Скопје: Култура, 1959. 51 стр. * [[Вилијам Шекспир]], ''[[Хамлет|Хамлет принцот дански]]''. Скопје: Кочо Рацин, 1960. 210 стр. (Повторни изданија : 1966, 1971, 1981, 2002 различни издавачи). * [[Мирослав Крлежа]], ''Избор''. Скопје: Кочо Рацин, 1963, 237 стр. (со [[Тодор Димитровски]]). * ''Шекспир'' ([[Ромео и Јулија|Ромео и Ѓулиета]]. [[Хамлет]]. [[Отело]]). Скопје: Кочо Рацин, 1964. 130 стр. (со [[Блаже Конески]]). * Јован Јовановиќ-Змај, ''Избор''. Скопје: Кочо Рацин, 1965. 122 стр. * Григор Витез, ''[[Морето и боите']]'. Скопје: Кочо Рацин, 1965. 27 стр. (со [[Глигор Поповски]] и [[Васил Куноски]]). * [[Изет Сарајлиќ]], ''Поезија''. Скопје: Кочо Рацин, 1965. 56 стр. * [[Драгутин Тадијанивиќ]], ''[[Вечер над градот]]''. Љубљана, Државна заложба; Скопје, Македонска книга; Белград, Просвета; Загреб, Младост, 1966. 128 стр. * Вилијам Шекспир, ''60 сонети''. Скопје: Македонска книга, 1968. 64 стр. * [[Леополд Седар Сенгор]], ''Поезија''. Скопје: Нова Македонија, 1975. 250 стр. (со [[Влада Урошевиќ]] и [[Георги Сталев]]). * ''Одбрани дела'', Скопје: Мисла, 1976 (кн. 3, 4 и 5). * ''Шопов во светот, Шопов од светот'' / Избор и предговор [[Милош Линдро]]. Скопје: Македонска книга, 1994 (Избор; кн. 2). ==Награди== [[Податотека:Nagrada-Zmajeve-de%C4%8Dje-igre-11.06.1070.png|мини|лево|Првата награда доделена во историјата на Змевите детски игри му припаѓа на Ацо Шопов, на 11 јуни 1970 год.]] * Носител на [[Партизанска споменица 1941]], * [[Орден за храброст (СФРЈ)|Орден за храброст]], * [[Орден на братството и единството]] од I ред, * [[Орден на Републиката]] со сребрен венец (1961), * [[Орден на трудот]] со црвено знаме (1969), * [[Орден заслуги за народ]] со златна ѕвезда (1974) Ацо Шопов бил добитник на повеќе награди, како:<ref name="ReferenceC"/> * Наградата „[[Кочо Рацин (награда)|Кочо Рацин]]“ за збирката „[[Слеј се со тишината]]“ (1956) * Наградата „[[Кочо Рацин (награда)|Кочо Рацин]]“ за збирката „Ветрот носи убаво време“ (1957) * Наградата „[[11 Октомври (награда)|11 Октомври]]“ за препевот на „Хамлет“ (1960) * [[Награда „АВНОЈ“Наградата „АВНОЈ“]] (1970) * Наградата [[Кочо Рацин (награда)|Кочо Рацин]] за збирката „[[Гледач во пепелта]]“ (1970) * Награда на [[Змаеви детски игри (награда)|Змаевите детски игри]] за творечки придонес во ширењето на книжевниста за деца (1970) <ref>„Со отворени очи околу себе“, ''Нова Македонија'', 28.6.1970, стр. 8.</ref> * Осмоноемвриска награда (1974 г.) * [[Награда „Браќа Миладиновци“|Наградата „Браќа Миладиновци“]] за збирката „[[Песна за црната жена]]“ (1976) * [[Награда „11 Октомври“|Наградата „11 Октомври“]] за животно дело (1981) ==Осврт кон творештвото на Ацо Шопов== Според неколку видни критичари, меѓу кои спаѓаат и [[Георги Старделов]] и [[Катица Ќулавкова]], во поетското творештво на Ацо Шопов може да се проследат неколку фази или кругови. Неговите први поетски творби, создадени пред, за време и непосредно по [[НОБ]], биле под директно влијание на [[македонска народна музика|македонската народна песна]] и на [[Пролетеријат|пролетерската]] поезија и се одликуваат со скромни [[Естетика|естетски]] вредности, но имаат големо значење како зачеток на македонската поетска мисла. Особено значајна во таа смисла е збирката ''Песни'' (1944), прва книга објавена на македонски јазик во слободна Македонија во која, понесен од националниот занос, Шопов ги опева херојските подвизи на [[партизан]]ите. Уште во 1945 година, во списанието [[Нов ден]] [[Димитар Митрев]] ќе забележи дека „нашите читачи ја оценија [[стихозбирка]]та не само како литературна новост, но и како поетска творба, во која што се огледуе дарбата на еден надежен поет“. Критичарот ја издвојува песната „Љубов“ посветена на загинатата партизанка [[Вера Јоциќ]], на која подоцна Шопов ќе ѝ ја посвети и познатата песна „Очи“. „Песната 'Љубов'“, пишува Митрев, „што е од почеток до крај една целосна поетска творба и во која што има нешто сосема ново, сосема авторско, зборува отворено за еден богат лиризам, за едно непосредно лирско чувство, што може да роди добра поезија и при повек’е организираност во него к’е може да ни даде вистински борбена, идејно-реалистичка поезија. Истото може да се рече и за 'Пробиштип'“.<ref>Димитар Митрев, „Песните на Ацо Шопов”, ''Нов ден'', 1945, I, 1. стр. 58-60.</ref> Две децении подоцна, за оваа прва фаза во творештвото на Шопов, Старделов ќе напише: „Неговиот стих е пркосен, акционен, често директен во идејната порака, притоа – секогаш револтиран, како во [[На Грамос]], против неправдата, злосторството, предавството, мракобесието. Така директно и отворено ангажиран поет Ацо Шопов е само во оваа своја прва поетска фаза. Подоцна, тој ќе се повлече во себе и ќе се обиде да го одгатнува битието човеково, битието на опстанувањето, смислата на нашето поминување низ светот преку своето сопствено откритие, низ своето себеиспитување. Тој сега ќе ја истакне девизата на својата поетика според која само вистините за себе можат да бидат вистини и за други, зашто човек не може да ги осмисли другите ако не се осмисли најнапред себеси. Така почна втората фаза во поетската еволуција на Ацо Шопов, фазата на интимната лирика, која интегрално дојде до израз во неговата четврта книга поезија [[Стихови за маката и радоста]] (1953), како и во еден значителен дел песни во [[Слеј се со тишината]] (1955)“.<ref>Георги Старделов, „Поетското искуство на Ацо Шопов“,''Современост'', 1967, XVII, 9-10, стр. 799-816.</ref> „Кон средината на педесеттите години“, пишува [[Раде Силјан]] дваесеттина години подоцна, „во периодот на пројавата на полемичките искри во современата македонска литература, Ацо Шопов понудува еден вид модел на песна, што недвосмислено упатува на податокот дека поетот забраздува во поимпулсивни поетски сфери. Неговите рефлексивни изблици со песната „Во тишина" веќе добиваат поинакви, покондензирани и порефлексивни димензии: 'Ако носиш нешто неизречено /нешто што те притиска и пече / закопај го во длабока тишина, / тишината сама ќе го рече'. Овој прекрасен катрен, кој Димитар Митрев своевремено го нарече 'лирски медалјон', тврдејќи притоа дека е тоа 'најкраткиот, но и најубавиот општочовечки миг во нашата лирика' <ref>Димитар Митрев, „Поезија на трајни вредности“, ''Современост'', VI, 4, 1956,</ref>, на најубав можен начин потврди дека срцето и разумот на поетот се наоѓаат во најискрен дослух со човековото битие и дека на наједноставен начин се надополнуваат и проткајуваат.“<ref>Раде Силјан, „Светот на интимата и небиднината“, во''Пронајден облик'', Скопје : Македонска книга, 1986; во ''Избор од поезијата'' / Ацо Шопов ; избор и предговор Раде Сиљан, Скопје : Македонска книга, 1987; и во ''Песни'' / Ацо Шопов ; избор и предговор Раде Силјан, Скопје : Македонска книга : Мисла : Култура, 1988.</ref> Во врска со споменатите „полемичките искричења“ помеѓу „модернистите“ и „реалистите“ на македонската книжевна сцена [[Веле Смилевски]] смета дека „дејствувањето на Ацо Шопов [...] е важна и неодминлива димензија во македонската книжевна конфронтација од нејзините почетоци, во првите педесетти па cè до средината на шеесеттите години“ на дваесеттиот век. Потсетувајќи дека „еден од првичните поводи за излегување на полемичкиот мегдан“ беше објавувањето на стихозбирката ''Стихови за маката и радоста'', Смилевски укажува на фактот дека во своите полемички текстови, Шопов „нема за цел да ги брани достоинствата на поезијата што ја пишува, туку да посочи неколку програмски пунктови што ce во непосредна врска со расправата околу таа поезија“, односно дека тие текстови „имаат карактер на дообјаснување и образложување на поетското вјерују“. Смилевски се осврнува и кон ставот на Шопов во врска со слободата на уметничкото творештво, тема на која тој исто така водел полемики на почетокот на шеесеттите години. Цитирајќи го текстот “Дилемите на писателот пред социјалистичката стварност“<ref>''Современост'', XV, 4, 1965, стр. 120-122</ref>, во кој Шопов вели: „Одговорноста на уметникот пред општеството не е ништо друго, туку одговорност пред себеси, одговорност, строгост и бескомпромисност во и над својот творечки чин“, Смилевски заклучува дека “ваквите становишта на Ацо Шопов заслужуваат особено внимание“, пред сè кога се има предвид дека се тие „дел од дискусијата одржана на Четвртиот конгрес на Сојузот на комунистите на Македонија“.<ref>Веле Смилевски, „Ацо Шопов кaкo полемичар“ во ''Творештвото на Ацо Шопов : симпозиум по повод 70-годишнината од раѓањето на Ацо Шопов'', Скопје : Филолошки факултет : Институт за македонска литература, 1993.</ref> Во една таква литературна атмосфера се појавуваат [[Ветрот носи убаво време]] (1957) и [[Небиднина]] (1963). На промоцијата на првата, [[Георги Старделов]], кој смета дека со неа се отвара третата поетска фаза во творештвото на Шопов, ќе рече, токму со оглед на дадената литературна атмосфера: „Вечерва се среќаваме, би рекол, со еден многу осамен поетски феномен во нашата литература, со феноменот Ацо Шопов. Кога велам осамен поетски феномен, тогаш го мислам следново: реткост, онтолошка реткост е во современата македонска литература да се сознае и прочувствува одданоста на поетот на самиот себе си, да се осети меѓата на поетовиот свет и при тоа да може да се констатира: на оваа, врз оваа меѓа длаби тој и тој поет, тука е неговото поетско царство, тука тој поетски ја адаптирал својата поетска органика и само тука може тој − потаму и на другоместо − не. Оваа ограниченост врз конкретно определена животна сфера, што е за мене од суштествено значење, се сметаше до скоро во нашата современа литература за поетско слепооштво, за поетско сознајна кусогледост”.<ref>Георги Старделов, „По повод Ветрот носи убаво време', ''Современост'', 1958, VIII, 1, стр. 51−54.</ref> За втората, [[Небиднина]] која излегува од печат пеосредно пред скопскиот земјотрес, [[Душко Наневски]] ќе напише: „Со оваа збирка Шопов го донесе она што го бараа многумина: го идентификува трагичното чувство на Небиднината како димензија на нашето постоење“.<ref>Душко Наневски, „Поговор“, ''Небиднина''/ Ацо Шопов, Скопје: Македонска книга, 1970 и 1974 година</ref>. „Со песните [[Раѓање на зборот]] и [[Молитва за еден обичен но уште непронајден збор]] [од оваа збирка], Ацо Шопов сугестивно ја отвора темата на зборот во македонската поезија“, забележува [[Ефтим Клетников]]. „Тоа нагласување подоцна ќе има видливи рефлекси кај некои помлади поети (Радован Павловски, Михаил Ренџов, Богомил Ѓузел, Чедо Јакимовски, Атанас Вангелов) кои исто така се обраќаат кон темата на зборот и песната, при што истата се трансформира во тема за самата смисла на пеењето, за опстојувањето во него како во простор и време, што е една од омилените теми на симболистите, а која добива актуелна теоретска експликација во Хајдегеровите толкувања на поезијата на Хелдерлин и Рилке. Јазикот веќе не е само посредник и иконографска арабеска, туку суштина во којашто се остварува поединечната судбина на поетот и песната како судбина на светот. Таа судбинска драма на личното како општо Ацо Шопов во [[Небиднина]] ја проецира низ призмата на најисконското и најтрајното човеково чувство и искуство – љубовта.“<ref>Ефтим Клетников, „Поезијата на Ацо Шопов“ во ''Лузна''/ Ацо Шопов ; предговор Ефтим Клетников. Скопје : Мисла, 1981.</ref> Со неа се отвора − според [[Катица Ќулавкова]] − третиот круг во творештвото на Шопов. „Во третиот поетски круг, пред сѐ означен со [[Небиднина]] (1963) и [[Гледач во пепелта]] (1970), продолжен како ехо во [[Песна на црната жена]] (1977), а најавен во [[Слеј се со тишината]] (1955), Ацо Шопов созрева во парадигматично добар поет, како во македонски јазични и културни рамки, така и во светски“, пишува таа. „По катарзичниот творечки пресврт, навистина радикален и продуктивен, поетот може да се сврти по трет пат кон поетското седиште и дом: кон поезијата во вистинска смисла на зборот, чиста и врвна, поезија во којашто се сублимираат различните составни делови и нивните својства и функции, во којашто звукот (се) осмислува полисемантичното, а смислата звучи полифониски, во којашто нема примат ни референцијалната, ни емотивната, ни апелативната, туку поетската функција. Таа ги преобразува поетските елементи и нивните својства и улоги, и тоа во склад со својот примарен интерес: интересот на песната“, забележува [[Катица Ќулавкова]]. „Песната се осмислува самата во себе“, вели таа, „општи и соопштува сложени мисли, интуитивни сознанија, откровенија, глетки и соновиденија. Песната има потреба од читател, но од оној вљубен во книжевниот уметнички израз, а не идеолошки или национално инструменталзираниот и институционализираниот и буден читател и критичар, когошто самиот Ацо Шопов, луцидно, остро и сатирично го карактеризира во песните од [[Јус-универзум]] (1968)“, збирка која според авторката „означува жанровско-стилски исчекор од лирскиот круг“.<ref>Катица Ќулавкова, „Зреење на песната“ во ''Поезија''/Ацо Шопов ; изданието го приредила и предговорот го напишала Катица Ќулавкова. Скопје : Македонска книга, 1993.</ref> Збирката [[Јус-универзум]] којашто содржи 22 песни, објавувани во сатиричното месечно списание [[Остен]], од септември 1966 година до октомври 1967 е единствената книга сатирична поезија на Шопов, а воедно е и првата македонска книга од овој жанр. Причините за отсуството на таквиот жанр во македонската литература Шопов ги бара во „нашиот своевиден комодитет, во напластеното сало на нашето спокојство и нечувствителност кога се работи за другите, во пречувствителноста кога сме ние во прашање, во недостигот на готовност да се видиме самите себеси во искривено огледало, да се потсмевнеме на себеси и на нашите општествени и приватни мани”.<ref>„Сатирични стихови Јус-универзум”, интервју со Ацо Шопов во ''Вечер'', 3.12.1967, стр 9.</ref> За оваа книга, Миодраг Деуговац ќе забележи дека „поетскиот свет на овој наш дотогаш исклучителен лиричар е проширен со една и нова и специфична димензија, и во чие сатиричко артикулирање тој внесе многу од своја лирска природа и интелектуална честитост“.<ref>Миодраг Деуговац, „Ацо Шопов како сатиричар“, ''Современост'', 1983, год. 33, бр. 4, стр. 89-97.</ref> Во својот обемен поетски опус Шопов настојува да ги помири спротивностите: тагата и радоста, желбата и надежта, минатото и сегашноста. Притоа, тој речиси секогаш се наоѓа пред дилемата за идното време, нудејќи го вешто одговорот, кој не е со ведар набој, а неговата резигнација често е предадена во исповедна форма, во вид на сказна, на запис, на сведоштво. Во неговите песни е присутно [[Дијалектика|дијалектичко]] проткајување и внатрешен немир, воспоставен на релацијата едника - колектив, а на зборот му придава [[Космос|космичка]] димензија. [[Оган|Огнот]], [[време]]то и стеблото; [[збор]]от, љубовта и [[простор]]от; [[сон]]от, [[сонце]]то и пепелта - тие се главните пунктови на поезијата на Шопов. Тие се појавуваат во континуитет во целото негово творештво, а нивното проткајување е очигледно и неодминливо. Меѓутоа, изнесувајќи ги своите идеи и идеали, тој не бара компромис меѓу идејата и пораката, не настојува да [[Филозофија|филозофира]], туку застапува спонтан, ненаметлив, често [[Афоризам|афористичен]], но најчесто рационален и прецизен исказ. Неговата поезија се одликува со личен и национален ентитет, кој се трансформира во далекусежни универзални релации. Овие елементи, заедно со обемнито спектар на теми, придонесуваат Шопов да биде маркантна појава во современата македонска книжевност. Шопов понудил вистински модел на македонска, едноставна, но длабоко осмислена, песна, така што тој спаѓа во редот на најавтентичните поетски имиња во македонската поезија. Најпосле, со својата едноставност, оригиналност и амбивалентност, тој извршил големо влијание врз голем број македонски поети.<ref>Раде Силјан, „Светот на интимата и небиднината“, во: Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 15-17.</ref> == Прикази, критики и огледи за Шопов == Творештвото на Шопов е предмет на бројни критички статии и книги, како:<ref>„Прикази, критики и огледи за поезијата на Шопов“, во: Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 163-167.</ref> * [[Цане Андреевски]], „Интимната тематика во македонската современа поезија“, ''Млада литература'', бр. 2, Скопје, 1951. * [[Тамара Арсовска]], „Еден поглед врз поезијата на Ацо Шопов“, ''Беседа'', бр. 1, Куманово, 1972. * Д. Бошков, „Ацо Шопов: Стихови за маката и радоста, ''Млада литература'', бр. 4, Скопје, 1952. * Драгуин Вујановић, „Снажни модерни песнички глас“, ''Стварање'', Цетиње, 1966. * [[Христо Георгиевски]], „Свест за песната“, ''Развиток'', бр. 5, Битола, 1979. * Христо Георгиевски, „Језик тишине“, ''Књижевне новине'', 6, 1978. * [[Паскал Гилевски]], „Ацо Шопов: Тој вечно што чека“, ''Нова Македонија'', Скопје, 7 март 1965. * [[Миодраг Друговац]], „Ацо Шопов: Јус-универзум“, ''Современост'', бр. 10, Скопје, 1969. * Миодраг Друговац, „Како мост меѓу два брега“, ''Нова Македонија'', бр. 6998, Скопје, 10 април 1966, стр. 8. * Miodrag Drugovac, „Kao most između dva brega“, ''Život'', Sarajevo, br. 6, 1966. * Миодраг Друговац, „Љубовта на огнот“, во: Миодраг Друговац, ''Biographia litteraria''. Скопје: Мисла, 1968. * Миодраг Друговац, „Песната и годините“, во: Миодраг Друговац, ''Современици''. Скопје: Мисла, 1969. * Миодраг Друговац, „Преродба на еден јазик“, ''Вечер'', бр. 2036, Скопје, 13 декември 1969, стр. 9. * Миодраг Друговац, „Стално на успону“, ''Стварање'', бр. 9, Титоград, 1969. * Miodrag Drugovac, „Umjetnik pjesme“, ''Telegram'', br. 338, Zagreb, 1966. * Миодраг Друговац, „Што је бескрај у човеку“, ''Политика'', бр. 20425, Београд, 15 август 1970. * Миодраг Друговац, „Што е бескрај во човекот?“, ''Вечер'', бр. 2176, Скопје, 30 мај 1970. * [[Милан Ѓурчинов]], „Ацо Шопов: Ветрот носи убаво време“, ''Разгледи'', бр. 5, Скопје, 1958. * Милан Ѓурчинов, „Ацо Шопов: Слеј се со тишината“, ''НИН'', бр. 273, Београд, 25 март 1956. * Милан Ѓурчинов, „Поезија зад стаклениот ѕид“, ''Млада литература'', бр. 5-6, Скопје, 1956. * Милан Ѓурчинов, „Рефлексивна зрелост на интимата“, ''Нова Македонија'', бр. 8773, Скопје, 23 август 1970, стр. 8. * З. Б., „Еден повод и една причина“, ''Нова Македонија'', бр. 4699, Скопје, 13 септември 1959, стр. 8. * [[Иван Ивановски]], „Ацо Шопов: Ветрот носи убаво време“, ''Млад борец'', бр. 20, Скопје, 1957, стр. 8. * Милан Ѓурчинов, „Поезија зад стаклениот ѕид“, ''Млада литература'', бр. 5-6, Скопје, 1956. * Радомир Ивановиќ, „Откривање на убавината“, ''Разгледи'', бр. 1-2, Скопје, 1975, стр. 112-126. * Радомир Ивановиќ, „Поетиката на Ацо Шопов“ (превод од српскохрватски ракопис Милан Трајков), ''Македонска ревија'', Скопје, 1986. * Радомир Ивановић, ''Реч о речи : поетика Аце Шопова''.- Београд: Ново Дело, 1986.- 172 стр. * Војислав Илић, „Тишине и медитације“, ''Јединство'', бр. 7-8, Приштина, 1976, стр. 35-36. * Ј. М., „Ацо Шопов: Слеј се со тишината“, ''Млад борец'', бр. 5, Скопје, 1956, стр. 9. * [[Чедо Јакимовски]], „Небиднина на Ацо Шопов“, ''Млад борец'', Скопје, 1967. * Блаже Китанов, ''Ацо Шопов, живот и дело''.- Скопје : Култура, 1998.- 226 стр. * Алдо Климан, „Песната за црната жена“, ''Културен живот'', бр. 7-8, Скопје, 1976, стр. 35-36. * [[Данило Коцевски]], „Песната не мирува“, ''Нова Македонија'', 18 мај 1980. * Milosav Mirković, „Aco Šopov: Predvečerje“, ''Delo'', бр. 4, Beograd, 1976, стр. 624. * [[Димитар Митрев]], „Ацо Шопов: Слеј се со тишината“, ''Савременик'', бр. 9, Београд, 1956, стр. 300. * Димитар Митрев, „Песните на Ацо Шопов“, ''Нов ден'', бр. 1, Скопје, 1945, стр. 58. * Димитар Митрев, „Поезија на трајни вредности“, ''Современост'', бр. 4, Скопје, 1956, стр. 275. * Димитар Митрев, „Пруга на младоста (стихозбирка од Славко Јаневски и Ацо Шопов)“, ''Нов ден'', бр. 7-8, Скопје, 1964, стр. 61. * Duško Nanevski, „Aco Šopov: Predvečerje“, ''Rukovet'', бр. 1, Subotica, 1976, стр. 64. * [[Душко Наневски]], „Ацо Шопов: Предвечерје“, ''Современост'', бр. 1, Скопје, 1966, стр. 86. * Душко Наневски, „За лирската суштина во Небиднина“, ''Современост'', бр. 5, Скопје, 1970, стр. 387. * [[Радован Павловски]], „Очи во храмот на револуционерната поезија“, ''Комунист'', 9 јули 1982. * [[Доне Пановски]], „Активна поетска обопштеност“, ''Студентски збор'', бр. 18-19, Скопје, 1964, стр. 7. * Доне Пановски, „Изградената поетска личност на Шопов“, ''Развиток'', бр. 1, Битола, 1967, стр. 37. * Радивоје Пешиќ, „Ацо Шопов“, ''Културен живот'', бр. 7, Скопје, 1966, стр. 17. * [[Анте Поповски]], „Поезијата на животната стварност“, ''Просвета'', 10 мај 1982. * [[Богдан Поповиќ]], „Ацо Шопов: Предвечерје“, ''Књижевне новине'', Београд, 19 март 1966. * П.С., „Ацо Шопов: Рађање ријечи“, ''Стварање'', бр. 3, Титоград, 1967, стр. 316. * П.С., „Ацо Шопов: Јус-универзум“, ''Стварање'', бр. 4, Титоград, 1969, стр. 508. * Miodrag Racković, „Simboličko kazivanje“, ''Savremenik'', бр. 8-9, Beograd, 1966, стр. 235. * Draško Ređep, „Aco Šopov“, ''Život'', br. 5, Sarajevo, 1969, str. 3. * Драшко Реџеп, „Ацо Шопов“, ''Современост'', бр. 8-9, Скопје, 1969, стр. 905. * Draško Ređep, „Poezija tela i prolaznosti“, ''Izraz'', br. 12, Sarajevo, 1968, str. 546. * Draško Ređep, „Crno sunce Aca Šopova“, ''Izraz'', br. 11, Sarajevo, 1970, str. 504. * [[Раде Силјан]], „Татковинското во поезијата на Ацо Шопов“, ''Радио Скопје, Трета програма'', 28 јануари 1983. * [[Димитар Солев]], „Една маргиналија кон поезијата“, ''Млада литература'', бр. 1, Скопје, 1956, стр. 44. * [[Александар Спасов]], „Ацо Шопов: Слеј се со тишината“, ''Разгледи'', бр. 4, Скопје, 1956, стр. 5. * [[Георги Старделов]], „Ацо Шопов“, ''Современост'', бр. 1, Скопје, 1958, стр. 51. * Георги Старделов, „Ацо Шопов: Слеј се со тишината“, ''Хоризонт'', бр. 2, Скопје, 18 март 1956. * Георги Старделов, „Небиднина или лирската медитација на Ацо Шопов - по тој повод и по еден друг поодамнешен“, ''Современост'', бр. 6, Скопје, 1964, стр. 599. * Георги Старделов, „Нуркање во длабините на битието“, ''Современост'', бр. 6, Скопје, 1970, стр. 564. * Георги Старделов, „Поетското искуство на Ацо Шопов“, ''Современост'', бр. 9-10, Скопје, 1967, стр. 799. * Георги Старделов, ''Небиднината: поезијата и поетското искуство на Ацо Шопов''.- Скопје: Матица македонска, 2000.- 309 стр. * Гоце Стефановски, „Критика за Ацо Шопов“, ''Мисла'', бр. 14, Скопје, 30 ноември 1966, стр. 10. * Гоце Стефановски и Чедо Цветковиќ, „Лириката на Ацо Шопов“, ''Развиток'', бр. 1, Битола, 1969, стр. 94; бр. 2, стр. 198; бр. 3, стр. 257; бр. 4, стр. 323; бр. 5, стр. 407 и бр. 6, стр. 493. * Љубиша Ташковски, „Поезијата на Ацо Шопов“, ''Нова Македонија'', бр. 6830, Скопје, 19 јули 1964. * Николај Тимченко, „Један романтичарски песник“, ''Књижевност'', бр. 10, Београд, 1966, стр. 325. * Ристо Трифковић, „Ацо Шопов: Предвечерје“, ''Ослобођење'', бр. 6405, Сарајево, 3 април 1966, стр. 8. * [[Катица Ќулавкова]], „Оксиморон на љубовта“, ''Стремеж'', бр. 4, стр. 278. * Михајло Харпањ, „Предвечерје од Аца Шопова“, ''Летопис Матице Српске'', св. 6, Нови Сад, 1966, стр. 608. * [[Јасмина Шопова]], ''По-трагите на Ацо Шопов'', Скопје: Сигмапрес, 2003. * Јасмина Шопова, ''Сенгор-Шопов: Паралели'', Скопје: Сигмапрес, 2006. * [http://www.idref.fr/027143627 Ацо Шопов (1923-1982) : ''Споменица''].- Скопје : Македонска академија на науките и уметностите. * ''Творештвото на Ацо Шопов: симпозиум по повод 70-годишнината од раѓањето на Ацо Шопов''.- Скопје: Филолошки факултет - Институт за македонска книжевност, 1993.- 188 стр. * ''Животот и делото на Ацо Шопов: меѓународен научен собир по повод 80-годишнината од раѓањето на Ацо Шопов''.- Скопје: МАНУ, 2005.- 281 стр. ISBN 9989-101-60-4 Стогодишнината од раѓањето на Ацо Шопов била прославена на 21 март 2023 година, во [[Париз]], во организација на [[Македонска академија на науките и уметностите|МАНУ]] и на [[Фондација „Ацо Шопов — Поезија“|Фондацијата „Ацо Шопов — Поезија“]] се одржал симпозиумот „Поезија: творештво, препев и оптек на делата на јазиците од помалите говорни подрачја“.<ref>„Празник во чест на Ацо Шопов“, ''Слободен печат'', година XI, број 2811, сабота-недела, 25-26 март 2023, стр. 11.</ref> == Искажувања за Ацо Шопов == {{цитат|[[Бахгат Елнади]] alias [[:fr:Mahmoud Hussein|Махмуд Хусеин]], Египет: „Поезијата на Ацо Шопов фасцинира со нејзината актуелност. Таа е пишувана пред неколку децении, а говори за она што се случува денес. Тоа е поезија против која времето не може ништо, зашто таа во себе носи нешто профетско. А нејзиниот автор останува наш современик“.<ref name="ReferenceD">Виолета Џолева: Овенчан совечноста, Македонска телевизија, 2002</ref>}} {{цитат|[[Адел Рифаат]] alias [[:fr:Mahmoud Hussein|Махмуд Хусеин]], Египет: „Секој негов збор како да е пропратен со некакво мистериозно ехо што доаѓа од многу далеку и што го соединува со самиот извор на животот, онаму кајшто животот и смртта, победата и поразот, денот и ноќта пулсираат во еден заеднички, универзален ритам, од кој нашите лични чувства затреперуваат со неговите. Затоа, во поезијата на Шопов, се чувствуваме сосема свои“.<ref name="ReferenceD">Виолета Џолева: Овенчан совечноста, Македонска телевизија, 2002</ref>}} {{цитат|[[:en:Federico Mayor Zaragoza|Федерико Мајор]], [[Шпанија]], Генерален директор на [[УНЕСКО]]: „Поезијата − а особено поезијата на Ацо Шопов − нè извлекува од времето и просторот, за на мистериозен начин да нè укотви во траењето и во местата. Со сета своја јарост, не помалку интензивна од нежноста што под неа се крие, оваа поезија е збор на вистината упатен до најинтимното во нас. Колку со својот раскошен блескот, толку и во својот трепетлив ореол, таа е светлост што ни го покажува патот и ни нуди утеха во секојдневието.“ (1949)<ref name="ReferenceE">Јасмина Шопова: ''По-трагите на Ацо Шопов''.- Скопје: Сигмапрес, 2003</ref>}} {{цитат|[[:fr: Pierre Seghers|Пјер Сегерс]], Франција: “Во ''Песни'' (првата збирка поезија објавена на македонски, во слободна Македонија, 1944&nbsp;г.) младиот македонски јазик ја потврдува својата поетска вредност (…) Поезијата на Шопов ги буди мирисите, неименливите сокови на својата земја, односно онаа реалност, истовремено стварна и неопиплива, за која понекогаш се гине” (1976).<ref name="ReferenceE">Јасмина Шопова: ''По-трагите на Ацо Шопов''.- Скопје: Сигмапрес, 2003</ref>}} {{цитат|[[:bg: Роман Кисьов|Роман Кисјов]], Бугарија: „Ми се чини дека поезијата на Ацо Шопов плени и фасцинира не само поради големиот талент и мајсторство на нејзиниот автор, туку и благодарение на нејзината возвишеност и идеализам, коишто – особено денес, во ова бездуховно, прагматично и технократско време – можеби делуваат речиси утописки и анахронично... но се во суштина носители на универзални вредности, свртени кон Човекот и исконите, оние вечни вредности на кои се темели и од кои црпи енергија човековото постоење...“<ref>Ацо Шопов: Раждание на словото.- Русе: Авангард принт, 2013</ref>}} == Награда „Ацо Шопов“ == [[Податотека:Ацо Шопов (статуа).JPG|мини|лево|Споменик на Ацо Шопов на Мостот на уметноста во Скопје]] [[Ацо Шопов (награда)]] е највисоко поетско признание што го доделува [[Друштвото на писателите на Македонија]]. Таа се доделува секоја година за најдобра поетска книга објавена во претходната година. Традиционално, таа се доделува заедно со другите три награди на ДПМ, на 13 февруари, на денот на основањето на ДПМ. ==Значење и влијание== * Песната „Полноќна глутница“ на македонскиот поет [[Анте Поповски]] му е посветена на Ацо Шопов.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 232.</ref> == Надворешни врски == * [https://www.acosopov.com Лирскиот дом на Ацо Шопов] повеќејазичен портал на поетот * [http://www.youtube.com/channel/UCBDzObb8Jq-fnTWlG1Tylrg Ацо Шопов - Поезија] You Tube Channel *[http://manu.edu.mk/teams/%D0%B0%D1%86%D0%BE-%D1%88%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2/ Ацо Шопов на порталот на МАНУ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200813025822/http://manu.edu.mk/teams/%D0%B0%D1%86%D0%BE-%D1%88%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2/ |date=2020-08-13 }} * „[https://msoldieroflove.wordpress.com/2016/10/11/%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BE%D1%87%D0%B8-%D0%BE%D0%B4-%D0%B0%D1%86%D0%BE-%D1%88%D0%BE%D0%BF%D0%BE/ Очи]“, Ацо Шопов * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=4&pid=12&ppid=154&tid=423 Биографија на Ацо Шопов] на macedonium.org * [[Божин Павловски]]:[https://www.acosopov.com/%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0/%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B0/%D1%88%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2-%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0?lang=mk Шопов и нашата Африка] * [[Ристо Лазаров]]: [http://ristolazarov.com/index.php?published-max=2012-05-11T04:55:00.002-07:00 Тишината, небиднината и црното сонце] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201114071347/http://ristolazarov.com/index.php?published-max=2012-05-11T04:55:00.002-07:00 |date=2020-11-14 }} * [[Катица Ќулавкова]]: [https://preminportal.com.mk/nauka-kultura/literatura/9995-katica-kjulavkova-ritualnosta-na-poezijata-na-makedonskiot-klasik-aco-shopov- Ритуалноста на поезијата на македонскиот класик Ацо Шопов] * [https://iml.edu.mk/index.php/izdanija/zbornici/322-2011-07-15-11-38-45-77 ТВОРЕШТВОТО НА АЦО ШОПОВ, Институт за македонска книжевност при Филолошкиот факултет , Скопје, 1993] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201115060129/https://iml.edu.mk/index.php/izdanija/zbornici/322-2011-07-15-11-38-45-77 |date=2020-11-15 }} * "[https://novatv.mk/poezijata-na-aco-shopov-za-prvpat-prepeana-na-bugarski-jazik/ Поезијата на Ацо Шопов за првпат препеана на бугарски јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201117130341/https://novatv.mk/poezijata-na-aco-shopov-za-prvpat-prepeana-na-bugarski-jazik/ |date=2020-11-17 }}" * "[https://novatv.mk/losho-e-koga-politikata-se-pretvora-vo-politikantstvo/ Лошо е кога политиката се претвора во политикантство] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201115183852/https://novatv.mk/losho-e-koga-politikata-se-pretvora-vo-politikantstvo/ |date=2020-11-15 }}" * "[https://novatv.mk/satirata-protiv-ishchashenostite-bezdushnosta-nehumanosta/ Сатирата против ишчашеностите, бездушноста, нехуманоста]{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" * "[https://novatv.mk/barem-za-mig-da-se-oddelime-od-siviloto-koe-ne-opkruzhuva/ Барем за миг да се одделиме од сивилото кое нè опкружува] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201120020348/https://novatv.mk/barem-za-mig-da-se-oddelime-od-siviloto-koe-ne-opkruzhuva/ |date=2020-11-20 }}" * "[https://novatv.mk/navistina-nema-gospod/ Навистина нема господ]{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", сведоштво на Јордан Поп-Јорданов за Ацо Шопов * "[https://novatv.mk/vo-poezijata-na-aco-shopov-nikoj-ne-se-chuvstvuva-kako-tugjinec/ Во поезијата на Ацо Шопов никој не се чувствува како туѓинец]{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" - со сведоштва (видео) од Махмуд Хусеин (Египет), Сабин Весписер (Франција), Фернандо Аинса (Уругвај) == Наводи == {{наводи}} {{Ризница-врска|Aco Šopov}} {{Македонска книжевност}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Шопов, Ацо}} [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Луѓе од Штип]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Носители на Орден за храброст (СФРЈ)]] [[Категорија:Добитници на наградата „АВНОЈ“]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Браќа Миладиновци“]] 7nz1sylwsllvcx1cr8lsvbogzbyhnmv Џепиште 0 10768 5622329 5617617 2026-08-31T19:47:38Z Ehrlich91 24281 /* Културни и природни знаменитости */ 5622329 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Џепиште | слика = Поглед на Џепиште.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Џепиште | општина = {{општинскигрб|Општина Дебар}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Голо Брдо]] | население = 347 | година = 2021 | поштенски број = 1250 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 740 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=26 | lat_sec=34 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=31 | lon_sec=58 | слава = | мрежно место = | карта = Џепиште во Општина Дебар.svg }} '''Џепиште''' — село во [[Општина Дебар]], во областа [[Голо Брдо]], во околината на градот [[Дебар]]. Селото е едно од двете села од областа Голо Брдо (заедно со селото [[Отишани]]), кои се наоѓаат на денешна [[Македонија]]. Главно е населено од [[Македонци]], но дел од [[Македонци муслимани|Македонците муслимани]] се изјасниле како [[Македонски Турци|Турци]] или како [[Македонски Албанци|Албанци]] поради политичко-религиски причини. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Џепиште 01.jpg|мини|300п|лево|Поглед на Џепиште од далечина]] Името на селото првпат е забележано во {{римски|16}} век (1583 г.) во турски документи како '''Жепиште''', додека во 1882 година се споменува и како '''Жепишча''' Името Жепишта потекнува од зборот жепа што означува вид извишено место, споено со -иште што означува место каде што се наоѓа(ла) жепа. Името Џепишта пак потекнува од личното име Џеп или Џепо, што може да доаѓа од турското име Реџеп. За Џепишта има и друго објаснување, односно се поврзува со самиот збор џепиште кое означува место каде што има одрони (џепови).<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|199}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на територијата на [[Општина Дебар]], чиј атар се допира со државната гранична линија со [[Албанија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|pages=321}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 740 метри. Од градот [[Дебар]], селото е оддалечено 12 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото се наоѓало над реката [[Црн Дрим]], додека денес всушност е над новосоздаденото [[Дебарско Езеро]], во врвот на долината на еден краток поток, а под врвовите Црвеница, Голема и Мала Краста, кои го одделуваат од [[Албанија]]. .<ref name="ГолоБрдо">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/2418500#full|title=Голо Брдо|last=Филиповиќ|first=Миленко|year=1940|location=Скопје|language=sr|pages=28-30}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Ливаѓе, Бигор, Ледина, Равен, Ускула, Параспур (некогашно манастирско земјиште), Садовик, Гаталица, Подбраненица, Прелози и Питулец.<ref name="ГолоБрдо" /> Низ самото село поминува [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]], кој ги поврзува градовите [[Дебар]] и [[Струга]]. Во селото се наоѓа изворот Студенец, потоа Извор во Петковско Маало, Бероец во Ѓиновско Маало и Тушинец во Ќеовско Маало.<ref name="ГолоБрдо" /> Самото село е поделено на маала, а куќите во маалата се збиени. Муслиманско маало било Ќеовци, додека христијански маала биле Ковачко, Ѓиновци, Марковци и Краста, додека мешано било Петковци.<ref name="ГолоБрдо" /> == Историја == Подрачјето на Џепиште е населено уште од [[Римско Царство|римско време]], за што сведочат повеќе наоѓалишта во неговата околина.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|123}}</ref> Се пренесува дека порано во селото имало само четири куќи, кои биле раштркани, а подоцна од тие куќи се создале четири маала. Краста е основана во поново време.<ref name="ГолоБрдо" /> Селото било погодено од [[Чума (болест)|чума]], поради која селаните го напуштиле селото и избегале во [[Требишта|требишката]] шума.<ref name="ГолоБрдо" /> Во селото постоел и [[чифлиг]], каде работниците често се менувале, но во последните години од отоманската власт, истите почнале да го откупуваат и околу 1912 година скоро целиот чифлиг бил откупен.<ref name="ГолоБрдо" /> Под муслиманското маало Ќеовци порано имало црква посветена на Преображение, каде и денес една рамнина се нарекува Манастирец. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1912 година, муслиманите го растуриле тоа црквиште.<ref name="ГолоБрдо" /> Вкупно 6 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Атарот на селото е мал и зафаќа простор од 3,4&nbsp;км<sup>2</sup>, при што преовладуваат шумите со површина од 204 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 65 хектари, а на пасиштата 49 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|312 |1953|287 |1961|293 |1971|303 |1981|382 |1991|476 |1994|421 |2002|499 |2021|347 }} Според податоците од 1873 година во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“, селото имало 35 домаќинства со 25 жители муслимани (Македонци) и 75 христијани (Македонци).<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 170-171.</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|„Македонија, етнографија и статистика“]]) од 1900 година, селото Џепиште имало 300 жители, сите [[Македонци]], од кои 165 православни и 135 муслимани.<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_41.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 259.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Џепиште имало 168 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, рp. 184-185.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото во 1961 година имало 293 жители, од кои 162 биле Турци, 88 Македонци и 30 жители Албанци. Во 1994 година, бројот се зголемил на 421 жител, од кои 207 биле Македонци, 132 Турци и 74 жители Албанци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од [[2002]] година, селото Џепиште броело 499 жители од кои:<ref name="попис">{{наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}</ref> * [[Македонци]]: 105 * [[Албанци]]: 96 * [[Турци]]: 276 * останати: 22 Целосното муслиманското население на селото се [[Македонци муслимани]], но поради политичко-религиски причини се пишале како Турци. Во тој однос, треба да се напомене дека селото е населено исклучиво со [[Македонци]], бидејќи жителите попишани како Турци или како Албанци се всушност [[Македонци муслимани]], како и сите останати жители на селото. Доказ за тоа е наглата промена во изјаснувањето на жителите како [[Македонци]] и Турци (или како Албанци). Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 347 жители, од кои 45 [[Македонци]], 75 [[Македонски Албанци|Албанци]], 181 [[Македонски Турци|Турчин]], 24 останати и 22 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|168|312|287|293|303|382|476|421{{efn|Податоците за вкупното население во Пописот од 1994 година за населените места: Баниште, Горно Косоврасти, Дебар, Кривци, Отишани, Оџовци, Селокуќи, Спас, Хаме и Џепиште претставуваат збир на фактички попишаното и проценетото население.|name="Попис1994"}}|499|347}} === Родови === Селото Џепиште отсекогаш е населено во целост со [[Македонци]]. Денес селото е речиси целосно населено со [[Македонци муслимани]], а во минатото во него живееле и [[Православие|православни христијани]].<ref name="ГолоБрдо" /> Според истражувањата од 1937 година, родови во селото биле: * '''Македонски родови:''' **'''Муслимански родови:''' ***'''Староседелци:''' ''Јусуфовци'', ''Бајрамовци'' и ''Селмановци'', според народно предание, овие родови водат потекло од тројца браќа; ''Лимановци'', како старинци се сметаат и тие; ***'''Доселеници:''' ''Колецовци'', кои дошле пред 155 години од голобрдското село Стушани во [[Албанија]], бегајќи од крвна одмазда; ''Љатифовци'', со непознато место на доселување; ''Шабановци'', со непознато место на доселување; ''Ајдаровци'' и ''Ибраимовци'', кои се доселиле од селото [[Трбач|Торбач]] во [[Голо Брдо]] под Албанија, додека родот ''Изеировци'' изумрел во селото. **'''Христијански родови:''' ***'''Староседелци:''' ''Трајковци'' (слават [[Свети Никола]] и Св. Архангел); ''Трајовци'' или ''Блажевци'' (слават Св. Никола и Св. Архангел) и ''Марковци''; ***'''Доселеници:''' ''Симоновци'' (слават Св. Архангел), нарекувани „скитници“ по потекло се од [[Прилеп]] од каде што избегале поради Турците, а пред да дојдат во Џепиште живееле и во струшките села [[Добовјани]] и [[Модрич]]; ''Гиновци'' (слават Св. Архангел и сечат колач на Ѓурѓовден) избегале од селото [[Којовец]] во [[Голо Брдо]] во Албанија; ''Петковци'' (слават Св. Никола) дошле од областа [[Мат]] пред 175 години и ''Стефановски'' (слават Св. Никола и Св. Архангел) со непознато место на иселување. === Иселеништво === Од ова село има многу иселеници. Во времето на истражувањето од 1937 година, голем дел од православното население се преселило во [[Скопје]].<ref name="ГолоБрдо" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Братство-Единство“ - Џепиште|Основно училиште „Братство-Единство“]], подрачно деветгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Братство-Единство“ - Дебар]] * Матично одделение <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Матично одделение во Џепиште.jpg|Матичното одделение Податотека:ОУ „Братство-Единство“ - Џепиште.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Матично одделение во Џепиште 2.jpg|Матичното одделение </gallery> == Самоуправа и политика == Кон крајот на {{римски|19}} век, Џепиште било село во [[Дебарска Каза|Дебарската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Дебар]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така припаѓало на некогашната [[Општина Дебар]]. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Дебар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Манастирец, во која влегувале селата Буринец, Дренок, Модрич, Отишани, Селце и Џепиште. Во периодот 1950-1952 година селото било седиште на некогашната Општина Џепиште, во која влегувале селата Отишани и Џепиште. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0553 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Отишани]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.030 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.076 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati2021lokalni2krug.sec.mk/mk/mayr/r/11-495|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108173559/https://rezultati2021lokalni2krug.sec.mk/mk/mayr/r/11-495|archive-date=2023-01-08|dead-url=|accessdate=8 јануари 2023|title=архивски примерок|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта" /> * [[Извор (Џепиште)|Извор]] — некропола од римско време; * [[Манастирец (Џепиште)|Манастирец]] — средновековна црква; и * [[Параспур (Џепиште)|Параспур]] — населба од римско време. ;Цркви<ref name="верскиобјекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Џепиште|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Џепиште|Црква „Собор на Светиот Архангел Гаврил“]] — главна манастирска црква на [[Дримколски манастир|Дримколскиот манастир]].<ref>[http://www.bigorski.org.mk/index.php?content_type=nastani&action=details&record_id=1609 ''Во посета на Бигорскиот метох посветен на Соборот на Светиот Архангел Гаврил'']</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://republika.mk/?p=377829 |title=''Бигорскиот манастир со денационализација си врати имот од 650 хектари'' |accessdate=2015-01-26 |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127232515/http://republika.mk/?p=377829 |url-status=dead }}</ref> ;Манастири * [[Дримколски манастир]] — метох на [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]] ;Џамии<ref name="верскиобјекти" /> * [[Џамија (Џепиште)|Џамија]] — главна селска џамија <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Џепиште 3.jpg|Главната селска црква Податотека:Џамија во Џепиште 5.jpg|Селската џамија </gallery> <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Џепиште == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> Податотека:Џепиште 06.jpg|Поглед на дел од селото, од северозапад Податотека:Џепиште 08.jpg|Поглед на селото од патот кон [[Отишани]] и [[Дебар]] Податотека:Џепиште 04.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Џепиште 05.jpg|Автобуска постојка на сретсело Податотека:Џепиште 07.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Џепиште 02.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Џепиште 10.jpg|Поглед на селото Податотека:Џепиште 03.jpg|Поглед на дел од селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Дебар]] * [[Дебар]] * [[Голо Брдо]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{notelist}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Džepište}} * [http://ical.manu.edu.mk/Map/Zapadni.pdf#page=18 Приказни од Џепиште на месниот дијалект, стр. 105-109] — Центар за ареална лингвистика на МАНУ {{Општина Дебар}} {{Голо Брдо}} [[Категорија:Џепиште| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Дебарски села]] [[Категорија:Села во Општина Дебар]] [[Категорија:Голо Брдо]] gqp6eiiwyjwm1xs7o007jolxi77j941 Канарево 0 11875 5622401 5621874 2026-09-01T07:30:56Z Ehrlich91 24281 5622401 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Канарево | слика = Воздушен поглед на Канарево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 48 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 498 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=11 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=55 | lon_sec=9 | слава = [[Ѓурѓовден]] | мрежно место = | карта = Канарево во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Канарево''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Канарево.jpg|мини|300п|лево|Поглед на маалото Џамбасци]] Селото се наоѓа во јужниот дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], во ридско-планинската област [[Козјачија]], недалеку од левата страна на патот Куманово-Крива Паланка.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=30 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=146}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 400 до 490 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 23 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од асфалтираниот пат кој води кон [[Бајловце]]. Канарево се наоѓа лево и десно од коритото на [[Петрошница]] на допирот на повисокото карпесто земјиште на североисток и на пониското обработливо земјиште на југозапад. Околни села се [[Макреш (Кумановско)|Макреш]], [[Орах]], [[Цвиланце]] и други. Водата за пиење доаѓа од бунари и ретки извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=126-128|date=1974|location=Скопје}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Поле, Ковилица, Грнчарица, Мечит, Прчевац, Крња Чука, Рамниште, Плочје, Столица, Раснати Камен, Цуцулица, Братанеговац, Росуљак, Гола Ридина, Перос, Орлов Камен, Еленове Бртве, Дол, Орловац, Град и Селиште.<ref name=":0" /> Селото има многу разбиен тип. Маалата се родовски групи на куќи, па затоа селото има онолку маала колку родови, вкупно 16. Селото е издолжено во насока северозапад-југоисток и е долго околу 4 километри. Крајните маала се доста блиску до соседните села — Орах и Макреш.<ref name=":0" /> == Историја == Североисточно од селото се наоѓа истакнато карпесто возвишение наречено [[Голо Брдо (Канарево)|Град]]. Тоа е сместено лево од реката [[Петрошница]], покрај патот за соседното [[Аљинце]]. Во близина на возвишението се Градачки Дол и брдото [[Орљак (Канарево)|Орљак]]. Мештаните имаат предание дека некогаш таму живееле „Римјани“. На возвишението Град било сѐ оградено и има слаби остатоци од кружен ѕид. Во близина е потокот Градешница, месноста Чаршија и каде каде имало ковачи.<ref name=":0" /> Според Археолошката карта, и Град (или Голо Брдо) и Орљак се археолошки наоѓалишта, од кои првото е населба од железното и доцноантичкото време, додека второто е кастел од доцноантичкото време.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|209}}</ref> Кога е основано денешното село нема историски извори. Мештаните наведуваат дека Канарево било старо село, што се потврдува со постоењето на бројни стари родови во селото. Такви родови се Џамбасци, Ѓоринци, Стојановци, Куравци и други. Сепак, за тие родови не може со сигурност да се каже дали се староседелци или пак стари доселеници кои си го заборавиле своето потекло.<ref name=":0" /> Месноста Селиште е во близина на маалата Поповци II и Џамбасци, што е непосредно до коритото на реката Петрошница. Подоцна, тоа село се разбило и мештаните отишле таму каде што имале ниви и сточарски трла.<ref name=":0" /> Некогаш селото страдало од чума и тогаш мештаните побегнале во планина. Пред крајот на турската власт, селото најпрвин било „бугарско“, а потоа станало „српско“.<ref name=":0" /> Во маалото Поповци II се наоѓа [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Канарево|црквата „Св. Ѓорѓи“]], која била изградена по [[Прва светска војна|Првата светска војна]].<ref name=":0" /> Претходно, на нејзино место постоела средновековна црква, која била разурнато, но нема информации кога била подигната.<ref name="енциклопедија" /> Пред денешната и средновековната црква постоела една мала трошна црква, која ја изградиле предците на родот Баба Достинци.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Амбар во Канарево.jpg|мини|300п|десно|Амбар во селото]] Атарот зафаќа простор од 13,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 759 [[хектар]]и, додека на обработливите површини отпаѓаат 480 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото, мештаните се занимавале со земјоделство и сточарство. Меѓутоа, на селскиот атар лете владее јака суша, па нема ниту доволно вода за пиење. Дополнително, тие се занимавале со каменорезбарство, особено оние од Додинско Маало. Најмногу изработувале гробни споменици.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|509 |1953|466 |1961|518 |1971|465 |1981|307 |1991|145 |1994|129 |2002|81 |2021|48 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Канарево живееле 322 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 216.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Канарево имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од ова село се иселил значителен број од населението, така што, населението се намалило од 518 жители во 1961 година, на 129 жители во 1994 година, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 81 жител, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 48 жители, од кои 44 [[Македонци]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|322|400|509|466|518|465|307|145|129|81|48}} === Родови === Канарево е македонско село. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1971 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Староседелци:''' ''Ѓоринци'' (9 к.), ''Џамбасци'' (9 к.), ''Стојановци'' (7 к.), ''Куравци'' (4 к.), ''Баба-Достинци'' (3 к.), ''Галагинци'' (3 к.), ''Бели-Вусци'' (3 к.), ''Аџијини'' (1 к.), ''Бошковци'' (1 к.), ''Поповци'' (11 к.) и ''Церовци'' (2 к.). Сите овие родови имаат свои посебни маала. * '''Доселеници:''' ''Поповци II'' (5 к.), доселени се во {{римски|19}} век од кривопаланечкото село [[Дренак (Кривопаланечко)|Дренак]]. Од овој род потекнувал последниот селски свештеник; ''Стојановци'' (1 к.), потекнуваат од православен Ром, доселени се од селото [[Бајловце]]. Се занимавале како ковачи и живеат во Поповци II; ''Костадиновци'' (4 к.), доселени во {{римски|19}} век од соседното [[Аљинце]], живеат во маалото Поповци II; ''Мацанци'' (3 к.), доселени пред крајот на турската власт од соседното Аљинце; ''Додинци'' (3 к.), доселени во {{римски|19}} век од соседното Аљинце; ''Ѓуринци'' (4 к.), доселени од кумановското село [[Жељувино]]; ''Николинци'' (9 к.), доселени од селото [[Калово (Србија)|Калово]] во Горна Пчиња; ''Дејловчанци'' (3 к.), доселени пред крајот на турската власт од кумановското [[Дејловце]]; ''Милосковци'' (5 к.), доселени пред Првата светска војна од Калово во Горна Пчиња; ''Дренчанци'' (3 к.), доселени по Првата светска војна од кривопаланечкото Дренак; ''Прчовчанци'' (3 к.), доселени во српско време од соседното Аљинце; ''Јовановци'' (1 к.) и ''Павлевци'' (1 к.), доселени по 1912 година исто од соседното Аљинце. Куќите им се во маалото Поповци II. === Иселеништво === По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], селаните почнале масовно да се иселуваат, најмногу во градовите. Од сите селски родови имало иселувања.<ref name=":0" /> Специфично се знае за следниве родови: ''Саздини'' (2 к.), заминале во кумановското [[Степанце]], ромскиот род ''Канаревчани'' (2 к.), заминале во кумановско [[Клечевце]], а се знае и за родот ''Канаревчани'' кои заминале во селото [[Коќура]] во Горна Пчиња.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Канарево било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облавце, во која покрај селото Канарево се наоѓале и селата Војник, Дренок, Макреш, Облавце, Орах, Ругинце и Стрезовце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Облавце, во која влегувале Канарево, Макреш, Облавце и Стрезовце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1184 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта"/> * [[Голо Брдо (Канарево)|Голо Брдо]] — населба од железното и доцноантичкото време; и * [[Орљак (Канарево)|Орљак]] — кастел од доцноантичкото време. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Канарево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница= 55}}</ref> * [[Петрошница]] — река низ селото, лева притока на Пчиња. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Ѓурѓовден]] — црковна и селска слава. <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Канарево == Култура и спорт ==--> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Kanarevo}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Канарево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] bm7r45yz9wbbah6oeg3qxs2zo8h67rp 5622402 5622401 2026-09-01T07:34:35Z Ehrlich91 24281 5622402 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Канарево | слика = Воздушен поглед на Канарево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 48 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 498 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=11 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=55 | lon_sec=9 | слава = [[Ѓурѓовден]] | мрежно место = | карта = Канарево во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Канарево''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Канарево.jpg|мини|300п|лево|Поглед на маалото Џамбасци]] Селото се наоѓа во јужниот дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], во ридско-планинската област [[Козјачија]], недалеку од левата страна на патот Куманово-Крива Паланка.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=30 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=146}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 400 до 490 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 23 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од асфалтираниот пат кој води кон [[Бајловце]]. Канарево се наоѓа лево и десно од коритото на [[Петрошница]] на допирот на повисокото карпесто земјиште на североисток и на пониското обработливо земјиште на југозапад. Околни села се [[Макреш (Кумановско)|Макреш]], [[Орах]], [[Цвиланце]] и други. Водата за пиење доаѓа од бунари и ретки извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=126-128|date=1974|location=Скопје}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Поле, Ковилица, Грнчарица, Мечит, Прчевац, Крња Чука, Рамниште, Плочје, Столица, Раснати Камен, Цуцулица, Братанеговац, Росуљак, Гола Ридина, Перос, Орлов Камен, Еленове Бртве, Дол, Орловац, Град и Селиште.<ref name=":0" /> Селото има многу разбиен тип. Маалата се родовски групи на куќи, па затоа селото има онолку маала колку родови, вкупно 16. Селото е издолжено во насока северозапад-југоисток и е долго околу 4 километри. Крајните маала се доста блиску до соседните села — Орах и Макреш.<ref name=":0" /> == Историја == Североисточно од селото се наоѓа истакнато карпесто возвишение наречено [[Голо Брдо (Канарево)|Град]]. Тоа е сместено лево од реката [[Петрошница]], покрај патот за соседното [[Аљинце]]. Во близина на возвишението се Градачки Дол и брдото [[Орљак (Канарево)|Орљак]]. Мештаните имаат предание дека некогаш таму живееле „Римјани“. На возвишението Град било сѐ оградено и има слаби остатоци од кружен ѕид. Во близина е потокот Градешница, месноста Чаршија и каде каде имало ковачи.<ref name=":0" /> Според Археолошката карта, и Град (или Голо Брдо) и Орљак се археолошки наоѓалишта, од кои првото е населба од железното и доцноантичкото време, додека второто е кастел од доцноантичкото време.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|209}}</ref> Кога е основано денешното село нема историски извори. Мештаните наведуваат дека Канарево било старо село, што се потврдува со постоењето на бројни стари родови во селото. Такви родови се Џамбасци, Ѓоринци, Стојановци, Куравци и други. Сепак, за тие родови не може со сигурност да се каже дали се староседелци или пак стари доселеници кои си го заборавиле своето потекло.<ref name=":0" /> Месноста Селиште е во близина на маалата Поповци II и Џамбасци, што е непосредно до коритото на реката Петрошница. Подоцна, тоа село се разбило и мештаните отишле таму каде што имале ниви и сточарски трла.<ref name=":0" /> Некогаш селото страдало од чума и тогаш мештаните побегнале во планина. Пред крајот на турската власт, селото најпрвин било „бугарско“, а потоа станало „српско“.<ref name=":0" /> Во маалото Поповци II се наоѓа [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Канарево|црквата „Св. Ѓорѓи“]], која била изградена по [[Прва светска војна|Првата светска војна]].<ref name=":0" /> Претходно, на нејзино место постоела средновековна црква, која била разурнато, но нема информации кога била подигната.<ref name="енциклопедија" /> Пред денешната и средновековната црква постоела една мала трошна црква, која ја изградиле предците на родот Баба Достинци.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Амбар во Канарево.jpg|мини|300п|десно|Амбар во селото]] Атарот зафаќа простор од 13,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 759 [[хектар]]и, додека на обработливите површини отпаѓаат 480 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото, мештаните се занимавале со земјоделство и сточарство. Меѓутоа, на селскиот атар лете владее јака суша, па нема ниту доволно вода за пиење. Дополнително, тие се занимавале со каменорезбарство, особено оние од Додинско Маало. Најмногу изработувале гробни споменици.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|509 |1953|466 |1961|518 |1971|465 |1981|307 |1991|145 |1994|129 |2002|81 |2021|48 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Канарево живееле 322 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 216.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Канарево имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од ова село се иселил значителен број од населението, така што, населението се намалило од 518 жители во 1961 година, на 129 жители во 1994 година, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 81 жител, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 48 жители, од кои 44 [[Македонци]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|322|400|509|466|518|465|307|145|129|81|48}} === Родови === Канарево е македонско село. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1971 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Староседелци:''' ''Ѓоринци'' (9 к.), ''Џамбасци'' (9 к.), ''Стојановци'' (7 к.), ''Куравци'' (4 к.), ''Баба-Достинци'' (3 к.), ''Галагинци'' (3 к.), ''Бели-Вусци'' (3 к.), ''Аџијини'' (1 к.), ''Бошковци'' (1 к.), ''Поповци'' (11 к.) и ''Церовци'' (2 к.). Сите овие родови имаат свои посебни маала. * '''Доселеници:''' ''Поповци II'' (5 к.), доселени се во {{римски|19}} век од кривопаланечкото село [[Дренак (Кривопаланечко)|Дренак]]. Од овој род потекнувал последниот селски свештеник; ''Стојановци'' (1 к.), потекнуваат од православен Ром, доселени се од селото [[Бајловце]]. Се занимавале како ковачи и живеат во Поповци II; ''Костадиновци'' (4 к.), доселени во {{римски|19}} век од соседното [[Аљинце]], живеат во маалото Поповци II; ''Мацанци'' (3 к.), доселени пред крајот на турската власт од соседното Аљинце; ''Додинци'' (3 к.), доселени во {{римски|19}} век од соседното Аљинце; ''Ѓуринци'' (4 к.), доселени од кумановското село [[Жељувино]]; ''Николинци'' (9 к.), доселени од селото [[Калово (Србија)|Калово]] во Горна Пчиња; ''Дејловчанци'' (3 к.), доселени пред крајот на турската власт од кумановското [[Дејловце]]; ''Милосковци'' (5 к.), доселени пред Првата светска војна од Калово во Горна Пчиња; ''Дренчанци'' (3 к.), доселени по Првата светска војна од кривопаланечкото Дренак; ''Прчовчанци'' (3 к.), доселени во српско време од соседното Аљинце; ''Јовановци'' (1 к.) и ''Павлевци'' (1 к.), доселени по 1912 година исто од соседното Аљинце. Куќите им се во маалото Поповци II. === Иселеништво === По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], селаните почнале масовно да се иселуваат, најмногу во градовите. Од сите селски родови имало иселувања.<ref name=":0" /> Специфично се знае за следниве родови: ''Саздини'' (2 к.), заминале во кумановското [[Степанце]], ромскиот род ''Канаревчани'' (2 к.), заминале во кумановско [[Клечевце]], а се знае и за родот ''Канаревчани'' кои заминале во селото [[Коќура]] во Горна Пчиња.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Канарево било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облавце, во која покрај селото Канарево се наоѓале и селата Војник, Дренок, Макреш, Облавце, Орах, Ругинце и Стрезовце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Облавце, во која влегувале Канарево, Макреш, Облавце и Стрезовце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1184 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Канарево 17.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на црквата]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта"/> * [[Голо Брдо (Канарево)|Голо Брдо]] — населба од железното и доцноантичкото време; и * [[Орљак (Канарево)|Орљак]] — кастел од доцноантичкото време. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Канарево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница= 55}}</ref> * [[Петрошница]] — река низ селото, лева притока на Пчиња. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Ѓурѓовден]] — црковна и селска слава. <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Канарево == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Долина на Петрошница кај Канарево.jpg|Долина на Петрошница кај селото Податотека:Стара куќа во Канарево.jpg|Стара куќа во Канарево Податотека:Пат преку Петрошница кај Канарево.jpg|Пат преку Петрошница кај селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Kanarevo}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Канарево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] 2xn5zmv6irx5jyz1utxryuxqdmolixc Градоначалник на Град Скопје 0 20172 5622296 5531994 2026-08-31T17:58:13Z Bjankuloski06 332 /* Список на Градоначалници на Град Скопје (1991-) */ 5622296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка функција |post = Градоначалник |body = Град Скопје |insignia = Coat of arms of Skopje.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[Грб на Град Скопје]] |native_name = |image = Орце Ѓорѓиевски (К. Вода).jpg |imagesize = 200п |alt = |incumbent = [[Орце Ѓорѓиевски]] |incumbentsince = [[6 ноември]] [[2025]] |residence = |appointer = |termlength = 4 години |formation = 1991 ([[Република Македонија]])<br>1941 ([[СР Македонија]])<br>1918 ([[Вардарска Бановина]]) |succession = |inaugural = Милан Талевски |deputy = |salary = |website = [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=13 официјален портал] }} '''Градоначалникот на Град Скопје''' го претставува и застапува [[Град Скопје|Градот Скопје]]. За својата работа градоначалникот одговара пред граѓаните на град Скопје. Сегашен градоначалник на Град Скопје е [[Орце Ѓорѓиевски]]. == Надлежности == Надлежностите на градоначалникот се следниве: * ги прогласува актите на [[Совет на Град Скопје|Советот]] и ги објавува во „[[Службен весник на Град Скопје]]“; * се грижи и го обезбедува извршувањето на [[акт (право)|актите]] на Советот; * се грижи за извршување на работите што со закон му се доверени на Градот Скопје; * му предлага на Советот донесување на одлуки и други општи акти од негова надлежност; * раководи со управните и административните [[Органи и служби на Град Скопје|органи и служби на Градот]]; * управува со имотот на Градот во согласност со статутот; * именува и разрешува [[Главен архитект на Град Скопје|главен архитект]]; * му предлага на Советот именување и разрешување на раководни органи на јавните служби, установи и претпријатија основани од Градот; * именува и разрешува раководни лица на административните, односно управните органи на Градот Скопје; * донесува акти за кои е овластен со закон, статутот на Градот или акт на Советот; врши и други работи утврдени со закон и со Статутот на град Скопје. * Градоначалникот соработува со градоначалниците на [[Град Скопје|општините од подрачјето на Градот Скопје]], заради изградување на заеднички ставови, определување заеднички приоритети и преземање заеднички акции по определени прашања и проблеми од интерес за Градот како целина. == Список на Градоначалници на Град Скопје (1991-) == ;Партија {{легенда2|#002387|[[СДСМ]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{легенда2|#EE1C25|[[ВМРО-ДПМНЕ]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{легенда2|#FFD700|[[ЛДП]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{легенда2|#A9A9A9|[[Независен политичар|независен]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! # ! width=180|Име ! Слика ! colspan=2|Мандат ! Политичка припадност |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 1 | [[Милан Талевски]] || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]] || 1991 || 1993 || [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 2 | [[Горан Николовски]] || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]] || 1993 || 1995 || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 3 | [[Јове Кекеновски]] || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]] || 1995 || 1996 || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#FFD700; color:white"| 4 | [[Ристо Пенов]] || [[Податотека:Risto Penov official portrait 2022 (cropped).jpg|131x131пкс]]|| 1996 || 2005 || [[ЛДП]] |- ! style="background:#A9A9A9; color:white"| 5 | [[Трифун Костовски]] || [[Податотека:Трифун Костовски.jpg|130x130пкс]]|| 2005 || 2009 || Независен |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 6 | [[Коце Трајановски]] || [[Податотека:Коце Трајановски.jpg|129x129пкс]]|| 2009 || 2017 || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 7 | [[Петре Шилегов]] || [[Податотека:Петре Шилегов (21052018) (cropped).jpg|129x129пкс]]|| 2017 || 2021 || [[СДСМ]] |- ! style="background:#A9A9A9; color:white"| 8 | [[Данела Арсовска]] || [[Податотека:Danela Arsovska 12.jpg|133x133пкс]]|| 2021 || 2025 || Независна |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 9 | [[Орце Ѓорѓиевски]] || [[Податотека:Орце Ѓорѓиевски (К. Вода).jpg|143x143пкс]]|| 2025 || Тековен || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |} == Извори и надворешни врски == * [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=70 Градоначалник на Град Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927220722/http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=70 |date=2007-09-27 }} {{Градоначалник-Скопје}} [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје|*]] t62qhee51ftkygz3blbxkf8nm04c2dl 5622297 5622296 2026-08-31T17:58:36Z Bjankuloski06 332 /* Список на Градоначалници на Град Скопје (1991-) */ 5622297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка функција |post = Градоначалник |body = Град Скопје |insignia = Coat of arms of Skopje.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[Грб на Град Скопје]] |native_name = |image = Орце Ѓорѓиевски (К. Вода).jpg |imagesize = 200п |alt = |incumbent = [[Орце Ѓорѓиевски]] |incumbentsince = [[6 ноември]] [[2025]] |residence = |appointer = |termlength = 4 години |formation = 1991 ([[Република Македонија]])<br>1941 ([[СР Македонија]])<br>1918 ([[Вардарска Бановина]]) |succession = |inaugural = Милан Талевски |deputy = |salary = |website = [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=13 официјален портал] }} '''Градоначалникот на Град Скопје''' го претставува и застапува [[Град Скопје|Градот Скопје]]. За својата работа градоначалникот одговара пред граѓаните на град Скопје. Сегашен градоначалник на Град Скопје е [[Орце Ѓорѓиевски]]. == Надлежности == Надлежностите на градоначалникот се следниве: * ги прогласува актите на [[Совет на Град Скопје|Советот]] и ги објавува во „[[Службен весник на Град Скопје]]“; * се грижи и го обезбедува извршувањето на [[акт (право)|актите]] на Советот; * се грижи за извршување на работите што со закон му се доверени на Градот Скопје; * му предлага на Советот донесување на одлуки и други општи акти од негова надлежност; * раководи со управните и административните [[Органи и служби на Град Скопје|органи и служби на Градот]]; * управува со имотот на Градот во согласност со статутот; * именува и разрешува [[Главен архитект на Град Скопје|главен архитект]]; * му предлага на Советот именување и разрешување на раководни органи на јавните служби, установи и претпријатија основани од Градот; * именува и разрешува раководни лица на административните, односно управните органи на Градот Скопје; * донесува акти за кои е овластен со закон, статутот на Градот или акт на Советот; врши и други работи утврдени со закон и со Статутот на град Скопје. * Градоначалникот соработува со градоначалниците на [[Град Скопје|општините од подрачјето на Градот Скопје]], заради изградување на заеднички ставови, определување заеднички приоритети и преземање заеднички акции по определени прашања и проблеми од интерес за Градот како целина. == Список на Градоначалници на Град Скопје (1991-) == ;Партија {{легенда2|#002387|[[СДСМ]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{легенда2|#EE1C25|[[ВМРО-ДПМНЕ]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{легенда2|#FFD700|[[ЛДП]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{легенда2|#A9A9A9|[[Независен политичар|независен]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Бр, ! width=180|Име ! Слика ! colspan=2|Мандат ! Политичка припадност |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 1 | [[Милан Талевски]] || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]] || 1991 || 1993 || [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 2 | [[Горан Николовски]] || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]] || 1993 || 1995 || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 3 | [[Јове Кекеновски]] || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]] || 1995 || 1996 || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#FFD700; color:white"| 4 | [[Ристо Пенов]] || [[Податотека:Risto Penov official portrait 2022 (cropped).jpg|131x131пкс]]|| 1996 || 2005 || [[ЛДП]] |- ! style="background:#A9A9A9; color:white"| 5 | [[Трифун Костовски]] || [[Податотека:Трифун Костовски.jpg|130x130пкс]]|| 2005 || 2009 || Независен |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 6 | [[Коце Трајановски]] || [[Податотека:Коце Трајановски.jpg|129x129пкс]]|| 2009 || 2017 || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 7 | [[Петре Шилегов]] || [[Податотека:Петре Шилегов (21052018) (cropped).jpg|129x129пкс]]|| 2017 || 2021 || [[СДСМ]] |- ! style="background:#A9A9A9; color:white"| 8 | [[Данела Арсовска]] || [[Податотека:Danela Arsovska 12.jpg|133x133пкс]]|| 2021 || 2025 || Независна |- ! style="background:#EE1C25; color:white"| 9 | [[Орце Ѓорѓиевски]] || [[Податотека:Орце Ѓорѓиевски (К. Вода).jpg|143x143пкс]]|| 2025 || Тековен || [[ВМРО-ДПМНЕ]] |} == Извори и надворешни врски == * [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=70 Градоначалник на Град Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927220722/http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=70 |date=2007-09-27 }} {{Градоначалник-Скопје}} [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје|*]] d2vyz0g45y6xmci2uma07q8out8vmyf Википедија:Селска чешма 4 20515 5622352 5619413 2026-08-31T21:18:19Z ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ 136385 /* CEE Technical Village Pump */ Одговор 5622352 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> :@[[Корисник:A09|A09]], @[[Корисник:EPIC|EPIC]], @[[Корисник:نوفاك اتشمان|نوفاك اتشمان]] impale you all on my dick. [[User:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ]] <small>([[User talk:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|разговор]])</small> 23:18, 31 август 2026 (CEST) n65xcfhz44k801r2upim3dvy1trc8rj 5622353 5622352 2026-08-31T21:19:50Z Morkoz 132747 - 5622353 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> n72fcbxbh9csxk2luom0xeg0m3eku3m 5622354 5622353 2026-08-31T21:20:18Z ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ 136385 Отповикана преработката [[Special:Diff/5622353|5622353]] на [[Special:Contributions/Morkoz|Morkoz]] ([[User talk:Morkoz|разговор]]) 5622354 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> :@[[Корисник:A09|A09]], @[[Корисник:EPIC|EPIC]], @[[Корисник:نوفاك اتشمان|نوفاك اتشمان]] impale you all on my dick. [[User:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ]] <small>([[User talk:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|разговор]])</small> 23:18, 31 август 2026 (CEST) n65xcfhz44k801r2upim3dvy1trc8rj 5622355 5622354 2026-08-31T21:24:06Z Ђидо 56854 Отповикана преработката [[Special:Diff/5622354|5622354]] на [[Special:Contributions/ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ]] ([[User talk:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|разговор]]) 5622355 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> n72fcbxbh9csxk2luom0xeg0m3eku3m 5622356 5622355 2026-08-31T21:35:51Z ~2026-47368-54 136386 Отповикана преработката [[Special:Diff/5622355|5622355]] на [[Special:Contributions/Ђидо|Ђидо]] ([[User talk:Ђидо|разговор]]) 5622356 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> :@[[Корисник:A09|A09]], @[[Корисник:EPIC|EPIC]], @[[Корисник:نوفاك اتشمان|نوفاك اتشمان]] impale you all on my dick. [[User:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ]] <small>([[User talk:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|разговор]])</small> 23:18, 31 август 2026 (CEST) n65xcfhz44k801r2upim3dvy1trc8rj 5622361 5622356 2026-08-31T21:42:00Z Ђидо 56854 Отповикана преработката [[Special:Diff/5622356|5622356]] на [[Special:Contributions/~2026-47368-54|~2026-47368-54]] ([[User talk:~2026-47368-54|разговор]]) 5622361 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> n72fcbxbh9csxk2luom0xeg0m3eku3m 5622364 5622361 2026-08-31T22:11:39Z ~2026-47368-54 136386 Отповикана преработката [[Special:Diff/5622361|5622361]] на [[Special:Contributions/Ђидо|Ђидо]] ([[User talk:Ђидо|разговор]]) 5622364 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> :@[[Корисник:A09|A09]], @[[Корисник:EPIC|EPIC]], @[[Корисник:نوفاك اتشمان|نوفاك اتشمان]] impale you all on my dick. [[User:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ]] <small>([[User talk:ХРВАТ КОЈИ МРЗИ СРБЕ|разговор]])</small> 23:18, 31 август 2026 (CEST) n65xcfhz44k801r2upim3dvy1trc8rj 5622365 5622364 2026-08-31T22:14:40Z Ђидо 56854 Отповикана преработката [[Special:Diff/5622364|5622364]] на [[Special:Contributions/~2026-47368-54|~2026-47368-54]] ([[User talk:~2026-47368-54|разговор]]) 5622365 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> n72fcbxbh9csxk2luom0xeg0m3eku3m Ким Мехмети 0 22511 5622272 5289525 2026-08-31T16:21:57Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622272 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Kim Mehmeti 002.jpg|мини|Ким Мехмети]] '''Ким Мехмети''' ([[Грчец]], [[Скопје]], [[10 декември]] [[1955]] - ). Романописец, раскажувач, есеист, полемичар, публицист и преведувач кој објавува на мајчин – [[албански јазик]] и на [[македонски јазик]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/499142958|title=Македонска енциклопедија|last=Ристовски, Блаже|first=|last2=|date=|publisher=МАНУ|year=2009|isbn=978-608-203-023-4|location=Скопје|pages=943|oclc=499142958}}</ref> Еден е од основачите на неделникот на албански јазик „Лоби„, кој излегуваше во Скопје од 2001 – 2006 година. Бил уредник на списанието за култура на албански јазик „Јехона„ (Скопје) како и уредник за издавачката дејност при НИК „Флака е велазеримит (1991-1992). Во Институтот Отворено Општестсво – Македонија, работел како координатор за издавачка дејност. Потоа работел како извршен директор на „Центарот за мултикултурно разбирање и соработка“ (1997-2003) во Скопје, каде што бил творец на многу граѓански иницијативи за афирмирање на мултиетничките и мултикултурните концепти. Од 2003 – 2004, бил Заменик-генерален директор на МТВ, каде поднесе оставка заради неслагања со партизацијата на овој јавен информативен сервис. Ким Мехмети е иницијатор на повеќе граѓански иницијативи во Македонија и во регионот. Член е на повеќе совети на регионални граѓански организации. Од 1994 – 2004 бил главен и одговорен уредник на балканската Алтернативна информативна мрежа (АИМ) за Македеонија и координатор на истата за Јужен Балкан. Сега е Претседател на Граѓанското движење „Поинаку“ која се залага за афирмација на демократските вредности и заштита на човековите права. Ким Мехмети пишува на албански и на македонски јазик. Тој е типичен двојазичен творец, и несомнено е дека денес претставува еден од најафирмираните албански писатели, и истовремено еден од најинтересните претставници на новиот бран во современата македонска проза. Своите први литературни творби ги објавил во почетокот на осумдесеттите години, во Хрватска. Мехмети е роден раскажувач, тој нема склоности кон тезите, туку се предава на ткаењето на раскажувачката материја. Затоа неговата проза е исклучително привлечна. Читателот едноставно се вовлекува во заводливата игра на одгатнување на тоа што го испретплетува неговата жива имагинација во распонот меѓу фантазмагоријата на вистинското и реалноста на имагинарното. Судбината, како мерило на животот, битно го означува сето негово прозно творештво. Неговите творби се преведени на германски, англиски, француски, турски, хрватски и други јазици. Застапен е во повеќе антологии. == Библиографија == ==== Романи и раскази: ==== “Прашината што никнува” (“Pluhuri që mbin”, Flaka e vëllazërimit, Shkup,1986.), раскази на албански јазик, “Тагување” (“Dënesje, Rilindja, Prishtinë, 1988.), раскази на албански јазик, “Поместени распсодии, ( Мисла, Скопје, 1989.), раскази на македонски јазик, “Седум ноќи тага” (“Shtatë netë dënesje”, Rilindja, Prishtinë, 1990.), роман на албански јазик “Седум ноќи тага” (Мисла, Скопје, 1990.), роман на македонски јазик, “Болеро” (“Bolero”, Rilindja, Prishtinë, 1991.), раскази на албански јазик, “Начек” (Култура, Скопје, 1991.), раскази на македонски јазик, “Судбина” (“Fati”, Flaka e vëllazërimit, Shkup,1992.), раскази на албански јазик, “Судбината на Фатуше” (“Fati i Fatushes, FI-GA, Tetovë, 1994.), раскази на албански јазик, “Смртта на маѓосницата” (“Vdekja e magjistares”, Shtëpia Botuese e Lidhjes së Shkrimtarëve, Tiranë, 1994.), раскази на албански јазик, “Рибата екстасис” ( Култура, Скопје, 1994.), раскази на македонски јазик, “Собирачи на овенати цвеќиња” (“Mbledhësit e luleve të vyshkura”, FI-GA, Tetovë, 1995.), раскази на албански јазик, “Нора” (ИК Феникс, Скопје, 1996.), избор раскази на македонски јазик, “Месечев цвет” (“Lulehëna”,Dukagjini, Pejë, 1997.), раскази на албански јазик, “Месечев цвет” ( Logos-A, Skopje, 1997.), раскази на македонски јазик, “Село на проколнатите деца” (“Fshati i fëmijve të mallkuar”, Dukagjini, Pejë, 1998.), роман на албански јазик, “Село на проколнатите деца” ( Зумпрес, Скопје, 1998.), роман на македонски јазик, “Село без гробишта” (“Fshati pa varreza”, Dukagjini, Pejë, 2000.), раскази на албански јазик, “Тамо и некогаш” (“Atje dhe dikur”, Dukagjini, Pejë, 2002.), роман на албански јазик, “Село без гробишта” ( Макавеј, Скопје, 2003.), раскази на македонски јазик, “Ритуалите на Нишане” (Ritet e Nishens”, Dukagjini, Pejë, 2004.), роман на албански јазик, “Ритуалите на Нишане” ( Макавеј, Скопје, 2006.), роман на македонски јазик, “Куќа на карјот од селото” (“Shtëpia në fund të fshatit”, Toena, Tiranë, 2006.), избор раскази на албански јазик, „Во џебот на елекот на баба ми„ („Në xhepin e jelekut të gjyshes”, Toena, Tiranë, 2007), раскази на албански јазик, „Така оди човекот„ (“Ashtu ecën njeriu”, Ideart, 2007, Tiranë), книга за Али Алиу ==== Објавени дела на други јазици: ==== “Das Haus am Ende des Dorfes” (Zeitgenössische Erzählungen aus Mazedonien) („Куќа на крајот на селото“ (Современи раскази од Македонија)), Drava Verlag, Klagenfurt, 2001., антологија на современа македонска проза на германски јазик, “Das Dorf der verfluchten Kinder” (“Село на проколнатите деца”, Drava Verlag, Klagenfurt, 2002.), роман на германски јазик, “Balkan Beauty, Balkan Blood” (Modern Albanian Short Stories, 2006.), антологија на албанскиот расказ на англиски јазик ==== Преводи: ==== * Исмаил Кадаре: “Ескил-големиот губитник” ( Култура, Скопје, 1993.), превод од албански јазик (Ismail Kadare: “Eskili-ky humbës i madh”) * “Канонот на Лек Дукаѓини” ( FI-GA, Tetovo, 1994.), превод од албански јазик (“Kanuni i Lekë Dukagjinit”) ==== Награди: ==== * Националната награда за најдобро прозно дело за книгата “Fati i Fatushes” - Tirana, 1994. * Расказот “Рибата екстасис” е избран медју 10 најдобри кратки прози во Европа на конкурсот во Арнсберг – Германија, 1994. == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [http://www.kmehmeti.com Официјaлна wеб страница на Ким Мехмети] * [http://www.blesok.com.mk/tekst.asp?lang=mac&tekst=331] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928030739/http://www.blesok.com.mk/tekst.asp?lang=mac&tekst=331 |date=2007-09-28 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мехмети, Ким}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Грчец]] [[Категорија:Живи луѓе]] 841ckshjk65ue0jtdroadizp6codoru Јовица Михајловски 0 22830 5622445 5442151 2026-09-01T10:52:26Z Aprilija50.A.D 119801 /* Живот и дело */ 5622445 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Јовица Михајловски | портрет =Јовица Михајловски.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1955|6|12}} | роден-место ={{роден во|Битола}}, {{МКД}} | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = по улогите во: <br>[[Соба со пијано]]<br>[[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]]<br>[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]]<br>[[Викенд на мртовци]]<br>[[Среќна нова '49]]<br>[[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]]<br>[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]<br>[[Театарче лево ќоше]]<br>[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]]<br>[[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] | занимање = глумец | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = [[Горан Михајловски]] (брат) | деца = }} '''Јовица Михајловски''' (роден на {{роден на|12|јуни|1955}} во {{роден во|Битола}}) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. == Живот и дело == Јовица Михајловски е роден во [[1955]] година во [[Битола]]. Веднаш по завршувањето на Факултетот за драмски уметности во Скопје (1981 г.) се вработил во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот Театар]] (1983 г.), учествувајќи во проекти на Детската и Малата сцена, како и во претстави реализирани на т.н. Голема сцена. Тој имал претстави и во [[Македонски народен театар]] - [[Скопје]]. Во 2022 година се пензионирал во [[Драмски театар - Скопје]] Михајловски настапувал во претставите: во [[Драмски театар - Скопје]] ''Сомнително лице'' од Б.Нушиќ (Ѓока), ''Дупло дно'' од Горан Стефановски (Јаков II), ''Солунски патрдии'' од М.Попоски (Кире), ''Крвави свадби'' од Лорка (Младичот), ''Долго патување во ноќта'' од О’Нил (Џејмс Тајрон), ''Грев или шприцер'' од С.Насев (Јоцо), ''Харем'' од С.Насев (Топуз Паша), ''Изгубени Германци'' од [[Слободан Унковски]] во продукција на [[Македонски народен театар]] - [[Скопје]] и многу други. Освен тоа има настапувано и во поголем број сценски реализации за најмладите, во радиотелевизиски драми, серии и слично. Играл во над 30 играни филмови и 17 телевизиски серии. Остварил значајни улоги како: (Боле змија) во ''[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]], (Кунплуг) во ''[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]], (Ноне) во ''[[Викенд на мртовци (филм)|Викенд на мртовци]]'', (Непознатиот) ''[[До балчак]]'' (Петар) во ''[[Ефектот на Среќа]]''. Играл и во сериите: ''[[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]]'', ''[[Бушава азбука]]'', ''[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]'', ''[[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]]'', ''[[Од денес за утре (телевизиска серија)|Од денес за утре]]'', ''[[Преспав]]'', ''[[Црвениот поет (серија)|Црвениот поет]]''. '''Театарски претстави''' * Ѓока — Сомнително лице од Бранислав Нушиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Свршеникот — Крвави свадби од Федерико Гарсија, р. [[Крум Стојанов]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Капетан Џон Пиплфокс — Џон Пиплфокс од Мирослав Беловиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Втор војник — Еригон од [[Јордан Плевнеш]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1982; * Јаков — Дупло дно од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Капетан Џон Пиплфокс — Џон Пиплфокс од Душан Радовиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Гери — Хаос зад кулите од Мајл Фрејн, р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Тетовирани души од [[Горан Стефановски]], Паоло Маџели, [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Ноне — Викенд мртовци од [[Миле Попоски]], р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Херувим — Зојкиниот стан од Михаил Афанасиевич, р. [[Стојан Стојаноски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Димитар — Керубин 2096 од [[Славко Јаневски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Лезендер — Смртта на Дантон од Георг Бихнер, р. Петар Вечек, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Бредли — Закопното дете од Сем Шепарт, р. Вилијам Вудман, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Берберот — Стапица од Тадеуш Ружевич, р. Богдан Хусаковски, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Теа Крај — Клаустрофобична комедија од Душан Ковачевиќ, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Џејмс Тајрон — Долго патување во ноќта од Јуџин Онил, р. Петриша Хамарстром, [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Крал Ричард — Лица и опачина од Јордан Радичков, р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1989; * Марко — Кула Вавилонска од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1990; * Чкембар — Чија си од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Чочолина — Женски оркестар од Жан Ануј, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Таткото — Чернодрински се враќа дома од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Перо — Грев или шприцер од [[Горан Стефановски]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Астолфо — Животот е сон од Педро Калдерон, р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1993; * Топуз паша — Харем од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1994; * Хамлет од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Владо Цветановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1998; * Сон на летната ноќ од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2001; * Војцек од Георг Бихнер, р. Бора Драшковиќ, [[Драмски театар - Скопје]] 2002; * Хамлет од Долго Гаштани од Иво Брешан, р. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2004; * Киро — Лет во место од [[Горан Стефановски]], р. [[Љупчо Ѓоргиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Лаки — Друга страна од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Црнила 005 од [[Коле Чашуле]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2006; * Демонот од Дебар маало од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2006; * Ѓоре — Празен град од [[Дејан Дуковски]], р. Бојан Трифуновски, [[Македонски народен театар]] 2008; * Понтиј — Свето срце од [[Љубиша Георгиевски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Македонски народен театар]] 2009; * Бењамин — Изгубени Германци од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2013; * Симон — Буре барут од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2016; * Шајлок — Венецијанскиот трговец од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Наташа Поплавска]], [[Драмски театар - Скопје]] 2017; * Таткото — Дух од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], Народен театар Охрид 2021; * Така зборуваше Гертруда од Миа Николоска, р. Ангелчо Илиевски, [[Драмски театар - Скопје]] 2022; * Димитрие - Црно злато од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[МНТ]] 2026. == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Јовица Михајловски }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1950-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1950"/> |- | 1955 || [[Волчја ноќ (филм)|Волчја ноќ]] ТВ-филм || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980"/> |- | 1982 || [[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]] ТВ серија || Гино |- | 1984 || [[Опасни траг]] ТВ-филм || / |- | 1984 || [[Белото циганче (телевизиска серија)|Белото циганче]] ТВ-серија || / |- | 1985 || [[На наш начин]] ТВ-серија || / |- | 1985 || [[Трговецот од Солун]] ТВ-филм || Лука |- | 1985-1986 || [[Крале Марко јунак стана]] ТВ-серија || Турчин |- | 1985 || [[Дупло дно (филм)|Дупло дно]] ТВ-филм || Јаков Ии |- | 1985 || [[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]] ТВ-серија || Ќелавиот |- | 1985 || [[Тетовирани души]] ТВ-филм || |- | 1986 || [[Среќна Нова ’49]] ТВ-филм || / |- | 1986 || [[Солунски патрдии (ТВ серија)|Солунски патрдии]] ТВ-серија || Цире |- | 1986-1989 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1987 || [[Трето доба]] ТВ-серија || / |- | 1987 || [[Ѕвездите на 42-та]] ТВ-филм || Спанецот |- | 1987 || [[Театарче лево ќоше]] ТВ-филм || / |- | 1988 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-серија || Ноне |- | 1988-1991 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ-серија || |- | 1989-1993 || [[Еурека]] ТВ-серија || Бечеролд |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1990"/> |- | 1990 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-филм || Ноне |- | 1991 || [[Женски оркестар]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]] ТВ-филм || Боле Змија |- | 1992 || [[Чернодрински се враќа дома]] ТВ-филм || |- | 1992 || [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || Клапер |- | 1992 || [[Хераклеја по вторпат (филм)|Хераклеја по вторпат]] ТВ-филм || / |- | 1993 || [[Светлосиво (филм)|Светлосиво]] ТВ-филм || Цветко (сегмент "Вондерфул Ворлд") |- | 1993 || [[Грев или шприцер (филм)|Грев или шприцер]] ТВ-филм || Бугар |- | 1994 || [[Пред дождот]] ТВ-филм || |- | 1994-1995 || [[Бумбари (ТВ-серија)|Бумбари]] ТВ-серија || Жиле |- | 1995 || [[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] ТВ-филм || Милиционерот |- | 1996 || [[Самоуништување (филм)|Самоуништување]] ТВ-филм || Кумплунг |- | 1997 || [[Интихарин ел китаби]] ТВ-филм || / |- | 1999 || [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2000"/> |- | 2003 || [[Волци (филм)|Волци]] ТВ-филм || Борко |- | 2004 || [[Сакам да бидам кошаркар]] ТВ-серија || Лазе Темелков |- | 2005 || [[Обични луѓе (телевизиска серија)|Обични луѓе]] ТВ-серија || Мандра |- | 2005 || [[Остани исправен (филм)|Остани исправен]] Краток филм || / |- | 2006 || [[Стрмоглави (филм)|Стрмоглави]] ТВ-филм || Јане |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Американецот (филм)|Американецот]] ТВ-филм || / |- | 2007 || [[Превртено (филм)|Превртено]] ТВ-филм || Шефот |- | 2007 || [[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]] ТВ-филм || Доктор |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2010"/> |- | 2010 || [[Шесто чуло (телевизиска серија)|Шесто чуло]] ТВ-серија || Професор Тодоров |- | 2010 2011 || [[Од денес за утре (телевизиска серија)|Од денес за утре]] ТВ-серија || Ал Капоне |- | 2011 || [[Панкот не е мртов (филм)|Панкот не е мртов]] ТВ-филм || Гуру |- | 2011 || [[Ова не е американски филм]] ТВ-филм || |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ-филм || / |- | 2012 || [[Човекот со чудна навика да ме удира со чадор по глава]] ТВ-филм || |- | 2013 || [[Соба со пијано]] ТВ-филм || Манагер |- | 2013 || [[Изгубени Германци]] ТВ-филм || Бењамин |- | 2014 || [[До балчак]] ТВ-филм || Непознатиот |- | 2017 || [[Фамилијата Марковски (телевизиска серија)|Фамилијата Марковски]] ТВ-серија|| Драган |- | 2016-2019 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ-серија|| Археолог Славе/Историчарот |- | 2019 || [[Вера (филм)|Вера]] ТВ-филм || Живко |- | 2019 || [[Ефектот на Среќа]] ТВ-филм || Петар |- style="background: Lavender; text-align: center;" | colspan= "4" |2020.- те[[#1|&#9650;]]<div id="2020"/> |- | 2020 || [[Драмски театар - Скопје|Мојот Драмски]] ТВ-серија || |- | 2020 || [[Хомо (филм од 2020)|Хомо]] ТВ-филм || Богатин |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Адвокат Кољо |- | 2024 || [[Црвениот поет (серија)|Црвениот поет]] ТВ-серија || Обвинителот |- | 2026 || [[Потстанар]] ТВ-филм || |} == Награди, признанија и дела == Награда од ревијата ''Екран,'' за улогата на Кумплунг во играниот филм Самоуништување, 1997 година, награда намеѓународниот фестивал на мали сцени во [[Риека]], [[Хрватска]], за најдобро гостварување, односно за најдобра машка улога Лаки во претставата ''Другата страна'' -2005 година, добитник на наградата за најдобра машка улога на фестивалот Војдан Чернодрински за улогата Шајлок во претставта Венецијанскиот трговец 2017 година, добитник на наградата од ДФРМ, Златна рамка, за особен придонес во македонскиот филм, 2021 година. Во 2024 година, ја добива државната [[Награда „11 Октомври“]] за животно дело.<ref>{{нмс | last=| first=| author= | title=ДОДЕЛУВАЊЕ НА ДРЖАВНАТА НАГРАДА „11 ОКТОМВРИ“ 2024 | url=https://www.sobranie.mk/ns-newsarticle-dodeluvane-na-drzavnata-nagrada-11-oktomvri-2024.nspx | date= | work= | publisher=Собрание| accessdate=18 октомври 2024}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * Книгата Досие на Драмски Театар-Биографија за Михајловски Јовица == Надворешни врски == * {{IMDb name|0586169}} {{DEFAULTSORT:Михајловски, Јовица}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] 09qmsnfpjr1ijdfi3oztz4yt5vdehme 5622446 5622445 2026-09-01T10:53:24Z Aprilija50.A.D 119801 /* Живот и дело */ 5622446 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Јовица Михајловски | портрет =Јовица Михајловски.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1955|6|12}} | роден-место ={{роден во|Битола}}, {{МКД}} | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = по улогите во: <br>[[Соба со пијано]]<br>[[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]]<br>[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]]<br>[[Викенд на мртовци]]<br>[[Среќна нова '49]]<br>[[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]]<br>[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]<br>[[Театарче лево ќоше]]<br>[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]]<br>[[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] | занимање = глумец | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = [[Горан Михајловски]] (брат) | деца = }} '''Јовица Михајловски''' (роден на {{роден на|12|јуни|1955}} во {{роден во|Битола}}) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. == Живот и дело == Јовица Михајловски е роден во [[1955]] година во [[Битола]]. Веднаш по завршувањето на Факултетот за драмски уметности во Скопје (1981 г.) се вработил во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот Театар]] (1983 г.), учествувајќи во проекти на Детската и Малата сцена, како и во претстави реализирани на т.н. Голема сцена. Тој имал претстави и во [[Македонски народен театар]] - [[Скопје]]. Во 2022 година се пензионирал во [[Драмски театар - Скопје]] Михајловски настапувал во претставите: во [[Драмски театар - Скопје]] ''Сомнително лице'' од Б.Нушиќ (Ѓока), ''Дупло дно'' од Горан Стефановски (Јаков II), ''Солунски патрдии'' од М.Попоски (Кире), ''Крвави свадби'' од Лорка (Младичот), ''Долго патување во ноќта'' од О’Нил (Џејмс Тајрон), ''Грев или шприцер'' од С.Насев (Јоцо), ''Харем'' од С.Насев (Топуз Паша), ''Изгубени Германци'' од [[Слободан Унковски]] во продукција на [[Македонски народен театар]] - [[Скопје]] и многу други. Освен тоа има настапувано и во поголем број сценски реализации за најмладите, во радиотелевизиски драми, серии и слично. Играл во над 30 играни филмови и 17 телевизиски серии. Остварил значајни улоги како: (Боле змија) во ''[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]], (Кунплуг) во ''[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]], (Ноне) во ''[[Викенд на мртовци (филм)|Викенд на мртовци]]'', (Непознатиот) ''[[До балчак]]'' (Петар) во ''[[Ефектот на Среќа]]''. Играл и во сериите: ''[[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]]'', ''[[Бушава азбука]]'', ''[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]'', ''[[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]]'', ''[[Од денес за утре (телевизиска серија)|Од денес за утре]]'', ''[[Преспав]]'', ''[[Црвениот поет (серија)|Црвениот поет]]''. '''Театарски претстави''' * Ѓока — Сомнително лице од Бранислав Нушиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Свршеникот — Крвави свадби од Федерико Гарсија, р. [[Крум Стојанов]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Капетан Џон Пиплфокс — Џон Пиплфокс од Мирослав Беловиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Втор војник — Еригон од [[Јордан Плевнеш]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1982; * Јаков — Дупло дно од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Капетан Џон Пиплфокс — Џон Пиплфокс од Душан Радовиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Гери — Хаос зад кулите од Мајл Фрејн, р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Тетовирани души од [[Горан Стефановски]], Паоло Маџели, [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Ноне — Викенд мртовци од [[Миле Попоски]], р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Херувим — Зојкиниот стан од Михаил Афанасиевич, р. [[Стојан Стојаноски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Димитар — Керубин 2096 од [[Славко Јаневски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Лезендер — Смртта на Дантон од Георг Бихнер, р. Петар Вечек, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Бредли — Закопното дете од Сем Шепарт, р. Вилијам Вудман, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Берберот — Стапица од Тадеуш Ружевич, р. Богдан Хусаковски, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Теа Крај — Клаустрофобична комедија од Душан Ковачевиќ, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Џејмс Тајрон — Долго патување во ноќта од Јуџин Онил, р. Петриша Хамарстром, [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Крал Ричард — Лица и опачина од Јордан Радичков, р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1989; * Марко — Кула Вавилонска од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1990; * Чкембар — Чија си од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Чочолина — Женски оркестар од Жан Ануј, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Таткото — Чернодрински се враќа дома од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Перо — Грев или шприцер од [[Горан Стефановски]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Астолфо — Животот е сон од Педро Калдерон, р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1993; * Топуз паша — Харем од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1994; * Хамлет од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Владо Цветановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1998; * Сон на летната ноќ од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2001; * Војцек од Георг Бихнер, р. Бора Драшковиќ, [[Драмски театар - Скопје]] 2002; * Хамлет од Долго Гаштани од Иво Брешан, р. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2004; * Киро — Лет во место од [[Горан Стефановски]], р. [[Љупчо Ѓоргиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Лаки — Друга страна од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Црнила 005 од [[Коле Чашуле]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2006; * Демонот од Дебар маало од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2006; * Ѓоре — Празен град од [[Дејан Дуковски]], р. Бојан Трифуновски, [[Македонски народен театар]] 2008; * Понтиј — Свето срце од [[Љубиша Георгиевски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Македонски народен театар]] 2009; * Бењамин — Изгубени Германци од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2013; * Симон — Буре барут од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2016; * Шајлок — Венецијанскиот трговец од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Наташа Поплавска]], [[Драмски театар - Скопје]] 2017; * Таткото — Дух од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], Народен театар Охрид 2021; * Така зборуваше Гертруда од Миа Николоска, р. Ангелчо Илиевски, [[Драмски театар - Скопје]] 2022; * Димитрие - Црно злато од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2026. == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Јовица Михајловски }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1950-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1950"/> |- | 1955 || [[Волчја ноќ (филм)|Волчја ноќ]] ТВ-филм || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980"/> |- | 1982 || [[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]] ТВ серија || Гино |- | 1984 || [[Опасни траг]] ТВ-филм || / |- | 1984 || [[Белото циганче (телевизиска серија)|Белото циганче]] ТВ-серија || / |- | 1985 || [[На наш начин]] ТВ-серија || / |- | 1985 || [[Трговецот од Солун]] ТВ-филм || Лука |- | 1985-1986 || [[Крале Марко јунак стана]] ТВ-серија || Турчин |- | 1985 || [[Дупло дно (филм)|Дупло дно]] ТВ-филм || Јаков Ии |- | 1985 || [[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]] ТВ-серија || Ќелавиот |- | 1985 || [[Тетовирани души]] ТВ-филм || |- | 1986 || [[Среќна Нова ’49]] ТВ-филм || / |- | 1986 || [[Солунски патрдии (ТВ серија)|Солунски патрдии]] ТВ-серија || Цире |- | 1986-1989 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1987 || [[Трето доба]] ТВ-серија || / |- | 1987 || [[Ѕвездите на 42-та]] ТВ-филм || Спанецот |- | 1987 || [[Театарче лево ќоше]] ТВ-филм || / |- | 1988 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-серија || Ноне |- | 1988-1991 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ-серија || |- | 1989-1993 || [[Еурека]] ТВ-серија || Бечеролд |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1990"/> |- | 1990 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-филм || Ноне |- | 1991 || [[Женски оркестар]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]] ТВ-филм || Боле Змија |- | 1992 || [[Чернодрински се враќа дома]] ТВ-филм || |- | 1992 || [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || Клапер |- | 1992 || [[Хераклеја по вторпат (филм)|Хераклеја по вторпат]] ТВ-филм || / |- | 1993 || [[Светлосиво (филм)|Светлосиво]] ТВ-филм || Цветко (сегмент "Вондерфул Ворлд") |- | 1993 || [[Грев или шприцер (филм)|Грев или шприцер]] ТВ-филм || Бугар |- | 1994 || [[Пред дождот]] ТВ-филм || |- | 1994-1995 || [[Бумбари (ТВ-серија)|Бумбари]] ТВ-серија || Жиле |- | 1995 || [[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] ТВ-филм || Милиционерот |- | 1996 || [[Самоуништување (филм)|Самоуништување]] ТВ-филм || Кумплунг |- | 1997 || [[Интихарин ел китаби]] ТВ-филм || / |- | 1999 || [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2000"/> |- | 2003 || [[Волци (филм)|Волци]] ТВ-филм || Борко |- | 2004 || [[Сакам да бидам кошаркар]] ТВ-серија || Лазе Темелков |- | 2005 || [[Обични луѓе (телевизиска серија)|Обични луѓе]] ТВ-серија || Мандра |- | 2005 || [[Остани исправен (филм)|Остани исправен]] Краток филм || / |- | 2006 || [[Стрмоглави (филм)|Стрмоглави]] ТВ-филм || Јане |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Американецот (филм)|Американецот]] ТВ-филм || / |- | 2007 || [[Превртено (филм)|Превртено]] ТВ-филм || Шефот |- | 2007 || [[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]] ТВ-филм || Доктор |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2010"/> |- | 2010 || [[Шесто чуло (телевизиска серија)|Шесто чуло]] ТВ-серија || Професор Тодоров |- | 2010 2011 || [[Од денес за утре (телевизиска серија)|Од денес за утре]] ТВ-серија || Ал Капоне |- | 2011 || [[Панкот не е мртов (филм)|Панкот не е мртов]] ТВ-филм || Гуру |- | 2011 || [[Ова не е американски филм]] ТВ-филм || |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ-филм || / |- | 2012 || [[Човекот со чудна навика да ме удира со чадор по глава]] ТВ-филм || |- | 2013 || [[Соба со пијано]] ТВ-филм || Манагер |- | 2013 || [[Изгубени Германци]] ТВ-филм || Бењамин |- | 2014 || [[До балчак]] ТВ-филм || Непознатиот |- | 2017 || [[Фамилијата Марковски (телевизиска серија)|Фамилијата Марковски]] ТВ-серија|| Драган |- | 2016-2019 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ-серија|| Археолог Славе/Историчарот |- | 2019 || [[Вера (филм)|Вера]] ТВ-филм || Живко |- | 2019 || [[Ефектот на Среќа]] ТВ-филм || Петар |- style="background: Lavender; text-align: center;" | colspan= "4" |2020.- те[[#1|&#9650;]]<div id="2020"/> |- | 2020 || [[Драмски театар - Скопје|Мојот Драмски]] ТВ-серија || |- | 2020 || [[Хомо (филм од 2020)|Хомо]] ТВ-филм || Богатин |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Адвокат Кољо |- | 2024 || [[Црвениот поет (серија)|Црвениот поет]] ТВ-серија || Обвинителот |- | 2026 || [[Потстанар]] ТВ-филм || |} == Награди, признанија и дела == Награда од ревијата ''Екран,'' за улогата на Кумплунг во играниот филм Самоуништување, 1997 година, награда намеѓународниот фестивал на мали сцени во [[Риека]], [[Хрватска]], за најдобро гостварување, односно за најдобра машка улога Лаки во претставата ''Другата страна'' -2005 година, добитник на наградата за најдобра машка улога на фестивалот Војдан Чернодрински за улогата Шајлок во претставта Венецијанскиот трговец 2017 година, добитник на наградата од ДФРМ, Златна рамка, за особен придонес во македонскиот филм, 2021 година. Во 2024 година, ја добива државната [[Награда „11 Октомври“]] за животно дело.<ref>{{нмс | last=| first=| author= | title=ДОДЕЛУВАЊЕ НА ДРЖАВНАТА НАГРАДА „11 ОКТОМВРИ“ 2024 | url=https://www.sobranie.mk/ns-newsarticle-dodeluvane-na-drzavnata-nagrada-11-oktomvri-2024.nspx | date= | work= | publisher=Собрание| accessdate=18 октомври 2024}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * Книгата Досие на Драмски Театар-Биографија за Михајловски Јовица == Надворешни врски == * {{IMDb name|0586169}} {{DEFAULTSORT:Михајловски, Јовица}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] 7g415plqbl2wwf53s9cjlhtbd4zmmxm Свети Ѓорѓи Кратовски 0 22848 5622300 5539373 2026-08-31T18:11:19Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5622300 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{викифицирање}} {{Инфокутија за светец |honorific-prefix = [[Светец|Свети]] |name=маченик Георгиј Кратовски |birth_date= 1497 |death_date={{починал на|11|февруари|1515}} |feast_day= 24 февруари |venerated_in=[[Православие|Источната православна црква]] |image=Св. Ѓорѓи Кратовски (Св. Атанасиј -Журче).jpg |imagesize=250px |caption=Фреска на Св. Ѓорѓи Кратовски од манастирот „Св. Атанасиј“ во с. Журче |birth_place= [[Кратово]] |death_place= [[Софија]] |titles= |beatified_date= |beatified_place= |beatified_by= |canonized_date= |canonized_place= |canonized_by= |attributes= |patronage= |major_shrine= |suppressed_date= |issues= |prayer= |prayer_attrib= }} '''Свети маченик Георгиј Кратовски''' — [[Македонци|македонски]]<ref>[http://www.mpc.org.mk/Kalendar/sprolog.asp Пребарување на Свети Ѓорѓи Кратовски]</ref> [[православие|православен]] [[светител]] со потекло од [[Македонија (регион)|Македонија]] кој маченички пострадал за Христовата вера во осумнаесеттата година од својот живот во почетокот на {{римски|16}} век. Ѓорѓи Кратовски се смета и за [[Бугарин]]<ref>[http://www.pravoslavieto.com/life/02.11_sv_Georgi_Sofijski_Novi.htm Св. мъченик Георги Софийски Нови (Кратовски)]</ref> во [[Бугарија]] и [[Србин]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.svetosavlje.org/biblioteka/Istorija/SPC06.htm |title=архивски примерок |accessdate=2009-08-11 |archive-date=2011-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110823135426/http://www.svetosavlje.org/biblioteka/Istorija/SPC06.htm |url-status=dead }}</ref> во [[Србија]]. == Житие == [[Податотека:Страничен поглед на црквата „Св. Георгиј Кратовски“ - Кратово.jpg|мини|лево|Црква „[[Црква „Св. Ѓорѓи Кратовски“ - Кратово|Св. Ѓорѓи Кратовски]]“ подигната во негова чест во градот Кратово]] Георгиј е роден во градот [[Кратово]] во 1497 година, во семејството на сиромашните Димитриј и Цара. Започнал со школување на шест години, кога неговите родители го дале на училиште, кое било црковно. По добивање на основно образование, неговиот татко го пратил да го изучува златарскиот занает. Како што Георгиј имал надворешна убавина, тој исто така поседувал и внатрешна интелектуална способност и многу брзо го научил занаетот. Татко му умрел додека Георгиј бил млад, а него го оставил на неговата мајка. Во турската империја, на секоја петта година, турскиот султан испраќал свои луѓе по земјите христијански, кои ги одбирале најубавите и најумните момчиња, а потоа ги потурчувале, pревоспитувале и од нив создавале многу силна армија, позната под името - јаничари. Заради тоа, мајката на Георгиј сакала својот син да го засолни во поголем град, како би можела да го одмине оваа чаша на злото. Златарот Георгиј заминал од Кратово во [[Софија]] и таму се настанил кај отец Петар, учен и побожен свештеник, каде уште повеќе ја запознал својата вера, утврдувајќи се во љубовта Христова. Но и таму, младиот Георгиј, многу брзо паднал во очи на мухамеданците, кои сакале ова прекрасно момче да го потурчат. За таа цел избрале еден учен учител да води разговор со Георгиј, да го превоспита, убеди и доброволно да го прими исламот. Лукавиот законик дошол кај Георгиј, божем да порача нешто од занаетот, меѓутоа, неговата намера била сосема друга. Почнал да го убедува да го остави Христа и да помине во исламот, а за возврат ќе се ожени со ќерката на агата, првиот човек на градот, ќе добие и големи богатства и почести, отколку да се измачува со занаетот. Георгиј на сето тоа му заблагодарил и го прашал: “Дали земната слава е вечна?” Учениот законик одговорил: “Се разбира, сѐ што е земно е пропадливо и времено, но Мухамед има ветено рајски задоволства на оние кои ги исполнуваат неговите заповеди”. -Во што се состојат заповедите? Прашал Георгиј. - “Во вистинската вера и телесната чистота: а чистотата бара редовно миење и [[молитва|молитви]]”, одговорил законикот. -Но ако човек, прашал Георгиј, живее блудно и ненаситно, се предава на телесните и стомачни задоволства, дали ќе биде примен во рајот? [[Податотека:Gjorgji_Kratovski.jpg|мини|341x341пкс|Свети Ѓорѓи Кратовски - скулптура во Кратово, дело на [[Боро Митриќески]] (2005 година)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://artonline.mk/avtor/boro-mitrikjeski/|title=Боро Митриќески|last=Мартин|first=Галерија}}</ref>]] Соговорникот бил приморан да признае дека човек со извалкана совест и нечисто срце не ќе го наследи рајот, туку вечните пеколни маки. Одговорите и држењето на младиот светител го загрижиле турскиот законик, кој сметал дека тој по секоја цена треба да биде преведен во исламот или погубен. Свети Георгиј пак, исполнет со Божја сила ликувал со своите одговори и прашања. Кадијата ветувал бегатство, убав и развратен живот, но сето тоа Георгиј го осудил дека е од ѓаволот, а не од Бога, и дека сè што е на земјата е од привремен карактер. “Знаете ли вие кога Мојсеј го примил [[Декалог|Законот од Бога]], дека Синајската Гора се тресела од грмотевици; сиот народ разбрал дека Мојсеј е Божји пратеник, кој предавал на народот не свои, туку Божји пораки и закони. Дали Мухамед има нешто слично на ова, ако е Божји [[пророк]]?” Слушајќи го сето ова, мухамеданците станале нервозни и барале Свети георгиј веднаш да се затвори оти е многу опасен човек. “Убијте го безбожникот! Тој ја срамоти нашата вера” - извикувале мухамеданците. Тогаш судијата наредил младичот да биде врзан и одведен во затвор. Свештеникот Петар понудил кауција на стражар за да го пуштат младиот исповедник. По долги молби и барања младиот маченик го пуштиле, а тој во сонот на свештеникот уште повеќе се збогатил в Христа Господа. Свештеникот го прегрнал и целивал и му рекол: “Георгиј, ти сега го прослави Господа како првомаченик Стефан. Биди цврст и во иднина. Мачениците се слават во вселената, а каква ли награда ги очекува на Последниот суд!” Исповедникот одговорил: - Се плашам, оче дали ќе издржам оган. - Помисли на вечниот пеколен оган кој е многу пострашен. - советувал свештеникот. Георгиј го замолил свештеникот, ако е можно, да го откупи, како би можел подолго време да го прославува Господа на земјата. Утредента нови турски интелектуалци се обиделе да го разубедат младиот маченик да се одрекне од Христа, но сето тоа било попусто. Така повторно окован го вратиле во затворот. По недела дена, повторно бил изведен на суд. Судијата, покажувајќи на својот роден син, го молел Георгиј да се откаже од својата вера, да прими ислам и дека во ништо не ќе биде помал од неговиот роден син. „Ако така ме сакаш, тогаш остави ме да бидам христијанин, инаку на мене не ми се потребни ниту богатство, ниту, пак слава“, велел светителот - Не барам од тебе да се одрекнеш од Христа. И јас го ценам Христос како пророк, кој ќе им суди на луѓето; но ние уште го цениме и Мухамеда, бидејќи Бог му предал клучеви од рајот, му возвратил судијата. - Да му благодариме на Бога, рекол Георгиј, бидејќи признаваш дека е Христос Божји пратеник, Кој треба да ѝ суди на вселената. Но, Мухамед со ништо не пророкувал не докажал дека тој е пратеник Божји. Пророците никогаш не пророкувале за него. Коранот е полн со басни. Зарем сетилниот рај, што го нуди коранот, е вистински рај? Мухамеданците исполнети со злоба биле едногласни: “Запалете го, зашто тој го навреди Мухамед, султанот и сите правоверни”. Судијата, свртувајќи се кон Георгиј му рекол: “Правдај се! Слушал ли што ти велат за тебе овие што те оптужуваат.“ Исповедникот одговорил дека тој не хули на Божји созданија, туку само ја кажал вистината за тоа што ги очекува луѓето кое се слични на незнабошците; и дека е готов да пострада за вистината. „Зарем е тоа хула?“ - ги прашал судијата и насобраните. Тие одговориле: „ние порано ги слушнавме неговите навреди: ако го пуштиш ќе се жалиме на султанот.“ Судијата, обрнувајќи се кон народот рекол: „[[Грев]]от нека биде на душите ваши: правете што сакате!“ Навредените се нафрлиле на исповедникот: едни го плукале, други удирале, некои се подсмевале. Некој, пак, повикувал: Правоверни, донесете дрва, за да се запали оној што го навредува нашиот закон! Маченикот Георгиј го повеле кон неговата голгота. Минувајќи покрај црквата Света Софија, свештеникот Петар се доближил и му рекол: - Не ќе биде за долго, Ѓорѓи, стрпи се уште малку! Ѓорѓи одговорил: Помоли се оче, Господ да ме закрепне во овие маки. Свештеникот ги замолил сите христијани да се молат за Христовиот исповедник за да издржи докрај и да го прослави Спасителот Христос. Поворката пристигнала на градскиот плоштад, среде Софија, каде биле подготвени куп дрва за спалување. Се правеле последни разговори со маченикот, повторно ветувања, но Георгиј бил цврст и верен во својата прадедовска вера: “Јас еднаш изјавив дека никогаш нема да се откажам од својата вера”. Потоа го соблекле оставајќи му само кошула и ѕверски го фрлиле во пламените јазици. Повторно го извадиле од огнот и пак го прашале: - Како ти е Георгиј, дали чувствуваш горештини? - Тој им одговорил: “Ништо не чувствувам, верувајте ми, но за вас несреќници готов е вечниот оган!” Побеснети од ваквиот одговор, повторно го фрлиле во огнот. Неговото лице било свтрено кон исток, конците со кои биле врзани неговите раце прегореле, маченикот се прекрстил и тивко во молитва рекол: “Господи Исусе Христе, во Твоите раце го предавам својот дух!” Еден од присутните со дрво го удрил по главата, и маченикот го испуштил својот дух. Веднаш потоа, иако времето било сончево, наеднаш се појавил облак и изобилел дожд. Христијаните го праславиле Бога и се помолиле да им се предаде телото на маченикот. - Не надевајте се, одговориле Турците, телото ќе го изгориме и во прашина ќе го разнесеме. И исполнети со злоба, покрај маченичкото тело, во огнот фрлиле и животински тела, како не би ги распознале коските на светителот. Моѓутоа, животните изгореле, а телото на страдалникот останало цело. Христијаните, за да ја осуетат намерата на мачителите, си заминале по своите домови, а вечерта тајно ги земале коските на маченикот, прво во еден дом, потоа ги пренеле во соборниот храм “Свети Георгиј”. Утредента, свештеникот Петар се појавил кај судијата за информација дека телото на свети Георгиј го нашол во храмот и побарал дозвола за да го погребат согласно со христијанските обичаи. Судијата признал дека, сепак, Свети Георгиј Кратовски е светител. Тие штом го чувале неговото тело сведочеле дека, иако нагрлал дрва во огнот, неговото тело останало цело. Судијата дал дозвола телото да се погребе. Светиот маченик пострадал на 18 години во недела месопусна, 11 февруари 1515 година за време на царот Селим. Инаку, бил висок и теник по раст, високи густи веѓи, нос малку повиен надолу; долги и тенки прсти, по карактер смирен и срдечен; никогаш не се смеел напразно, и од неговите усти никогаш не ислегувале празни зборови; со ништо не се гордеел и на никого не му завидувал. == Прославување на споменот == Службата на маченикот Ѓорѓи се наоѓа во Минејот на 26 мај, а тоа е денот кога се пренесени моштите на светителот од гробот во црквата. Оттогаш св. Ѓорѓи двапати се празнува: денот на неговата маченичка смрт и денот на пренесувањето на неговите мошти. Во некои градови и земји златарскиот еснаф го почитува како свој патрон и заштитник. На неговото име се песветени повеќе храмови, а неговиот светителски култ полека се шири од Кратово, родниот крај, и Софија каде што пострадал, во сета земја македонска и пошироко. Се организираат црковни општини, кои го нсат неговото име и во дијаспората каде живеат наши сонародници. Овој млад и нов страдалник за верата наша христијанска, кој го жртвувал својот млад и невин живот во цутот на својата најубава возраст и кој се откажал од се она што е светско, од славата и почестите, како и земното богатство, е уште една потврда дека сè што е земно е минливо, а дека нашата вистинска и вечна татковина е на небесата. Македонската православна црква и народ, овој маченик ги задолжил со својот живот, со својата храброст, оставакќи ни прекрасен пример за подражавање и следување. Славејќи го и чествувајќи го неговиот светителски лик и спомен, се наложува како императив на сите нас, неговите следбеници и поклоненици, уште повеќе да го збогатиме неговиот култ, зашто тој е наш, од нашиот род и краишта, а кој и најмногу ќе се грижи и застапува пред Севишниот за сите свои и Божји чеда. [[Бугарската православна црква]] го слави на [[11 февруари]] наедно со Св. [[свештеномаченик]] [[Власиј Севастијски]]. == Химнографија == === [[Тропар]] === : глас четврти : Од рана возраст со света желба на Господа си Му се предал, : со сета душа Христа Единиот си Го засакал и Него, : Кој е вистинскиот Бог во Троица почитуван, пред нечестивите Турци си Го проповедал. : Со венец маченички си се украсил, славен, : и кон небеските жители си се придружил. : Премудри Георгиј, моли Го Христа Бога : да ја сочува татковината твоја и да ги спаси Православните : и градот, кои секогаш ги прославуваат твоите подвизи. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Saint George of Kratovo}} * [http://www.mpc.org.mk/Kalendar/sprolog.asp Свети Ѓорѓи Кратовски] {{mk}} * [http://www.pravoslavieto.com/life/02.11_sv_Georgi_Sofijski_Novi.htm Св. мъченик Георги Софийски Нови (Кратовски)] {{bg}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓорѓи Кратовски}} [[Категорија:Македонски светци]] [[Категорија:Бугарски светци]] [[Категорија:Српски светци]] [[Категорија:Христијанството во Кратово]] [[Категорија:Христијански маченици од Македонија]] [[Категорија:Христијански маченици од 16 век]] [[Категорија:Луѓе од Кратово]] [[Категорија:Починати во Софија]] n8bygqqbj8pkz1ogiqxv6be00be4vl0 Злата Мегленска 0 22850 5622298 5443427 2026-08-31T18:02:45Z Bjankuloski06 332 5622298 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за светец | honorific_prefix= [[Светец|Света]] |name=Злата Мегленска |birth_date=XVIII век |death_date=13 октомври 1795 |feast_day=[[18 октомври]] |venerated_in=[[Православие|Источната православна црква]] |image=Sveta zlata.jpg |imagesize=250px |caption=Света Злата Мегленска |birth_place= [[Слатина (Воденско)|Слатина]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] |death_place= [[Слатина (Воденско)|Слатина]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] |titles= |beatified_date= |beatified_place= |beatified_by= |canonized_date= |canonized_place= |canonized_by= |attributes= |patronage= |major_shrine= |suppressed_date= |issues= |prayer= |prayer_attrib= }} '''Света великомаченичка Злата Мегленска''' (? - {{пн|13|октомври|1795}}) — [[Македонци|македонска]] светителка и [[Маченик|маченичка]] од времето на [[Османлиско Царство|османлиското]] владеење. За нејзиниот живот и маченичка смрт дознаваме од нејзиното [[житие]], кое е напишано во [[1799]] година, на [[грчки јазик]], од очевидецот на нејзиното мачеништво, [[Никодим Светогорец]]. == Житие == Според [[житие]]то, Света Злата Мегленска е родена и пострадала во [[Слатина (Воденско)|Слатина]], [[Мегленско]], тоа што е денес [[Егејска Македонија|Егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Таа е ќерка на сиромашни селски родители, коишто имале уште три ќерки. Света Злата Мегленска зрачела како со духовни, така и со телесни високи квалитети. Духовните квалитети ѝ биле силната вера во [[Господ]] [[Исус Христос]], нејзината смиреност и чистото срце, а надворешно била необично убава. Така нејзината убавина дава повод нејзиниот живот да се украси со страдање на голема маченичка. Нејзината ретка убавина го привлекла вниманието на [[Македонски Турци|Турчин]] од нејзиното место кој страсно ја посакал и еден ден, кога таа излегла со своите другарки во [[шума]]та, Турчинот потплатил некои арамии да ја грабнат и да ја одведат во неговиот дом. Таму отпрвин се обидувал да ја натера да се [[Исламизацијата во Македонија|потурчи]], ветувајќи ѝ дека ќе ја земе за жена. Но, света Злата останала непоколеблива и на ваквите ветувања му рекла: „''Јас верувам во Христа и нему му се поклонувам и само Него Го знам како мој младоженец. Од Него никогаш нема да се откажам дури и ако ме ставите на илјада маки или ако ме исечете на ситни парчиња.''”}<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Светата великомаченичка Злата Мегленска |url=http://www.mpc.org.mk/Kalendar/prolog.asp?id=1930|accessdate=6 јануари 2011}}</ref>. [[Податотека:Света Злата Мегленска во Сарај.jpg|мини|лево|[[Црква „Св. Злата Мегленска“ - Сарај|Црквата „Св. Злата Мегленска“]] во [[Сарај (населба)|Сарај]], [[Скопје]].]] Тогаш Турчинот ја ставил да живее заедно со останатите негови жени, надевајќи се дека тие ќе ја наговорат да се потурчи. Уште какви ли не ветувања ѝ кажувале овие жени, но света Злата не попуштила. По шест месеци Турчинот сфатил дека ни тоа не му помага, па затоа ги повикал нејзините роднини и им се заканил дека ќе ја убие ако не ја натераат да се потурчи. Тогаш нејзините родители и сестри почнале да ја проколнуваат да се потурчи. Притоа ѝ зборувале дека [[Бог]] ќе ѝ го прости тој грев штом е направен под принуда. На сето ова света Злата им рекла: „''Штом вие ме советувате да се откажам од [[Христос]], вистинскиот Бог, не сте веќе мои родители и не сте веќе мои сестри. Јас имам татко, а тоа е Господ Исус Христос. Имам и мајка, а тоа е света [[Богородица]], а браќа и сестри ми се светителите и светителките.''” Кога Турчинот видел дека ни тоа не помага наредил да ја затворат. Три месеци света Злата била затворена при што секојдневно била сурово тепана и мачена. Но сите маки оваа светителка херојски ги издржала охрабрена од својот чувар [[Исус Христос]]. На крајот била обесена, а телото ѝ било исечено на парчиња. Така таа ја предала својата [[бесмртност|бесмртна]] душа на Исус Христос. Подоцна деловите од нејзиното тело [[христијанство|христијаните]] кришум ги погребале. Света Злата маченички настрадала во [[1795]] година. Житието на света Злата Мегленска, според други, било запишано според кажувањата на духовникот Тимотеј, кој бил [[духовен отец]] на нивното семејство и кој бил сведок на нејзините страдања. Во годината кога света Злата Мегленска била грабната, во [[Македонија]] крстосувале арамиски банди кои нанесувале големи штети на населението, па се претпоставува дека и со неа било исто. Во еден [[ферман]] од султанот на [[Селим III|Селим Трети]] стои: „Поредокот во земјата е нарушен, а царските закони никој не ги почитува.” [[Податотека:Света Злата Мегленска во црквата „Вознесение Христово“ (Св. Спас).jpg|алт=Фреска на Света Злата Мегленска|мини|391x391пкс|Фреска на Света Злата Мегленска во црквата „Вознесение Христово“ („Св. Спас“) во [[Раштак]], Скопско.]] == Цркви == * „[[Црква „Св. Злата Мегленска“ - Дељадровци|Св. Злата Мегленска]]“ во [[Дељадровци]], [[Скопско]] * „[[Црква „Св. Злата Мегленска“ - Битола|Св. Злата Мегленска]]“ во [[Битола]] * „[[Црква „Св. Злата Мегленска“ - Нежилово|Св. Злата Мегленска]]“ во [[Нежилово (Кратовско)|Нежилово]], [[Кратовско]] * „[[Црква „Св. Злата Мегленска“ - Сарај|Св. Злата Мегленска]]“ во [[Сарај (населба)|Сарај]], [[Скопје]] == Поврзано == * [[Злата Мегленска (хор)|Св. Злата Мегленска]] — женски камерен [[хор]] од Скопје == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://sitel.com.mk/node/103009 Напис за житието на Злата Мегленска и нејзиното значење] — [[Сител]] * [http://preminportal.com.mk/content/view/579/62/ На празникот на света Злата Мегленска - Мисисага] — Премин Портал {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Злата Мегленска}} [[Категорија:Македонски светци]] [[Категорија:Православни светци]] [[Категорија:Христијански светци од XVIII век]] [[Категорија:Луѓе од Слатина (Воденско)]] [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Великомаченици]] [[Категорија:Христијански светци од 18 век]] dmaedjifrjrhedtv6xkj4e9d229jdwu Бане Андреев 0 23465 5622305 5617028 2026-08-31T18:55:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622305 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бане Андреев | image = Bane Andrejev.JPG | alt = | caption = Бане Андреев-Ронката | birth_name = | birth_date = 12 август 1905 | birth_place = [[Велес]], [[Османлиска Империја]] | death_date = 31 октомври 1980 | death_place = [[Белград]], [[СР Србија]], [[СФР Југославија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Бане Андреев - Ронката''' ({{роден во|Велес}}, {{роден на|12|август|1905}} — {{починал во|Белград}}, {{починал на|31|октомври|1980}}<ref>С. Николов „Бане Андреев - Ронката“, „Вардарски глас“, 13 ноември 1980, 11 стр.</ref>) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и повоен министер во сојузната влада. Репресиран е за време на [[Информбиро]]то. Носител е на [[Партизанска споменица 1941]]. == Помеѓу двете светски војни == Бане Андреев завршил основно училиште и гимназија во Велес. Во [[1922]] година станува член на [[СКОЈ]], а во [[1923]] година на [[КПЈ]]. Во [[1924]] година станува член на Месниот комитет на КПЈ за Велес и на Покраинскиот комитет на СКОЈ за Македонија. Учествува како делегат на Покраинската конференција на [[СКОЈ]] за Македонија, а во [[1926]] година е избран за член на ЦК на СКОЈ. Во август 1926 година е уапсен, но во април [[1927]] година, по осум-месечен притвор, е ослободен. Студира на [[Белградски универзитет|Белградскиот универзитет]]. Поради активностите во СКОЈ е следен од полицијата и, во големата провала на комунистите во Белград, ноќта помеѓу 11 и 12 јануари [[1929]] година е уапсен и во мај истата година е осуден на 15 години според [[Закон за заштита на државата|Законот за заштита на државата]]. Ја издржува казната во [[Лепоглава]] и [[Сремска Митровица]], откаде бега на [[22 август]] [[1941]] година, заедно со поголема група комунисти. Во [[1939]] година [[Кочо Рацин]] нему му ја посветува песната „[[:s:Татунчо|Татунчо]]“ од стихозбирката „[[Бели мугри]]“, преку посветата пред песната „На Бана“.<ref>Блаже Конески „За Кочо Рацин: есеи, беседи, прилози“, „Култура“, Скопје, 1994, 80 стр.</ref> == НОБ == [[Податотека:Polnomoshno za AVNOJ.pdf|мини|десно|Полномошно на Бане Андреев - Ронката, од членови на АВНОЈ од Македонија за застапување, гласање и донесување на решенија во нивно име за проблемите што ќе се решаваат во АВНОЈ.]] По случувањата со [[Методија Шаторов - Шарло]], во септември 1941 година е составен нов ПК на КПЈ за Македонија во состав: [[Лазар Колишевски]], Бане Андреев, [[Борка Талески]], [[Благоја Јанков]], [[Вера Ацева]] и [[Мара Нацева]]. На чело на ПК е поставен Лазар Колишевски, но во текот на ноември 1941 г. тој е притворен од полицијата и на негово место доаѓа Бане Андреев. Тој продолжува да го води Покраинскиот комитет по патот на Шарло. Во пролетта 1942 година под негово раководство биле формирани велешкиот, прилепскиот, преспанскиот и крушевскиот партизански одред. Еден од поголемите во тоа време беше велешкиот одред формиран на 21 април 1942 година на Лисец. Видниот комунистички раководител во Македонија [[Мирче Ацев]] со свое писмо до ЦК на КПЈ од 9 август 1942 г. соопштува дека новото раководство на чело со Бане Андреев, после затворањето на Колишевски оди по патот на Шаторов, заземајќи став дека: {{Цитатник|''«...Македонскиот народ уште ја нема изживеано својата илузија за ослободување, дека уште им верува на бугарските власти..., дека нема услови ниту објективни, ниту субјективни за водење на партизанска војна, од тоа призлегува дека не треба да создаваме партизански отреди...Продолжи политиката на Шаторовото раководство, таа дури се продлабочи.»''}} Југословенското комунистичко раководство е незадоволно од своите неуспеси во Македонија и неможноста да ги изолира македонските комунисти од Бугарија. На 16 јануари Тито изпраќа писмо до македонските комунисти во кое кажува: {{Цитатник|''Главните одлики на партиската организација во Македонија се следните: Несигурноста во спроведувањето на политичката линија на нашата партија, колебање во нејзиното преименување на практика, организациона бркотница и слабост, мек однос спрема колебливите, странски опуртунистички и непартиски елементи внатре во партијата, тесно поставување на прашањето за слобода и независност на македонскиот народ, необврзаност на народните маси во водењето на акции, неизживеаност и либерален однос спрема автономичките тенденции од организациско партиен карактер, како и автономистичките тенденции од национален карактер!''}} Поради сите овие случувања во ПК на КПЈ за Македонија, во Македонија се испратени инструктори од [[Србија]] и [[Црна Гора]]. Така, прв пристигнува инструкторот на ЦК на КПЈ [[Добривое Радославлевиќ]], а во текот на февруари 1943 и [[Светозар Вукмановиќ-Темпо]] – делегат на ЦК на КПЈ. Од јуни 1943 година Бане Андреев бил избран за член на Централниот Комитет на новоформираната Комунистичка партија на Македонија. Централниот Комитет на [[КПМ]] е во состав: [[Лазар Колишевски]] (не присуствувал на своето избирање) – полит. секретар, [[Мара Нацева]] – орг. секретар, членови: [[Цветко Узуновски]], [[Кузман Јосифовски Питу]], [[Страхил Гигов]] и Бане Андреев. Во април [[1943]] година Бане Андреев е уапсен од бугарската полиција во [[Битола]] и до ноември истата година е интерниран во Северна [[Бугарија]] (село [[Шијаково]]). Во [[1944]] година е избран за член на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]], а подоцна и за потпретседател на АСНОМ. Тој има и свое обраќање на денот на Заседанието на АСНОМ. Во рефератот кој е колективен труд на Иницијативниот одбор и на членови на ЦК КПМ и Главниот штаб на НОВ и ПОМ, меѓу друго се вели: {{Цитатник|''...На овој историски ден, на Илинден 1944 година, судбоносен за развитието на македонскиот народ, се состануе првото во историјата на нашиот народ Народно собрание - АСНОМ, како симбол на национална слобода и прокламатор на првата во историјата после Самуилоа македонска држава кое претставува кулминациона точка и е преломен момент во историјата на нашиот народ, кој ќе почне една нова епоха, епоха на творческа работа, национален живот, епоха на напредок. Во овој свет историски момент требе да кажеме оти македонскиот народ през векови тежки борби и натчовечни напреженија везден имал пред очите слободата на целиот македонски народ во рамки на слободна македонска држава. Во овој момент, кога целиот борчески пиемонт во Македонија е ангажиран во борбата против фашискиот окупатор, тој ги кани и останалите два дела на македонскиот народ да влезат во големиот антифашиски фронт, дека това е едниот пат за спечелување на правото на самоопределение и дека това е единствениот начин за обединение на целиот македонски народ во слободната заедница на слободните народи на Југославија. Борческиот пиемонт на Македонија тржествено прокламира оти нема да откаже никаква помош и нема да жали никакви жертви за ослободуене и на другите два дела на нашиот народ и за општото обединение на целиот македонски народ. Ако се знае оти борческиот пиемонт на Македонија е дел на Титова Југославија, тогај ќе стане јасно колку голема може да биде нашата помош и колку тврдо е нашето желание за обединението на целиот наш народ.}} Меѓу другото во истиот реферат вели: {{Цитатник|''...Правото на македонскиот народ оди до самоопределуене, отцепуене и присаединуене со други народи.}} == По ослободувањето == По ослободувањето, во март [[1945]] година е назначен за министер за рударство во Привремената влада на [[СФРЈ|Демократска федеративна Југославија]]. На изборите за Уставотворното собрание во ноември 1945 година е избран за пратеник. По формирањето на првата Влада на ФНРЈ, повторно е избран за министер за рударство. На Петтиот конгрес на КПЈ во јули [[1948]] година е избран за кандидат за член на ЦК КПЈ, а на Првиот конгрес на КПМ во декември истата година е избран за член на Централниот комитет. Поради сомнеж дека прикриено ја поддржува политиката на [[Советскиот Сојуз]] и на [[Информбиро|Резолуцијата на Информбирото]], Андреев на [[16 јуни]] [[1949]] година пишува изјава во „Борба“ во која ја искажува својата верност на југословенската партија.<ref>Ivo Banac "Sa Staljinom protiv Tita", "Globus", Zagreb, 1990, 190 str.</ref> Сепак, наскоро е уапсен, по што на [[17 јануари]] [[1950]] година е исклучен од КПЈ<ref>Димче Најчески „Голооточки сведоштва“, Скопје, 2002, книга втора, 92 стр.</ref> и е разрешен од сите политички функции. Ги ревидира своите ставови во однос на судирот со СССР и подоцна повторно е примен во [[СКЈ]]. Се вработува во Институтот за економски истражувања на [[Србија]], каде работи повлечено од државно-политичките збиднувања до своето пензионирање во [[1965]] година.<ref>„Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 60-61 стр.</ref> Починал во Скопје во 1980 година. == Поврзано == * [[Марија Андреева]] == Наводи == <references /> == Литература == * Бане Андреев „Сеќавања“, „Нова Македонија“, 2-16 септември 1989. == Надворешни врски == * [http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/356/RS-II-116-1946-1-2.pdf?sequence=5&isAllowed=y Бане Андреев, „За некои 'теории' на повампирените големобугарски шовинисти“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210412040746/http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/356/RS-II-116-1946-1-2.pdf?sequence=5&isAllowed=y |date=2021-04-12 }}, 1946. * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1919&stID=55485&pR=3 Сто години од раѓањето на Бане Андреев]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ {{Сојуз на комунистите на Македонија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Андреев, Бане}} [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Репресирани поради Резолуцијата на Информбирото]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Делегати на АВНОЈ]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Србија]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] dx05tkwemkyi3f7mzg867alif0bovjr Кралство Црна Гора 0 25391 5622215 5605288 2026-08-31T14:00:35Z Buli 2648 5622215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Краљевина Црнa Горa<br />''Kraljevina Crna Gora'' |conventional_long_name = Кралство Црна Гора |common_name = Црна Гора | |continent = Европа |region = Балкан |country = Црна Гора |era = Прва светска војна |government_type = Уставна монархија | |year_start = 1910 |year_end = 1918 | |year_exile_start = 1916 |year_exile_end = 1922 | |event_start = 50-годишнина од владеењето на Никола Петровиќ |date_start = 28 август |event_end = Станала дел од [[Кралство СХС|Кралството СХС]] |date_end = 28 ноември 1918 | |event1 = [[Лондонски договор, 1913|Лондонски договор]] (крај на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]]) |date_event1 = 30 мај 1913 |event2 = капитулација под власта на [[Австроунгарија]] |date_event2 = 16 јануари 1916 | |p1 = Кнежевство Црна Гора |flag_p1 = Flag of the Principality of Montenegro.svg |s1 = Кралство Србија |flag_s1 = State Flag of Serbia (1882-1918).svg | |image_flag = Flag of the Kingdom of Montenegro.svg |image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Montenegro.svg |image_map = Kingdom of Montenegro (1914).svg |image_map_caption = Кралството Црна Гора во 1914. | |capital = Цетиње |capital_exile = [[Бордо]], [[Неји-сир-Сен]] (Париз) |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= | |national_motto = ''Крст, Дом, Слобода'' |national_anthem = „[[Убавој нам Црној Гори]]“ |common_languages = [[Српски јазик|српски]] |religion = [[Српска православна црква]] |currency = [[Црногорски перпер]] | |leader1 = [[Никола I Петровиќ|Никола I]] |year_leader1 = 1910-1918 |title_leader = Крал&sup1; |title_deputy = [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] |deputy1 = Лазар Томановиќ |year_deputy1 = 1910-1912 (прв) |deputy2 = Евгение Поповиќ |year_deputy2 = 1917-1918 (последен) |title_deputy = | |legislature = Народно собрание на Црна Гора | |stat_year1 = 1910 |stat_area1 = 9475 |stat_year2 = 1911 |stat_pop2 = 220000 |stat_year3 = 1912 |stat_area3 = 14442 |stat_year4 = 1914 |stat_pop4 = 500000 |stat_year5 = 1917 |srat_area5 = 620000 |today={{знаме|Montenegro}} {{знаме|Serbia}} |footnotes = &sup1;впрочем во земјата немало [[парламентарна демократија]] бидејќи уставот му давал практично апсолутна власт на владетелот }} '''Кралство Црна Гора''' ([[српски јазик|српски]]: ''Краљевина Црнa Горa'') — кралство во Југозападна Европа. Престолнината на кралството била во [[Цетиње]]. Кралството Црна Гора е период во историјата на Црна Гора, кој траел од 1910 – 1918 година. Кралството Црна Гора настанало од [[Кнежевство Црна Гора|Кнежевството Црна Гора]] и било монархија, чиј денешен наследник е [[Црна Гора|Република Црна Гора]]. Легално, кралството било [[уставна монархија]], а во пракса владеењето било [[Апсолутистичка монархија|апсолутистичко]]. Единствениот крал на Кралството Црна Гора бил [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]]. == Историја == [[Податотека:King Nikola of Montenegro.jpg|лево|мини|318x318пкс|Никола I Петровиќ, единствениот крал на Кралството Црна Гора]] [[Податотека:Serbian and Montenegrin officers in Đakovica, 1913.jpg|лево|мини|247x247пкс|Српски и црногорски офицери во Ѓаковица, во 1913 година.]] Принцот [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]] ја прогласисл Црна Гора за кралство на 28 август (15 август по стариот календар) 1910 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dlib.me/skenovi/glas-crnogorca-nedjeljni-list-za-politiku-i-knjizevnost1-1910/08-15-broj-35/185.jpg|title=Глас Црногорца|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref> со што ја подигнал земјата од тогашниот ранг на кнежевство. Тој се прогласил за крал Никола I, а со земјата владеел од 1861 година како принц. Во текот на своето владеење, посебно на почетокот на [[XX век]], тој иницирал неколку реформи за модернизација на земјата, вовел устав и нова валута наречена [[црногорски перпер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mondo.me/a562622/Info/Drustvo/PERPERI-Jedini-crnogorski-drzavni-novac.html|title=Priča o crnogorskim perperima: Više od novca! FOTO|work=MTELCG|language=en-US|accessdate=2019-04-01}}</ref> === Балкански војни === На почетокот на 20 век, помеѓу балканските држави бил склопен воено-политички сојуз за војна против [[Отоманско Царство|Османлиите]]. Првичниот договор бил меѓу [[Кралство Грција|Грција]] и [[Царство Бугарија|Бугарија]], ни им се приклучила [[Кралство Србија|Србија]], а по потпишувањето на спогодбата со Србија, во септември 1912 година, на овој сојуз се приклучила и Црна Гора. Според спогодбата, црногорската војска требала со главниот дел од својата војска да дејствува кон [[Скадар]], северна Албанија и Македонија, а со помалиот дел од војската да се насочи кон [[Нови Пазар]] и [[Санџак]]. Според направената спогодба меѓу членките на сојузот, до 15 октомври [[1912]] година, требало да се објави војна на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]]. Затоа Црна Гора, според таа спогодба, на 26 септември 1912 година им објавила војна на Османлиите.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=211}}</ref> Во времето на објавување на војната, црногорската војска броела нешто повеќе од 35.000 војници. Таа била поделена во три оперативни групи: Приморска, Зетска и Источна. Приморската група броела 8.000 војници, Зетската имала околу 15.000 војници, а Источната околу 13.000 војници. Командант на Приморскиот одред бил бригардирот [[Митар Мартиновиќ]], командант на Зетскиот одред бил престолонаследникот [[Данило Петровиќ (принц)|Данило]], а командант на Источниот одред бил сердарот [[Јанко Вукотиќ]]. Задача на Приморскиот и Зетскиот одред била да го заземат Скадар, кој бил најважната воена цел на Црна Гора, додека Источниот одред имал за задача да го спречи продорот на османлиските сили преку [[Тара]] и да го спречи заземањето на Полиње и Метохија. Воените дејствија започнале истиот ден кога била објавена прокламацијата за објава на војна. Утрото на 26 септември 1912 година, кралскиот син Петар од брдото Горица ги истрелал првите топовски гранати кон турските тврдини. На овој чин бил присутен и кралот Никола. Следел нападот на турските утврдувања во градот [[Тузи]] од страна на Зетскиот одред, и тој бил брзо освоен, со што патот кон Скадар бил отворен. Кон крајот на октомври 1912 година, започнала опсадата на Скадар. Скоро истовремено, Приморскиот одред од [[Бар (град)|Бар]] тргнал кон [[Бојана (река)|Бојана]] и [[Тарабош]] и по заземањето на турските утврдувања и овој одред тргнал да го опседнува Скадар и го освоил градот [[Леска (Албанија)|Леска]] и [[Свети Јован (Албанија)]]. Додека траеле воените операции на Приморскиот и Зетскиот одред на Скадарскиот фронт, Источниот одред тргнал кон Полимље и Метохија. За помалку од 30 дена (од 26 септември до 22 октомври) биле заземени: [[Мојковац]], [[Беране]], [[Бијело Поље]], [[Рожаје]], [[Пљевља]], [[Плав]], [[Гусиње]], [[Пеќ]] и [[Ѓаковица]]. До крај на октомври (по новиот календар ноември) во сите освоени територии била воспоставена црногорска власт. По завршените воени дејствија, поголем дел од Источниот одред бил префрлен кај Скадар. ==== Опсадата на Скадар ==== Во втората половина на ноември 1912 година, било склучено примирје кое траело до февруари следната година, но опсадата на Скадар не била повлечена. Освојувањето на Скадар било од суштествено значење за Црна Гора. Власта на Црна Гора сметала дека со освојувањето на Скадар, Црна Гора ќе ја има потполната контрола над областа на [[Скадарско Езеро|Скадарското езеро]] и ќе ја има можноста да пристапи кон регулација на водите на таа област. Со продлабочување на изворот на реката [[Бојана (река)|Бојана]], кое било во турски раце, би се намалило нивото на езерските води, со што Црна Гора би добила околу милион рала обработлива земја. На тој начин, со еден потег би биле решени неколку големи суштински проблеми на црногорската држава: недостиг на обработлива плодна земја, намалување на иселувањето на црногорското население и зголемување на државниот буџет за околу 20% од собирање на данок на земја. Токму затоа освојувањето на Скадар се сметало за спасоносно решение. Големите сили, првенствено [[Австроунгарија]], барале од Црна Гора да прекине со опсадата на Скадар, меѓутоа владата на Црна Гора не сакала да се повлече, дури ни кога Австроунгарија и се заканила. Кон крајот на 1912 година, кралот Никола запишал: ''„Ние сме решение се да испревртиме, ако Скадар ни се оспори. Ние не блефираме, туку сме решиме да за него, ако треба и изгинеме“''. Тој сметал дека ако ја изгубат Битката за Скадар, ќе добијат во соседство нова држава [[Кнежевство Албанија|Албанија]] – австроунгарска творба, со што неговата полувековна борба за ослободување од османлискиот обрач ќе заврши со добивање на уште поопасен и посмртоносен сосед. Токму затоа враќањето на Скадар кралот Никола го доживувал не само како личен животен пораз, туку како и пораз на политичката идеја стара два века, позади која стоела династијата [[Петровиќ-Његош|Петровиќи]], чиј потомок бил и самиот тој. Во февруари 1913 година, на црногорската војска во опсадата на Скадар им се придружиле и српските воени единици. Соработката на двете восјки траела сѐ до април, кога големите сили решиле Скадар да и припадне на Албанија, по што српските трупи ја напуштиле опсадата. Но, црногорската војска и покрај предупредувањата на Австроунгарија и [[Руско Царство|Русија]] жестоко го нападнала Скадар и во април 1913 година го освоила. Нападот на добро утврдениот Скадар ги чинело Црногорците 2000 загинати војници. Притисокот, посебно на Австроунгарија, по заземањето на градот, бил уште поголем. Таа барајќи повлекување на Црна Гора ја затворила границата со неа и се заканувала дека ќе го нападне и заземе градот [[Бар (град)|Бар]]. Во ваква тешка ситуација, Црна Гора на крај на април морала да донесе одлука за напуштање на Скадар. На 30 мај 1913 година, во [[Лондон]] бил потпишан мировен договор, со кој завршила војната на балканските сојузници против Османлиското Царство. Со одлуките на овој мировен договор, Османлиското Царство, после пет века владеење, се повлекла од Балканот. === Нова Црна Гора === По завршувањето на војните, на Меѓународната конференција биле исцртани новите граници на Балканот. Црна Гора, иако не го добила [[Скадар]], добила проширување од околу 5000 км<sup>2</sup>. Во нејзиниот состав влегле: Малесија, дел од Новопазарскиот Санџак, дел од Метохија сè до [[Бел Дрим]] и градовите: [[Мојковац]], [[Бијело Поље]], [[Беране]], [[Рожаје]], [[Гусиње]], [[Плав]], [[Пеќ]] и [[Ѓаковица]]. Со новите граници за првапт во новиот век била направена територијална врска меѓу Црна Гора и Србија. Цената за ова била голема – загинале околу 3.100 војници, а околу 6.500 биле ранети. Со територијалното проширување Кралството Црна Гора добило околу 240.000 нови поданици. Од тој број 180.000 биле неправославни и тоа 160.000 [[муслимани]] и 20.000 [[Римокатоличка црква|католици]], со што значително била сменета конфесионалната структура во земјата. „Новата“ Црна Гора по Балканските војни била потполно и културолошки и општествено и политички различна од традиционалната нахијска, стара Црна Гора, која се протегала меѓу [[Скадар]], [[Ловќен]], [[Морача]] и [[Паштровачка Гора]] и која била јадрото на независната држава создадена во [[XVIII век]]. Гледајќи во целина, воените територијални придобивки во Балканските војни не биле за преголемо радување за Црна Гора. Сиромашната и исцрпена држава добила голем територијален простор, со бројно население, кое, ако сакала да ѝ биде од корист, морала прво административно да го уреди, комуникациски да го поврзе со државното средиште и секако социјално да го култивира. Ниту за еден од овие потфати Црна Гора немала сили. Уште поголем проблем било интегрирањето на новото население кое го сметало Османлиското Царство за своја држава и кај кое големото воено насилство дополнително создало поголем отпор кон интеграцијата. Покрај овие сопствени проблеми, Црна Гора се соочила со друг, можеби и поголем, проблем по Балканските војни. Протерувањето на Османлиското Царство од балканските земји значело губење на важноста и поддршката за Црна Гора од страните земји, првенствено од Русија. Руската политика по 1913 година, јавно и отворено го протежирала својот нов став дека не е потребна заштита на Црна Гора и дека со отстранувањето на Османлиското Царство таа треба да се спои со Србија.<gallery> Податотека:Černohorské knížectví v roce 1878.jpg|Кнежевството Црна Гора во 1878 година. Податотека:Montenegro1913 sr.png|Кралството Црна Гора во 1913 година. Податотека:Černohorské království v roce 1914.jpg|Кралството Црна Гора во 1914 година, со новоосвоените територии. </gallery> === Прва светска војна === [[Податотека:Mojkovacka bitka.PNG|мини|308x308пкс|Мојковачката битка, 6-7 јануари 1916 година.]] [[Прва светска војна|Првата светска војна]] започнала [[1914]] година, а завршила во [[1918]] година и била првиот воен судир од глобални размери во историјата на човештвото. Во војната учествувале повеќе од 70 милиони војници, а таа се водела помеѓу двата блока: блокот на [[Централни сили|Централните сили]] и блокот на [[Антанта]]та, на која и припаѓала и Црна Гора. Повод за војната бил [[Атентат врз Франц Фердинанд|атентатот врз австроунгарскиот престолонаследник]], надвојводата [[Франц Фердинанд]], во [[Сараево]], на 15/28 јуни 1914 година.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=212}}</ref> Веста за атентатот стигнала до [[Цетиње]] истиот ден некаде околу 17 часот. Во тоа време кралот Никола бил во воз на пат меѓу [[Салцбург]] и [[Трст]]. Тој се вратил во Црна Гора два дена по атентатот и веднаш испратил телеграма со сочувство до австроунгарскиот цар [[Франц Јосиф]]. Истовремено во Црна Гора била прогласена 15-дневна дворска жалост. Бидејќи [[Австроунгарија]] за одговорна за атентатот ја сметала владата на [[Кралство Србија|Кралството Србија]], таа испратила владина нота со барање до српската влада и таа да учествува во истрагата околу атентатот.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=215}}</ref> Бидејќи српската влада тоа го одбила, истото послужило како повод за објавување на војна на 28 јули 1914 година. Истиот ден кога била објавена војната, кралот Никола спровел мобилизација на војската на Црна Гора. После тоа следеле низа на формални потези: црногорското народно собрание побарало од владата да објави војна на Австроунгарија, а кралот и владата на 6 август, согласно со барањето на собранието, донело одлука за објавување на војна. На почетокот од големиот воен судир, во 1914 година, Црна Гора била една од осумте завојувани земји. На една страна биле: [[Руско Царство|Русија]], [[Франција]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]], [[Кралство Србија|Србија]], [[Кралство Белгија|Белгија]] и Црна Гора; а на другата страна Австроунгарија и [[Германско Царство|Германија]]. Така судирот помеѓу Србија и Австроунгарија прераснал во светска војна. Во времето на објавувањето на војната, црногорската војска била поделена во 6 дивизии, со вкупно 35.000 мобилизирани војници. Подоцна, мобилизацијата била проширена и бројот на војниците пораснал прво на 45.000, па на 48.000. Наспроти нив, австроунгарската војска броела 72.000 војници. Имало три главни оперативни региони: околу [[Пљевља]], околу [[Грахово]] и на планинскиот масив [[Ловќен]], или т.н. Плеваљски, Херцеговски и Ловќенски фронт. Во текот на првата година од војната, немало судири од поголеми размери меѓу Црна Гора и Австроунгарија. Херцеговскиот одред на почетокот од август извршил напад и напредување кон [[Требиње]] и [[Билеќа]], но во средината на август биле принудени да се повлечат, но Австроунгарија не успеала да го заземе Грахово. Од октомври следело затишје на воените судири. На фронтот кај Пљевља, првите воени судири се случиле во втората половина од август, кога по нападот Австроунгарија успеала да го заземе градот. На крајот од август имало заедничка акција со српската војска кон југоисточна [[Босна (регион)|Босна]], при која Црна Гора успеала да го поврати градот. Борбите продолжиле, па во септември биле заземени [[Горажде]] и [[Фоча]], а кон крајот на месецот, по заземањето на планината Романија, тие дошле до [[Сараево]]. По противнападот на Австроунгарија, црногорската војска се повлекла.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=222}}</ref> Најмалку борби се воделе на Ловќенскиот фронт. До крајот на декември 1914 година, скоро и да немало воени судири. Во текот на ова затишје црногорската војска успеала во јуни 1915 година да го заземе [[Скадар]]. Кога во октомври 1915 година, почнала австроунгарската-германска офанзива на Србија, почнале и судирите на Санџачкиот фронт и до декември со постојаните напади на Австроунгарија бил заземен градот [[Пљевља]]. Целта била да Австроунгарија го заземе правецот Пљевља-Мојковац-Матешево за да го спречи повлекувањето на српската војска преку територијата на Црна Гора кон Скадар. По Пљевља, тие продолжиле по долината на реката [[Тара]] и кон [[Мојковац]]. Наредбата на врховната команда на црногорската војска била дека непријателот мора да се запре на Тара, дури и по цена на загинување на последниот војник. Со одбраната на воените положби од Тара до Мојковац, српската војска се повлекувала низ Црна Гора по патот за [[Подгорица]], кон Скадар и [[Драч]]. Во почетокот на декември 1915 година, тука се нашла српската влада и врховната воена команда. Операцијата на повлекување и на последните српски сили преку територијата на Црна Гора, завршиле на 5 јануари 1916 година, кога околу 90.000 српски војници се нашле на просторот меѓу Скадар, Драч и [[Тирана]]. Австроунгарската офанзива на Црна Гора го достигнала врвот во јануари 1916 година. Целта била потполно да се уништи црногорската војска. Австроунгарија имала околу 150.000 војници наспроти 38.000 црногорски војници. Судирот бил на секторот Мојковац-Левер Тара и историски е познат како [[Мојковачка битка]]. Оваа позната и најтешка црногорска битка во Првата светска војна била и нејзина најголема победа, кога малата војска на Црна Гора успешно се спротивставила и успеала да го спречи продирањето на Австроунгарија во средиштето на Црна Гора. ==== Окупација и ослободување ==== [[Податотека:Alexius WW1 Kapitulation Montenegros.jpg|мини|255x255пкс|Капитулација на црногорската војска во почетокот на 1916 година.]] Сепак во 1916 година, принцот Мирко и дел од членовите на владата ја потпишале капитулацијата, ја разоружале војската и дозволиле Австроунгарија да воспостави своја администрација. Дел од војниците се вратиле дома, дел отишле во комити, а дел избегал во странство и дел се повлекол заедно со српската војска, преживувајќи ја целата нејзина голгота, за да подоцна заедно влезат на [[Македонски фронт|Солунскиот фронт]]. Австроунгарија веднаш по преземањето на администрацијата го укинала [[Кирилица|кириличното писмо]] и ја наметнала [[латиница]]та.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novosti.rs/vesti/planeta.300.html:466325-CG-I-zivot-hteli-da-daju-za-cirilicu|title=CG: I život hteli da daju za ćirilicu|work=www.novosti.rs|language=sr-Latn|accessdate=2019-03-31}}</ref> Црна Гора била под окупација на Австроунгарија во текот на следните две години, а кога во [[1917]] година била потпишана [[Крфска декларација|Крфската декларација]], немало црногорски потписник. По пробивањето на Солунскиот фронт, сојузничките трупи ја окупирале Црна Гора, а откако српската војска влегла во [[Подгорица]], [[Караѓорѓевиќи]] ја искористиле систуацијата и во собранието во Подгорица прогласиле обединување на Црна Гора и Србија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=4LPfuwer21EC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Balkan Anschluss: The Annexation of Montenegro and the Creation of the Common South Slavic State|last=Pavlovic|first=Srdja|date=2008|publisher=Purdue University Press|isbn=9781557534651|language=en}}</ref> === Обединување со Србија === [[Податотека:Andrija Radovic.jpg|лево|мини|267x267пкс|Андрија Радовиќ, главниот заговорник за обединување на Црна Гора со Србија.]] Кон крајот од [[1918]] година, во договор со [[Црногорски одбор за народно обединување|Црногорскиот одбор за народно обединување]], а без претходен договор со црногорскиот крал [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]], биле обединети Србија и Црна Гора. По овој чин избила т.н. [[Божиќна побуна]] на т.н. [[Зеленаши]], кои биле против безусловното обединување со Србија. Таканаречените [[Бјелаши]], кои биле приврзаници на обединувањето со помош на сојузниците ја загушиле побуната. Сепак, воените борби на црногорските комити, кои биле против, продолжиле сѐ до 1924 година, кога тие ја прифатиле амнестијата на кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ]]. Кралот Никола испратил барање до [[Париска мировна конференција (1919)|Париска мировна конференција]] да се врати независноста на Црна Гора, но неговата молба била одбиена. Тој починал 1921 година, во [[Антиб]] во егзил. Некои од комитите, Зеленашите и бившите војници на војската на Кралството Црна Гора, по окупацијата на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] во 1941 година, и по формирањето на проокупаторската власт, влегле во состав на антикомунистичката милиција и на вооружените сили (Ловќенска бригада) на новата држава и биле познати под името Крилаши. Овие единици биле расформирани во 1944 година, кога влегле [[партизан]]ите и [[Југословенска народна армија|ЈНА]]. == Административна поделба == Во [[1910]] година, бил донесен Новиот закон за административна поделба на земјата, според кој Црна Гора била поделена во десет области и 56 капетании. Со законот, бројот на областите бил двојно зголемен, а бројот на капетаниите останал ист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?hl=sr&id=zQ01AAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Istorija srpske državnosti: Srbija i Crna Gora : novovekovne srpske države|last=Popov|first=Čedomir|publisher=Српска академија наука и уметности|language=sr}}</ref> Областите биле: Катунска, Ријечко-љешанска, Приморско-црмничка, Зетска, Брдска, Никшиќка, Вучедолска, Дурмиторска, Морачко-ровачка, Васојевиќка. Новите области добиени по Балканските војни, биле поделени на четири административни области: Пеќска, Беранска, Бјелопољска и Пљеваљска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.udi.rs/articles/z_andrijasevic_2014_1.pdf|title=О неким особеностима црногорског друштва 1914. године|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308074659/http://www.udi.rs/articles/z_andrijasevic_2014_1.pdf|archive-date=2016-03-08|dead-url=|accessdate=|url-status=dead}}</ref> == Државно уредување == Кралството Црна Гора официјално било [[Уставна монархија|уставна и парламентарна монархија]], но во суштина било [[апсолутистичка монархија]]. Првиот црногорски устав бил донесен на 19 декември 1905 година, но целата власт била во рацете на [[Монархија|монархот]]. *'''Монарх''' (кнез, а подоцна крал) бил и врховен заповедник на воените сили, кои се состоеле од војска, полиција и жандармерија. Монархот бил личност која одлучува за објавување на војна и за сојузништва. Тој имал овластувања да го свикува и распушта парламентот, да ги поставува државните службеници, министрите и судиите. Според уставот, кој бил донесен од самиот крал [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]], владетелот не можел да биде повикан на каква било одговорност. Законодавството го правеле монархот и собранието. *'''Црногорско народно собрание''' - првпат било основано во октомври 1906 година. Црногорското народно собрание имало релации со монархот дефинирани со устав, така да ниту еден закон во државата не можел да биде донесен, укинат или променет без негово одобрение. Монархот не можел самостојно да донесе одлука за донесување/промена на [[данок]]от, задолжување во странство и усвојување на државниот буџет без согласност на парламентот. Од друга страна, собранието немало право за предложување на закони, ниту за усвојување, ако монархот претходно не го верифицирал. Собранието не можело да повика на политичка одговорност министри или владата во целина, туку нив можел да ги отповика само монархот. *'''Министерски совет на Црна Гора (влада)''' - бил дел од [[Извршна власт|извршната власт]], но во потполност зависел од монархот. Владата се состоела од шест министерства. *'''Судска власт''' - се состоела од Велики суд и областни судови. Граѓанските спорови во последната инстанца можел да ги решава директно и самиот монарх, што било укинато по 1902 година, иако монархот и понатака можел да ублажува казни или да даде помилување. *'''Државен совет''' - според уставот, тој бил највисокото управно тело, правен советник на монархот и собранието за усвојување на закони, но неговите одлуки биле полномошни дури откако кралот ќе ги верификувал. *'''Уставот''' на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежевството Црна Гора]] бил донесен во декември 1905 година, се смета дека било донесено поради надворешни притисоци. Во [[Руско Царство|Русија]], во октомври 1905 година, биле донесени уставни промени и била формирана Дума, така да Црна Гора не сакала да остане единствена во Европа, покрај [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]], без устав и собрание. == Дипломатски односи == Надворешната политика била во потполност во рацете на кралот. Во главниот град [[Цетиње]], од 1879 година до 1916 година, постоеле амбасади на: [[Австроунгарија]], [[Царство Бугарија|Кралството Бугарија]], [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], [[Франција]], [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Кралство Грција|Кралството Грција]], [[Кралство Италија|Кралството Италија]], [[Германско Царство|Германското Царство]], [[Кралство Србија|Кралството Србија]], [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] и [[Руско Царство|Руското Царство]]. Црна Гора по признавањето во 1878 година, па сѐ до 1921 година, ги имала следните амбасади: во [[Белград]], [[Истанбул]], [[Париз]] и [[Вашингтон]]. Освен амбасади, Кралството Црна Гора имало и мрежа на конзуларни претставништва. Црна Гора била прва [[Православие|православна]] држава во историјата, која со конкордатот меѓу неа и [[Светата Столица|Светата столица]], во Рим, во 1886 година го дефинирала статусот на своите граѓани од [[Римокатоличка црква|католичка]] вероисповед. == Образование == Бројот на училиштата од независноста до Балканските војни бил двојно зголемен. Првата црногорска гимназија била Цетинско-кнежевска-реална гиманзија и била формирана 1880 година. Во 1907 година била отворена гимназијата во Подгорица, а во 1913 година, во Никшиќ, Пљевље и Беране. Специјализирано училиште за Црногорки, т.н. ''Девојачки институт'' на Цетиње, работело од 1869 до 1913 година. == Стопанство и финансии == Стопанството во Кралството Црна Гора било во самите зачетоци. По уставот во 1905 година, биле верификувани законите за концесии, за истражување и експлоатација на руда, изградба на две хидроелектрани на реката [[Морача]], исушување на улцињското поле, но ништо од ова не било реализирано поради претстоечките војни. Во 1906 година, била отворена прва црногорска пивара во [[Никшиќ]]. Најголема поддршка за влез на италијански капитал и формирање на претпријатија со нивно вложување дала италијанската кралица [[Јелена Савојска]], која била ќерка на кралот Никола. Првата банка, ''Заложница црногорска'', била формирана во 1864 година, а во 1901 година била основана Никшичката штедилница. Потоа следело отворање на повеќе банки, за да во 1909 година биде основана Народна банка на Кнежевството Црна Гора. Сѐ до 1906 година, платниот промет на државата се одвивал преку валути од странските држави со кои се одвивале трансакциите. На 11.04.1906 година, со указ на кнез Никола било решено да се исковаат бронзени и никлени кованици, а на 2. март 1910 година, исто така со указ, биле пуштени првите златни [[Црногорски перпер|перпери]] - црногорски монети. == Галерија == <gallery widths="140" heights="140"> Податотека:Mome dragome narodu!.jpg|Кнежевската прокламација од 28 август 1910 година. Податотека:Proclamation of the Kingdom of Montenegro.jpg|Прогласување на Кралството Црна Гора Податотека:Crnogorski alaj barjak.png|Црногорски алај барјак, воено знаме Податотека:Skadar predaja zastave.jpg|Предавање на турското знаме на кралот Никола во Скадар. Податотека:Montenegrin officers in national costumes, R. Wyon (1904).jpg|Црногорски офицери во народна носија, 1904 година. Податотека:M 45 14 les monténégrins Lovcen au nord de Cettinié.jpg|Црногорски војници кај Ловќен, 1914 година. Податотека:Regierungsgebäude in Cetinje. (BildID 15570535).jpg|Владиниот дом во Цетиње, за време на австроунгарската окупација, 1917 година. </gallery> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20151006025741/http://www.thefirstworldwar.net/prvi-svetski-rat/operacije-crnogorske-vojske-1914/ Операции на црногорската војска во 1914 година] (српски) <br />{{Yug-timeline}} [[Категорија:Историја на Црна Гора]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа]] [[Категорија:Поранешни словенски држави]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1910 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година]] [[Категорија:Поранешни кралства]] gy9ktvn9s6o0f7hezmimwjtldmqscct 5622367 5622215 2026-08-31T23:16:42Z Buli 2648 5622367 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Краљевина Црнa Горa<br />''Kraljevina Crna Gora'' |conventional_long_name = Кралство Црна Гора |common_name = Црна Гора | |continent = Европа |region = Балкан |country = Црна Гора |era = Прва светска војна |government_type = Уставна монархија | |year_start = 1910 |year_end = 1918 | |year_exile_start = 1916 |year_exile_end = 1922 | |event_start = 50-годишнина од владеењето на Никола Петровиќ |date_start = 28 август |event_end = Станала дел од [[Кралство СХС|Кралството СХС]] |date_end = 28 ноември 1918 | |event1 = [[Лондонски договор, 1913|Лондонски договор]] (крај на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]]) |date_event1 = 30 мај 1913 |event2 = капитулација под власта на [[Австроунгарија]] |date_event2 = 16 јануари 1916 | |p1 = Кнежевство Црна Гора |flag_p1 = Flag of the Principality of Montenegro.svg |s1 = Кралство Србија |flag_s1 = State Flag of Serbia (1882-1918).svg | |image_flag = Flag of the Kingdom of Montenegro.svg |image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Montenegro.svg |image_map = Kingdom of Montenegro (1914).svg |image_map_caption = Кралството Црна Гора во 1914. | |capital = Цетиње |capital_exile = [[Бордо]], [[Неји-сир-Сен]] (Париз) |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= | |national_motto = ''Крст, Дом, Слобода'' |national_anthem = „[[Убавој нам Црној Гори]]“ |common_languages = [[Српски јазик|српски]] |religion = [[Српска православна црква]] |currency = [[Црногорски перпер]] | |leader1 = [[Никола I Петровиќ|Никола I]] |year_leader1 = 1910-1918 |title_leader = Крал&sup1; |title_deputy = [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] |deputy1 = [[Лазар Томановиќ]] |year_deputy1 = 1910-1912 (прв) |deputy2 = [[Евгение Поповиќ]] |year_deputy2 = 1917-1918 (последен) | |legislature = Народно собрание на Црна Гора | |stat_year1 = 1910 |stat_area1 = 9475 |stat_year2 = 1911 |stat_pop2 = 220000 |stat_year3 = 1912 |stat_area3 = 14442 |stat_year4 = 1914 |stat_pop4 = 500000 |stat_year5 = 1917 |srat_area5 = 620000 |today={{знаме|Montenegro}} {{знаме|Serbia}} |footnotes = &sup1;впрочем во земјата немало [[парламентарна демократија]] бидејќи уставот му давал практично апсолутна власт на владетелот }} '''Кралство Црна Гора''' ([[српски јазик|српски]]: ''Краљевина Црнa Горa'') — кралство во Југозападна Европа. Престолнината на кралството била во [[Цетиње]]. Кралството Црна Гора е период во историјата на Црна Гора, кој траел од 1910 – 1918 година. Кралството Црна Гора настанало од [[Кнежевство Црна Гора|Кнежевството Црна Гора]] и било монархија, чиј денешен наследник е [[Црна Гора|Република Црна Гора]]. Легално, кралството било [[уставна монархија]], а во пракса владеењето било [[Апсолутистичка монархија|апсолутистичко]]. Единствениот крал на Кралството Црна Гора бил [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]]. == Историја == [[Податотека:King Nikola of Montenegro.jpg|лево|мини|318x318пкс|Никола I Петровиќ, единствениот крал на Кралството Црна Гора]] [[Податотека:Serbian and Montenegrin officers in Đakovica, 1913.jpg|лево|мини|247x247пкс|Српски и црногорски офицери во Ѓаковица, во 1913 година.]] Принцот [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]] ја прогласисл Црна Гора за кралство на 28 август (15 август по стариот календар) 1910 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dlib.me/skenovi/glas-crnogorca-nedjeljni-list-za-politiku-i-knjizevnost1-1910/08-15-broj-35/185.jpg|title=Глас Црногорца|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref> со што ја подигнал земјата од тогашниот ранг на кнежевство. Тој се прогласил за крал Никола I, а со земјата владеел од 1861 година како принц. Во текот на своето владеење, посебно на почетокот на [[XX век]], тој иницирал неколку реформи за модернизација на земјата, вовел устав и нова валута наречена [[црногорски перпер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mondo.me/a562622/Info/Drustvo/PERPERI-Jedini-crnogorski-drzavni-novac.html|title=Priča o crnogorskim perperima: Više od novca! FOTO|work=MTELCG|language=en-US|accessdate=2019-04-01}}</ref> === Балкански војни === На почетокот на 20 век, помеѓу балканските држави бил склопен воено-политички сојуз за војна против [[Отоманско Царство|Османлиите]]. Првичниот договор бил меѓу [[Кралство Грција|Грција]] и [[Царство Бугарија|Бугарија]], ни им се приклучила [[Кралство Србија|Србија]], а по потпишувањето на спогодбата со Србија, во септември 1912 година, на овој сојуз се приклучила и Црна Гора. Според спогодбата, црногорската војска требала со главниот дел од својата војска да дејствува кон [[Скадар]], северна Албанија и Македонија, а со помалиот дел од војската да се насочи кон [[Нови Пазар]] и [[Санџак]]. Според направената спогодба меѓу членките на сојузот, до 15 октомври [[1912]] година, требало да се објави војна на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]]. Затоа Црна Гора, според таа спогодба, на 26 септември 1912 година им објавила војна на Османлиите.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=211}}</ref> Во времето на објавување на војната, црногорската војска броела нешто повеќе од 35.000 војници. Таа била поделена во три оперативни групи: Приморска, Зетска и Источна. Приморската група броела 8.000 војници, Зетската имала околу 15.000 војници, а Источната околу 13.000 војници. Командант на Приморскиот одред бил бригардирот [[Митар Мартиновиќ]], командант на Зетскиот одред бил престолонаследникот [[Данило Петровиќ (принц)|Данило]], а командант на Источниот одред бил сердарот [[Јанко Вукотиќ]]. Задача на Приморскиот и Зетскиот одред била да го заземат Скадар, кој бил најважната воена цел на Црна Гора, додека Источниот одред имал за задача да го спречи продорот на османлиските сили преку [[Тара]] и да го спречи заземањето на Полиње и Метохија. Воените дејствија започнале истиот ден кога била објавена прокламацијата за објава на војна. Утрото на 26 септември 1912 година, кралскиот син Петар од брдото Горица ги истрелал првите топовски гранати кон турските тврдини. На овој чин бил присутен и кралот Никола. Следел нападот на турските утврдувања во градот [[Тузи]] од страна на Зетскиот одред, и тој бил брзо освоен, со што патот кон Скадар бил отворен. Кон крајот на октомври 1912 година, започнала опсадата на Скадар. Скоро истовремено, Приморскиот одред од [[Бар (град)|Бар]] тргнал кон [[Бојана (река)|Бојана]] и [[Тарабош]] и по заземањето на турските утврдувања и овој одред тргнал да го опседнува Скадар и го освоил градот [[Леска (Албанија)|Леска]] и [[Свети Јован (Албанија)]]. Додека траеле воените операции на Приморскиот и Зетскиот одред на Скадарскиот фронт, Источниот одред тргнал кон Полимље и Метохија. За помалку од 30 дена (од 26 септември до 22 октомври) биле заземени: [[Мојковац]], [[Беране]], [[Бијело Поље]], [[Рожаје]], [[Пљевља]], [[Плав]], [[Гусиње]], [[Пеќ]] и [[Ѓаковица]]. До крај на октомври (по новиот календар ноември) во сите освоени територии била воспоставена црногорска власт. По завршените воени дејствија, поголем дел од Источниот одред бил префрлен кај Скадар. ==== Опсадата на Скадар ==== Во втората половина на ноември 1912 година, било склучено примирје кое траело до февруари следната година, но опсадата на Скадар не била повлечена. Освојувањето на Скадар било од суштествено значење за Црна Гора. Власта на Црна Гора сметала дека со освојувањето на Скадар, Црна Гора ќе ја има потполната контрола над областа на [[Скадарско Езеро|Скадарското езеро]] и ќе ја има можноста да пристапи кон регулација на водите на таа област. Со продлабочување на изворот на реката [[Бојана (река)|Бојана]], кое било во турски раце, би се намалило нивото на езерските води, со што Црна Гора би добила околу милион рала обработлива земја. На тој начин, со еден потег би биле решени неколку големи суштински проблеми на црногорската држава: недостиг на обработлива плодна земја, намалување на иселувањето на црногорското население и зголемување на државниот буџет за околу 20% од собирање на данок на земја. Токму затоа освојувањето на Скадар се сметало за спасоносно решение. Големите сили, првенствено [[Австроунгарија]], барале од Црна Гора да прекине со опсадата на Скадар, меѓутоа владата на Црна Гора не сакала да се повлече, дури ни кога Австроунгарија и се заканила. Кон крајот на 1912 година, кралот Никола запишал: ''„Ние сме решение се да испревртиме, ако Скадар ни се оспори. Ние не блефираме, туку сме решиме да за него, ако треба и изгинеме“''. Тој сметал дека ако ја изгубат Битката за Скадар, ќе добијат во соседство нова држава [[Кнежевство Албанија|Албанија]] – австроунгарска творба, со што неговата полувековна борба за ослободување од османлискиот обрач ќе заврши со добивање на уште поопасен и посмртоносен сосед. Токму затоа враќањето на Скадар кралот Никола го доживувал не само како личен животен пораз, туку како и пораз на политичката идеја стара два века, позади која стоела династијата [[Петровиќ-Његош|Петровиќи]], чиј потомок бил и самиот тој. Во февруари 1913 година, на црногорската војска во опсадата на Скадар им се придружиле и српските воени единици. Соработката на двете восјки траела сѐ до април, кога големите сили решиле Скадар да и припадне на Албанија, по што српските трупи ја напуштиле опсадата. Но, црногорската војска и покрај предупредувањата на Австроунгарија и [[Руско Царство|Русија]] жестоко го нападнала Скадар и во април 1913 година го освоила. Нападот на добро утврдениот Скадар ги чинело Црногорците 2000 загинати војници. Притисокот, посебно на Австроунгарија, по заземањето на градот, бил уште поголем. Таа барајќи повлекување на Црна Гора ја затворила границата со неа и се заканувала дека ќе го нападне и заземе градот [[Бар (град)|Бар]]. Во ваква тешка ситуација, Црна Гора на крај на април морала да донесе одлука за напуштање на Скадар. На 30 мај 1913 година, во [[Лондон]] бил потпишан мировен договор, со кој завршила војната на балканските сојузници против Османлиското Царство. Со одлуките на овој мировен договор, Османлиското Царство, после пет века владеење, се повлекла од Балканот. === Нова Црна Гора === По завршувањето на војните, на Меѓународната конференција биле исцртани новите граници на Балканот. Црна Гора, иако не го добила [[Скадар]], добила проширување од околу 5000 км<sup>2</sup>. Во нејзиниот состав влегле: Малесија, дел од Новопазарскиот Санџак, дел од Метохија сè до [[Бел Дрим]] и градовите: [[Мојковац]], [[Бијело Поље]], [[Беране]], [[Рожаје]], [[Гусиње]], [[Плав]], [[Пеќ]] и [[Ѓаковица]]. Со новите граници за првапт во новиот век била направена територијална врска меѓу Црна Гора и Србија. Цената за ова била голема – загинале околу 3.100 војници, а околу 6.500 биле ранети. Со територијалното проширување Кралството Црна Гора добило околу 240.000 нови поданици. Од тој број 180.000 биле неправославни и тоа 160.000 [[муслимани]] и 20.000 [[Римокатоличка црква|католици]], со што значително била сменета конфесионалната структура во земјата. „Новата“ Црна Гора по Балканските војни била потполно и културолошки и општествено и политички различна од традиционалната нахијска, стара Црна Гора, која се протегала меѓу [[Скадар]], [[Ловќен]], [[Морача]] и [[Паштровачка Гора]] и која била јадрото на независната држава создадена во [[XVIII век]]. Гледајќи во целина, воените територијални придобивки во Балканските војни не биле за преголемо радување за Црна Гора. Сиромашната и исцрпена држава добила голем територијален простор, со бројно население, кое, ако сакала да ѝ биде од корист, морала прво административно да го уреди, комуникациски да го поврзе со државното средиште и секако социјално да го култивира. Ниту за еден од овие потфати Црна Гора немала сили. Уште поголем проблем било интегрирањето на новото население кое го сметало Османлиското Царство за своја држава и кај кое големото воено насилство дополнително создало поголем отпор кон интеграцијата. Покрај овие сопствени проблеми, Црна Гора се соочила со друг, можеби и поголем, проблем по Балканските војни. Протерувањето на Османлиското Царство од балканските земји значело губење на важноста и поддршката за Црна Гора од страните земји, првенствено од Русија. Руската политика по 1913 година, јавно и отворено го протежирала својот нов став дека не е потребна заштита на Црна Гора и дека со отстранувањето на Османлиското Царство таа треба да се спои со Србија.<gallery> Податотека:Černohorské knížectví v roce 1878.jpg|Кнежевството Црна Гора во 1878 година. Податотека:Montenegro1913 sr.png|Кралството Црна Гора во 1913 година. Податотека:Černohorské království v roce 1914.jpg|Кралството Црна Гора во 1914 година, со новоосвоените територии. </gallery> === Прва светска војна === [[Податотека:Mojkovacka bitka.PNG|мини|308x308пкс|Мојковачката битка, 6-7 јануари 1916 година.]] [[Прва светска војна|Првата светска војна]] започнала [[1914]] година, а завршила во [[1918]] година и била првиот воен судир од глобални размери во историјата на човештвото. Во војната учествувале повеќе од 70 милиони војници, а таа се водела помеѓу двата блока: блокот на [[Централни сили|Централните сили]] и блокот на [[Антанта]]та, на која и припаѓала и Црна Гора. Повод за војната бил [[Атентат врз Франц Фердинанд|атентатот врз австроунгарскиот престолонаследник]], надвојводата [[Франц Фердинанд]], во [[Сараево]], на 15/28 јуни 1914 година.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=212}}</ref> Веста за атентатот стигнала до [[Цетиње]] истиот ден некаде околу 17 часот. Во тоа време кралот Никола бил во воз на пат меѓу [[Салцбург]] и [[Трст]]. Тој се вратил во Црна Гора два дена по атентатот и веднаш испратил телеграма со сочувство до австроунгарскиот цар [[Франц Јосиф]]. Истовремено во Црна Гора била прогласена 15-дневна дворска жалост. Бидејќи [[Австроунгарија]] за одговорна за атентатот ја сметала владата на [[Кралство Србија|Кралството Србија]], таа испратила владина нота со барање до српската влада и таа да учествува во истрагата околу атентатот.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=215}}</ref> Бидејќи српската влада тоа го одбила, истото послужило како повод за објавување на војна на 28 јули 1914 година. Истиот ден кога била објавена војната, кралот Никола спровел мобилизација на војската на Црна Гора. После тоа следеле низа на формални потези: црногорското народно собрание побарало од владата да објави војна на Австроунгарија, а кралот и владата на 6 август, согласно со барањето на собранието, донело одлука за објавување на војна. На почетокот од големиот воен судир, во 1914 година, Црна Гора била една од осумте завојувани земји. На една страна биле: [[Руско Царство|Русија]], [[Франција]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]], [[Кралство Србија|Србија]], [[Кралство Белгија|Белгија]] и Црна Гора; а на другата страна Австроунгарија и [[Германско Царство|Германија]]. Така судирот помеѓу Србија и Австроунгарија прераснал во светска војна. Во времето на објавувањето на војната, црногорската војска била поделена во 6 дивизии, со вкупно 35.000 мобилизирани војници. Подоцна, мобилизацијата била проширена и бројот на војниците пораснал прво на 45.000, па на 48.000. Наспроти нив, австроунгарската војска броела 72.000 војници. Имало три главни оперативни региони: околу [[Пљевља]], околу [[Грахово]] и на планинскиот масив [[Ловќен]], или т.н. Плеваљски, Херцеговски и Ловќенски фронт. Во текот на првата година од војната, немало судири од поголеми размери меѓу Црна Гора и Австроунгарија. Херцеговскиот одред на почетокот од август извршил напад и напредување кон [[Требиње]] и [[Билеќа]], но во средината на август биле принудени да се повлечат, но Австроунгарија не успеала да го заземе Грахово. Од октомври следело затишје на воените судири. На фронтот кај Пљевља, првите воени судири се случиле во втората половина од август, кога по нападот Австроунгарија успеала да го заземе градот. На крајот од август имало заедничка акција со српската војска кон југоисточна [[Босна (регион)|Босна]], при која Црна Гора успеала да го поврати градот. Борбите продолжиле, па во септември биле заземени [[Горажде]] и [[Фоча]], а кон крајот на месецот, по заземањето на планината Романија, тие дошле до [[Сараево]]. По противнападот на Австроунгарија, црногорската војска се повлекла.<ref>{{Наведена книга|title=Savremeni svet|last=Vojvodić|first=Mihajlo|last2=Stanković|first2=Đorđe|publisher=Narodna knjiga, Vuk Karadzić, Rad|year=1983|isbn=|location=Београд|pages=222}}</ref> Најмалку борби се воделе на Ловќенскиот фронт. До крајот на декември 1914 година, скоро и да немало воени судири. Во текот на ова затишје црногорската војска успеала во јуни 1915 година да го заземе [[Скадар]]. Кога во октомври 1915 година, почнала австроунгарската-германска офанзива на Србија, почнале и судирите на Санџачкиот фронт и до декември со постојаните напади на Австроунгарија бил заземен градот [[Пљевља]]. Целта била да Австроунгарија го заземе правецот Пљевља-Мојковац-Матешево за да го спречи повлекувањето на српската војска преку територијата на Црна Гора кон Скадар. По Пљевља, тие продолжиле по долината на реката [[Тара]] и кон [[Мојковац]]. Наредбата на врховната команда на црногорската војска била дека непријателот мора да се запре на Тара, дури и по цена на загинување на последниот војник. Со одбраната на воените положби од Тара до Мојковац, српската војска се повлекувала низ Црна Гора по патот за [[Подгорица]], кон Скадар и [[Драч]]. Во почетокот на декември 1915 година, тука се нашла српската влада и врховната воена команда. Операцијата на повлекување и на последните српски сили преку територијата на Црна Гора, завршиле на 5 јануари 1916 година, кога околу 90.000 српски војници се нашле на просторот меѓу Скадар, Драч и [[Тирана]]. Австроунгарската офанзива на Црна Гора го достигнала врвот во јануари 1916 година. Целта била потполно да се уништи црногорската војска. Австроунгарија имала околу 150.000 војници наспроти 38.000 црногорски војници. Судирот бил на секторот Мојковац-Левер Тара и историски е познат како [[Мојковачка битка]]. Оваа позната и најтешка црногорска битка во Првата светска војна била и нејзина најголема победа, кога малата војска на Црна Гора успешно се спротивставила и успеала да го спречи продирањето на Австроунгарија во средиштето на Црна Гора. ==== Окупација и ослободување ==== [[Податотека:Alexius WW1 Kapitulation Montenegros.jpg|мини|255x255пкс|Капитулација на црногорската војска во почетокот на 1916 година.]] Сепак во 1916 година, принцот Мирко и дел од членовите на владата ја потпишале капитулацијата, ја разоружале војската и дозволиле Австроунгарија да воспостави своја администрација. Дел од војниците се вратиле дома, дел отишле во комити, а дел избегал во странство и дел се повлекол заедно со српската војска, преживувајќи ја целата нејзина голгота, за да подоцна заедно влезат на [[Македонски фронт|Солунскиот фронт]]. Австроунгарија веднаш по преземањето на администрацијата го укинала [[Кирилица|кириличното писмо]] и ја наметнала [[латиница]]та.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novosti.rs/vesti/planeta.300.html:466325-CG-I-zivot-hteli-da-daju-za-cirilicu|title=CG: I život hteli da daju za ćirilicu|work=www.novosti.rs|language=sr-Latn|accessdate=2019-03-31}}</ref> Црна Гора била под окупација на Австроунгарија во текот на следните две години, а кога во [[1917]] година била потпишана [[Крфска декларација|Крфската декларација]], немало црногорски потписник. По пробивањето на Солунскиот фронт, сојузничките трупи ја окупирале Црна Гора, а откако српската војска влегла во [[Подгорица]], [[Караѓорѓевиќи]] ја искористиле систуацијата и во собранието во Подгорица прогласиле обединување на Црна Гора и Србија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=4LPfuwer21EC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Balkan Anschluss: The Annexation of Montenegro and the Creation of the Common South Slavic State|last=Pavlovic|first=Srdja|date=2008|publisher=Purdue University Press|isbn=9781557534651|language=en}}</ref> === Обединување со Србија === [[Податотека:Andrija Radovic.jpg|лево|мини|267x267пкс|Андрија Радовиќ, главниот заговорник за обединување на Црна Гора со Србија.]] Кон крајот од [[1918]] година, во договор со [[Црногорски одбор за народно обединување|Црногорскиот одбор за народно обединување]], а без претходен договор со црногорскиот крал [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]], биле обединети Србија и Црна Гора. По овој чин избила т.н. [[Божиќна побуна]] на т.н. [[Зеленаши]], кои биле против безусловното обединување со Србија. Таканаречените [[Бјелаши]], кои биле приврзаници на обединувањето со помош на сојузниците ја загушиле побуната. Сепак, воените борби на црногорските комити, кои биле против, продолжиле сѐ до 1924 година, кога тие ја прифатиле амнестијата на кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ]]. Кралот Никола испратил барање до [[Париска мировна конференција (1919)|Париска мировна конференција]] да се врати независноста на Црна Гора, но неговата молба била одбиена. Тој починал 1921 година, во [[Антиб]] во егзил. Некои од комитите, Зеленашите и бившите војници на војската на Кралството Црна Гора, по окупацијата на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] во 1941 година, и по формирањето на проокупаторската власт, влегле во состав на антикомунистичката милиција и на вооружените сили (Ловќенска бригада) на новата држава и биле познати под името Крилаши. Овие единици биле расформирани во 1944 година, кога влегле [[партизан]]ите и [[Југословенска народна армија|ЈНА]]. == Административна поделба == Во [[1910]] година, бил донесен Новиот закон за административна поделба на земјата, според кој Црна Гора била поделена во десет области и 56 капетании. Со законот, бројот на областите бил двојно зголемен, а бројот на капетаниите останал ист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?hl=sr&id=zQ01AAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Istorija srpske državnosti: Srbija i Crna Gora : novovekovne srpske države|last=Popov|first=Čedomir|publisher=Српска академија наука и уметности|language=sr}}</ref> Областите биле: Катунска, Ријечко-љешанска, Приморско-црмничка, Зетска, Брдска, Никшиќка, Вучедолска, Дурмиторска, Морачко-ровачка, Васојевиќка. Новите области добиени по Балканските војни, биле поделени на четири административни области: Пеќска, Беранска, Бјелопољска и Пљеваљска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.udi.rs/articles/z_andrijasevic_2014_1.pdf|title=О неким особеностима црногорског друштва 1914. године|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308074659/http://www.udi.rs/articles/z_andrijasevic_2014_1.pdf|archive-date=2016-03-08|dead-url=|accessdate=|url-status=dead}}</ref> == Државно уредување == Кралството Црна Гора официјално било [[Уставна монархија|уставна и парламентарна монархија]], но во суштина било [[апсолутистичка монархија]]. Првиот црногорски устав бил донесен на 19 декември 1905 година, но целата власт била во рацете на [[Монархија|монархот]]. *'''Монарх''' (кнез, а подоцна крал) бил и врховен заповедник на воените сили, кои се состоеле од војска, полиција и жандармерија. Монархот бил личност која одлучува за објавување на војна и за сојузништва. Тој имал овластувања да го свикува и распушта парламентот, да ги поставува државните службеници, министрите и судиите. Според уставот, кој бил донесен од самиот крал [[Никола I Петровиќ|Никола Петровиќ]], владетелот не можел да биде повикан на каква било одговорност. Законодавството го правеле монархот и собранието. *'''Црногорско народно собрание''' - првпат било основано во октомври 1906 година. Црногорското народно собрание имало релации со монархот дефинирани со устав, така да ниту еден закон во државата не можел да биде донесен, укинат или променет без негово одобрение. Монархот не можел самостојно да донесе одлука за донесување/промена на [[данок]]от, задолжување во странство и усвојување на државниот буџет без согласност на парламентот. Од друга страна, собранието немало право за предложување на закони, ниту за усвојување, ако монархот претходно не го верифицирал. Собранието не можело да повика на политичка одговорност министри или владата во целина, туку нив можел да ги отповика само монархот. *'''Министерски совет на Црна Гора (влада)''' - бил дел од [[Извршна власт|извршната власт]], но во потполност зависел од монархот. Владата се состоела од шест министерства. *'''Судска власт''' - се состоела од Велики суд и областни судови. Граѓанските спорови во последната инстанца можел да ги решава директно и самиот монарх, што било укинато по 1902 година, иако монархот и понатака можел да ублажува казни или да даде помилување. *'''Државен совет''' - според уставот, тој бил највисокото управно тело, правен советник на монархот и собранието за усвојување на закони, но неговите одлуки биле полномошни дури откако кралот ќе ги верификувал. *'''Уставот''' на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежевството Црна Гора]] бил донесен во декември 1905 година, се смета дека било донесено поради надворешни притисоци. Во [[Руско Царство|Русија]], во октомври 1905 година, биле донесени уставни промени и била формирана Дума, така да Црна Гора не сакала да остане единствена во Европа, покрај [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]], без устав и собрание. == Дипломатски односи == Надворешната политика била во потполност во рацете на кралот. Во главниот град [[Цетиње]], од 1879 година до 1916 година, постоеле амбасади на: [[Австроунгарија]], [[Царство Бугарија|Кралството Бугарија]], [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], [[Франција]], [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Кралство Грција|Кралството Грција]], [[Кралство Италија|Кралството Италија]], [[Германско Царство|Германското Царство]], [[Кралство Србија|Кралството Србија]], [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] и [[Руско Царство|Руското Царство]]. Црна Гора по признавањето во 1878 година, па сѐ до 1921 година, ги имала следните амбасади: во [[Белград]], [[Истанбул]], [[Париз]] и [[Вашингтон]]. Освен амбасади, Кралството Црна Гора имало и мрежа на конзуларни претставништва. Црна Гора била прва [[Православие|православна]] држава во историјата, која со конкордатот меѓу неа и [[Светата Столица|Светата столица]], во Рим, во 1886 година го дефинирала статусот на своите граѓани од [[Римокатоличка црква|католичка]] вероисповед. == Образование == Бројот на училиштата од независноста до Балканските војни бил двојно зголемен. Првата црногорска гимназија била Цетинско-кнежевска-реална гиманзија и била формирана 1880 година. Во 1907 година била отворена гимназијата во Подгорица, а во 1913 година, во Никшиќ, Пљевље и Беране. Специјализирано училиште за Црногорки, т.н. ''Девојачки институт'' на Цетиње, работело од 1869 до 1913 година. == Стопанство и финансии == Стопанството во Кралството Црна Гора било во самите зачетоци. По уставот во 1905 година, биле верификувани законите за концесии, за истражување и експлоатација на руда, изградба на две хидроелектрани на реката [[Морача]], исушување на улцињското поле, но ништо од ова не било реализирано поради претстоечките војни. Во 1906 година, била отворена прва црногорска пивара во [[Никшиќ]]. Најголема поддршка за влез на италијански капитал и формирање на претпријатија со нивно вложување дала италијанската кралица [[Јелена Савојска]], која била ќерка на кралот Никола. Првата банка, ''Заложница црногорска'', била формирана во 1864 година, а во 1901 година била основана Никшичката штедилница. Потоа следело отворање на повеќе банки, за да во 1909 година биде основана Народна банка на Кнежевството Црна Гора. Сѐ до 1906 година, платниот промет на државата се одвивал преку валути од странските држави со кои се одвивале трансакциите. На 11.04.1906 година, со указ на кнез Никола било решено да се исковаат бронзени и никлени кованици, а на 2. март 1910 година, исто така со указ, биле пуштени првите златни [[Црногорски перпер|перпери]] - црногорски монети. == Галерија == <gallery widths="140" heights="140"> Податотека:Mome dragome narodu!.jpg|Кнежевската прокламација од 28 август 1910 година. Податотека:Proclamation of the Kingdom of Montenegro.jpg|Прогласување на Кралството Црна Гора Податотека:Crnogorski alaj barjak.png|Црногорски алај барјак, воено знаме Податотека:Skadar predaja zastave.jpg|Предавање на турското знаме на кралот Никола во Скадар. Податотека:Montenegrin officers in national costumes, R. Wyon (1904).jpg|Црногорски офицери во народна носија, 1904 година. Податотека:M 45 14 les monténégrins Lovcen au nord de Cettinié.jpg|Црногорски војници кај Ловќен, 1914 година. Податотека:Regierungsgebäude in Cetinje. (BildID 15570535).jpg|Владиниот дом во Цетиње, за време на австроунгарската окупација, 1917 година. </gallery> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20151006025741/http://www.thefirstworldwar.net/prvi-svetski-rat/operacije-crnogorske-vojske-1914/ Операции на црногорската војска во 1914 година] (српски) <br />{{Yug-timeline}} [[Категорија:Историја на Црна Гора]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа]] [[Категорија:Поранешни словенски држави]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1910 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година]] [[Категорија:Поранешни кралства]] inhoquzd2o0oyf7ndl4nl6zckvs4den Обединето Кралство 0 25657 5622444 5616511 2026-09-01T10:40:45Z Gurther 105215 5622444 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Велика Британија (остров)}} {{Инфокутија Држава |conventional_long_name = Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска |native_name = {{native name|en|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}} |common_name = Обединетото Кралство |image_flag = Flag of the United Kingdom.svg |national_anthem = [[Боже, чувај го Кралот]]<ref group="бл">Оваа химна не е озаконета како официјална, но според британската традиција таквите закони не се неопходни. Со јавен проглас и нејзина употреба, таа станува официјална државна химна. Ова е и [[кралска химна]] на неколку други земји.</ref><br>[[Податотека:United States Navy Band - God Save the King.oga|центар]] |image_map = Europe-United Kingdom.svg |map_caption = {{map_caption|country=Велика Британија|location_color=темнозелено|region=[[Европа]]|region_color=темносиво|legend=EU-United Kingdom.svg}} |capital = [[Лондон]] |latd=51 | latm=30 | latNS=N |longd=0 |longm=7 |longEW= W |largest_city = Лондон |official_languages = [[Англиски јазик|англиски]] (''де факто'')<ref group="бл">Англискиот е де факто официјален заради неговата најширока употреба. Во Велс, Шкотска и Ирска, локалните јазици имаат поедеднаков статус.</ref> |regional_languages = [[Ирски јазик|ирски]], [[Шкотски јазик |алстерски шкотски]], [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]], [[велшки јазик|велшки]], [[Корнски јазик|корнски]]<ref group="бл">Согласно [[Европска повелба за регионалните или малцински јазици|Европската повелба за регионалните или малцински јазици]], [[велшки јазик|велшкиот]], [[Корнски јазик|корнскиот]], [[ирски јазик|ирскиот]], [[Алстерски шкотски јазик|алстеррскиот шкотски]] и [[Шкотски јазик (германски)|шкотскиот јазик]] се официјално признаени како [[регионален јазик|регионални]] или [[малцински јазик|малцински јазици]] од [[Влада на Обединетото Кралство|британската влада]] ({{Наведена мрежна страница|publisher=Извршна власт на Шкотска|url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=Европска повелба за регионалните или малцински јазици|accessdate=23 август 2007|archive-date=2008-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012182532/http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|url-status=dead}}) {{en}}</ref> |ethnic_groups = {{vunblist | 84.1% [[Белци]] | 8.9% [[Азијци]] | 3.8% [[Црнци]] | 1.1% [[Мешани]] | 3.2% други <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html|title=CIA The World Factbook: People and Society – El Salavador|accessdate=2024-11-25|archive-date=2024-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227020052/https://www.cia.gov/library/Publications/the-world-factbook/geos/es.html|url-status=dead}}</ref>}} |ethnic_groups_year = 2024 |religion = [[Англиканска црква|Англиканство]] |demonym = [[Британци|Британец]] |government_type = [[унитарна држава|унитарна]] [[парламентарен систем|парламентарна]] [[уставна монархија]] |leader_title1 = [[Список на британски монарси|Крал]] |leader_name1 = [[Чарлс III]] |leader_title2 = [[Премиер на Обединетото Кралство|Премиер]] |leader_name2 = [[Енди Бернам]] |legislature = [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламент]] |upper_house = [[Дом на лордовите]] |lower_house = [[Дом на општините]] |sovereignty_type = [[Историја на Обединетото Кралство|Основање]] |established_event1 = Закони за обединување |established_date1 = 1535 и 1542 |established_event2 = Обединување на круните |established_date2 = 24 март 1603 |established_event3 = Закон за Унијата од 1707 |established_date3 = 1 мај 1707 |established_event4 = Закон за Унијата од 1800 |established_date4 = 1 јануари 1801 |established_event5 = Англо-ирски договор |established_date5 = 5 декември 1922 |area_rank = 78ма |area_km2 = 242.495 |percent_water = 1.5 |population_estimate = {{Increase}} 69,931,528<ref name="worldpopulationreview.com">{{cite web |url= https://worldpopulationreview.com/countries/united-kingdom |title= World Population Review (August 2026)}}</ref> |population_estimate_rank = 22ра |population_estimate_year = 2026 |GDP_PPP = {{increase}} $4.721&nbsp;трилиони<ref name="IMFWEO.UK">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=18 April 2026}}</ref> |GDP_PPP_year = 2026 |GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $67,585<ref name="IMFWEO.UK" /> |GDP_nominal = {{increase}} $4.265&nbsp;трилиони<ref name="IMFWEO.UK" /> |GDP_nominal_year = 2026 |GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $61,056<ref name="IMFWEO.UK" /> |Gini = 35.4 |Gini_ref = <ref name="eurogini">{{Наведена мрежна страница |title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC) |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12 |publisher=Eurostat Data Explorer |accessdate=13 август 2013}}</ref> |Gini_year = 2021 |HDI_year = 2023 |HDI = 0.943 |HDI_change = increase |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report |date=14 март 2013 |accessdate=27 јули 2014 |pages=22–25}}</ref> |currency = [[Британска фунта|Фунта стерлинг]]<ref group="бл">[[Евро]]то може да се користи во телефонски говорници и некои поголеми продавници.</ref> |currency_code = GBP |time_zone = [[Средно време по Гринич|GMT]] |utc_offset = +0 |time_zone_DST = [[Западноевропско летно време|BST]] |utc_offset_DST = +1 |drives_on = лево<ref group="бл">Сите британски зависни територии возат на лево, со исклучок на [[Британска Индоокеанска Територија|Британската Индоокеанска Територија]] и [[Гибралтар]].</ref> |cctld = [[.uk]]<ref group="бл">Стандардот [[ISO 3166-1 alpha-2]] според кој кратенката треба да гласи [[Велика Британија|GB]] и [[.gb]] во прво време бил во владина употреба, но сега регистрирањето на овој домен е прекинато, и заменето само со доменот [[.uk]]. Доменот [[.eu]] е заеднички со другите земји-членки на [[Европска Унија|Европската Унија]].</ref> |iso3166code = GB |calling_code = +44 |population_census={{Increase}} 66,940,559|population_census_year=2022|GDP_PPP_rank=10та|GDP_PPP_per_capita_rank=33та|GDP_nominal_rank=5та|GDP_nominal_per_capita_rank=21ва|other_symbol=[[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]<br />Се користи во однос на [[Шкотска]] (десно) и на други места (лево)|other_symbol_type=[[Грб на Обединетото Кралство|Грб]]:|image_coat=Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg}} '''Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска''' ({{langx|en|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}}) — [[островска држава]] во Северозападна [[Европа]]. [[Главен град]] е [[Лондон]]. Обединетото Кралство, составено од [[Велика Британија]] ([[Англија]], [[Велс]] и [[Шкотска]]) и [[Северна Ирска]], е [[устав]]на [[монархија]] чиј владетел е воедно владетел на [[држава]]та и шеф на [[влада]]та. Власта е поделена меѓу [[Парламент]]от кој ја има [[законодавна власт|законодавната власт]], Кабинетот на Министрите (составен од 20 министри и [[премиер]]от) кој ја има [[извршна власт|извршната власт]] и судското тело. == Потекло на поимот == {{Главна|Име на Велика Британија}} Името на [[Обединетото Кралство]] официјално е '''Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска''' и самото име е описливо. Така тоа означува дека државата е составена од обединети кралства кои се наоѓаат на [[Велика Британија]] (види име на Велика Британија) и од [[Северна Ирска]], која се наоѓа на островот Ирска. Претходни имиња на државата биле: Обединето Кралство на Велика Британија, [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска]]. Во македонскиот, често целосното име се крати со Велика Британија (и со тоа се прави мешање на поимите меѓу оваа држава и островите Велика Британија) или со Обединетото Кралство. == Историја == {{Главна|Историја на Обединетото Кралство}} [[File:Treaty of Union.jpg|thumb|left|Договорот за Унија.]] Обединетото Кралство на Велика Британија е формирано на 1 мај 1707 година, како резултат на политичкиот сојуз на Кралството Англија (во кое е вклучен Велс) и Кралството Шкотска. Договорот за обединување е склучен со Акт за Обединување втемелен една година пред неговото потпишување, а потоа ратификуван од парламентите на [[Шкотска]] и [[Англија]]<ref>[http://www.historic-uk.com/HistoryUK/Scotland-History/ActofUnion.htm]</ref>. На [[18 септември]] [[2014]] година, во Шкотска бил одржан [[Референдум за независност на Шкотска (2014)|референдум за независност на Шкотска]], на кој се одлучувало дали Шкотска треба да стане независна држава и со тоа да излезе од Обединетото Кралство. Сепак, реферндумот не успеал, бидејќи со тесно мнозинство, повеќето од гласачите гласале против отцепувањето на Шкотска од Обединетото Кралство. == Географија == {{Главна|Географија на Обединетото Кралство}} [[Податотека:Uk topo en.jpg|мини|лево|Топографска карта на Обединетото Кралство.]] Велика Британија лежи помеѓу [[Ирска]] и [[континент]]ална [[Европа]]. Велика Британија е остров што лежи на растојание од северозападниот брег на Европа, чинејќи го главниот дел од територијата на Обединетото Кралство (United Kingdom). Трите земји што го покриваат островот се [[Англија]], [[Шкотска]] и [[Велс]]. Покрај нив во рамките на кралството се наоѓа уште и [[Северна Ирска]]. Островот Велика Британија е најголемиот од британските острови. Друг голем остров во архипелагот е Ирска. Велика Британија е најголемиот остров во Европа и осмиот најголем остров во светот. Тој е исто така трет најнаселен остров во светот по [[Јава]] и [[Хоншу]]. Главен град е [[Лондон]]. Тој е културен, политички и административен центар. Други поголеми градови се [[Ливерпул]], [[Манчестер]], [[Бирмингем]], [[Лидс]], [[Бристол]], [[Единбург]], [[Глазгов]], [[Кардиф]] и други. Велика Британија е остров кој се наоѓа на северозападниот дел на [[Европа]], помеѓу северниот дел на [[Атлантски Океан]] и [[Северно Море]]. Северозападно од Франција. Се состои од четири земји - Англија, Шкотска, Велс и Северна Ирска. Таа зазема голем дел од британските острови. [[Северна Ирска]] не лежи на островот Велика Британија туку на островот Република Ирска. Англија, Шкотска и Велс формираат повеќе од два главни острови. [[Оркниски Острови|Оркниските]] и [[Шетландски Острови|Шетландските Острови]] лежат северно од [[Шкотска]], a [[Хебриди]]те западно. Островот Енглези е северозападно од Велс. Велика Британија се протега во должина од околу десет степени латитуда според нејзината подолга, север-југ оска. Географски островот е обележан со ниски земјишта на исток и југ, додека пак ридовите и планините доминираат во западните и северните региони. Пред крајот на последнота ледена доба, Велика Британија била полуостров на Европа; нивоата на морињата кои се издигнувале како резултат на топењето на ледниците по ледената доба го предизвикале формирањето на Англискиот Канал, водена површина која сега го дели островот од европското копно. Релјефот во [[Шкотска]] и [[Велс]] е претежно планински, а во [[Англија]] - низински. Сите планини во Велика Британија се стари грамадни планини. Најпознати се: Камбриските планини кои се наоѓаат на полуостровот [[Велс]], и Пенинските Планини во средишниот дел на [[Англија]]. Други познати планини се: Каледонските, Чивиотските и [[Грампијански Планини|Грампијанските Планини]]. Највисокиот врв во Велика Британија е [[Бен Невис]] (1343m). Најголеми низини во Велика Британија се Шкотската и Лондонската низина. На Велика Британија и припаѓаат околу 5000 острови. Островот Велика Британија порано бил поврзан со Европа, но со текот на времето тој се одделил од неа. === Клима === [[Клима]]та на Велика Британија е поумерена отколку таа во другите региони на северната полутопка на истата латитуда, поради западните ветрови и топлите води на [[Голфска струја|Голфската струја]] кои поминуват покрај британските острови и делумно влијаат на климата. Ладна, но не студена температура, облаци почести отколку сонце и големо количество на [[дожд]] се начинот на живот на островот. Таа има атлантска клима. [[Зима|Зимите]] се [[магла|магливи]], а [[лето|летата]] се свежи и врнежливи. Западните ветрови од океаните носат големи количества влага. Затоа, дождовите се редовни и чести во текот на годината. Северна Ирска има приморска клима, Англија има умерена клима – благи зими и ладни лета. Во Шкотска според ладната клима, југозападните ветрови кои настануваат при делување на голфската струја, ја прават климата потопла отколку што треба да биде. Климата во [[Велс]] е под влиjание на планините и на блиското море, затоа зимите се благи, а летата свежи. Регионите со високи планини имаат ладни зими со многу снег. Најмалку врнежи на островот има во Cевероиcточна [[Англија]]. Најпознати [[река|реки]] во Велика Британија се [[Темза]], [[Клајд]], [[Гамбер]] и [[Цеверн]]. За време на [[Плима и осека|прилив]] нивото на реките се издига. Пример со реката [[Темза]]. За време на приливот [[Лондон]] е [[пристаниште|пристаништен град]]. Освен копнената граница со [[Република Ирска]], [[Велика Британија]] е опкружена со вода. Јужно од [[Англија]] измеѓу Велика Британија и [[Франција]] се наоѓа Англискиот канал или [[Ламанш]] под кој се наоѓа тунел кој ги спојува [[Велика Британија]] и [[Франција]]. На исток е [[Северно Море]], западно од [[Велс]] се наоѓа [[Ирско Море]], додека [[Шкотска]] и северозападната област на [[Северна Ирска]] излегуваат на [[Атлантски Океан]]. Вкупната површина на Велика Британија изнесува околу 244,820 km2 , должината на брегот изнесува 8,257км, а копнената граница 360 км. Велика Британија има околу 125км надморска височина. == Население == ===Религија=== {{bar box |float=right |title=Верници во Велика Британија |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Христијанство|blue|52.9}} {{Столбен постоток|Ислам|yellow|5.9}} {{Столбен постоток|Хиндуизам|green|1.5}} {{Столбен постоток|Сикизам|pink|0.7}} {{Столбен постоток|Јудаизам|red|0.4}} {{Столбен постоток|Будизам|orange|0.4}} {{Столбен постоток|Неверници|white|37.7}} {{Столбен постоток|Останати|purple|0.5}} }} Населението во Велика Британија изнесува околу 60 милиони жители. Населението го сочинуваат [[Англичани]], [[Велшани]], [[Шкотланѓани]] и [[Ирци]]. Густината на населението во Велика Британија изнесува околу 249,8 жители на км<sup>2</sup>. [[Главен град]] на Велика Британија и на [[Англија]] е Лондон. Тој е културен, политички центар. Други поглеми градови се [[Ливерпул]], [[Манчестер]], [[Лидс]] и други. [[Индустрија]]та е многу развиена во Велика Британија. Таа е високоразвиена индустриска земја. Велика Британија увeзува [[нафта]], [[жито]] и [[јужно овошје]], а извeзува машини. Во Велика Британија се развиени сите индустриски гранки. Текстилната индустрија е најстара индустриска гранка во Велика Британија. Во неа се развиени хемиската, прехранбената и бродоградбената индустрија. Таа, исто така, е и високоразвиена земјоделска земја. Од житните култури најмногу се одгледува [[пченица]], а од фуражните култури [[луцерка]], [[обичен граор|граор]] и други. == Политички систем == {{Главна|Политика на Обединетото Кралство}} == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Обединетото Кралство}} {{Image frame|width=250|content=<div style="text-align: center;">{{Image label begin|image=United Kingdom countries.svg|link=|width=250|float=none}} {{Image label small|x=0.625|y=1.2|scale=250|text =<big>[[Англија]]</big>}} {{Image label small|x=0.375|y=0.7|scale=250|text=<big>[[Шкотска]]</big>}} {{Image label small|x=0.4|y=1.3|scale=250|text= <big>[[Велс]]</big>}} {{Image label small|x=0.15|y=0.95|scale=250|text =<big>[[Северна Ирска|Северна<br />Ирска]]</big>}} {{Image label end}}</div> |caption= Четирите држави на Обединетото Кралство}} == Стопанство == {{Главна|Економија на Обединетото Кралство}} Економијата на Обединетото Кралство е составена од економиите на [[Англија]], [[Шкотска]], [[Велс]] и [[Северна Ирска]]. Според светскиот пазар, Велика Британија денес е шестата по големина економија во светот и трета по големина во Европа, зад [[Германија]] и [[Франција]]<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&grp=0&a=&pr.x=18&pr.y=10</ref>. [[Индустриска револуција|Индустриската револуција]] настана во Велика Британија, започнувајќи со производтво на [[тешка индустрија]] како [[бродоградба]], копање на [[јаглен]], производство на [[челик]], и [[текстил]]. Империјата создала прекуокеански пазар каде ги пласирала британските производи, со тоа овозможувајќи и на Велика Британија да доминира во меѓународната трговија во 19 век<ref>http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/*/http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html</ref>. == Демографија == {{Главна|Демографија на Обединетото Кралство}} === Население === Во последниот попис 2022 г. во Обединетото Кралство живеа 66,940,559 луѓе, до моментов се смета дека бројот на население е пораснат за уште околу 2 милиони. Најголемата концетрација на населението е во Англија, особено [[Лондон]] и Североисточна Англија, потоа следат [[Шкотска]], [[Велс]] и најмалубројно е населениото во [[Северна Ирска]] 1,7 милиони жители. Најголема густина на населението е во [[Лондон]], каде што живеат 4,700/km2 [http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=760], соодветно [[Англија]] е најгусто населената од останатите три земји кои го сочинуваат Обединетото Кралство. == Култура == {{Главна|Култура во Обединетото Кралство}} Културата на Обединетото Кралство е насликана преку четирите земји кои го обединуваат кралството во политичка унија. Секоја земја придонесува со сопствените традиција, обичаи и симболика. Благодарение на Британската Империја, британското влијание може да се набљудува во јазикот, културата и правниот систем на многу од нејзините поранешни колонии, како што се [[Канада]], [[Австралија]], [[Индија]] и [[САД]]. === [[Кинематографија]] === Обединетото Кралство има светско влијание во развојот на [[кинематографија]]. Се тврди дека Ealing Studios се најстарите студиа во светот. И покрај историјата на важните и успешни проекции, индустријата се одликува со постојана дебата за својот идентитет и влијанијата на американското и европското кино. Особено помеѓу британското и американското кино често има длабока соработка како на пример, многу британски глумци играат во холивудските филмови. === Британска литература === Велика Британија објавува 206.000 книги секоја година и со тоа претставува најголем издавач на книги во светот. Англискиот писател и поет [[Вилијам Шекспир]] се смета за најголемиот драматург на сите времиња. Меѓу најраните англиски писатели се [[Џефри Чосер]] (14 век), [[Томас Малори]] (15 век), [[Сер Томас Мор]] (16 век) и [[Џон Милтон]] (17 век). [[Самуел Ричардсон]] се смета за писателот кој го измислил современиот роман. [[File:Dickens by Watkins 1858.png|thumb|left|upright|[[Чарлс Дикенс]]]] Дваесеттиот век раѓа писатели на научната фантастика Х. Џ. Велс, писател на класиците на детската литература Рудјард Киплинг, A.A. Милне, контроверзниот Д. Х. Лоренс, модернистката [[Вирџинија Вулф]], сатиричниот Ивлин Во, популарниот романописец [[Греам Грин]], криминалистичката романописецка [[Агата Кристи]], и поетите Тед Хјуз и Џон Бетчемен. Британската литература има и богат придонес од шкотските писатели Артур Конан Дојл, романтичните дела на Сер Волтер Скот, писателот на детска литература М. Бери и епските авантурни дела на [[Роберт Луис Стивенсон]]. А повеќе мрачни сцени може да се најде во приказните Ијан Ренкин и на психолошкиот хорор-комедија на Јан Бенкс. [[Шкотска]]та престолнина, [[Единбург]] е првиот прогласен град на книжевноста на УНЕСКО. Најстарата позната песна од областа сега позната како [[Шкотска]], Y Gododdin, беше составена на кумбрик или старовелшки јазик на крајот од шестиот век каде е прв документ каде се спомнува [[Крал Артур|Кралот Артур]]. Најголемиот велшки поет на сите времиња се смета дека е Дафуд ап Гвилим. Поради доминантниот велшки јазик во [[Велс]], сè до крајот на XIX век, поголемиот дел од велшката литература е на велшки. Автори од други националности, особено од Ирска, или од [[Комонвелтот]], живееле и твореле во Велика Британија. Такви познати автори се: [[Џонатан Свифт]], [[Оскар Вајлд]], Брам Стокер, Џорџ Бернард Шо, Џозеф Конрад, [[Т. С. Елиот]] и [[Езра Паунд]]. === Музика === [[File:The Fabs.JPG|thumb|upright|[[Битлси]]]] Во Велика Британија популарните музички стилови се доста различни; од локалната народна музика на Англија, Северна Ирска, Шкотска и Велс, па сè до хеви металот. Велика Британија е позната по светски познатите симфониски оркестри и хорови, како што се Би Би Си Симфонискиот оркестар и Лондонскиот Симфониски Хор. Истакнати британски поп изведувачи кои имаат влијание врз популарната светска музика во изминативе 50 години се Битлси,Уан Дирекшн, Квиин, Клиф Ричард, Елтон Џон, Лед Цепелин, Пинк Флојд и Ролинг Стоунс и секој од нив има продажбата од 200 милиони албуми. ==Обединетото Кралство како тема во уметноста и во популарната култура== * „Обединето Кралство“ ([[англиски]]: ''United Kingdom'') — песна од истоимениот музички албум на американската рок-група ''[[American Music Club]]'' од 1989 година.<ref>[https://www.discogs.com/American-Music-Club-United-Kingdom/master/138020 DISCOGS, American Music Club ‎– United Kingdom (пристапено на 15.4.2021)]</ref> * „Обединетото Кралство '82“ (англиски: ''UK 82'') — песна на британската [[Панк рок|панк]]-група [[Експлоитед]] од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Exploited-Troops-Of-Tomorrow/master/53278 Discogs, The Exploited ‎– Troops Of Tomorrow (пристапено на 8.10.2020)]</ref> * „Анархија во Обединетото Кралство“ (англиски: ''Anarchy In The UK'') — песна на британската панк-рок група [[Секс пистолс]] (''Sex Pistols'') од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/Sex-Pistols-Anarchy-In-The-UK/release/600859 Discogs, Sex Pistols ‎– Anarchy In The UK (пристапено на 4.9.2019)]</ref> * „Британскиот народ во жешко време“ (англиски: ''British People in Hot Weather'') — песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Фол]] (''The Fall'') од 1990 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0brbR5C8uOA YouTube, The Fall - Extricate (1990)(full album) (пристапено на 29.6.2017)]</ref> == Белешки == <references group="бл"/> == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * [[Британија]] * [[Историја на Обединетото Кралство]] == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20020529112202/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029390554 Обединето Кралство: Служба за надворешни и комонвелтски работи] {{en}} * {{CIA World Factbook link|uk|Обединетото Кралство}} {{Држави на Европскиот континент}} {{Обединето Кралство}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Обединето Кралство| ]] [[Категорија:Западна Европа]] [[Категорија:Држави во Европа]] [[Категорија:Островски земји]] [[Категорија:Членки на Комонвелтот]] 58wsa58cqq83ul6i050qkjkmhau1rab Ботевград 0 25859 5622382 5608187 2026-09-01T04:01:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622382 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Ботевград | native_name = Ботевград | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Botevgrad-clock-tower.jpg | image_caption = Саат-кулата во градот | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Ботевград во Бугарија | latd =42 |latm =54 |lats =26.2 |latNS =N | longd =23 |longm =47 |longs =37.18 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Софија (област)|Софија]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Ботевград (општина)|Ботевград]] | leader_party = МИР | leader_title = Градоначалник | leader_name = Иван Гавалјугов | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 53,298 | elevation_m = 395 | population_total = 20.564 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 2140 | area_code = +359 0723 | website = {{URL|www.botevgrad.bg}} }} '''Ботевград''' ({{langx|bg|Ботевград}}) — град во [[Софиска Област]], [[Бугарија]] со 20.564 жители.<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> Се наоѓа во западниот дел на земјата. Градот е сместен во подножјето на [[Балкан]]от. Тој е административен центар на истоимената оштина. Денешното име го добил според револуционерот [[Христо Ботев]], во Бугарија почитуван како еден од најголемите револуционери во историјата на бугарскиот народ. == Име == Селото се викало Самунџиево сè до неговото прогласување за град кон крајот на 1865 година, кога го добило името '''Орхание''' ([[Османлиски турски јазик|османлиски турски]]: اورخانيه).<ref>{{Cite web|url=https://tr.ansiklopedika.net/viki/orhaniye-botevgrad|title=Orhaniye (Botevgrad)|date=22 July 2022|access-date=23 July 2022|website=Ansiklopedika}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 1 декември 1934 година, градот бил преименуван во Ботевград, по [[Христо Ботев]]. == Географија == Се наоѓа на 60 километри од главниот град Софија, северно од [[Стара Планина]], во правец на [[Варна]] или [[Русе]]. == Наводи == {{наводи}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{Градови во Бугарија}} [[Категорија:Ботевград| ]] [[Категорија:Населени места во областа Софија]] ej2uk7xn6290rnrgws7rgop0nwxvmzq Доминика 0 26110 5622193 5465265 2026-08-31T12:53:43Z Buli 2648 5622193 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Држава |native_name = ''Commonwealth of Dominica''<br />''Communauté de la Dominique'' |conventional_long_name= Државна Заедница Доминика |common_name = Доминика |image_flag = Flag of Dominica.svg |image_coat = Coat of arms of Dominica.svg |image_map = Caribbean location map highlighting Dominica.svg |national_motto = ''"Après Bondie, C'est La Ter"'' <small>([[Антилски креолски]])<br />"After God is the Earth"<br />"Après le Bon Dieu, c'est la Terre"<br />''„После Господ е земјата“'' |national_anthem = ''[[Isle of Beauty, Isle of Splendour]]'' |official_languages = [[англиски]], [[француски]], [[антилски креолски]] |demonym = Доминикиец |ethnic_groups = 86.8% црнци, 8.9% мешани, 2.9% кариби, 0.8% белци, 0.7% други (2001)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |title=Dominica Ethnic groups 2001 Census |accessdate=2010-04-22 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130092354/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |url-status=dead }}</ref> |capital = [[Розо]] |latd=15 |latm=18 |latNS=N |longd=61 |longm=23 |longEW=W |largest_city = главниот град |government_type = [[Република]] |leader_title1 = [[Претседател на Доминика|Претседател]] |leader_name1 = [[Николас Ливерпул]] |leader_title2 = [[Премиер на Доминика|Премиер]] |leader_name2 = [[Рузвелт Скерит]] |sovereignty_type = [[Независност]] |sovereignty_note = од [[Велика Британија]] |established_event1 = Датум |established_date1 = [[3 ноември]] [[1978]] |area_rank = 184-та |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 754 |area_sq_mi = 290 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 1.6 |population_estimate = 72.660 |population_estimate_rank = 195-та |population_estimate_year = јули 2009 |population_census = 71.727 |population_census_year = 2003 |population_density_km2 = 105 |population_density_sq_mi = 272 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 95-та |GDP_PPP = $745 милиони<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=321&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=70&pr.y=2 |title=Dominica|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}</ref> |GDP_PPP_year = 2009 |GDP_PPP_per_capita = $10,177<ref name=imf2/> |GDP_nominal = $362 милиони<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2009 |GDP_nominal_per_capita = $4,948<ref name=imf2/> |HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.717 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = 93та |currency = [[Источнокарипски долар]] |currency_code = XCD |country_code = |time_zone = |utc_offset = –4 |drives_on = лево |cctld = [[.dm]] |calling_code = +1-767 |footnote1 = }} '''Доминика''' ({{langx|en|Dominica}}, {{langx|fr|Dominique}}) или официјално '''Државна Заедница Доминика''' ({{langx|en|Commonwealth of Dominica}}, {{langx|fr|Communauté de la Dominique}}) — независна островска држава во [[Средна Америка]], дел од [[Карипски Острови|карипските острови]] [[Мали Антили]]. Соседи на Доминика се зависните француски територии [[Гваделуп]] на север и [[Мартиник]] на југ. Источно од Доминика се наоѓа [[Атлантскиот Океан]], додека западно се наоѓа [[Карипското Море]]. Вкупната површина на Доминика е 754&nbsp;км<sup>2</sup> каде живеат околу 72.500 жители. Главен град на државата е [[Розо]], додека службени јазици се [[англиски]], [[француски]] и [[антилски креолски јазик]]. Доминика често е наречена „природен остров на Карибите“ поради својата природа. Доминика е најмлад остров во [[Кариби]]те, па дури и денес тлото се оформува преку вулканските активности. Доминика е економија која е зависна од туризмот и земјоделството. За првпат островот бил посетен од еден Европеец на [[3 ноември]] [[1493]] година кога пристигнал [[Кристофер Колумбо]]. Неколку години по доаѓањето на Колумбо островот бил изолиран. Локалните староседелски народи се населиле на островот откако островот потпаднал под европска контрола. На почетокот Доминика била под [[Франција|француска]] контрола, но во [[1763]] година [[Велика Британија]] ја презела контролата и во [[1805]] Доминика станала колонија. На островот биле донесени голем број [[африка]]нски робови и во [[1838]] година Доминика станала првата британска карипска колонија каде законодавната власт била во рацете на жители со африканско потекло. Од [[1958]] до [[1962]] година Доминика била дел од [[Западноиндиска Федерација|Западноиндиската Федерација]], а во [[1978]] година станала независна држава. == Потекло на поимот == Денешното име на Доминика е поврзано со [[Кристофер Колумбо]]. Имено, Кристофер Колумбо пристигнал на островот во недела на [[3 ноември]] [[1493]] година и го именувал островот по денот кога пристигнал т.е. „недела“ или на [[латински]] ''„dominica“''. == Историја == {{Главна|Историја на Доминика}} == Географија и клима == [[Податотека:Map of Dominica.gif|мини|лево|100п|Карта на Доминика.]] {{Главна|Географија на Доминика}} Доминика е островска држава, дел од карипските острови [[Мали Антили]]. Вкупната површина на Доминика изнесува 754&nbsp;км<sup>2</sup> каде живеат околу 72.660 жители. Главен град на државата е [[Розо]]. Поголем дел од територијата на Доминика е покриена со [[шума]]. Доминка има голем број водопади, извори и реки. Поради уникатните растенија и животни кои се карактеристични за Доминика, делови од државата се заштитни зони. Најголеми градови во Доминика се [[Розо]] и [[Портсмут, Доминика|Портсмут]]. На Доминика живее националната птица која е прикажана и на знамето. Таа е [[империјален папагал|империјалниот папагал]]. == Политички систем == [[Податотека:Roosevelt Skerrit.jpg|мини|лево|100п|Премиерот Рузвелт Скерит.]] {{Главна|Политики на Доминика}} Доминика е парламентарна демократија во рамките на [[Комонвелт|Комонвелтот на народите]] од [[1979]] година и член на [[Франкофонија]]та. За разлика од околните карипски држави, Доминика е една од ретките [[Република|републики]]. Шеф на државата е [[Претседател на Доминика|претседателот]]. Извршната власт е во рацете на [[Премиер на Доминика|премиерот]] и кабинетот на министри. Законодавното тело на Доминика е еднодомно [[Собрание на Доминика|собрание]] кое е составено од 30 пратеници. 21 пратеник се избрани преку избори, додека девет се сенатори кои можат да бидат назначени од претседателот или избрани од останатите пратеници. Доминика е член на повеќе меѓународни организации како на пример [[Карипска Заедница|Карипската Заедница]], [[Организација на источнокарипски држави|Организацијата на Источнокарипски држави]] и слично. == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Доминика}} Доминика е поделена на 10 парохии, и тоа: {| style="background:transparent;" | #[[Сент Ендру (парохија во Доминика)|Сент Ендру]] #[[Сент Дејвид (парохија во Доминика)|Сент Дејвид]] #[[Сент Џорџ (парохија во Доминика)|Сент Џорџ]] #[[Сент Џон (парохија во Доминика)|Сент Џон]] #[[Сент Џозеф (парохија во Доминика)|Сент Џозеф]] #[[Сент Лук (парохија во Доминика)|Сент Лук]] #[[Сент Марк (парохија во Доминика)|Сент Марк]] #[[Сент Патрик (парохија во Доминика)|Сент Патрик]] #[[Сент Пол (парохија во Доминика)|Сент Пол]] #[[Сент Питер (парохија во Доминика)|Сент Питер]] |width="600px"| {{Карта на Доминика}} |} == Население, јазик и религија == [[Податотека:Carib Territory mk.svg|мини|150п|десно|Територијата на староседелското население.]] {{Главна|Демографија на Доминика}} Населението на Домоника е составено од различни етнички и расни групи. Покрај Индијците во Доминика живеат и мешано население, белци и луѓе со азиско потекло. Доминика е единствената држава во источните [[Карипски Острови]] каде сè уште има староседелски население. Во Доминика има 3.000 староседелци кои живеат во осум села во источниот дел на државата. Тие имаат специјална територија која им била доделена во [[1903]] година.<ref>[http://www.avirtualdominica.com/caribs.htm The Carib Indians]</ref> Околу 80% од населението на Доминика се [[католици]], но има и мала група [[протестанти]]. Покрај нив има и мала група [[муслимани]]. *[[Христијани]] - 66,080 *[[Муслимани]] - 70 *Без Религија - 350 *[[Будисти]] - 70 *Народна Религија - 2,100 *Други - 1,190 {{bar box |float=right |title=Верници во Доминика |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Христијани|blue|94.40}} {{Столбен постоток|Муслимани|green|0.50}} {{Столбен постоток|Без Религија|yellow|1.5}} {{Столбен постоток|Будисти|pink|0.10}} {{Столбен постоток|Народна Религија|red|3.00}} {{Столбен постоток|Други|black|1.70}} }} [[Англискиот јазик]] е службен јазик, а покрај него се зборува и [[француски јазик]] и [[антилски креолски јазик]]. Поради историските причини и опколеноста од франкофонски држави, населението зборува француски, но во последно време опаѓа бројот на луѓе кои го зборуваат. == Стопанство == [[Податотека:RoseauWide..jpg|мини|десно|150п|Розо, трговскиот центар на Доминика.]] {{Главна|Економија на Доминика}} Во 2008 година, Доминика имала најмал [[БДП]] по глава на жител од сите источнокарипски држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=(Dominica 07/08, U.S. State Dept.)|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2295.htm}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title="(World Bank 'At A Glance')|url=http://siteresources.worldbank.org/INTOECS/Resources/Dominica.AAG.pdf|format=PDF}}</ref> Државата имала финансиска криза во 2003 и 2004 година, но во 2005 економијата забележала пораст од 3.5% а во 2006 година од 4%. Порастот на економијата била како резултат на производството на банани, услуги, како и туризмот. Во економијата на Доминика доминираат бананите и останатите земјоделски култури и околу една третина од работната сила на Доминика е вработена во земјоделството. == Култура == [[Податотека:Dominicaband.jpg|thumb|right|150px|Доминикански бенд.]] {{Главна|Култура во Доминика}} Доминика е дом на различно етнички групи и култури. Островот бил населен од староседелското население уште од пред доаѓањето на Европејците, па дури и денес живеат таму. Тие низ историјата претрпеле различни угнетувања, па така има река наречена масакр која е посветена на убиените луѓе од страна на француските и британските власти. Музиката и танцот се важен културен елемент во државата. На денот на независноста се одржуваат церемонии каде се изведуваат различни танци и музички точки. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Розо]] * [[Британски Ливардски Острови]] * [[Западноиндиска Федерација]] * [[Антилски креолски јазик]] == Надворешни врски == {{Sisterlinks|Dominica}} * [http://www.dominica.gov.dm/ Влада на Доминика] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-d/dominica.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100324193130/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-d/dominica.html |date=2010-03-24 }} * {{CIA World Factbook link|do|Доминика}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/dominica.htm Доминика на UCB] * [http://www.unesco.org/csi/YV/projects2007-08/dominica-creole/dominica-cr-classes.pdf Доминикански креолски јазик] * {{dmoz|Regional/Caribbean/Dominica}} * [http://www.discoverdominica.com Discover Dominica] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190109044941/http://www.discoverdominica.com/ |date=2019-01-09 }} – официјален туристички портал. {{Држави и територии во Средна Америка}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Доминика| ]] [[Категорија:Држави во Северна Америка]] [[Категорија:Карипски земји]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1978 година]] [[Категорија:Членки на Комонвелтот]] g1qnlsibbtv9yuaeff8vlcyhah409sy Марина Цветаева 0 33576 5622176 5362483 2026-08-31T12:26:01Z Buli 2648 5622176 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател <!-- for more information see [[:Template:Инфокутија Писател/doc]] --> | name = Марина Цветаева | image = Марина Цветаева (1925) (cropped).jpg | caption = Марина Цветаева | birth_name = Марина Ивановна Цветаева | birth_date = {{Birth date|df=yes|1892|10|08}} | birth_place = [[Москва]], [[Руска Империја]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1941|08|31|1892|10|08}} | death_place = [[Елабуга]], [[СССР]] | occupation = Поет и писател | education = Паризки универзитет | movement = Руски [[симболизам]] | genre = | notableworks = | subject = | nationality = [[Руси]]нка }} [[File:Tsvetaeva.jpg|thumb|'''Марина Цветаева''' ({{родена на|27|септември|1892}} — {{починала на|31|август|1941}})]] '''Марина Цветаева''' ({{родена на|27|септември|1892}} — {{починала на|31|август|1941}}) — руска и советска поетеса. ==Животопис== Во последниот дел од својата [[Автобиографија|автобиографија]] од 1958 година, [[Борис Пастернак]] пишува за својата средба со Цветаева во 1935 година, кога за време на антифашистичкиот конгрес одржан во [[Париз]] се сретнал со неа и со нејзиното смејство. Притоа, нејзиниот сопруг и децата ја наговарале да се врати во татковината, а кога таа го прашала што да прави, Пастернак не ѝ одговорил, плашејќи се дека за неа и за нејзиното семејство животот во Русија да не биде тежок и неспокоен. Инаку, Пастернак и Цветаева биле блиски пријатели и одржувале богата кореспонденција. Притоа, Пастернак наведува дека по започнувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], својата богата кореспонденција ѝ ја дал на чување на една своја пријателка, која работела во музејот на Скрјабин а која ја обожавала поезијата на Цветаева. Бидејќи немала многу доверба во музејскиот сеф, пријателката ги издвоила писмата на Цветаева кои ги носела насекаде со себе. Меѓутоа, една зимска вечер, додека патувала од блиското село кон [[Москва]], таа забележала дека торбата со писмата на Цветаева ги заборавила во возот. Така исчезнале сите писма кои Цветаева му ги праќала на Пастернак.<ref>Света Лукић, „Ново сведочанство о Пастернаку“, во: Борис Пастернак, ''Доктор Живаго I'' (друго издање). Београд: Просвета, 1963, стр. 15.</ref> ==Творештво== Најпознати дела на Цветаева се збирките песни: „Вечерен албум“, „Волшебниот фенер“, „Разделба“, „Занает“, како и драмите „Жандарм херц“, „Виулица“, „Камениот ангел“ и „Феникс“. Нејзините дела се меѓу најдобрите од [[Руска литература|руската книжевност]], а таа се смета за една од најголемите поетеси во историјата на поезијата.<ref name="Who">"Tsvetaeva, Marina Ivanovna" ''Who's Who in the Twentieth Century''. Oxford University Press, 1999.</ref> Таа живеела за време на и пишувала за [[Руска револуција|руската револуција од 1917 година]]. Како лирски поет, нејзината страст и смело јазично експериментирање ја прават впечатлив хроничар на своето време и на длабочините на човечката свест. ==Значење и влијание== Песната „Писмо од мајка ми за црниот снег“ на македонскиот поет [[Анте Поповски]] е инспирирана од стихот на Цветаева, „... едно малечко сонце“.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 118.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://english.tsvetayeva.com/ Heritage of Marina Tsvetayeva], a resource in English with [http://www.tsvetayeva.com/ a more extensive version in Russian]. {{Ризница-врска|Marina Tsvetaeva}} {{Викиизвор-јазик|ru|Марина Ивановна Цветаева|Марина Цветаева}} {{Нормативна контрола}} {{Русија-писател-никулец}} {{DEFAULTSORT:Цветаева, Марина}} [[Категорија:Руски писатели]] [[Категорија:Советски поети]] [[Категорија:Поетеси]] [[Категорија:Апсолвенти на Парискиот универзитет]] pyshgh34hs2y6s9x7ry5u0ckxw4dgoq Бејли Скот 0 33918 5622368 5536779 2026-08-31T23:27:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622368 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Инфокутија за архитект |image =Photo - Mackay Hugh Baillie Scott.jpg |image_size = |caption =Бејли Скот |name = Бејли Скот |nationality = Британец |birth_date = 23 октомври 1865 |birth_place = Рамсгејт, [[Кент]], [[Велика Британија]] |death_date = 10 февруари 1956 |death_place = [[Брајтон,]] [[Велика Британија]] |alma_matter = |practice_name = |significant_buildings= Ред Хаус (Црвена Куќа), [[Даглас]] |significant_projects = |significant_design = |awards = }} '''Меккеј Хју Бејли Скот''' ([[англиски]]: ''Mackay Hugh Baillie Scott'') ([[23 октомври]], [[1865]], Рамсгејт - [[10 февруари]], [[1945]], [[Брајтон]]) бил [[Велика Британија|британски]] [[архитект]] и [[уметник]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.victorianweb.org/art/architecture/bailliescott/index.html/ |title=Mackay Hugh Baillie Scott |accessdate=2021-02-04 |archive-date=2020-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125172921/http://victorianweb.org/art/architecture/bailliescott/index.html |url-status=dead }}</ref>. Роден е во Бирдс Хил, Ст. Питерс во близината на Рамсгејт, [[Кент]], како најстар од 14 деца. Најпрво студирал на Земјоделскиот колеџ во [[Сајренстер]], [[Глостершир]], но решил да не ја следи семејната традиција на одгледување на овци, туку да студира архитектура. Студирал во [[Бат]], но неговиот развој како архитект бил под најголемо влијание од 12 годишниот престој на [[Ман (остров)|островот Ман]]. Првите четири години од овој период живеел на Александар Терас, [[Даглас]]. Во [[1893]] тој и неговата фамилија се преселиле во Ред Хаус, Викторија Роуд, Даглас, куќа која сам ја проектирал. На почетокот на кариерата Бејли Скот работел со Фред Саундерс, со кој студирал во Уметничката школа на Островот Ман, која исто така се наоѓа во Даглас. Во мај [[1891]], Бејли Скот станал учител по уметност со сертификат. Во уметничката школа се спријателил со [[Арчибалд Нокс]]. Бејли Скот подоцна го напуштил Саундерс и основал сопствен бизнис, исто така во Даглас. Се придружил на движењето [[Уметност и вештина]], заедно со [[Вилијам Морис]] и [[Џон Раскин]]; но сепак развил сопствен стил, кој се движел во насока на поедноставна форма на архитектура. Бејли Скот бил познат по значителното време кое го посветувал на куќите, како во ентериерот така и во екстериерот. Проектирал околу 300 згради за време на неговиот живот. Починал во болницата Елм Гроув во Брајтон. На неговата надгробна плоча пишува: "Највеќе ја сакаше природата, а по неа уметноста" (''Nature he loved and next to nature art'')<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.visitcumbria.com/m-h-baillie-scott/ |title=Mackay Hugh Baillie Scott in Cumbria |accessdate=2021-02-04 |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121032743/https://www.visitcumbria.com/m-h-baillie-scott/ |url-status=dead }}</ref>. ==Наводи== {{наводи}} {{Биографија-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Архитекти]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] ompla9go9sv8hji9zu7sn0nnjce382s Јосиф Михајловиќ - Јурукоски 0 34944 5622428 5392734 2026-09-01T09:54:48Z Bjankuloski06 332 5622428 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Josif-Mihailovic.jpg|right|thumb|250px|Портрет на Јосиф Михајловиќ - Јурукоски]] '''Јосиф Михајлов - Јурукоски''' ({{langx|sr|Јосиф Михајловић}}; {{роден во|Тресонче}}, [[Гостиварско]], [[1887]] - {{починал во|Скопје}}, {{починал на|11|март|1941}}) — еден од позначајните Тресончани кои живееле во периодот меѓу двете светски војни. Тој бил градоначалник на [[Град Скопје]] и творец на најкапиталните архитектонски градби во градот. Живеел само 54 години.<ref>{{наведена книга|last=Aleksić|first=Dejan |title="Naša reč", (1939-1941): od istorijata na napredniot pečat vo Makedonija|publisher=Kultura|location=Скопје|date=1960}}</ref> == Дела == Ретко кој се запрашал кој бил градоначалник на [[Град Скопје]] кога бил изграден градскиот водовод од изворот Рашче кај селото [[Рашче]], кога била подигната [[ХЕ „Матка“|хидроцентралата „Матка“]] на реката [[Треска]], зградата на [[Собрание на Република Македонија|Вардарската Бановина]] (денес Собранието на Република Македонија), старата железничка станица во средиштето на Скопје (урната во земјотресот во 1963 година), Зеленото пазарче до зградата на Собранието, Офицерскиот дом (разрушен во земјотресот), старата зграда на [[Народна банка на Македонија|Народната банка на Македонија]] (исто така разурната во земјотресот), градскиот парк и зоолошката градина. Негови дела исто така се: урбанистичкиот план на градот, проширувањето на електричната мрежа и канализацискиот систем на целата територија на [[Скопје]], машката гимназија „Кирил и Методиј“ и женската гимназија „Кралица Марија“, ја обновил опожарената библиотека на Иса-бег каде се наоѓала и книгата на најславниот лекар Хипократ на арапски јазик, што на латински се превела дури во 16 век на запад. Неговиот мандат траел седум и пол години Освен овие дела, за време на неговиот мандат биле изградени дваесетина училишта, над 280 километри градски улици, воените скривници, проширена била градската болница, изградена нова градска кланица, изградени над 20 сообраќајни крстосници кои и денеска се користат, надвозници, мостови, пристапни и излезни патишта, неколку тениски и две фудбалски игралишта и детското одморалиште „Горно Водно“. Бил дел од тимот кој ја проектирал зградата на Академијата на науките и уметностите на Србија и на градската палата на градот Белград. Со сите овие остварени проекти, тресончанецот Јосиф успеал [[Скопје]] да го претвори од обична турска касаба во посовремен европски град. И денеска некои негови дела стојат построени низ скопска котлина како потсетник на дела какви никој пред него и потоа не успеал да направи за столицата на [[Република Македонија]]. == Раѓање и школување == Јосиф Михајловиќ е роден во [[Тресонче]], во маалото Јуруковци во [[1887]] година од татко Мијалче, во семејство на [[ѕидар]]и и [[зограф]]и. Бил од родот Јуруковци. Малиот Јосиф се описменил во манастирот [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]], а поради работата на татко си во реонот на [[Скопска Црна Гора]], целата фамилија на Јосиф, кога тој имал само шест години, се преселила во скопското село [[Кучевиште]]. Таму Јосиф помагајќи му на татка си во работата го одушевил српскиот крал со неговата трудолљубивост (кој во тоа време бил во посета на Скопје), па кралот наредил да се запише неговото име и презиме, и подоцна Јосиф добива стипендија по што неговиот живот целосно се променува. Таму Јосиф завршил основно образование, нижа гимназија завршил во Скопје, а виша во [[Солун]], каде како српски питомец матурирал во [[1906]] година. Тоа е времето кога територијата [[Македонија]] сè уште била под власт на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Зографската и градителска историја на неговото семејство го натерало студирањето да го продолжи на Техничкиот факултет во [[Белград]] на отсекот архитектура. Го завршил за рекордно време, за само 4 години. По дипломирањето во [[1910]] година професорите го испратиле на постдипломски студии по архитектура во [[Италија]], каде специјализирал на романската класична уметност на ренесансата. Прва работна задача по враќањето од таа земја во [[1911]] година му било вклучувањето во тимот што ја проектирал зградата на [[Академија на науките и уметностите на Србија|Академијата на науките и уметностите на Србија]] и на градската палата на градот Белград. Во следните години накратко замрела неговата кариера. == Балканските војни == Почнале балканските војни и тој, како и голем број други [[Македонци]] бил мобилизиран во редовите на српската армија, но се нашол и во редовите на мијачкиот војвода [[Доксим Учителот]] од [[Галичник]]. За време на една битка со [[Турци]]те кај селото [[Младо Нагоричане]] војводата загинал, а Јосиф бил ранет во главата. За време на војните Михајловиќ се профилирал политички како демократ, што подоцна го донело до местото претседател на скопското општинско Поглаварство. По завршувањето на двете балкански, почнала [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. И во неа Јосиф учествувал во редовите на српската војска, а бил и еден од војниците кои биле дел од големата колона што под налетот на австроунгарските сили се повлекувале во Грција преку Албанија. При повлекувањето се нашол на островот Крф, од каде тој и уште неколку други учени луѓе бил испратен во западните држави за да собира средства за потребите на солунскиот фронт. Патот го однел во [[Америка]], каде останал до крајот на војната. На американскиот континент се стекнал со титулата инженер-архитект и сосема длабоко навлегол во американските политички концепти. По враќањето од Америка заминал на доспецијализација на Универзитетот во Сорбона (Франција), на Институтот за урбанизам, а заминал на уште повисоко специјализирање и во Лондон. == Градоначалник на Скопје == По завршувањето на Првата светска војна и по студиите во Франција и Англија Јосиф се вратил во новосоздаденото југословенско [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] и почнал да работи во едно градежно претпријатие - „Феникс“. Набрзо стекнал висок углед како одличен архитект, па на 29 јануари 1929 година бил и официјално назначен за градоначалник на Скопје или како што тоа тогаш се нарекувало, претседател на општинското Поглаварство. Пред тоа во Градот работел како архитект-урбанист и уште тогаш имал почнато неколку проекти. Следувал периодот на проектирање и изградба на големите дела во градот. Според официјалните записи, кралот Александар Караѓорѓе посредно го поставил Јосифа за градоначалник на Скопје, зашто сакал од градот да направи модерна метропола во спомен на српскиот средновековен цар Душан. Потребната реконструкција и модернизација на градот сметал дека може успешно да го изврши тресончанецот Јосиф Михајловиќ - Јурукоски. На оваа функција тој останал до [[1936]] година, кога поради политичко-идеолошките разлики бил сменет од страна на една партија која во тоа време победила врз основа на својата национал-социјалистичка (фашистичка) програма, зашто Михајловиќ бил демократ. == Смрт == Тресончанецот Јосиф Михајловиќ починал на [[11 март]] [[1941]] година, само еден месец пред почетокот на [[Втора светска војна]]. Погребната поворка ја следеле повеќе од 15 илјади скопјани, церемонијата траела околу 5 часа, а проштални говори за живот и делата на Јосиф одржале повеќе од 20 лица. Во хрониките останало запишано дека поворката ја следеле голем број граѓани облечени во мијачки народни носии, со [[бечви]], [[минтан]]и и црни [[кече|кечиња]]. Починал на оперативна маса во скопската клиника за време на хируршка интервенција за вадење на слепото црево. Официјалниот медицински извештај вели дека при операцијата настанале компликации и лекарите не можеле да го спасат. Но, во тогашните демократски кругови кои биле против политиката на зближување со [[Хитлер]], преовлеадало мислењето дека поранешниот градоначалник бил отруен од фашистите, после еден говор пред царот Александар I на скопската железничка станица, каде наводно кажал неколку работи што не ги бендисале властите. Ваквата претпоставка била отфрлена од тогашната медицинска комора, а негативен став по однос на таа можност има и неговото семејство кое денеска живее во [[Белград]]. По смртта, со одлука на тогашното градско Поглаварство, големата улица „Јустинијанова“ во Скопје, била преименувана во „Јосиф Михајловиќ“, но бугарската окупаторска власт во Втората светска војна, а подоцна и комунистите, ја укинале таа одлука. Во книгата „Антологија за мијачките великани“ се вели дека Лазар Колишевски (водачот на комунистите во Македонија) на една мала тесна уличка од петнаесетина метри што завршува со ќорсокак некаде на [[Бит-пазар (Скопје)|Бит-пазар]], подоцна ѝ го дал името на поранешниот градоначалник и на таков начин тогашната власт му се оддолжила на најголемиот скопски градител на сите времиња. == Начин на работа == Работните методи со кои Јосиф ги почнувал сите проекти биле со задоволство прифаќани од сите негови соработници. Во планирањата, проектирањата, мерењата и изведувањата на работите воопшто не се срамел и самиот да се вклучи во нив, а речиси секогаш во сите проекти ги вклучувал и младите студенти, за кои знаел дека се носители на авангардата и новите идеи. На самиот почеток на работите небројано многупати со авион го надлетувал и надгледувал градот и околината, а дури потоа ги почнувал градежните работи. Михајловиќ набрзо констатирал дека Скопје нема свој катастарски премер, каков што му е потребен на секој поголем град во Европа. Сфатил дека градот нема доволно стручни сили за еден таков потфат, па затоа побарал, а од околните школи за геометри во државата добил на располагање 450 ученици што се школувале за геометри и уште 25 дипломирани геометри на кои им била потребна работна пракса. Ги ангажирал на шест недели да извршат премер на целото градско подрачје, но и да извршат попис на населението. Со тоа Јосиф сакал да добие целосен приказ и слика за ситуацијата во градот. Со таквото добро планирање, колку за пример, водата од Рашче оттогаш ги задоволуваше потребите на целиот град сè до градењето на новите населби, како Аеродром, Кисела Вода, Ново Лисиче, Автокоманда, кога се направени дополнителни бунари за вода околу Скопје. == Наводи == {{рв|Josif Mihajloviḱ - Jurukoski}} {{наводи}}{{Градоначалник-Скопје}} {{DEFAULTSORT:Михајловиќ-Јурукоски, Јосиф}} [[Категорија:Родени во 1887 година]] [[Категорија:Луѓе од Тресонче]] [[Категорија:Македонски архитекти]] [[Категорија:Југословенски архитекти]] [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје]] hooy2c2mdtnd3r613nf37ob8s40d3q2 5622429 5622428 2026-09-01T09:59:03Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ 5622429 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Josif-Mihailovic.jpg|right|thumb|250px|Портрет на Јосиф Михајловиќ - Јурукоски]] '''Јосиф Михајлов - Јурукоски''' ({{langx|sr|Јосиф Михајловић}}; {{роден во|Тресонче}}, [[Гостиварско]], [[1887]] - {{починал во|Скопје}}, {{починал на|11|март|1941}}) — еден од позначајните Тресончани кои живееле во периодот меѓу двете светски војни. Тој бил градоначалник на [[Град Скопје]] и творец на најкапиталните архитектонски градби во градот. Живеел само 54 години.<ref>{{наведена книга|last=Aleksić|first=Dejan |title="Naša reč", (1939-1941): od istorijata na napredniot pečat vo Makedonija|publisher=Kultura|location=Скопје|date=1960}}</ref> == Дела == Ретко кој се запрашал кој бил градоначалник на [[Град Скопје]] кога бил изграден градскиот водовод од изворот Рашче кај селото [[Рашче]], кога била подигната [[ХЕ „Матка“|хидроцентралата „Матка“]] на реката [[Треска]], зградата на [[Собрание на Република Македонија|Вардарската Бановина]] (денес Собранието на Република Македонија), старата железничка станица во средиштето на Скопје (урната во земјотресот во 1963 година), Зеленото пазарче до зградата на Собранието, Офицерскиот дом (разрушен во земјотресот), старата зграда на [[Народна банка на Македонија|Народната банка на Македонија]] (исто така разурната во земјотресот), градскиот парк и зоолошката градина. Негови дела исто така се: урбанистичкиот план на градот, проширувањето на електричната мрежа и канализацискиот систем на целата територија на [[Скопје]], машката гимназија „Кирил и Методиј“ и женската гимназија „Кралица Марија“, ја обновил опожарената библиотека на Иса-бег каде се наоѓала и книгата на најславниот лекар Хипократ на арапски јазик, што на латински се превела дури во 16 век на запад. Неговиот мандат траел седум и пол години Освен овие дела, за време на неговиот мандат биле изградени дваесетина училишта, над 280 километри градски улици, воените скривници, проширена била градската болница, изградена нова градска кланица, изградени над 20 сообраќајни крстосници кои и денеска се користат, надвозници, мостови, пристапни и излезни патишта, неколку тениски и две фудбалски игралишта и детското одморалиште „Горно Водно“. Бил дел од тимот кој ја проектирал зградата на Академијата на науките и уметностите на Србија и на градската палата на градот Белград. Со сите овие остварени проекти, тресончанецот Јосиф успеал [[Скопје]] да го претвори од обична турска касаба во посовремен европски град. И денеска некои негови дела стојат построени низ скопска котлина како потсетник на дела какви никој пред него и потоа не успеал да направи за столицата на [[Република Македонија]]. == Раѓање и школување == Јосиф Михајловиќ е роден во [[Тресонче]], во маалото Јуруковци во [[1887]] година од татко Мијалче, во семејство на [[ѕидар]]и и [[зограф]]и. Бил од родот Јуруковци. Малиот Јосиф се описменил во манастирот [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]], а поради работата на татко си во реонот на [[Скопска Црна Гора]], целата фамилија на Јосиф, кога тој имал само шест години, се преселила во скопското село [[Кучевиште]]. Таму Јосиф помагајќи му на татка си во работата го одушевил српскиот крал со неговата трудолљубивост (кој во тоа време бил во посета на Скопје), па кралот наредил да се запише неговото име и презиме, и подоцна Јосиф добива стипендија по што неговиот живот целосно се променува. Таму Јосиф завршил основно образование, нижа гимназија завршил во Скопје, а виша во [[Солун]], каде како српски питомец матурирал во [[1906]] година. Тоа е времето кога територијата [[Македонија]] сè уште била под власт на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Зографската и градителска историја на неговото семејство го натерало студирањето да го продолжи на Техничкиот факултет во [[Белград]] на отсекот архитектура. Го завршил за рекордно време, за само 4 години. По дипломирањето во [[1910]] година професорите го испратиле на постдипломски студии по архитектура во [[Италија]], каде специјализирал на романската класична уметност на ренесансата. Прва работна задача по враќањето од таа земја во [[1911]] година му било вклучувањето во тимот што ја проектирал зградата на [[Академија на науките и уметностите на Србија|Академијата на науките и уметностите на Србија]] и на градската палата на градот Белград. Во следните години накратко замрела неговата кариера. == Балканските војни == Почнале балканските војни и тој, како и голем број други [[Македонци]] бил мобилизиран во редовите на српската армија, но се нашол и во редовите на мијачкиот војвода [[Доксим Учителот]] од [[Галичник]]. За време на една битка со [[Турци]]те кај селото [[Младо Нагоричане]] војводата загинал, а Јосиф бил ранет во главата. За време на војните Михајловиќ се профилирал политички како демократ, што подоцна го донело до местото претседател на скопското општинско Поглаварство. По завршувањето на двете балкански, почнала [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. И во неа Јосиф учествувал во редовите на српската војска, а бил и еден од војниците кои биле дел од големата колона што под налетот на австроунгарските сили се повлекувале во Грција преку Албанија. При повлекувањето се нашол на островот Крф, од каде тој и уште неколку други учени луѓе бил испратен во западните држави за да собира средства за потребите на солунскиот фронт. Патот го однел во [[Америка]], каде останал до крајот на војната. На американскиот континент се стекнал со титулата инженер-архитект и сосема длабоко навлегол во американските политички концепти. По враќањето од Америка заминал на доспецијализација на Универзитетот во Сорбона (Франција), на Институтот за урбанизам, а заминал на уште повисоко специјализирање и во Лондон. == Градоначалник на Скопје == По завршувањето на Првата светска војна и по студиите во Франција и Англија Јосиф се вратил во новосоздаденото југословенско [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] и почнал да работи во едно градежно претпријатие - „Феникс“. Набрзо стекнал висок углед како одличен архитект, па на 29 јануари 1929 година бил и официјално назначен за градоначалник на Скопје или како што тоа тогаш се нарекувало, претседател на општинското Поглаварство. Пред тоа во Градот работел како архитект-урбанист и уште тогаш имал почнато неколку проекти. Следувал периодот на проектирање и изградба на големите дела во градот. Според официјалните записи, кралот Александар Караѓорѓе посредно го поставил Јосифа за градоначалник на Скопје, зашто сакал од градот да направи модерна метропола во спомен на српскиот средновековен цар Душан. Потребната реконструкција и модернизација на градот сметал дека може успешно да го изврши тресончанецот Јосиф Михајловиќ - Јурукоски. На оваа функција тој останал до [[1936]] година, кога поради политичко-идеолошките разлики бил сменет од страна на една партија која во тоа време победила врз основа на својата национал-социјалистичка (фашистичка) програма, зашто Михајловиќ бил демократ. == Смрт == Тресончанецот Јосиф Михајловиќ починал на [[11 март]] [[1941]] година, само еден месец пред почетокот на [[Втора светска војна]]. Погребната поворка ја следеле повеќе од 15 илјади скопјани, церемонијата траела околу 5 часа, а проштални говори за живот и делата на Јосиф одржале повеќе од 20 лица. Во хрониките останало запишано дека поворката ја следеле голем број граѓани облечени во мијачки народни носии, со [[бечви]], [[минтан]]и и црни [[кече|кечиња]]. Починал на оперативна маса во скопската клиника за време на хируршка интервенција за вадење на слепото црево. Официјалниот медицински извештај вели дека при операцијата настанале компликации и лекарите не можеле да го спасат. Но, во тогашните демократски кругови кои биле против политиката на зближување со [[Хитлер]], преовлеадало мислењето дека поранешниот градоначалник бил отруен од фашистите, после еден говор пред царот Александар I на скопската железничка станица, каде наводно кажал неколку работи што не ги бендисале властите. Ваквата претпоставка била отфрлена од тогашната медицинска комора, а негативен став по однос на таа можност има и неговото семејство кое денеска живее во [[Белград]]. По смртта, со одлука на тогашното градско Поглаварство, големата улица „Јустинијанова“ во Скопје, била преименувана во „Јосиф Михајловиќ“, но бугарската окупаторска власт во Втората светска војна, а подоцна и комунистите, ја укинале таа одлука. Во книгата „Антологија за мијачките великани“ се вели дека Лазар Колишевски (водачот на комунистите во Македонија) на една мала тесна уличка од петнаесетина метри што завршува со ќорсокак некаде на [[Бит-пазар (Скопје)|Бит-пазар]], подоцна ѝ го дал името на поранешниот градоначалник и на таков начин тогашната власт му се оддолжила на најголемиот скопски градител на сите времиња. == Начин на работа == Работните методи со кои Јосиф ги почнувал сите проекти биле со задоволство прифаќани од сите негови соработници. Во планирањата, проектирањата, мерењата и изведувањата на работите воопшто не се срамел и самиот да се вклучи во нив, а речиси секогаш во сите проекти ги вклучувал и младите студенти, за кои знаел дека се носители на авангардата и новите идеи. На самиот почеток на работите небројано многупати со авион го надлетувал и надгледувал градот и околината, а дури потоа ги почнувал градежните работи. Михајловиќ набрзо констатирал дека Скопје нема свој катастарски премер, каков што му е потребен на секој поголем град во Европа. Сфатил дека градот нема доволно стручни сили за еден таков потфат, па затоа побарал, а од околните школи за геометри во државата добил на располагање 450 ученици што се школувале за геометри и уште 25 дипломирани геометри на кои им била потребна работна пракса. Ги ангажирал на шест недели да извршат премер на целото градско подрачје, но и да извршат попис на населението. Со тоа Јосиф сакал да добие целосен приказ и слика за ситуацијата во градот. Со таквото добро планирање, колку за пример, водата од Рашче оттогаш ги задоволуваше потребите на целиот град сè до градењето на новите населби, како Аеродром, Кисела Вода, Ново Лисиче, Автокоманда, кога се направени дополнителни бунари за вода околу Скопје. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Josif Mihajloviḱ - Jurukoski}} * [https://marh.mk/josif-mihaljovikj-jurukoski-1887-1941/ Јосиф Михајловиќ – Јурукоски /1887 – 1941 /], МАРХ * [https://maskimagazin.faktor.mk/josif-mihajlovikj---jurukoski-tvorec-na-modernoto-skopje-i-gospodin-chovek-dzentlmen-par-ekselans?desktop=true Јосиф Михајловиќ - Јурукоски, творец на модерното Скопје и господин човек, џентлмен пар екселанс], ''Машки магазин'' {{Градоначалник-Скопје}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Михајловиќ-Јурукоски, Јосиф}} [[Категорија:Родени во 1887 година]] [[Категорија:Луѓе од Тресонче]] [[Категорија:Македонски архитекти]] [[Категорија:Југословенски архитекти]] [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје]] g3auvan9vpb7a39qbe32yemiaownjp5 5622430 5622429 2026-09-01T10:00:58Z Bjankuloski06 332 /* Раѓање и школување */ 5622430 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Josif-Mihailovic.jpg|right|thumb|250px|Портрет на Јосиф Михајловиќ - Јурукоски]] '''Јосиф Михајлов - Јурукоски''' ({{langx|sr|Јосиф Михајловић}}; {{роден во|Тресонче}}, [[Гостиварско]], [[1887]] - {{починал во|Скопје}}, {{починал на|11|март|1941}}) — еден од позначајните Тресончани кои живееле во периодот меѓу двете светски војни. Тој бил градоначалник на [[Град Скопје]] и творец на најкапиталните архитектонски градби во градот. Живеел само 54 години.<ref>{{наведена книга|last=Aleksić|first=Dejan |title="Naša reč", (1939-1941): od istorijata na napredniot pečat vo Makedonija|publisher=Kultura|location=Скопје|date=1960}}</ref> == Дела == Ретко кој се запрашал кој бил градоначалник на [[Град Скопје]] кога бил изграден градскиот водовод од изворот Рашче кај селото [[Рашче]], кога била подигната [[ХЕ „Матка“|хидроцентралата „Матка“]] на реката [[Треска]], зградата на [[Собрание на Република Македонија|Вардарската Бановина]] (денес Собранието на Република Македонија), старата железничка станица во средиштето на Скопје (урната во земјотресот во 1963 година), Зеленото пазарче до зградата на Собранието, Офицерскиот дом (разрушен во земјотресот), старата зграда на [[Народна банка на Македонија|Народната банка на Македонија]] (исто така разурната во земјотресот), градскиот парк и зоолошката градина. Негови дела исто така се: урбанистичкиот план на градот, проширувањето на електричната мрежа и канализацискиот систем на целата територија на [[Скопје]], машката гимназија „Кирил и Методиј“ и женската гимназија „Кралица Марија“, ја обновил опожарената библиотека на Иса-бег каде се наоѓала и книгата на најславниот лекар Хипократ на арапски јазик, што на латински се превела дури во 16 век на запад. Неговиот мандат траел седум и пол години Освен овие дела, за време на неговиот мандат биле изградени дваесетина училишта, над 280 километри градски улици, воените скривници, проширена била градската болница, изградена нова градска кланица, изградени над 20 сообраќајни крстосници кои и денеска се користат, надвозници, мостови, пристапни и излезни патишта, неколку тениски и две фудбалски игралишта и детското одморалиште „Горно Водно“. Бил дел од тимот кој ја проектирал зградата на Академијата на науките и уметностите на Србија и на градската палата на градот Белград. Со сите овие остварени проекти, тресончанецот Јосиф успеал [[Скопје]] да го претвори од обична турска касаба во посовремен европски град. И денеска некои негови дела стојат построени низ скопска котлина како потсетник на дела какви никој пред него и потоа не успеал да направи за столицата на [[Република Македонија]]. == Раѓање и школување == Јосиф Михајловиќ е роден во [[Тресонче]], во маалото Јуруковци во [[1887]] година од татко Мијалче, во семејство на [[ѕидар]]и и [[зограф]]и. Бил од родот Јуруковци. Мајка му Христина била внука на мијачкиот кнез [[Ѓурчин Кокале]] од Лазарополе. Малиот Јосиф се описменил во манастирот [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]], а поради работата на татко си во реонот на [[Скопска Црна Гора]], целата фамилија на Јосиф, кога тој имал само шест години, се преселила во скопското село [[Кучевиште]]. Таму Јосиф помагајќи му на татка си во работата го одушевил српскиот крал со неговата трудолљубивост (кој во тоа време бил во посета на Скопје), па кралот наредил да се запише неговото име и презиме, и подоцна Јосиф добива стипендија по што неговиот живот целосно се променува. Таму Јосиф завршил основно образование, нижа гимназија завршил во Скопје, а виша во [[Солун]], каде како српски питомец матурирал во [[1906]] година. Тоа е времето кога територијата [[Македонија]] сè уште била под власт на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Зографската и градителска историја на неговото семејство го натерало студирањето да го продолжи на Техничкиот факултет во [[Белград]] на отсекот архитектура. Го завршил за рекордно време, за само 4 години. По дипломирањето во [[1910]] година професорите го испратиле на постдипломски студии по архитектура во [[Италија]], каде специјализирал на романската класична уметност на ренесансата. Прва работна задача по враќањето од таа земја во [[1911]] година му било вклучувањето во тимот што ја проектирал зградата на [[Академија на науките и уметностите на Србија|Академијата на науките и уметностите на Србија]] и на градската палата на градот Белград. Во следните години накратко замрела неговата кариера. == Балканските војни == Почнале балканските војни и тој, како и голем број други [[Македонци]] бил мобилизиран во редовите на српската армија, но се нашол и во редовите на мијачкиот војвода [[Доксим Учителот]] од [[Галичник]]. За време на една битка со [[Турци]]те кај селото [[Младо Нагоричане]] војводата загинал, а Јосиф бил ранет во главата. За време на војните Михајловиќ се профилирал политички како демократ, што подоцна го донело до местото претседател на скопското општинско Поглаварство. По завршувањето на двете балкански, почнала [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. И во неа Јосиф учествувал во редовите на српската војска, а бил и еден од војниците кои биле дел од големата колона што под налетот на австроунгарските сили се повлекувале во Грција преку Албанија. При повлекувањето се нашол на островот Крф, од каде тој и уште неколку други учени луѓе бил испратен во западните држави за да собира средства за потребите на солунскиот фронт. Патот го однел во [[Америка]], каде останал до крајот на војната. На американскиот континент се стекнал со титулата инженер-архитект и сосема длабоко навлегол во американските политички концепти. По враќањето од Америка заминал на доспецијализација на Универзитетот во Сорбона (Франција), на Институтот за урбанизам, а заминал на уште повисоко специјализирање и во Лондон. == Градоначалник на Скопје == По завршувањето на Првата светска војна и по студиите во Франција и Англија Јосиф се вратил во новосоздаденото југословенско [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] и почнал да работи во едно градежно претпријатие - „Феникс“. Набрзо стекнал висок углед како одличен архитект, па на 29 јануари 1929 година бил и официјално назначен за градоначалник на Скопје или како што тоа тогаш се нарекувало, претседател на општинското Поглаварство. Пред тоа во Градот работел како архитект-урбанист и уште тогаш имал почнато неколку проекти. Следувал периодот на проектирање и изградба на големите дела во градот. Според официјалните записи, кралот Александар Караѓорѓе посредно го поставил Јосифа за градоначалник на Скопје, зашто сакал од градот да направи модерна метропола во спомен на српскиот средновековен цар Душан. Потребната реконструкција и модернизација на градот сметал дека може успешно да го изврши тресончанецот Јосиф Михајловиќ - Јурукоски. На оваа функција тој останал до [[1936]] година, кога поради политичко-идеолошките разлики бил сменет од страна на една партија која во тоа време победила врз основа на својата национал-социјалистичка (фашистичка) програма, зашто Михајловиќ бил демократ. == Смрт == Тресончанецот Јосиф Михајловиќ починал на [[11 март]] [[1941]] година, само еден месец пред почетокот на [[Втора светска војна]]. Погребната поворка ја следеле повеќе од 15 илјади скопјани, церемонијата траела околу 5 часа, а проштални говори за живот и делата на Јосиф одржале повеќе од 20 лица. Во хрониките останало запишано дека поворката ја следеле голем број граѓани облечени во мијачки народни носии, со [[бечви]], [[минтан]]и и црни [[кече|кечиња]]. Починал на оперативна маса во скопската клиника за време на хируршка интервенција за вадење на слепото црево. Официјалниот медицински извештај вели дека при операцијата настанале компликации и лекарите не можеле да го спасат. Но, во тогашните демократски кругови кои биле против политиката на зближување со [[Хитлер]], преовлеадало мислењето дека поранешниот градоначалник бил отруен од фашистите, после еден говор пред царот Александар I на скопската железничка станица, каде наводно кажал неколку работи што не ги бендисале властите. Ваквата претпоставка била отфрлена од тогашната медицинска комора, а негативен став по однос на таа можност има и неговото семејство кое денеска живее во [[Белград]]. По смртта, со одлука на тогашното градско Поглаварство, големата улица „Јустинијанова“ во Скопје, била преименувана во „Јосиф Михајловиќ“, но бугарската окупаторска власт во Втората светска војна, а подоцна и комунистите, ја укинале таа одлука. Во книгата „Антологија за мијачките великани“ се вели дека Лазар Колишевски (водачот на комунистите во Македонија) на една мала тесна уличка од петнаесетина метри што завршува со ќорсокак некаде на [[Бит-пазар (Скопје)|Бит-пазар]], подоцна ѝ го дал името на поранешниот градоначалник и на таков начин тогашната власт му се оддолжила на најголемиот скопски градител на сите времиња. == Начин на работа == Работните методи со кои Јосиф ги почнувал сите проекти биле со задоволство прифаќани од сите негови соработници. Во планирањата, проектирањата, мерењата и изведувањата на работите воопшто не се срамел и самиот да се вклучи во нив, а речиси секогаш во сите проекти ги вклучувал и младите студенти, за кои знаел дека се носители на авангардата и новите идеи. На самиот почеток на работите небројано многупати со авион го надлетувал и надгледувал градот и околината, а дури потоа ги почнувал градежните работи. Михајловиќ набрзо констатирал дека Скопје нема свој катастарски премер, каков што му е потребен на секој поголем град во Европа. Сфатил дека градот нема доволно стручни сили за еден таков потфат, па затоа побарал, а од околните школи за геометри во државата добил на располагање 450 ученици што се школувале за геометри и уште 25 дипломирани геометри на кои им била потребна работна пракса. Ги ангажирал на шест недели да извршат премер на целото градско подрачје, но и да извршат попис на населението. Со тоа Јосиф сакал да добие целосен приказ и слика за ситуацијата во градот. Со таквото добро планирање, колку за пример, водата од Рашче оттогаш ги задоволуваше потребите на целиот град сè до градењето на новите населби, како Аеродром, Кисела Вода, Ново Лисиче, Автокоманда, кога се направени дополнителни бунари за вода околу Скопје. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Josif Mihajloviḱ - Jurukoski}} * [https://marh.mk/josif-mihaljovikj-jurukoski-1887-1941/ Јосиф Михајловиќ – Јурукоски /1887 – 1941 /], МАРХ * [https://maskimagazin.faktor.mk/josif-mihajlovikj---jurukoski-tvorec-na-modernoto-skopje-i-gospodin-chovek-dzentlmen-par-ekselans?desktop=true Јосиф Михајловиќ - Јурукоски, творец на модерното Скопје и господин човек, џентлмен пар екселанс], ''Машки магазин'' {{Градоначалник-Скопје}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Михајловиќ-Јурукоски, Јосиф}} [[Категорија:Родени во 1887 година]] [[Категорија:Луѓе од Тресонче]] [[Категорија:Македонски архитекти]] [[Категорија:Југословенски архитекти]] [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје]] 49zue521gokfnra1fgr1wxc6m4448vq Јанис Рицос 0 35349 5622456 5596505 2026-09-01T11:31:33Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Zdravko|Zdravko]] 5546978 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = [[Податотека:Златен венец.svg|20px]] Јанис Рицос | image = | bgcolour = gold | imagesize = 180px | caption = | pseudonym = | birth_date = {{роден на|1|мај|1909}} | birth_place = {{знамеикона|Greece}} {{роден во|Монемвазија|Грција}} | death_date = {{починал на|11|ноември|1990}} | death_place = {{знамеикона|Greece}} {{починал во|Атина|Грција}} | occupation = [[поет]] | nationality = | period = | genre = | subject = | movement = | debut_works = | influences = | influenced = | signature = | website = | footnotes = }} '''Јанис Рицос''' ({{langx|el|Γιάννης Ρίτσος}}; {{роден на|1|мај|1909}} - {{починал на|11|ноември|1995}}) — [[Грција|грчки]] [[поет]] и лауреат на [[Струшките вечери на поезијата]] во [[1985]] година. ==Животопис== Јанис Рицос е роден во Моненмвазија, на југот на [[Пелопонез]], а рано останал без родители. Според некои кажувања, уште во седмата година од животот започнал да пишува стихови. Исто така, покажувал голема склоност кон [[сликарство]]то и кон [[театар]]от. За време на [[Граѓанската војна во Грција]], во [[1948]] година, Рицос бил заробен и [[затвор]]ен на [[остров]]от [[Лемнос]], а следната година бил преместен на островот Макронисос. Таму бил во заробеништво со [[композитор]]от [[Микис Теодоракис]], кој компонирал музика на стиховите на Рицос. Во периодот 1948-[[1952]], Рицос бил повеќепати затворан во разни [[логор]]и. Подоцна, за време на владеењето на воената хунта, Рицос повторно бил апсен и затворан, а во [[1970]] година бил ставен во домашен притвор на островот [[Самос]]. Рицос бил пријател со [[Пикасо]], а кога [[Пабло Неруда]] го поканил да гостува на меѓународниот поетски фестивал во [[Лондон]], [[Диктаторство|диктаторскиот]] режим му забранил да патува во странство.<ref name="XVI 2015">„Јанис Рицос во центарот на вниманието“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4715, петок, 20 февруари 2015, стр. 15.</ref> ==Творештво== Рицос се смета за еден од четворицата најголеми грчки поети на [[XX век]], заедно со [[Костис Паламас]] и [[Нобелов лауреат|нобеловците]] [[Јоргос Сеферис]] и [[Одисејас Елитис]]. Францускиот поет [[Луј Арагон]] еднаш има речено дека Рицос е „најголемиот поет на нашата епоха“, додека нобеловецот [[Франсоа Моријак]] рекол дека „делото на Рицос му чини чест на целото човештво“.<ref name="XVI 2015"/> Рицос бил деветпати предложуван за [[Нобелова награда за литература]], но никогаш не ја добил. Сепак, кога ја добил [[Ленинова награда за мир|Лениновата награда за мир]] (позната и како ''Сталинова награда за мир'' пред [[1956]] година), Рицос изјавил: „оваа награда ми е поважна отколку Нобеловата“. Во 1985 година, Рицос го добил „Златниот венец“ на [[Струшки вечери на поезијата|Струшките вечери на поезијата]] при што присуствувал на фестивалот и лично ја примил наградата. По тој повод била издадена книга со избор од неговата поезија на [[грчки јазик]], со напореден превод на [[македонски јазик]]. Предговор на [[книга]]та, под наслов „Пред делото на Јанис Рицос“, напишал [[Гане Тодоровски]], кој заедно со [[Паскал Гилевски]] бил приредувач на песните.<ref name="XVI 2015"/> Рицос создал грандиозно дело (80 издадени поетски книги со над 100.000 стихови).<ref>[https://svp.org.mk/poet/yiannis-ritsos Биографија на Струшките вечери на поезијата]</ref> Меѓу поважните дела од неговиот опус се издвојуваат:<ref name="XVI 2015"/> * ''Трактор'' ([[1934]]), * ''Пирамиди'' ([[1935]]), * ''Епитаф'' ([[1936]]), * ''Будење'' ([[1941]]–[[1953]]). Исто така, позната е неговата драма „Атина под оружје“. Најмногу, Рицос пишувал песни во политички контекст, „служејќи му на [[комунизмот]] со својата уметност“ како што го опишуваат неговото творештво современите [[филологија|филолози]]. Оттука, долго време, неговата поезија била забранета во [[Грција]], поради нејзината левоориентирана содржина. Сепак, дури и во песните со политичка и социјална тематика, Рицос ги одбегнува реториката и екскламативноста и неговата [[поезија]] изобилува со суптилни преливи и лирски пасажи. Исто така, во голем дел од неговото творештво доминираат песните со чиста лирско-интимна содржина во кои преовладуваат темите поврзани со домот и светлината. Една од неговите песни што ги одбегнува социјалните теми е позната ''Месечева соната'': :''Знам дека сите патуваме да љубиме сами,'' :''сами кон верата и смртта.'' :''Знам. Пробав. Не помага.'' :''Дозволи ми да дојдам со тебе.'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://okno.mk/sites/default/files/Pet%20poemi%20od%20Janis%20Ricos%20e-kniga.pdf Јанис Рицос, „Пет поеми“], Скопје, 2014. * [https://krajbrezje.mk/2022/04/30/janis-ricos-dreven-teatar/ Две песни од Рицос на македонски] * [http://www.aurora.komvux.norrkoping.se/zoula/litera/01/poetry.htm Препев на песни од Рицос на англиски.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070313022426/http://www.aurora.komvux.norrkoping.se/zoula/litera/01/poetry.htm |date=2007-03-13 }} {{en}} * [http://greece.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=2678 Целата ''Месечева соната'' на грчки и со англиски препев] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080529015552/http://greece.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=2678 |date=2008-05-29 }} {{Добитници на Златен венец}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рицос, Јанис}} [[Категорија:Грчки комунисти]] [[Категорија:Грчки поети]] [[Категорија:Грчки писатели]] [[Категорија:Добитници на Златен венец на Струшките вечери на поезијата]] [[Категорија:Носители на Орденот на пријателството меѓу народите]] fsh660et1pb7mdxvbvl56cm8p676o0k Бохол 0 46986 5622383 5198799 2026-09-01T04:06:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622383 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine province | name = Бохол | sealfile = Ph_seal_bohol.png | region = [[Централни Висаи]] (Регион VII) | capital = [[Тагбиларан]] | founded = [[25 март]] [[1565]] | pop2000 = 1.137.268 | pop2000rank = 18-та | popden2000 = 276 | popden2000rank = 25-та | areakm2 = 4.117,3 | arearank = 29-та | hucities = 0 | componentcities= 1 | municipalities = 47 | barangays = 1.109 | districts = 3 | languages = [[себуански јазик|себуански]], ([[бохолски јазик|бохолски]]) [[тагалски јазик|тагалски]] | governor = Ерико Б. Аументадо ([[Lakas-CMD]]) | locatormapfile = Bohol in Philippines.svg }} '''Бохол''' — островска [[Покраини на Филипините|покраина]] на [[Филипините]] сместен во регионот [[Централни Висаи]]. Главен град е [[Тагбиларан]]. На запад од Бохол се наоѓа островот [[Себу]], На северозапад островот [[Лејте]] и на југ, низ [[Бохолско Море]] е [[Минданао]].[[Податотека:Flag of Bohol Province, Philippines.svg|thumb|left|200px|Знамето на Бохол]] == Население == Според [[попис]]от во [[2000]] Бохол имаше 1.137.268 жители кои себеси си се нарекуваат Бохоланци, односно ''Bol-anon''. Бројот на домаќонства изнесува 209.588 со 5,41 човек по куќа. == Јазик == НАјзборуван јазик е [[бохолски јазик|бохолскиот]] кој пак е дијалект на [[себуански јазик|себуански]]. [[Тагалски јазик|Тагалскиот]], [[Кинески јазик|кинескиот]], и [[англиски јазик|англискиот]] се исто така во голем процент застапени. == Религија == Мнозинството од населението се [[Католицизам|Римо Католици]]. Но постојат и други христијански цркви, претежно протестански. == Образование == Писменоста во покраината е доста висока и изнесува 93%. (состојба [[19 ноември]] [[2006]]). == Административна поделба == Бохол е првостепено поделен на 3 конгресни окрузи, 47 [[општини на Филипините|општини]] и 1 [[градови на Филипините|град]]. == Географија == Бохол е остров кој е опколен со други 75 помали островчиња<ref name="b-p">{{cite web|url=http://www.bohol-philippines.com/bohol.html|title=Bohol Island Philippines|website=bohol-philippines.com|publisher=Bohol Philippines Travel Guide|access-date=February 20, 2009|archive-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307144716/http://www.bohol-philippines.com/bohol.html|url-status=dead}}</ref>. Надморската висина изнесува максимални 870 m. Изобилува со плажи кои имаат бел песок. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == === Официјални === * [http://www.bohol.gov.ph Портал на покраината] * [http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2002/pr02135tx.html Bohol NSO Report] * [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html NSO 2000] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} * [http://boholhomeland.com/ Bohol Homeland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080224223935/http://boholhomeland.com/ |date=2008-02-24 }} * [http://www.boholph.com Boholano Website] * [http://travelbohol.blogspot.com Bohol Island Photos] * [http://cdbaby.com/mp3lofi/eddieflorano8-03.m3u PREVIEW - "BOHOL ISLANDS" SONG] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071016201604/http://cdbaby.com/mp3lofi/eddieflorano8-03.m3u |date=2007-10-16 }}. Check out "Looking Back" album by Eddie Florano. Available at Apple+Itunes. === Неофицијални === * [http://www.gmanews.tv/story/75560/Bohol www.gmanews.tv, Bohol] * [http://www.gmanews.tv/video/16608/100-Pinoy-Bohol gmanews.tv/video, 100% Pinoy: Bohol - 01/11/2008] * [http://www.bohol-philippines.com/ Comprehensive guide to Bohol] {| class="toccolours" style="float: right; margin: 1em; padding: 1em; width: 240px; border-collapse: collapse; font-size: 95%; clear: right" |+ '''Симболи на Бохол''' |- | style="padding-left: 1em;" | '''Грб''' | [[Податотека:Ph seal bohol.png|30px]] |- | style="padding-left: 1em;" | '''Занме''' | [[Податотека:Flag of Bohol Province, Philippines.svg|30px]] [[Знаме на Бохол]] |- | style="padding-left: 1em;" | '''Химна''' | ''[[Awit sa Bohol]]'' |- | style="padding-left: 1em;" | '''Танц''' | Kuratcha Boholana |- | style="padding-left: 1em;" | '''Птица''' | [[Oriole]] (''Oriolus chinensis''; ''antolihaw'' или ''dimodlaw'') |- | style="padding-left: 1em;" | '''Цвеќе''' | Бела Гумамела (''[[Хибискус]] rosa sinensis'') |- | style="padding-left: 1em;" | '''Дрво''' | Molave (''[[Vitex]] parviflora''; ''tugas'') |- | style="padding-left: 1em;" | '''Растение''' | [[Kinampay|Ubi kinampay]] |- | style="padding-left: 1em;" | '''Овошје''' | [[Манго]](''Mangifera indica'' l.; Bohol ''mangga'') |- | style="padding-left: 1em;" | '''Херој''' | [[Франсиско Дагохој]](вистинско име Франсиско Сендрихас) |} * [http://junauza.blogspot.com Tech Source from Bohol] * [https://web.archive.org/web/20071122234026/http://salaswildthoughts.blogspot.com/2006/06/panglao-island-and-bohol-plaza-revelry.html Bohol Plaza Resort Blog] * [http://www.carmenbohol.com CarmenBOHOL.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070216121645/http://www.carmenbohol.com/ |date=2007-02-16 }} * [http://www.ibohol.com Ibohol- share your ideas and informations here!] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210426034720/http://www.ibohol.com/ |date=2021-04-26 }} * [http://www.bohol-island.com Bohol-island.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210426030903/http://www.bohol-island.com/ |date=2021-04-26 }} * [http://www.boholph.com BoholPH.com] * [http://bohol.ph Bohol.ph] * [http://www.bohol.ph/article26.html Short history of Bohol] * [http://www.philippines.hvu.nl/bohol1.htm The Philippines: Bohol] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070115160541/http://www.philippines.hvu.nl/bohol1.htm |date=2007-01-15 }} * [http://www.boholchronicle.com The Bohol Chronicle] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110929214828/http://www.boholchronicle.com/ |date=2011-09-29 }} * [http://www.discoverbohol.com/sundaypost.htm The Bohol Sunday Post] * [http://www.boholtimes.com/ Bohol Times] * [http://boholtimes.com Bohol Times News On-line] * [http://boholstandard.com The BOHOLSTANDARD Weekly] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080309173038/http://boholstandard.com/ |date=2008-03-09 }} * [http://www.boholdirectory.com Bohol Directory] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928030505/http://www.boholdirectory.com/ |date=2007-09-28 }} * [http://www.bohol.gov.ph/sopa.html 2003 State of the Province Address] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071229045414/http://www.bohol.gov.ph/sopa.html |date=2007-12-29 }} * [http://www.cvis.net.ph/neda/provinces.htm The Regions] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20000919042225/http://www.cvis.net.ph/neda/provinces.htm |date=2000-09-19 }} [[Податотека: Church Corella.jpg|thumb|right|200px|Католичката црква во Корела]] * [http://www.aenet.org/bohol/aboutboh.htm Bohol-The Island Province] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230305195505/http://www.aenet.org/bohol/aboutboh.htm |date=2023-03-05 }} * [http://scriptorium.lib.duke.edu/scriven/diary1.html George Percival Scriven An American in Bohol] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080229045733/http://scriptorium.lib.duke.edu/scriven/diary1.html |date=2008-02-29 }} * [http://www.bohol-archaeology.com/ Bohol Archaeology] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080319130709/http://www.bohol-archaeology.com/ |date=2008-03-19 }} * [http://www.tubigon.gov.ph Official website of Tubigon, Bohol] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080516212411/http://www.tubigon.gov.ph/ |date=2008-05-16 }} [[Податотека:tagbilaranview.jpg|right|thumb|300px|Поглед на Градот [[Тагбиларан]]]] [[Податотека:Lobocricefields.jpg|thumb|right|300px|[[Ориз]]овите полиња во јужниот дистрикт]] [[Податотека:Bohol beach club.jpg|left|thumb|300px|Bohol Beach Club]] [[Податотека:Bilar Forest.jpg|right|thumb|200px|Шума на Махагони дрва]] [[Податотека:View of Chocolate Hills, Bohol.jpg|right|thumb|200px|Поглед на Чоколадните Брда]] [[Податотека:Loboc River.png|thumb|лево|Реката Лобок]] [[Податотека:CPG Avenue, Tagbilaran City, Bohol.jpg|left|thumb|300px|CPG Avenue, [[Тагбиларан]]]] {{Административна поделба на Филипините}} {{coor title dm|9|50|N|124|10|E|region:PH_type:isle}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бохол| ]] [[Категорија:Покраини на Филипините]] [[Категорија:Централни Висаи]] 4v7legmtscryppcbilq3wob9deanty7 Ваља Балканска 0 52753 5622432 5403043 2026-09-01T10:05:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622432 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Валја Балканска |Background = khaki |Img = Valyabalkanska-photo.jpg |Img_capt = |Alias = |Born = {{роден на|8|јануари|1942}}<br />{{знамеикона|Бугарија}} [[Арда (село)|село Арда]], [[Бугарија]] |Occupation = [[Пејач]]ка |Genre = [[Народна музика|Народна]] |Years_active = 1960 - сѐ уште |Instrument = [[Пејач|Вокал]] |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = Излел е Делјо Хајдутин |Label = |Associated_acts = |URL = }} '''Валја Младенова Балканска''' ({{langx|bg|Валя Младенова Балканска}}) (родена на [[8 јануари]] [[1942]] во селото [[Арда (село)|Арда]], [[Смољанска област]]) е [[Бугарија|бугарска]] народна пејачка од [[Родопи|родопската]] фолклорна област. == Животопис == Во нејзиниот репертоар, претставуван во целиот свет, влегуваат песни како ''"Шар Планина", "Девојко, бално ли ти е", "Триста са пушки пукнали", "Хајдутине се молеха", "А бре, јуначе лудо и младо", "Горо ле, горо зелена", "Мајчинко, стара мајчинко"'', но најпознатата и изведба е на песната ''"[[Излел е Делјо хајдутин]]"''. Оваа песна во нејзина изведба е повод за национална радост во [[Бугарија]], откако во [[1977]] година нејзин запис е вклучен во [[Златна плоча на Војаџер|Златната плоча]], испратена во вселената со двата американски вселенски бродови [[Војаџер (програма)|Војаџер]], кои во [[2004]] година ги напуштиле пределите на [[Сончевиот Систем]]. Вселенското летало [[Војаџер 1]], било лансирано на [[5 септември]] [[1977]] година, ја носи плочата со записот на песната "Излел е Делјо хајдутин", испеана од пејачката Валја Балканска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://voyager.jpl.nasa.gov/spacecraft/music.html|title=Music On Voyager Record|publisher=[[NASA]]|accessdate=2009-02-16}}</ref> По повод 60-тата годишнина ѝ за исклучителни достигнувања во областа на певческата уметност, во [[2002]] година Валја Балканска била наградена со најголемото одликување на Бугарија - орден "Стара планина"<ref>[http://www.darik.net/?p=article&tid=5&id=5238&type=1 Български интелектуалци наградени с орден "Стара планина"]</ref>. Во [[2005]] година била номинирана за државната награда "Св. Паисиј Хилендарски". Во [[декември]] [[2005]] година народната пејачка ја добила својата ѕвездена плоча во Бугарското шеталиште на славните<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.famousgrouse.bg/alley/vala_balkanska/ |title=Валя Балканска със звезда на Алеята на славата |accessdate=2011-09-18 |archive-date=2006-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622065840/http://famousgrouse.bg/alley/vala_balkanska/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://netinfo.bg/photo/2005.02.12valiafamous/ |title=Галерия снимки от награждаването на Валя Балканска със звезда на Алеята на славата |accessdate=2011-09-18 |archive-date=2012-07-10 |archive-url=https://archive.today/20120710143007/http://netinfo.bg/photo/2005.02.12valiafamous/ |url-status=dead }}</ref>. За неа ќерката на писателот [[Николај Хајтов]], Елена Хајтова, пишува книгата "Сама меѓу ѕвездите"<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eunet.bg/media/show_story.html?issue=158218656&media=18930190&class=18937230&story=158219072 |title="Излезе втора книга на Хайтова за Валя" |accessdate=2011-09-18 |archive-date=2007-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020013157/http://www.eunet.bg/media/show_story.html?issue=158218656&media=18930190&class=18937230&story=158219072 |url-status=dead }}</ref>. == Дискографија == * Глас од вечноста (2004) == Наводи == {{наводи}} == Надрорешни врски == {{Ризница-ред|Valya Balkanska}} {{Портал|Бугарија}} * [http://www.bulphoto.com/persons/923/ Галерија слики на Валја Балканска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090903161950/http://www.bulphoto.com/persons/923/ |date=2009-09-03 }} BulPhoto.com. * [https://www.youtube.com/watch?v=7lJYq6bjHTQ Valia Balkanska Izlel e Delio Haidutin] YouTube.com. {{Бугарија-музичар-никулец}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Балканска, Балја}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Помаци]] 61f8uqpc2dbnpmihv1k19uu0xrnlzs0 Предлошка:Столбна кутија 10 54017 5622403 5289463 2026-09-01T08:00:20Z Buli 2648 5622403 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="barbox {{#switch:{{{float|}}}|left=floatleft|right=floatright}}" style="font-size:88%;overflow-x:auto;display:table;padding:0.4em;border:{{{border_width|1}}}px solid silver;width:{{{width|auto}}};background:{{{background-color|var(--background-color-neutral-subtle,white)}}};color:inherit;margin:{{#ifeq:{{{float|}}}|center|0 auto}}"> <table style="text-align:left; border-collapse:collapse; width:100%;"> {{#if:{{{title|}}}| <caption style="font-weight:bold;color:var(--color-base,#202122);background:{{{titlebar|none}}}">{{{title}}}</caption> }} <tr style="height:4px;"> <th scope="col" {{#if:{{{left2|}}}||colspan="2"}} style="padding:0 4px; text-align:left;">{{{left1|}}}</th> {{#if:{{{left2|}}}| <th scope="col" style="padding:0 4px; text-align:right;">{{{left2}}}</th> }} <td style="width:{{{barwidth|100px}}};"></td> <th scope="col" {{#if:{{{right2|}}}||colspan="2"}} style="padding:0 4px; width:1em; text-align:right;">{{{right1|}}}</th> {{#if:{{{right2|}}}| <th scope="col" style="padding:0 4px; text-align:right;">{{{right2}}}</th> }} </tr> {{{bars|}}} {{#if:{{{caption|}}}| <tr><td colspan="5" style="padding:5px; text-align:left;">{{{caption}}}</td></tr> }} </table> </div>{{#switch: {{{float|}}} | left = | right = | #default={{main other|[[Category:Pages using bar box without float left or float right|{{#switch:{{{width|auto}}}|auto|=Ω|#default=}}{{PAGENAME}}]]}}}}</includeonly><noinclude> {{документација}} [[Категорија:Предлошки за дијаграми]] </noinclude> 5e3xr9u2p80wm8si67yu8mvcswkt90m Лионел Меси 0 98142 5622347 5603374 2026-08-31T20:52:06Z ~2026-47307-76 136382 5622347 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Лионел Меси | image = [[File:Lionel_Messi_20180626.jpg|230px]] | fullname = Лионел Андреас Меси<ref name="profile"/><ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.soccerway.com/players/lionel-andres-messi/119/ | title = Lionel Andrés Messi at Soccerway | accessdate = 14 June 2009 | publisher = Soccerway}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=y|1987|6|24}} | cityofbirth = [[Росарио]], [[Санта Фе]] | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 169 см<ref name="profile">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html | title = Lionel Andrés Messi | accessdate = 3 May 2008 | publisher = fcbarcelona.com | archive-date = 2012-05-26 | archive-url = https://archive.today/20120526231308/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html | url-status = dead }}</ref> | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Inter Miami}} | clubnumber = 10 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = Грандоли | youthyears2 = 1995–2000 | youthclubs2 = [[ФК Њуелс олд бојс|Њуелс олд бојс]] | youthyears3 = 2000–2004 | youthclubs3 = [[ФК Барселона|Барселона]] | years1 = 2003–2004 |clubs1 = {{симбол2|600px Catalano azulgrana.png}} [[ФК Барселона Ц|Барселона Ц]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 | years2 = 2004–2005 |clubs2 = {{Fb team Barcelona B}} |caps2 = 22 |goals2 = 6 | years3 = 2004–2021 |clubs3 = {{Fb team Barcelona}} |caps3 = 520 |goals3 = 474 | years4 = 2021–2023 |clubs4 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} |caps4 = 28 |goals4 = 8 | years5 = 2023- |clubs5 = {{Fb team Inter Miami}} |caps5 = 77 |goals5 = 69 | nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 | nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 23 години|Аргентина 23]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2005–2026 |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps3 = 207|nationalgoals3 = 125 | pcupdate = 2 август 2026 | ntupdate = 2 август 2026 }} '''Лионел Андрес Меси''' ({{langx|es|Lionel Andrés Messi}}, {{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi}}; роден на {{роден на|24|јуни|1987}}) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбал]]ер што настапува за екипата за [[ФК Интермајами|Интер Мајами]] и [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата на Аргентина]]. Тој се смета за еден од најдобрите фудбалери на својата генерација,<ref>{{наведени вести | last = Бродбент | first = Рик | date = 24 февруари 2006 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | title = Messi could be focal point for new generation | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727181929/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | last = Гордон | first = Фил | date = 28 јули 2008 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | title = Lionel Messi proves a class apart | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204081721/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | last = Вилијамс | first = Ричард | date = 24 април 2008 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2 | title = Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark | publisher = The Guardian | accessdate = 31 март 2009 | location=Лондон}}</ref> а често и за еден од најдобрите фудбалери на сите времиња,<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Lionel Messi is – and always was – the greatest player of his era |url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2022/12/18/lionel-messi-greatest-player-era-whether-not-wins-world-cup/|publisher=The Daily Telegraph |accessdate =2 август 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |title =Pelé has been voted the greatest footballer of all time |url =https://www.independent.co.uk/sport/football/pele-greatest-footballer-brazil-messi-ronaldo-maradona-voted-a8371576.html|publisher =The Independent |accessdate =2 август}}</ref> со неколку номинации за „[[Златна топка]]“ и за [[ФИФА Играч на годината|признанието на ФИФА за фудбалер на годината]] до својата 21. година, а веќе на возраст од 22 години ги освоил овие две награди.<ref name="Messi is best">{{Наведена мрежна страница|title = Messi världens bästa fotbollsspelare | url=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | publisher=Eurosport | date=12 јануари 2009 | accessdate=23 март 2010 | archive-date=2015-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150927140117/http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html | title = European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") | publisher = RSSSF | accessdate = 7 јули 2009}}</ref><ref name="Gala 2008">{{наведени вести | url = http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | title = FIFA World Player Gala 2008 | publisher = FIFA | accessdate = 7 јули 2009 | archive-date = 2019-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190515125420/https://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url = http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | title = FIFA World Player Gala 2007 | publisher = FIFA | accessdate = 7 јули 2009 | archive-date = 2017-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170630222655/http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | url-status = dead }}</ref> Неговиот стил и вештина потсетуваат на оние на [[Диего Марадона]], кој и самиот го прогласил Меси за свој „наследник“.<ref>{{наведени вести | last = Гарднер | first = Нил | date = 19 април 2007 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | title = Is Messi the new Maradona? | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629112333/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|title=Maradona proclaims Messi as his successor|author=Ројтерс|publisher= China Daily |date= 25 февруари 2006 |accessdate= 8 октомври 2006}}</ref> == Клупска кариера == Меси почнал да игра фудбал на рана возраст и неговиот потенцијал бил набргу забележан од „[[ФК Барселона|Барселона]]“. Во 2000 година, тој го напуштил клубот „[[Њуелс Олд Бојс]]“ од родниот град [[Росарио, Санта Фе|Росарио]] и заминал со своето семејство во [[Европа]], бидејќи „Барселона“ му понудила лекување на неговиот здравствен проблем (недостаток на [[хормон]]от за раст). === Настапи за „Барселона“ === Кога дебитирал,истата година Барселона ја освоила [[Ла лига|шпанската лига]], а во 2006 покрај лигата, ја освоила и [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Најмногу се пробил во сезоната 2006/07, станувајќи редовен играч во првиот тим, постигнувајќи [[хет-трик]] на [[Ел Класико]] со тоа завршувајќи ја лигата со 14 постигнати голови во 26 натпревари од лигата. Своето неофицијално деби во првиот тим на „Барселона“ Меси го направил на натпреварот против „[[ФК Порто|Порто]]“, во ноември 2003 година (на 16-годишна возраст). Една година подоцна, октомври 2004 година, тој дебитирал на првиот официјален натпревар (против „[[ФК Еспањол|Еспањол]]“) и станал третиот најмлад играч на сите времиња кои настапиле за „Барселона“, како и најмлад играч во „Ла лига“ (рекордот го срушил неговиот порaнешен клупски колега [[Бојан Кркиќ]] во септември 2007 година). Истата година, тој станал најмладиот играч во историјата на „Ла лига“ кој постигнал гол. ==== Сезона 2005-2006 ==== Во септември, вторпат во три месеци, „Барселона“ го обновила договорот со Меси. Тој истовремено стекнал шпанско државјанство, конечно стекнувајќи право да дебитира во шпанската прва лига. Во оваа сезона, Меси одиграл 17 натпревари и постигнал 6 голови, но сезоната ја завршил пред време, во март 2006 година, поради кинење на [[тетива]]та на десната [[нога]] во натпреварот против „[[ФК Челси|Челси]]“ во [[Лигата на шампионите]]. ==== Сезона 2006-2007 ==== [[Податотека:Barcelona vs Rangers.jpg|thumb|220px|right|Меси во натпреварот против Ренџерс во 2007]] Меси се зацврстил како играч во првата екипа на „Барселона“ со својата одлична игра против „Челси“ и против „[[Реал Мадрид]]“. Во ноември 2006 година, во натпреварот против „[[Реал Сарагоса]]“, Меси повторно се повредил и не играл три месеци. По враќањето од [[Аргентина]], [[Франк Рајкард]], внимателно го рехабилитирал и постепено го зголемувал времето на игра, од натпревар во натпревар. Набргу, Меси се вратил во форма постигнувајќи хет-трик. Кон крајот на сезоната, тој покажувал сè подобри резултати, така што 11 од своите 14 голови во „Ла лига“ ги постигнал во последните 13 натпревари. [[Податотека:Lionel Messi goal 19abr2007.jpg|thumb|left|220px|Меси кратко пред постигнување на гол против Хетафе]] Набргу, Меси бил сметан за новиот [[Марадона]]. Еден од неговите голови бил сличен на оној на Марадона против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] на [[Светско првенство во фудбал 1986|Светскиот Куп на ФИФА во Мексико во 1986 година]], познат како гол на столетието. Светските спортски медиуми го нарекле ''Месидона''. Тој го истрчал истото растојание (62 м), поминал ист број на играчи (6), вклучувајќи го и голманот, шутирал од речиси иста позиција и истрчал кон корнерот, исто како што направил Марадона во [[Мексико]] во 1986 година. ==== Сезона 2007-2008 ==== Во текот на оваа сезона, Меси дал пет голови за една недела, донесувајќи ја Барселона меѓу првите четири тимови во Лигата. Двата голови што ги постигнал против [[Севиља]], на 22 септември, му ги посветил на [[Роналдињо]] кој тој период бил повреден. На 19 септември, тој постигнал еден гол кога [[Барселона]] го победила [[Олимпик Лион]] со резултат 3–0 во натпревар од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]]. Меси постигнал уште два гола за победа на Барселона со резултат 4–1 против Реал Сарагоса. На 27 февруари, Меси го одиграл својот 100-ти меч за [[ФК Барселона|Барселона]] во натпреварот против [[ФК Валенсија|Валенсија]]. Потоа, Меси бил надвор од игра шест недели поради повреда на левата нога, здобиена за време на мечот против [[Селтик]] во Лигата на шампиони. Истата година, Меси бил номиниран за специјалната награда на ФИФА ПРО за најдобар напаѓач. истовремено, во една анкета, шпанскиот весник ''„Марка“'' го прогласил Меси за најдобар играч на светот, со освоени 77% од гласовите, при што тој бил споредуван со [[Франц Бекенбауер]] и [[Јохан Кроjф]]. ==== Сезона 2008-2009 ==== [[Податотека:Lionel Messi 31mar2007.jpg|150п|thumb|лево|Меси на натпревар против [[Депортиво ла Коруња]]]][[Податотека:039 men at work UEFA 2009, Rome.jpg|200px|thumb|right|Лионел Меси против [[Манчестер јунајтед]] во [[Финале на Лигата на шампионите во 2009 година|Финалето на Лигата на шампионите во 2009 година]]]] По заминувањето на Роналдињо од клубот, Меси го наследил неговиот дрес со број 10.<ref>{{наведени вести|url=http://www.goal.com/en/news/8/main/2008/08/04/803776/messi-inherits-ronaldinhos-no-10-shirt|title=Messi Inherits Ronaldinho's No. 10 Shirt|last=Sica|first=Gregory|publisher=Goal.com|date=2008-08-04|accessdate=2009-06-02}}</ref> Во октомври [[2008]] година, за време на мечот против [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор]] од [[Донецк]], Меси постигнал два гола во последните седум минути, влегувајќи како замена за [[Тјери Анри]], и од резултат 0:1 во корист на Шахтјор во победа од 2:1 за [[ФК Барселона|Барселона]].<ref>{{наведени вести|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|title=Late Messi brace nicks it|publisher=ESPN Soccernet|date=2008-10-01|accessdate=2009-05-29|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081234/http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Потоа, Меси одиграл уште еден импресивен натпревар против [[Севиља]]. Во декември 2008 година, Меси го постигнал вториот гол во мечот против [[Реал Мадрид]] кој завршил со резултат 2:0. Истовремено, со освоени 678 бода, тој бил прогласен за втор најдобар фудбалер на светот за 2008 година, според изборот на [[ФИФА]]. Својот прв хет-трик во [[2009]] година, Меси го постигнал против [[Атлетико Мадрид]], додека вториот од двата гола во мечот против [[Расинг Сантандер]] бил 5000-от гол за Барселона постигнат во шпанската лига. Подоцна, во 28-то коло на лигата, Меси го постигнал својот 30-ти гол во сезоната, обезбедувајќи победа од 6:0 во мечот против [[Малага]]. Во април 2009 година, Меси постигнал два гола против [[ФК Баерн Минхен|Баерн]] од [[Минхен]] во Лигата на шампиони. ==== Сезона 2009-2010 ==== ==== Сезона 2010-2011 ==== Во текот на календарската 2010 година, Меси постигнал вкупно 58 гола во дресот на „Барселона“, со што ја започнал својата прва календарска година во која постигнувал над 50 гола во сите натпревари одиграни за „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk">[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-5208445/Barca-star-Messi-breaks-record-time-scorer.html www.dailymail.co.uk, „Lionel Messi breaks Gerd Muller's record to become all-time goalscorer in Europe's top five leagues with 526th Barcelona strike... and more incredible statistics behind the Argentine's 2017“, 23.12.2017 (пристапено на 5.1.2018)]</ref> ==== Сезона 2011-2012 ==== Во сезоната [[2011]]/[[2012]], Меси повторно се истакнал со добро прикажаните партии, иако со својот клуб не успеал да го освои ниту шпанското првенство, ниту пак Лигата на шампионите, каде што во полуфиналето [[Барселона]] била елиминирана од [[Челси]]. Сепак, во оваа сезона, на одиграни 11 натпревари, Меси постигнал 14 голови во Лигата на шампионите, со што го израмнил рекордот за најдобар стрелец во една сезона, поставен од страна на [[Жозе Алтафини]] во сезоната [[1962]]/[[1963]]. Две сезони подоцна, Кристијано Роналдо го соборил овој рекорд.<ref>"Роналдо се израмни со Меси и со Алтафини", ''Дневник'', година XVIII, број 5433, петок, 4 април 2014, стр. 29.</ref><ref>"Роналдо го надмина Меси", ''Дневник'', година XVIII, број 5454, петок, 2 мај 2014, стр. 25.</ref> Исто така, Меси успеал да постигне неверојатен рекорд, постигнувајќи дури 50 голови во шпанската лига, оставајќи го зад себе лутиот соперник од [[Реал Мадрид]] - [[Кристијано Роналдо]], кој постигнал 46 голови. Притоа, ако се смета само календарската 2011 година, Меси постигнал вкупно 55 гола во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> За ова остварување, во октомври 2012 година, Меси по вторпат ја добил „Златната копачка“, која се доделува за најдобриот стрелец во [[Европа]]. Инаку, претходно Меси ја освоил истата награда пред две сезони.<ref>„Меси ја доби и втората Златна копачка“, ''Дневник'', година XVI, број 5001, вторник, 30 октомври 2012, стр. 25.</ref> На крајот од сезоната, во сите официјални натпревари за „Барселона“, Меси постигнал неверојатни 73 гола, што било апсолутен рекорд во шпанскиот фудбал.<ref>„Суарез во налет да соборува рекорди“, ''Дневник'', година XX, број 5991 среда, 17 февруари 2016, стр. 22.</ref> ==== Сезона 2012-2013 ==== Притоа, во текот на календарската 2012 година, Меси постигнал вкупно 79 гола во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> Во декември 2012 година, тој постигнал уште еден рекорд: на натпреварот против „[[Реал Бетис]]“, најпрвин го изедначил, а потоа и го соборил дотогашниот рекорд на [[Герд Милер]] за најмногу постигнати голови во една календарска година. На тој начин, со постигнатите 86 голови, тој станал најдобриот стрелец во текот на една календарска година во историјата на [[фудбал]]от.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/lionel-messi/9733565/Lionel-Messi-breaks-Gerd-Mullers-record-for-most-goals-in-a-calendar-year-with-brace-for-Barcelona-at-Real-Betis.html „Lionel Messi breaks Gerd Muller's record for most goals in a calendar year with brace for Barcelona at Real Betis“, The Telegraph, 9.12.2012 (пристапено на 5.1.2018)]</ref> ==== Сезона 2013-2014 ==== На [[6 ноември]] [[2013]] година, во натпреварот против [[Милан]], Меси го прекинал едномесечниот голгетерски пост. Имено, во четвртото коло од групата Х од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], кој се одиграл во [[Барселона]], Меси постигнал два гола (првиот од пенал), со што стигнал до вкупно 65 голови во Лигата на шампионите.<ref>"Арсенал не остана должен во Дортмунд", ''Дневник'', година XVII, број 5310, петок, 8 ноември 2013, стр. 27.</ref> Подоцна, на [[18 февруари]] [[2014]] година, во натпреварот против [[Манчестер сити]], одигран во [[Манчестер]] во рамките на осминафиналето на Лигата на шампионите, Меси стигнал до вкупно 66 голови во ова натпреварување, зацврстувајќи се на второто место на вечниот список на најдобрите стрелци, загрозувајќи го [[Раул Гонсалес|Раул]], кој постигнал вкупно 71 гол.<ref>„Роналдо жеден за голови, Касилјас совладан по 951 минута“, ''Дневник'', година XVIII, број 5403, петок, 28 февруари 2014, стр. 22.</ref> На реванш-натпреварот против Манчестер сити, одигран во [[Барселона]], на [[12 март]] [[2014]] година, Меси го постигнал и 67-от гол во Лигата на шампионите и со тоа станал играч со најмногу постигнати голови за еден клуб во историјата на ова натпреварување, престигнувајќи го Раул, кој постигнал 66 голови за [[Реал Мадрид]].<ref>„Барселона е на вистинскиот колосек“, ''Дневник'', година XVIII, број 5415, петок,14 март 2014, стр. 25.</ref> ==== Сезона 2014-2015 ==== На [[5 ноември]] [[2014]] година, во четвртото коло од групната фаза на [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], на натпреварот против „[[ФК Ајакс|Ајакс]]“, одигран во [[Амстердам]], Меси ги постигнал двата гола за својот тим, со што го изедначил рекордот на Раул од 71 гол во Лигата на шампионите.<ref>„Енрике: Меси е најдобриот фудбалер на сите времиња“, ''Дневник'', година XVIII, број 5611, петок, 7 ноември 2014, стр. 27.</ref> На [[25 ноември]], во петтото коло од групната фаза на Лигата на шампионите, на натпреварот против АПОЕЛ, Меси постигнал хет-трик и така, со постигнати вкупно 74 гола, го престигнал Раул на списокот на најдобрите стрелци во Лигата.<ref>„Симеоне: Не знаев дали Манџукиќ ќе почне, а тој ми врати со хет-трик“, ''Дневник'', број 5629, година XVIII, петок, 28 ноември 2014, стр. 27.</ref> Во последното коло од групната фаза, на [[10 декември]] [[2014]] година, на домашен терен, „Барселона“ го победила „ПСЖ“ со 3:1, а Меси го постигнал 75. гол во Лигата на шампионите.<ref>„Насри: Сити може да победува и без Агуеро и Туре“, ''Дневник'', година XVIII, број 5640, петок, 12 декември 2014, стр. 27.</ref> <br /> Како потврда за добрите игри, на крајот од 2014 година, Меси бил номиниран меѓу тројцата кандидати за наградата „[[Златна топка]]“ која ја доделуваат [[ФИФА]] и „[[Франс фудбал]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref name="XVIII 2014">„Ноер: Не сум бренд како Роналдо и Меси“, ''Дневник'', број 5652, година XVIII, петок, 26 декември 2014, стр. 27</ref> Притоа, во текот на календарската 2014 година, Меси постигнал вкупно 50 гол во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> На крајот на 2014 година, Меси го соборил рекордот на поранешниот играч на „[[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]“, [[Телмо Зара]], и станал најдобар стрелец во историјата на „[[Примера дивизион]]“, постигнувајќи 267 голови. <br /> И во [[2015]] година, Меси продолжил со одличната игра и во [[февруари]], на гостувањето против „[[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]“, во кој „Барселона“ победила со 5:2, Меси ја остварил 105. асистенција во најдобрата шпанска лига, со што го израмнил рекордот на [[Луис Фиго]] како играч со најголем број асистенции во кариерата.<ref>„Меси покрај прв стрелец, стана и водечки асистент во Примера“, ''Дневник'', година XIX, број 5688, вторник, 10 февруари 2015, стр. 22-23.</ref> Според анализата на ЦИЕС, Меси бил најдобриот напаѓач во [[Европа]] во првите три месеци на 2015 година, со постигнати 17 голови и остварени 12 асистенции.<ref>„Меси е најдобриот напаѓач во 2015 година“, ''Дневник'', година XIX, број 5731, среда, 1 април 2015, стр. 26.</ref> На [[18 април]] [[2015]] година, на натпреварот против „[[ФК Валенсија|Валенсија]]“, Меси го постигнал својот 400. гол за „Барселона“ во сите официјални натпреварувања.<ref>[http://www.espnfc.com/barcelona/story/2393956/lionel-messi-scores-400th-goal-for-barcelona-in-all-competitions ESPNFC, „Lionel Messi scores 400th goal for Barcelona in all competitions“ (пристапено на 26.5.2015)]</ref> Исто така, во текот на сезоната, Меси постигнал десет гола во Лигата на шампионите. ====Сезона 2015-2016==== На [[16 септември]] [[2015]] година, на натпреварот против „[[ФК Рома|Рома]]“, одигран во [[Рим]], Меси настапил по 100. пат во Лигата на шампионите, како најмладиот фудбалер во историјата кој стигнал до 100 настапи во ова натпреварување.<ref>„Меси со јубилеен 100. двобој, Венгер го претрпе 50. пораз“, ''Дневник'', година XIX, број 5868, петок, 18 септември 2015, стр. 23.</ref> Во февруари 2016 година, на натпреварот против „Хихон“, Меси постигнал два гола со кои повторно влегол во историјата на шпанскиот фудбал: првиот бил неговиот 300. гол во шпанската лига, додека вториот гол бил 10.000 гол во историјата на „Барселона“.<ref>„Јубилејни два гола за Меси и Барселона“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 22.</ref> ====Сезона 2016-2017==== Сезоната 2016-2017 во Лигата на шампионите Меси ја започнал на блескав начин: На [[14 септември]] [[2016]] година, на натпреварот против „Селтик“, во кој „Барселона“ победила со резултат 7:0, тој постигнал хет-трик,<ref>[https://www.theguardian.com/football/live/2016/sep/13/barcelona-celtic-champions-league-live The Guardian, „Lionel Messi scores hat-trick in Barcelona’s 7-0 thrashing of Celtic“ (пристапено на 1.11.2016)]</ref> а еден месец подоцна, на [[19 октомври]] [[2016]] година, на натпреварот против „[[ФК Манчестер сити|Манчестер сити]]“ го постигнал својот седми хет-трик, давајќи клучен придонес во убедливата победа на Барселона од 4:0.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2016-2017/fc-barcelona-manager-luis-enrique-hails-messi-as-the-difference-maker официјално мрежно место на ФК „Барселона“, „FC Barcelona manager Luis Enrique hails Messi as the difference-maker“, (пристапено на 1.11.2016)]</ref> На тој начин, Меси го претекнал Роналдо на списокот на играчите со постигнати најмногу хет-трика во историјата на Лигата на шампионите.<ref>[http://www.skysports.com/football/news/11833/10577392/messi Skysports, „Lionel Messi overtakes Cristiano Ronaldo to top Champions League hat-trick list“ (пристапено на 1.11.2016)]</ref> Во ноември 2016 година, Меси постигнал два гола на натпреварот против „Селтик“, со што постигнал уште еден рекорд: прв фудбалер кој постигнал повеќе од 100 гола на меѓународните клупски натпревари.<ref>„Меси го отвори „Клубот 100“ со постигнати голови на интернационални клупски мечеви“, ''Дневник'', година XX, број 6224, петок, 25 ноември 2016, стр. 23.</ref> Притоа, во текот на календарската 2016 година, Меси постигнал вкупно 51 гол во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> На 23 април 2017 година, во големото дерби против „[[Реал Мадрид|Реал]]“, одиграно во [[Мадрид]], Меси постигнал два гола, од кој вториот бил неговиот 47. гол во сезоната и јубилеен 500. гол во дресот на „Барселона“.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/04/23/real-madrid-vs-barcelona-el-clasico-watch-live-score-la-liga/ www.telegraph.co.uk „Real Madrid 2 Barcelona 3: Lionel Messi silences Santiago Bernabeu with injury-time winner in El Clasico“ (пристапено на 23.4.2017)]</ref> Во финалниот натпревар од Купот на Шпанија, одигран на 27 мај 2017 година против екипата на „[[ФК Алавес|Алавес]]“, Меси го одиграл својот 700. натпревар во кариерата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://fcbarca.me/2017/05/25/messis-game-against-alaves-will-be-his-700th-official-game-for-both-club-and-country-appearances-so-far-barca-582-arg-117/ |title=„Messi’s game against Alaves will be his 700th official game for both club and country. Appearances so far: Barca – 582, ARG – 117.“ (пристапено на 30.5.2017) |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2017-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831073521/http://fcbarca.me/2017/05/25/messis-game-against-alaves-will-be-his-700th-official-game-for-both-club-and-country-appearances-so-far-barca-582-arg-117/ |url-status=dead }}</ref> ====Сезона 2017-2018==== На 18 октомври 2017 година, во натпреварот против „[[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]]“, одигран на домашен терен, Меси го постигнал 97. гол во Лигата на шампионите и 100. гол во сите натпреварувања на [[УЕФА]]. Со тоа, тој станал вториот фудбалер во историјата (по [[Кристијано Роналдо]]) кој успеал да стигне до 100 гола во европските натпреварувања.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/10/19/lionel-messi-scores-100th-goal-europe-mysterious-pill-took-mid/ „Lionel Messi scores 100th goal in Europe but what was mysterious tablet he took mid-match?“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> На 4 ноември 2017 година, со настапот против „[[ФК Севиља|Севиља]]“ на домашен терен, Меси го одиграл 600. натпревар во дресот на „Барселона“.<ref>[http://www.espnfc.com/barcelona/story/3258275/lionel-messi-to-make-600th-barcelona-appearance-in-sevilla-clash SAMUEL MARSDEN, „Lionel Messi to make 600th Barcelona appearance in Sevilla clash“ (пристапено на 4.11.2017)]</ref> На 22 декември 2017 година, на натпреварот против „[[Реал Мадрид]]“, Меси го постигнал својот 526. гол за „Барселона“ во сите натпреварувања и со тоа го соборил дотогашниот рекорд на [[Герд Милер]]. На тој начин, тој станал најефикасниот фудбалер во историјата на клупскиот фудбал.<ref name="dailymail.co.uk"/> Истовремено, тој го постигнал 25. гол во „Ел Класико“, зацврстувајќи го својот рекорд како најефикасен стрелец во натпреварите меѓу „Барселона“ и „Реал Мадрид“. Исто така, со своите 17 гола против „Реал“ постигнати во првенствените натпревари, тој е фудбалер со најмногу постигнати голови против „Реал Мадрид“ во историјата на шпанската прва лига. Најпосле, со овој гол, Меси станал најефикасниот фудбалер во светот во 2017 година, постигнувајќи 54 гола (50 за „Барселона“ и 4 за репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]]). На тој начин, шест години по ред, Меси постигнувал над 50 голови.<ref name="dailymail.co.uk"/> На 28 јануари 2018 година, Меси постигнал нов рекорд во Ла Лига: На натпреварот против „[[ФК Алавес|Алавес]]“ го постигнал својот 21. гол од слободен удар, претекнувајќи го [[Кристијано Роналдо]] со кого дотогаш го делел рекордот. На тој начин, Меси станал најефикасниот изведувач на слободни удари во [[Ла Лига]] откако се води ваква [[статистика]] (од сезоната 2003/2004).<ref>https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/messi-ronaldo-free-kick-record-11932397 www.mirror.co.uk, „Lionel Messi broke one of Cristiano Ronaldo's La Liga records in Barcelona's win over Alaves“ (пристапено на 31.1.2018)</ref> Подоцна, во осминафиналето на Лигата на шампионите, во натпреварот против „Челси“ Меси ги постигнал 99. и 100. гол во ова натпреварување. Првиот гол го постигнал по само 128 секунди и тој бил неговиот најбрз гол во дресот на „Барселона“. На тој начин, Меси станал вториот фудбалер (по Кристијано Роналдо) кој постигнал 100 гола во Лигата на шампионите. Тој го постигнал првиот гол во ова натпреварување на 2 ноември 2005 година (во натпреварот против „[[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]]“, а 50. гол го постигнал на 3 април 2012 година (во натпреварот против „[[ФК Милан|Милан]]“). Притоа, Меси стигнал до 100 голови во Лигата на шампионите на 128. натпревар, додека на Роналдо му биле потребни 144 натпревари за да постигне 100 голови.<ref>[https://www.forbes.com/sites/bobbymcmahon/2018/03/14/messi-the-fastest-player-ever-to-100-goals-in-efa-champions-league/#6477d0c4c414 Bobby McMahon, „Messi The Fastest Player Ever To 100 Goals In UEFA Champions League As Barcelona Beats Chelsea“ (пристапено на 25.3.2018)]</ref> На 7 април 2018 година, на натпреварот против „Леганес“, Меси го постигнал својот шести хет-трик во сезоната, со што го израмнил клупскиот рекорд на [[Роналдињо]] од сезоната 2006/2007.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-equals-incredible-ronaldinho-record/293049 |title=„Messi Equals Incredible Ronaldinho Record“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-14 |archive-date=2020-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609112410/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-equals-incredible-ronaldinho-record/293049 |url-status=dead }}</ref> Во сезоната 2017-2018 година, Меси постигнал 34 гола во првата шпанска лига, со што по петти пат ја добил наградата „Пичичи“ која весникот „[[Марка (весник)|Марка]]“ му ја доделува на најдобриот стрелец во шпанското фудбалско првенство.<ref>[https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2018/05/21/5b02f5bae5fdeab0138b45db.html Ángel Díaz, „Barcelona and Atletico scoop LaLiga awards“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Истовремено, тој по петти пат ја добил и наградата „[[Златна копачка]]“, како најдобар стрелец во [[Европа]].<ref>[https://www.goal.com/en/lists/golden-shoe-2017-18-messi-salah-europes-top-scorers/1iyca68kk1ufm1knw2vvw7ehup „Golden Shoe 2017-18: Messi, Salah & Europe's top scorers“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Истовремено, со постигнатите 45 гола на 54. одиграни натпревари во сезоната, тој бил најефикасниот фудбалер во Европа, мерено според вкупниот број голови постигнати на сите натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.besoccer.com/new/the-10-top-goalscorers-of-2017-18-in-all-competitions-436024 |title=Matt Morely, „The 10 top goalscorers of 2017/18 in all competitions“ (пристапено на 30.12.2018) |accessdate=2018-12-30 |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807030507/https://www.besoccer.com/new/the-10-top-goalscorers-of-2017-18-in-all-competitions-436024 |url-status=dead }}</ref> Набљудувано само во календарската 2017 година, Меси постигнал вкупно 50 гола, и тоа: 40 во Ла Лига, 5 во Кралскиот куп, 4 во Лигата на шампионите и еден во шпанскиот супер куп.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/news/728252/messi-closes-2017-as-top-club-scorer-in-all-competitions-among-the-big-five-european-leagues www.fcbarcelona.com, „Messi closes 2017 as top club scorer in all competitions among the big five European leagues“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> ====Сезона 2018-2019==== Во првото коло од сезоната, на натпреварот против „[[ФК Алавес|Алавес]]“, Меси постигнал два гола, од кои првиот бил 6.000-от гол на „Барселона“ во „Ла Лига“.<ref>[http://www.beinsports.com/us/laliga/video/messi-scores-barcelonas-6000th-laliga-goal/956593 „Messi Scores Barcelona's 6,000th LaLiga Goal“ (пристапено на 20.8.2018)]</ref> На 18 септември 2018 година, на натпреварот против „[[ПСВ]]“, Меси го постигнал својот осми, рекорден хет-трик во Лигата на шампионите, осми хет-трик во 2018 година и вкупно, 48. хет-трик во кариерата (42. хет-трик за „Барселона“).<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/45566374 BBC Sport (пристапено на 19.9.2018)]</ref> Подоцна, на 16 декември 2018 година, на натпреварот против „[[ФК Леванте|Леванте]]“, Меси го постигнал 43. хет-трик во дресот на „Барселона“.<ref name="uefa.com">[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2586528.html www.uefa.com, „Lionel Messi: Europe's top scorer in 2018“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Во календарската 2018 година, Меси повторно бил најефикасниот европски фудбалер, со постигнати 51 гол во 54 натпревари, и тоа: 47 гола за „Барселона“ и четири гола за аргентинската репрезентација. На тој начин, Меси успел во осум од последните девет години да постигне барем по 50 гола.<ref name="uefa.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.foxsportsasia.com/football/1007212/top-5-goalscorers-of-2018-in-europes-top-five-leagues-cristiano-ronaldo-lionel-messi/ |title=„Top 5 goalscorers of 2018 in Europe’s top five leagues“ (пристапено на 30.12.2018) |accessdate=2018-12-30 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105174858/https://www.foxsportsasia.com/football/1007212/top-5-goalscorers-of-2018-in-europes-top-five-leagues-cristiano-ronaldo-lionel-messi/ |url-status=dead }}</ref> На 13 јануари 2019 година, на натпреварот против „[[ФК Ејбар|Ејбар]]“, Меси станал првиот фудбалер во историјата кој постигнал 400 гола во првата шпанска фудбалска лига. Притоа, овој рекорд Меси го остварил во својот 435. настап во дресот на „Барселона“, постигнувајќи неверојатен просек од 0,92 гола по натпревар.<ref>[https://www.goal.com/en/news/messi-makes-history-with-400th-la-liga-goal/1lbid7d6qygzb1nmc9t78mtmku Tom Storer, „Messi makes history with 400th La Liga goal“ (пристапено на 15.1.2019)]</ref> На 23 февруари 2019 година, на гостувањето кај „[[ФК Севиља|Севиља]]“, Меси го постигнал својот 50. хет-трик во кариерата, а третиот гол бил неговиот 650. гол во кариерата (585. гол за „Барселона“).<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/47336146 BBC Sport (пристапено на 25.2.2019)]</ref> Во сезоната 2018-2019 Меси остварил неколку исклучителни подвизи: постигнал 51. гол во официјалните натпревари со што по шести пат во кариерата ја надминал границата од 50 голови во една сезона; со своите 36 гола во Ла Лига по шести пат во кариерата ја освоил наградата „Пичичи“ за најдобар стрелец во шпанското фудбалско првенство; исто така, по шести пат станал најдобар стрелец во Европа (трета сезона по ред); и го постигнал 600. гол во дресот на „Барселона“.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/news/1226873/leo-messi-breaks-50-goals-mark-once-again Официјално мрежно место на ФК „Барселона“, „Leo Messi breaks 50 goals mark once again“ (посетена на 28.5.2019)]</ref> ====Сезона 2019-2020==== На 22 декември 2019 година, на натпреварот против „[[Депортиво Алавес]]“, Меси го постигнал педесеттиот гол во текот на 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/1212820/barcelona-4-1-deportivo-alaves-messi-ends-2019-with-50-goals-as-barca-cruise/ |title=Fox Sports, „Barcelona 4-1 Deportivo Alaves: Messi ends 2019 with 50 goals as Barca cruise“ (пристапено на 31.12.2019) |accessdate=2019-12-31 |archive-date=2019-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231171757/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/1212820/barcelona-4-1-deportivo-alaves-messi-ends-2019-with-50-goals-as-barca-cruise/ |url-status=dead }}</ref> На 30 јуни 2020 година, на натпреварот против „[[Атлетико Мадрид]]“, Меси го постигнал својот 700-ти гол во кариерата (630-ти гол за „Барселона“) и така им се придружил на [[Кристијано Роналдо]], [[Герд Милер]], [[Ференц Пушкаш]] и [[Пеле]].<ref>[https://edition.cnn.com/2020/07/01/football/lionel-messi-goal-record-barcelona-la-liga-spt-intl/index.html CNN, Ben Church, „Lionel Messi scores 700th career goal in style but Barcelona loses more ground in title race“ (пристапено на 5.7.2020)]</ref> ====Сезона 2022-2023==== Во март 2023 година, на пријателскиот натпревар меѓу фудбалските репрезентации на Аргентина и Панама, со удар од слободен удар во 89. минута, Меси го постигнал 800. гол во кариерата на кулпско и на репрезентативно ниво.<ref>„Меси го постигна 800. гол за гаучосите“, ''Слободен печат'', година XI, број 2811, сабота-недела, 25-26 март 2023, стр. 8.</ref> == Репрезентативна кариера == Во јуни [[2004]] година, Меси дебитирал во дресот за [[Аргентина]], играјќи во младинскиот состав под 20 години во мечот против [[Парагвај]]. Во [[2005]] година, тој бил дел од тимот на нови талентирани играчи кои го освоиле Младинското светско првенство 2005, одржан во [[Холандија]]. Таму, Меси ја освоил наградата за најдобар играч на турнирот, а бил и најдобар стрелец, со шест постигнати голови, од кои два во последниот натпревар. На [[4 август]] [[2005]] година, [[Жозе Пекерман]] го повикал Меси во сениорската репрезентација на Аргентина. Своето деби тој го направил на 17 август во мечот против [[Унгарија]], на возраст од 18 години и 54 дена. Меси влегол во игра во 63-та минута, но поради ударот со лакт на противничкиот одбранбен играч, Вилмос Ванчак (кој го повлекол Меси за дресот), судијата [[Маркус Мерк]] го испратил надвор од теренот, по одиграни само 40 секунди. Првиот официјален меѓународен настап на Меси бил на [[3 септември]] во квалификациите за Светското првенство, каде што Аргентина била поразена на гостински терен од [[Парагвај]], со резултат 0:1. Пред натпреварот, Меси изјавил: „Ова е правото деби. Првото траеше многу кратко.“ На [[28 март]] [[2009]] година, во натпреварот против [[Венецуела]], во рамките на квалификациите за Светското првенство 2010, Меси за првпат го носел аргентинскиот сениорски национален дрес со број 10. Истовремено, тоа бил првиот официјален натпревар за [[Диего Марадона]] како селектор на Аргентина. Аргентина победила во натпреварот со резултат 4:0, а Лионел Меси ја отворил серијата на голови. === Светско првенство во фудбал 2006 === {{главна|Светско првенство во фудбал 2006}} Повредата што го оддалечила од терените за два месеца, на крајот од сезоната 2005/2006 година, го довела во прашање неговото присуство на [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]]. И покрај тоа, Меси бил повикан во тимот на Аргентина за турнирот на [[15 мај]] [[2006]] година. Тој, исто така, играл 15 минути во прошталниот натпревар против репрезентацијата на Аргентина под 20 години и од 64-та минута настапил на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Ангола|Ангола]]. Тој од клупата ја проследил победата на првиот натпревар на Аргентина одигран против [[Фудбалска репрезентација на Брегот на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]]. Во следниот меч против [[Фудбалска репрезентација на Србија|Србија]], Меси станал најмладиот играч во репрезентацијата на Аргентина на Светското првенство кога влегол како замена на [[Макси Родригес]] во 47-та минута. Тој му асистирал на [[Ернан Креспо]] да постигне гол во првата минута откако влегол во играта, а го постигнал и последниот гол во победата од 6:0, со што бил прогласен за најдобар стрелец и шести по ред најмлад стрелец во историјата на Светското првенство. Во следниот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]], Меси влегол како замена во 84-та минута, при резултат 1:1. Тој постигнал гол, но бил досуден офсајд. Тренерот, Хосе Пекерман, надвор од очекувањата го оставил Меси на клупата за време на четвртфиналниот натпревар против Германија. Аргентина загубила 4:2 на пенали, а Меси, видно возбуден во текот на играта, одбил да зборува со репортерите после натпреварот. === Копа Америка 2007 === На почетокот на Купот, Меси бил најмладиот играч. Првиот натпревар во Купот во кој играл Меси се одржал на 29 јуни 2007, кога Аргентина ја победила екипата на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] со 4:1. Во овој натпревар Меси ги покажал своите способности на плејмејкер. Тој му наместил гол на Ернан Креспо и имал бројни напади врз противничкиот гол. Тевез влегол како замена за Меси во 79-та минута и постигнал гол во следната минута. Неговиот втор меч бил против [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]], во кој шутирал пенал кој Креспо го претворил во гол и постигнал изедначување од 1:1. Тој исто така, учествувал и во вториот гол за Аргентина бидејќи откако бил фаулиран, а [[Хуан Роман Рикелме]] постигнал гол од слободен удар. Крајниот резултат бил 4:1 за Аргентина, обезбедувајќи пласман во четвртфиналето. Во третиот натпревар против Парагвај, тренерот го одмарал Меси со оглед на квалификацијата на четвртфиналето, но во 64-та минута при резултат од 0:0, Меси го заменил [[Естебан Камбијасо]] и во 79-та минута асистирал за гол на [[Хавиер Маскерано]]. Во четвртфиналето, Аргентина одиграла со Перу. Меси го постигнал вториот гол, а му дофрлил на Рикелме за победа од 4:0. Во полуфиналниот меч, Меси лобирал преку Освалдо Санчес и со тоа ја однел Аргентина во финалето, каде таа била поразена од Бразил. Меси бил прогласен за најмлад играч на првенството. === Олимписки игри 2008 === Како играч на Барселона, на Меси му било дозволено да настапува за аргентинската репрезентација на [[Олимписки игри 2008|Олимписките игри]] во 2008 година во [[Пекинг]], под услов да одигра неколку пријателски меѓународни натпревари. Притоа, на Олимпискиот фудбалски турнир, во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Брегот на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]], Меси го постигнал првиот гол во победата на Аргентина од 2:1. Во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]], тој го постигнал првиот гол, а асистирал при вториот, за победа од 2:1. исто така, Меси одиграл одлично во мечот против [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], во кој Аргентина постигнала победа од 3:1, пласирајќи се во финалето. Во мечот за златниот медал, против Нигерија (1:0), Меси му асистирал на [[Анхел Ди Марија]], кој го постигнал единствениот гол. ===Пријателски натпревари=== На [[12 ноември]] [[2014]] година, во [[Лондон]], репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] го победила репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] со 2:1, а победоносниот гол го постигнал Меси од пенал.<ref>„Меси од пенал го кутна комбинираниот тим на Хрватска“, ''Дневник'', година XVIII, број 5617, петок, 14 ноември 2014, стр. 24.</ref> === Светско првеснство во фудбал 2010 === Аргентина на светското првенство во фудбал 2010 завршија како првопласирани во гупата Б со 9 поени. Во осминафиналето Аргентина ја елиминираа репрезентацијата на Мексико со победа од 3:1 но потоа загубија во четвртфиналето од Германија со 0:4. Меси не постигна ниту еден гол на првенството но запиша една асистенција. === Светско првенство во фудбал 2014 === [[Податотека:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (24).jpg|мини|Меси во финалето против Германија на светското првенство во фудбал 2014]] Меси како капитен на Аргентинската репрезентација заврши како првопласиран во групната фаза во групата Ф со 9 поени. Во оваа фаза Меси ги постигна сите негови 4 гола на турнирот. Во осминафиналето репрезентацијата на Аргентина ја порази репрезентацијата на Швајзарија со 1:0 благодарејќи на гол од Анхел ди Марија кој беше асистиран од Меси во продолжението од мечот. Аргентина ја елиминираа Белгија во четвртфиналето со ран гол од Хигуаин во 8-та минута и во полуфиналето ја победија репрезентацијата на Холандија на пенали со 4:2, во кој Меси го реализираше неговиот пенал. Со тоа Аргентина за прв пат од 1990 година беа во финале на едно светско првенство. Во финалето Аргентина играа против Германија од кои загубија со 0:1 со гол на Марио Геце во продолжението и со тоа го завршија турнирот како второпласирани. Меси, со 4 гола и 1 асистенција, беше играч на турнирот. === Копа Америка 2015 === Аргентина заврши со 7 поени како првопласирана во групната фаза и со тоа се пласира во четвртфиналето од натпреварот. Тие ја победија Колумбија во четвртфиналето и Парагвај во полуфиналето. Аргентина изгуби во финалето на Копа Америка 2015 на пенали од Чиле со 1:4, во кој Меси беше единствениот од аргентинскиот тим кој постигна гол. Меси го заврши турнирот со 1 гол и 4 асистенции и со тоа беше прогласен како играч на турнирот, но тој го одби истиот. === Копа Америка Сентенарио 2016 === Во Копа Америка Сенетенарио 2016 која во таа година славеше 100 години постоење Аргентина се пласираа во четвртфиналето како први во групата со 9 поени. Аргентина победи во четвертфиналето над Венецуела со 4:1 и во полуфиналето над САД со 4:0 и со тоа го достигнаа финалето на натпреварот. Во финалето тие повторно изгубија од Чиле на пенали откако Меси го промаши неговиот пенал. Меси постигна 5 гола низ целиот турнир. === Светско првенство во фудбал 2018 === На светското првенство во фудбал 2018 одиграно во Русија, Аргентина заврши како второпласирана во групата Д со 4 поени. Тие изгубија од Франција во осминафиналето со 3:4 по 2 асистенции на Меси. Севкупно, Меси постигна еден гол и 2 асистенции. === Копа Америка 2019 === Во ова изданије на Копа Америка, Аргентина заврши како второпласирана во нивната група со 4 поени. Аргентина победи над Венецуела со 2:0 во четвртфиналето но беше елиминирана во полуфиналето од Бразил со пораз од 0:2. Во мечот кој го одлучи треропласираниот на турнирот Аргентина победи со 2:1 над Чиле. Во овој меч, Меси заедно со Гари Медел од Чиле доби црвен картон. === Копа Америка 2021 === Аргентина заврши како пропласирана во нивната групата со 10 поени. Во групната фаза Меси посдигна 3 погодоци: 1 гол од слободен удар против Чиле и 2 гола против Боливија во победата на Аргентина од 4:1. Тој исто така постигна 3 асистенции во оваа фаза. Во четвртфиналето Аргентина го победија Еквадор со 3:0 благодарејќи на голови од Де Паул и Мартинес но исто така и гол од слободен удар на Меси. Со победа над Колумбија после пенали во полуфиналето на Копа Америка 2021 Аргентина се пласираше во финалето на турнирот каде тие се соочија со репрезентацијата на Бразил. Во финалето тие победија со 1:0 со гол на Анхел Ди Марија во 22-та минута. Со тоа Меси ја освои својата прва голема титула со репрезентацијата на Аргентина. Меси како најдобар голгетер со 4 гола но исто така и како играчот со најмногу асистенции (5) беше крунисан за најдобар играч на турнирот. == Награди и признанија == Во текот на својата кариера, Меси повеќепати се нашол на списокот на најдобрите стрелци во Европа. Во сезоната 2009/2010, тој ја добил својата прва „[[Златна копачка]]“ како најдобар стрелец во [[Европа]], следната сезона бил втор најдобар стрелец,<ref name="пристапено на 20.10.2017">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eurotopfoot.com/soulierdorhistorique.php3 |title=www.eurotopfoot.com (пристапено на 20.10.2017 |accessdate=2017-10-20 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328074623/http://www.eurotopfoot.com/soulierdorhistorique.php3 |url-status=dead }}</ref> во [[октомври]] [[2012]] година по вторпат ја добил „Златната копачка“,<ref>„Меси ја доби и втората Златна копачка“, ''Дневник'', година XVI, број 5 001, вторник, 30 октомври 2012, стр. 25.</ref> а истата награда ја освоил и во сезоната 2012/2013. Потоа, во сезоните 2013/2014 и 2014/2015, тој бил втор најдобар стрелец во Европа, а во сезоната 2016/2017 ја освоил четвртата „Златна копачка“.<ref name="пристапено на 20.10.2017"/> Во [[февруари]] 2014 година, [[ФИФА]] го објавила списокот на десетте најдобри фудбалери на светот на сите времиња. Притоа, Меси го зазел седмото место како единствениот активен играч кој се нашол на списокот.<ref>„Меси единствен активен меѓу десетте најдобри според ФИФА“, ''Дневник'', година XVIII, број 5403, петок, 28 февруари 2014, стр. 22.</ref> Како потврда за добрите игри, на крајот од 2014 година, Меси бил номиниран меѓу тројцата кандидати за наградата „[[Златна топка]]“ која ја доделуваат [[ФИФА]] и „[[Франс фудбал]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref name="XVIII 2014"/> Исто така, во изборот на списанието „[[Ворлд сокер]]“, со освоени 593 бода, Меси бил избран за трет најдобар фудбалер во светот за 2014 година, пласирајќи се зад [[Кристијано Роналдо]] и [[Мануел Ноер]].<ref>„Роналдо ги победи Ноер и Меси во изборот на Ворлд сокер“, ''Дневник'', година XIX, број 5657, петок, 2 јануари 2015, стр. 22.</ref> Во 2015 година, Меси бил прогласен за најдобар фудбалер на светот во изборот на [[ФИФА]], освојувајќи 41,33% од гласовите, со што по петти пат го освоил ова признание.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/sportsnews/article-3394303/Lionel-Messi-scoops-FIFA-Ballon-d-award-crowned-world-s-best-player-ahead-Cristiano-Ronaldo-Neymar.html Daily Mail, „Lionel Messi scoops FIFA Ballon d'Or award and is crowned world's best player ahead of Cristiano Ronaldo and Neymar“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> Во 2016 година, Меси се пласирал на второто место во изборот на [[ФИФА]] за најдобар фудбалер на светот, освојувајќи 26,42% од гласовите. Притоа, тој не се појавил на церемонијата на доделувањето на наградите, исто како и другите кандидирани фудбалери од „Барселона“.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/01/09/best-fifa-football-awards-2016-live-including-cristiano-ronaldo/ The Telegraph, „The Best Fifa Football Awards 2016: Cristiano Ronaldo wins best in show as Claudio Ranieri and Liverpool carry the torch for English game“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> На 2 декември 2019 година, на церемонијата одржана во [[Милано]], Меси по шести пат ја освоил наградата „[[Златна топка]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ucQaPfjufIQ YouTube, Leo Messi, six-time Ballon d'Or winner (пристапено на 3.12.2019)]</ref> == Наводи == {{reflist|3}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *[http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html Биографија на Лионел Меси]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110903171616/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html |date=2011-09-03 }} на ''FC Barcelona'' *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html Статистика за Лионел Меси] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150629095408/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |date=2015-06-29 }} на ''FIFA'' *[http://www.football-lineups.com/players/player.php?route=9 Тактички профил]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на ''Football-Lineups.com'' *[http://footbalistic.com/en/players/3997/lionel_messi Играчки профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100108223655/http://www.footbalistic.com/en/players/3997/lionel_messi |date=2010-01-08 }} на ''Footbalistic'' *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 |date=2010-03-23 }} на ''ESPN'' *[http://www.allforfootball.net/players/Lionel-Messi-53059 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100706072416/http://www.allforfootball.net/players/Lionel-Messi-53059 |date=2010-07-06 }} на ''All for Football'' {{Navboxes |title=Состави на Аргентина | bg = #75aadb | fg = white | bordercolor = #00355E |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2014}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2015}} {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Меси, Лионел}} [[Категорија:Родени во 1987 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер Мајами]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 1hk7fks0ildo2zsxot53bcugqlqc7ph Арапски леопард 0 107977 5622202 5326169 2026-08-31T13:20:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622202 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2010}} {{Taxobox | name = Арапски леопард | image = | image_width = 200px | image_caption = Арапски леопард | status = CR | status_system=iucn3.1 | trend = down | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Carnivora]] | familia = [[Felidae]] | genus = ''[[Panthera]]'' | species = ''[[Panthera pardus|P. pardus]]'' | subspecies = '''''P. p. nimr''''' | trinomial = ''Panthera pardus nimr'' | trinomial_authority = ([[Wilhelm Hemprich|Hemprich]] & [[Christian Gottfried Ehrenberg|Ehrenberg]], 1833) }} '''Арапскиот леопард''' (''Panthera pardus nimr'') е [[подвид]] на [[леопард]] кој е помал од неговите роднини од [[Азија]] и [[Африка]]. Овој подвид е [[критично загрозен вид]] и неговите популации постојано се намалуваат.<ref name =iucn>{{cite iucn |author=Al Hikmani, H. |author2=Spalton, A. |author3=Zafar-ul Islam, M. |author4=al-Johany, A. |author5=Sulayem, M. |author6=Al-Duais, M. |author7=Almalki, A. |year=2024 |amends=2023 |title=''Panthera pardus'' ssp. ''nimr'' |page=e.T15958A259040222 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-1.RLTS.T15958A259040222.en}}</ref> Арапскиот леопард живее во [[Израел]], [[Саудиска Арабија]], [[Соединети Арапски Емирати|Соединетите Арапски Емирати]], [[Јемен]] и [[Оман]]. == Живеалиште и однесување == Леопардите не ги населуваат [[пустина|пустинските]] предели, туку живеат во планините на [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]], каде ловат [[планинска коза|планински кози]], [[лисица|лисици]] и други животни кои живеат на овие планини. Секоја возрасна единка има сопствена територија која ја брани од останатите единки од истиот пол. Сепак територијата на мажјаците се случува да се преклопува со териториите на неколку женки. Во границите на овие територии леопардите се хранат, се парат и ги одгледуваат младите. Бидејќи живеат во прилично сурови региони, арапските леопарди имаат многу големи територии кои им овозможуваат да најдат доволно храна. == Особености == Овој подвид има многу светла боја на [[крзно]]то кое е прошарано со [[Розети (зоологија)|розети]]. Златно-жолтата боја се среќава само на грбот на животното, додека остатокот е со кремава или сивкасто-бела боја. Мажјаците тежат околу 30 килограми, а женките околу 20, што го прави најмалиот подвид на [[леопард]], многу помал од [[африкански леопард|африканските]] и азиските подвидови. === Исхрана и лов === Бидејќи многу видови кои се нивен природен плен се речиси изумрени, како [[тар]] или [[плананска газела|планинската газела]], араппскиот леопард често се храни и со домашна стока. Најмногу лови [[коза|кози]], што го става во директен конфликт со човекот. Овие животни ловат и [[лисица|лисици]], [[козорог|козорози]] и [[пештерник камењар|пештерници]], како и други мали [[цицачи]] или [[птици]]. Понекогаш се случува да се храни и со мрша. Арапскиот леопард најмногу лови за време на зората и самракот, но останува активен преку цела ноќ. За време на најтоплиот период од денот тој се одмара под сенка. == Популации == Арапскиот леопард е [[критично загрозен вид]]. Зголемениот лов на почетокот на 1990-тите предизвикал преземање на мерки за заштита на овој подвид. Предводник на оваа програма била „Arabian Leopard Trust“ која се залагала за заштита на планинските живеалиште и целокупната флора и фауна од овие предели. На [[Арапски полуостров|Арапскиот полуостров]], популацијата се проценува на 100 единки, и нема подпопулација со повеќе од 50 единки. Популацијата сè уште е во опаѓање. Во [[Израел]] се проценува дека има помеѓу 15 и 18 единки во [[Негев]] и [[Арава]]. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{en}} http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6699039.stm (Леопард во Израел) * {{en}} [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/15958/summ МСЗП Црвена листа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080216075833/http://www.iucnredlist.org/search/details.php/15958/summ |date=2008-02-16 }} * {{en}} https://web.archive.org/web/20070214131821/http://www.bbc.co.uk/nature/animals/features/253feature1.shtml [[BBC]] {{Леопард}} {{wikispecies|Panthera pardus nimr}} [[Категорија:Леопарди]] 1flmwe8c0tqhitj5fnhm7snc0dra5df БИБЛ 0 171790 5622287 5608052 2026-08-31T17:11:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622287 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија спортска лига | име = Балканска Лига (Б.И.Б.Л.) | момсезона = БИБЛ сезона 2020/21 | лого = Balkanska_Liga_BIBL_Logo.jpg | пиксели = 280px | спорт = Кошарка | основана = 2008 | тимови = 18 |континент = [[ФИБА Европа]] ([[Европа]]) | држава = {{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]<br />{{знамеикона|Израел}} [[Израел]]<br />{{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]<br />{{знамеикона|Црна Гора}} [[Црна Гора]]<br />{{знамеикона|Албанија}} ''[[Албанија]]''<br />{{знамеикона|Босна и Херцеговина}} ''[[Босна и Херцеговина]]''<br />{{знамеикона|Грција}} ''[[Грција]]''<br />{{знамеикона|Казахстан}} ''[[Казахстан]]''<br />{{знамеикона|Косово}} ''[[Република Косово|Косово]]''<br />{{знамеикона|Романија}} ''[[Романија]]''<br />{{знамеикона|Србија}} ''[[Србија]]''<br />{{знамеикона|Хрватска}} ''[[Хрватска]]'' | шампион = {{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] (1. титула) | најмногу_титули = {{знамеикона|БУГ}} Левски <br />(3 титули) | сајт = http://balkanleague.net | сингл = | комесар = }} '''Балканската Лига''' ({{langx|en|Balkan International Basketball League}}), позната и како '''БИБЛ''' ([[латиница]]: ''BIBL''), е повеќенационална професионална [[кошарка]]рска лига во која се натпреваруваат екипи од [[Балкан]]от како [[Црна Гора]], [[Бугарија]], [[Македонија]] и [[Израел]]. Во март 2015 година, [[ФИБА Европа]] ја признала Балканската лига за следната сезона како нејзина членка.<ref>[http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=17678 FIBA Europe Board confirms the BIBL recognition] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150320223353/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=17678 |date=2015-03-20 }} balkanleague.net 9 март 2015</ref> == Моментален формат == Балканската лига вклучува две екипи од [[Бугарија]], [[Македонија]], [[Црна Гора]], и 12 екипи од [[Израел]]. Учесниците се натпреваруваат во 5 групи географски поделени. Најдобрите две изралски екипи и најдобрите четири балкански екипи се натпреваруваат во втората фаза во две групи. Првите две екипи од по двете групи обезбедуваат пласман во завршниот турнир. Турниор се игра во полуфинале и финале кое ќе го одлучи освојувачот на сезоната. ==Финале== {| class="wikitable" |- ! Сезона !!Град-домаќин !!Сала-домаќин !!Првак !!Вицепрвак !!Резултат |- !colspan=6|Завршен турнир - Финале од најдобрите четири |- | [[2008/09 БИБЛ сезона|2008/09]] || {{знамеикона|Бугарија}} [[Самоков]] || Самоков || {{знамеикона|Бугарија}} '''Рилски Спортист''' || {{знамеикона|Македонија}} [[КК Работнички|Фершпед Работнички]] || align="center"|84–77 |- | [[2009/10 БИБЛ сезона|2009/10]] || {{знамеикона|Бугарија}} [[Софија]] || Универзијада || {{знамеикона|Бугарија}} '''Левски Софија''' || {{знамеикона|Црна Гора}} Ловќен || align="center"|77–65 |- | [[2010/11 БИБЛ сезона|2010/11]] || {{знамеикона|Македонија}} [[Кавадарци]] || [[Спортска Сала Јасмин|Јасмин]] || {{знамеикона|Македонија}} '''[[КК Еуро Никел 2005|Фени Индустри]]''' || {{знамеикона|Бугарија}} Рилски Спортист || align="center"|88–75 |- | [[2011/12 БИБЛ сезона|2011/12]] || {{знамеикона|Израел}} [[Ган Нер]] || Ган Нер || {{знамеикона|Израел}} '''Хапоел Гилбоа Галил''' || {{знамеикона|Бугарија}} Левски Софија || align="center"|89–84 |- | [[2012/13 БИБЛ сезона|2012/13]] || {{знамеикона|Бугарија}} [[Самоков]] || Самоков|| {{знамеикона|Израел}} '''Хапоел Гилбоа Галил''' || {{знамеикона|Бугарија}} Левски Софија || align="center"|87–79 |- | [[2013/14 БИБЛ сезона|2013/14]] || {{знамеикона|Kosovo}} [[Приштина]] || Ринис де Спортеве || {{знамеикона|Бугарија}} '''Левски Софија''' || {{знамеикона|Израел}} Хапоел Гилбоа Галил || align="center"|75-69 |- !colspan=6|Финале - двомеч |- | [[2014/15 БИБЛ сезона|2014/15]] || {{знамеикона|Kosovo}} [[Приштина]]<br />{{знамеикона|Бугарија}} [[Самоков]] || Ринис де Спортеве;<br />Самоков || {{знамеикона|Kosovo}} '''Сигал Приштина''' || {{знамеикона|Бугарија}} Рилски Спортист || align=center|154-143<br />(<u>74</u>-72; 71-<u>80</u>) |- | [[БИБЛ сезона 2015/16|2015/16]] || {{знамеикона|Kosovo}} [[Приштина]]<br />{{знамеикона|Црна Гора}} [[Бар]] || Ринис де Спортеве;<br />Тополица || {{знамеикона|Kosovo}} '''Сигал Приштина''' || {{знамеикона|Црна Гора}} Морнар || align=center|150-143<br />(<u>82</u>-68; 75-<u>68</u>) |- | [[БИБЛ сезона 2016/17|2016/17]] || {{знамеикона|БУГ}} [[Стара Загора]]<br />{{знамеикона|МКД}} [[Куманово]] || Општинска;<br />[[Спортска сала Куманово|Куманово]] || {{знамеикона|Бугарија}} '''Берое''' || {{знамеикона|Македонија}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] || align=center|161-128<br />(<u>84</u>-65; 73-<u>77</u>) |- !colspan=6|Завршен турнир - Финале од најдобрите четири |- | [[БИБЛ сезона 2017/18|2017/18]] || {{знамеикона|Бугарија}} [[Самоков]] || Самоков || {{знамеикона|Бугарија}} '''Левски''' || {{знамеикона|Косово}} Башкими || align="center"|83–72 |- | [[БИБЛ сезона 2018/19|2018/19]] || {{знамеикона|Албанија}} [[Тирана]] || Фети Борова || {{знамеикона|МКД}} '''[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]''' || {{знамеикона|АЛБ}} Теута || align="center"|82-68 |- | [[БИБЛ сезона 2019/20|2019/20]] || {{знамеикона|Косово}} [[Пеќ]] || Карагаќ || align="center" colspan=3|Прекината сезона<ref name="откажување">{{наведени вести |title=Season 2019-2020 will not be resumed! |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=20203 |accessdate=1 јули 2020 |publisher=balkanleague.net преку web.archive.org |date=29 јуни 2020 |archive-date=2020-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701151358/http://balkanleague.net/en/news.php?id=20203 |url-status=bot: unknown }}</ref> |} == Освојувачи на медал == {| class="wikitable" |- ! Место ! Клуб ! Победник ! Година ! Второ место ! Година |- |align="center"| 1. | Левски |align="center"| 3 | 2010, 2014, 2018 |align="center"| 2 | 2012, 2013 |- |align="center"| 2. | Хапоел Гилбоа Галил |align="center"| 2 | 2012, 2013 |align="center"| 1 | 2014 |- |align="center"| 3. | Приштина |align="center"|2 | 2015, 2016 |align="center"|/ |align="center"|/ |- |align="center"| 4. | Рилски Спортист | align="center"|1 | 2009 | align="center"|2 | 2011, 2015 |- |align="center"| 5.= | [[КК Фени Индустри|Фени Индустри]] |align="center"|1 | 2011 |align="center"|/ |align="center"|/ |- |align="center"| 5.= | Берое |align="center"|1 | 2017 |align="center"|/ |align="center"|/ |- |align="center"| 5.= | [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |align="center"|1 | 2019 |align="center"|/ |align="center"|/ |- |align="center"| 7.= | [[КК Работнички|Работнички]] | align="center"|/ | align="center"|/ |align="center"|1 | 2009 |- |align="center"| 7.= | Ловќен | align="center"|/ | align="center"|/ |align="center"|1 | 2010 |- |align="center"| 7.= | Морнар | align="center"|/ | align="center"|/ |align="center"|1 | 2016 |- |align="center"| 7.= | [[КК Куманово|Куманово 2009]] | align="center"|/ | align="center"|/ |align="center"|1 | 2017 |- |align="center"| 7.= | Башкими | align="center"|/ | align="center"|/ |align="center"|1 | 2018 |} * со задебелени букви се моменталните учесници во БИБЛ Лигата == Екипи учесници == ''Согласно до сезоната [[БИБЛ сезона 2020/21|2020/21]].'' {| class="wikitable" |- !Екипа !Сезони !Години |- | {{знамеикона|БУГ}} Левски |<center>'''8''' |2009, '''2010''', 2011, 2012, 2013, '''2014''', 2016, '''2018''' |- | {{знамеикона|БУГ}} Рилски Спортист |<center>'''7''' |'''2009''', 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2018 |- | {{знамеикона|Црна Гора}} Морнар |<center>'''6''' |2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Кожув|Кожув]] |<center>'''6''' |2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2019 |- | {{знамеикона|Црна Гора}} Теодо |<center>'''6''' |2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2021 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово]] |<center>'''6''' |2013, 2014, 2015, 2017, 2018, 2021 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Фени Индустри|Фени Индустри]] |<center>'''5''' |2009, 2010, '''2011''', 2012, 2017 |- | {{знамеикона|КОС}} Приштина |<center>'''5''' |2014, '''2015''', '''2016''', 2017, 2019 |- | {{знамеикона|КОС}} Пеја |<center>'''5''' |2014, 2015, 2016, 2017, 2020 |- | {{знамеикона|СРБ}} ОКК Београд |<center>'''4''' |2010, 2011, 2012, 2013 |- | {{знамеикона|КОС}} Башкими |<center>'''4''' |2016, 2017, 2018, 2019 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Гилбоа Галил |<center>'''4''' |'''2012''', '''2013''', 2014, 2021 |- | {{знамеикона|БУГ}} Берое |<center>'''4''' |2016, '''2017''', 2019, 2021 |- | {{знамеикона|БУГ}} Академик Пловдив |<center>'''4''' |2018, 2019, 2020, 2021 |- | {{знамеикона|Црна Гора}} Ибар Рожаје |<center>'''3''' |2018, 2020, 2021 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Работнички|Работнички]] |<center>'''2''' |2009, 2010 |- | {{знамеикона|БУГ}} Черно Море |<center>'''2''' |2009, 2010 |- | {{знамеикона|БИХ}} Зрињски |<center>'''2''' |2011, 2012 |- | {{знамеикона|Црна Гора}} Улцињ |<center>'''2''' |2011, 2012 |- | {{знамеикона|ХРВ}} Брод |<center>'''2''' |2011, 2013 |- | {{знамеикона|БУГ}} Балкан Ботевград |<center>'''2''' |2011, 2014 |- | {{знамеикона|РОМ}} ЧСМ У Крајова |<center>'''2''' |2014, 2015 |- | {{знамеикона|Црна Гора}} Ловќен |<center>'''2''' |2010, 2016 |- | {{знамеикона|Црна Гора}} Сутјеска |<center>'''2''' |2015, 2017 |- | {{знамеикона|АЛБ}} Тирана |<center>'''2''' |2017, 2018 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |<center>'''2''' |2018, '''2019''' |- | {{знамеикона|АЛБ}} Влазнија |<center>'''2''' |2015, 2020 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Тел Авив |<center>'''2''' |2012, 2021 |- | {{знамеикона|РОМ}} Динамо Букурешт |<center>'''1''' |2009 |- | {{знамеикона|РОМ}} Квадрипол Брашов |<center>'''1''' |2009 |- | {{знамеикона|СРБ}} Мега |<center>'''1''' |2009 |- | {{знамеикона|СРБ}} Раднички 034 |<center>'''1''' |2009 |- | {{знамеикона|СРБ}} Свислајон Таково |<center>'''1''' |2009 |- | {{знамеикона|РОМ}} Газ Метан Медиаш |<center>'''1''' |2010 |- | {{знамеикона|СРБ}} Металац |<center>'''1''' |2010 |- | {{знамеикона|БУГ}} Спартак Плевен |<center>'''1''' |2010 |- | {{знамеикона|РОМ}} Стеауа Букурешт |<center>'''1''' |2010 |- | {{знамеикона|РОМ}} Муреш |<center>'''1''' |2011 |- | {{знамеикона|РОМ}} Елба Темишвар |<center>'''1''' |2012 |- | {{знамеикона|СРБ}} Напредак |<center>'''1''' |2012 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Торус|Торус]] |<center>'''1''' |2012 |- | {{знамеикона|ГРЦ}} Кавала |<center>'''1''' |2013 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК Карпош Соколи|Карпош Соколи]] |<center>'''1''' |2017 |- | {{знамеикона|КОС}} Трепча |<center>'''1''' |2017 |- | {{знамеикона|КАЗ}} Барси Атирау |<center>'''1''' |2019 |- | {{знамеикона|АЛБ}} Теута |<center>'''1''' |2019 |- | {{знамеикона|КОС}} Раховеци |<center>'''1''' |2020 |- | {{знамеикона|МКД}} [[КК ТФТ|ТФТ]] |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Бершева |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Бершева |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Ејлат |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Ерусалим |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Ирони Нахарија |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Ирони Нес Циона |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Макави Лецион |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Бершева |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Макаби Хаифа |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Хаифа |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Хапоел Холон |<center>'''1''' |2021 |- | {{знамеикона|ИЗР}} Бнеи Херцлија |<center>'''1''' |2021 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://balkanleague.net/en/index.php BIBL Официјално мрежно место ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110429224319/http://www.balkanleague.net/en/index.php |date=2011-04-29 }} * [http://www.eurobasket.com/Balkan-League/basketball.asp Профил на eurobasket.com] [[Категорија:Кошаркарски натпреварувања во Европа]] [[Категорија:БИБЛ лига]] ayz0jgvnqrgfvgq1au2qyg0bzcmh2x3 Франсоа-Андре Даникан Филидор 0 176946 5622174 3361532 2026-08-31T12:24:36Z Buli 2648 5622174 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2010}} {{Инфокутија за шахист |име= Франсоа-Андре Даникан Филидор |слика = André Danicant Philidor.jpg |опис= |цело име = Франсоа-Андре Даникан Филидор |земја = [[Податотека:Pavillon royal de France.svg|20п]] [[Франција]] |роден(а)-датум = {{роден на|7|септември|1726}} |роден(а)-место = [[Дре]], [[Франција]] |починал(а)-датум = {{починал на|31|август|1795}} |починал(а)-место = [[Лондон]], [[Англија]] |титула = |светски првак = ~1747–1795 (неофицијално) |ранг = |врв-ранг = }} '''Франсоа-Андре Даникан Филидор''' (роден во [[Дре]] на [[7 септември]] [[1726]] - починал воп [[Лондон]] на [[31 август]] [[1795]]) бил француски шахист и музички композитор. Тој се смета дека бил еден од најдобрите шахисти во негово време, но сепак во тоа време титулата „светски правак“ сè уште не постоела. Неговата книга ''Анализа на шаховската игра'' ([[француски јазик|француски]]: ''Analyse du jeu des Échecs'') се сметала за стандардно шаховско помагало во следните 100 години. За време на неговиот живот, не бил именуван со целото име, односно најчесто бил именуван како Андре Даникан Филидор. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Француски шахисти]] [[Категорија:Француски композитори]] mi5fyw6aylajq1ahjlxm495whbbg166 Бамилечки јазици 0 183910 5622304 4418048 2026-08-31T18:52:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622304 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за јазично семејство |name=Бамилечки |altname=Bamiléké |region=Западни Гори<br /> во западен [[Камерун]] |familycolor=Niger-Congo |fam2=[[Атлантско-конгоански јазици|Атлантско-конгоанско]] |fam3=[[Бенуе-конгоански јазици|Бенуе-конгоанско]] |fam4=[[Бантоидни јазици|Бантоидно]] |fam5=[[Јужни бантоидни јазици|Јужно бантоидно]] |fam6=[[Полубанту јазици|Полубанту]] |fam7=[[Источни полубанту јазици|Источно полубанту]] |iso2=bai |iso5=bai }} '''Бамилечките јазици''' (ориг. ''Bamiléké'') се група јазици што ги говори народот [[Бамилеке]] кој живее во [[Западни Гори|Западните Гори]] на [[Камерун]]. Овие јазици се [[фефе]], гомала, ква, мадумба, магака, нда нда, нгомба, нгомбале, и групата наречја „бамбутос“ која се состои од јемба, [[нѓембон]] и [[нгве]]. == Надворешни врски == * [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=261-16 Бамилечки јазици] - [[Ethnologue]] {{en}} * [http://www.bamileke.com/ Бамилечка култура] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240226060418/http://www.bamileke.com/ |date=2024-02-26 }} {{fr}} {{јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јазици во Камерун]] [[Категорија:Полубанту јазици]] 0wvpbe2y7arsfir84fziaat7mv6ge1x МедијаВики:Anonnotice 8 198455 5622390 5616379 2026-09-01T05:56:31Z Виолетова 1975 5622390 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> <!-- Објава за други натпревари --> [[Податотека:WLM Macedonia.svg|лево|25п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници и фотографи дека во периодот од 1 - 30 септември 2026 година се одржува фотографскиот натпревар „'''[[Википедија:Вики ги сака спомениците 2026|Вики ги сака спомениците 2026]]'''“. Прочитајте ги правилата и вклучете се! {{-}} ottsg0vw8ycn3gm3apmyczuunaf0cjv Херкул Поаро 0 203598 5622279 5605475 2026-08-31T16:51:37Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622279 wikitext text/x-wiki <!-- ********************************************************************* * * * * * ВЕ МОЛАМ НЕ ГО БРИШЕТЕ СЕГАШНИОТ ТЕКСТ * * АКО ИМАТЕ НОВИ ПОДАТОЦИ, ДОДАЈТЕ ГИ НА СООДВЕТНОТО МЕСТО * * * * * ********************************************************************* --> {{Infobox character | colour = #DEDEE2 | name = Херкул Поаро | image = <!-- нема никаква слободна слика на ризницата --> | caption = | first = ''[[Мистериозната афера во Стајлс]]''<!-- веројатно е лош превод, преведете го ако знаете: The Mysterious Affair at Styles --> | last = ''[[Завеса (роман)|Завеса]]'' | cause = Смртта на ликот | alias = | gender = Машки | age = | born = | death = | nationality= [[Белгијци|Белгиец]] | occupation = Приватен детектив<br /> {{·}}Поранешен пензиониран детектив<br />{{·}}Поранешен [[полицаец]] | title = | family = | spouse = | religion = Христијанство ([[Католицизам|Католик]]) | profession = [[Полицаец]] | siblings = | episode = | portrayer = [[Дејвид Суше]]<br />[[Питер Устинов]]<br />[[Алберт Фини]] | creator = [[Агата Кристи]] }} [[Податотека:2011-07-26 Belgique - Ellezelles - Hercule Poirot 002.jpg|мини|Статуа на Херкул Поаро во Елезел, Белгија]] '''Херкул Поаро''' — книжевен белгиски детектив, кој го создала [[Агата Кристи]]. Заедно со [[Госпоѓица Марпл]], Поаро е еден од најпознатите стари ликови на Агата Кристи и се појавува во 33 новели и 51 расказ, кои биле објавени помеѓу 1920 и 1975 година. Поаро е прикажан на екранот, за потребите на филмот и телевизијата, од различни глумци, вклучувајќи ги и [[Алберт Фини]], [[Питер Устинов]], [[Јан Холм]], [[Тони Рандал]], [[Алфред Молина]] и [[Дејвид Суше]]. == Краток преглед == === Влијанија === Името му е изведено од двајца други книжевни детективи во тоа време: Херкул Попо на Мари Белок Лаундес (Marie Belloc Lowndes' Hercule Popeau) и Господин Поаро на [[Френк Ховел Еванс]] (Frank Howel Evans' Monsieur Poiret), пензиониран белгиски полицаец кој живеел во Лондон<ref>{{cite web|url=http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=5054 |title=Agatha Christie (1890–1976) |access-date=6 September 2006 |first=Chris|last= Willis|location=London Metropolitan University}}</ref>. Очигледно е влијанието на [[Артур Конан Дојл]] врз почетните раскази на Кристи со Поаро. Во Автобиографијата, Кристи признава: „Пишував по теркот на [[Шерлок Холмс]] - чуден детектив, со инспектор Јап ко помошник, кој е пак инспириран од детективот на Скотланд Јард – Лестрад<ref>Репродуцирано како „Вовед“ во {{harvnb|Christie|2013}}</ref>. Конан Дојл пак, признава дека своите детективски раскази ги засновал врз моделите на [[Едгар Алан По]] и својот лик, Шерлок Холмс, го засновал врз Џозеф Бел, кој, според неговите замисли за рационалност, се потпира на своите „мали, сиви мозочни клетки“ - одлика која е типична и за Поаро . Поаро има и впечатлива сличност со книжевниот детектив на Масон (A. E. W. Mason) – инспекторот на француската безбедност [[Ханауд]], кој првпат се појавил во 1910 година во новелата [[На вилата Розе]], шест, односно десет години пред да излезе првата новела со Поаро. Поаро на Кристи е [[Белгиец]]. За разлика од претходно споменатите модели, ликот на Поаро на Кристи е резултат на нејзиниот прв развој на еден детектив во првата книга напишана во 1926 година (иако објавена во 1920 година). Не само што беше интересна неговата белгиска националност поради окупацијата на Белгија од Германија (што овозможи соодветно објаснување зошто толку обучен детектив нема работа и е достапен за решавање на мистерии на англиско тло), туку и во времето на пишувањето на Кристи, се сметало дека е патриотски да се изразуваат симпатии спрема Белгијците, откако инвазијата на нивната земја го конституираше британското [[casus belli]] за влез во [[Првата светска војна]], а британската воена пропаганда го нагласува [[Насилството врз Белгија]].<ref>{{cite book|author=Horace Cornelius Peterson|title=Propaganda for War. The Campaign Against American Neutrality, 1914–1917|url=https://books.google.com/books?id=PkJbnQEACAAJ|year=1968|publisher=Kennikat|isbn=9780804603652}}</ref> === Популарност === Неговото прво објавено појавување беше во [[Мистеријата во Стајлс|Мистеријата во Стајл]] (објавена во 1920 година), а последното во [[Завеса]] (објавена во 1975 година, една година пред смртта на Кристи). На објавувањето на оваа новела, Поаро беше единствениот книжевен лик кому му беше објавен некролог во [[Њујорк Тајмс]]<ref>{{cite web |url=http://uk.agathachristie.com/story-explorer/characters/poirot/ |title=Poirot |publisher=Official Agatha Christie website |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412131601/http://uk.agathachristie.com/story-explorer/characters/poirot/ |archive-date=12 April 2010 |access-date=10 June 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=Hercule Poirot is Dead; Famed Belgian Detective; Hercule Poirot, the Detective, Dies |first=Thomas |last=Lask |date=6 August 1975 |page=1 |work=[[The New York Times]] |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0E10F63A5E157493C4A91783D85F418785F9}}</ref>; 6. Август, 1975 година „Херкул Поаро е мртов; познатиот белгиски детектив". До 1930 година, Поаро на Агата Кристи беше „неподнослив“, а до 1960 година, тој беше „омразен, бомбастичен, заморен, егоцентричен, мал подлизурко“. Сепак публиката го сакаше, а Кристи одбиваше да го тргне овој лик, тврдејќи дека должност и е да продолжи со тоа што го сака публиката, а тоа што публиката го сакаше беше Поаро.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=5054 |title=Agatha Christie (1890–1976) |date=16 July 2001 |access-date=10 June 2013 |first=Chris |last=Willis |encyclopedia=The Literary Encyclopedia |publisher=The Literary Dictionary Company |issn=1747-678X}}</ref> === Изглед и лични атрибути === Еве како капетанот [[Артур Хастингс]] за првпат го опишува Поаро: „Тој беше едвај повеќе од пет стапки и четири сантиметри висок, ама имаше голема гордост. Главата му беше како во форма на јајце и секогаш ја замавнуваше малку на едната страна. Мустаќите му беа многу цврсти и војнички. Дури и сè од неговото лице да беше покриено, мустаќите и розовиот нос ќе му беа видливи.{{sfn|Christie|1939}} Педантноста на неговата облека беше речиси неверојатна; мислам дека дамка од прашина би му задала поголема болка отколку рана од куршум. Сепак, овој премногу отмен мал човек, кој за жал лошо накривнуваше, во ова време беше еден од најславните членови на белгиската полиција“. Еве како Агата Кристи го опишува Поаро во „Убиство во Ориент Експрес“ на првите страници: „Со чекор што водеше до автомобилот за спиење, одеше млад француски поручник, во раскошна униформа, заедно со мало човече (Херкул Поаро), пригушено до уши, на кое ништо не беше видливо, освен розово носе и две линии од нагоре-закосените мустаќи". Во подоцнежните книги, накривнувањето не се споменува, за што се претпоставува дека било привремена повреда од војната. Поаро има темна коса, која во подоцнежниот дел од животот си ја бојадисува (иако многу од неговите инкарнации на екран се претставени со седа коса) и зелени очи, кои постојано се опишувани дека „блескаат како на мачка“, кога ќе се сети нешто. Почесто се споменувани и неговите кожни чевли, кои често се комични за читателите. Изгледот на Поаро, кој за време на почетокот на неговата кариера се смета за префинет, подоцна е целосно надвор од мода. Помеѓу најзначајните лични атрибути на Поаро е чувствителноста на неговиот стомак: „Авионот се спушти полека. „Мојот стомак,“ помисли Поаро и решително си ги затвори очите“. Тој пати од морска болест, а во „Смрт во облаците“ смета дека неговата воздушна болест го спречила да биде повнимателен во времето на убиството. Поаро е екстремно точен и носи [[часовник]] речиси до крајот на својата кариера. Тој е префинет и во врска со своите лични финансии, претпочита да чува банкарска сметка од 444 фунти, 4 шилинзи и 4 пени{{sfn|Christie|2013a}} === Методи === Во „Мистеријата во Стајлс“, Поаро дејствува како прилично конвенционален детектив, кој се заснова врз траги и се потпира на логиката, што е прикажано и во неговиот речник со две фрази: употребата на [[малите сиви мозочни клетки]] и „ред и метод’’.{{sfn|Christie|2004b}} Освен во „Убиство на синџири“, каде тој во најголем дел се заснова на траги, Поаро исмејува детектив соперник, кој се сосредоточува само на традиционалната патека на траги што се основала во детективската проза по примерот на Шерлок Холмс: отпечатоци од нозе, раце и пепел од пура. Од овој аспект, тој себеси се прогласува за психолошки детектив, кој не дејствува со целосно истражување на местото на злосторството, туку со навлегување во природата и на жртвата и на убиецот. Главно за неговото однесување во подоцнежните новели е подвлечената претпоставка дека одредени злосторства можат да ги извршат само одредени типови на луѓе. Методите на Поаро се засноваат врз разговор со луѓето. Во првите новели, тој често се поистоветува со улогата „Папата Поаро“ , исповедувач, особено на младите жени. Подоцна тој слободно и лаже за да стекне доверба од други ликови, или измислувајќи своја причина за заинтересираност во случајот или извинување за испрашувањето. Поаро сака и да се појавува како странец и пооттуѓен за луѓето да го потценат. Тој признава: „ Вистина е дека можам да го зборувам точниот граматички англиски. Ама пријателе, да се зборува лош англиски многу е од помош. Ги тера луѓето да те презираат. Тие си велат – странец – дури не може ни да зборува соодветно англиски. Затоа се фалам!“ Англичанец е, вели тој, „човек кој мисли повеќе за себеси, отколку што навистина вреди.‘’ Во подоцнежните новели, Кристи често го користи зборот mountebank (шарлатанствува), кога Поаро е проценет од други ликови како [[шарлатан]] или измамник. Сите овие техники му помагаат на Поаро да ја постигне својата основна цел: „Во долгата трка, без разлика дали е лага или вистина, луѓето се врзани да се откријат...“ == Ликови што се среќаваат == === Артур Хастингс === Хастингс првпат го запознава Поаро за време на годините кога бил приватен детектив во Европа, речиси веднаш откако тие двајца пристигнуваат во Англија. Тој му станува долгогодишен пријател на Поаро и се појавува во многу од новелите и расказите. Поаро го смета Хастингс за кутар приватен детектив, кој не е многу интелигентен, ама сепак е од помош што на свој начин ќе биде измамен од криминалот и што не знаејќи се сопнува од вистината. Хастингс се жени и има четири деца – двајца синови и две ќерки. Мора исто така што се спомне дека Хастингс е човек кој е многу храбар кога патот ќе се отежне, се соочува со смрт наспрема Големата четворка, а поседува и непоколеблива лојалност наспрема Поаро. Меѓутоа, кога е присилен да избере помеѓу Поаро и својата жена во новелата, тој избира да го предаде Поаро на Големата четворка, за тие да не ја мачат и убијат неговата жена. Сепак подоцна, му кажува на Поаро да ја избегне стапицата. Овие двајца се неразделив тим, додека Хастингс не ја запознае Дулче Дувен, убава артистка, двојно помлада од него, и не се омажи со неа. Подоцна тие се преселуваат во Аргентина, оставајќи го Поаро „мноогу несреќен“. Поаро и Хастингс се обединети во „Завеса“ – последниот случај на Поаро, а порано беа обединети во „Убиствата по азбучен ред“ и „Нем сведок“, кога Хастингс пристигнува во Англија по работа. === Ариадна Оливер === Детективот романописец на Агата Кристи, Ариадна Оливер е хумористична карикатура сама по себе. Како и Агата Кристи, таа не го сака детективството, туку е најпозната по пишувањето – во нејзините случаи се наоѓа финскиот приватен детектив Свен Хјерсон. Никогаш не е спомнат нејзиниот сопруг, но знаеме дека таа мрази алкохол и појавување во јавност и има голема страст кон јаболките. Таа има навика постојано да си ја менува фризурата, а секое нејзино појавување е со убава облека и шапки. Има слугинка по име Марија, која спречува јавното обожавање да и’ биде товар на нејзината господарка, ама не прави ништо за да ја спречи таа да не им биде товар на другите. Има објавено над 56 новели и не сака кога луѓето ги менуваат нејзините ликови во приказната. Таа е и единствената во средината на Поаро што има забележано дека „не е вообичаено пет или шест луѓе да бидат во центар на вниманието коага личност Б е убиена, а сите имаат мотив за да ја убијат личноста Б“. Првпат го запознава Поаро во „Отворени карти“ и оттогаш постојано го задева. === Госпоѓица Лемон === Секретарката на Поаро, госпоѓица Фелисити Лемон има малку човечки слабости. Единствените две грешки што ги има направено се грешка при пишување за време на случувањата на Хикори Дикори Док и погрешно пратена електронска пошта за електрична сметка, иако во нејзина одбрана е што била загрижена за чудните настани, кои ја опкружувале нејзината сестра во тоа време. Поаро неа ја опишува како „неверојатно грда и неверојатно ефикасна. Сè што ќе спомнела како вредно за размислување, обично било вредно за размислување.“ Таа е експерт скоро во сè. Некогаш работела за владиниот агент филантроп [[Паркер Пјун]]. Дали е ова за време на некое од бројните повлекувања на Поаро или пред таа да влезе во негова служба не е познато. Во [[Време за Агата Кристи]], таа е одиграна од британската глумица [[Ангела Истерлинг]], додека пак во [[Поаро на Агата Кристи]] , од [[Паулина Морган]]. === Главен инспектор Јап === Јап е инспектор од [[Скотланд Јард]] и се појавува во многу раскази, пробувајќи да ги реши случаите на кои работи Поаро. Јап е дружељубив, бучен и понекогаш безобѕирен човек по природа, а неговиот однос со буржоаскиот Белгијанец е еден од најчудните делови од светот на Поаро. Тој го запознал Поаро во Белгија, 1904 година, за време на војната, а подоцна оваа година се пријавил пак во војската за да се фати криминалец познат како баронот Алтара. Тие се среќаваат и во Англија, каде Поаро често му помага на Јап да реши случај за посебни услуги за возврат, кои најчесто се случаи за кои се интересира Поаро. == Животот на Поаро == === Семејство и детство === [[Податотека:2011-07-26 Belgique - Ellezelles - Hercule Poirot 002.jpg|мини|Статуа на Поаро во Елезел, Белгија]] Тешко е да се извлече конкретен заклучок за семејството на Поаро, поради фактот што тој често дава неточни информации за себеси или за неговото минато, за да му помогнат да собере информации што се важни за конкретен случај. Во поглавјето 21 од „Убиството на Роџер Акројд“, читаме дека тој зборува за хендикепиран внук - за да дознае за заводите за рехабилитација. Во „Нем сведок“, тој не восхитува со приказните за својата стара мајка инвалид, за да ги испраша локалните медицински сестри. Во „Големата четворка“, Хастингс верува дека се запознава со Ахил Поаро, кој бил попаметниот брат на Поаро. Во оваа прилика, Ахил е всушност самиот Поаро преправен (во поглавје 18 Поаро зборува дека го пратил Ахил „назад во земјата на митовите“), ама ова не покажува сигурно сека Поаро нема брат, па дури и брат наречен Ахил. Можеби имал брат близнак, кој умрел пред многу време во Белгија. Каков било доказ во врска со Поаро, за кој самиот Поаро е извор, воопшто не е веродостоен. Ахил Поаро го споменува и доктор Бартон во „Маките на Херкул“. Овде Поаро наведува дека има брат по име Ахил „само за кратко време“, така што постоењето на неговиот брат не е потврдено ниту од самиот Поаро. Врз основа на тоа дека тој бил активен во полициските сили на Брисел до 1893 година, може да се претпостави дека би е роден во 1870-тите години и би имал околу четириесет години во времето на почетокот на Првата светска војна. Извадок од писмо во „Големата четворка“ доставува можни информации за раѓањето на Поаро и детството во или во близина на градот [[Спа, Белгија]]: „Но не отидовме во самиот Спа. Скршнавме од самиот пат и свртевме во стрмните ридови, додека не стигнавме до изолирана бела вила високо на ридот". Строго е укажано дека ова „мирно повлекување во Ардените“ во близина на Спа е домот на Поаро и дека Поаро можеби е роден или пак израснал таму. Од друга страна пак, Поаро работел на тајна задача во тоа време и можеби намерно или несвесно го навлекол Хастингс на погрешен заклучок за неговата поврзаност со оваа област. Ова е целосно нејасно, бидејќи Поаро се смета дека бил стар истоштен човек, дури и во првите новели, а во Автобиографијата Кристи признава дека го замислувала веќе како стар човек во 1920 година. (Во тоа време, секако, таа немала поим дека ќе продолжи да пишува книги со Поаро уште многу декади). Поаро е римо-католик по раѓање и го задржува силното чувство на католички морал понатаму во животот. Не се знае повеќе за детството на Поаро од тоа што еднаш во „Трагедија во три чина“ спомнал дека потекнува од големо семејство со малку пари. Во „Однесено во поплавата“ тврди дека дадилки го израснале и школувале, зголемувајќи ја можноста дека тој (и другите браќа и сестри ако ги имал) биле сирачиња. === Годините на Поаро во полицијата === „Густав не е полицаец. Сум се справувал со полицајци цел живот и знам. Може да помине како детектив кај лаик, но не кај човек кој и самиот бил полицаец“ – Херкул Поаро, 1940 година. Како млад, Поаро се приклучил на белгиската полиција. Многу малку во делото на Кристи се споменува за овој дел од неговиот живот, ама во „Лавот од Немеан“ (1939 година), самиот Поаро укажува на негов белгиски случај во кој „богат производител ја отрул својата жена за да биде слободен да се ожени со секретарката“. Не знаеме дали овој случај успешно завршил или не, Поаро може и да лаже за да создаде одреден ефект кај личноста на која и’ зборува, така што овој доказ не е веродостоен. Инспекторот Јап дава вовед во кариерата на Поаро со белгиската полиција, кога му го претставува на колега: „Сте ме слушнале да зборувам за господинот Поаро? Во 1904 година работевме заедно на случај. Ах, тоа беа времиња. А се сеќавате ли на баронот Алтара? Никаквец! Им бегаше од контрола на пола од полицијата во Европа. Но го фативме во Антверпен – благодарение на господинот Поаро". Можеби ова е доволен доказ да се претпостави дека полициската кариера на Поаро била успешна. Во краткиот расказ „Чоколадна кутија“ во 1923 година, Поаро му полага сметка на капетанот [[Артур Хастингс]] за тоа што го смета за негов единствен неуспех. Поаро признава дека не успеал да реши злосторство „безброј“ пати: „Ме викаа многу доцна. Многу често други луѓе, работејќи на истата задача, стигнуваа први. Двапати бев болен, тому кога бев на работ на успехот." Сепак, тој го смета случајот „Чоколадната кутија", кој се одвивал во 1893 година, за неуспех. Но Поаро не е раскажувач на сопствената историја и нема доказ дека Кристи го отсликува во детали. Во овој период Поаро пукал во човек, кој пукал од покривот во луѓето долу. Поаро се повлекол од белгиската полиција во времето кога го сретнал Хастингс во 1916 година, на случај прикажан во „Мистеријата во Стајлс“. Треба да се забележи дека Поаро е Белгиец што зборува француски, веројатно валонски или бриселски, ама нема прилика во која тој се осврнува кон самиот себеси како таков, или другите кон него во врска со тоа. Во времето на пишувањето, барем во првите книги во кои се дефинирал ликот, не-Белгијците како Агата Кристи, многу помалку биле свесни за разлика од денес за длабоката лингвистичка поделба во белгиското општество, претпоставувајќи дека сите Белгијци зборувале француски. === Кариера како приватен детектив === „Се јавив во просториите на мојот пријател Поаро и го најдов претрупан со работа. Тој беше толку жеден за работа, што секоја богата жена, која ќе изгубеше бразлетна или домашно милениче брзаше да ги добие услугите од големиот Хелкул Поаро." За време на [[Првата светска војна]], Поаро избегал од [[Белгија]] во [[Британија]]. Дури овде, на 16 јули 1916 година, тој повторно го среќава својот долгогодишен пријател, капетанот Артур Хастингс, и го решава првиот од неговите случаи: „Мистеријата во Стајлс“. По овој случај, очигледно Поаро им влегол во очи на британската тајна служба, и презема случаи за британската влада, вклучувајќи го и спречувањето на испланираното грабнување на премиерот. По војната, Поаро станува слободен агент и прифаќа цивилни случаи. Се преселува во тоа што му станува и дом и канцеларија, адреса 56B [[Whitehaven Mansions]], [[Charterhouse Square]], [[Smithfield London W1]]. Местото Поаро го избира по неговата симетрија. Негов прв случај беше „Аферата на Викторијанскиот бал“, со кој Поаро влезе во високото општество и ја започна својата кариера како [[приватен детектив]]. Помеѓу двете светски војни, Поаро патува низ Европа и Средниот Исток за да истражува злосторства и убиства. Најголем број од случаите се случиле во овој период, а тој тогаш имал најголема кондиција. Во „Убиство на синџири“ , Белгиецот ги насочува своите сиви клетки наспроти француски убиец. На Средниот Исток лесно решава случаи како што се „Смрт на Нил“ и „Убиство во Месопотамија“, па дури и „Состанок со смртта“. Кога минува низ [[источна Европа]] на враќањето, го решава „Убиство во Ориент Експрес“. Меѓутоа, не патува кон америка или Австралија, веројатно поради неговата морска болест. „Она никакво море ме мачи! – ужасно патење!" Во овој период тој ја запозна контесата Вера Росаков, гламурозен крадец на накит. Историјата на контесата, како и онаа на Поаро, е мистерија. Таа тврди дека била член на руската аристократија пред руската револуција и многу патела, ама колку од оваа приказна е вистина е отворено прашање. Дури и Поаро признава дека Росаков раскажала многу различни работи за нејзиниот претходен живот. Подоцна Поаро и’ дозволува да избега од правдата. „Несреќа за мал човек деталист е секогаш да чезнее по голема и отмена жена. Поаро никогаш не бил способен да се оттргне од фаталната восхитеност кон контесата." Иако тоа што и’ дозволил на контесата да избега е морално под знак прашалник, импулсот да ја земе правдата во свои раце е далеку од уникатен. Во „Немеанскиот лав“ , застанал на страната на госпоѓица Ејми Карнаби и ја заштитил од соочување со правдата, поради уценувањето на нејзиниот клиент господин Џозеф Хогинс, кој и самиот бил убиец, а недоволно паметен да не му дозволи на Поаро да го открие тоа. Поаро дури и и’ пратил на госпоѓицата Карнаби двесте фунти отплата, уште пред да заврши кампањата со киднапирањето на нејзиното куче. Во „Убиството на Роџер Акројд“, му дозволува на убиецот да избега од правдата со самоубиство, и се осигурал дека вистината нема никогаш да се дознае за да ги поштеди од болка роднините на убиецот. Во „Авгиеви коњушници“ и’ помага на владата да скрие голема корупција, иако се смета дека почесно би било да се дозволи да се дознае вистината. Во [[Убиство во Ориент Експрес]] им дозволува на убијаците да ја избегаат од правдата, откако дознава дека дванаесет различни луѓе ја прободуваат жртвата – господин Речет – во сонот. Ова можеби е затоа што – бидејќи 12 луѓе ја прободеле жртвата, никој не бил сигурен кој го нанел смртоносниот удар. Смислена е лага за да се каже на полицијата и дванаесетте се пуштени на слобода. По случаите на Средниот Исток, Поаро се враќа во Британија. Освен таканаречените „Маки на Херкул“, многу ретко патува во подоцнежната кариера. === Пензионирање === Постојат недоразбирања во врска со повлекувањето на Поаро. Најголем дел од случаите кои ги покрива приватната детективска агенција на Поаро се случуваат пред неговото повлекување, а во тоа време тој го решава [[Убиството на Роџер Акројд]]. Се вели дека дванаесетте случаи во „Маките на Херкул“ се однесуваат на друго повлекување, а фактот дека Поаро вели дека планира да се пензионира, укажува дека овие раскази се случуваат пред Роџер Акројд и се претпоставува дека Поаро ја затворил својата агенција откако завршил со нив. Во „Фаќањето на Церберус“ има и специфично споменување на фактот дека има период од дваесет години од претходното среќавање на Поаро со контесата Росаков и сегашното. Ако [[Маките на Херкул]] би им претходеле на настаните од Роџер Акројд, тогаш случајот на Роџер Акројд би се одвивал дваесеттина години подоцна од неговото објавување, како и сите други случаи кои се однесуваат на него. Едната можност би била дека на Поаро еднаш не му успеало да се пензионира, туку морал повторно, ама ова самиот Поаро го негира. Во „Еримантиско диво прасе“ , еден лик вели дека бил избркан од Австрија од Нацистите, што укажува дека настаните во „Маките на Херкул“ се одвиваат по 1937 година. Друга можност е дека предговорот на „Маките на Херкул“ се одвивал на еден датум, а новелата целосно била завршена за дваесет години. Ниту едно од објаснувањата не е посебно впечатливо. Во услови на рудиментарна хронологија, Поаро зборува за пензионирање во поглавјето 18 од „Големата четворка“ (1927 година), што оваа новела ја става надвор од објавениот ред, пред Роџер Акројд. Тој одбива да реши случај за Секретаријатот, бидејќи е пензиониран во првото поглавје од „Опасност во куќата на смртта“ (1932 година). Со сигурност е пензиониран во времето на „Трагедија во три чина“ (1935 година), но не ужива во своето повлекување, туку постојано се враќа поради љубопитност. Сепак, тој продолжува да ја ангажира својата секретарка госпоѓица Лемон во случаите прераскажани во „Хикори Дикори Док“ и „Будалштината на мртовецот“ , кои се одвиваат во средината на 1950-тите години. Затоа подобро е да се претпостави дека Кристи не овозможила авторитетна хронологија за пензионирањето на Поаро, но тој би можел да биде или активен детектив, или детектив за консултации, или пензиониран детектив, според потребите на конкретниот случај. Нешто што е доследно во врска со пензионирањето на Поаро е дека неговата слава опаѓа за тоа време, така што во подоцнежните новели тој честопати е разочаран ако ликовите (особено младите ликови) не го познаат него ниту пак неговото име: „Веројатно треба да ви кажам повеќе за себе Мадам. Јас сум Херкул Поаро". Откритието не ја промени положбата на госпоѓа Самерхајес. „Прекрасно име," рече љубезно. „Грчко е, нели?“ === По Втората светска војна === „Знам дека тој не е далеку од своето гнездо. Времето кога случаите го носеа од едниот крај на Англија до другиот е минато." Поаро е помалку активен за време на случаите кои се одвиваат на крајот од неговата кариера. Почнувајќи со „Трагедија во три чина“ (1934 година), Кристи за време на воените години усовршила под-жанр на новела со Поаро, во кој самиот детектив во првата третина од новелата е низ периферијата на настаните. Во новелите како што се „Однесено со поплавата“, „По погребот“ и „Хикори Дикори Док“, тој дури и многу малку се среќава, пренесувајќи ја должноста од главен детектив во испрашувањето до спореден лик. Во „Мачка помеѓу гулаби“, појавувањето на Поаро е толку доцна, што едвај се приметува. Дали ова е одраз на неговите години или на фактот дека на Кристи и’ здодеал, тешко е да се процени. Треба да се каже дека [[Нечесна куќа]] (1949 година) и [[Искушение од невиност]] (1957 година), кои не се новели со Поаро, а би можеле да бидат, претставуваат крајна точка на општото намалување на Поаро во неговиот удел. Кон крајот на неговата кариера станува јасно дека пензионирањето на Поаро не е повеќе фикција. Тој започнува да води неактивен животен стил, во кој проучува познати нерешени случаи од минатото, и читање на детективски новели. Тој дури и пишува книга за мистериозна фантастика, во која се занимава строго со [[Едгар Алан По]] и [[Вилки Колинс]]. Во отсуство на посоодветна загатка, тој решава споредни домашни едноставни проблеми. Поаро (и под претпоставка, неговиот творец) станува збунет од вулгарноста на следните генерации на млади луѓе. Во „Хикори Дикори Док ", ги истражува сомнителните случувања во студентски хостел, додека во „Трето девојче", тој е принуден да контактира со младинска група од Челзи. Во текот на 60-тите години во кои се бележи раст на дрогата и поп културата, уште еднаш се докажува ама им верува на останатите детективи (особено приватниот детектив господин Гоби), кој му овозможува да дојде до траги, кои самиот не може да ги собере. „Премногу си стар. Никој не ми кажа дека си толку многу стар. Јас не сакам да бидам безобразен но - тоа е тоа. Ти си премногу стар. Навистина ми е жал." Во ова време, има драматични промени во неговите физички одлики, и до времето кога Артур Хастингс се сретне повторно со Поаро во „Завеса“, тој изгледа многу различно од претходните појавувања, ослабен и со очигледно обоена коса. === Смрт === Поаро умира од проблеми со срцето на крајот од [[Завеса, последниот случај]] на Поаро, каде тој ги остава [[амилнитрит]] таблетите надвор од својот дофат, веројатно од вина, бидејќи тој е принуден да стане убиецот во „Завеса“, иаko за доброто на останатите. На крајот од „Завеса“, откриено е дека Поаро глумел за потребата од инвалидска количка (сакал да ги излаже луѓето да веруваат дека страдал од [[артритис]]). == Главни новели == Книгите на Поаро ги носат читателите низ неговиот живот во Англија, од првата книга ([[Мистеријата во Стајлс]]), каде тој е бегалец со престој во Стајлс, до последната книга на Поаро ([[Завеса]]), каде тој уште еднаш пред смртта го посетува Стајлс. Помеѓу овој период, Поаро разрешува случаи и надвор од Англија, вклучувајќи го неговиот најпознат [[Убиство во Ориент Експрес]] (1934 година). Херкул Поаро станува познат со објавувањето на насловот во 1926 година, [[Убиството на Роџер Акројд]], чие изненадувачко решение е контроверзно. Новелата е сѐ уште помеѓу најпознатите од сите детективски новели: [[Едмунд Вилсон]] го покажува тоа во насловот на неговата добро позната критика на детективски новели: „Кому му е гајле кој го убил Роџер Акројд?" Освен Роџер Акројд, новелите на Поаро кои имаат добиено најголеми критики се објавени во периодот од 1932-1934 година, вклучувајќи ги и класиките: [[Убиство во Ориент Експрес]], [[Убиства по азбучен ред]] (1935 година), [[Отворени карти]] (1936 година), [[Смрт на Нил]] (1937 година). Последната е проценета од детективот романописец [[Џон Диксон Кар]] како една од десетте најголеми новели мистерии на сите времиња. Новелата од 1942 година, [[Петте Мали Прасиња]] ( односно „Убиство во Ретроспектива“), во која Поаро истражува убиство извршено пред 16 години, со анализа на различни аспекти од трагедијата, е изведба, која [[Роберт Барнард]] - критичар на мистериозни новели ја има прогласено за најдобра од новелите на Агата Кристи.. == Портрети == === Сцена === Првиот глумец кој го играл Херкул Пуаро е [[Чарлс Логтон]]. Во 1928 има настапувано во [[Алиби]], сценарио адаптирано од [[Мајкл Мортон]], од [[новелата]] [[Убиството на Роџер Акројд]]. === Филм === ==== Остин Тревор ==== [[Остин Тревор]] дебитира во улогата на Поаро на сцена во 1931 година во британскиот филм [[Алиби]]. Следни улоги се во [[Црно кафе]] и [[Лордот Едвард умира]]. Тревор еднаш изјави дека игра во улогите на Поаро, само затоа што може да говори со француски акцент. [[Лесли С. Хискот]] ги режира првите два филма, а заедно со [[Хенри Едвардс]] третиот. ==== Алберт Фини ==== [[Алберт Фини]] ја има улогата на Поаро во 1974 година во кино-верзијата на [[Убиство во Ориент Експрес]]. Toa беше одлична адаптација на оваа новела. Фини е единствениот глумец кој бил номиниран за [[академска награда]] за улогата на Поаро, иако не победи. ==== Питер Устинов ==== [[Питер Устинов]] ја игра улогата на Поаро шест пати, почнувајќи од [[Смрт на Нил]] (1978 година). Репризно оваа улога ја има во [[Зло под сонцето]] (1982 година) и [[Состанок со смртта]] (1988 година). Повторно настапува како Поаро во следните три филма направени за телевизија : [[Тринаесет на вечера]] (1985 година), [[Будалштината на мртовецот]] (1986 година) и [[Убиство во три чина]](1986 година). Првиот од нив е заснован на [[Лордот Едвард умира]], и е направен од [[Warner Brothers]]. Други значајни улоги се на [[Феј Данавеј]] и Дејвид Суше како инспектор Јап. Иронично, Дејвид Суше ја има назначено оваа улога како инспектор Јап за „најлош настап во неговата кариера" ==== Останати ==== * [[Тони Рандал]] во ''[[Убиства по азбучен ред]]'' (1965 година). Овој филм наликува повеќе на сатира на Поаро, отколку целосна адаптација, прилично променета од оригиналот. Поголемиот дел од приказната, употребена во сегашно време е адаптирана за комедија, во која Поаро истражува убиства, додека ги избегнува обидите на Хастингс ([[Роберт Мурли]]) и полицијата да го изнесат од Англија и да го вратат повторно во Белгија. * [[Кенет Брана]] во ''[[Убиство во Ориент Експрес (филм од 2017)|Убиство во Ориент Експрес]]'' (2017) === Телевизија === ==== Дејвид Суше ==== [[Дејвид Суше]] започнува како истоимен детектив во Поаро на [[Агата Кристи]] во [[ИТВ]] сериите од 1989 година, со цел до 2011 година да се снимат сите серии со Поаро ==== Останати ==== * [[Јан Холм]], „Убиства по книга“, 1986 година (телевизија) * [[Алфред Молина]], [[Убиство во Ориент Експрес]], 2001 година (телевизија) * Анатоли Равикоч, Zagadka Endkhauza (1989 година; заснована врз „Опасност во куќата на смртта") * Константин Рајкин Neudacha Puaro (2002 година; заснована врз „Убиството на Роџер Акројд“) * Хајни Гебел (1954 година; адаптација на „Убиство во Ориент Експрес“) * Хорст Болман, „Црно кафе“ (ТВ - адаптација) * Mартин Габел (1953 година; адаптација на „Исчезнувањето на господин Давенхајм“) === Анимирани === Во 2004, [[NHK]] (Јапонска ТВ мрежа) продуцира 39 [[анимирани]] серии со наслов [[Најголемите детективи на Агата Кристи, Поаро и Марпл]], како и серии под истиот наслов, објавени во 2005 година. Сериите се адаптирани на неколку од најдобрите раскази со Поаро и Марпл, започнати со емитување од 4 јули 2004 - 15 мај 2005 година. Сега се прикажува репризно на NHK и останати ТВ мрежи низ Јапонија. Гласот на Поаро го толкува [[Сатоми Котара]], а додека на Госпоѓица Марпл [[Јачигуса Каору]]. === Радио === Постојат бројни радио адаптации од расказите со Поаро, неодамна емитувани на [[BBC радио 4]] (и стандардно повторувани на [[BBC7]]), под раскажувачство на Џон Мофат. Во 1939 "Играчите на Меркур го драматиризаат „Убиството на Роџер Акројд" на CBS Кемпбел Плејхаус". Во 1945 година, радио серија од 11 епизоди со времетраење од 30 минути, го пренесуваат Поаро од Лондон во Њујорк, со глумецот Харолд Хубер, подобро познат по улогата на полициски офицер, во различни филмови на Чарли Чен. === Пародии и наводи === Во [[Убиство со смрт]] од авторот Нил Симонс, Џејмс Коко игра улога со име „Мило Периер" кој е пародија на Поаро. Филмот вклучува пародии на [[Чарли Чен]], [[Сем Спејд]], [[Ник и Нора Чарлс]] и [[Госпоѓица Марпл]]. Поаро исто така има пародија и во епизода од „Утрински грабеж во Ориент Експрес". Во епизода од [[Animaniacs]], ликот [[Јако Варнер]] е претставен како „Херкул Јако". Се работи за грабеж на дијамант од брод, вклучувајќи повеќе осомничени. Во филмот [[Spiceworld]], Херкул Поаро ([[Хју Лари]]) ја обвинува [[Ема Бантон]] за поврзаност со оружје, но откако ќе му се насмевне, Поаро обвинува невин човек за криминално дело. [[Во Шерлок Холмс: Разбудениот]], Поаро се појавува како младо момче на воз кој ги транспортира Холмс и Ватсон. Холмс му помага момчето со мозаик, а Ватсон му дава совет за користење на „малите сиви мозочни клетки“, создавајќи впечаток дека Поаро тоа првпат таму го слушнал. Во епизодата [[Мапети вечерва]], [[Џејсон Александер]] ја игра улогата на Херкул Поаро, во која Мапети веруваат дека Поаро е лице со супер моќи. Белгиската пивница „Brasserie Ellezelloise" направи висококвалитетно пиво со назив Херкул, со етикета од ликот на Херкул Пуаро. [[Дејв Стоун]] создава две пародии од Поаро, со име Дупонт. Во првата, Андре Дупонт се појавува како [[детектив-судија]] во пародијата со име Dowager Duchess of Ghent. Во втората, Емил Дупонт се појавува во новелата на [[Бернис Самерфилд]], [[Брод со будали]]. Во Англиската верзија од [[Џеронимо Стилтон]]-сериите, главниот глумец има пријател со име „Херкул Поаро" Во анимираната серија [[Детектив Конан]], детективската агениција на [[Mоури Когоро]] се наоѓа над Поаро кафулето. Во израелската серија [[The Pajamas]] еден од улогите е грд полицаец со име „Марсел Фуеро" како референца на Поаро( „Поаро" и „Фуеро" се пишуваат исто на еврејски). Во новогодишното издание на специјалното комедиско шоу во Португалија [[Crime na Pensão Estrelinha]] (водено од најдобриот португалски комедијант [[Херман Џозе]]), се наоѓа карактер со име „Hércules Pirô ". == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.all-about-agatha-christie.com/hercule-poirot.html Херкул Поаро] {{en}} * [http://www.archive.org/details/otr_herculepoirot-us Радио програма со Херкул Поаро од 1945] {{en}} * [http://www.martinedwardsbooks.com/hercule.htm Статија за Херкул Поаро] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130520225613/http://www.martinedwardsbooks.com/hercule.htm |date=2013-05-20 }} {{DEFAULTSORT:Поаро, Херкул}} [[Категорија:Измислени ликови од Белгија]] [[Категорија:Измислени детективи]] [[Категорија:Измислени полицајци]] [[Категорија:Херкул Поаро| ]] [[Категорија:Серијали на книги]] mv78kn1q8r6os9fg22ryls5qvlspi61 Евмен 0 205389 5622267 5543154 2026-08-31T16:04:06Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622267 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Coins of Philip III Arrhidaeus. 323-317 BC.jpg|мини|Монетите на Филип III Аридеј. 323-317 п.н.е.]] '''Евмен Кардиски''' ([[362 п.н.е.]] - [[316 п.н.е.]]) — македонски генерал и секретар на [[Александар Македонски]] и еден од [[дијадосите]]. Од [[323 п.н.е.]] бил сатрап на [[Кападокија]] и [[Пафлагонија]]. Бил предаден од неговите војници во дијадошките војни. Евмен е роден во [[Кардија]], Галиполе. Работел како секретар кај [[Филип II]], а после неговата смрт и кај [[Александар Македонски]]. После смртта на Александар [[323 п.н.е.]] командува со голема војска, која е во служба на [[Александар IV Македонски]] (родениот син на Александар). При поделбата на македонската империја Евмен на управување ја добива [[Кападокија]] и [[Пафлагонија]], кои биле проблематични за владеење. Регентот на македонската империја [[Пердика (намесник)|Пердика]], им дава задача на [[Антигон]] и [[Леонат]] да му помогнат на Евмен за целосно да завладее со [[Кападокија]] и [[Пафлагонија]]. [[Антигон]] ја одбил оваа задача која му ја дал [[Пердика (намесник)|Пердика]], по што бил повикан на суд заради непослушност. Но [[Антигон]] се здружил со [[Антипатар]], [[Кратер]], [[Птоломеј]] и [[Лизимах]] против [[Пердика (намесник)|Пердика]]. Евмен останал на страната на [[Пердика (намесник)|Пердика]]. Кога [[Кратер]] и [[Антипатар]] завршиле со [[Ламиската војна]] и ја потчиниле [[Грција]], тргнале во [[Азија]] за да го срушат [[Пердика (намесник)|Пердика]]. Прво ја нападнале [[Кападокија]]. [[Кратер]] и [[Неоптолем]], сатрапот на [[Ерменија]], биле поразени близу [[Хелеспонт]] [[321 гпне]] од страна на Евмен. [[Неоптолем]] загинал во битката, а [[Кратер]] подоцна починал како последица на тешкото ранување. Откако бил убиен [[Пердика (намесник)|Пердика]] во [[Египет]], македонските генерали решиле да расчистат и со Евмен, таа задача ја добиваат [[Антипатар]] и [[Антигон]]. На Евмен му откажуваат послушност неговите официри по што морал да се засолни во тврдината Нора, која се наоѓала помеѓу [[Кападокија]] и [[Ликаонија]], каде останал повеќе од една година, сè до смртта на [[Антипатар]]. [[Антипатар]] го препушта регентството на неговиот пријател [[Полиперхон]] наместо на неговиот син [[Касандар]], по што [[Касандар]] се здружува со [[Антигон]] и [[Птоломеј]], а Евмен се здружува со [[Полиперхон]]. После напуштањето на тврдината Нора, Евмен ја напаѓа [[Феникија]] и [[Сирија]]. [[Антигон]] [[318 п.н.е.]] трнува против Евмен кој морал да се повлече во источниот дел од македонското царство. Се одвиле две помали битки, [[Битката кај Паратакена]] [[317 п.н.е.]] и [[Битката кај Габјена]] [[316 п.н.е.]], после кои Евмена неговите сопствени војници го предале на [[Антигон]]. == Поврзано == * [[Дијадоси]] == Надворешни врски == * [http://40.1911encyclopedia.org/E/EU/EUMENES_OF_CARDIA.htm 1911 Encyclopædia Britannica on Eumenes of Cardia] {{en}} * [http://classics.mit.edu/Plutarch/eumenes.html The Life of Eumenes by Plutarch] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20051230095944/http://classics.mit.edu/Plutarch/eumenes.html |date=2005-12-30 }} {{en}} * [http://classics.mit.edu/Diodorus/diod.9.html The Historical Library by Diodorus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20051227011007/http://classics.mit.edu/Diodorus/diod.9.html |date=2005-12-27 }} {{en}} {{Генерали во војската на Античка Македонија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Генерали во војската на Александар Македонски]] [[Категорија:Дијадоси]] [[Категорија:Војсководци на Филип II Македонски]] gwtdn3eudj05wvn6vj7znj808xgusqe Монизам 0 307367 5622416 5601844 2026-09-01T09:26:16Z Jtasevski123 69538 5622416 wikitext text/x-wiki [[File:Monad.svg|thumb|Заокружената точка ја користеле Питагорејците за да го претстават првото метафизичко битие, [[Монада (филозофија)|Монадата]].]]'''Монизам''', во [[метафизика]]та, е доктрина дека светот во основа е една супстанција или содржи еден вид сустанција. Монизмот се спротивставува и на ''дуализмот'' и на ''плураизмот''. Примери за монизмот вклучуваат материјализам, пантеизам и метафизички идеализам.<ref>''Енциклопедиски речник на Британија''. Топер, МПМ, 2005, Книга 6, стр. 153</ref> == Поврзано == * [[Монада]] == Наводи == {{наводи}} {{филозофија-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Монизам| ]] [[Категорија:Метафизички теории]] [[Категорија:Филозофија на религијата]] 4vy7q9df1hd8uvhhr157ppgudv2c9m4 Атински акропол 0 727967 5622257 5607339 2026-08-31T15:36:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622257 wikitext text/x-wiki {{Светско наследство |Name = Атински Акропол |Image = [[Податотека:Attica 06-13 Athens 50 View from Philopappos - Acropolis Hill.jpg|250px|T]] | State Party = [[Грција]] |Type = [[Старогрчка архитектура]] |Location = [[Атина]], Грција |Criteria = i, ii, iii, iv, vi |ID = 404 |Link = | Region = [[Список на светско и културно наследство во Европа|Европа]] |Coordinates = {{coord|37.971421|N|23.736166|E}} |Year = 1987 |Session = 11th |Extension = |Danger = }} '''Атински акропол''' ([[старогрчки јазик]]: ''ἡ Ἀκρόπολις τῶν Ἀθηνῶν''; {{langx|el|Ακρόπολη Αθηνών|Akrópoli Athinón}}) — древна цитадела сместена на карпеста површина над градот [[Атина]], Грција, и содржи остатоци од неколку [[Старогрчка архитектура|антички градби]] со големо архитектонско и историско значење, од кои најпознат е [[Партенон]]. Зборот ''[[Акропол]]'' доаѓа од грчките зборови {{Јаз|grc|ἄκρον}} (акрон, „највисока точка“) и {{Јаз|grc|πόλις}} (''полис'', „град“). Терминот акропола е генерички и има многу други акрополи во [[Грција]]. За време на античките времиња, Атинскиот Акропол бил уште поправилно познат како '''Кекропија''', по легендарниот змија-човек Кекроп, наводниот прв атински крал. Иако постојат докази дека ридот бил населен уште во четвртиот милениум п.н.е., [[Перикле]] ({{Околу|495}} – 429 п.н.е.) во петтиот век п.н.е. ја координирал изградбата на објектите чии денешни остатоци се најважните на местото, вклучувајќи ги Партенон, Пропилаја, Ерехтеон и Храмот на Атина Ника.<ref>Hurwit 2000, p. 87</ref> Партенонот и другите згради биле сериозно оштетени за време на опсадата од 1687 година од страна на [[Венецијанска Република|Венецијанците]] за време на [[Морејска војна|Мореската војна,]] кога барутот што го складирале тогашните турски владетели во Партенон бил погоден од венецијанско бомбардирање и експлодирал. == Историја == [[Податотека:AthensAcropolisDawnAdj06028.jpg|десно|мини| Акропол во Атина гледан од планината Ликабет<br /><small>Пошумениот Рид на Нимфите е полувидлив од неговата десна страна, а Ридот Филопапос лево, веднаш зад него.</small> <small>Овде се гледа споменикот на Филопапос каде, во далечната позадина, брегот на [[Пелопонез]] се среќава со водите на [[Саронски Залив|Саронскиот Залив]].</small>]] === Рано населување === Акропол се наоѓа на карпа со рамен врв кој се издига {{Cvt|150|m|ft}} надморска височина во градот [[Атина]], со површина од околу 3 хектари. Додека најраните артефакти датираат од периодот на средниот [[Младо камено време|неолит]], постојат документирани живеалишта во [[Атика]] од раниот неолит (6 милениум п.н.е.). Нема сомнеж дека на ридот се наоѓала микенска мегаронска палата за време на доцното бронзено време. Ништо од овој мегарон денеска не постои, освен, веројатно, една основа од варовнички столбови и делови од неколку скалила од песочник.<ref name="Castleden">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Kfi0dAlfJaoC&pg=PA64|title=Mycenaeans|last=Castleden|first=Rodney|date=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-22782-2|pages=64–}}</ref> Набргу по изградбата на палатата, бил изграден киклопски масивен кружен ѕид, долг 760 метри, висок до 10 метри и со дебелина од 3,5 до 6 метри. Од крајот на [[Еладски период|еладскиот период]] (1300–1200 п.н.е.),<ref>{{Наведена книга|title=The Mycenaean Acropolis of Athens|last=Iakovidis|first=Spyros|publisher=The Archaeological Society at Athens|year=2006|location=Athens|pages=197–221}}</ref> овој ѕид ќе служи како главна одбрана на акрополата до 5 век.<ref>Hurwit 2000, pp. 74–75.</ref> Ѕидот се состоел од два [[парапет]]и изградени со големи камени блокови и цементирани со земјен малтер наречен ''емплектон'' (грчки: ἔμπλεκτον). Ѕидот користи типични микенски конвенции со тоа што ја следел природната контура на теренот, а неговата порта, која била кон југ, била поставена косо, со [[парапет]] и [[кула]] што надвиснуваат од десната страна на доходниците, со што се олеснува одбраната. Постоеле два помали приоди до ридот на неговата северна страна, составени од стрмни, тесни скалила исечени во карпата. Се претпоставува дека [[Хомер]] го споменува ова утврдување кога ја споменува „''цврсто изградената куќа на Ерехтеј''“ (''[[Одисеја]]'' 7.81). Некое време пред 13 век п.н.е., [[земјотрес]] предизвикал пукнатина во близина на североисточниот раб на Акропол. Оваа пукнатина се протегала околу 35 метри до корито од мек лапор во кој бил ископан бунар.<ref>Hurwit 2000, p. 78.</ref> Бил изграден сложен сет на скали и бунарот служел како непроценлив, заштитен извор на вода за пиење за време на опсада за одреден дел од микенскиот период. === Архаичен Акропол === [[Податотека:Primitive_Acropolis_with_the_Pelargicon.jpg|мини|Примитивен Акропол со Пеларгикон и Стариот храм на Атина.]] [[Податотека:Aufriß_des_alten_Athena-Tempels.jpg|мини|Висински поглед на предложената реконструкција на Стариот храм на Атина. Изграден околу 525 п.н.е., стоел помеѓу Партенон и Ерехтејон. Фрагменти од скулптурите во неговите педименти се наоѓаат во Музејот на Акропол.]] Не се знае многу за архитектонскиот изглед на Акропол до [[Архајски период|архајскиот период]]. Во текот на 7 и 6 век п.н.е., местото било контролирано од Килон за време на неуспешниот килонски бунт,<ref name="Pomeroy1999">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=INUT5sZku1UC&pg=PA163|title=Ancient Greece: A Political, Social, and Cultural History|last=Pomeroy|first=Sarah B.|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=978-0-19-509742-9|pages=163–}}</ref> и двапати од Пизистрат; секој од овие биле обиди насочени кон преземање на политичката моќ преку ''[[државен удар]]''. Освен Хекатомпедон споменат подоцна, Пизистрат изградил и влезна порта или Пропилаја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/448916/Peisistratus|title=Peisistratos|last=Starr|first=Chester G.|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731080315/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/448916/Peisistratus|archive-date=31 July 2013|accessdate=2 December 2012}}</ref> Сепак, се smeta дека ѕидот со девет порти, Енеапилон, бил изграден околу акрополскиот рид и го вклучил најголемиот воден извор, Клепсидра, на северозападното подножје. Помеѓу 570 и 550 п.н.е. бил изграден храм на [[Атена (митологија)|Атина Полиjас]], божеството на градот. Оваа [[Дорски ред|дорска]] градба од варовник, од која преживеале многу реликвии, се нарекува Хекатомпедон (грчки „стонога“), Ур-Партенон („оригинален Партенон“ или „примитивен Партенон“), Х–Архитектура или Синобрад храм, по педиментната скулптура човек-змија со три тела, чии бради биле обоени во темно сина боја. Не е познато дали овој храм заменил постар или само свето подрачје или олтар. Веројатно, Хекатомпедон е изграден таму каде што денес се наоѓа [[Партенон]].<ref>Hurwit 2000, p. 111.</ref> [[Податотека:The_Capture_of_the_Acropolis_by_the_Persians.jpg|лево|мини| Уништување на Акропол од страна на војските на Ксеркс I, за време на Втората персиска инвазија на Грција, 480–479 п.н.е.]] Помеѓу 529 и 520 п.н.е., уште еден храм бил изграден од Пизистрат, Стариот храм на Атина, вообичаено познат како Архајос Неос (ἀρχαῖος νεώς, „древен храм“). Овој храм на Атина Полијас бил изграден врз темелите на Дорпфелд,<ref>Hurwit 2000, p. 121.</ref> помеѓу Ерехтеон и сè уште постоечкиот Партенон. Архајос Неос бил уништен како дел од Ахеменидското уништување на Атина за време на Втората персиска инвазија на Грција во текот на 480–479 п.н.е.; сепак, храмот веројатно бил реконструиран во текот на 454 п.н.е., бидејќи ризницата на Делијанската лига била пренесена во нејзиниот опистодом. Храмот можеби бил изгорен во текот на 406/405 п.н.е. бидејќи [[Ксенофонт|Ксенофон]] споменува дека стариот храм на Атина бил запален. Павзаниј не го споменува во неговиот ''опис на Грција'' од 2 век од нашата ера.<ref>{{In lang|el}} {{Наведена мрежна страница |url=http://www.eie.gr/archaeologia/gr/02_DELTIA/Old_Temple_of_Athena.aspx |title=архивски примерок |accessdate=2023-12-23 |archive-date=2011-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111230004407/http://www.eie.gr/archaeologia/gr/02_DELTIA/Old_Temple_of_Athena.aspx |url-status=bot: unknown }}, Retrieved 5 June 2012</ref> Околу 500 п.н.е. Хекатомпедон бил демонтиран за да се направи место за нова повеличествена зграда, Постариот Партенон (често нарекуван пред-Партенон или Ран Партенон). Поради оваа причина, Атињаните одлучиле да ја прекинат изградбата на храмот Олимпијон, кој бил означен со тиранинот Пизистрат и неговите синови, и наместо тоа, го искористиле пирејскиот варовник наменет за Олимпијон за да го изградат постариот Партенон. За да се смести новиот храм, јужниот дел од врвот бил исчистен, израмнет со додавање на околу 8.000 двотонски блокови варовник, основа со длабочина од 11 метри во некои точки, а остатокот бил исполнет со земја што ја одржувал потпорниот ѕид. Меѓутоа, по победничката [[Маратонска битка]] во 490 п.н.е., планот бил ревидиран и наместо тоа бил употребен мермер. Варовничката фаза на зградата се нарекува пред-Партенон I, а мермерната фаза како Пред-Партенон II. Во 485 п.н.е., изградбата запрела за да се заштедат ресурси, бидејќи Ксеркс стана крал на Персија, а војната изгледала неизбежна. Постариот Партенон сè уште бил во изградба кога Персијците го нападнале и го ограбиле градот во 480 п.н.е. Зградата била запалена и ограбена, заедно со Античкиот храм и практично сè друго на карпата.<ref>Dörpfeld, W: ''Der aeltere Parthenon'', Ath. Mitt, XVII, 1892, pp. 158–189. {{In lang|de}}</ref> По смирувањето на персиската криза, Атињаните вградиле многу архитектонски делови од недовршениот храм (столбови, триглифи, метопи, итн.) во новоизградениот северен завесен ѕид на Акропол, каде што служеле како истакнат „''воен споменик''“ а може да се види и денес. Уништеното место било исчистено од остатоци. Статуар, култни предмети, религиозни прилози и незачувани архитектонски членови биле свечено закопани во неколку длабоко ископани јами на ридот, служејќи погодно како полнење за вештачкото плато создадено околу класичниот Партенон. Овој „персиски отпад“ бил најбогатото археолошко наоѓалиште ископано на Акропол до 1890 година <ref>Kavvadias, Panagiotis, Kawerau, Georg: ''Die Ausgrabung der Akropolis vom Jahre 1885 bis zum Jahre 1890'', Athens, 1906 {{In lang|de}}</ref> === Програма за градење на Периклион === [[Податотека:The_Parthenon_in_Athens.jpg|лево|мини| [[Партенон]], гледан од северозапад.]] По победата во Евримедон во текот на 468 п.н.е., Кимон и [[Темистокле]] наредиле реконструкција на јужните и северните ѕидови на Акропол. Повеќето од главните храмови, вклучувајќи го и [[Партенон]], биле повторно изградени по наредба на [[Перикле]] за време на таканареченото златно доба на Атина (460–430 п.н.е.). [[Фидија]], атински скулптор, и [[Иктин]] и [[Каликрат]], двајца познати архитекти, биле одговорни за реконструкцијата.<ref>[http://www.greatbuildings.com/architects/Ictinus_and_Callicrates_wi.html "Ictinus and Callicrates with Phidias"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130104070801/http://www.greatbuildings.com/architects/Ictinus_and_Callicrates_wi.html|date=2013-01-04}}, ''Architecture Week''. Retrieved 3 December 2012.</ref> Во текот на 437 п.н.е., [[Мнесикле]] започнал да ја гради Пропилаја, монументална порта на западниот крај на Акропол со [[Дорски ред|дорски]] столбови од пентеличен мермер, изградена делумно на старата Пропилаја на Пизистрат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/386642/Mnesicles|title=Mnesicles|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20111220065801/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/386642/Mnesicles|archive-date=20 December 2011|accessdate=6 December 2012}}</ref> Овие колонади биле речиси завршени во текот на 432 п.н.е. и имале две крила, северното украсено со слики од Полигот.<ref name="McCulloch1841">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ufYRAAAAYAAJ&pg=PA205|title=A Dictionary, Geographical, Statistical, and Historical: Of the Various Countries, Places and Principal Natural Objects in the World|last=McCulloch|first=John Ramsay|publisher=Longman, Orme, Brown, Green and Longmans|year=1841|pages=205–}}</ref> Отприлика во исто време, јужно од Пропилаја, започнала изградбата на малиот јонски храм на Атина Ника во пентеличен [[мермер]] со [[Портик|тетрастилски]] тремови, зачувувајќи ги најважните работи на дизајнот на грчкиот храм. По прекинот предизвикан од Пелопонеската војна, храмот бил завршен за време на мирот на Никија, помеѓу 421 п.н.е. и 409 п.н.е.<ref name="Mark1993">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0kaLJOgRoRoC&pg=PA72|title=The Sanctuary of Athena Nike in Athens: Architectural Stages and Chronology|last=Mark|first=Ira S.|publisher=ASCSA|year=1993|isbn=978-0-87661-526-3|pages=72–|access-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217134536/https://books.google.com/books?id=0kaLJOgRoRoC&pg=PA72|archive-date=2023-02-17}}</ref> [[Податотека:Erechtheum_Acropolis_Athens.jpg|мини|Ерехтеон, поглед од југозапад, гледајќи низ остатоците од Стариот храм.]] Изградбата на елегантниот храм на Ерехтеон во пентеличен мермер (421–406 п.н.е.) претставувал сложен план кој ја зел предвид екстремно нерамната почва и потребата да се заобиколат неколку светилишта во областа. Влезот, свртен кон исток, е обложен со шест јонски столбови. Невообичаено, храмот има два тремови, едниот на северозападниот агол на јонски столбови, а другиот на југозапад, поддржан од огромни женски фигури или [[Каријатида|каријатиди]]. Источниот дел од храмот бил посветен на [[Атена (митологија)|Атина Полијас]], додека западниот дел, служејќи му на култот на архаичниот крал Посејдон-Ерехтеј, биле сместени олтарите на [[Хефест]] и Вутос, братот на Ерехтеј. Малку е познато за првичниот план на внатрешноста, кој бил уништен од пожар во текот на 1 век п.н.е. и неколку пати бил обновен.<ref>[http://www.ancient-greece.org/architecture/erechtheion.html Thomas Sakoulas, "Erechtheion"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130131004205/http://www.ancient-greece.org/architecture/erechtheion.html|date=2013-01-31}}, Ancient-Greece.org. Retrieved 7 December 2012.</ref><ref>[http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=973Ioanna Venieri, "Erechtheion"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141129125700/http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=973Ioanna|date=2014-11-29}}, Odysseus. Retrieved 7 December 2012.</ref> Во истиот период, била започна комбинација од свети прегради, вклучувајќи ги храмовите на Атина, [[Посејдон]], Ерехтеј, Кекропс, Херсе, Пандросос и Аглаурос, со неговиот трем Коре (Трандата на девојките) или Балконот на Каријатидите.<ref>[http://www.calvin.edu/academic/clas/pathways/acropoli/aere3.htm "The Acropolis of Athens"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120402231011/http://www.calvin.edu/academic/clas/pathways/acropoli/aere3.htm|date=2012-04-02}}. Retrieved 9 February 2013.</ref> Помеѓу храмот на Атина Ника и Партенон, постоело светилиштето на Артемида Брауронија (или Брауронеион), божицата претставена како мечка и се поклонувала во домот на Браурон. Според Павзанија, во светилиштето се наоѓале дрвена статуа или ''ксоанон'' на божицата и статуа на [[Артемида]] направена од Праксител во 4 век п.н.е.<ref>[http://www.theacropolismuseum.gr/en/content/sanctuary-artemis-brauronia-0 "The Sanctuary of Artemis Brauronia"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200924083719/https://www.theacropolismuseum.gr/en/content/sanctuary-artemis-brauronia-0|date=2020-09-24}}, Acropolis Museum. Retrieved 9 February 2013.</ref> [[Податотека:Propylaea-athens.jpg|мини|Пропилаја]] Зад Пропилаја, доминирала гигантската бронзена статуа на Фидија на Атина Промахос („Атена која се бори во првата линија“), изградена помеѓу 450 п.н.е. и 448 п.н.е. Основата била {{Cvt|1.50|m|0}} висока, додека вкупната висина на статуата била {{Cvt|9|m|0}}. Божицата држела копје, чиј позлатен врв можел да се види како одраз на екипажите на бродовите што го заокружуваат Сунион, и џиновски штит од левата страна, украсен од [[Mys (artist)|Мис]] со слики од борбата меѓу [[Кентаур]]ите и [[Лапити]]те.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_0Xa5uL8ZOEC&pg=PA73|title=Ancient Greek Religion|last=Mikalson|first=Jon D.|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|isbn=978-1-4443-5819-3|pages=73–|access-date=9 February 2013}}</ref> Други споменици кои не оставиле речиси ништо видливо до денес се Халкотеке, Пандросеион, светилиштето на Пандион, олтарот на Атина, светилиштето на Зевс и, од римско време, кружниот храм на Рома и Август.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gj5oAAAAMAAJ|title=The monuments of the Acropolis|last=Brouskarē|first=Maria S.|publisher=Ministry of Culture, Archeological Receipts Fund|year=1997|isbn=978-960-214-158-8|pages=56–57|access-date=9 February 2013}}</ref> === Еленистички и Римски период === [[Податотека:Acropolis_3D.stl|мини|3-Д модел на Акропол во 165 н.е. (кликнете за да ротирате)]] За време на хеленистичкиот и римскиот период, голем дел од постоечките градби во областа на Акропол биле поправени за да се отстранат штетите од староста и повремено војните.<ref name="autogenerated54">Travlos, John, ''Pictorial Dictionary of Ancient Athens'', London: Thames and Hudson, 1971. p. 54.</ref> Биле подигнати споменици на странски кралеви, особено оние на аталидните кралеви од Пергамон Аталос II (пред северозападниот агол на Партенон) и Евмен II, пред Пропилаја. Овие биле повторно посветени за време на раното [[Римско Царство]] на [[Август]] или [[Клавдиј]] (неизвесен) и Агрипа, соодветно.<ref>Hurwit 2000 p. 278</ref> Евмен исто така бил одговорен за изградба на стоа на јужната падина, слична на онаа на Аталос во агората подолу.<ref>[http://www.greek-thesaurus.gr/the-acropolis-the-stoa-of-Eumenes.html "The Stoa of Eumenes"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120602034512/http://www.greek-thesaurus.gr/the-acropolis-the-stoa-of-Eumenes.html}}, The Acropolis of Athens. Greek Thesaurus. Retrieved 9 February 2013.</ref> За време на Јулио-Клаудискиот период, Храмот на Рома и Август, мала, тркалезна градба на околу 23 метри од Партенон, требало да биде последната значајна античка градба на врвот на карпата.<ref>Hurwit 2000, p. 279.</ref> Отприлика во исто време, на северната падина, во пештерата веднаш до онаа посветена на [[Пан (митологија)|Пан]] од класичниот период, било основано светилиште каде архонтите му го посветиле на [[Аполон]] на преземање на функцијата.<ref>Nulton, Peter, ''The Sanctuary of Apollo Hypoakraios and Imperial Athens'', Archaeologia Transatlantica XXI, 2003.</ref> Во текот на 161 н.е., на јужната падина, римскиот Ирод Атик го изградил својот голем амфитеатар или одеон. Бил уништен од напаѓачите Херули еден век подоцна, но бил реконструиран во текот на 1950-тите.<ref name="Steves2011">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=1zNtIHutGTwC&pg=PA115|title=Rick Steves' Greece: Athens & the Peloponnese|last=Steves|first=Rick|publisher=Avalon Travel|year=2011|isbn=978-1-61238-060-5|pages=115–|access-date=9 February 2013}}</ref> Во текот на 3 век, под закана од инвазијата на Херулија, биле извршени поправки на ѕидините на Акропол, а портата Беуле била изградена за да го ограничи влезот пред Пропилаја, со што Акропол се вратил во употреба како тврдина.<ref name="autogenerated54"/> === Византиски, латински и отомански период === [[Податотека:Venetian_siege_of_Acropolis.jpg|лево|мини| Приказ на венецијанската опсада на Акропол во Атина во текот на 1687 година.]] За време на [[Византија|византискиот]] период, Партенон се користел како црква посветена на [[Богородица]].<ref>[http://www.ancientgreece.com/s/Parthenon/ "The Partenon"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170702195954/http://www.ancientgreece.com/s/Parthenon/|date=2017-07-02}}, Ancient Greece. Retrieved 9 February 2013.</ref> За време на Латинското [[Атинско Војводство]], Акропол функционирал како административен центар на градот, со Партенон како негова катедрала и Пропилаја како дел од војводската палата.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C&pg=PA233|title=Religions of the World, Second Edition: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices|last=Melton|first=J. Gordon|last2=Baumann|first2=Martin|date=21 September 2010|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-204-3|pages=233–}}</ref> Била изградена голема кула, Франкопиргос, која била срушена во текот на 19 век.<ref name="Neils2005">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gA81kINAI9cC&pg=PA346|title=The Parthenon: From Antiquity to the Present|last=Neils|first=Jenifer|date=5 September 2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-82093-6|pages=346–}}</ref> По [[Османлиска Грција|османлиското освојување на Грција]], Пропилеите биле користени како гарнизонски штаб на отоманското армија,<ref>Hellenistic ministry of culture [http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 History of the Acropolis of Athens] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191024154934/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384|date=2019-10-24}}</ref> Партенон бил претворен во [[џамија]], а Ерехтејон бил претворен во приватен [[харем]] на [[Губернатор|гувернерот]]. Објектите на Акропол претрпеле значителни оштетувања за време на опсадата од 1687 година од страна на Венецијанците во [[Морејска војна|Морејката војна]]. Партенонот, кој се користел како магазин за барут, бил погоден од [[Артилерија|артилериски]] истрел и сериозно оштетен.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/404 "Acropolis, Athens: Long description"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201216234908/http://whc.unesco.org/en/list/404|date=2020-12-16}}, UNESCO. Retrieved 9 February 2013.</ref> [[Податотека:49._Athènes._Acropole._Côté_O._MET_DP-13897-003.jpg|десно|мини| Дагеротип од 1842 година од Џозеф-Филиберт Жиро де Прангеј (најраната позната фотографија)]] [[Податотека:Akropolis_by_Leo_von_Klenze.jpg|мини| Идеализирана реконструкција на Акропол и Ареиос Пагос во Атина, [[Лео фон Кленце]], 1846 година.]] Во текот на следните години, Акропол бил место на раздвижена човечка активност со многу византиски, франкиски и отомански структури. Доминантна карактеристика за време на отоманскиот период била џамијата во Партенон, комплетирана со минаре. Акропол бил опколен трипати за време на [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] - две опсади од Грците во 1821-1822 година и една од Османлиите во 1826-1827 година. Нов бедем именуван по Одисеј Андруцос бил изграден од Грците помеѓу 1822 и 1825 година за да го заштитат неодамна повторно откриениот извор Клепсидра, кој станал единствен довод на свежа вода на тврдината. === Независна Грција === [[Податотека:Francis Frith, The Acropolis, 1839–98, Albumen silver print, 15.2 x 20.6 cm, MoMA, 187.1972.png|мини|Акропол од фотографот од 19 век, Френсис Фрит]] По осамостојувањето, повеќето обележја кои датираат од византискиот, франкскиот и отоманскиот период биле исчистени од местото во обид да се врати споменикот во неговата првобитна форма, „''исчистен''“ од сите подоцнежни додатоци.<ref>[http://www.nicholasreeves.com/item.aspx?category=Writing&id=281 Nicholas Reeves and Dyfri Williams, "The Parthenon in Ruins"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090806054926/http://www.nicholasreeves.com/item.aspx?category=Writing&id=281}}, ''British Museum Magazine'', No. 57, 2007, pp. 36–38. Retrieved 9 February 2013.</ref> Џамијата Партенон била срушена во 1843 година, а Франкската кула во 1875 година. Германскиот неокласицистички архитект [[Лео фон Кленце]] бил одговорен за реставрацијата на Акропол во 19 век, според германскиот историчар Волф Зајдл, како што е опишано во неговата книга ''Баварците во Грција''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.handelsblatt.com/english/historic-ties-the-bavarian-greek-renaissance/23503774.html?ticket=ST-1971567-H5cWlRHnrWscUT9llj96-cas01.example.org|title=Historic Ties: The Bavarian-Greek Renaissance|accessdate=2023-12-23|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930015231/https://www.handelsblatt.com/english/historic-ties-the-bavarian-greek-renaissance/23503774.html?ticket=ST-1971567-H5cWlRHnrWscUT9llj96-cas01.example.org|url-status=dead}}</ref> На почетокот на [[Окупација на Грција во Втората светска војна|окупацијата на Грција од Оската]] во 1941 година, германските војници го подигнале нацистичкото германско воено знаме над Акропол. Тоа било симнато од Манолис Глезос и Апостолос Сантас во еден од првите чинови на отпорот. Во 1944 година грчкиот премиер Георгиос Папандреу пристигнал на Акропол за да го прослави ослободувањето од нацистите. == Археолошки остатоци == [[Податотека:Athen_Akropolis_(18512008726).jpg|лево|мини| Остатоци од Театарот на Дионис од 2007 година. Поглед од запад.]] Влезот во Акропол бил преку монументална порта наречена Пропилаја. На југ од влезот се наоѓал мал храм на Атина Ника. Во центарот на Акропол се наоѓа Партенон или Храмот на Атина Партенос (Атина Богородица). Источно од влезот и северно од Партенон се наоѓа храмот познат како Ерехтејон. Јужно од платформата што го формира врвот на Акропол има и остатоци од античкиот, иако често преуреден, театар на Дионис. На неколку стотини метри се наоѓа сега делумно реконструираниот Одеон на Ирод Атик.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2013-02-09}}</ref> Сите вредни антички артефакти се наоѓаат во Музејот на Акропол, кој се наоѓа на јужната падина на истата карпа, на 280 метри од Партенон.<ref>[http://www.theacropolismuseum.gr/en "The Acropolis Museum"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221229072648/https://www.theacropolismuseum.gr/en|date=2022-12-29}}. Retrieved 9 February 2013.</ref> === План === План на Акропол во Атина што ги прикажува главните археолошки остатоци. <imagemap> File:AcropolisatathensSitePlan.png|right|600px|alt=Site plan of the Acropolis at Athens poly 332 198 447 158 468 217 352 254 [[Parthenon]] poly 305 130 374 115 385 146 314 167 [[Old Temple of Athena]] poly 346 116 389 108 375 71 334 82 [[Erechtheum]] poly 248 137 266 160 252 168 243 151 [[Athena Promachos|Statue of Athena Promachos]] poly 104 164 193 115 225 200 158 224 [[Propylaea (Acropolis of Athens)]] poly 132 223 152 226 150 257 136 255 [[Temple of Athena Nike]] poly 168 256 193 261 188 278 166 277 [[Eleusinion]] poly 191 213 258 199 245 259 185 246 [[Brauroneion|Sanctuary of Artemis Brauronia or Brauroneion]] poly 248 260 315 276 321 245 255 231 [[Chalkotheke]] poly 322 78 337 97 343 111 310 122 304 108 [[Pandroseion]] poly 258 81 281 73 288 96 266 102 [[Arrephorion]] poly 402 102 428 100 435 120 408 127 [[Altar of Athena Polias]] poly 462 120 500 96 540 96 533 136 506 146 464 149 [[Sanctuary of Zeus Polieus]] poly 574 155 641 184 628 212 564 183 [[Sanctuary of Pandion]] poly 26 384 56 336 88 314 129 313 160 337 174 370 175 399 139 416 72 417 25 402 [[Odeon of Herodes Atticus]] poly 182 381 462 384 460 419 179 415 [[Stoa of Eumenes]] poly 395 325 469 309 478 356 406 372 [[Asclepieion|Sanctuary of Asclepius or Asclepieion]] poly 484 397 492 356 516 323 555 297 596 293 642 300 670 311 650 345 683 389 540 457 [[Theatre of Dionysus|Theatre of Dionysus Eleuthereus]] poly 655 343 738 276 807 356 722 425 [[Odeon of Pericles]] poly 564 460 678 414 684 442 627 505 586 515 [[Theatre of Dionysus|Temenos of Dionysus Eleuthereus]] poly 300 32 332 42 323 67 296 64 [[Aglaureion]] </imagemap> [[Податотека:Map_The_Acropolis_of_Athens_and_its_slopes_1928-1940_-_Touring_Club_Italiano_CART-TRC-37.jpg|мини|Карта на Акропол Атина ({{Околу|1928}} и 1940 н.е.)]] # [[Партенон]] # Стар храм на Атина # Ерехтејон # Статуа на Атина Промахос # Пропилаја # Храм на Атина Ника # Елевсинион # Светилиште на Артемида Бравронија или Бравронејон # Чалкотеке # Пандросеион # Арефорион # Олтар на Атина # Светилиште на Зевс # Светилиште на Пандион # Одеон на Ирод Атик # Стоа на Евмен # Светилиште на Асклепиј или Асклепие # Театар на Дионис Елевтереј # Одеон на Перикле # Теменос на Дионис Елевтереј # Микенска фонтана == Проект за реставрација == [[Податотека:Acropolis_under_construction_2014.jpg|десно|мини| Поглед на исток кон Акропол во изградба во текот на летото 2014 година.]] Проектот за реставрација на Акропол започнал во 1975 година со цел да се промени распаѓањето на вековното трошење, загадување, уништување од воени дејствија и погрешни реставрации од минатото. Проектот опфатил собирање и идентификација на сите камени фрагменти, дури и мали, од Акропол и неговите падини, а се направил обид и да се обноват што е можно повеќе со користење на повторно склопен оригинален материјал (анастилоза), со штедливо искористување на новиот мермер од планината Пентели. Целата реставрација била направена со помош на [[титан]]иумски штипки и била дизајнирана да биде целосно реверзибилна, во случај идните експерти да одлучат да ги променат работите. Користена била комбинација на врвна современа технологија и опсежно истражување и реинвенција на антички техники.<ref name="umich">[http://www.lsa.umich.edu/UMICH/modgreek/Home/Window%20to%20Greek%20Culture/Lectures%20at%20U-M/LaUM_Mallouchou_restorationacropolis.pdf Fani Mallouchou-Tufano, "The Restoration of the Athenian Acropolis"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121202215359/http://www.lsa.umich.edu/UMICH/modgreek/Home/Window%20to%20Greek%20Culture/Lectures%20at%20U-M/LaUM_Mallouchou_restorationacropolis.pdf|date=2012-12-02}}, University of Michigan. Retrieved 9 February 2013.</ref> Колонадите на Партенон, главно уништени од венецијанското бомбардирање во текот на 17 век, биле обновени, со многу погрешно склопени столбови кои денес се правилно поставени. Покривот и подот на Пропилаја биле делумно обновени, со делови од покривот направени од нов мермер и украсени со сини и златни влошки, како во оригиналот.<ref name="umich"/> Реставрацијата на храмот на Атина Ника била завршена во 2010 година <ref>[http://www.ysma.gr/static/files/Newsletter11_ENG.pdf "2010–2011, The progress of restoration on the Acropolis"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180820234711/http://www.ysma.gr/static/files/Newsletter11_ENG.pdf|date=2018-08-20}}, ''The Acropolis Restoration News'', July 2011. Retrieved 9 February 2013.</ref> Биле обновени вкупно 2.675 тони архитектонски делови, при што 686 камења биле повторно составени од фрагменти од оригиналите, 905 закрпени со нов мермер и 186 делови направени целосно од нов мермер. Искористени биле вкупно 530 кубни метри нов пентеличен мермер.<ref>[http://www.columbia.edu/cu/hellenic/ "Acropolis Restoration Project-Lecture by Maria Ioannidou, Director, Acropolis Restoration Service"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130123225042/http://www.columbia.edu/cu/hellenic/|date=2013-01-23}}, Columbia University. Retrieved 9 February 2013.</ref> Во 2021 година, додавањето на нови армирано-бетонски патеки на местото за да се подобри пристапноста предизвикало контроверзии помеѓу археолозите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.politico.eu/article/greek-temple-restoration-acropolis-archeologists-alexis-tsipras/|title=Restoration of Greece's Acropolis causes uproar|last=Stamouli|first=Nektaria|date=17 June 2021|work=Politico Europe|access-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925032728/https://www.politico.eu/article/greek-temple-restoration-acropolis-archeologists-alexis-tsipras/|archive-date=25 September 2021}}</ref> == Културно значење == [[Податотека:The_Acropolis_of_Athens_at_Night.jpg|лево|мини| Ноќен поглед на Акропол од планината Ликабет]] На секои четири години, Атињаните имале фестивал наречен Голема Панатенаја, кој им конкурирал на [[Антички олимписки игри|Олимписките игри]] по популарност. За време на фестивалот, поворка (се верува дека е прикажана на фризот на Партенон) патувала низ градот преку Панатенескиот пат и кулминирала на Акропол. Таму, нова наметка од ткаена волна (''пеплос'') била поставена или на статуата на Атина Полијас во Ерехтејон (за време на годишната Мала Панатенаја) или на статуата на Атина Партенос во Партенон (за време на Голема Панатенаја, која се одржувала на секои четири години).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://depthome.brooklyn.cuny.edu/classics/dunkle/athnlife/rligious.htm|title=Panathenaic Festival|archive-url=https://web.archive.org/web/20120427153119/http://depthome.brooklyn.cuny.edu/classics/dunkle/athnlife/rligious.htm|archive-date=2012-04-27}}</ref> Во рамките на подоцнежната традиција на западната цивилизација и [[Класицизам|класичната преродба]], Акропол, барем од средината на 18 век, честопати се повикува како критички симбол на грчкото наследство и на славата на класична Грција. Повеќето од артефактите од храмот се чуваат денес во [https://www.theacropolismuseum.gr/en музејот на Акропол] во подножјето на античката карпа. == Геологија == Акропол претставува клип кој се состои од две литостратиграфски целини: атинскиот [[шкрилец]] и надредениот [[варовник]] на Акропол. Атинскиот шкрилец е мека црвеникава карпа која датира од доцна [[Креда (период)|креда]]. Оригиналните седименти биле депонирани во делтата на реката пред приближно 72 милиони години. Варовникот на Акропол потекнува од периодот на доцна [[јура]], што му претходи на основниот атински шкрилци за околу 30 милиони години. Акрополскиот варовник бил потиснат над атинскиот шкрилци со тектонски сили на компресија, формирајќи постилка или префрлена плоча. Ерозијата на варовничкиот тил довела до конечно одвојување на Акропол, формирајќи ја денешната карактеристика. Онаму каде што се спојуваат атинскиот [[шкрилец]] и варовникот има извори и карстни пештери. Многу од ридовите во регионот на Атина се формирани од ерозијата на истиот тил како и Акропол. Тука спаѓаат ридовите Ликабет, Ареопаг и Музејон. Мермерот што се користел за градбите на Акропол бил добиен од каменоломите на планината Пентелик, планина североисточно од градот. === Геолошка нестабилност === Варовникот на кој е изграден Акропол е нестабилен поради ерозијата и тектонските поместувања на кои регионот е подложен. Оваа нестабилност може да предизвика лизгање на карпите што предизвикуваат оштетување на историската локација. Биле направени различни мерки за заштита на местото, вклучувајќи потпорни ѕидови, системи за одводнување и карпести завртки. Овие мерки работат на спротивставување на природните процеси кои го загрозуваат историското место. == Галерија ==<gallery> Податотека:Marble_seats_from_the_theatre_of_Dioynsus.jpg|алт=Marble seats at the Theatre of Dionysus inscribed with names.|Мермерни седишта во театарот Диониссо испишани имиња. Податотека:Pergamene_column.jpg|алт=Pergamene column at the Stoa of Eumenes.|Столб од [[Пергам]] кајЕвменската Стоа. Податотека:Thrasyllos.jpg|алт=Choragic Monument of Thrasyllos.| Хорагичен споменик на Трасилос. Податотека:Temple_of_Asclepios.jpg|алт=Temple of Asclepius.|Храмот на [[Асклепиј]]. Податотека:North_Portico_of_the_Erectheion.jpg|алт=North Portico of the Erechtheion, where a coffer is missing, signifying the supposed place where Zeus struck his lightning bolt, killing Erechtheus. Another belief is that this was the location where Poseidon struck his trident into the Acropolis.|Северниот трем наЕрехтеон, каде што недостасува каса, што го означува нападто место кадеЗевс го удрил громот, убивајќи го Ерехтеј. Друго верување е дека ова е местото каде што Посејдон го удрил својот трозабец во Акропол. </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== * {{Наведена книга|title=The Acropolis|url=https://archive.org/details/acropolis0000andr|last=Andronicos|first=Manolis|publisher=Ekdotike Athenon S.A.|year=2005|isbn=978-960-213-006-3}} * {{Наведена книга|title=Acropolis Restored|last=Bouras|first=Charalampos|last2=Ioannidou|first2=Maria|last3=Jenkins|first3=Ian|publisher=British Museum Press|year=2012|isbn=978-0-86159-187-9}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gj5oAAAAMAAJ|title=The monuments of the Acropolis|last=Brouskarē|first=Maria S.|publisher=Ministry of Culture, Archeological Receipts Fund|year=1997|isbn=978-960-214-158-8}} * Cohen, Beth. (2010). "Deconstructing the Acropolis: The Acropolis Museum, Athens, opened 20 June 2009 by Bernard Tschumi Architects." ''American Journal of Archaeology'' 114:745–753. * {{Наведена книга|title=Acropolis: Ancient Cities|last=Economakis|first=Richard|last2=Bettella|first2=Mario|publisher=Artmedia Press|year=2010|isbn=978-1-902889-06-1}} * Goette, Hans Rupprecht. (2001). ''Athens, Attica, and the Megarid: An Archaeological Guide.'' London and New York: Routledge. * Harris, Diane. (1995). ''The Treasures of the Parthenon and Erechtheion.'' New York: Oxford Univ. Press. * {{Наведена книга|url=http://uqac.ca/mhiggins/greece.htm|title=A Geological Companion to Greece and the Aegean|last=Higgins|first=Michael D|last2=Higgins|first2=Reynold|publisher=Duckworths|year=1996|isbn=0-8014-3337-1|access-date=2023-12-23|archive-date=2022-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206045007/http://uqac.ca/mhiggins/greece.htm|url-status=dead}} * {{Наведена книга|title=The Athenian Acropolis: History, Mythology, and Archaeology from the Neolithic Era to the Present|url=https://archive.org/details/athenianacropoli0000jeff|last=Hurwit|first=Jeffrey M.|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=978-0-521-42834-7}} * {{Наведена книга|title=The Acropolis in the Age of Pericles|url=https://archive.org/details/acropolisinageof0000hurw|last=Hurwit|first=Jeffrey M.|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0-521-52740-8}} * {{Наведена книга|title=The Votive Statues of the Athenian Acropolis|last=Keesling|first=Catherine M.|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-07126-0}} * {{Наведена книга|title=A History of the Akropolis of Athens|last=Miller|first=Walter|publisher=Gorgias Press|year=2009|isbn=978-1-60724-498-1}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gA81kINAI9cC&pg=PA346|title=The Parthenon: From Antiquity to the Present|last=Neils|first=Jenifer|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=978-0-521-82093-6}} * Neils, Jenifer, ed. (1996). ''Worshipping Athena: Panathenaia and Parthenon.'' Madison: Univ. of Wisconsin Press. * Pollitt, Jerome J. (1990). ''The Art of Ancient Greece: Sources and Documents.'' New York: Cambridge Univ. Press. * {{Наведена книга|title=Architecture and Meaning on the Athenian Acropolis|url=https://archive.org/details/architecturemean0000rhod|last=Rhodes|first=Robin Francis|publisher=Cambridge University Press|year=1995|isbn=978-0-521-46981-4}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/acropolis0000shut|title=The Acropolis|last=Shuter|first=Jane|publisher=Heinemann Library|year=1999|isbn=978-1-57572-855-1|url-access=registration}} * {{Наведена книга|title=The Acropolis: The Acropolis Museum|last=Servi|first=Katerina|publisher=Ekdotike Athenon|year=2011|isbn=978-960-213-452-8}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/acropolis00tana|title=The Acropolis|last=Tanaka|first=Michitaro|publisher=Kodansha America, Inc|year=1978|isbn=978-0-87011-085-6|url-access=registration}} * {{Наведена книга|url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-26357-6|title=The Parthenon Marbles and International Law|last=Titi|first=Catharine|publisher=Springer|year=2023|isbn=978-3-031-26356-9|pages=37–61|chapter=The Parthenon|doi=10.1007/978-3-031-26357-6_2|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-26357-6_2}} == Надворешни врски == * [http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 Акропол во Атина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191024154934/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384|date=2019-10-24}} </link> (веб-страница на грчката влада) * [http://www.ysma.gr/en/ Проект за реставрација на Акропол] (веб-страница на грчката влада) * [http://acropolis-virtualtour.gr/ Виртуелна турнеја на Акропол во Атина] * [http://www.acropolis-athena.gr Музеј на Акропол и божицата Атина] * [https://web.archive.org/web/20181116154955/http://www.ysma.gr/theglafkaproject/#/en/home Проект Глафка] * [https://whc.unesco.org/en/list/404 Центар за светско наследство на УНЕСКО - Акропол, Атина] * [https://web.archive.org/web/20110419003726/http://ancientathens3d.com/arxikiEn.htm Античка Атина 3D] * [https://web.archive.org/web/20070520192723/http://geologie.uqac.ca/~mhiggins/athen.htm Извадок за геологијата на Атина од: ''Геолошки придружник на Грција и Егејот''] од Мајкл и Рејнолд Хигинс, Универзитет Корнел, 1996 г. * [http://www.athensguide.com/acropolis.html Акропол во Атина - водич] * [http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/AcropTour.html Атински Акропол] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140921003925/http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/AcropTour.html |date=2014-09-21 }} '''Видеа''' * [https://www.youtube.com/watch?v=7YDKTLQSs8M Акропол од Атина, целосна реконструкција], анимација од Институтот за технолошки истражувања, Универзитетот во Сантјаго де Компостела, на YouTube * [https://web.archive.org/web/20170101202359/https://vimeo.com/10495006 Тајмлапс видео на Акропол за време на Часот на планетата Земја 2010] Тајмлапс што покажува како Акропол во Атина се исклучувал и вклучувал светла за време на Часот на планетата Земја 2010 година * [https://www.youtube.com/watch?v=0FR3DYPO5Nw Акропол во 1955 година] * [https://www.youtube.com/watch?v=I4iOzjAIEek Акропол во 1969 година] * [https://www.youtube.com/watch?v=cJEuOks-fTc Грчка слава] Обиколка на антички грчки згради и споменици во Атина во 1940-тите * [https://www.youtube.com/watch?v=Q6J-J7BnAUY Акропол Атина] од старото грчко ТВ-шоу „Ελλάδος Περιήγησις...“ (Тури во Грција), 1998 година {{In lang|el}} * [https://www.youtube.com/watch?v=xP-FsX0QW88 Атина, Грција: Антички Акропол и Агора] од Рик Стив * [https://www.youtube.com/watch?v=8smmU8MseWE Тридимензионална реконструкција на античкиот Акропол] [[Категорија:Знаменитости во Атина]] [[Категорија:Светско наследство во Грција]] [[Категорија:Грчка култура]] [[Категорија:Старогрчка култура]] [[Категорија:Атински акропол]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] rbx9pjyiio9k2agp9n4kez6nk3e6yd3 Ацетон 0 733572 5622277 5613320 2026-08-31T16:29:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622277 wikitext text/x-wiki {{Chembox | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 477239274 | IUPACName = Ацетон<ref>[[ChemSpider]] lists 'acetone' as a valid, expert-verified name for what would systematically be called 'пропан-2-он'.</ref> | Reference = <ref>''[[The Merck Index]]'', '''15th Ed.''' (2013), p. 13, [http://www.rsc.org/Merck-Index/monograph/mono1500000065 Acetone Monograph] '''65''', O'Neil: [[The Royal Society of Chemistry]].{{subscription needed}}</ref> | ImageFileL1 = Acetone-CRC-MW-ED-dimensions-2D-Vector.svg | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageSizeL1 = 136 | ImageNameL1 = Full structural formula of acetone with dimensions | ImageFileR1 = Acetone-2D-skeletal.svg | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageSizeR1 = 01 | ImageNameR1 = Skeletal formula of acetone | ImageFileL2 = Acetone-3D-balls.png | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageSizeL2 = 131 | ImageNameL2 = Ball-and-stick model of acetone | ImageFileR2 = Acetone-3D-vdW.png | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageSizeR2 = 106 | ImageNameR2 = Space-filling model of acetone | ImageFile3 = Sample of Acetone.jpg | ImageName3 = Sample of acetone | PIN = Пропан-2-oн<ref name=iupac2013>{{cite book | title = Nomenclature of Organic Chemistry : IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) | publisher = [[Royal Society of Chemistry|The Royal Society of Chemistry]] | date = 2014 | location = Cambridge | page = 723 | doi = 10.1039/9781849733069-FP001 | isbn = 978-0-85404-182-4}}</ref> | SystematicName = 2-Пропанон | OtherNames = {{plainlist| * Ацетонум * Диметил кетон<ref name=nist>{{nist|name=Acetone|id=C67641|access-date=2014-05-11|mask=FFFF|units=SI}}</ref> * Диметил [[карбонил]] * Кетон пропан<ref name=NIOSH/> * β-Кетопропан<ref name=nist/> * Пропанон<ref>{{Cite book | isbn = 978-0-444-51994-8 | pages = [https://archive.org/details/cosmorsfromquant0000klam/page/n107 92]–94 | last = Klamt | first = Andreas | title = COSMO-RS: From Quantum Chemistry to Fluid Phase Thermodynamics and Drug Design | url = https://archive.org/details/cosmorsfromquant0000klam | year = 2005 | publisher = Elsevier}}</ref> * 2-Пропанон<ref name=nist/> * Пироацетатен спирит (архаично)<ref>{{cite book |title = The 100 Most Important Chemical Compounds: A Reference Guide |last = Myers |first = Richard L. |year = 2007 |publisher = Greenwood |isbn = 978-0-313-08057-9 |pages = [https://archive.org/details/100mostimportant0000myer/page/4 4–6] |url = https://archive.org/details/100mostimportant0000myer/page/4}}</ref> }} | Section1 = {{Chembox Identifiers |CASNo = 67-64-1 |CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} |PubChem = 180 |ChemSpiderID = 175 |ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} |UNII = 1364PS73AF |UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} |EINECS = 200-662-2 |UNNumber = 1090 |KEGG = D02311 |KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} |MeSHName = Ацетон |ChEBI = 15347 |ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} |ChEMBL = 14253 |ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} |RTECS = AL3150000 |Beilstein = 635680 |Gmelin = 1466 |3DMet = B00058 |SMILES = CC(=O)C |StdInChI = 1S/C3H6O/c1-3(2)4/h1-2H3 |StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} |InChI = 1/C3H6O/c1-3(2)4/h1-2H3 |StdInChIKey = CSCPPACGZOOCGX-UHFFFAOYSA-N |StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} |InChIKey = CSCPPACGZOOCGX-UHFFFAOYAF }} | Section2 = {{Chembox Properties |C=3 | H=6 | O=1 |Appearance = Безбојна течност |Odour = Остар, овошен<ref name=smell/> |Density = 0.7845 g/cm<sup>3</sup> (25 °C)<ref name=h1/> |MeltingPtC = −94.9 |MeltingPt_ref=<ref name=h1 /> |MagSus = −33.8·10<sup>−6</sup> cm<sup>3</sup>/mol<ref>Haynes, p. 3.576</ref> |BoilingPtC = 56.08 |BoilingPt_ref=<ref name=h1/> | RefractIndex = 1.3588 (20 °C)<ref name=h1/> |LogP = −0.24<ref>Haynes, p. 5.173</ref> |VaporPressure = {{Unbulleted list | 9.39{{nbsp}}kPa (0&nbsp;°C) | 30.6{{nbsp}}kPa (25&nbsp;°C) | 374{{nbsp}}kPa (100&nbsp;°C) | 2.8{{nbsp}}MPa (200&nbsp;°C)<ref name=nist/> }} |pKa = {{Unbulleted list |19.16 (H<sub>2</sub>O)<ref>{{cite journal |last1=Chiang |first1=Yvonne |last2=Kresge |first2=A. Jerry |last3=Tang |first3=Yui S. |last4=Wirz |first4=Jakob |title=The pKa and keto-enol equilibrium constant of acetone in aqueous solution |url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_1984-01-25_106_2/page/460 |journal=Journal of the American Chemical Society |date=1984 |volume=106 |issue=2 |pages=460–462 |doi=10.1021/ja00314a055}}</ref> |26.5 (DMSO)<ref name=Bordwell>{{cite journal |last1=Bordwell |first1=Frederick G. |title=Equilibrium acidities in dimethyl sulfoxide solution |journal=Accounts of Chemical Research |date=1988 |volume=21 |issue=12 |pages=456–463 |doi=10.1021/ar00156a004}}</ref> }} |Solubility = Мешливо<ref name=h1>Haynes, p. 3.4</ref> |SolubleOther = Мешливо во [[бензен]], [[диетил етер]], [[метанол]], [[хлороформ]], [[етанол]]<ref name=h1/> |Viscosity = 0.306{{nbsp}}mPa·s (25&nbsp;°C)<ref>[[#Haynes|Haynes]], p. 6.243</ref> | ThermalConductivity = 0.161{{nbsp}}W/(m·K) (25&nbsp;°C)<ref>[[#Haynes|Haynes]], p. 6.254</ref> }} | Section3 = {{Chembox Structure |Coordination = Тригонална планарна на C2 |MolShape = Диедрална на C2 |Dipole = 2.88 D<ref>[[#Haynes|Haynes]], p. 9.60</ref> }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry |Thermochemistry_ref=<ref>[[#Haynes|Haynes]], pp. 5.3, 5.67</ref> |DeltaHf = −248.4{{nbsp}}kJ/mol |DeltaHc = −1.79{{nbsp}}MJ/mol |Entropy = 199.8{{nbsp}}J/(mol·K) |HeatCapacity = 126.3{{nbsp}}J/(mol·K) }} | Section5 = {{Chembox Hazards |MainHazards= Високо запалливо |GHSPictograms = {{GHS02}} {{GHS07}} |GHSSignalWord = '''DANGER''' |HPhrases = {{H-phrases|225|302|319|336|373}} |PPhrases = {{P-phrases|210|235|260|305+351+338}} |NFPA-F = 3 |NFPA-H = 1 |NFPA-R = 0 |FlashPtC = −20 | FlashPt_ref = <ref name=ig/> |AutoignitionPtC = 465<ref name=ig>[[#Haynes|Haynes]], p. 15.13</ref> |ExploLimits = 2.5–12.8%<ref name=ig/> |PEL = 1000{{nbsp}}ppm (2400{{nbsp}}mg/m<sup>3</sup>)<ref name=NIOSH>{{PGCH|0004}}</ref> |REL = TWA 250{{nbsp}}ppm (590{{nbsp}}mg/m<sup>3</sup>)<ref name=NIOSH/> |IDLH = 2500{{nbsp}}ppm<ref name=NIOSH/> |TLV-TWA = 1185{{nbsp}}mg/m<sup>3</sup> |TLV-STEL = 2375{{nbsp}}mg/m<sup>3</sup> |LD50 = {{Unbulleted list | 5800{{nbsp}}mg/kg (стаорец, орално) | 3000{{nbsp}}mg/kg (глушец, орално) | 5340{{nbsp}}mg/kg (зајак, орално)<ref name=IDLH>{{IDLH|67641|Acetone}}</ref> }} |LC50 = 20,702{{nbsp}}ppm (стаорец, 8&nbsp;h)<ref name=IDLH/> |LCLo = 45,455{{nbsp}}ppm (глушец, 1&nbsp;h)<ref name=IDLH/> }} | Section6 = {{Chembox Related |OtherCompounds = {{Unbulleted list | [[Бутанон]] | [[Изопропил алкохол]] | [[Формалдехид]] | [[Уреа]] | [[Јаглеродна киселина]] }} }} }} '''Ацетон''' ('''пропан-2-он''' или '''диметил кетон''') — [[органско соединение]] со формула {{хем2|(CH3)2CO}}.<ref>{{cite journal|doi=10.1039/TF9524800991|title=The molecular structure of acetone|journal=Transactions of the Faraday Society|volume=48|pages=991|year=1952|last1=Allen|first1=P.W. |last2=Bowen|first2=H.J.M. |last3=Sutton|first3=L.E. |last4=Bastiansen|first4=O.}}</ref> Тој е наједноставниот и најмалиот [[кетон]] ({{хем2|>C\dO}}). Тоа е безбојна, многу испарлива и запалива течност со карактеристичен остар мирис. Ацетонот се меша со вода, но и самиот по себе служи како важен [[органски растворувач]], во индустријата, домот и лабораторијата. Околу 6,7 милиони тони беа произведени ширум светот во 2010 година, главно за употреба како растворувач и производство на [[метил метакрилат]] (и од него за производство на PMMA) како и [[бисфенол А]].<ref name=r1>[http://www.sriconsulting.com/WP/Public/Reports/acetone/ Acetone], World Petrochemicals report, January 2010</ref><ref name=Ullmann>Stylianos Sifniades, Alan B. Levy, "Acetone" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2005.</ref> Тоа е вообичаен градежна компонента во органската хемија. Познатата употреба на ацетон во домаќинството е како активна состојка во отстранувачот на лакови за нокти и како разредувач на боја. Има ослободен статус од испарливи органски соединенија (VOC) во Соединетите Држави.<ref>{{Cite web|url=https://www.paint.org/voc-exempt/|title=Update: U.S. EPA Exempt Volatile Organic Compounds|date=2018-01-30|website=American Coatings Association|access-date=2019-03-20|archive-date=2021-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208171107/https://www.paint.org/voc-exempt/|url-status=dead}}</ref> Ацетонот се произведува и се отстранува во човечкото тело преку нормални метаболички процеси. Нормално е присутен во крвта и урината. Луѓето со [[дијабетична кетоацидоза]] го произведуваат во поголеми количини. Кетогени диети кои ги зголемуваат [[кетонските тела]] (ацетон, [[β-хидроксибутерна киселина]] и [[ацетооцетна киселина]]) во крвта се користат за да се спротивстават на епилептичните напади кај доенчиња и деца кои страдаат од рефракторна епилепсија.<ref name=Freeman2007>{{cite journal | last1 = Freeman | first1 = JM | last2 = Kossoff | first2 = EH | last3 = Hartman | first3 = AL | date = Mar 2007 | title = The ketogenic diet: one decade later | journal = Pediatrics | volume = 119 | issue = 3| pages = 535–43 | doi = 10.1542/peds.2006-2447 | pmid = 17332207 | s2cid = 26629499 }}</ref> ==Историја== Ацетон првпат бил произведен од Андреас Либавиус во 1606 година со [[дестилација]] на [[олово(II) ацетат]].<ref>{{cite book |last1=Libavius |first1=Andreas |title=Alchymia |date=1606 |publisher=printed by Joannes Saurius, at the expense of Peter Kopff |location=Frankfurt, Germany |page=123 |url=https://archive.org/details/BIUSante_00180/page/n141/mode/2up |language=la}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chemgapedia.de/vsengine/vlu/vsc/de/ch/6/ac/bibliothek/_vlu/aceton.vlu/Page/vsc/de/ch/6/ac/bibliothek/aceton/synthese.vscml.html|title=Aceton|work= Chemgapedia}}</ref> Во 1832 година, францускиот хемичар Жан-Батист Думас и германскиот хемичар Јустус фон Либиг ја утврдиле [[емпириската формула]] за ацетон.<ref>Dumas, J. (1832) [https://books.google.com/books?id=nilCAAAAcAAJ&pg=PA208 "Sur l'esprit pyro-acétique"] (On pyro-acetic spirit), ''Annales de Chimie et de Physique'', 2nd series, '''49''' : 208–210.</ref><ref>Liebig, Justus (1832) [https://books.google.com/books?id=nilCAAAAcAAJ&pg=PA146 "Sur les combinaisons produites par l'action du gas oléfiant et l'esprit acétique"] (On compounds produced by the action of ethylene and acetic spirit), ''Annales de Chimie et de Physique'', 2nd series, '''49''' : 146–204 ([https://books.google.com/books?id=nilCAAAAcAAJ&pg=PA193 especially 193–204]).</ref> Во 1833 година, француските хемичари Антоан Буси и Мишел Шеврул решија да го именуваат ацетонот со додавање на суфиксот -еден на основата на соодветната киселина (односно, [[оцетна киселина]]) исто како што беше сличен подготвен производ од она што тогаш беше помешано со маргаринската киселина наречен маргарон.<ref>Bussy, Antoine (1833) [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.hx3dwq;view=1up;seq=404 "De quelques Produits nouveaux obtenus par l’action des Alcalis sur les Corps gras à une haute température"] (On some new products obtained by the action of alkalies on fatty substances at a high temperature), ''Annales de Chimie et de Physique'', 2nd series, '''53''' : 398–412; see [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.hx3dwq;view=1up;seq=414 footnote on pp. 408–409].</ref><ref>{{cite web | url=https://chemtymology.co.uk/2018/09/28/acetone | title=Acetone | date=28 September 2018 }}</ref> До 1852 година, англискиот хемичар Александар Вилијам Вилијамсон сфатил дека ацетонот е метил [[ацетил]];<ref>Williamson, A. W. (1852) [https://books.google.com/books?id=cqAwAAAAYAAJ&pg=PA229#v=onepage&q&f=false "On Etherification,"] ''Journal of the Chemical Society'', '''4''' : 229–239; ([https://books.google.com/books?id=cqAwAAAAYAAJ&pg=PA237#v=onepage&q&f=false especially pp. 237–239]).</ref> следната година, францускиот хемичар Чарлс Фредерик Герхард се согласил.<ref>Gerhardt, Charles (1853) [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.hx3dyg;view=1up;seq=289 "Researches sur les acids organiques anhydres"] (Research on anhydrous organic acids), ''Annales de Chimie et de Physique'', 3rd series, '''37''' : 285–342; [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.hx3dyg;view=1up;seq=343 see p. 339.]</ref> Во 1865 година, германскиот хемичар Август Кекуле ја објавил модерната структурна формула за ацетон.<ref>Kekulé, Auguste (1865) [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=osu.32435053454401;view=1up;seq=108 "Sur la constitution des substances aromatiques,"] ''Bulletin de la Société chimique de Paris'', '''1''' : 98–110; ([http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=osu.32435053454401;view=1up;seq=120 especially p. 110]).</ref><ref>Kekulé, Auguste (1866) [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uiug.30112025843977;view=1up;seq=143 "Untersuchungen über aromatischen Verbindungen"] (Investigations into aromatic compounds), ''Annalen der Chemie und Pharmacie'', '''137''' : 129–196; ([http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uiug.30112025843977;view=1up;seq=157 especially pp. 143–144]).</ref> Јохан Јозеф Лошмит ја претстави структурата на ацетон во 1861 година,<ref>Loschmidt, J. (1861) [https://books.google.com/books?id=ksw5AAAAcAAJ&pg=PP5#v=onepage&q&f=false ''Chemische Studien''] Vienna, Austria-Hungary: Carl Gerold's Sohn.</ref> но неговата приватно објавена книга доби малку внимание. За време на Првата светска војна, Хаим Вајцман го развил процесот за индустриско производство на ацетон (Вајцман процес).<ref>[http://www.chemistryexplained.com/Va-Z/Weizmann-Chaim.html Chaim Weizmann]. chemistryexplained.com</ref> ==Производство== Во 2010 година, светскиот производствен капацитет за ацетон беше проценет на 6,7 милиони тони годишно.<ref name=CEH>{{cite web|url=http://www.sriconsulting.com/CEH/Private/Reports/604.5000//|title=CEH Marketing Research Report: ACETONE|author1=Greiner, Camara |author2=Funada, C|date=June 2010|work=Chemical Economics Handbook|publisher=SRI consulting|access-date=2 September 2016}}{{paywall}}</ref> Со 1,56 милиони тони годишно, Соединетите Американски Држави имаа најголем производствен капацитет,<ref>{{cite web | publisher = ICIS.com | title = Acetone Uses and Market Data | url = http://www.icis.com/v2/chemicals/9074858/acetone/uses.html | date = October 2010 | access-date = 2011-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090515133058/http://www.icis.com/v2/chemicals/9074858/acetone/uses.html | archive-date = 2009-05-15 |url-status = dead}}</ref> следен од Тајван и континентална Кина. Најголемиот производител на ацетон е INEOS Phenol, кој поседува 17% од светскиот капацитет, со исто така значителен капацитет (7–8%) од Mitsui, Sunoco и Shell во 2010 година.<ref name=CEH/> INEOS Phenol, исто така, ја поседува најголемата производна локација во светот (420.000 тони/годишно) во Беверен (Белгија). Цената на ацетон во летото 2011 година беше 1100–1250 УСД/тон во САД.<ref name=icispricing_132>[http://www.icispricing.com/il_shared/Samples/SubPage132.asp Acetone (US Gulf) Price Report – Chemical pricing information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516023618/http://www.icispricing.com/il_shared/Samples/SubPage132.asp |date=2013-05-16 }}. ICIS Pricing. Retrieved on 2012-11-26.</ref> ===Тековен метод=== Ацетон се произведува директно или индиректно од [[пропилен]]. Приближно 83% од ацетонот се произвеOtдува преку процесот на [[кумен]];<ref name=Ullmann/> како резултат на тоа, производството на ацетон е поврзано со производството на [[фенол]]. Во процесот на кумен, бензенот се алкилира со пропилен за да се произведе кумен, кој се оксидира со воздух за да произведе фенол и ацетон: :[[File:Cumene-process-overview-2D-skeletal.png|320px|Overview of the cumene process]] Други процеси вклучуваат директна оксидација на пропилен (процес Wacker-Hoechst), или хидратација на пропилен за да се добие [[2-пропанол]], кој се оксидира ([[дехидрогенира]]) до ацетон.<ref name = Ullmann/> ===Постари методи=== Претходно, ацетонот се произведуваше со сува дестилација на ацетати, на пример [[калциум ацетат]] со [[кетонска декарбоксилација]]. :<chem>Ca(CH3COO)2 -> CaO_{(s)}{} + CO2_{(g)}{} + (CH3)2CO v</chem> За време на [[Првата светска војна]], ацетонот беше произведен со помош на ацетон-бутанол-етанол ферментација со бактеријата Clostridium acetobutylicum, која беше развиена од Хаим Вајзман (подоцна првиот претседател на Израел) со цел да им помогне на британските воени напори,<ref name=Ullmann/> во подготовката на [[Кордит]].<ref>{{cite book|last1=Wittcoff|first1=M.M. |last2=Green|first2=H.A.|title=Organic chemistry principles and industrial practice|url=https://archive.org/details/organicchemistry0000gree|year=2003|publisher=Wiley-VCH|location=Weinheim|isbn=3-527-30289-1|page=[https://archive.org/details/organicchemistry0000gree/page/4 4]|edition=1. ed., 1. reprint.}}</ref> Оваа ацетон-бутанол-етанол ферментација на крајот беше напуштена кога беа пронајдени понови методи со подобри приноси.<ref name=Ullmann/> ==Хемиски својства== ===Кето/енол тавтомеризам=== Како и повеќето кетони, ацетонот покажува кето-енол тавтомеризам во кој номиналната кето структура {{хем2|(CH3)2C\dO}} на самиот ацетон е во рамнотежа со енолниот изомер {{хем2|(CH3)C(OH)\d(CH2)}} ('''prop-1-en-2-ol'''). Во пареата на ацетон на амбиентална температура, само 2.4{{e|-7}}% од молекулите се во форма на енол.<ref name=hine1976>{{cite journal | last1 = Hine | first1 = Jack | last2 = Arata | first2 = Kazushi | year = 1976 | title = Keto-Enol Tautomerism. II. The Calorimetrical Determination of the Equilibrium Constants for Keto-Enol Tautomerism for Cyclohexanone and Acetone | url = https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-chemical-society-of-japan_1976-11_49_11/page/3089 | journal = Bulletin of the Chemical Society of Japan | volume = 49 | issue = 11| pages = 3089–3092 | doi = 10.1246/bcsj.49.3089 | doi-access = free}}</ref> :[[File:Acetone KetoEnol.svg|300px]] ===Алдолна кондензација=== Во присуство на соодветни катализатори, две молекули на ацетон се комбинираат и формираат соединение [[диацетон алкохол]] {{хем2|(CH3)C\dO(CH2)C(OH)(CH3)2}}, кој при дехидрација дава [[мезитил оксид]] {{хем2|(CH3)C\dO(CH)\dC(CH3)2}}. . Овој производ може дополнително да се комбинира со друга молекула на ацетон, со губење на друга молекула вода, со што се добива [[форон]] и други соединенија.<ref>{{cite book | last=Sowa | first=John R. | title=Catalysis of organic reactions | publisher=Taylor & Francis | publication-place=Boca Raton | date=2005 | isbn=978-0-8247-2729-1 | oclc=67767141 | page=363}}</ref> ===Полимеризација=== OМоже да се очекува дека ацетон исто така ќе формира [[полимери]] и (можеби циклични) олигомери од два типа. Во еден тип, единиците би можеле да бидат ацетонски молекули поврзани со етерски мостови {{хем2|\sO\s}} добиени со отворање на двојната врска, за да се добие синџир сличен на поликетал (PKA) {{хем2|[\sO\sC(CH3)2\s]_{''n''} }}. Другиот тип може да се добие преку повторена алдолна кондензација, со отстранување на по една молекула вода на секој чекор, со што се добива [[поли(метилацетилен)]] (PMA) синџир {{хем2|[\sCH\dC(CH3)\s]_{''n''} }}.<ref name=cata1996/> ====PKA тип==== Конверзијата на ацетон во поликетал (ПКА) би била аналогна на формирањето на [[параформалдехид]] од [[формол]] и на [[тритиоацетон]] од [[тиоацетон]]. Во 1960 година, советските хемичари забележале дека термодинамиката на овој процес е неповолна за течниот ацетон, така што тој (за разлика од тиоацетонот и формолот) не се очекува спонтано да се полимеризира, дури и со катализатори. Сепак, тие забележаа дека термодинамиката стана поволна за кристалниот цврст ацетон на неговата точка на топење (−96&nbsp;°C). Тие тврдеа дека добиле таков [[полимер]] (бел еластичен цврст, растворлив во ацетон, стабилен неколку часа на собна температура) со депонирање на пареа од ацетон, со малку [[магнезиум]] како [[катализатор]], на многу ладна површина.<ref name=karg1960>{{cite journal|author1=Kargin, V. A.|author2=Kabanov, V. A.|author3=Zubov, V. P.|author4=Papisov, I. M.|year=1960|title=Polymerisation of acetone|journal=Doklady Akademii Nauk SSSR|volume=134|issue=5|pages=1098–1099|url=http://mi.mathnet.ru/eng/dan24153}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 1962 година, Васабуро Каваи пријавил синтеза на сличен производ, од течен ацетон ладен на -70 до -78&nbsp;°C, користејќи [[n-бутил литиум]] или [[триетилалуминиум]] како катализатори. Тој тврдеше дека инфрацрвениот спектар на апсорпција покажува присуство на {{хем2|\sO\s}} врски, но нема {{хем2|C\dO}} groups.<ref name=kawa1962>{{cite journal | last1 = Kawai | first1 = Wasaburo | year = 1962 | title = Polymerization of Acetone | journal = Bulletin of the Chemical Society of Japan | volume = 35 | issue = 3| page = 516A | doi = 10.1246/bcsj.35.516a | doi-access = free }}</ref> Сепак, спротивставени резултати беа добиени подоцна од други истражувачи.<ref name=cata1996/> [[File:Acetone-polymerisation.svg|thumb|Структура на можен ацетонски полимер]] ====PMA тип==== Полимерите од PMA типот на ацетон би биле еквивалентни на производот од полимеризација на пропин, освен за крајната кето група.<ref name=cata1996>{{cite journal | last1 = Cataldo | first1 = Franco | year = 1996 | title = Synthesis of ketonic resins from self-polymerization of acetone, 1 Action of protic and Lewis acids on acetone | journal = Die Angewandte Makromolekulare Chemie | volume = 236 | issue = 1| pages = 1–19 | doi = 10.1002/apmc.1996.052360101 }}</ref> ==Биохемија== {{See also|Кетоза}} ===Биосинтеза=== Мали количини на ацетон се создаваат во телото со [[декарбоксилација]] на [[кетонски тела]]. Одредени шеми на исхрана, вклучително и продолжено постење и диета со ниски [[јаглени хидрати]] со висока содржина на [[масти]], може да предизвикаат кетоза, во која ацетон се формира во телесното ткиво. Одредени здравствени состојби, како што се [[алкохолизмот]] и [[дијабетесот]], може да предизвикаат [[кетоацидоза]], неконтролирана кетоза што доведува до нагло и потенцијално фатално зголемување на киселоста на крвта. Бидејќи е нуспроизвод на ферментацијата, ацетонот е нуспроизвод на дестилериската индустрија.<ref name=drug>{{cite book | last=Karch | first=Steven B. | title=Drug abuse handbook | publisher=CRC Press | publication-place=Boca Raton, Fla. | date=1998 | isbn=978-1-4200-4829-2 | oclc=61503700 | page=369}}</ref> Ацетонот може да се произведе од оксидација на проголтан [[изопропанол]] или од спонтано/ензимско разградување на [[ацетоацетат]] (кетонско тело) кај кетотични индивидуи.<ref name=drug/> ===Метаболизам=== Иако некои учебници по биохемија и тековните истражувачки публикации<ref name="Vujasinović2007">{{cite journal|doi=10.1177/0960327107087794|title=Poisoning with 1-propanol and 2-propanol|journal=Human & Experimental Toxicology|volume=26|issue=12|pages=975–8|year=2007|last1=Vujasinovic|first1=M|last2=Kocar|first2=M|last3=Kramer|first3=K|last4=Bunc|first4=M|last5=Brvar|first5=M|pmid=18375643|s2cid=11723110}}</ref> покажуваат дека ацетонот не може да се метаболизира, постојат докази и за спротивното. Може да се метаболизира или преку CYP2E1 преку [[метилглиоксал]] до [[Д-лактат]] и [[пируват]] и на крајот гликоза/енергија или по друг пат преку [[пропилен гликол]] до [[пируват]], [[лактат]], [[ацетат]] (корисен за енергија) и [[пропионалдехид]].<ref name=Glew2010>{{cite journal |url=http://www.bioline.org.br/request?np10002 |last=Glew |first=Robert H |title=You Can Get There From Here: Acetone, Anionic Ketones and Even-Carbon Fatty Acids can Provide Substrates for Gluconeogenesis |journal=Nig. J. Physiol. Sci. |volume=25 |year=2010 |pages=2–4 |access-date=2013-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926031021/http://www.bioline.org.br/request?np10002 |archive-date=2013-09-26 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Miller |first1=DN |last2=Bazzano |first2=G | year = 1965 | title = Propanediol metabolism and its relation to lactic acid metabolism |url=https://archive.org/details/annals-of-the-new-york-academy-of-sciences_1965-07-31_119_3/page/957 | journal = Ann NY Acad Sci | volume = 119 | pages = 957–973 | bibcode = 1965NYASA.119..957M | doi = 10.1111/j.1749-6632.1965.tb47455.x | pmid = 4285478 | issue = 3|s2cid=37769342 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Ruddick |first=JA | year = 1972 | title = Toxicology, metabolism, and biochemistry of 1,2-propanediol |url=https://archive.org/details/toxicology-and-applied-pharmacology_1972-01_21_1/page/102 | journal = Toxicol Appl Pharmacol | volume = 21 |issue=1 | pages = 102–111 | doi = 10.1016/0041-008X(72)90032-4|pmid=4553872}}</ref> ==Употреба== ===Индустриска=== Околу една третина од ацетонот во светот се користи како растворувач, а четвртина се троши како [[ацетон цијанохидрин]], прекурсор на [[метил метакрилат]].<ref name=r1/> ====Растворувач==== Ацетонот е добар растворувач за многу видови на [[пластика]] и некои [[синтетички влакна]]. Се користи за разредување на [[полиестерска смола]], за чистење на алати што се користат со неа и за растворање на дводелни [[епоксиди]] и [[суперлепак]] пред да се стврднат. Се користи како една од испарливите компоненти на некои бои и лакови. Како тешко средство за одмастување, тој е корисен за подготовка на метал пред бојадисување или лемење и за отстранување на флуксот на колофон по лемењето (за да се спречи лепење на нечистотија и електрично истекување, а можеби и корозија или од козметички причини), иако може да нападне некои електронски компоненти, како што се полистиренските кондензатори.<ref name=attack>{{cite book | last1=Ivanov | first1=Vitalii | last2=Trojanowska | first2=Justyna | last3=Machado | first3=Jose | last4=Liaposhchenko | first4=Oleksandr | last5=Zajac | first5=Jozef | last6=Pavlenko | first6=Ivan | last7=Edl | first7=Milan | last8=Perakovic | first8=Dragan | title=Advances in design, simulation and manufacturing II : proceedings of the 2nd International Conference on Design, Simulation, Manufacturing: The Innovation Exchange, DSMIE-2019, June 11-14, 2019, Lutsk, Ukraine | publication-place=Cham | date=2019 | isbn=978-3-030-22365-6 | oclc=1104227601 | pages=430–435}}</ref> ====Носач на ацетилен==== Иако сам по себе е запалив, ацетонот интензивно се користи како растворувач за безбеден транспорт и складирање на ацетилен, кој не може безбедно да биде под притисок како чисто соединение. Садовите што содржат порозен материјал прво се полнат со ацетон, а потоа со ацетилен, кој се раствора во ацетон. Еден литар ацетон може да раствори околу 250 литри ацетилен под притисок од 10 бари.<ref>[http://www.msha.gov/alerts/hazardsofacetylene.htm Mine Safety and Health Administration (MSHA) – Safety Hazard Information – Special Hazards of Acetylene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122062046/http://www.msha.gov/alerts/hazardsofacetylene.htm |date=2016-01-22 }}. Msha.gov. Retrieved on 2012-11-26.</ref><ref>[http://www.aga.com/web/web2000/com/WPPcom.nsf/pages/History_Acetylene_1 History – Acetylene dissolved in acetone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915040643/http://www.aga.com/web/web2000/com/WPPcom.nsf/pages/History_Acetylene_1 |date=2015-09-15}}. Aga.com. Retrieved on 2012-11-26</ref> ====Хемиски посредник==== Ацетон се користи за синтеза на [[метил метакрилат]]. Започнува со почетната конверзија на ацетон во [[ацетон цијанохидрин]] преку реакција со [[цијановодород]] (HCN): :<chem>(CH3)2CO + HCN -> (CH3)2C(OH)CN</chem> Во следниот чекор, [[нитрил]]от се хидролизира до незаситен [[амид]], кој е естерифициран: :<chem>(CH3)2C(OH)CN + CH3OH -> CH2=C(CH3)CO2CH3 + NH3</chem> Третата голема употреба на ацетон (околу 20%)<ref name=r1/> еза синтетизa на [[бисфенол А]]. Бисфенол А е компонента на многу полимери како што се [[поликарбонати]], [[полиуретани]] и [[епоксидни смоли]]. Синтезата вклучува кондензација на ацетон со [[фенол]]: :<chem>(CH3)2CO + 2 C6H5OH -> (CH3)2C(C6H4OH)2 + H2O</chem> Многу милиони килограми ацетон се трошат во производството на растворувачите [[метил изобутил алкохол]] и [[метил изобутил кетон]]. Овие производи се јавуваат преку почетна алдолна кондензација за да се добие [[диацетон алкохол]].<ref name=Ullmann/> :<chem>2 (CH3)2CO -> (CH3)2C(OH)CH2C(O)CH3</chem> Кондензацијата со [[ацетилен]] дава [[2-метилбут-3-ин-2-ол]], прекурсор на синтетичките [[терпени]] и [[терпеноиди]].<ref>{{cite book | last1=Wittcoff | first1=Harold | last2=Reuben | first2=B. G. | last3=Plotkin | first3=Jeffrey S. | title=Industrial organic chemicals. | url=https://archive.org/details/industrialorgani0000witt_w1d6 | publisher=Wiley-Interscience | publication-place=Hoboken, N.J. | date=2004 | isbn=0-471-44385-9 | oclc=53307689 | page=[https://archive.org/details/industrialorgani0000witt_w1d6/page/259 259]}}</ref> ===Лабораторија=== ====Хроматографија==== [[File:HPLC readout for APAP, ASA, and caffeine mixture.png|thumb|right|alt=Refer to caption.| HPLC читање на таблета Excedrin. Пиковите од лево кон десно се [[ацетаминофен]], [[аспирин]] и [[кофеин]].]] Ацетонот често се користи, најчесто како органски растворувач или мобилна фаза во аналитиката на разни супстанци со помош на различни аналитички техники меѓу кои и хроматографијата. Техниките на спектроскопија се корисни кога примерокот што се тестира е чист или многу вообичаена смеса. Кога се анализира непозната смеса, таа мора да се разложи на поединечни делови. Техниките на хроматографија може да се користат за разделување на мешавините во нивните компоненти што овозможува секој дел да се анализира посебно. [[Тенкослојната хроматографија]] (TLC) е брза алтернатива на посложените методи на хроматографија. TLC може да се користи за анализа на мастила и бои со екстракција на поединечните компоненти.<ref name="TLC">{{cite web | title=TLC the Forensic Way | access-date=October 10, 2015 | url=http://the-gist.org/2011/07/tlc-the-forensic-way/ | last=Carlysle | first=Felicity | publisher=Glasgow Insight Into Science & Technology | website=theGIST | archive-url=https://web.archive.org/web/20160730014838/http://the-gist.org/2011/07/tlc-the-forensic-way/ | archive-date=July 30, 2016| date=2011-07-26 }}</ref> Ова може да се користи за да се истражат белешките или влакната оставени на местото на настанот, бидејќи производот на секоја компанија е малку различен и тие разлики може да се видат со TLC. Единствениот ограничувачки фактор со TLC анализата е неопходноста компонентите да бидат растворливи во кој било раствор што се користи за носење на компонентите до плочата за анализа.<ref name="TLC" /> Ова раствор се нарекува мобилна фаза.<ref name="TLC" /> Форензичкиот хемичар може да споредува непознати со познати стандарди со гледање на растојанието што го поминала секоја компонента.<ref name="TLC" /> Ова растојание, кога се споредува со почетната точка, е познато како фактор на задржување (Rf) за секоја извлечена компонента.<ref name="TLC" /> Ако секоја вредност на Rf се совпаѓа со познат примерок, тоа е индикација за идентитетот на непознатото.<ref name="TLC" /> Течна хроматографија со високи перформанси може да се користи за екстракција на поединечни компоненти од смеса растворена во раствор. HPLC се користи за неиспарливи мешавини кои не би биле погодни за гасна хроматографија.<ref name="nonvolatile">{{cite book | title=Chemical Analysis of Food: Techniques and Applications | editor-last=Picó | editor-first=Yolanda | url=https://books.google.com/books?id=SjmD45kqGVoC | publisher=Elsevier | isbn=9780123848628 | date=2012 | page=501 | via=Google Books}}</ref> Ова е корисно во анализата на лекови каде што фармацевтскиот производ е комбиниран лек бидејќи компонентите ќе се одвојат или ќе се елуираат во различно време што овозможува верификација на секоја компонента.<ref name="HPLC drugs">{{cite journal | journal=Bosnian Journal of Basic Medical Sciences | last1=Nikolin | first1=B | last2=Imamović | first2=B | last3=Medanhodzić-Vuk | first3=S | last4=Sober | first4=M | title=High Performance Liquid Chromatography in Pharmaceutical Analyses | date=May 2004 | volume=4 | issue=2 | pages=5–9 | pmid=15629016| doi=10.17305/bjbms.2004.3405 | pmc=7250120 | doi-access=free }}</ref> Елуатите од HPLC колоната потоа се внесуваат во различни детектори кои произведуваат пик на графиконот во однос на неговата концентрација додека се елуира од колоната. Најчестиот тип на детектор е ултравиолетово-видливиот спектрометар бидејќи најчестиот предмет од интерес тестиран со HPLC, фармацевтските производи, имаат УВ апсорпција.<ref name="HPLC detect">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=e43nCwAAQBAJ&pg=PT104 | title=Modern HPLC for Practicing Scientists | last=Dong | first=Michael W. | publisher=John Wiley & Sons | date=2016 | isbn=9780471727897 | via=Google Books}}</ref> [[Гасната хроматографија]] (GC) ја врши истата функција како течната хроматографија, но се користи за испарливи мешавини. Во форензичката хемија, најчестите GC инструменти користат [[масена спектрометрија]] како нивен детектор.<ref name="FC def">{{cite web | title=A Simplified Guide to Forensic Drug Chemistry | access-date=September 24, 2015 | url=http://www.crime-scene-investigator.net/SimplifiedGuideDrugChemistry.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20160321204104/http://crime-scene-investigator.net/SimplifiedGuideDrugChemistry.pdf | archive-date=March 21, 2016 | publisher=National Forensic Science Technology Center}}</ref> GC-MS може да се користи во истраги за подметнување пожар, труење и експлозии за да се утврди што точно е користено. Теоретски, GC-MS инструментите можат да детектираат супстанции чиишто концентрации се во опсегот на фемтограмот ({{10^|-15}}).<ref name="GCMS femto">{{cite journal | last1=Fialkov | first1=Alexander | last2=Steiner | first2=Urs | last3=Lehotay | first3=Steven | last4=Amirav | first4=Aviv | title=Sensitivity and Noise in GC-MS: Achieving Low Limits of Detection for Difficult Analytes | url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-mass-spectrometry_2007-01-15_260_1/page/31 | journal=International Journal of Mass Spectrometry | volume=260 | issue=1 | date=January 15, 2007 | pages=31–48 | doi=10.1016/j.ijms.2006.07.002| bibcode=2007IJMSp.260...31F }}</ref> Сепак, практичната граница за откривање за GC-MS е во опсегот на пикограмот ({{10^|-12}}) range.<ref name="GCMS pico" /> GC-MS е исто така способен да ги квантифицира супстанциите што ги детектира; Хемичарите можат да ги користат овие информации за да го утврдат ефектот што супстанцијата би го имала врз поединецот. На GC-MS инструментите им треба околу 1.000 пати повеќе од супстанцијата за да се измери количеството отколку што им е потребно едноставно за да се открие; границата на квантификација е типично во опсегот на нанограми ({{10^|-9}}).<ref name="GCMS pico">{{cite journal | last1=Smith | first1=Michael L. | last2=Vorce | first2=Shawn P. | last3=Holler | first3=Justin M. | last4=Shimomura | first4=Eric | last5=Magluilo | first5=Joe | last6=Jacobs | first6=Aaron J. | last7=Huestis | first7=Marilyn A. | title=Modern Instrumental Methods in Forensic Toxicology | journal=Journal of Analytical Toxicology | volume=31 | issue=5 | pages=237–253 | date=June 2007 | url= | doi=10.1093/jat/31.5.237| pmid=17579968 | pmc=2745311}}</ref> ====Хемиско истражување==== Во лабораторија, ацетонот се користи како поларен, апротичен растворувач во различни органски реакции, како што се [[SN2 реакција|S<sub>N</sub>2 реакции]]те. Употребата на ацетонски растворувач е критична за [[Џонсовата оксидацијата]]. Не формира [[азеотроп]] со вода (види табели со азеотроп).<ref>[http://www.solvent--recycling.com/azeotrope_1.html What is an Azeotrope?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070424141816/http://www.solvent--recycling.com/azeotrope_1.html |date=2007-04-24 }}. Solvent—recycling.com. Retrieved on 2012-11-26.</ref> Тоа е вообичаен растворувач за плакнење лабораториски стакларија поради неговата ниска цена и испарливост. И покрај неговата вообичаена употреба како наводно средство за сушење, тој не е ефикасен освен со поместување и разредување. Ацетонот може да се олади со [[сув мраз]] до -78&nbsp;°C без замрзнување; Бањите со ацетон/сув мраз најчесто се користат за спроведување на реакции на ниски температури. Ацетонот е флуоресцентен под ултравиолетова светлина, а неговата пареа може да се користи како флуоресцентен трагач во експериментите со проток на течности.<ref>{{Cite journal|title = Acetone: a tracer for concentration measurements in gaseous flows by planar laser-induced fluorescence|journal = [[Exp. Fluids]]|volume = 13|pages = 369–376|year = 1992|doi = 10.1007/BF00223244| issue = 6|bibcode = 1992ExFl...13..369L |last1 = Lozano|first1 = A.|last2 = Yip|first2 = B.|last3 = Hanson|first3 = R.K.|s2cid = 121060565}}</ref> Ацетонот се користи за таложење на [[белковини]]те.<ref>{{cite journal |last1=Simpson |first1=Deborah M. |last2=Beynon |first2=Robert J. |title=Acetone precipitation of proteins and the modification of peptides |journal=Journal of Proteome Research |date=2009 |volume=9 |issue=1 |pages=444–450 |doi=10.1021/pr900806x |pmid=20000691 }}</ref> ====Чистење==== Ацетонот со низок степен на чистота најчесто се користи во академски лабораториски услови како средство за плакнење на стаклени садови за отстранување на остатоци и цврсти материи пред последното перење.<ref>{{Cite web|url=http://bnorthrop.faculty.wesleyan.edu/files/2009/09/CleaningGlassware.pdf|title=Cleaning Glassware|date=September 2009|website=Wesleyan University|access-date=July 7, 2016}}</ref> ====Бања со ниска температура==== Мешавина од ацетон и сув мраз е популарна бања за ладење која одржува температура од -78&nbsp;°C сè додека останува малку сув мраз.<ref name=AA>{{cite book |last1=Addison |first1=Ault |title=Studyguide for Techniques and Experiments for Organic Chemistry |date=1998 |location=Sausalito, CA |isbn=9780935702767 |page=310}}</ref> ====Хистологија==== Ацетонот се користи во полето на патологијата за да се пронајдат [[лимфни јазли]] во [[масните ткива]] за стадиум на [[туморот]] (како што е барањето на лимфните јазли во маснотиите што ги опкружуваат цревата).<ref name="acetone-patho-springer">{{cite journal |last1=Basten |first1=O. |last2=Bandorski |first2=D. |last3=Bismarck |first3=C. |last4=Neumann |first4=K. |last5=Fisseler-Eckhoff |first5=A. |title=Acetonkompression |journal=Der Pathologe |date=2009 |volume=31 |issue=3 |pages=218–224 |doi=10.1007/s00292-009-1256-7 |pmid=20012620 |language=de }}</ref> Ова помага во растворање на маснотиите и ги зацврстува јазлите, што го олеснува нивното наоѓање.<ref name="acetone-patho-wiley">{{cite journal |last1=Leung |first1=C. A. W. |last2=Fazzi |first2=G. E. |last3=Melenhorst |first3=J. |last4=Rennspiess |first4=D. |last5=Grabsch |first5=H. I. |title=Acetone clearance of mesocolic or mesorectal fat increases lymph node yield and may improve detection of high-risk Stage II colorectal cancer patients |journal=Colorectal Disease |date=November 2018 |volume=20 |issue=11 |pages=1014–1019 |doi=10.1111/codi.14335 |pmid=29989291 |s2cid=205030844 |url=http://eprints.whiterose.ac.uk/133347/13/Leung_et_al-2018-Colorectal_Disease.pdf |doi-access=free }}</ref> Ацетон, исто така, се користи за разбојување на одредени дамки на микроскопски слајдови.<ref>{{cite journal |last1=Engbaek |first1=K |last2=Johansen |first2=KS |last3=Jensen |first3=ME |title=A new technique for Gram staining paraffin-embedded tissue. |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-pathology_1979-02_32_2/page/187 |journal=Journal of Clinical Pathology |date=February 1979 |volume=32 |issue=2 |pages=187–90 |doi=10.1136/jcp.32.2.187 |pmid=86548 |pmc=1145607}}</ref> ====Својства на Луисова база==== Ацетонот е слаба Луисова база која формира адукти со меки киселини како [[јод|I<sub>2</sub>]] и тврди киселини како [[фенол]]. Ацетон, исто така, формира комплекси со [[двовалентни метали]].<ref>{{cite journal|author1= Driessen, W.L. |author2= Groeneveld, W.L. | year= 1969|title= Complexes with ligands containing the carbonyl group. Part I: Complexes with acetone of some divalent metals containing tetrachloro‐ferrate(III) and ‐indate(III) anions |doi=10.1002/recl.19690880811|journal=Recueil des Travaux Chimiques des Pays-Bas|volume=88|issue= 8 |pages=77977–988}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Kilner, C. A. |author2= Halcrow, M. A. |year= 2006|title= An unusual example of a linearly coordinated acetone ligand in a six-coordinate iron(II) complex |journal= Acta Crystallographica C |volume=62|issue= 9 |pages=1107–1109|doi= 10.1107/S0108270106028903|pmid= 16954630 |doi-access= free}}</ref> ===Медицинска употреба=== ====Растворувач и помошна супстанца за лекови==== Ацетонот се користи како растворувач во фармацевтската индустрија и како денатурант во [[денатурираниот алкохол]].<ref>{{Cite book| isbn = 978-0-8247-8210-8| page = 32| last = Weiner| first = Myra L.| author2 = Lois A. Kotkoskie| title = Excipient Toxicity and Safety| year = 1999| url-access = registration| url = https://archive.org/details/excipienttoxicit103wein/page/32}}</ref> Ацетонот е исто така присутен како помошна супстанца во некои фармацевтски лекови.<ref>[http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cder/iig/index.cfm Inactive Ingredient Search for Approved Drug Products], FDA/Center for Drug Evaluation and Research</ref> ====Одмастување на кожата==== Дерматолозите користат ацетон со алкохол за третмани за акни за хемиско лупење на сувата кожа. Вообичаени средства што се користат денес за хемиски пилинг се [[салицилна киселина]], [[гликолна киселина]], [[азелаична киселина]], 30% салицилна киселина во етанол и [[трихлороцетна киселина]] (TCA). Пред хемeксфолијацијата, кожата се чисти и вишокот маснотии се отстранува во процес наречен одмастување. Во овој процес вообичаено се користат ацетон, [[септизол]] или комбинација од овие агенси.<ref>{{cite book | last=MacFarlane | first=Deborah F. | title=Skin cancer management : a practical approach | publisher=Springer | publication-place=New York | date=2010 | isbn=978-0-387-88495-0 | oclc=663098001 | page=35}}</ref> ====Антиконвулзант==== Се покажа дека ацетонот има антиконвулзивни ефекти кај животинските модели на [[епилепсија]], во отсуство на токсичност, кога се администрира во милимоларни концентрации.<ref name="Likhodii">{{Cite journal |author1=Likhodii SS |author2=Serbanescu I |author3=Cortez MA |author4=Murphy P |author5=Snead OC |author6=Burnham WM |title=Anticonvulsant properties of acetone, a brain ketone elevated by the ketogenic diet |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-neurology_2003-08_54_2/page/n102 |journal=[[Ann Neurol]]|year=2003 |volume=54 |issue=2 |pages=219–226 |doi=10.1002/ana.10634|pmid=12891674|s2cid=3213318 }}</ref> Се претпоставува дека кетогената диета со висока содржина на масти и ниски јаглени хидрати, која се користи клинички за контрола на епилепсијата отпорна на лекови кај децата, функционира со зголемување на ацетонот во мозокот.<ref name="Likhodii"/> Поради нивните поголеми потреби за енергија, децата имаат поголемо производство на ацетон од повеќето возрасни индивидуи и колку е помладо детето, толку е поголемо очекуваното производство. Ова покажува дека децата не се единствено подложни на изложеност на ацетон. Надворешната изложеност е мала во споредба со изложеноста поврзана со кетогената диета.<ref name=acc>{{cite web |url=https://www.tera.org/Peer/VCCEP/Acetone/acevccep.pdf |author=American Chemistry Council Acetone Panel |title=Acetone (CAS No. 67-64-1) VCCEP Submission |date=September 10, 2003 |pages=6, 9 |access-date=2018-04-14 |archive-date=2020-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314130343/https://www.tera.org/Peer/VCCEP/Acetone/acevccep.pdf |url-status=dead }}</ref> ===Домашна и друга употреба=== Ацетонот често е примарна компонента во средствата за чистење како што се лакови и отстранувачи на суперлепак. Меѓутоа, може да нападне и некоја пластика.<ref name=attack/> Шминкерите користат ацетон за да го отстранат лепилото за кожа од мрежата на периките и мустаќите со потопување на предметот во ацетонска бања, а потоа отстранување на омекнатиот остаток од лепак со цврста четка.<ref>{{cite book | last1=Davis | first1=Gretchen | last2=Hall | first2=Mindy | title=The makeup artist handbook : techniques for film, television, photography, and theatre | url=https://archive.org/details/makeupartisthand0000davi_b8u2 | publisher=Focal Press | publication-place=Waltham, MA | date=2012 | isbn=978-0-240-81894-8 | oclc=776632427 | page=[https://archive.org/details/makeupartisthand0000davi_b8u2/page/n16 3]}}</ref> Ацетонот често се користи за полирање со пареа на артефакти за печатење на 3D-печатени модели печатени со ABS пластика. Техниката наречена измазнување со ацетонска парна бања, вклучува ставање на испечатениот дел во запечатена комора која содржи мала количина ацетон и загревање на околу 80 степени Целзиусови 10 минути. Ова создава пареа на ацетон во садот. Ацетонот рамномерно се кондензира по целиот дел, предизвикувајќи површината да омекнува и втечнува. Површинскиот напон потоа ја измазнува полутечната пластика. Кога делот ќе се отстрани од комората, ацетонската компонента испарува оставајќи стаклено-мазен дел без бразди, шаблони и видливи рабови на слојот, вообичаени одлики во нетретирани 3D печатени делови.<ref>[http://www.instructables.com/id/Quality-Finish-3D-Prints-with-Acetone/?ALLSTEPS "Quality Finish 3D Prints with Acetone"]. instructables.com</ref> Ацетонот ефикасно ги отстранува трагите од пенкалото со фломастер од стакло и метали. Ацетонот ефикасно ги отстранува обоените стаклени садови со катран, како што се бонгите. ==Безбедност== ===Хемиска=== Ацетонот е некомпатибилен со мешавини на концентрирана [[азотна киселина]] и [[сулфурна киселина]].<ref>[[#Haynes|Haynes]], p. 16.3</ref> Може да експлодира и кога се меша со [[хлороформ]] во присуство на база.<ref>[[#Haynes|Haynes]], p. 16.5</ref> Кога се оксидира, на пример при реакција со [[водород пероксид]], тој формира [[ацетон пероксид]], кој е многу нестабилно експлозивно соединение. Може да се формира случајно, на пр. кога отпадот од водород пероксид се истура во отпаден растворувач кој содржи ацетон. Поради неговата нестабилност, индустриската употреба на ацетон пероксид е забранета во Европа. Во Соединетите Држави е ограничено на помали примени, како што е белењето на брашното.<ref>{{cite book | last1=Bingham | first1=Eula | last2=Cohrssen | first2=Barbara | last3=Patty | first3=F. A. | title=Patty's toxicology | publication-place=Hoboken, New Jersey | date=2012 | isbn=978-1-62198-026-1 | oclc=810064538 | page=736}}</ref><ref>{{cite book | last1=Cauvain | first1=Stanley P. | last2=Young | first2=Linda S. | title=The ICC handbook of cereals, flour, dough & product testing : methods and applications | publisher=DEStech Pub | publication-place=Lancaster, PA | date=2009 | isbn=978-1-932078-99-2 | oclc=318875533 | page=115}}</ref> ===Запаливост=== Најопасното својство на ацетон е неговата екстремна запаливост. Во мали количини ацетон гори со тап син пламен, во поголеми количини испарувањето на горивото предизвикува нецелосно согорување и светло жолт пламен. На температури поголеми од точката на палење на ацетон од {{convert|-20|C|F}}, ), воздушните мешавини од помеѓу 2,5% и 12,8% ацетон, по волумен, може да експлодираат или да предизвикаат блиц. Пареата може да тече по површините до далечните извори на палење и да се врати назад. Статичкото празнење може исто така да ги запали пареите на ацетон, иако ацетонот има многу висока енергетска точка на иницијација на палење и затоа случајното палење е ретко. Дури и истурање или прскање на ацетон врз јаглен што свети црвено нема да го запали, поради високата концентрација на пареа и ефектот на ладење од испарувањето на течноста.<ref name="msds">[http://hazard.com/msds/mf/baker/baker/files/a0446.htm Acetone MSDS]. Hazard.com (1998-04-21). Retrieved on 2012-11-26.</ref> Автоматски се пали на {{convert|465|C|F}}.<ref name=ig/> Температурата на автоматско палење зависи од експерименталните услови, како што е времето на експозиција, и затоа може да се наведе до 535&nbsp;°C.<ref>{{cite book | last=Hauptmanns | first=Ulrich | title=Process and plant safety | publication-place=Berlin | date=2014 | isbn=978-3-642-40954-7 | oclc=888160502 | page=20}}</ref> ] Температурата на пламенот на чистиот ацетон е 1980&nbsp;°C.<ref>[[#Haynes|Haynes]], p. 15.49</ref> ===Токсичност=== Ацетонот е опширно проучуван и се верува дека покажува само мала токсичност при нормална употреба. Не постојат силни докази за хронични здравствени ефекти доколку се следат основните мерки на претпазливост.<ref>[http://ccohs.ca/oshanswers/chemicals/chem_profiles/acetone/basic_ace.html Basic Information on Acetone]. Ccohs.ca (1999-02-19). Retrieved on 2012-11-26.</ref> Општо е познато дека има ниска акутна и хронична токсичност доколку се проголта и/или се вдишува.<ref name= sids >{{cite web| title = SIDS Initial Assessment Report: Acetone | publisher = Environmental Protection Agency | url = http://www.inchem.org/documents/sids/sids/67641.pdf | access-date = 2014-09-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140309040008/http://www.inchem.org/documents/sids/sids/67641.pdf | archive-date = 2014-03-09 | url-status = dead }}</ref> Во моментов, ацетонот не се смета за [[канцерогена]], [[мутагена хемикалија]], ниту пак дека е загрижувачка за хроничните невротоксичности.<ref name="msds" /> Ацетонот може да се најде како состојка во различни производи за широка потрошувачка, почнувајќи од козметика до преработена и непреработена храна. Ацетонот е оценет како општо призната безбедна (GRAS) супстанца кога е присутен во пијалаци, печени јадења, десерти и конзерви во концентрации кои се движат од 5 до 8&nbsp;mg/L.<ref name= sids/> Сепак, ацетонот е [[раздразнувач]], предизвикувајќи блага иритација на кожата и умерена до тешка [[иритација на очите]]. При високи концентрации на пареа, може да го потисне [[централниот нервен систем]] како и многу други растворувачи.<ref>{{cite web |title=What are the potential health effects of acetone? |url=http://ccohs.ca/oshanswers/chemicals/chem_profiles/acetone/health_ace.html |access-date=2008-10-21 |url-status = live|archive-url= https://web.archive.org/web/20081017104151/http://www.ccohs.ca/oshanswers/chemicals/chem_profiles/acetone/health_ace.html |archive-date=2008-10-17 |publisher=Canadian Centre for Occupational Health and Safety}}</ref> Акутната токсичност за глувците со голтање (LD<sub>50</sub>) е 3 g/kg, а со вдишување (LC<sub>50</sub>) е 44 g/m<sup>3</sup> во тек на 4 часа.<ref>[http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927062 Safety (MSDS) data for propanone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180316170132/http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927062 |date=2018-03-16 }}. sciencelab.com/msds. Retrieved on 2018-03-19</ref> ===EPA класификација=== Во 1995 година, Агенцијата за заштита на животната средина на САД (ЕПА) го отстрани ацетонот од листата на испарливи органски соединенија. Компаниите кои бараа отстранување тврдеа дека тоа „ќе придонесе за постигнување на неколку важни еколошки цели и ќе ги поддржи напорите на EPA за спречување на загадувањето“ и дека ацетонот може да се користи како замена за неколку соединенија кои се наведени како опасни загадувачи на воздухот (HAP) според член 112 од Законот за чист воздух.<ref>{{cite journal|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-1995-06-16/pdf/95-14804.pdf |title=Air Quality: Revision to Definition of Volatile Organic Compounds—Exclusion of Acetone|journal=Federal Register|volume=60|issue=116|date=June 16, 1995 |pages=31634–31637|author= U.S. Environmental Protection Agency}}</ref> При донесувањето на својата одлука, ЕПА спроведе опсежен преглед на достапните податоци за токсичноста на ацетон, кој продолжи во текот на 2000-тите. Откри дека проценливите „податоци се несоодветни за проценка на човечкиот канцероген потенцијал на ацетонoт“.<ref name=smell>[https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp21.pdf Toxicological Profile for Acetone]. U.S. Environmental Protection Agency. June 2022. p. 7.</ref> ==Ефектите врз животната средина== Иако ацетонот природно се појавува во животната средина кај растенијата, дрвјата, вулканските гасови, шумските пожари и како производ на разградувањето на телесните масти,<ref name="atsdr">[http://www.atsdr.cdc.gov/toxfaqs/tfacts21.pdf Acetone], Agency for Toxic Substances and Disease Registry ToxFAQs, 1995</ref> поголемиот дел од ацетонот што се ослободува во животната средина е од индустриско потекло. Ацетонот брзо испарува, дури и од водата и почвата. Откако е во атмосферата, има полуживот од 22 дена и се разградува со УВ светлина преку фотолиза (првенствено во [[метан]] и [[етан]].<ref>{{cite journal |doi=10.1021/j100841a010 |title=The Photolysis of Acetone |year=1960 |last1=Darwent|first1=B. deB. |last2=Allard|first2=M. J. |last3=Hartman|first3=M. F. |last4=Lange|first4=L. J. |journal=Journal of Physical Chemistry |volume=64 |issue=12 |pages=1847–1850}}</ref>) ]) Конзумирањето од микроорганизми придонесува за дисипација на ацетон во почвата, животните или водните патишта.<ref name=atsdr/> [[median lethal dose|LD<sub>50</sub>]] на ацетон за цицачи, како што се стаорци, зајаци и овци, варира од десетици до стотици mg на kg телесна тежина, во зависност од начинот на администрација (орален или интравенски) и други експериментални услови.<ref>Negherbon, W.O. (1959) [https://www.google.com/books/edition/Handbook_of_Toxicology_Insecticides_by_W/QFtBAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=0 ''Handbook of Toxicology: Insecticides'']. Saunders. p. 162</ref> IНеговиот полуживот во вода е од 2 до 20 дена,<ref>{{cite book | last=Vincoli | first=Jeffrey W. | title=Risk management for hazardous chemicals | url=https://archive.org/details/riskmanagementfo0002vinc | publisher=CRC Lewis Publishers | publication-place=Boca Raton, Fla. | date=1997 | isbn=1-56670-200-3 | oclc=35521567 | page=[https://archive.org/details/riskmanagementfo0002vinc/page/n145 5]}}</ref> а во човечката крв е 18 часа.<ref>{{cite book | author=National Research Council. Subcommittee on Spacecraft Exposure Guidelines | title=Spacecraft water exposure guidelines for selected contaminants. Volume 2 | publisher=National Academy of Sciences | publication-place=Washington, D.C. | date=2004 | isbn=0-309-18007-4 | oclc=1317408038 | page=14}}</ref> Ацетонот може да претставува значителен ризик за намалување на кислородот во водните системи поради потрошувачката од страна на микробите.<ref>{{cite web |url=http://jmloveridge.com/cosh/Acetone.pdf |title=Safety Data Sheet Acetone |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090320150055/http://jmloveridge.com/cosh/Acetone.pdf |archive-date=2009-03-20 |publisher=J.M. Loveridge |access-date=2012-11-26}}</ref> ==Вонземска појава== На 30 јули 2015 година, научниците известија дека при првото соборување на лендерот Philae на површината на кометата 67P, мерењата со инструментите COSAC и Птоломеј откриле шеснаесет органски соединенија, од кои четири за првпат биле видени на комета, вклучувајќи [[ацетамид]], ацетон, [[метил изоцијанат]] и [[пропиoналдехид]].<ref name="wapo20150730">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/philae-probe-finds-evidence-that-comets-can-be-cosmic-labs/2015/07/30/63a2fc0e-36e5-11e5-ab7b-6416d97c73c2_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223235109/https://www.washingtonpost.com/world/philae-probe-finds-evidence-that-comets-can-be-cosmic-labs/2015/07/30/63a2fc0e-36e5-11e5-ab7b-6416d97c73c2_story.html|url-status=dead|archive-date=23 December 2018|title=Philae probe finds evidence that comets can be cosmic labs|newspaper=The Washington Post|agency=Associated Press|first=Frank|last=Jordans|date=30 July 2015|access-date=30 July 2015}}</ref><ref name="esa20150730">{{cite web|url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Rosetta/Science_on_the_surface_of_a_comet|title=Science on the Surface of a Comet|publisher=European Space Agency|date=30 July 2015|access-date=30 July 2015}}</ref><ref name="SCI-20150731">{{cite journal|last1=Bibring|first1=J.-P.|last2=Taylor|first2=M.G.G.T.|last3=Alexander|first3=C.|last4=Auster|first4=U.|last5=Biele|first5=J.|last6=Finzi|first6=A. Ercoli|last7=Goesmann|first7=F.|last8=Klingehoefer|first8=G.|last9=Kofman|first9=W.|last10=Mottola|first10=S.|last11=Seidenstiker|first11=K.J.|last12=Spohn|first12=T.|last13=Wright|first13=I.|title=Philae's First Days on the Comet – Introduction to Special Issue |url=https://archive.org/details/sim_science_science_2015-07-31_349_6247/page/492|date=31 July 2015|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=349|issue=6247|page=493|doi=10.1126/science.aac5116|bibcode=2015Sci...349..493B|pmid=26228139|doi-access=free}}</ref> ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Цитирани извори== *{{cite book|ref= Haynes| editor= Haynes, William M. | date = 2016| title = [[CRC Handbook of Chemistry and Physics]] | edition = 97th | publisher = [[CRC Press]] | isbn = 9781498754293}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Acetone}} * {{ICSC|0087|00}} * [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0004.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards] * [https://web.archive.org/web/20200318085127/http://sdsdata.org/244731 Acetone Safety Data Sheet (SDS)] * [http://www.toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/f?./temp/~EQIVt8:1 Hazardous substances databank entry at the national library of medicine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204125919/https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/f?.%2Ftemp%2F~EQIVt8%3A1 |date=2018-12-04 }} * {{SIDS|name=Acetone|id=67641}} * Calculation of [http://ddbonline.ddbst.de/AntoineCalculation/AntoineCalculationCGI.exe?component=Acetone vapor pressure], [http://ddbonline.ddbst.de/DIPPR105DensityCalculation/DIPPR105CalculationCGI.exe?component=Acetone liquid density], [http://ddbonline.ddbst.de/VogelCalculation/VogelCalculationCGI.exe?component=Acetone dynamic liquid viscosity], [http://ddbonline.ddbst.de/DIPPR106SFTCalculation/DIPPR106SFTCalculationCGI.exe?component=Acetone surface tension] of acetone {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Домашни хемикалии]] [[Категорија:Козметички хемикалии]] [[Категорија:Биотехнолошки производи]] [[Категорија:Ексципиенси]] [[Категорија:Антиконвулзиви]] hjhiw55e5gpckur3pbk475bjvz5pozu Безжичната Меш мрежа 0 739185 5622350 5296784 2026-08-31T21:08:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622350 wikitext text/x-wiki [[Податотека:WirelessMesh.png|thumb|десно]] [[Податотека:Self-form-self-heal.gif|thumb|Анимација која го покажува самопоправањето на безжичните Меш мрежи]] '''Безжичната Меш мрежа''' е [[Телекомуникациска мрежа|комуникациска мрежа]], составена од радио [[Јазол (мрежа)|јазли]] организирани во Меш топологија. Безжичните Меш мрежи, често се состојат од меш клиенти, меш [[Router|насочувачи]] и [[Гејтвеј (телекомуникации)|порти(гејтвеј)]].<ref name="akyildiz">{{Наведена мрежна страница |author=Ian F. Akyildiz, Xudong Wang, Weilin Wang |url=http://www.ece.gatech.edu/~wxudong/Xudong_Wang_WirelessMesh_COMNET_0305.pdf |title=Wireless mesh networks: a survey |work=Computer Networks and ISDN Systems v.47 n.4 |page=445-487 |date=15 March 2005 |accessdate=2011-01-16 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828184043/http://www.ece.gatech.edu/~wxudong/Xudong_Wang_WirelessMesh_COMNET_0305.pdf |url-status=dead }}</ref>. Меш клиентите, најчесто се преносни компјутери, мобилни телефони или други безжични направи, додека меш [[Router|насочувачите]] го проследуваат сообраќајот од и до [[Гејтвеј (телекомуникации)|портите]], кои можат, но не мора да бидат поврзани со [[Интернет]] мрежата. Покриеноста на радио јазлите, која работи како единечна мрежа, понекогаш се нарекува меш облак. Пристапот до меш облакот зависи од радио јазлите, кои работат еден со друг во хармонија, со цел да создадат радио мрежа. Меш мрежата е сигурна и нуди редунданција. Кога еден од јазлите не може повеќе да функционира, останатите јазли сè уште можат да комуницираат еден со друг, директно или преку еден или повеќе посреднички јазли. Долуприкажаната анимација, покажува како безжичните Меш мрежи можат сами да се формираат и поправаат. Безжичните меш мрежи можат да бидат имплементирани со различни безжични технологии, вклучувајќи ги и стандардите 802.11, 802.16, клеточни технологии или комбинации од повеќе типови. Безжичната Меш мрежа може да се разгледува како посебен тип на безжична [[Безжична ад хок-мрежа|ад хок-мрежа]]. Безжичната Меш мрежа, често има повеќе планирана конфигурација, и може да биде распоредена да обезбеди динамичка и ценоделотворна поврзаност преку одредена географска област. Од друга страна, ад-хок мрежата е формирана, кога безжичните уреди меѓу себе ќе бидат во комуникациски опсег. Често се претпоставува дека сите јазли во безжичната Меш мрежа се неподвижни, но тоа не важи во општ случај. Меш [[Router|насочувачите]] можат да бидат подвижни, и да се придвижуваат според специфични побарувања кои произлегуваат од мрежата. Најчесто, Меш [[Router|насочувачите]] не се ограничени во однос на ресурсите, споредено со другите јазли во мрежата, и поради тоа може да се искористат за извршување на повеќе интензивни функции врз ресурсите. На овој начин, безжичните Меш мрежи се разликуваат од ад-хок мрежите, бидејќи овие јазли често се ограничени со средства. ==Историја== {{Главна|Историја на безжично Меш вмрежување}} == Мрежна структура == === Архитектура === Архитектурата на безжичните Меш мрежи е првиот чекор кон обезбедување на мрежи со делотворна цена и динамички високопропусен опсег, над одредена покриена област. Архитектурната инфраструктура на безжичните Меш мрежи, всушност, е насочувачка мрежа без поврзување на јазлите со кабли. Изградена е од меѓусебно еднакви радио направи, кои не мора да бидат поврзани со кабли за жичен порт, како кај традиционалните пристапни точки на [[Безжична локална мрежа|безжичната локална мрежа(WLAN)]]. Архитектурата на Меш мрежата одржува јачина на сигналот преку разделување на големите далечини на серија од помали хопови. Посредничките јазли, не само што го појачуваат сигналот, туку и кооперативно донесуваат одлуки за пренасочување, засновани на нивните познавања на мрежата, т.е. извршуваат насочување. Таквата архитектура, со внимателно проектирање, може да обезбеди висок пропусен опсег, спектрална ефикасност и економска предност над покриената област. Пример за трите типови на безжични Меш мрежи:<ref name="akyildiz"/> * Инфраструктурна безжична Меш мрежа: Меш насочувачите формираат инфраструктура за клиентите. * Клиентски безжични Меш мрежи: Клиентските јазли, кои ја сочинуваат вистинската мрежа, извршуваат насочување и конфигурирање на функционалностите. * Хибридни безжични Меш мрежи: Клиентите во меш мрежата можат да извршуваат меш функции со други меш клиенти, како и да пристапуваат до мрежата. Безжичните Меш мрежи имаат релативно стабилна топологија, со исклучок на повремено откажување на јазлите или додавање на нови јазли. Патеката на сообраќај, акумулирана од големиот број на крајни корисници, ретко се променува. Практично, целиот сообраќај во инфраструктурната Меш мрежа, е или пренасочен до или од [[Гејтвеј (телекомуникации)|портите(гејтвеј)]], додека кај ад хок мрежите или клиентските Меш мрежи, сообраќајот протекува помеѓу произволни парови на јазли.<ref name="jun">J. Jun, M.L. Sichitiu, [http://networking.ncsu.edu/capacityWCM.pdf "The nominal capacity of wireless mesh networks"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080704170845/http://www.networking.ncsu.edu/capacityWCM.pdf |date=2008-07-04 }}, in IEEE Wireless Communications, vol 10, 5 pp 8-14. October 2003</ref> === Управување === Овој тип на инфаструктура може да биде децентрализиран (без централен опслужувач) или централно управуван (со централен опслужувач)<ref name="chen">S.M. Chen, P, Lin, D-W Huang, S-R Yang, "A study on distributed/centralized scheduling for wireless mesh network" in Proceedings of the 2006 International Conference on Wireless Communications and Mobile Computing, pp 599 - 604. Vancouver, British Columbia, Canada. 2006</ref>, и двата се релативно евтини, и многу сигурни и еластични, бидејќи секој [[Јазол (мрежа)|јазол]] треба само да пренесува на далечина до наредниот јазол. Јазлите дејствуваат како [[Router|насочувачи (рутери)]] при пренесувањето на податоци, од соседните јазли до врсниците ([[Peer-to-peer|peers]]), кои се премногу оддалечени за да се достигнат во еден хоп, што резултира со мрежа која може да спојува поголеми растојанија. Топологијата на Меш мрежата е исто така сигурна, бидејќи секој јазол е поврзан со неколку други јазли. Ако некој јазол, поради откажување на хардверот или било која друга причина, испадне од мрежата, тогаш соседните јазли можат брзо да пронајдат друг пат, притоа користејќи насочувачки протоколи. === Апликации === Меш мрежите можат да вклучуваат фиксни или мобилни уреди. Решенијата за тоа се различни и се донесуваат според потребите на комункацијата, на пример, во тешки услови, како што се итни ситуации, тунели, надгледување на бојно поле, мобилни и видео апликации од јавниот транспорт или телеметрија на тркачки автомобили во реално време. Една од важните апликации за безжична Меш мрежа е [[Voice over IP|глас преку интернет протоколот(VoIP)]]. Со користење на квалитетот на Услужна шема, безжичните Меш мрежи можат да поддржуваат, локалните телефонски повици да бидат насочувани преку Меш мрежата. На пример, „Безбедност за рударите“ (Miner safety),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://news.thomasnet.com/fullstory/510348 |title=Communications/Tracking System optimizes miner safety |date=March 6, 2007 |accessdate=9 December 2010 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704083805/http://news.thomasnet.com/fullstory/510348 |url-status=dead }}</ref> користи [[VoIP телефон]]и, поврзани преку Меш мрежа. Некои тековни апликации: * Американските воени сили моментално користат Меш вмрежување за да ги поврзат своите компјутери на теренските операции. Тоа им овозможува на трупите да ги дознаат локациите и статусот на секој војник или маринец, и да ги координираат своите активности, без голема дирекција од централната команда.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.meshdynamics.com/military-mesh-networks.html |title=Video Clip |publisher=meshdynamics.com }}</ref> * Електричните мерила што сега се распоредени на резиденциите, ги пренесуваат своите отчитувања, од еден до друг, и крајно до централната канцеларија за наплати, без потреба од човечки фактор при читањето на мерилата или поврзување на мерилата со кабли. * Лаптопите во програмата, Лаптоп за секое дете, користат безжично Меш вмрежување за да им се обезбеди на студентите размена на фајлови и пристап до [[Интернет]] мрежата, при недостаток на мобилни телефони или каква било физичка врска во областа. * Групата од 66 сателити, Iridium, работи како Mеш мрежа, со безжични врски помеѓу сателитите. Повиците помеѓу два [[сателитски телефон]]и се насочувани низ Меш мрежата, од еден сателит до друг во групата, без да има потреба, повикот да поминува низ земска станица. Со тоа се овозможува пократок пат на испратениот сигнал, се намалува латентноста, а исто така се овозможува, групата на 66 сателити, да работи со помал број на земски станици, отколку кај традиционалниот начин на комуникација. === Работа === Принципот на работа е сличен на начинот на којшто [[Пакет (информатика)|пакетите]] патуваат низ жичен [[Интернет]] – податоците ќе се префрлаат од една направа на друга, сè додека не пристигнат до целта. Динамичките [[Рутирање|насочувачки]] алгоритми, имплементирани во секоја од направите во Меш мрежата, го овозможуваат тоа. За да се имплементира таков динамички насочувачки протокол, секоја од направите треба да ги пренесува насочувачките информации на друга направа во мрежата. Според тие насочувачки информации, секоја направа од мрежата одлучува што да направи со примените податоци – дали да ги пренесе до наредната направа или да ги задржи, во зависност од протоколот. Употребениот насочувачки [[алгоритам]], секогаш треба да се обиде да го пронајде најсоодветниот (најбрзиот) пат, по кој податоците ќе стигнат до своето одредиште. === Мулти-радио Меш мрежа === Мулти-радио Меш мрежа се однесува на единствен пар на посветени радија, на секој крај на линкот. Ова значи дека постои единствена честота која се користи за секој безжичен хоп и според тоа постои [[CSMA/CD|CSMA]] колизиски домен. Тоа е вистински меш линк со кој можат да се достигнат максимални перформанси, без деградација на ширината на опсегот во Меш мрежата и без додавање на латентност. Според тоа, гласните и видео апликациите работат на истиот начин, на којшто би работеле на безжична [[Етернет]] мрежа. Во вистинските 802.11 мрежи, не постои концепт на Меш мрежа. Постојат само Точки на пристап (AP) и станици. Еден јазол од мулти-радио безжичен Mеш ќе обезбеди еден од радијата да работи како станица и да се поврзе до радиото за точка на пристап, од соседниот јазол. Единствените и дуалните радио мрежи користат сопствени начини, да го повторат сигналот, што значи дека повеќе од два јазли се наоѓаат во ист колизиски домен и имаат иста честота<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.meshdynamics.com/mesh-network-technology.html |title=Animation |publisher=meshdynamics.com }}</ref>. Тоа ги причинува деградацијата на ширината на опсегот и високата латентност. === Теми за истражување === Еден од најчесто цитираните трудови, за безжични Меш мрежи, ги идентификуваше следните области како отворени истражувачки проблеми, во 2005 година.<ref name="akyildiz"/>: * Нова модулациска шема ** Со цел да се постигне повисока стапка на пренос, потребни се нови широкопојасни преносни системи, освен [[Orthogonal frequency-division multiplexing|OFDM]] и [[Ultra-wideband|UWB]]. * Напредно антенско обработување ** Напредното антенско обработување, вклучувајќи насочени, паметни и повеќекратни антенски технологии и понатаму се испитува, бидејќи нивната сложеност и цена сè уште се премногу високи за глобална комерцијализација. * Флексибилни спектарски управувања ** Извршувани се огромни напори за истражување на честотно-подвижни техники, со цел зголемување на ефикасноста. * Дизајн на вкрстени слоеви ** Истражувањата на вкрстени слоеви, моментално, се популарни истражувачки теми, каде што информациите се делат помеѓу различни комуникациски слоеви, со цел да се зголеми знаењето и тековната состојба на мрежата. Ова може да овозможи развивање на нови и поефикасни протоколи. Важно е да се напомене и дека површниот дизајн на вкрстени слоеви може да доведе до програмски код кој тешко се одржува и проширува.<ref name="kawadia">{{Наведена книга |author=V. Kawadia, P. R. Kumar |title=A Cautionary Perspective on Cross-Layer Design in IEEE Wireless Communications |page=3-11 |date=February 2005 }}</ref> ==Протоколи== ===Насочувачки протоколи=== Постојат повеќе од 70 натпреварувачки шеми за насочување на пакети низ Меш мрежата. Некои од нив вклучуваат: *[[Ad-hoc On-demand Distance Vector|AODV]] (Ад хок далечински вектор на барање) *[[B.A.T.M.A.N.]] (Подобар пристап до мобилните Ад хок вмрежувања) *[[Babel (протокол)]] (Насочувачки протокол на далечински вектори за IPv6 и IPv4, со брзи конвергенциони својства) *[[Dynamic NIx-Vector Routing|DNVR]] (Динамичко NIx-Вектор насочување) *[[DSDV]] (Одредишно-последователно насочување со вектор на далечина) *[[Dynamic Source Routing|DSR]] (Насочување со динамички извор) *[[Hazy Sighted Link State Routing Protocol|HSLS]] (Магловита поврзувачка состојба) *[[Infrastructure Wireless Mesh Protocol|IWMP]] (Инфраструктурен безжичен меш протокол) за инфраструктурни Меш мрежи од GRECO UFPB-Бразил *[[Optimized link state routing protocol|OLSR]] (Оптимизирачки поврзувачки состојбен протокол за насочување) *[[Order One Network Protocol|OORP]] (OrderOne Routing Protocol) (Насочувачки протокол на OrderOne мрежите) *[[Open Shortest Path First|OSPF]] (Насочување „Отворен прво најкраткиот пат“) *[[PWRP]] (Предвидлив безжичен протокол за насочување) *[[Temporally-ordered routing algorithm|TORA]] (Привремено подреден алгоритам за насочување) [[IEEE]] развива множество од стандарди, под насловот [[IEEE 802.11s|802.11s]], за да дефинираат архитектура и протокол за ESS [[вмрежување на Меш]]. ===Протоколи за автоматска конфигурација === {{рв|Меш мрежа}} Стандардни протоколи за автоматска конфигурација, како што се [[DHCP]] или [[IPv6#Stateless address autoconfiguration|IPv6]] безсостојбена автоматска конфигурација можат да се искористат на Меш мрежите. Специфичните протоколи за автоматска конфигурација за Меш мрежите, вклучуваат: * Ад-хок конфигурациски протокол (AHCP) * Проактивна автоматска конфгурација ([[Proactive Autoconfiguration Protocol]]) * Динамички WMN конфигурациски протокол (DWCP) ==Поврзано== {{MultiCol}} *[[Оптимизација со колонија на мравки]] *[[Споредба на безжични податочни стандарди]] *[[CUWiN]] *[[DASH7]] *[[Firetide]] *[[IEEE 802.11s]] *[[INSTEON]] *[[MeshBox]] *[[Мобилни ад-хок мрежи]] {{ColBreak}} *[[Netsukuku]] *[[Оптимизирани поврзувачки состојбени протоколи за насочување]] *[[Peer-to-peer]] *[[Јавни сигурносни мрежи]] *[[Roofnet]] *[[Senceive]] *[[Делив Меш]] *[[Паметна антена]] {{ColBreak}} *[[Радио со дефиниран софтвер]] *[[Преклопнички Меш]] *[[TinyOS]] *[[Безжични ад-хок мрежи]] *[[Безжична мрежа на заедница]] *[[Безжичен дистрибутивен систем]] (WDS) *[[Безжична локална мрежа]] (WLAN) *[[ZigBee]] {{EndMultiCol}} ==Наводи== <references/> ==Надворешни врски== * [http://www.iee.org/OnComms/sector/communications/Articles/Object/DE74F2B9-9D80-A065-DA7411A533B3EA5D IET] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070401131735/http://www.iee.org/OnComms/sector/communications/Articles/Object/DE74F2B9-9D80-A065-DA7411A533B3EA5D |date=2007-04-01 }} From hotspots to blankets * [http://www.muniwireless.com/2007/03/05/mesh-network-serves-three-california-communities Mesh Network serves three California Communities] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101216055558/http://www.muniwireless.com/2007/03/05/mesh-network-serves-three-california-communities/ |date=2010-12-16 }} * [http://www.meshdynamics.com/mesh-network-video.html Using Mesh Networks for Video Surveillance] * [http://www.lastmileonline.com/index/webapp-stories-action?id=36&archive=yes&Issue=2007-03-01 LastMile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110615184751/http://www.lastmileonline.com/index/webapp-stories-action?id=36&archive=yes&Issue=2007-03-01 |date=2011-06-15 }} Wireless Mesh Networks&nbsp;– An Industry Overview * Ian. F. Akyildiz and Xudong Wang, [http://www.ece.gatech.edu/~wxudong/Xudong_Wang_commesh.pdf "A Survey on Wireless Mesh Networks,"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080821170826/http://www.ece.gatech.edu/~wxudong/Xudong_Wang_commesh.pdf |date=2008-08-21 }} IEEE Communications Magazine, vol. 43, no. 9, s23-s30, Sept. 2005 * Iamatechie , [http://www.iamatechie.com/series/wifi-mesh-network/,"Wifi Mesh Network"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110518034001/http://www.iamatechie.com/series/wifi-mesh-network/,/ |date=2011-05-18 }} Post Series regarding Wifi Mesh Networking * [http://www.mesh-networks.org/ Mesh Networks Research Group] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150316140922/http://www.mesh-networks.org/ |date=2015-03-16 }} Projects and tutorials' compilation related to the Wireless Mesh Networks * Victor Pierobon, [http://massive-array-cellular-system.com/ "The first concept of wireless mesh"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110208092219/http://massive-array-cellular-system.com/ |date=2011-02-08 }} The 1994 beginning of wireless mesh. * [http://wirelessafrica.meraka.org.za/wiki/index.php/DIY_Mesh_Guide Building a Rural Wireless Mesh Network Guide] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110206015418/http://wirelessafrica.meraka.org.za/wiki/index.php/DIY_Mesh_Guide |date=2011-02-06 }} * [http://wray.lancs.ac.uk Wray NGA Community Broadband] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150210170355/http://wray.lancs.ac.uk/ |date=2015-02-10 }} [[Категорија:Wireless networking|Mesh]] [[da:Selvkonfigurerende radionet]] flunm5y8hra28fasotynwhp3lfym4hd Зајак без уши (филм) 0 743806 5622269 4853137 2026-08-31T16:14:08Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622269 wikitext text/x-wiki {{викифицирање}} [[Податотека:Kein ohr hasen.svg|мини|Лого на филмот]] '''Зајак без уши''' ([[германски]]: ''Keinohrhasen'') е романтична комедија од 2007 година, продуцирана и режирана од Тил Швајгер. Соавтор е Аника Декер, а во него глумат Нора Чирнер и Тил Швајгер, а пак приказната во филмот се врти околу репортерот на жолтиот печат Лудо и неговата поранешна соученичка Ана, кои се сретнаа после неколку години,кога тој требаше да работи добровлона работа 300 часа во центар за дневно згрижување каде што таа работи. <br> Продуциран од „Барфут фимови„ ( [[Barefoot Films]] ) и„ Варнер Брос„ ( [[Warner Bros]] ).,филмот беше прикажуван низ Германија на 20 декември 2007 и стана неочекуван хит заработувајќи во билетарниците 74,000,000 долари. До 20 Април 2008 „Зајак без уши„ (Keinohrhasen) постигна гледаност од повеќе од шест милиони и се рангираше на шестото место на листата за најуспешните германски филмови во Германија. Филмот беше награден со „Голдене Лајнванд„ (Goldene Leinwand)наградата, „Богу награда„ ( Bogey Award), „Германска награда за комедија„ ( Deutscher Comedypreis) и „Бамби„ (Bambi) наградата но и беше номиниран на „Европските филмски награди за 2008„(European Film Awards 2008). Продолжението наречено „Зајак без уши 2„ (Zweiohrküken) беше пуштено на 3 декември 2009 година. =='''Дејствие'''== <br> Лудо Декер (Швајгер) репортен на жолтиот печат од Берлин. Неговата дневна рутина, со фотографот Мориц, е да ги шпионира познатите личности за таблоидот „Дас Блат„ (Das Blatt). Кога познатата личност,боксерот Владимир Кличко треба да наздрави на забавата за сввшувачката со Ивоне Катерфелд, Лудо и Мориц се на местото на настанот за да репортираат во врска со тоа. Лудо ќе го скрши стаклото на кровот и ќе падне во тортата, а поради тоа ќе добие казна за добровлона работа од 300 часа во центар за дневно згрижување. Таму ќе се сретне со Ана Гоцловски (Чирнер), менаџерката на центарот. Ана порасна во истото маало како и Лудо и порано била исмевана од него. Се одмаздува на тој начин што му дава понижувачки задачи да прави. По некое време тензијата помеѓу Ана и Лудо ја снемува и тие стануваат пријатели. Кога состанокот на Ана со некој друг дечко тргнува наопаку, таа се појавува пред станот на Лудо барајќи удобност. На крајот Лудо ќе сфати дека чувствува нешто повеќе за Ана отколку што мислел. За време на детскиот фестивал во локалниот театар, тој упаѓа во изведбата и изјавува љубов на Ана, која седи во побликата со децата. Откако е отпуштен од работа во таблоидот, зазема работа во објектот на Ана. =='''Глумци'''== <br> ::•Тил Швајгер како Лудо Декер,добро познат репортер од жолтиот печат ::•Нора Чирнер како Ана Гоцловски, поранешна соученичка на Лудо ::•Матијас Шваигхофер како Мориц , папарацо и пријател на Лудо. ::•Алвара Хофелс како Миријам Штаинфелд, колешка и пријателка на Ана. ::•Барбара Рудник како Лили Декер, постарата сестра на Лудо. ::•Паул Максимилиан Шулер како Лоло,синот на Лили. ::•Ема Тајгер Швајгер како Џени –Блу, a kid at the day-care facility. ::•Лоли Камил Швајгер како Саша, дете од градинката. ::•Луна Мари Швајгер како малата Ана ::•Валентин Флориан Швајгер како малиот Лудо. ::•Рик Каваниан, како главен уредник на весникот „Дас Блат„ (Das Blatt). ::•Јурген Фогел ::•Кристијан Трамиц ::•Владимир Кличко ::•Ивоне Катерфелд ::•Волфганг Штумф како такси-возач ::•Армин Роде како Бело. ::•Фари Огун Јардим како Муки ::•Каи Лентрод како такси-возач ::•Сонсе Ној како судија ::•Паскал Алеарди, како адвокат на Лудо ::•Елена Улиг,како работник во хотел ::•Џорџ Блоб како Мичи Нусбауер, фолк музичар ::•Нина Пол како Даниела Берг,партнерка на Мичи. ::•Ане – Софи Брист како Менди , водител на "Ministerluder" =='''Награди'''== <br> ::•2008: Голден лаинванд (Goldene Leinwand) со звезда за повеќе од 6милиони гледачи ::•2008: Златна Боги награрада (Bogey Awards) за 3 милиони гледачи во рок од 30 дена ::•2008: Голден лаинванд (Goldene Leinwand) ::•2008: Ернст Лубик награда (Ernst Lubitsch Prize) ::•2010: Бронзена Палм –награда (Bronze Palm Award) на мексиканскиот меѓународен филмски фестивал {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови од 2007 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови на германски јазик]] 52qgsd2rb686d3qemkwz7m7yamrgs7l Арапска пролет 0 747840 5622201 4832221 2026-08-31T13:20:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622201 wikitext text/x-wiki {{застарено}} {{Infobox uprising | title = '''Арапски протести (2010-2014)''' | image = | caption = Протести во Египет | alt = | map= [[Податотека:2010-2011 Arab world protests.svg|300px]] | map_caption = {{легенда|#800000|Соборени влади}}<br /> {{легенда|#FF0000|реконструирани влади}}<br />{{легенда|#FF6600|Мали протести}}<br /> {{легенда|#FFD42A|Minor protests}}<br /> {{легенда|#346733|Без инциденти}} | location = [[северна Африка]] и [[Западна Азија]] | coordinates = | date = 18 декември 2010—''во тек'' | time = | timezone = | characteristics = [[Демократизација]], [[неред]]и, [[граѓанска непослушност]], [[саможртвување]] | goal = [[човекови права]], [[демократија]]<ref>[[Андрей Коротаев|Korotayev A.]], Zinkina J. [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=276&Itemid=70 Egyptian Revolution: A Demographic Structural Analysis. ''Middle East Studies Online Journal''. Vol.2. N5. 2011. P.57-95.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110527164714/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=276&Itemid=70 |date=2011-05-27 }}</ref> | injuries = околу 4.000 | fatalities = околу 500 | arrests = околу 1.000 }} '''Арапска пролет''' — низа демонстрации и протести во дел од Арапските земји. Најпрвин, протестите започнале на [[18 декември]] [[2010]] година во [[Тунис]], а подоцна истите се прошириле во [[Египет]], [[Алжир]], [[Јемен]] и [[Јордан]], и со мали инциденти кое се случиле во [[Мавританија]], [[Саудиска Арабија]], [[Оман]], [[Судан]], [[Сирија]], [[Либија]], [[Мароко]].<ref>[http://www.nytimes.com/2011/01/28/world/middleeast/28yemen.html Thousands in Yemen Protest Against the Government]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Posted by multiple January 26, 2011|url=http://www.boston.com/bigpicture/2011/01/protest_spreads_in_the_middle.html |title=Protest spreads in the Middle East - The Big Picture |publisher=Boston.com |date= |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/mauritanie-mecontent-du-regime-un-homme-s-immole-par-le-feu-a-nouakchott-17-01-2011-1231257.php |title=Mauritanie: mécontent du régime, un homme s'immole par le feu à Nouakchott - Flash actualité - Monde - 17/01/2011 |publisher=leParisien.fr |date=2011-01-17 |accessdate=2011-01-29 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110224002345/http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/mauritanie-mecontent-du-regime-un-homme-s-immole-par-le-feu-a-nouakchott-17-01-2011-1231257.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12260465 |title=BBC News - Man dies after setting himself on fire in Saudi Arabia |publisher=Bbc.co.uk |date=2011-01-23 |accessdate=2011-01-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.presstv.ir/detail/160998.html |title=PressTV - Sudan opposition leader arrested |publisher=Presstv.ir |date=2011-01-19 |accessdate=2011-01-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Matthew Cassel |url=http://english.aljazeera.net/indepth/features/2011/01/2011127111226715315.html |title=Lebanon convulses on 'Day of Rage' - Features |publisher=Al Jazeera English |date=2011-01-27 |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref name="afrol1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afrol.com/articles/37175 |title=afrol News - Morocco King on holiday as people consider revolt |publisher=Afrol.com |date= |accessdate=2011-02-01}}</ref> Дел од протестите се преврнале во револуции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://articles.cnn.com/2011-01-29/opinion/pintak.arab.media_1_arab-media-egyptians-arabic?_s=PM:OPINION |title=Arab media revolution spreading change - CNN |publisher=Articles.cnn.com |date= |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://freeinternetpress.com/story.php?sid=28595 |title=The Arab Revolution - Nile Protests Create Uncertain Future For Egypt :: Uncensored News For Real People |publisher=Free Internet Press |date= |accessdate=2011-02-01 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408080835/http://freeinternetpress.com/story.php?sid=28595 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2011/01/arab-world-how-tunisia-revolution-changed-politics-of-egypt-and-region-.html|title=ARAB WORLD: How Tunisia's revolution transforms politics of Egypt and region &#124; Babylon & Beyond &#124; Los Angeles Times|author=January 29, 2011|first=|date=|work=|publisher=Latimesblogs.latimes.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mmail.com.my/content/62425-arab-democratic-revolution |title=The Arab democratic revolution &#124; Malay Mail Online |publisher=Mmail.com.my |date= |accessdate=2011-02-01 |archive-date=2011-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203044127/http://www.mmail.com.my/content/62425-arab-democratic-revolution }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://articles.cnn.com/2011-01-28/opinion/shaikh.egypt.protests_1_rami-khouri-today-s-arab-arab-revolution?_s=PM:OPINION |title='We are witnessing today an Arab people's revolution' - CNN |publisher=Articles.cnn.com |date=2011-01-28 |accessdate=2011-02-01 |archive-date=2011-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110201014132/http://articles.cnn.com/2011-01-28/opinion/shaikh.egypt.protests_1_rami-khouri-today-s-arab-arab-revolution?_s=PM:OPINION |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Posted: Friday, Jan 28, 2011 at 2256 hrs IST |url=http://www.financialexpress.com/news/Revolution-in-fast-forward/742838/ |title=Revolution in fast forward |publisher=Financialexpress.com |date=2011-01-28 |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Michael Haley |url=http://napavalleyregister.com/news/opinion/columnists/michael-haley/article_069dc638-2b41-11e0-971f-001cc4c03286.html |title=Revolution means terrorism's days are numbered in Middle East |publisher=Napavalleyregister.com |date=2011-01-28 |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{наведени вести|author=Canada |url=http://www.theglobeandmail.com/news/video/arabs-use-social-media-to-fuel-revolution/article1887567/?cmpid=rss1 |title=Arabs use social media to fuel revolution |publisher=The Globe and Mail |date= |accessdate=2011-02-01}}</ref>. Протестите започнале на [[18 декември]] [[2010]] со востанието во [[Тунис]], кога [[Мохамед Буазизи]] се самозапалил за конфискувањето на неговата стока и главно поради големата корупција во неговата земја.<ref>{{наведени вести|url=http://www.nytimes.com/2011/01/22/world/africa/22sidi.html?pagewanted=1&_r=1&src=twrhp |title=Slap to a Man’s Pride Set Off Tumult in Tunisia |publisher=Nytimes.com |date=2011-01-22 |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |last=Noueihed |first=Lin |url=http://uk.reuters.com/article/2011/01/19/uk-tunisia-protests-bouazizi-idUKTRE70I7TV20110119 |title=Peddler's martyrdom launched Tunisia's revolution |publisher=Uk.reuters.com |date= |accessdate=2011-02-01 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209104243/http://uk.reuters.com/article/2011/01/19/uk-tunisia-protests-bouazizi-idUKTRE70I7TV20110119 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |last=Al |first=Nidal |url=http://www.reuters.com/article/2011/01/28/us-palestinians-hamas-leaks-protests-idUSTRE70R3X120110128 |title=Palestinian protests show splits over leaked papers |publisher=Reuters |date= |accessdate=2011-02-01 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20110209105452/http://www.reuters.com/article/2011/01/28/us-palestinians-hamas-leaks-protests-idUSTRE70R3X120110128 |url-status=dead }}</ref> Поради слични проблеми во регионот и успешниот протест во Тунис, серија од немири започнале и во Алжир, Јордан, Египет и Јемен,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.reuters.com/article/idUSN2721790820110127 |title=UPDATE 1-Egypt, Algeria, Jordan risk political unrest -S&P |publisher=Reuters |date= |accessdate=2011-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Post Store |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/27/AR2011012702081.html |title=Inspired by Tunisia and Egypt, Yemenis join in anti-government protests |publisher=Washingtonpost.com |date=2011-01-27 |accessdate=2011-02-01}}</ref> и во помал степен и во други арапски држави. Првата револуција, во Тунис, завршила кога претседателот [[Зин ал Абидин бен Али]] на [[14 јануари]] [[2011]] година се повлекол од власта и побегнал во Саудиска Арабија. Вниманието на светот по ова се свртел кон Египет, каде масовни протести започнале на 25 јануари 2011 година. По четиридневни протести, претседателот Мубарак понудил реформи, но не и негова лична оставка која била цел на демонстрантите. По осум дена од протестите во поголемите градови во [[Египет]], Мубарак најавил дека ќе се повлече од претседателската функција, по 30 години и нема да бараа уште еден претседателски мандат на претстојните избори. Во истото време, јорданскиот крал Абдула бил именуван за нов премиер<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.reuters.com/article/2011/02/01/jordan-government-idUSLDE7101C620110201 |title=Jordan king appoints new PM, government quits |publisher=Reuters |date= |accessdate=2011-02-02 |archive-date=2011-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110204083047/http://www.reuters.com/article/2011/02/01/jordan-government-idUSLDE7101C620110201 |url-status=dead }}</ref> како и претседателот на Јемен, [[Али Абдула Салех]], кој исто така објавил дека нема да се кандитира на идните избори. Тој на власт во земјата е 32 години.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Sudam |first=Mohamed |url=http://www.reuters.com/article/2011/02/02/idINIndia-54586020110202 |title=Yemen president says won't extend presidential term |publisher=Reuters |date= |accessdate=2011-02-02 |archive-date=2011-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110205073347/http://www.reuters.com/article/2011/02/02/idINIndia-54586020110202 |url-status=dead }}</ref> == Дати == {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! Дата на почеток!! Земја!! Крај!! Вид на протест!! Исход!! Број на жртви |- | 18 декември 2010 || {{знамеикона|Tunisia}} [[Туниски протести (2010-2011)|Тунис]] || || [[Мохамед Буазизи]] се самозапалил за конфискувањето на неговата стока <br />Протести по најголемите улици|| Владата била соборена<br />[[Зин ал Абидин бен Али]] на 14 јануари 2011 година се повлекле од власта || 219<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12335692 Tunisia protests against Ben Ali left 200 dead, says UN], BBC, February 1, 2011.</ref> |- | 28 декември 2010 || {{знамеикона|Algeria}} [[Алжирски протести (2010-2011)|Алжир]] || || Протести по најголемите улици|| [[Абдул Азиз Бутефлика]] објавил крај на вонредната состојба на 3 февруари 2011 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/02/20112315364175524.html|title=Algeria to lift emergency powers'|publisher=Al-Jazeera|date=2011-02-03 |accessdate=2011-02-03}}</ref>|| 5 |- | 13 јануари 2011 || {{знаме|Libya}} || 16 јануари 2011 || Протести низ целата земја поради корупција|| Владата ќе обезбеди развој на земјата<ref name=Libya1>{{Наведена мрежна страница | title= Libya sets up $24 bln housing fund amid Arab protests | url = http://www.worldbulletin.net/news_detail.php?id=69087 | date = 2011-01-28 }} </ref> || 0 |- | 14 јанаури 2011 || {{знамеикона|Jordan}} [[Јордански протести (2011)|Јордан]] || || Мали протести|| Реконструкција на кабинетот на 1 февруари 2011 година || 0 |- | 17 јанаури 2011 || {{знаме|Mauritania}} || 17 јанаури 2011 || [[Саможртвување]] || || 1 |- | 17 јанаури 2011 || {{знаме|Sudan}} || || Мали протести|| || 1 |- | 17 јанаури 2011 || {{знаме|Oman}} || 17 јанаури 2011 || Мали протести|| || 0 |- | 18 јанаури 2011 || {{знамеикона|Yemen}} [[Јеменски протести (2011)|Јемен]] || || Недоверба на владата кон претседателот<ref name="09SANAA2279">{{cite document| last =Bryan| first =Angie| authorlink =| coauthors =| title =Yemeni tribal leader: for Saleh, Saudi involvement in Sa'ada comes not a moment too soon| id ={{WikiLeaks cable|09SANAA2279}}| work =| publisher =[[WikiLeaks]]| date =2009-12-28| url =http://wikileaks.ch/cable/2009/12/09SANAA2279.html| format =| doi =| accessdate =2011-01-31| archiveurl =https://www.webcitation.org/5w8OrQ284?url=http://wikileaks.ch/cable/2009/12/09SANAA2279.html| archivedate =2011-01-30| url-status =live| journal =}}</ref><br />големи улични демонстрации<ref name="Irish Times breaking26">{{наведени вести | url= http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2011/0127/breaking26.html| title= Yemenis in anti-president protest| publisher= [[Irish Times]]| date= January 27, 2011| accessdate= }}</ref><ref name="NADA BAKRI" >{{наведени вести | last= BAKRI | first= NADA | url= http://www.nytimes.com/2011/01/28/world/middleeast/28yemen.html | title= Thousands in Yemen Protest Against the Government | publisher= The New York Times | date= 27 Jan 2011 | accessdate= }}</ref>|| [[Ali Abdullah Saleh|President]] announced he will not seek another term (February 2, 2011)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12343166|title=Yemen President Ali Abdullah Saleh 'to quit in 2013'|publisher=BBC News|date=2011-02-02 |accessdate=2011-02-02}}</ref> || 0 |- | 21 јанаури 2011 || {{знаме|Saudi Arabia}} || 29 јанаури 2011 || [[Саможртвување]]<ref name="saudi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12260465|title=Man dies after setting himself on fire in Saudi Arabia|author=|date=23 January 2011 |work=|publisher=BBC News |accessdate=23 January 2011 }}</ref><br />улични демонстрации<ref name="Montreal">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.montrealgazette.com/news/Flood+sparks+rare+action/4189873/story.html |title=Flood sparks rare action |author= |date=29 January 2011 |work= |publisher=[[The Gazette (Montreal)|Montreal Gazette]] |accessdate=29 January 2011 |archive-date=2011-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110201053307/http://www.montrealgazette.com/news/Flood+sparks+rare+action/4189873/story.html }}</ref> |||| 4 |- | 25 јанаури 2011 || {{знамеикона|Egypt}} [[Египетски протести (2010-2011)|Египет]] || || Национални протести и востанија|| Промена на раководството на земјаѕа 29 јануари 2011<br />[[Хосни Мубарак|President]] објавил дека нема да бара уште еден мандат || Повеќе од 300 |- | 26 јанаури 2011 || {{знаме|Syria}} || || [[Саможртвување]] || || 1 |- | 30 јанаури 2011 || {{знаме|Morocco}} || || [[Саможртвување]] || || 0 |- | 1 февруари 2011 || {{знаме|Djibouti}} || 1 февруари 2011 || Мирни протести|| || 0 |- | colspan="5;" style="text-align:right;"|Вкупно жртви: || '''607''' |} == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Арапска пролет| ]] [[Категорија:Револуции]] [[Категорија:Судири во 21 век]] k3g51zwbbcg61hnawt7u5oin60ju685 Бекир Халими 0 749531 5622164 5622106 2026-08-31T12:19:26Z Manipantina 136378 Дополнета и неутрализирана биографијата со независни извори; додадени извори за образованието, издавачката и верската дејност и појаснети наводите од 2008 година со нивниот подоцнежен исход. 5622164 wikitext text/x-wiki '''Бекир Халими''' (албански: ''Bekir Halimi''; роден во 1971 година во [[Скопје]]) е исламски теолог, верски предавач, преведувач и издавач од [[Северна Македонија]], со дејност главно на албански јазик.<ref name="Analytica2018">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.analyticamk.org/images/2018/CVE-EN-FINAL-WEB_272e4.pdf |title=Working towards Resilient Communities |last=Shabani |first=Samet |last2=Kadri |first2=Amir |publisher=Analytica Think Tank |year=2018 |language=англиски |accessdate=31 август 2026 }}</ref> == Образование и дејност == Халими е роден во Скопје во 1971 година. Теолошките студии ги завршил на Универзитетот во Јордан.<ref name="Analytica2018" /> По враќањето во Македонија, значаен дел од неговата дејност бил посветен на преведување исламска литература од арапски на албански јазик, како и на верски предавања и образование.<ref name="Analytica2018" /> Тој е основач на издавачката куќа „Нун“ и на месечното списание „АлбИслам“.<ref name="Analytica2018" /> Неговото име се појавува и како член на редакцијата на повеќе изданија на списанието „АлбИслам“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://literaturaislame.com/albislam-21/ |title=Albislam 21 |publisher=Literatura Islame |language=албански |accessdate=31 август 2026 }}</ref> == Верско делување == Халими е познат по верски предавања и текстови на албански јазик, поврзани со исламската теологија, верското образование, моралот, семејството и општествените прашања. Во истражувањето „Working towards Resilient Communities“ на „Аналитика“ од 2018 година, Халими е опишан како пионер на салафиското движење во Македонија, особено во подрачјата на Чаир, Гази Баба и Сарај.<ref name="Analytica2018" /> Во интервјуто направено за истото истражување, Халими изјавил дека уште од почетокот на 2000-тите јавно го критикувал насилниот екстремизам и дека се спротивставувал на идеологиите и регрутирањето поврзани со насилни екстремистички организации.<ref name="Analytica2018" /> Во интервју за „Ал Џезира Балканс“ во 2012 година, Халими повторно се изјаснил против насилниот екстремизам, нагласувајќи дека екстремизмот е спротивен на исламот.<ref name="AJB2012">{{Наведена мрежна страница |url=https://balkans.aljazeera.net/teme/2012/6/15/halimi-ekstremizam-je-suprotan-islamu |title=Halimi: Ekstremizam je suprotan islamu |last=Krehić |first=Edin |publisher=Al Jazeera Balkans |date=15 јуни 2012 |language=босански |accessdate=31 август 2026 }}</ref> == Настани од 2008 година == Во мај 2008 година македонската полиција извршила претрес во просториите на издавачката куќа „Нун“ и невладината организација „Бамиресија“, при што биле одземени компјутери и документација во рамките на истрага поврзана со финансиски трансакции и сомневања за поврзаност со тероризам.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nezavisne.com/novosti/ex-yu/Policija-na-tragu-celija-Al-Kaide-u-Skoplju/23235 |title=Policija na tragu ćelija Al Kaide u Skoplju |publisher=Nezavisne novine |date=11 мај 2008 |language=српски |accessdate=31 август 2026 }}</ref> Халими ги негирал наводите дека бил поврзан со терористички организации и изјавил дека се спротивставува на тероризмот и насилниот екстремизам.<ref name="AJB2012" /> Во 2012 година „Ал Џезира Балканс“ објавила дека обвинувањата за негова поврзаност со Ал Каеда биле отфрлени со судски одлуки и дека претходно одземените материјали биле вратени.<ref name="AJB2012" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Родени во 1971]] [[Категорија:Исламски теолози]] [[Категорија:Албанци во Северна Македонија]] 2txhgynnpdzo7mrcglecfh8kbv3fnol Криминални умови 0 757512 5622285 5149580 2026-08-31T17:06:27Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622285 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Criminal Minds - Evolution logo.svg|мини|Лого на филмот]] '''''Криминални умови''''' е американска [[полициска процедурална драма]] која за првпат се појавува на 22 септември 2005 година на [[CBS]]. Низ серијата се проследува тим кој прави профили од [[Единицата за анализа на однесувањето]] на [[ФБИ]] (ЕАО) со седиште во [[Квантико]], Вирџинија. ЕАО е дел од [[Националниот центар за анализа на насилен криминал на ФБИ]]. Криминални умови се разликува од другите процедурални драми со тоа што се фокусира на криминалецот наместо на самото кривично дело. Шоуто е во продукција на Марк Гордон куќата со [[CBS Television Studios]] и [[ABC Studios]]. Оригиналниот наслов за ''Криминални Умови'' е ''Квантико'' и пилотот е сниман во Венкувер. Во сценариото за Квантико, Џејсон Гидеон е именуван како Џејсон Донован. Во октомври 2009 година CBS објави дека [[Legacy Interactive]] ќе создаде [[видео игра]] врз основа на шоуто. Играчите ќе треба да истражуваат места на злосторства да бараат докази за да помогнат да се решат мистериозните убиства. Играта треба да излезе на почетокот на 2011 година. ==ПОЗАДИНА== Првично, серијата се фокусира на [[Џејсон Гидеон]] ([[Менди Патинкин]]), [[Арон Хочнер]] ([[Томас Гибсон]]), и останатите од Единицата за анализа на однесувањето, во понатамошниот текст именувани како тимот ЕАО. За првата сезона, тимот е составен од [[Ел Гринавеј]] ([[Лола Глаудини]]), [[Дерек Морган]] ([[Шемар Мур]]), [[д-р Спенсер Рид]] ([[Метју Греј Гублер]]), [[Џенифер Џареу]], исто така позната како Џеј Џеј, ([[ЕјЏеј Кук]]), и [[Пенелопе Гарсија]] ([[Кирстен Фангснес]]). Кога серијата имаше премиера, Фангснес не беше во редовната екипа, туку се појавуваше како гостин. За време на втората сезона, Ел Гринавеј заминува по шестата епизода и е заменета во деветтата епизода во истата сезона со [[Емили Прентис]] ([[Пеџет Брустер]]). На почетокот од третата сезона, Џејсон Гидеон заминува по втората епизода и по неколку епизоди е заменет со [[Дејвид Роси]] ([[Џо Мантења]]). За време на шестата сезона, Џеј Џеј заминува по втората епизода. [[Ешли Сивер]] ([[Рејчел Николс]]) е претставена, но не значително како замена за Џеј Џеј, повеќе само да го пополни нејзиното место по заминувањето. Исто така, понатаму во шестата сезона, Емили Прентис ја напушта серијата, без никаква најавена замена. ЕјЏеј Кук се враќа во шоуто да учествува во последната епизода на Брустер, најавен како „специјален гостин“. И глумците и членовите на екипата на шоуто беа едногласни во своето незадоволство за одлуката Кук и Брустер да го напуштат шоуто од страна на мрежата и глумците се надеваат дека нивните колеги ќе се вратат наредната сезона. На 15 април 2011 година беше најавено дека Еј Џеј Кук потпишал договор за враќање во серијата како редовен глумец на крајот од шестата сезона и за почетокот на седмата сезона и CBS имаат опција за договорот на Пеџет Брустер – доколку нејзиниот нов пилот договор пропадне- да и дадат шанса и таа да се врати. Томас Гибсон и Шемар Мур засега не се потпишани за седмата сезона. Преговорите и за двајцата сè уште се во тек. Во шоуто како и во овој текст, се користи терминот "unsub" за да се опише криминалец, што значи „непознат субјект“. {| class="wikitable" |- ! Сезона !! ФБИ Шеф на Единицата !! Помлад НСА !! Надзорен специјален агент !! Надзорен специјален агент !! Текст на наслов !! НСА- односи со јавноста !! Технички аналитичар !! Помлад ФБИ агент |- | 1 || Арон Хочнер (Томас Гибсон) || Џејсон Гидеон (Менди Патинкин) || Дерек Морган (Шемар Мур) || Ел Гринавеј (Лола Гаудини) || Д-р Спенсер Рид (Метју Греј Гублер) || Џенифер Џеј Џеј Џуреу ( Еј Џеј Кук) || Пенелопе Гарсија (Кирстен Фангснес) || Празно |- | 2 || || || || Емили Прентис (Пеџет Брустер) || || || || |- | 3 || ||Дејвид Роси (Џо Мантења) || || || || || || |- | 4 || || || || || || || || |- | 5 || Дерек Морган (Шемар Мур) || || Арон Хочнер (Томас Гибсон) || || || || || |- | 6 ||Арон Хочнер (Томас Гибсон) || || Дерек Морган (Шемар Мур) || || Празно || || || |- | 7 || || || || Празно || || Џенифер Џеј Џеј Џуреу || || Ешли Сивер (Рејчел Николс) |} '''ЧЛЕНОВИ НА ЕАО ТИМОТ''' '''Надзорен специјален агент/ шеф на единицата Арон „Хоч“ Хочнер''' Игран од [[Томас Гибсон]], Хочнер е поранешен обвинител и првично е назначен во теренското биро на ФБИ во Сиетл. Тој е еден од најискусните агенти во ЕАО. Постојано се бори да балансира потребите на неговата работа со неговиот семеен живот, но неговата сопруга Хејли се разведува од него во третата сезона. Хејли понатаму во серијата е убиена од сериски убиец во бегство познат како „Косачот“, во петтата сезона. Откако ќе биде нападнат од Косачот на крајот од 4тата сезона и шпекулациите на Шефот на Одделот Штраус во врска со неговата способност да продолжи да го води тимот, Хоч му го предава водството на ЕАО на НСА Дерек Морган. Откако ќе го убијат Жетварот, Хочнер повторно е назначен за Шеф на единицата. '''Надзорен специјален агент/ Шеф на единицата за акција Дерек Морган''' Игран од [[Шемар Мур]], Морган е сигурен, самоуверен и често импулсивен карактер. Израснат од самохрана мајка, Дерек бил проблематично момче од Чикаго обвинет за малолетничка деликвенција. Тој бил спасен и обучуван од страна на човек кој подоцна е уапсен поради малтретирање на деца, Морган бил еден од неговите жртви. Откако се заинтересирал за фудбал, со стипендија го посетувал Универзитетот Northwestern. По ова, тој се приклучил на одделот за бомби во Полицискиот Оддел на Чикаго, а оттаму се префрлил во ЕАО. Тој е унапреден во одговорен на ЕАО, привремено, од Шефот на одделот Хочнер, поради шпекулациите дека Штраус имал намера да го раздели тимот бидејќи таа се сомневала во неговите способностите за водење. Морган се согласува, под еден услов„ сè ќе се врати во нормала“, откако ќе го уапсат Фојет. Хочнер се враќа во ЕАО на помала функција, но по смртта на неговата бивша жена Хочнер си ја врати неговата главна улога како Шеф на единицата. Морган имапосебна врска со техничкиот аналитичар Пенелопе Гарсија и тие двајцата имаат единствена стенографија и шеги. На крајот од 5тата сезона, Морган е начекан во заседа и врзан додека му помагал на детективот Спицер да ги спасат неговата сестра и ќерка од Принцот на темнината. Во премиерата на шестата сезона, Морган брутално го убива Принцот на темнината во ледено сокриван бес и развива близок однос со ќерката на Спицер Ели. Откако Ели бега од згрижувачкиот дом во „Безбедно небо“ кој е смесена и се појавува во ЕАО да го бара Морган, тој и Гарсија ја пронаоѓаат нејзината мајка и им помага да се зближат. '''Надзорен специјален агент д-р Спенсер Рид''' Игран од [[Метју Греј Гублер]], Рид е најмладиот член на ЕАО. Тој е гениј кој на 12 годишна возраст го завршил државното средно училиште во Лас Вегас и има докторати по математика, хемија и инжинерство како и магистратури по психологија и социологија и од четвртата сезона работи на магистратура по филозофија. Познато е дека тој има коефициен на интелигенција од 187, повисок и од Алберт Ајнштајн, може да чита 20 000 зборови во минута и има ејдетска меморија. Рид се приклучил во ФБИ во 2004 година. Повеќето од членовите на тимот се заплашени од неговото продлабочено знаење. Тој вообичаено е претставуван како „Д-р Рид“, за разлика од другите агенти кои се претставувани како „надзорен специјален агент“. Намерата за ова, како што објаснува агент Хочнер во пилот епизодата, е да се создаде респектабилен прв впечаток за Рид, да се одбегнат пресудите за неговите години. Тој е кум на синот на Џареу, Хенри. За време на втората сезона, тој е киднапиран од неидентифкуван субјект кој го дрогира д-р Рид со дилаудид замешан со неименуван халуциноген. Како резултат на тоа, Рид за кратко станува зависен на аналгетикот дилаудид, но подоцна се излекува откако ќе посети неколку состаноци за поддршка на зависниците специјално за членовите на заедницата за спроведување на законот. Во шестата сезона, тој размислува со тоа што неговата мајка му го кажала за неговото детство и открива дека татко му го напуштил семејството откако мајка му доживеала нервен слом. Неговата мајка е болна од шизофренија и е сместена во ментална установа во Лас Вегас. '''Технички аналитичар Пенелопе Гарсија''' Игран од [[Кирстен Фангснес]], Гарсија е компјутерскиот техничар на тимот во седиштето на ЕАО во Квантико. Таа не е Латиноамериканка како што се чини од нејзиното презиме, Гарсија е презимето на нејзиниот очув. Таа ги изгубила и двајцата родители на многу мала возраст и оттогаш живее „од мрежата„ како компјутерски хакер. Гарсија се приклучила во бирото со тоа што привлекла внимание на себе откако не легално пристапила кон дел од нивната опрема и и понудиле опрема во замена за затворска казна. Најчесто таа го поддржува тимот од нејзината компјутерска лабораторија од Квантико, но повремени им се придружува на локации каде нејзините вештини можат да се искористат на терен. Таа ужива флертувачка врска со НСА Морган, често впуштајќи се во шеги од сексуална природа, кога тој се јавува за информации. Таа е погодена од огнено оружје од неидентификуван субјект кој прво ја шармира и ја однесе на состанок. Таа му е кума на синот на Џареу, Хенри. За време на шестата сезона. По заминувањето на Џеј Џеј, Гарсија се обидува да биде врска со јавноста и да ја пополни улогата на Џеј Џеј. Хоч и Гарсија се согласуваат дека најдобро ќе биде обврските да ги поделат помеѓу членовите на тимот. '''Надзоре специјален агент/ односи со јавноста Џенифер Џеј Џеј Џареау''' Игран од [[ЕјЏеј Кук]], Џареау играше како врска на томот со медиумите и агенциите на локалните полиции. Таа е во врска со [[Вилијам ЛаМонтање]], полициски службеник во [[Њу Орлеанс]] и тие двајцата имаат син, Хенри. На почетокот од шестата сезона, Џареау беше принудена да прифати унапредување во Пентагон поради што мораше да замине од тимот, иако Шефот на единицата Хочнер рече дека се надева дека во иднина таа ќе се врати во ЕАО. Џеј Џеј се врати во епизодата насловена како „Лорен“ да му помогне на тимот на да пронајде агетката Прентис. Таа уште еднаш ќе се врати во финалето на шестата сезона, пред повторно да се врати како постојан член во седмата сезона. '''Надзорен специјален агент Дејвид Роси''' Игран од [[Џо Мантења]], Роси е искусен профилер кој веќе еднаш работел во ЕАО во нејзините почетоци, тогаш се пензионирал порано за да пишува книги и да држи предавања за криминалните анализи, сè додека не волонтирал да се врати кратко по заминувањето на Гидеон. '''Кадет во ФБИ Ешли Сивер''' Игран од [[Рејчел Николс]], Сивер е кадет на обука во Академијата на ФБИ во Квантико. Таа го следи тимот на ЕАО да им помогне во истрагите за убиства во затворени заедници. Таа е избрана поради нејзината уникатна позадина, нејзиниот татко беше ужасен сериски убиец кој уби многу жени пред да биде фатен од ЕАО. На почетокот, Шефот на единицата Хочнер ќе ја направеше специјалец, консултант на тимот за една ситација, но Роси и дозволи да ја заврши нејзината помошна обука со тимот, под надзор на НСА Прентис. Во „Со вакви пријатели“ таа дипломира на Академијата и беше примена во тимот како „пробен агент“. '''Надзорен Специјален агент Џејсон Гидеон''' Игран од [[Менди Патинкин]], Гидеон е добро познат како најдобриот профилер на ЕАО. Пред почетокот на серијата, тој имал нервен слом откако испратил тим од шест агенти во склад во Бостон, каде сите бие убиени од бомба. На почетокот на серијата, тој се враќа на неговата функција по шест месеци медицинско отсуство која за тоа време ја вршеше Хочнер како Шеф на единицата. Гидеон има безбедносен сертификат и има обезбедено анализа на класифицирано однесување за ЦИА. Тој му е ментор на агентот Рид и иако е непишано правило дека членовите на тимот не треба да прават профили еден за друг, тој често им нуди морална поддршка и охрабрување на членовите на неговиот тим кога стресот од работата ќе ги нападне. По серија од емотивно напорни случаи и убиството на неговата пријателка Сара во неговата куќа од страна на сериски убиец во бегство, тој почнува да се чувствува истрошено. Последната капка прелева кога Шефот на единицата Хочнер е суспендиран на две недели од газдата на тимот, настан за кој Гидеон се чувствува одговорен. Тој се повлекува во неговата канцеларија и остава писмо за Рид, бидејќи знае дека тој е првиот кој ќе дојде да го бара. Кога Рид доаѓа во канцеларијата, ја наоѓа празна освен писмото на Гидеон, значката и оружјето. Гидеон последен пат е виден во Невада каде во еден ресторант и кажува на келнерката дека не знае каде оди и дека ќе знае кога ќе стигне таму, го напушта ресторантот и заминува. '''Надзорен специјален агент Ел Гринавеј''' Игран од [[Лола Гаудини]], Гринавеј првенствено била назначена за теренското биро на ФБИ во [[Сиетл]], [[Вашингтон]] и назначена во ЕАО како експерт во злосторство од сексуална природа. Нејзиниот татко бил полициски службеник во градот Њујорк, кој бил убиен за време на службената должност. Гринавеј доживува сериозна емотивна траума откако ќе биде застрелана од неидентификуван лик во првата сезона. Во првата епизода од втората сезона таа преживева и се враќа на должност, порано отколку што Гидеон и Хочнер би сакале. По неколку епизоди, сама за време на набљудувањето на еден осомничен сериски силувач, таа ладнокрвно го застрелува човекот. Локалната полиција смета дека било самоодбрана, но по ова Гидеон и Хочнер се сомневат во нејзините способности за профилер. Таа дава отказ, му ги предава значката и пиштолот на Хочнер, велејќи му дека со тоа не ја признава вината. '''Надзорен специјален агент Емили Прентис''' Игран од [[Пеџет Брустер]], Прентис е ќерка на [[Амбасадорката Елизабет Прентис]] (игран од [[Кејт Џексон]]). По заминувањето на НСА Ел Гринавеј од ЕАО, Прентис се појавува со документи кои ја назначуваат за ЕАО. Од прва изгледаше дека таа повлекла некои врски преку мајка и да го добие местото во тимот. Сепак, подоцна се дознава дека главниот директор на ФБИ одделот Ерин Штраус ја поставил таму за да има влијание врз тимот за подоцна да може да го потцени Хочнер. Пренти не се согласува да го направи тоа, велејќи дека порадо ќе даде отказ отколку да и помогне на Штраус. Таа одлучува да остане во ЕАО. Емили исто така течно зборува неколку јазици, како Арапски и Шпански и има познавање од Италијанскиот, но во 20тата епизода од втората сезона („Чест меѓу крадците“), дознаваме дека Емили загубила познавање од друг јазик кој и бил добро познат, Рускиот. Наводно таа е убиена додека Ијан Дојл ја држел како заложник во епизодата насловена како „Лорен“ во шестата сезона, но во последната сцена од епизодата се навестува дека таа ја преживеала средбата со Дојл. Џеј Џеј се среќава со Прентис (гледачите го гледаат само нејзиниот грб) во едно кафуле во Париз каде таа и дава три пасоши и сметка во банката да започне нов живот криејќи се од Дојл. '''Надзорен специјален агент/ односи со јавноста Џордан Тод''' Игран од [[Мета Голдинг]], Тод е лично избрана замена на Џареау да служи како директор за медиумите за време на породилното отсуство на Џеареу, од крајот на 2008 до почетокот на 2009 година. Тод порано служела во Одделот за борба против тероризмот на ФБИ, но ја следи Џаерау за обука само за еден ден пред да оди на породилно. Тод се слага добро со повеќето членови од тимот, дури и платонски флертува со Дерек Морган. Таа е особено блиска со Дејвид Роси, која напати е виден како ја советува додека работат на некој случај. Сепак, Тод неколкупати се судира со Шефот на единицата Арон Хочнер. Подоцна, таа е совладана од нејзините емоции за време на случајот за Убиецот по Автопати во Лос Анџелес. ==Придружни ликови== '''Хејли Брукс Хочнер''' Игран од [[Мередит Монро]], Хејли му беше средношколската љубов на агентот Хочнер и е негова сопруга и мајка на неговиот син Џек, роден кон крајот на 2005 година. Бракот на двојката е проблематичен, поради замерките на Хејли за тоа дека Хоч е повеќе посветен на неговата работа и на ЕАО тимот отколку на неговото семејство. Овој вторичен заплет напредува, и до крајот на втората епизода од сезона 3, Хејли се отселува, земајќи го и Џек со неа. Понатаму во сезоната, Хејли му доставува на Хоч документи за развод, кои тој одлучува да ги потпише без оспорување за да го зачува односот со син му. Понатаму, Хејли се спомнува повремено но не е видена повторно сè до првата епизода од сезона 5 кога Бостонскиот Жетвар го прободува Хоч и ја краде адресата на Хејли. Хејли и Џек набргу се пронајдени неповредени, но Хоч бара да се стават во заштитнички притвор, без тој да ја зне нивната локација за нивна заштита. Хоч станува опседнат од тоа да го изнесе Жетварот пред правда за да може да си ги види сопругата и синот повторно. Во епизода 9 од сезона 5, Жетварот го убива маршалот задолжен да ја чува Хејли, и ја намамува во домот на Хоч, велејќи и дека тој е замената и дека Хоч е мртов. Откако ќе се сретнат сами во куќата, тој ја принудува да му се јави на Хоч за тој да може да слушне како ги убива жена му и син му. Хоч му дава на Џек кодирана порака да се скрие и и кажува трогателно збогум на Хејли пред Жетварот да ја застрела. Хоч стигнува во куќата пред остатокот од тимот и започнува смртна тепачка со Жетварот. Тој го претепува до смрт и потоа го наоѓа син му жив на неговото скришно место. '''Д-р Диана Рид''' Игран од [[Џејн Линч]], [[Диана Рид]] е мајката на членот на ЕАО тимот д-р Спенсер Рид.исто како и нејзиниот син и таа има висок коефициент на интелегенција и негокаш била универзитетски професор по литература , но боледува од шизофренија и е хоспитализирана во саниториум во Лас Вегас, каде Спенсер ја сместил кога имал осумнаесет години. Нејзиниот сопруг Вилијам заминал пред нејзината дијагноза, поради неговата неспособност да се справи со нејзината болест и тој не можел да ја заштити откако таа била сведок на убиство. Таа е свесна кога е на лекови, но често запаѓа во регресија на нејзината универзитетска кариера. Диана поминувала многу време читајќи му на глас на Спенсер додека тој растел, а тој продолжува да и пишува писма секој ден. Таа е горда на нејзиниот син, но не гоодобрува ФБИ бидејќи е организација упавувана од владата и ги нарекува неговите колеги „фашисти“. Таа настапува во два случаи во првата и четвтата сезона. Во првата сезона, Рид се чувствува виновен што одбегнува да ја посети мајка му и го прави тоа во последната епизода додека изтражува еден непознат лик кој се нарекува Кралот на Рибарите. Спенсер дознава дека таа може даго идентификува бидејќи тој бил хоспитализиран со неа. Преку Диана, убиецот дознал за членовите на ЕАО тимот, што му овозможило на направи потрага по Светиот Грал со персонализирани индиции за секој од агентите да ја најдат девојката што тој ја киднапирал, која му е биолошка ќерка. Во сезона 4, додека НСА д-р Рид исражува киднапирање на момче, се дознава дека Диана е вмешана во сличен случај за сексуално нападнато и убиено момче. Спенсер е прогонуван од кошмари како пронаоќа мртво момче и преку нејасни детски сеќавања за кои не е сигурен дали се вистински, вклучувајќи и едно од неговиот татко, Вилијам, како гори нешто. Ова го води до сомневање дека тој го познавал момчето во неговото детство и дека Вилијам е убиецот. Излегува дека Диана била во кола со таткото на убиеното момче (семеен пријател) кога тој отишол во куќата на убиецот и го убил со бејзбол палка, по што имало крв и на нејзината облека. Облеката што ја горел татко му на Спенсер кога тој го видел, за да ја заштити. '''Директор на одделот на ФБИ Ерин Штраус''' Игран од [[Џејни Аткинсон]], таа му е директниот надзорен на Шефот на ЕАО. Нејзиното искуство во ФБИ лежи во администрација и таа никогаш не била на терен, сè додека не го придружувала тимот во Милвоки во втората епизода од третата сезона ( „во име и крв“). Таа мисли дека тимот на Хоч не е организиран и таа му се заканува на тимот. Хоч смета нејзиното непријателство кон него се должи на тоа што таа го гледа како закана за нејзин напредок во ФБИ. Таа ја поставува Емили Прентис во тимот да ја замени Ел Гринавеј во почетокот на сезона 2, потоа се обидува да ја искористи Прентис како нејзин шпион во тимот, без да ја крие нејзината намера „да го уништи Хоч“. Прентис одбива и наместо тоа накратко дава отказ. Тогаш Штраус користи ситуација каде Хоч и Гидеон нема добро да се справат со еден случај како изговот да го суспендира Хоч на две недели од ЕАО очекувајќи истрага за неговите методи. Откако самате ќе се увери како работи тимот (додека го гонат серискиот убиец од Милвоки Џо Смит), Штраус на крај се откажува од намерата да го тргне Хоч од ЕАО или да организиран нов тим. Наместо тоа, таа јасно им кажува ниту еден член на тимот да не очекува унапредување на повисока функција во ФБИ. Сепак, по една сезона, на Морган му е понудено да го води теренското биро во Њујорк, со што ја става во прашање нејзината моќ. Тогаш таа го користи тоа што Хоч е избоден од Џорџ Фојет (познат како Бостонскиот Жетвар) во првата епизода од сезона 5 („без лице, без име“) да го принуди Хоч да се откаже од функцијата, да биде преместен или отпуштен. Хоч одлучува да се откаже и да го унапреди Морган, надевајќи се дека оваа внатрешно унапредување барем ќе го задржи тимот заедно. Морган се согласува, но вели дека ќе служи на таа функција само додека не го фатат Џорџ Фојет (епизода 5 сезона 5, „од лулка до дупка“). Штраус ја води истрагата во 100та епизода во инцидентот со Хоч и Џорџ Фојет. Тимот се однесува непријателски кон неа (најмногу Морган и Роси) и иако се чини дека е против Хоч, на крајот покажува сочувство за него и го ослободува од секакви обвиненија. Таа подоцна се појавува во воведот за Криминални умови: Сомнително однесување, епизода 18 сезона 5 („Борбата“). Таа прво му се јавува на Хоч за статусот на истрагата. Тогаш НСА Сем Купер го бара тлефонот и разговара со неа. Тие разговараат на кратко за да се следат нејзините наредби и да се истражува случајот. Кога му кажува да се врати, тој одбива. На крај, таа и кажува на Купер кон крајот од епизодата да се качи на авион со Хоч и неговиот тим да се врати на работа, велејќи дека има еден куп случаи за нив. Уште еднаш во сезона 6, Штраус докажува дека се грижи само за себе и за изгледот во агенцијата, принудувајќи ја Џеј Џеј да прифате унапредување во Пентагон (против желбата на Џеј Џеј). '''Детектив Вилијам ЛаМонтање помладиот''' Игран од [[Џош Стјуарт]], детектив [[ЛаМонтање]] за првпат е виден во епизода 18 сезона 2 („Џоунс“) како детектив од Њу Орлеанс кој истражува случај на сериски убиец кој првенствено бил на татко му. Детектив Вилијам ЛаМонтање, постариот , бил детектив кој напреднал многу во случајот пред да биде убиен во ураганот Катрина. Се сметаше дека и убиецот ја имал истата судбина, но кога с појавиле докази кои укажувале на спротивното, детективот ЛаМонтање го презеде случајот користејќи ја работата која ја завршил татко му и еден доказ кој татко му го врежал на ѕидот, кратко пред да умре. Детективот ЛаМонтање, помладиот се јавил во ЕАО да му помогнат и на крај заедно успеале да го фатат убиецот. ЛаМонтање, помладиот, повеќето од времето на случајот бирал да работи во близина на агент Џареау. Во епизода 17 сезона 3 („во топлина“), беше откриено дека тие биле заедно повеќе од едан година и во наредната епизода („преминувањето“), Џеј Џеј му се јави на Вил да му каже дека е бремена со негово дете. На крајот од третата сезона Вил се појави во градот Њујорк додека тимот работеше на случај, нудејќи и брак и велејќи и на Џеј Џеј дека тој е подготвен да се откаже од значката, да се пресели во Вирџинија и да го одгледува нивното бебе. На почетокот од сезона 4, Вил се преселил во Вирџинија и очигледно седи дома и го гледа нивниот син, Хенри. Џеј Џеј, сè уште, канонски ја нема прифатено понудата за брак, но тие размениле прстени на кои е впишан датумот на раѓање на Хенри. Тој накратко се појавува на 100та епизода каде заедно со Џеј Џеј земаат лекови за Хенри, како и „Робот на должноста“, каде ги придружува Џеј Џеј и тимот на погребот на Хејли. '''ФБИ технички аналитичар Кевин Линч''' Игран од [[Николас Брендон]], Кевин за првпат се појави во епизода 9 сезона 3 („Пенелопе“) во која требаше да го истражува компјутерот на Гарсија за да дознае кој ја застрелал. Кевин му прати на тимот видео во живо предупредувајќи ги дека виновникот е во седиштето на ЕАО. Тој беше импресиониран од компјутерските вештини на Пенелопе, а чувството беше обострано. На крајот од епизодата Гарсија и Кевин се запознаа и оттогаш тие двајца се во романтична врска. Иако Гарсија накратко се грижеше да не ги наруши правилата на ФБИ против спријателување откако ќе биде „фатена на дело“ во нејзината куќа од страна на Роси во епизода 14 сезона 3 („оштетен“), нејзините грижи се залудни. Кевин често ја посетува ЕАО да минува време со Гарсија и се чини дека со цело срце е прифатен од останатите членови на тимот. Во епизода 23 сезона 2 („Убиец на патишта“), тој и кажува на Гарсија дека аплицирал за подобро платена работа во НСА, и и ја прашува дали таа е подготвена да се пресели со него ако ја добие работата. Гарсија не можеше да се одлучи, накрај му кажа на Кевин дека ЕАО е нејзиниот дом и мисли дека не може да ги напушти. Тогаш Кевин и кажва дека позицијата во НСА е повлечена, поради проблеми во безбедноста. На Пенелопе и се испушти дека „секако немаше да бидеш среќен во Карачи“, укажувајќи дека таа го хакирала системот на НСА да дознае за работата. Меѓутоа, Кевин не изгледа вознемирен поради тоа, а нивната врска, како што изгледа, сè уште е јака. Во петтата сезона кога тимот е принуденда остане во Б&Б со ограничен број на соби, поради што Морган и Пенелопе мора да останат во иста соба, Кевин и кажува на телефон дека е љубоморен и дека Морган треба да „го чува пиштолот во футролата“. Накратко се појавува во 100та епизода каде и помага на Пенелоре да го бара Фојет. Кевин исто така и помага на Пенелопе во епизода 4 сезона 6 („компромитирачки позиции“). =='''Важни или периодични непознати ликови'''== '''Френк Бреиткопф''' Игран од [[Кит Карадин]], [[Френк Бреиткопф]] е психопат со прирачник. Тој не е способен да чувствува сочувство кон другите, ниту пак да чувствува вина или грижа на совест и не признава вина за неговите дела. Како други од неговиот тип, тој е многу интелигентен, манипулант и нарцисоиден. ЕАО открива дека секогаш патува на исток и запад по истиот автопат и сите негови жртви биле по неговата рута. додека истражуваат серија убиства, Гидеон и Морган го среќаваат Френк во далечен ресторант во Невада. Френк е заинтересиран за името на Гидеон и му објаснува што значи на митолошки термини. Тој му вели дека Џејсон доаѓа од Грчкиот збор кој значи „да исцелува“ и Гидеон е Израелец кој ги повел неговите луѓе против Мидијаните. Френк се прашува што неговите родители планирале за него. Тогаш им објаснил дека Френк доаѓа од германскиот збор за „прободува“. Двајцата агенти се идентификувале и побарале да им каже каде е „таа“ – Шериф Дејвис. Френк им рекол дека ќе оди да си го доврши милкшејкот. Гидеон го прашал Френк дали сака да знае како го пронашле. Во меѓувреме, полициски коли го обиколиле ресторантот. Преку ретроспективи, тимот сфаќа дека Френк е во градот поради неоја жена по име Џејн, потенцијална жртва која ја добила почитта на Френк со тоа што не покажувала страв кога пред многу години тој ја киднапирал. Тој се заљубил во неа и поминувал низ градот секогаш кога бил во областа само за да ја гледа и да и остави подарок – ветерни ѕвончиња направени од човечки коски. Морган и Гидеон го вадат Френк надвор од ресторантот. Локалните власти ги пречекуваат, вклучувајќи ја и Шериф Дејвис, која била пронајдена во куќата на Џејн. Френк му кажува на Гидеон дека ако му дозволат да избега со Џејн, тој ќе ја открие локацијата на автобус полн со деца кои ги киднапирал. Гидеон е скептичен, но на крај верува дека Френк нема да ги повреди децата. Гидеон ги носи нив двајцата до пустината и Френк му кажува дека децата се околу два километри на запад. Гидеон им дозволува да заминат, го пронаоѓа школскиот автобус и бара засилување. Тие ги следат спатките на Френк и Џејн во пустината, каде тие исчезнуваат. Гидеон изјавува дека „ ќе ги пронајдеме“. Френк се појавува понатаму во сезоната во Мериленд, каде живее Гидеон. Френк продолжува да се подигрува со него, оставајќи трага од жртви зад себе со што го предизвикува Гидеон да го фати. Тој дури успева да ја убие девојката на Гидеон во неговиот стан, како и Ребека Брајант, ќерката и поранешен заложник на Рендал Гарнер. Гидеон дознава дека Френк сега ги убива сите жртви кои тој порано ги спасил, гневен од неговата девојка, Џејн, која го оставила. Кога тимот, заедно со Џејн, конечно го наоѓа и се соочува со Френк на железничката станица, Гидеон се појавува и интервенира. Тогаш Френк ја фаќа Џејн за зглобовите, и кажува дека ја сака и двајцата скоката на блиската железничка пруга и еден воз ги убива. Гидеон ја напушта ЕАО на почетокот од сезона 3, поради убиството на неговата девојка од Френк. '''Тобиас Хенкел''' Игран од [[Џејмс Ван Дер Бик]], Тобиас имал среќно растење и бил одличен ученик. Кога мајка му го напуштила татко му, Чарлс, за друг маж, тој станал насилен кон Тобиас, цитрал делови од Библијата и ја користел како прирачник за казна. Еднаш Чарлс му ставил жиг со крст на челото на Тобиас со црвена вџашена маша. Во друга прилика, тој го „крстил“ Тобиас речиси давејќи го во кадата. Исто така го носел на лов против негова волја. Подоцна, Чарлс сериозно се разболел, за на крај да му нареди на Тобиас да го убие за да стави крај на се. Тобиас се побунил што Чарлс го сфатил како чест спрема него. На крајот, Тобиас го убил и го ставил неговото тело го огромен подвижен фрижидер под нивната куќа. Додека татко му бил сè уште жив, Тобиас се навикнал на дрогата дилаудид и ја мешал со психоделични апчиња. Подоцна се пријавил во Анонимни зависници од дрога и со помош на неговиот спонзор се исчистил. Зависноста од оваа дрога, комбинирана со дилемата за убиството на татко му, предизвикале умот на Тобиас да се распрсне и да се подели на три различни персоналитети: неговиот, на татко му како начин да го зачува жив и онаој на Ралф, бездушен ангел настроен кон извршување на божјата волја. Во одреден период, тој се вработува како техничка поддршка и ќе ја користи работата да добие пристап до веб камерите на потенцијалните жртви. Тобиас за првпат е виден во куќата на двојка која „Рафаел“ решил да ја убие поради нивното претерано богатство. Додека чекал другата двојка која е присутна во куќата да замине, персоналитетите на Тобиас и Рафаел се расправаат за нивното право да го извршат убиството, но ликот на Тобиас веднаш се предава. Кога втората двојка си заминува, Тобиас влегува во куќата веднаш штом тие се качуваат горе. За да следи, личноста на Тобиас презема контрола и тој се јавува на 911, во паника навестувајќи му на операторот за претстојната несреќа на двојката, пред личноста на Рафаел да преземе контрола и Тобиас истрчува нагоре да ги убие и ја снима цела сцена. Смртта на двојката води до викањето на ЕАО. Тобиас подоцна е виден како гледа низ камерата на гореспоменатат двојка, како што Морган гледа низ местото на злосторството. Кога прегледите од поставеното видео од грозоморното убиство не се тоа што тој очекува, Тобиас подоцна влегува во домот на една жена која „Рафаел“ одлучува да ја убие бидејќи тие виделе преку камерата како таа врши прељуба. Се јавува на 911 како Рафаел и Тобиас мирно им кажува на операторите на 911 што планира да направи и потоа се качува горе.кога ЕАО пристигнува го пронаоѓа мажот со кој жената изневерувала и жената исчезната. Подоцна, ЕАО пронаоѓа поставено видео со жената како ја држи затворена и тие гледаат беспомошно како ја парпарчуваат три кучиња. Еден од локалните полицајци ги препознава кучињата од друг случај во кој некој човек, Тобиас, бил сведок. Џеј Џеј и Рид одат кај Тобиас да го испрашат, но тој не има дава доволно информации и го кани Рид внатре во куќата на чуден начин. Кога Рид ги забележува камерите на Тобиас, тој сфаќа дека тој е виновникот и тој и Џеј Џеј се разделуваат кога Тобиас бега. Џеј Џеј влегува внатре во блискиот амбар каде се наоѓа како стои врз остатоците од жената прељубничка очи во очи со кучињата кои ја убија. Во меѓувреме, Рид, насред поле со пченка, го слуша Тобиас како се расправа со личноста на Рафаел пред да си удри шамар, мислејќи дека Рафаел го удрил. Откако ја слушнал Џеј Џеј како вреска, Рид се обидел да истрча од полето, само за Тобиас да го надвладее и да го држи со пиштол на глава. Рид во шок гледа како Тобиас и Рафаел повторно се караат. Остатокот од ЕАО тимот пристигнува на фармата на Хенкел да ја пронајде Џеј Џеј во амбарот трауматизирана зад боксовите со трите кучиња, кои таа ги застрелала, но нема ни трага ни глас од Тобиас и од Рид. Тие поставуваат база на фармата да започнат да ги истражуваат компјутерите, откако сфатиле дека тие се извор во живо за време на убиствата. Тие исто така сфаќаат дека Тобиас го зел Рид, но не знаат каде. Подоцна Тобиас е виден како го вози неговиот камионет со онесвестениот Рид на подните штици, присеќајќи се на времето кога татко му го носел на лов против негова волја. Тогаш намерно застанува и прашува за насока, оставајќи огромен доказ на кој знае дека полицајците ќе загризат. Потоа вози во спротивната насока, ефикасно губејќи ги сите кои можеби го следат. Кога Рид се освестува, ноќе е и тој седи на дрвен стол насред стара колиба. Неговите зглобови се во лисици нпред со кожена лента меѓу нив за да го наведнува на столот. Тој е соочен со Тобиас, кој го чекал да се разбуди. Откако се претставил со личност на Рафаел, тој веднаш му покажува еден куршум, нарекувајќи го „Божја волја“. Тобиас го става куршумот во неговиот револвер и го врти буренцето, нишани кон Рид и го повлекува чкрапалото. Празно е. Веќе е ден кога Тобиас се враќа во колибата со дрва за огрев собрани од земјата. Рид сфаќа од една промена дека тој не е ниту Рафаел ниту Тобиас и се обидува да го ублажи падот кога Рид е обвинет дека лаже. Рид го негира ова, вели дека тој ниту лаже ниту е грешник. Гневен, Тобиас му го соблекува чевлите на Рид и еден чорап и го мачи Рид за да извлече признание за грев од него. Ова е првиот чекор кон оправдувањето на гревот за Тобиас: откако ќе се признае гревот, грешникот може да биде погубен. Обидите на Рид да го избегне неизбежното со цитирање на делови од Библијата не успеваат, само го добива одговорот „и ѓаволот знае да чита, исто така“. Кога личноста на Тобиас презема контрола, тој се обидува да му ја намали болката на Рид и го инјектира со дилаудид. Дрогата предизвикува Рид да има ретроспективи од детството. Подоцна, Тобиас, со личноста на Рафаел, убива уште едан двојка во нивниот дом, и пак се враќа во колибата. Со личноста на Чарлс тој поставува камера и го тепа Рид, и им го праќа видеото на остатокот од ЕАО тимот во домот на Тобиас. Тогаш Тобиас го бутка Рид на земјата, сè уште врзан на столот. Како резултат, Рид почнува да се грчи и не може да дише. Личноста на Тобиас повторно презема и го оживува Рид. Тој (овојпат како Рафаел) го споредува ЕАО тимот со седумте Архангели од книгата за Откровение во Библијата. Тој му наредува на Рид да одбере еден од неговите колеги да умре. Рид го бира Хоч, нарекувајќи го класичен нарцис и погрешно ситира стих од Генезиз за да му прати на тимот насоки за тоа каде се наоѓа. Рид тогаш се присеќа како ја испратил мајка му во клиниката. Тобис, сè уште како Рафаел, му вели дека тој не ја почитувал мајка му и прекршил еден од Заповедите. Тобиас го влечка Рид до гробишта и го тера да си го ископа сопствениот гроб, но е прекинат од доаѓањето на ЕАО, кои сфатиле каде Тобиас го држи Рид преку неговата порака. Откако сфатил дека тие се таму, Рид се преправал дека е премногу слаб да го копа гробот, што предизвикало фрустрации кај Тобиас, како и личноста на Чарлс повторно да се појави и да ја земе лопатата од рацете на Рид, нарекувајќи го слаб. Тогаш, кога вниманието на Чарлс е одвлечено, Рид му го зема пиштолот. Чарлс, кој очигледно не знаел дека трите личности не се одделни луѓе, му рекол на Спенсер дека не може да ги застрела сите бидејќи има само еден куршум во пиштолот што го држи. Сепак, Рид, знаејќи ја грешката на таа изјава, го повлекува чкрапалото. Личностите на Чарлс и Рафаел беа убиени веднаш, само Тобиас имаше време да му се заблагодари на Спенсер што ги убил и се надевал дека еден ден тој повторно ќе се види со неговата мртва мајка. И Спенсер имал време да се извини за тоа што се случило. Пред да замине, Рид го зема дилаудидот на Тобиас што на крај го води до зависност од дрога '''Џорџ Фојет, „Жетварот“''' Игран од [[К, Томас Ховел]], првпат е виден во сезона 4 епизода Сештојад. Десет години порано, Хоч и локален детектив по име Шонеси гонеле убиец познат како Бостонскиот Жетвар, кој секогаш носел маска и црна облека и убивал двојки ноќе по автопатите во Бостон. Помеѓу 1995 и 1998 година, тој нападнал 21 човек, од кои само еден преживеал, сè додека Шонеси не направил договор со него да прстане да го гони, кој бил успешен. Како резултат, ФБИ, бидејќи никогаш не направиле работен профил, не можел да го фати. Хоч и неговиот тим се повикани во Бостон бидејќи Шонеси умира и знае дека неговата смрт ќе го натера Жетварот повторно да почне да убива, што се покажало точно таа ноќ. Џорџ Фојет се претпоставува дека е единствената преживеана жртва на Жетварот. Роси и Хоч го посетуваат да добијат информации. Тие му нудат заштита, но тој одбива да дозволи нападот на Жетварот да го истера од Бостон. Хоч добива повик во неговиот хотел од Жетварот, која му го нуди истиот договор што му го понудил на Шонеси. Хоч го откачува, и во гнев, Жетварот влегува во блискиот автобус и ги убива сите во него. Кога тимот пристигнува на местото на злосторството, тие ги наоѓаат трите адреси на Фојет испишани со крв на прозорците. Тимот тогаш брза на последната адреса на Фојет, каде Морган е онесвестен од Жетварот. Тој исчезнува, но пред тоа му ја зема значката на Морган и остава куршум да се шегува со него. Откако Морган се освестува, тимот наоѓа огромна количина од крвта на Фојет. Се чини дека Фојет е убиен од Жетварот, но неговото тело не е пронајдено. Гарсија ги прегледува записите на Фојет и дознава дека тој бил учител на замена во средно училиште, но бил отпуштен поради сексуален напад врз девојче. Тогаш Хоч се присеќа на поранешната изјава на Фојет за смртта на неговата свршеница: „Дали знаеш колку време треба да избодиш некого 67 пати?“ врз основа на обвинението за сексуалниот напад и тоа што знае премногу детали за убиството, Хоч заклучува дека Фојет е Жетварот и дека тој самиот се избодел за да ги измами истражителите. Еден новинар кој пишува роман Вистински Злостор за Жетварот се среќава со Фојет на претходно непозната четврта адреса, која Гарсија ја пронаоѓа преку мобилниот телефон на новинарот. Џорџ Фојет тогаш му го открива неговиот вистински идентитет на неосомничениот новианар, гневен бидејќи тој напишал дека Жетварот е или мртов или во затвор. Додека го држи на нишан новинарот, ЕАО влегува во куќата и го апси Фојет без инциденти. Сепак, додека е во затвор, тој си нанесува отворена рана на неговата рака и прави да изгледа дека повраќа крв. Кога е однесен во амбулантата, тој бега од затворот. Фојет подоцна се појавува во сезона 4 епизода („... И се врати“), кога го изненадува Хочнер со пиштол на чело во неговот стан, велејќи „Требаше да се созласиш на договорот.“ Се слуша истрел и епизодата завршува. Во премиерната епизода од сезона 5 („Без лице, без име), кога Хоч не се појавува на работа, Прентис оди во неговиот стан да провери. Таа наоѓа лочка од крв и куршум во ѕидот. Кога се јавува во Ургентен центар, дознава дека некој оставил „ФБИ Агент Дерек Морган“ иако се знае кај е, што значи дека Жетварот го оставил Хочнер во Болницата и му дозволил да живее. Преку ретроспективи, се открива дека Фојет пукал во ѕидот до Хочнер. Хоч се обидел да го собори, но Фојет поберил во борбата. Тој го избодел Хоч 9 пати, но на начин само да го повреди. Кога Хоч се буди, размислува дека Фојет го оставил да живее бидејќи тој има намера да оди по Хејли и Џек. ЕАО тогаш упаѓа во станот на Хејли, каде ги наоѓаат неа и Џек неповредени. На крајот од епизодата, Хочнер го става неговото семејство под заштита на услугите на Федерален Маршал. На крајот од сезона 5 епизода „надмудрен“, се открива дека Фојет му праќал писма на Карл Арнолд познат како Лисицата, сериски убиец кој Хоч и тимот го затвориле во сезона 1. Во наредната епизода, „100“, тимот повторно му влегува во траг на Фојет откако откриле псевдоним, Питер Реја, кој Фојет го користел да купи лекови против болка во една аптека во областа. Тие го наоѓаат неговиот стан и упаѓаат, но дознаваат дека тој веќе заминал, и носи неколку пиштоли. Тие одат во домот на Сем Казмајер, Маршалот кој е задолжен да ги чува Хејли и Џек, каде тој е застрелан 3 пати, му фалат 2 прсти и бил оставен да умре од страна на Фојет. Пред да умре, тој открива дека Фојет го зел неговиот телефон и и се јавил на Хејли, претставувајќи се како Маршал и и рекол дека Хоч е мртов и дека таа треба да се премести. Тој успева да ја однесе во нејзината куќа. Хоч го сфаќа тоа и оди таму да ги спаси. Фојет ја тера Хејли да му се јави на Хоч и тогаш таа сфаќа дека е во опасност. Хоч успева да му каже на Џек со кодови да се скрие во еден ковчег додека тој не дојде. Хоч стига дома прекасно за да ја спаси неговата жена и го наоѓа Фојет како се крие зад една завеса. Тој го пука Фојет неколкупати во градите, кој носи непробоен елек. Следува борба помеѓу Хочнер и Фојет. Хоч го соборува Фојет на земјата и го удира додека тој не се предаде. Сепак Хочнер, обземен од болка и бес, го претепува Фојет до смрт на подот на горниот спрат, каде неговиот тим го наоѓа, скршен од болка као сè уште го тресе трупот на Фојет. Морган го тргнува Хоч од Фојет и на кратко го теши, велејќи му дека е готово. Шефот на одделот Ерин Штраус го нарекува настанот „крвопролевање“. '''Били Флин, „Принцот на Темнината“''' Игран од [[Тим Кури]], Били е роден во 1955 година во [[Јужна Каролина]]. Неговата мајка, Нора Флин, била проститутка која го ставала него во плакарот во спалната соба и го терала да гледа како таа има секс со нејзините клиенти. Таа повремено го наведувала и него на нив. Кога тој имал 13 години, тој конечно одлепил и пукал во неа и во некој клиент и ги убил, но прво ги натерал да молат за нивниот живот. Тој бил уапсен и обвинет, но бил пуштен од малолетничкиот притвор кога наполнил 18 години, никогаш не давајќи никаква изјава зошто ја убил мајка му. Во 1984 година, тој почнал да ограбува куќи низ [[Калифорнија]] (што коинцидира со првите познати убиства извршени од вистински сериски убиец Ричард Рамирес, кого изгледа дека Флин го имитира) и брзо екалирало во убивање на жителите во куќите како и ограбување. Тој напаѓал кога е темно, кога немало струја или тој самиот ја прекинувал струјата, ги малтретирал жртвите, ги силувал жените и ги убивал сите во семејството, обично оставал по еден член жив (освен ако немале повеќе деца, бидејќи никогаш не убивал деца), најчесто ги убивал со 44 револвер. По неколку убиства, тој заминал од Калифорнија и продолжил да убива низ САД. Во 2010 година (Нашиот најтемен час), по 26 години навидум неповрзани убиства, тој се вратил во Калифорнија откако дознал дека детективот Мет Спицер, еден од неговите преживеани, имал ќерка, Ели, и се чувствувал одговорен за неа бидејќи таа не би се родила доколку тој не го оставил Мет да живее. Откако се вратил во ЛА, тој започнал со рекреирање на неговите убиства пред да ја киднапира Ели и нејзината тетка, Кристин, и да ги однесе во домот каде ги убил родителите на Спицер. Бидејќи ЕАО ги дознал неговите цели, Дерек и Спицер одат во куќата додека другите се заглавени во сообраќај откако снемал струја насекаде во ЛА. Внтре, Флин го начекува Морган во заседа и го врзува. Кога пристигнува Спицер,Флин ја држи Ели на нишан, и го натерува СПицер да се предаде. Откако Дерек му ветува на Спицер дека тој немаше да дозволи ништо да и се случи на Ели, Флин го убива Спицер со еден куршум во градите и заминува, земајќи ја Ели со него. Ја однел во неговиот автомобил, убил уште една двојка по пат користејќи ја Ели како заложник и ја поделил неговата испревртена филозофија со неа, велејќи дека тоа што тој бира кој ќе живее а кој не го прави како Господ. Потоа убил моторист кој сакал да им јави на властите откако слушнал за неговиот автомобил на радиото. Тогаш Флин ја однел на нговата следна инвазија, обидувајќи се да создаде „тим“ со неа. Откако го убил таткото, тој дознал дека Ели го пратил еден од синовите кај комшиите да се јави на полицијата. Тие заминуваат и дознаваат жителите заедно се собрале надвор. Флин го краде семејниот автомобил и заминува со Ели. Кога ЕАО го дознава идентитетот на Били преку исечоци од весници за убиството на неговата мајка најдени во неговиот автомобил, тие го контактираат Флин така што Џеј Џеј разговара со него преку градскиот радиодифузен систем за итни случаи. Таа го потсетува дека тоа што планира да и го направи на Ели е исто тоа што мајка му му го правел нему и го потсетува дека тој е одговорен и може да одлучи да ја поштеди Ели од страдањето кое тој го искусил во неговото детство. Флин ја пушта Ели и зема двојка заложници во нивниот дом. Тој им се јавува на полицијата која е надвор и бара Морган да влезе, сам. Морган се согласува и се соочува со Флин. Кога тој кажува повеќе детали за смртта на мајка му, се сеќава колку се чувствувал олеснето кога ја убил и прашува дали тој тоа само го замислувал за да го направи нејзиното убисто полесно за прифаќање. Тој го прашува Морган дали верува во рај. За време на неговиот монолог, тој плаче. Морган го крева неговиот пиштол, бидејќи ја забележал намерата на Флин. Флин застанува и на нејасен начин го крева пиштолот – нишанејќи кон еден од заложниците – и брутално е заспрелан десет пати од Морган, неговите очи се превртуваат а устата му се отвора кога паѓа назад на креветот и умира. Ели е сигурна надвор и Морган го зема детето во раце, велејќи му дека е готово '''Ијан Дојл''' Мистериозна фигура од минатото на Емили Прентис, Дојл е водач на сепаратистичка завера ИРА и е сметан за многу опасен криминалец од Интерпол. Тој бил капетан во Армијата и подоцно го присвоил „Валхала“ како негов личен прекар. Кога Прентис отишла тајно да го фати, нејзиниот таен идентитет бил на дилер со оружје „Лорен Рејнолдс“. Таа пораснала многу блиску до него и тој дури и признал дека има син, Деклан. Во „ Тринаесеттиот Чекор“, Дојл избегал од политички затвор во Северна Кореја и бил „надвор од мрежата“. Потоа пребегал во Русија, избодел некој шофер за неговата кола. Во наредната епизода „Сетилна Меморија“, откако се вратила дома од работа, Прентис добива неколку повици на кои и исклучуваат на нејзиниот мобилен телефон од „Непознат јавувач“, што ја натерало да ги ислучи светлата и д седи на крајот од ходникот со пиштол. По враќањето дома следната вечер од случај, Прентис наоѓа анонимен подарок на налзиниот праг, кој содржи еден виолетов цвет. Таа се присеќава на мината тајна задача во Франција, за време на која таа работела во градината за да го надгледува Дојл. Дојл бил уапсен од Француската полиција, но пред тоа сфатил дека Прентис е таен агент. Откако сфатила дека виолетовиот цвет значи дека Дојл знаес каде живее таа, Прентис ја зема нејзината мачка и нејзината ташна и го напушта станот. Потоа таа назначува двајца поранешни колеги од Интерпол да го гонат. Во епизодата „Валхала“ кога серија убиства се случуваат околу областа на Вашингтон, Прентис знаеше дека тоа мора да е Дојл, кој убивал поранешни оперативци вклучени во неговото фаќање. Прентис сè уште не му кажала на нејзиниот тим дека таа е поврзана со Дојл бидејќи таа се обидувала да го спаси нејзиниот тим откако тој се заканил дека ќе ги убие ако таа каже нешто. Тсиа Мосели, една од колешките од Интерпол, е застрелана во главата од Дојл додека посетува некого и многу и требаше на Прентис да попушти и да се расплаче. Таа исто така дознава дека другиот нејзин Интерпол контакт, Клајд Истер, знаел повеќе за Дојл отколку што и кажувал на Емили и таа не можеше да му верува повеќе. По крајот на епизодата, Прентис погледна наоколу во собата на ЕАО во нејзиниот тим со солзи во очите бидејќи беше загрижена за нив, таа не сакаше да бидат повредени или убиени од Дојл поради неа затоа таа само се сврте и замина од ЕАО, без да погледне назад. За неа беше подобро да замине и еднаш и засекогаш да го реши ова со Дојл и тоа беше нејзиниот план. Во епизодата „Лорен“, Прентис се соочи со Дојл, наоѓајќи еден Ирски мафијаш и од него дознавајќи каде е Дојл. Кога таа го нападна нивниот автомобил, Дојл ја нападна и ја застрела во стомакот. Таа преживеа, бидејќи носеше панцир, но беше киднапирана. Како што ЕАО се приближуваше до зградата каде таа беше затворена, таа му откри на Дојл дека таа е одговорна за тоа што син му не е повеќе во неговиот живот. Таа покажа неколку слики од него и неговата дадилка убиени, слики кои биле користени од Северно Корејците да го испрашат додека бил затворен. Кога таа открива дека тој е жив некаде, Дојл бесно почнува да ја тепа. За време на тепачката, таа е прободена во стомакот со остар дрвен стап. Кога Дојл го слуша звукот од огнено оружје (Морган, придружен од СВАТ, пука во остатокот од неговите верни службеници), тој бега од зградата и не е виден до крајот на епизодата, што предлага дека тој повторно се крие. =='''Епизоди'''== Првата сезона оди од 22 септември, 2005 година до 10 мај 2006 година, а втората сезона од 20 септември 2006 година до 16 мај 2007 година. Третата сезона од серијата се емитува од 26 септември 2007 година до 21 мај 2008 година и беше прекината кон крајот на 2007 година од индустрискиот ВГА страјк. На 14 мај 2008 година, Криминални Умови беше обновена за четврта сезона, која одеше од 24 септември 2008 година до 20 мај 2009 година. Петтата сезона оди од 23 септември 2009 година до 26 мај 2010 година. Шестата сезона започна на 22 септември 2010 година и е закажано да заврши на 18 мај 2011 година. =='''Неочекуван профит'''== Неочекуваниот профит дебитира на 16 февруари 2011 година на [[CBS]]. =='''Телевизиско емитување'''== '''САД''' среда на [[CBS]] ударно време 21часот источна часовен појас /20 часот централна часовен појас '''Австралија''' среда 20:30 на [[Канал 7]] '''Нов Зеланд''' понеделник 20:30 на [[TV One]] '''Канада''' среда 21 часот [[EST]] на [[CTV]] и среди 21 часот на Канал за време на сезоната Американски идол. '''Велика Британија''' петок 21 часот на [[Sky LIVING]] '''Ирска''' понеделник 21 часот на [[RTE2]] '''Холандија''' среда на Вероника во 20:30 и 22:30 [[CET]] '''Франција''' во четврток или среда околу 22:35 за реприза и среда 20:45 за нови епизоди на [[TF1]] '''Германија''' во сабота околу 22:20 на [[SAT 1]] '''Латинска Америка''' во понеделник околу 21:00 на [[AXN]] '''Турција''' во среда околу 21:00 на [[DiziMax]] '''Сингапур''' вторник 23:00 на [[MediaCorp Channel 5]] '''Норвешка''' четврток 22:40 на [[TV2]] и понеделник и четврток 23:00 на [[TV2 Zebra]] (реприза) '''Македонија''' петок 21:30 на [[Fox Crime]] (2 епизоди) =='''ДВД изданија'''== CBS DVD ( дистрибуирани од Paramount) ги објави првите пет сезони на Криминални Умови на ДВД во Регион 1. Во Регионите 2 & 4, [[Walt Disney Studios Home Entertainment]] ( поранешно [[Buena Vista Home Entertainment]]) ги објави сезоните 1-5 на ДВД. Во Франција ДВД изданието ќе излезе на 2 март 2011 година {| class="wikitable " |- ! ДВД име !! Епиз. !!Датуми на објавување Регион 1 !! Регион 2 !! Регион 4 |- | Цела прва сезона || 22 ||28 ноември 2006 година || 12 февруари 2007 година || 18 април 2007 година |- | Цела втора сезона || 23 || 2 октомври 2007 година || 5 мај 2008 година || 5 мај 2008 година |- | Цела трета сезона || 20 ||16 септември 2008 година || 2 април 2009 година || 18 март 2009 година |- | Цела четврта сезона || 26 || 8 септември 2009 година || 1 март 2010 година || 10 март 2010 година |- | Цела петта сезона || 23 || 7 септември 2010 година || 28 февруари 2011 година || 2 март 2011 година |- |} =='''Рејтинзи'''== Сезонско рангирање ( врз основа на вкупниот просек на гледачи по епизода) на Криминални Умови на CBS: {| class="wikitable" |- ! Сезона !! Време(EDT) !! Премиера на сезоната !! Финале на сезоната !! ТВ Сезона !! Рангирање !! Гледачи (во милиони) |- | 1 ||Среда 21:00 Четврток 21:00 (епизода 1 : екстримен агресор) || 21 септември 2005 година || || 10 мај 2006 година || 2005–2006 || #27 || 12.80 |- | 2 || Среда 21:00 Недела 22:35 (епизода 14: ГОлемата игра) || 20 септември 2006 година || 16 мај 2007 година ||2006–2007 || #22 || 14.01 |- | 3 || Среда 21:00 || September 26, 2007 || 21 мај 2008 година || 2007–2008 || #23 || 12.70 |- | 4 || Среда 21:00 Среда 22:00(епизода 21: сенка на сивило) || September 24, 2008 || 20 мај 2009 година || 2008–2009 || #11 || 14.89 |- | 5 || Среда 21:00 || September 23, 2009 || 26 мај 2010 година || 2009–2010 || #16 || 13.65 |- | 6 || Среда 21:00 || September 22, 2010 || 18 мај 2011 година || 2010–2011 || #10 || 14.48 (до денес) |} Гледаност на серијата: 26, 31 милиони гледачи 22:30, неделата на 29 01 07) (што следи по Super Bowl XLI-93.18 милиони, и [[Super Bowl XLI]] Post Game-57.34) =='''Рејтинг на ДВД изданијата'''== Шоуто е рангирано на деветтото место во ДВР плејбекот (2,35 милиони гледачи), според [[Nielsen prime DVR lift]] data од 22.09.08 – 23.11.08. За неделата на 1о октомври 2010 година, Криминални Умови се рангираше шеста на плејбекот на ДВР ( 2,40 милиони гледачи), и седма на демо плејбекот според [[Nielsen prime DVR lift data]]. =='''Синдикална'''== Серијата сега е во синдикала на [[A&E Network]] и [[ION Television]]. И двете мрежи го избришаа шоуто поради [[богохулство]], A&E поради проблеми со времето на емитување и можноста за емитување на шоуто во маратонско трчање во утринските и попладневните часови, додека ION е традиционално семејно – ориентирана. ofvkm1fcmkki7nqbvr08g0kuunhskt2 Длабоко Грло (Вотергејт) 0 758611 5622284 5501976 2026-08-31T17:04:08Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622284 wikitext text/x-wiki [[Податотека:FBI photo of Mark Felt.jpg|мини|Фотографија од заменик-директорот на ФБИ, Марк Фелт]] '''Длабоко Грло''' — [[псевдоним]] на тајниот информатор кој му обезбедувал информации на [[Боб Вудвард]] од ''[[Вашингтон пост]]'' во [[1972]] година, во врска со вклучувањето на управата на [[Претседател на Соединетите Американски Држави|Претседателот на Соединетите Американски Држави]], [[Ричард Никсон]], во [[Вотергејтска афера|Вотергејтската афера]]. Триесет и една година по оставката на Никсон, се открило дека Длабоко Грло бил заменик директорот на [[Федерално истражно биро|Федералното истражно биро]], [[Марк Фелт]]. == Идентитет == ''Длабоко Грло'' првпат ѝ било претставено на јавноста во [[1974]] година во книгата ''„[[Сите луѓе на претседателот (книга)|Сите луѓе на Претседателот]]“'', напишана од страна на новинарите на ''Вашингтон пост'', [[Боб Вудвард]] и [[Карл Бернштајн]], која две години подоцна била [[Сите луѓе на претседателот|преработена во филм]] кој добил оскар.<ref>{{cite web |last1=McDermott |first1=Annette |title=How 'Deep Throat' Took Down Nixon From Inside the FBI |url=https://www.history.com/news/watergate-deep-throat-fbi-informant-nixon |publisher=[[History (American TV network)|History.com]] |access-date=January 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206192942/https://www.history.com/news/watergate-deep-throat-fbi-informant-nixon |archive-date=December 6, 2020 |date=May 10, 2018}}</ref> Според авторите, ''Длабоко Грло'' бил клучен извор на информации зад серија членови во врска со скандалот којшто ја имал главната улога во прикажувањето на лошите дела на управата на [[Ричард Никсон|Никсон]] на јавноста. На крајот, скандалот довел до оставка на претседателот Никсон, како и затворски казни за шефот на персоналот на [[Белата куќа]], [[Хари Халдеман]], [[Џорџ Гордон Лиди]], [[Егил Крох]], советниците на Белата куќа, [[Чарлс Колсон]] и [[Џон Дин]] и претседателскиот советник [[Џон Ерлихман]]. [[Хоуард Симонс]], главен уредник на ''Пост'' за време на [[Вотергејтска афера|Вотергејтската афера]], го нарекол тајниот информатор „Длабоко Грло“, како навестување за познатиот филм кој бил главна тема на дискусии во тоа време. Исто така, името било и игра на новинарскиот израз „''таинствена позадина''“, кое се однесува на информациите обезбедени од страна на тајниот извор, кои по договор, не биле директно кажувани. Повеќе од 30 години, идентитетот на „Длабоко Грло“ бил една од најголемите тајни на американската политика и новинарство и извор на јавната љубопитност и претпоставки. Вудвард и Бернштајн инсистирале дека нема да го откријат неговиот идентитет или да се согласат да биде откриен додека тој не почине. На [[31 мај]] [[2005]] година, списанието ''Венити фер'' открило дека Вилијам Марк Фелт бил „Длабоко Грло“, со тоа што објавил статија (која конечно се појавила во јулското издание) на своето мрежно место од страна на Џон Д. О’Конор, адвокат, кој го застапувал Фелт, во која статија Фелт изјавил: „''Јас сум човекот кој го викаат „Длабоко Грло''“. По објавувањето на статијата во ''Венити фер'', Вудвард, Бернштајн и Бенџамин Ц. Бредли, главен и одговорен уредник на ''Пост'' во периодот на Вотергејтската афера, ја потврдиле изјавата на Фелт дека е „Длабоко Грло“. [[Патрик Греј]], поранешен директор на [[Федерално истражно биро|ФБИ]] и шеф на Фелт, го негирал тврдењето на Фелт дека единствениот извор е во книгата на Греј, ''„На мрежното место на Никсон“'', напишана заедно со неговиот син, Ед Греј. Наместо тоа, Греј и другите продолжиле да велат дека „Длабоко Грло“ се собрани извори здружени во една личност со цел да се зголеми продажбата на книгата и филмот. == Улога во Вотергејтската афера == {{Main|Вотергејтска афера}} На [[17 јуни]] [[1972]] година во 2:31 часот наутро, месно време, пет луѓе биле уапсени од страна на полицијата на шестиот кат во зградата на хотелот [[Вотергејт]] во [[Вашингтон]], во канцелариите на [[Демократски национален комитет (САД)|Демократскиот национален комитет]]. Полицијата пристигнала откако била известена од страна на Френк Вилс, службеник од обезбедување, кој забележал дека вратата што водела до хотелот била оставена отворена. Ситуацијата била необична, бидејќи петте крадци имале 2.300 долари на сметки (еквивалентни на ${{inflation|US|2300|1972|r=-2|fmt=c}} денес), украдени брави, воки–токи, радио – апарат за прислушување на телефонските повици на полицијата, две камери, пиштоли, солзавци и електронски уреди за снимање на сите разговори што може да се одржат во канцелариите. Најмалку еден од луѓето бил поранешен работник во [[Централна разузнавачка агенција|Централната разузнавачка агенција]]. Овој човек, [[Џим МекКорд]],<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/james-mccord-jr-watergate-conspirator-who-linked-break-in-to-the-white-house-dies-at-93/2019/04/18/11c2082e-6195-11e9-9ff2-abc984dc9eec_story.html|title=Watergate conspirator James McCord Jr. died two years ago. His death was never announced.|first1=Emily|last1=Langer|first2=Harrison|last2=Smith|first3=Kate|last3=Morgan|via=www.washingtonpost.com}}</ref> во периодот кога бил уапсен бил службеник од обезбедувањето на Комитетот за повторно избирање на претседателот Никсон (познат помеѓу политичките противници на Никсон и по својот акроним „''КРЕЕП''“). Кај двајца од луѓето биле најдени бележници, во коишто го имало телефонскиот број на Е. Хоуард Хант, чие име во бележниците било придружено со написите „Куќата W“ и „W.H.“. [[File:Watergate 'Deep Throat' Garage Historical Marker.jpg|alt=Фотографија од сив историски маркер со наслов „Истрага на Вотергејт“ на тротоарот покрај мала урбана улица со гаражна врата за паркирање видлива десно зад знакот. Маркерот гласи: „Марк Фелт, втор по команда во ФБИ, се сретна со новинарот на Вашингтон пост Боб Вудворд овде во овој паркинг гаража за да разговара за скандалот Вотергејт. Оваа гаража е како анонимна сигурна локација. Тие се сретнаа во оваа гаража шест пати помеѓу октомври 1972 година и ноември 1973. Скандалот Вотергејт резултираше со оставка на претседателот Никсон во 1974 година. Управниот уредник на Вудворд, Хауард Сајмонс, му го дал на Фелт кодното име „Длабоко грло“ Ветувањето на Вудворд дека нема да го открие неговиот извор било одржано додека Фелт не ја објавил својата улога како Длабоко Грло. Подигната во 2008 година од округот Арлингтон, Вирџинија."|thumb|Историски маркер пред паркинг гаражата во Рослин, Вирџинија, каде што Вудворд и Фелт се сретнале за време на истрагата за скандалот Вотергејт на „Вашингтон пост“]] Скандалот веднаш привлекол некои медиуми. Се развлекол и периодот на пребарување и следење на трагите, а конечно се проширил и [[Сенат на Соединетите Американски Држави|Сенатот на Соединетите Американски Држави]] и Судскиот Систем, за да испитаат колку извршната власт на владата е замешана во скандалот Вотергејт. Двајца млади новинари на ''Вашингтон пост'', [[Боб Вудвард]] и [[Карл Бернштајн]], ја пишувале содржината на приказната повеќе од две години. На крајот, се покажало дека во скандалот имало различни законски нарушувања и дека биле замешани многу членови од [[Белата куќа]] на [[Ричард Никсон|Никсон]]. Поради големиот притисок од судовите и Сенатот, на крајот, Никсон станал првиот [[претседател на САД]] кој дал оставка, притоа избегнувајќи го јавното обвинение од страна на [[Претставнички дом на Соединетите Американски Држави|Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави]]. Приказните на Вудвард и Бернштајн содржеле информации кои биле значително слични со информациите откриени од страна на истражувачите на [[Федерално истражно биро|ФБИ]]. Ова претставувало новинарска предност која не ја уживал никој од новинарите во тој период. Во нивната подоцнежна книга, „''[[Сите луѓе на Претседателот (книга)|Сите луѓе на Претседателот]]''“, Вудвард и Бернштајн ја потврдиле оваа информација, која доаѓала од единствениот анонимен информатор наречен „Длабоко Грло“. Подоцна било откриено и потврдено од страна на Вудвард и Бернштајн дека „Длабоко Грло“ бил заменик директорот на ФБИ, [[Марк Фелт]]. Неколку години пред тоа, Вудвард се спријателил со Фелт и се советувал со него за статии пред [[Вотергејтска афера|Вотергејтската афера]]. Вудвард, Бернштајн и некои други ги довериле информациите обезбедени од страна на „Длабоко Грло“ во обезбедување на успехот од истрагата во Вотергејтската афера. === Начини на комуницирање === Вудвард, во „[[Сите луѓе на Претседателот (книга)|Сите луѓе на Претседателот]]“, првпат го спомнува „Длабоко Грло“ на 71 страница, а претходно во книгата го спомнува нарекувајќи го „''стар пријател и некогашен извор кој работел за федералната влада и не сакал да го бараат во неговата канцеларија''“. Подоцна го опишува како „''извор во извршната власт кој имал пристап до информации од CRP, како и од Белата куќа''“. Во книгата тој е наречен и „''неизлечлив озборувач''“, „''во единствена положба да ја надгледува извршната власт''“, и човек „''чија борба била исцрпена во многу битки''“. Вудвард тврдел дека му давал знак на „Длабоко Грло“ кога сакал да има средба со него, со поставување саксија со црвено знаме на балконот од неговиот стан. Доколку „Длабоко Грло“ сакал средба, тој ќе ставел посебни знаци на дваесеттата страница од примерокот на Вудвард од [[Њујорк тајмс]], ќе го заокружел бројот на страницата и ќе нацртал часовник за да го означи часот. Тие често се сретнувале во подземна гаража наспроти мостот Кеј Бриџ во Розлин, во 2 часот наутро. Гаражате се наоѓа на булеварот 1401 Вилсон. Во 2014 година, гаражата требало да биде урната, иако округот одлучил да го спаси историскиот маркер, а сопственикот на земјиштето ветил дека ќе дизајнира споменик во чест на скандалот. <ref>{{cite news |title='Deep Throat' garage from U.S. Watergate scandal to be razed |url=https://www.reuters.com/article/idUSKBN0EQ1A720140615 |access-date=16 June 2014 |publisher=[[Reuters]] |date=15 June 2014}}</ref> Зградата денес сè уште не е срушена.<ref>{{Cite web |last=Massimo |first=Rick |date=2023-06-02 |title=Time Could Be Up for Rosslyn's 'Deep Throat' Parking Garage |url=https://northernvirginiamag.com/culture/news/2023/06/02/time-could-be-up-for-rosslyns-deep-throat-parking-garage/ |access-date=2023-06-14 |website=Northern Virginia Magazine |language=en-US}}</ref> Многу луѓе се сомневале во овие начини на комуникација. Адријан Хавил ги истражувал овие тврдења за биографијата на Вудвард и Бернштајн, која ја пишувал во [[1993]] година и открил дека се невозможни. Тој забележал дека станот на Вудвард 617 на улицата 1718 П Стрит, во Вашингтон имал поглед кон внатрешен двор и не се гледал од улицата. Хавил рекол дека некој што редовно го проверува балконот, а се велело дека „Длабоко Грло“ го прави тоа секој ден, би бил фатен на лице место. Хавил, исто така, кажал дека примероците од ''[[The Times]]'' не биле разнесувани во одредени станови, но бил разнесен куп неадресирани примероци на рецепцијата во зградата. Немало шанси да се знае кој примерок е наменет за Вудвард. Меѓутоа, Вудвард изјавил дека во раните 1970-ти години внатрешниот двор бил улица и сè уште не бил преграден и дека неговиот балкон бил видлив за пешаците кои поминувале по улицата. Вудвард претпоставувал и дека тој бил видлив и за сите од [[Федерално истражно биро|ФБИ]] кои ги надфледувале амбасадите во близина. Откриен бил и фактот дека на примерокот на Вудвард од ''[[Њујорк тајмс]]'' бил означен бројот на неговиот стан. Поранешниот сосед Херман Книпенберг истакнал дека Вудвард некогаш доаѓал до неговата врата гледајќи во својот обележан примерок од ''[[Тајмс]]'' и кажувал дека „''Сакам да го имам во одлична состојба и да имам свој сопствен примерок''“.<ref name="NZ_Herald_10328832">{{cite news |url=http://www.nzherald.co.nz/index.cfm?c_id=2&ObjectID=10328832 |title=New Zealand man's Deep Throat mystery solved |date=June 3, 2005 |work=[[The New Zealand Herald]] |access-date=September 27, 2011 |archive-date=April 10, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050410142531/http://www.nzherald.co.nz/index.cfm?c_id=2 |url-status=dead }}</ref> Понатаму, додека Вудвард во неговата книга ги нагласувал овие предупредувања, признал и дека му се јавувал на „Длабоко Грло“ на телефонскиот број во неговиот дом.<ref>{{cite web |url=https://www.vanityfair.com/news/politics/2005/07/deepthroat200507 |title='I'm the Guy They Called Deep Throat' |last=O'Connor |first=John |date=17 October 2006 |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917133548/https://www.vanityfair.com/news/politics/2005/07/deepthroat200507 |url-status=live |archive-date=17 September 2020 |access-date=17 September 2020}}</ref> === Дискусии околу мотивите === Во јавните изјави по откривањето на неговиот идентитет, семејството на Фелт го нарекол него „''американски херој''“, изјавувајќи дека тој давал информации во врска со [[Вотергејтска афера|Вотергејтскиот скандал]] на ''[[Вашингтон пост]]'' од морални и патриотски причини. Меѓутоа, други коментатори претпоставувале дека Фелт имал повеќе лични причини за тоа што му давал информации на Вудвард. Во својата книга „''Тајниот човек''“, Вудвард го опишува Фелт како приврзаник и обожавател на [[Џон Едгар Хувер]]. По смртта на Хувер, Фелт бил налутен и згрозен кога [[Луис Патрик Греј]], искусен морнарски офицер и адвокат од l Дивиизија на Министерството за правда без претходно искуство за спроведување на законот, бил назначен за [[Директор на ФБИ|директор на ФБИ]], над Фелт, 30 годишен ветеран на одделот. Фелт бил делумно незадоволен од начинот на управување на Греј со [[Федерално истражно биро|ФБИ]], кој бил многу поинаков од тој на Хувер. Фелт ги одбрал Вудвард и Бернштајн, бидејќи знаел дека тие се назначени за истражување на кражбата. Наместо да бара обвинители од Одделот за правда или Судскиот комитет задолжен за истражување претседателско погрешно работење, тој плански им давал информации на Вудвард и Бернштајн да ја водат истрагата, а неговиот идентитет и вклученост ги чувал безбедно сокриени. Некои заштитници кои работеле за Никсон, како што се [[Пат Буханан]] и [[Џорџ Гордон Лиди]],<ref name="traitor">Morgan, Dan (June 1, 2005). [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/05/31/AR2005053101420.html "Contemporaries Have Mixed Views"], ''[[The Washington Post]]'', May 31, 2005.</ref> го обвинувале Фелт и го бранеле нивното мислење дека Никсон бил неправедно избркан од неговата функција.<ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/14811140/1973-07-22-witch-hunt/|title=1973-07-22 – Witch Hunt|newspaper=The Los Angeles Times |date=July 22, 1973|pages=19|via=newspapers.com}}</ref> == Шпекулации == === Шпекулации на медиумите и Белата куќа=== Иако потврдувањето на идентитетот на „Длабоко Грло“ останало неоткриено над 30 години, имало некои сомнежи дека Фелт бил навистина тајниот извор на новинарите, многу порано пред јавноста да дознае во [[2005]] година. Самиот [[Ричард Никсон]] мислел дека Фелт можеби е „Длабоко Грло“, но не се обидел да го отпушти. Неговиот принцип за ова бил дека акодоколку постапел така, Фелт јавно би открил информации што ќе му наштетат на [[Федерално истражно биро|ФБИ]] и на другите моќни луѓе и институции. Во тој период, Никсон изјавил дека „''Фелт знае сѐ што се знае во ФБИ''“. Причините на Никсон поради кои не го отпуштил Фелт можеби не биле целосно несебични. Постои мало сомневање дека човекот кој бил најмногу повреден, јавно открил сѐ што знае за Фелт, а дека тоа е самиот Никсон. Џорџ В. Хигинс напишал во 1975 година: „''Марк Фелт знае повеќе новинари од повеќето репортери, а има и некои кои мислат дека тој имал псевдоним од Вашингтон пост позајмен од валкан филм''“.<ref>[[George V. Higgins]] (1975), ''The Friends of Richard Nixon'', 1976 reprint, New York: Ballantine, Ch. 14, p. 147, {{ISBN|978-0-345-25226-5}}.</ref> Сепак, Вудворд и Бернштајн биле стегнати во врска со идентитетот на нивниот доушник. Пред да се открие дека Фелт е Длабоко Грло, само Вудворд, Бернштајн, Елса Волш и Бен Бредли знаеле за неговиот идентитет.<ref>{{Cite web |date=June 2, 2005 |title=Woodward and Bernstein on Imus |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna8073377 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202234332/https://www.nbcnews.com/id/wbna8073377 |archive-date=December 2, 2022 |access-date=2022-12-03 |website=NBC News |language=en}}</ref> [[Карл Бернштајн]] не кажал за идентитетот на „Длабоко Грло“ ниту на неговото најблиско семејство, вклучувајќи ја и неговата сопруга, Нора Ефрон<ref>{{cite news | url=http://www.huffingtonpost.com/theblog/archive/nora-ephron/deep-throat-and-me-now-i_1917.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20050603041501/http://www.huffingtonpost.com/theblog/archive/nora-ephron/deep-throat-and-me-now-i_1917.html | url-status=dead | archive-date=June 3, 2005 | work=Huffington Post | first=Nora | last=Ephron | title=Deep Throat and Me: Now It Can Be Told and Not for the First Time Either | date=May 9, 2010 }}</ref>. На [[2 јуни]] [[2005]] година на емисија на Ен Би Си изјавил: „''Никогаш не бев толку глуп за да ѝ кажам на Ефрон''“. Тој рекол: „''...што беше многу паметно, бидејќи досега ќе му имав кажано на целиот свет''“. Ефрон била опседната со откривање на тајната и на крајот правилно заклучила дека тоа е [[Марк Фелт]]. Претходно било откриено дека „Длабоко Грло“ е маж. Во [[1999]] година, 19 годишниот бруцош на колеџ, Хас Кулеман-Бекман, тврдел дека синот на Бернштајн му кажал дека Марк Фелт навистина е „Длабоко Грло“.<ref name="Courant">{{cite news |last1=Daley |first1=David |title=Deep Throat |url=https://www.courant.com/news/connecticut/hc-xpm-1999-07-28-9907280810-story.html |access-date=24 January 2020 |work=The Hartford Courant |date=28 July 1999}}</ref> Според Кулеман-Бекман, Јакоб Бернштајн му кажал дека тој е „''100 % сигурен дека „Длабоко Грло“ е Марк Фелт. Тој е од ФБИ''“. Наводно, Јакоб го кажал ова пред околу 11 години, кога тој и Кулеман–Бекман биле соученици. Ефрон објаснила дека син ѝ ги наслушнал нејзините „''претпоставки''“, и Карл Бернштајн веднаш го повлекол тврдењето, но многумина не верувале во овие тврдења. [[Брус Портер Робертс]], во неговиот мемоар од [[1975]] година, ''The Gemstone Files'' истакнал дека Фелт е „Длабоко Грло“. [[Џејмс Ман]], кој работел во ''Пост'' во периодот на [[Вотергејтска афера|Вотергејтската афера]] и бил близу до истрагата, собрал многу докази и во [[1992]] година во статија во ''The Atlantic Monthly'' го посочил Фелт и со тоа убедил многу луѓе.<ref>Mann, James. [https://www.theatlantic.com/doc/199205/mann "Deep Throat: An Institutional Analysis"], ''[[The Atlantic Monthly]]'', May 1992.</ref> Тој истакнал дека информациите што „Длабоко Грло“ му ги давал на Вудвард може да бидат добиени само од досиеја на ФБИ. Исто така, Фелт бил огорчен поради тоа што бил прескокнат за директор на ФБИ и сметал дека ФБИ е непријател на управата на Никсон. Во претходните статии, Вудвард се изјаснил дека има високо пласиран извор во ФБИ и има докази дека бил пријател со Фелт.<ref>{{Cite news|author=Guardian Staff|url=https://www.theguardian.com/media/2005/jun/03/pressandpublishing.usnews1|title=Bob Woodward who exposed Watergate scandal reveals story of friendship that brought down US president|date=2005-06-03|work=The Guardian|access-date=2020-04-10|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Вудвард одржувал близок контакт со Фелт во тој период, дури и се појавил неочекувано во неговата куќа во [[1999]] година, откако започнала деменцијата на Фелт, како и во домот на ќерката на Фелт, Јоан, во [[Санта Роса (Калифорнија)|Санта Роса]], [[Калифорнија]]. Во тој период, некои луѓе се сомневале дека Вудвард можеби го прашувал Фелт дали смее да открие дека тој е „Длабоко Грло“, иако Фелт, кога бил директно прашан од страна на други луѓе, убедливо негирал дека е „Длабоко Грло“.<ref>Noah, Timothy. [http://www.slate.com/articles/news_and_politics/chatterbox/2002/05/why_did_bob_woodward_lunch_with_mark_felt_in_1999.html "Why Did Bob Woodward Lunch With Mark Felt in 1999?"], ''[[Slate (magazine)|Slate]]'', May 2, 2002.</ref> Во [[2002]] година, Тимоти Ноа го нарекол Фелт „''најдобриот претпоставен за идентитетот на „Длабоко Грло“''“. Во февруари [[2005]] година, поранешниот советник на Никсон од [[Белата куќа]], новинарот Џон Дин, известил дека неодамна Вудвард го информирал Бредли дека „Длабоко Грло“ е болен и близу до смртта и дека Бредли ја напишал посмртницата на „Длабоко Грло“. Вудвард и тогашниот уредник на ''Вашингтон пост'', Леонард Дауни, ги негирале овие тврдења. Фелт бил сомнителен, особено по неговата мистериозна средба со Вудвард во летото [[1999]] година. Но, со текот на годините, им се посветувало повеќе внимание на други луѓе, кои се сметале за сомнителни, како што се [[Пат Буханан]], [[Хенри Кисинџер]], [[Вилијам Ренквист]], Генералот Хајг, и пред да се открие дека „Длабоко Грло“ не е жена, [[Дајана Сојер]]. ===Потврда на Фелт за неговиот идентитет=== На [[31 мај]] [[2005]] година, магазинот ''Венити фер'' известил дека Вилијам Марк Фелт<ref>{{cite news|first=John D.|last= O'Connor|url=http://www.vanityfair.com/politics/features/2005/07/deepthroat200507?printable=true&currentPage=all|title=I'm the Guy They Called Deep Throat|date=May 31, 2005|access-date =November 28, 2008|publisher= VanityFair.com}}</ref>, кој тогаш имал 91 година, потврдил дека тој е човекот познат како „Длабоко Грло“. Истиот ден подоцна, Вудвард, Бернштајн и Бредли дале изјава во ''Вашингтон пост'', со којашто потврдиле дека прикaзната е вистинита.<ref name=":1">{{cite news|first= Bob|last= Woodward|author-link=Bob Woodward|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/01/AR2005060102124_pf.html|title=How Mark Felt Became 'Deep Throat'|date=June 2, 2005 |access-date =November 28, 2008|newspaper= [[The Washington Post]]}}</ref> На [[2 јуни]] [[2005]] година, Вудвард објавил цела страница во ''Вашингтон пост'', во која тој детално го опишал неговото пријателство со Фелт во периодот пред Вотергејтската афера. Вудвард пишувал дека тој првпат го запознал Фелт случајно во [[1970]] година, кога Вудвард бил поручник на воената морнарица во неговите 20-ти години, којшто бил испратен да однесе пратка во левото крило на [[Белата куќа]]. Наскоро пристигнал Фелт, за состанок и седнал до Вудвард во чекалната. Вудвард започнал разговор и дознал за положбата на Фелт во ФБИ. Вудвард, кој во тој период планирал да излезе од поморницата и бил несигурен во врска со неговата идна насока во животот, бил одлучен во тоа да го користи Фелт како ментор и советник за кариера, и така го земал телефонскиот број на Фелт и одржувал контакт со него. Откако одлучил да започне кариера на новинар, Вудвард му се приклучил на ''Вашингтон пост'' во август [[1971]] година. Фелт, за кого пишува Вудвард, долго време имал поглед на управата на Никсон и започнал да му праќа информации на Вудвард, иако тврдел дека Вудвард не ги спомнува [[Федерално истражно биро|ФБИ]] и одделот за правда во тоа што го пишува. Вудвард првпат искористил информации од Фелт во сторија во ''Вашингтон пост'' во средината на мај [[1972]] година, еден месец пред скандалот Вотергејт, кога Вудвард известил за човекот кој се обидел да му изврши атентат на кандидатот за претседател [[Џорџ Ц. Валас]] од [[Алабама]]; Никсон го задолжил Фелт за истрагата во врска со обидот за убиство. Месец подоцна, само неколку денови по нападот во Вотергејт, Вудвард го повикал Фелт во неговата канцеларија и тогаш Вудвард првпат зборувал со Фелт за Вотергејт. Во коментарите поврзани со причините на Фелт, поради коишто служел како извор на „Длабоко Грло“, Вудвард пишува: „''Фелт веруваше дека ќе го заштити бирото преку наоѓање начин, во овој случај прикриен, да ѝ даде информации на јавноста од интервјуа и досиеја на ФБИ, со цел да помогне да се создаде јавен и политички притисок за Никон и неговите луѓе да станат одговорни. Тој немал ништо освен презир за Белата куќа на Никсон и нивните напори да манипулираат со бирото поради политички причини''“. Во [[1980]] година, Фелт бил осуден поради наредба за незаконски упади во домовите на сомнителните на Вотермен и нивните семејства. Ричард Никсон сведочел во негово име. Претседателот [[Роналд Реган]] му опростил на Фелт и потоа обвинението било избришано од записникот. == Теорија на повеќе особини == Пред откривањето на Фелт дека тој е бараниот човек и потврдувањето на Вудвард, некои историчари и други научници имале тешкотии при откривањето на вистинскиот „Длабоко Грло“, бидејќи ниту еден човек не одговарал на личноста опишана во книгата „''Сите луѓе на Претседателот''“. Поради тоа, некои научници и коментатори дошле до заклучок дека „Длабоко Грло“ не е возможно да е една личност, туку е составено од повеќе извори.<ref name="Greenberg">{{cite news |last=Greenberg |first=David |date=June 1, 2005 |title=Throat Clearing; Watergate conspiracy theories that still won't die. |url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/history_lesson/2005/06/throat_clearing.single.html |newspaper=Slate |access-date=July 21, 2014}}</ref> Од литературен поглед, оваа теорија понатаму била поддржана од агент кој најпрво го промовирал планот на „''Сите луѓе на Претседателот''“, кој истакнал дека првичниот ракопис на книгата не содржел никакво упатување на „Длабоко Грло“. Ова довело до претпоставка дека Вудвард и Бернштајн ја скратиле приказната како што тоа го прават холивудските сценаристи: писателот гледа дека во вистинскиот живот на херојот му помагаат десетина луѓе, ги спојува нив во една личност и им дава измислено име. Неодамнешните проучувања на истражувачките досиеја на ФБИ, записите на Вудвард од средбите со „Длабоко Грло“ и текстовите од „''Сите луѓе на Претседателот''“ посветени на „Длабоко Грло“, отикриле дека не е возможно Фелт да му ги има кажано сите информации, припишани на „Длабоко Грло“, на Вудвард. Поточно, во своето истражување на записите на Вудвард поврзани со „Длабоко Грло“, Ед Греј ги цитира записите, цитирајќи го „Длабоко Грло“, кој вели „''Мишел спроведе своја сопствена истрага за десет денови и полуде – ние имавме назначено луѓе да му помогнат''“.<ref name=" Gray & Gray">{{cite book |last1=Gray III |first1=L. Patrick |author-link=L. Patrick Gray |last2=Gray |first2=Ed |date=2008 |chapter=The Watergate Books: Fact and Fiction |chapter-url=http://www.lpatrickgrayiii.com/images/watergate/INWChapter30BlueNotice.pdf |title=In Nixon's Web: A Year in the Crosshairs of Watergate |url=https://books.google.com/books?id=KSXcfeGWooQC |location=New York |publisher=Times Books |pages=291–300 |isbn=9780805089189 }}</ref> Греј истакнува дека доколку тој извор ''„...бил Марк Фелт, неговото „ние“ може да се однесува само на ФБИ. Но, сигурно немало ФБИ агенти назначени за внатешната истрага на КРЕЕП на нивните сопствени вработени веднаш по упадот, чии резултати јасно покажуваат дека Мишел и КРЕЕП сакаат да се држат настрана од ФБИ. Ако имало ФБИ агенти „назначени да помогнат“, кои „ќе ги откријат сите нови работи“, нема да биде објавен само случајот Вотергејт за време на овие десет денови, туку и досиејата на ФБИ ќе бидат исполнети со интервјуата што би произлегле. Такво нешто немаше''“. Греј цитира и разговор што го имал со [[Доналд Сантарели]], службеник во Министерството за правда во периодот на скандалот Вотергејт, во кој Греј раскажува содржини од некои записи на Вудвард што се однесуваат на „Длабоко Грло“. Како одговор, наводно, Сантарели му кажал на Греј: „''Ова сигурно бев јас. Боб ми се јавуваше редовно и ме прашуваше вакви работи''“. Потоа тој тврди дека „''Длабоко Грло се повеќе личности...Не е само Марк Фелт''“. == Други сомнителни кандидати == === Фред Филдинг === Друг водечки кандидат бил помошниот советник на [[Белата куќа]], [[Фред Ф. Филдинг]]. Во април 2003 година, Филдинг бил претставен како потенцијален кандидат како резултат на детален преглед на изворен материјал од Вилијам Гаинес и неговите студенти по новинарство, како дел од ча на [[Универзитет Илиноис|Универзитетот во Илиноис]].<ref>[https://web.archive.org/web/20071012194614/http://archive.deepthroatuncovered.com/ Deep Throat: Uncovered] (archived), Department of Journalism, University of Illinois</ref><ref>[http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Who_Was_Deep_Throat.html Who Was Deep Throat?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130419175019/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Who_Was_Deep_Throat.html |date=2013-04-19 }}, ''[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian Magazine]]'', December 2003</ref> Филдинг му бил помошник на [[Џон Дин]] и така имал пристап до досиејата поврзани со аферата. Гаинес сметал дека изјавите на Вудвард ја отфрлиле можноста дека „Длабоко Грло“ е во ФБИ и дека „Длабоко Грло“ има некои информации пред ФБИ. Х.Р. Халдеман се сомневал дека Филдинг е „Длабоко Грло“. Дин бил еден од најпосветените ловци на „Длабоко Грло“. Тој и Леонард Гармент ја отфрлиле можноста дека тоа е Филдинг, известувајќи дека тој бил отфрлен од Вудвард во [[1980]] година, кога барал важна положба во управата на [[Роналд Реган]]. Но, ова изјавување на Филдинг не било потврдено. Една од причините што многу експерти верувале дека „Длабоко Грло“ грло е Филдинг, а не Фелт, била поради јасното негирање на Вудвард во едно интервју дека „Длабоко Грло“ работи во разузнавачката заедница: :Лукас: ''Дали го негирате тврдењето на некои критичари дека Вашите извори за Вотергејт – меѓу кои е и легендарното „Длабокото грло“ – можеби се луѓе од разузнавачката заедница''? :Вудвард: ''Го негирам тоа, бидејќи е невистинито''.<ref>Noah, Timothy. [http://www.slate.com/id/2119870/ "Deep Throat, Antihero: His unmasking makes everybody look a little less noble"], ''Slate'', May 31, 2005. Quote from ''Playboy'' interview, 1979.</ref> Во ретроспектива, изгледа дека Вудвард ги исклучил странските разузнавачки агенции, а не ФБИ. === Други веродостојни кандидати === Сите кандидати што умреле пред признавањето на Фелт, не одговарала не критериумите на Вудвард во тој период, откога Вудвард изјавил дека тој слободно може да го открие идентитетот на Длабокото грло по неговата смрт. *[[Џон Ерлихман]]: советник на Никсон. Умрел во 1999 година. *[[Рон Циглер]]: портпарол. Умрел во 2003 година. *[[Вилијам Е. Колби]]: шеф на ЦИА. Умрел во 1996 година. *[[Чарлс В. Гејтс]]: извршител на ФБИ, кој е спомнат од Ман, но е земен предвид помалку од Фелт. *[[Вилијам Ц. Суливан]]: поранешен шеф на разузнавачкото работење на ФБИ, отпуштен од страна на Џ. Едгар Хувер во 1971 година. Умрел во 1977 година. *Л. Патрик Греј: директор на ФБИ, кој живеел после четири блокови од Вудвард, обвинет од документарецот на Си Би Ес. Умрел во 2005 година. *Роберт Кункел: шеф на канцеларијата на ФБИ во Вашингтон, кој Ман го земал предвид помалку од Фелт, бидејќи за време на истрагата се преселил во Св. Луј. *[[Корд Мајер]]: агент на ЦИА спомнат во романот на Марк Риблинг: ''Тајната војна помеѓу ФБИ и ЦИА''.<ref>''Wedge: From Pearl Harbor to 9/11 – How the Secret War between the FBI and CIA Has Endangered National Security'', (2002) Touchstone {{ISBN|0-7432-4599-7}}{{page needed|date=May 2021}}</ref> Меѓутоа, Вудвард истакнал дека Длабокото грло не е дел од разузнавачката заедница. Умрел во 2001 година. *Рејмонд Прајс: ги пишувал говорите на Никсон. *Стивен Бул: административен помошник. *Ловел Вајкер: сенатор на САД од Конектикат, за кој Пат Буханан верувал дека можеби е Длабокото грло. *Техничари од тајната служба: Ричард Коен сметал дека тоа може да е кој било од тајната служба што ги одржува уредите на Никсон. * Ричард Обер, шефот на домашната шпионска програма на ЦИА наречена [[Операција ХАОС]].<ref>Deborah Davis (1987)[1979]. [https://archive.org/details/katharinegreatka0000davi/page/n13/ ''Katharine the Great: Katharine Graham and the Washington Post'']. Sheridan Square Press. p. xiii. {{isbn|0-941781-14-3}}.</ref> === Помалку веродостојни кандидати === *[[Вилијам Ренквист]]: јавен правобранител на Соединетите Американски Држави, претходно имал функција во одделот за правда во управата на Никсон, каде што работел за врховниот обвинител Џон Н. Мишел. Повеќе од пет месеци пред упадот во Вотергејт, тој бил назначен во Врховниот суд и речиси е невозможно тој да има пристап до информациите што ги знаел „Длабоко Грло“. Во февруари 2005 година, Дин известил дека Длабокото грло е болен и познато било дека Ренквист боледувал од рак, којшто ја предизвикал неговата смрт подоцна истата година. Со извештајот се предизвикале претпоставките дека Ренквист е „Длабоко Грло“. Меѓутоа, Вудвард изјавил дека мислењето дека Длабокото грло е болен, е погрешно. *[[Хенри Кисинџер]]: советник за национално обезбедување на Никсон и државен секретар, бил надвор од земјата на некои датуми кога Вудвард известил дека се сретнувал со „Длабоко Грло“. *[[Џорџ Х. В. Буш]]: бил именуван од страна на Адријан Хавил, автор на биографијата на Вудвард и Бернштајн во 1993 година, ''Deep Truth'', по откривањето на записите на Вудвард во Универзитетот во Тексас. Хавил во неговата биографија тврди дека Длабокото грло е сложена фигура, но во писмо до ''Poynter Online'' изјавил дека, врз основа на понови настани и истражувања, тој сега мисли дека „Длабоко Грло“ е Џорџ Х. В. Буш. *Генерал [[Александар Хаиг]]: авторите Лен Колодни и Роберт Гетлин во својата книга од 1991 година Silent Coup: The Removal of a President претпоставиле дека можеби Хаиг е Длабокото грло. Умрел во 2010 година. *[[Дајана Сојер]]: била најмена од портпаролот на Белата куќа, Рон Циглер, за службеничка во управата на Ричард Никсон. Еден од поддржувачите на Никсон, Барух Корф, на својата смртна постела лажно тврдела дека Сојер е „Длабоко Грло“. *[[Бен Штајн]]: пишувач на говорите на Никсон и син на економскиот советник на Никсон, Херберт Штајн, подоцна глумец, политички коментатор и домаќин на една емисија. *[[Џералд Форд]]: поддржувач на Никсон. *[[Пат Буханан]]: служел како посебен помошник на Претседателот, бил именуван за потенцијален кандидат од страна на Дин во неговата книга од јуни 2002 година ''Unmasking Deep Throat''. Буханан постојано го одрекувал тврдењето и на 30 годишнината од упадот во Вотергејт, во статија од магазинот Тајм изјавил дека „''Последен пат соработував со Вашингтон пост...во 1952 година, кога ги разнесував проклетите весници во Северозападен Вашингтон''“. Но, Буханан бил многу заинтересиран за мистеријата и имал неколку теории. Тој бил најмногу наклонет кон идејата дека Длабокото грло се повеќе личности. *[[Ричард Никсон]]: имало некои претпоставки дека Никсон користел канали за да комуницира со Вудвард во необичен обид за неговото прогонување од страна на медиумите, коешто завршило ужасно. Оваа теорија, во голема мера била недоверлива. Никсон умрел во 1994 година. == Белетристички опишувањa == *[[Хал Холбрук]] го опишал „Длабоко Грло“ во филмската верзија на „[[Сите луѓе на претседателот|Сите луѓе на Претседателот]]“. *Во филмот комедија „Детектив“ од [[1999]] година се исмејуваат настаните од скандалот Вотергејт и опишано е дека „Длабоко Грло“, всушност, се две девојки тинејџерки. *Телевизиската серија „[[Досиеја икс]]“ опишува еден информатор кој го користел името „Длабоко грло“ и му давал информации на агентот Мулдер во првите епизоди, на начин сличен на средбите опишани од страна на Вудвард. Никогаш не е спомнато дали тој имал намера да биде истото „Длабоко Грло“ од Вотергејт. *Во филмот ''The Fairly OddParents'' се прикажува како родителите на Тими се запознаваат со Тоти, кој е покриен со капа и капут за да го скрие своето лице и тело. Таа им дава информации, откривајќи дека Вики е ѓавол, под псевдонимот Длабоката труба. *Во анимираниот филм ''Hey Arnold!: The Movie'' Хелга се маскира и тајно му помага на Арнолд за да го спаси градот, нарекувајќи се себеси „Длабокиот глас“. *Во епизодата од [[Симпсонови]] „''Sideshow Bob Roberts''“, Вејлон Смитерс игра улога слична на Длабоко Грло кога тајно им помага на малите Симпсонови да најдат начин да го соборат новиот градоначалник на Спрингфилд, Сајдшоу Боб (дури и парафразира една од изјавите на Длабокото Грло). *Во книгата на [[Тери Прачет]], „''Вистината''“, Гаспода го користи псевдонимот „''Длабоката коска''“. *Во првата сезона од ''Alias'', Вил Типин неформално му се обраќа на неговиот сомнителен информатор од ЦИА со Длабокото грло. *Во првата епизода од третата сезона на ''NewsRadio'': Претседателот Џими Џејмс, е повикан на новинска конференција, каде што ја објавува својата кандидатура за Претседател на САД, дека е лобист во Вашингтон и имал блиски односи со Белата куќа на Никсон пред и за време на Вотергејтската афера. *Во епизодата „''Deep Throats''“, од ''Family Guy'' , Кермит Д Фрог користи слична улога за да обезбеди доказ за корупцијата на градоначалникот Адам Вест на Брајан и Стив. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [[Ann Coulter]] (June 8, 2005), "[http://www.anncoulter.com/columns/2005-06-08.html Woodward does Washington]". * [https://www.nytimes.com/2005/06/02/politics/02woodward.html "In the Prelude to Publication, Intrigue Worthy of Deep Throat"], a June 2, 2005 article from ''[[The New York Times]]'' * [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/linkset/2005/05/31/LI2005053100696.html Special Reports page on Deep Throat] from ''The Washington Post'' * [https://web.archive.org/web/20050718074204/http://timesunion.com/AspStories/story.asp?storyID=367183 Former FBI agent says 3 FBI officials helped W. Mark Felt leak information about Watergate probe to the press], a June 5, 2005 article from the Albany ''[[Times Union (Albany)|Times-Union]]'' [[Категорија:Шпионажа]] [[Категорија:Американски шпиони]] [[Категорија:Тајни агенти]] 6oyl677ix3hnvkvvv8a1cjvqb5hgwe6 Шест лица го бараат писателот 0 760072 5622469 5591620 2026-09-01T11:55:49Z Jtasevski123 69538 5622469 wikitext text/x-wiki '''Шест лица го бараат писателот''' или '''Шест лица го бараат авторот''' ([[италијански]]: ''Sei personaggi in cerca d'autore'') е [[Сатира|сатирична]] [[трагикомедија]] на италијанскиот писател [[Лујџи Пирандело]], за првпат изведена во [[1921]] година, во [[театар]]от Вале во [[Рим]]. [[File:Seis personajes en busca de autor.djvu|thumb|Шпанското издание на ''Шест лица го бараат писателот'']] ==Содржина== Тематско-фабуларната основа на оваа драма потсетува на [[натурализам|натуралистичките]] драми. Тоа е судбината на едно семејство, чии членови се одредени само со своите семејни односи, па се нарекуваат: Татко, Мајка, Пасторка, Син, Момче и Девојче. Буквално земено, драмата зборува за трагичната пропаст на семејството: Согледувајќи дека сопругата извронредно се сложува со неговиот секретар, Таткото му ја „предава“ Мајката на секретарот, така што таа се премажува со него и раѓа три деца. Дури откако се разделува со сопругата, кај Таткото се јавува необичен интерес за неа и за нејзините деца. Подоцна, Мајката и секретарот се селат во друга земја, но секретарот умира и семејството запаѓа во беда, така што тоа повторно се враќа назад. Мајката почнува да работи во божемниот кројачки салон на Мадам Паче за да може да ги издржува децата. Тој кројачки салон, всушност, е јавна куќа, во која Пасторката работи како [[Проституција|проститутка]], а исцрпувачката работа на Мајката е само завеса зад која се крие вистинскиот извор на приходите на семејството. Кулминацијата настапува кога Таткото доаѓа во јавната куќа и води љубов со Пасторката, без да знае која е таа. Подоцна, Пасторката оди во домот на Таткото и успева да издејствува тој да го прими целото семејство. Меѓутоа, нивното доаѓање му пречи на Синот, кој потекнува од [[брак]]от на Таткото и Мајката, но бил одделен од Мајката од двегодишна возраст. Синот се смета себеси за единствениот законски наследник на Таткото и не е наклонет кон своите присестри. Истовремено, тој е рамнодушен кон Мајката и гледа со презир кон Таткото, додека Мајката тагува поради неможноста да воспостави близок однос со Синот кого не го видела две децении. Најпосле, драмата завршува трагично, зашто Девојчето се дави во [[бара]]та во градскиот парк, а Момчето наоѓа [[револвер]] и извршува [[самоубиство]].<ref name="Luiđi Pirandelo 2008">Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008.</ref> Во делото, оваа семејна [[трагедија]], всушност, е испрекинато раскажана од членовите на семејството, додека на сцената се случува нешто сосема друго: Во еден [[театар]], лицата означени како: Директор на драмата, Прв глумец, Прва глумица, Втор глумец, [[Суфлер]], итн., се подготвуваат за проба на една [[комедија]] од Пирандело. Неочекувано, на сцената се појавуваат членовите на семејството и бараат да се изведува „нивната драма“. На почетокот, директорот и глумците негодуваат поради тоа што им е прекината пробата, но постепено стануваат заинтересирани за приказната на семејството, а Директорот се согласува дека нивната драма е поинтересна и планира да ја запише. Во таа првична конфронтација меѓу Директорот и шесте лица, тие упорно тврдат дека театарот е илузија, а дека токму тие се живи и дека тие ја претставуваат стварноста. На тој начин, сите традиционални видливи разлики меѓу сцената и реалноста стануваат измешани, бидејќи на сцената се реални само глумците, а членовите на семејството како да доаѓаат од „некоја друга реалност“ и стануваат свои сопствени глумци. Односите меѓу вработените во театарот и „лицата кои го бараат својот писател“ не можат докрај да се разберат на ниедно вообичаено ниво: членовите на семејството не се глумци, но тие се глумат себеси врз основа на она што го правеле во својот вистински живот. Глумците пак, наликуваат на реални ликови, кои на сцената всушност ништо не глумат. Иако во „Шест лица го бараат авторот“ нема формална поделба на чинови и на сцени, во првиот дел на драмата е прикажано појавувањето на шесте лица, кои фрагментарно ја раскажуваат својата животната историја, додека во вториот дел на драмата, директорот се обидува да направи импровизирана проба за „новата“ драма. Притоа, кога глумците од театарот почнуваат да глумат, шесте ликови почнуваат да негодуваат, барајќи самите да го „играат“ својот живот. На крајот, драмата завршува така што шесте лица исчезнуваат од сцената.<ref name="Luiđi Pirandelo 2008"/> Така [[трагедија]]та лесно преминува во [[комедија]], и обратно. [[Пирандело]] овој длабок парадокс успеал да го обликува така што хаотичното мешање на илузиите и реалноста сепак не се претвора во хаотично дело. Сите делови на драмата, сите нејзини елементи и сите односи меѓу ликовите се цврсто поврзани со внатрешната логика. Сепак, биле потребни големи промени во навиките и вкусот на публиката за оваа драма да биде најпосле прифатена како уметничко дело. ==Ликовите во драмата== Во драмата се појавуваат следниве ликови:<ref name="Luiđi Pirandelo 2008"/> * Таткото: * Мајката * Паштерката * Синот * Момчето * Девојчето * Мадам Паче * Директорот на драмата * Првиот глумец * Првата глумица * Втората глумица * Младата глумица * Младиот глумец * Другите глумци и глумици * Мајсторот на сцената * Суфлерот * Реквизитерот * Техничарот * Секретарот на директорот на драмата * Чуварот * Декоратерите и сценските работници * Таткото има околу 50 години. Тој е проќелав, црвенокос, со густи мустаќи, а често, [[уста]]та му е искривена во несигурна и беспричинска насмевка. Лицето, а особено [[чело]]то, му е бело; има сини, продорни [[очи]]; облечен е во светли панталони и во темно сако; понекогаш е пријатен, а понекогаш е бесен и гневен. * Мајката личи како да е преплашена и смачкана од товарот на срамот и понижувањето. [[Лице]]то ѝ е покриено со непроѕирен вел, зашто пред два месеца ѝ умрел сопругот и облечена е во црно. Кога ќе го крене велот, се гледа лице коешто не е измачено, но како да е од [[восок]], а погледот постојано ѝ е спуштен надолу. * Паштерката има околу 18 години. Таа е дрска и речиси бесрамна, многу убава и елегантна. И таа е облечена во црно. Постојано го искажува својот презир кон четиринаесетгодишниот брат, но жива нежност кон четиригодишната сестричка. * Синот има 22 години. Тој постојано се држи настрана од другите ликови; чувствува целосен презир кон татко му и рамнодушност кон мајка му.<ref>Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 36-37.</ref> Во предговорот на „Шест лица го бараат писателот“, Пирандело ги опишува ликовите во драмата. Според него, на прв поглед, сите шест лица не се на еднаков степен на разработка, но не затоа што меѓу нив постојат ликови кои се на прв или на втор план, т.е. „протагонисти“ и „споредни ликови“, ниту затоа што сите не се потполно вообличени. Сите шестмина се на истиот степен на уметничка реализација и се наоѓаат на истиот план на реалноста. Единствената разлика меѓу нив лежи во тоа што Таткото, Паштерката и Синот се реализирани како духовни ентитети, Мајката како природа, а Момчето и Девојчето како „присуство“. Притоа, тој ја признава својата несвесна намера некои од ликовите да ги реализира целосно уметнички, додека некои само да ги скицира, а од нив, најживо и најпотполно остварени се Таткото и Паштерката.<ref name="Predgovor 2008">L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 9-10.</ref> Според Пирандело, [[комедија]]та настанала во еден спонтан налет на фантазија, кога сите елементи на [[дух]]от дејствуваат во [[Бог|божја]] согласност. Притоа, со посредство на три ликови (Таткото, Паштерката и Мајката), во драмата е прикажан вечниот судир меѓу животното движење и формата, како услов на духовниот и природниот поредок. Во својот повик кон Директорот, Мајката ја обзнанува специфичната вредност на уметничката форма - [[форма]]та која не го содржи и не го уништува животот.<ref>L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 18.</ref> Оттука, во драмата ништо не е однапред предодредено, туку сè се гради и движи на самото место, сè е обид без подготовка. Во неа, дејството не се развива постепено, туку делува како измешана, нејзиниот тек не е логичен и не постои поврзаност на настаните. Таа претставува суптилна [[сатира]] на романтичарското проседе, во која разгорените страсти на ликовите, инаку својствени за [[Романтизам|романтичарската]] постапка, се согледуваат низ [[хумор]]истична [[призма]]. Во драмата е прикажан органскиот [[хаос]], но тој не е прикажан на хаотичен начин, т.е. романтичарски, така што делото е далеку од конфузно, туку напротив, тоа е многу разбирливо, едноставно и урамнотежено.<ref>L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 20-22.</ref> ==Осврт кон делото== Во предговорот на „Шест лица го бараат писателот“, Пирандело се опишува себеси како писател-[[философ]] - оној кому не му е доволно да ги опише ликовите и настаните само колку да ги опише, туку оној кој има подлабока духовна потреба, така што не признаваат ликови и настани коишто немаат посебна животна смисла што има дава универзално значење. Притоа тој вели дека ја мрази [[Симболизам|симболичната]] [[уметност]] во која она што е прикажано ја губи спонтаноста претворајќи се во инструмент, [[алегорија]]. Таквиот симболизам претставува идеја која сака да биде слика, наместо да биде обратно, т.е. сликата, која мора да остане жива и слободна во целиот свој исказ, треба да ја содржи смислата што дава вредност.<ref>L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 7.</ref> Според Пирандело, „Шест лица го бараат авторот“ е смеса на трагичното и комичното, на измисленото и на стварното, во една необична и исклучително сложена хумористична ситуација; драма која, со помош на своите живи ликови, по секоја цена сака да најде начин да биде прикажана.<ref name="Predgovor 2008"/> ==Надворешни врски== *[http://www.eldritchpress.org/lp/six.htm Online text of Six Characters in Search of an Author] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090901175256/http://www.eldritchpress.org/lp/six.htm |date=2009-09-01 }} (Англиска верзија на Едвард Сторер) *{{gutenberg|no=18457|name=Sei personaggi in cerca d'autore}} (Пиранделовата ревидирана верзија, на италијански јазик) *[http://www.vqronline.org/articles/1925/spring/pirandello-confesses/ „Pirandello Confesses . . .: Why and How He Wrote 'Six Characters in Search of an Author'“, ''Virginia Quarterly Review'', Spring 1925.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110511182844/http://www.vqronline.org/articles/1925/spring/pirandello-confesses/ |date=2011-05-11 }} *{{ibdb show|8060}} * [http://www.amazon.co.uk/dp/1854590898 Six Characters in Search of an Author, Nick Hern Books, London, 2003.] ==Наводи== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Италијански драми]] [[Категорија:Дела на Лујџи Пирандело]] [[Категорија:Драми од Лујџи Пирандело]] f23lqf18x9pab9gmdbm7cvnh6o9hhg9 Арсен Дедиќ 0 765256 5622241 4851384 2026-08-31T14:25:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622241 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Арсен Дедиќ<br>Arsen Dedić| | image = DedicArsen.JPG | image_size = | alt = | caption = Арсен Дедиќ во 2006 година | background = solo_singer | birth_name = Арсеније Дедиќ | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{роден на|28|јули|1938}} | birth_place = {{роден во|Шибеник}}<br></small>[[СР Хрватска]], [[Кралство Југославија]]</small> | origin = | death_date = {{починал на|17|август|2015}} | death_place = {{починал во|Загреб}}, [[Хрватска]] | genre = [[Шансона]], [[Поп-музика|Поп]] | occupation = пејач | instrument = | years_active = 1969–2008 | label = [[Југотон]], [[Croatia Records]] | associated_acts = [[Габи Новак]] | website = {{URL|arsen.hr}} }} '''Арсен Дедиќ''' ([[хрватски јазик|хрватски]]: ''Arsen Dedić''; {{роден на|28|јули|1938}}, {{роден во|Шибеник}} - {{починал на|17|август|2015}}, {{починал во|Загреб}}) — хрватски композитор, поет, флејтист, пејач, текстописец, аранжер, диригент и музички продуцент. Свири на клавир, гитара и флејта. Роден е на [[28 јули]] [[1938]] во [[Шибеник]], во српска фамилија<ref name="AD">{{наведени вести | url = http://www.novosti.rs/vesti/spektakl.147.html:224737-Beograd-me-stvorio |language=sr| first = Marko | last = Lopušina | newspaper = [[Večernje novosti]] | title = Arsen Dedić: Beograd me stvorio | date = 16 October 2008 | accessdate = 2012-06-28}}</ref><ref name=POLI>Politika.rs, [http://www.politika.rs/ilustro/2396/4.htm Milutin Dedić gospodar vetrova-Kuća za oblake] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120120182611/http://www.politika.rs/ilustro/2396/4.htm |date=2012-01-20 }}, Miloš LAZIĆ</ref>. Негова сопруга е познатата хрватска пејачка [[Габи Новак]], со која заедно имаат изведено бројни свои композиции. Татко е на две деца - Сандра и Матија. Дедиќ гимназија завршил во родниот град, како и средно музичко училиште. Во [[Загреб]] започнал да студира право, но ги прекинал студиите и се запишал на Музичката академија на која дипломирал во [[1964]] година. На почетокот од својата музичка кариера настапувал како пејач во повеќе вокални групи, свирел во ансмабли на популарна и [[џез музика]], а напоредно пишувал и текстови за песни на други композитори и пејачи. На музичките фестивали во сите порашени [[Југославија|југословенски простори]] започнал да учествува во [[1963]] година, кога се појавил како кантавтор на Сплитскиот фестивал. Веќе следната ги објавил антологоските песни „''Куќа покрај морето''“ и „''Moderato cantabile''“, а го приредил и својот прв рецитал. Арсен Дедиќ се смета за еден од втемелувачите на Загребската школа на шансоната, а авторската песна претставува негов основен израз. Пишувал и шлагери, песни за деца, песни за далматински „клапи“ (групи), музика за телевизија, филм и театар, за рекламни спотови итн. Автор е на мјузиклот „''Lady Šram''“. Има одржано концерти во многу европски земји, во Северна и Јужна Америка, а бил на дури 9 турнеи низ [[Русија]] (најмногу во земји од поранешниот [[СССР]]). Добитник е на голем број награди од областа на популарната, сценската и филмската музика. Има добиено и награда на [[Хрватска]] за животно дело. Член е на Хрватското друштво на композитори и на Хрватското друштво на писатели. Има објавено десетина книги поезија, негови песни се преведени на повеќе странски јазици, а е застапен и во антологии на хрватската поезија. Книгата стихови „''Брод во шише''“, објавена во [[1971]] година, до денес е продадена во над 60.000 примероци. Објавил и две графичко- поетски мапи, а пишувал често и за деца. Починал во [[Загреб]] на [[17 август]] [[2015]] на 77-годишна возраст во КБЦ Загреб како последица на повеќе компликации (црн дроб, бубрези, бели дробови) од операцијата на колкот една година порано. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Arsen Dedić}} *{{Official website|http://www.arsen.hr/}} {{hr}} *{{IMDb name|id=0214097}} *{{Discogs artist|637956-Arsen-Dedić|Арсен Дедиќ}} *[http://www.diskografija.com/umjetnik/arsen-dedic.htm Compositions by Arsen Dedić] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923215402/http://www.diskografija.com/umjetnik/arsen-dedic.htm |date=2015-09-23 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дедиќ}} [[Категорија:Хрватски пејачи]] [[Категорија:Хрватски композитори]] [[Категорија:Срби во Хрватска]] [[Категорија:Хрватски писатели]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] b0k4oz88h6r1b34ppn1sm45y3wkb3h0 Бодовен пласман на Вуелта а Еспања 0 1040861 5622378 5311642 2026-09-01T02:33:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622378 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports award | name = Бодовен пласман на Вуелта а Еспања | image = [[Податотека:Jersey green.svg|200п]] | caption = Зелена маичка | sport = [[Друмски велосипедизам]] | competition = [[Вуелта а Еспања]] | discipline = | givenfor = победник во бодовниот пласман | english = | localnames = ''Maillot verde'' | nickname = | first = 1945 | number = 65 (до 2018) | firstwinner = {{спортистзнаме|[[Делио Родригес]]|ШПА|1945}} | mostwins = {{спортистзнаме|[[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]]|ИРС}}<br>{{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}}<br>{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}}<br>(4 победи) | mostrecent = {{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} }} '''Бодовен пласман на Вуелта а Еспања''' — еден од второстепените пласмани на велосипедската трка [[Вуелта а Еспања]], каде возачите се рангираат според добиените бодови на етапите. == Историја == По првпат бил пресметуван во 1945 година, спонзориран од Пирели. Бил пресметуван на следниов начин:<ref>{{наведени вести|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1945/03/22/pagina-1/656447/pdf.html|title=25000 pesetas de la Case Pirelli para la Vuelta Ciclista a España|language=шпански|date=22 март 1945|accessdate=9 мај 2014|work=El Mundo Deportivo|page=1|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072141/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1945/03/22/pagina-1/656447/pdf.html|url-status=dead}}</ref> * Победникот на етапата добивал 100 бода, вториот 99, третиот 98, итн.. Ако велосипедистите пристигнале во група на која ѝ било доделено исто време, сите добивале ист број на бодови. * Првите пет велосипедисти на етапата добивале 12 бодови за секоја минута по која ќе дошол бројот шест на етапата. * За секој бод освоен во [[Планински пласман на Вуелта а Еспања|планинскиот пласман]] се добивале два бода за бодовниот пласман. * На средните спринтови, бодовите се делеле: 8 за победникот, 6 за второпласираниот, 4 и 2 за следните двајца. Иако спонзорот рекол дека пласманот е голем успех,<ref name="elm1945">{{наведени вести|url=http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1945/06/02/pagina-11/33092141/pdf.html|title=V Vuelta Ciclista a España Pirelli|language=шпански|date=22 март 1945|accessdate=9 мај 2014|work=El Mundo Deportivo|page=1|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223033/http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1945/06/02/pagina-11/33092141/pdf.html|url-status=dead}}</ref> сепак не го спонзорирал наредното издание. Пласманот повторно бил пресметуван во 1955 година. Тогаш бил користен метод на додавање на местата на етапите, слично како што се правело тогаш на [[Бодовен пласман на Тур де Франс|Тур де Франс]]. [[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]] и [[Лорен Жалабер]], со четири победи секој, го делат рекордот на победи во пласманот. == Победници == {| class="wikitable" style="font-size:93%;" |- !Година !Победник !Бодови !Второ место !Бодови !Трето место !Бодови !Наводи |- | [[Вуелта а Еспања 1945|1945]] || {{спортистзнаме|[[Делио Родригес]]|ШПА|1945}} || 2347 || {{спортистзнаме|[[Жоао Ребело]]|ПОР}} || 2021 || {{спортистзнаме|[[Хулијан Берендеро]]|ШПА|1938}} || 1967 || <ref name="elm1945"/> |- |colspan=8 align="center"| 1946–1948: ''Немало бодовен пласман'' |- |colspan=8 align="center"| 1949: ''Трката не била одржана'' |- |colspan=8 align="center"| 1950: ''Немало бодовен пласман'' |- |colspan=8 align="center"| 1951-1954: ''Трката не била одржана'' |- | [[Вуелта а Еспања 1955|1955]] || {{спортистзнаме|[[Фиоренцо Мањи]]|ИТА}} || 128 || {{спортистзнаме|[[Габриел Компани Бауза]]|ШПА|1945}} || 161 || {{спортистзнаме|[[Хесус Лороњо]]|ШПА|1945}} || 177 || <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1955/05/09/pagina-8/638524/pdf.html |title=архивска копија |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805103138/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1955/05/09/pagina-8/638524/pdf.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 1956|1956]] || {{спортистзнаме|[[Рик ван Стенберген]]|БЕЛ}} || 98 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1957|1957]] || {{спортистзнаме|[[Висенте Итурат]]|ШПА|1945}} || 160 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1958|1958]] || {{спортистзнаме|[[Салвадор Ботеља]]|ШПА|1945}} || 202 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1959|1959]] || {{спортистзнаме|[[Рик ван Лој]]|БЕЛ}} || 148 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1960|1960]]|| {{спортистзнаме|[[Артур Декаботер]]|БЕЛ}} || 189 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1961|1961]] || {{спортистзнаме|[[Антонио Суарез]]|ШПА|1945}} || 194 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1962|1962]] || {{спортистзнаме|[[Руди Алтиг]]|ГЕР}} || 143,5 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1963|1963]] || {{спортистзнаме|[[Бас Малиепард]]|ХОЛ}} || 130 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1964|1964]]|| {{спортистзнаме|[[Хосе Перес-Франсес]]|ШПА|1945}} || 167 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1965|1965]] || {{спортистзнаме|[[Рик ван Лој]]|БЕЛ}} || 243 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1966|1966]] || {{спортистзнаме|[[Јос ван дер Влетен]]|ХОЛ}} || 147 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1967|1967]] || {{спортистзнаме|[[Јан Јансен]]|ХОЛ}} || 209 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1968|1968]] || {{спортистзнаме|[[Јан Јансен]]|ХОЛ}} || 142 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1969|1969]] || {{спортистзнаме|[[Рајмонд Стегман]]|БЕЛ}} || 188 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1970|1970]] || {{спортистзнаме|[[Гвидо Рејбрук]]|БЕЛ}} || 199.5 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1971|1971]]|| {{спортистзнаме|[[Кирил Гимар]]|ФРА}} || 233 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1972|1972]]|| {{спортистзнаме|[[Доминго Перурена]]|ШПА|1945}} || 224|||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1973|1973]] || {{спортистзнаме|[[Еди Меркс]]|БЕЛ}} || 215,5 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1974|1974]] || {{спортистзнаме|[[Доминго Перурена]]|ШПА|1945}} || 210 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1975|1975]] || {{спортистзнаме|[[Мигел Марија Ласа]]|ШПА|1945}} || 249,5 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1976|1976]] || {{спортистзнаме|[[Дитрих Турау]]|ГЕР}} || 174.5 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1977|1977]] || {{спортистзнаме|[[Фреди Мертенс]]|БЕЛ}} || 369 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1978|1978]] || {{спортистзнаме|[[Ферди ван ден Хауте]]|БЕЛ}} || 218 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1979|1979]] || {{спортистзнаме|[[Фонс де Волф]]|БЕЛ}} || 219 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1980|1980]] || {{спортистзнаме|[[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]]|ИРС}} || 313 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1981|1981]] || {{спортистзнаме|[[Франсиско Хавиер Седена]]|ШПА}} || 211 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1982|1982]] || {{спортистзнаме|[[Штефан Мутер]]|ШВА}} || 172 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1983|1983]] || {{спортистзнаме|[[Марино Лехарета]]|ШПА}} || 188 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1984|1984]] || {{спортистзнаме|[[Гвидо ван Калстер]]|БЕЛ}}||204|||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1985|1985]] || {{спортистзнаме|[[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]]|ИРС}}||223|||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1986|1986]] || {{спортистзнаме|[[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]]|ИРС}}||253|||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1987|1987]] || {{спортистзнаме|[[Алфонсо Гутиерез]]|ШПА}} || 149 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1988|1988]] || {{спортистзнаме|[[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]]|ИРС}} || 248 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1989|1989]] || {{спортистзнаме|[[Малколм Елиот]]|ВБР}} || 161 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1990|1990]] || {{спортистзнаме|[[Уве Раб]]|ГДР}} || 173 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1991|1991]] || {{спортистзнаме|[[Уве Раб]]|ГЕР}} || 169 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1992|1992]] || {{спортистзнаме|[[Джамолидин Абдужапаров]]|УЗБ}} || 157 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1993|1993]] || {{спортистзнаме|[[Тони Ромингер]]|ШВА}} || 247 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1994|1994]] || {{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}} || 243 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1995|1995]] || {{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}} || 312 |||||||| || |- | [[Вуелта а Еспања 1996|1996]] || {{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}} || 237 || {{спортистзнаме|[[Никола Минали]]|ИТА}} || 163 || {{спортистзнаме|[[Том Стелс]]|БЕЛ}} || 142 || |- | [[Вуелта а Еспања 1997|1997]] || {{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}} || 206 || {{спортистзнаме|[[Јан Сворада]]|ЧЕШ}} || 161 || {{спортистзнаме|[[Марсел Вист]]|ГЕР}} || 139 || |- | [[Вуелта а Еспања 1998|1998]] || {{спортистзнаме|[[Фабрицио Гвиди]]|ИТА}} || 206 || {{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}} || 158 || {{спортистзнаме|[[Хосе Марија Хименес]]|ШПА}} || 127 || |- | [[Вуелта а Еспања 1999|1999]] || {{спортистзнаме|[[Франк Ванденбруке (велосипедист)|Франк Ванденбруке]]|БЕЛ}} || 129 || {{спортистзнаме|[[Роберт Хантер (велосипедист)|Роберт Хантер]]|ЈАР}} || 123 || {{спортистзнаме|[[Игор Гонсалес де Галдеано]]|ШПА}} || 122 || |- | [[Вуелта а Еспања 2000|2000]] || {{спортистзнаме|[[Роберто Ерас]]|ШПА}} || 136 || {{спортистзнаме|[[Џовани Ломбарди]]|ИТА}} || 123 || {{спортистзнаме|[[Алесандро Петаки]]|ИТА}} || 116 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url= http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=143307|title= Вуелта а Еспања 2000 - Бодовен пласман|work= Cycling Archives|accessdate= 12 септември 2011|archive-date= 2012-07-24|archive-url= https://archive.today/20120724155853/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=143307|url-status= dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2001|2001]] || {{спортистзнаме|[[Хосе Марија Хименес]]|ШПА}} || 130 || {{спортистзнаме|[[Ерик Цабел]]|ГЕР}} || 125 || {{спортистзнаме|[[Леви Лајпхајмер]]|САД}} || 115 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url= http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=143252|title= Вуелта а Еспања 2001 - Бодовен пласман|work= Cycling Archives|accessdate= 12 септември 2011|archive-date= 2012-03-25|archive-url= https://web.archive.org/web/20120325130449/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=143252|url-status= dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2002|2002]] || {{спортистзнаме|[[Ерик Цабел]]|ГЕР}} || 188 || {{спортистзнаме|[[Алесандро Петаки]]|ИТА}} || 163 || {{спортистзнаме|[[Аитор Гонсалес]]|ШПА}} || 151 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=160|title=Вуелта а Еспања 2002 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014055556/http://www.cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=160|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2003|2003]] || {{спортистзнаме|[[Ерик Цабел]]|ГЕР}} || 181 || {{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} || 161 || {{спортистзнаме|[[Алесандро Петаки]]|ИТА}} || 160 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=172|title=Вуелта а Еспања 2003 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-07-10|archive-url=https://archive.today/20120710133517/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=172|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2004|2004]] || {{спортистзнаме|[[Ерик Цабел]]|ГЕР}} || 152 || {{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} || 144 || {{спортистзнаме|[[Роберто Ерас]]|ШПА}} || 142 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=21635|title=Вуелта а Еспања 2004 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021214049/http://www.cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=21635|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2005|2005]] || {{спортистзнаме|[[Алесандро Петаки]]|ИТА}} || 169 || {{спортистзнаме|[[Денис Мењшов]]|РУС}} || 142 || {{спортистзнаме|[[Карлос Састре]]|ШПА}} || 124 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=46709|title=Вуелта а Еспања 2005 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014094548/http://www.cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=46709|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2006|2006]] || {{спортистзнаме|[[Тор Хушовд]]|НОР}} || 199 || {{спортистзнаме|[[Александар Винокуров]]|КАЗ}} || 163 || {{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} || 147 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=75742|title=Вуелта а Еспања 2006 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021230144/http://www.cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=75742|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2007|2007]] || {{спортистзнаме|[[Даниеле Бенати]]|ИТА}} || 147 || {{спортистзнаме|[[Денис Мењшов]]|РУС}} || 135 || {{спортистзнаме|[[Самуел Санчес]]|ШПА}} || 127 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=94711|title=Вуелта а Еспања 2007 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325130455/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=94711|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2008|2008]] || {{спортистзнаме|[[Грег ван Авермат]]|БЕЛ}} || 158 || {{спортистзнаме|[[Алберто Контадор]]|ШПА}} || 137 || {{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} || 129 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ww0.lavuelta.com/09/ingles/historia/index.html?a=2008&e=d1|title=Официјална страница на Вуелта а Еспања 2009 - Историја / 2008|work=LaVuelta.com|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402104306/http://ww0.lavuelta.com/09/ingles/historia/index.html?a=2008&e=d1|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2009|2009]] || {{спортистзнаме|[[Андре Грајпел]]|ГЕР}} || 150 || {{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} || 111 || {{спортистзнаме|[[Даниеле Бенати]]|ИТА}} || 101 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=134983|title=Вуелта а Еспања 2009 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-07-08|archive-url=https://archive.today/20120708004355/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=134983|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2010|2010]] || {{спортистзнаме|[[Марк Кевендиш]]|ВБР}} || 156 || {{спортистзнаме|[[Тајлер Фарар]]|САД}} || 149 || {{спортистзнаме|[[Винченцо Нибали]]|ИТА}} || 119 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=160852|title=Вуелта а Еспања 2010 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-07-09|archive-url=https://archive.today/20120709165744/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=160852|url-status=dead}}</ref> |- | [[Вуелта а Еспања 2011|2011]] || {{спортистзнаме|[[Бауке Молема]]|ХОЛ}} || 122 || {{спортистзнаме|[[Хоаким Родригес]]|ШПА}} || 115 || {{спортистзнаме|[[Даниеле Бенати]]|ИТА}} || 101 || <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=177359|title=Вуелта а Еспања 2011 - Бодовен пласман|work=Cycling Archives|accessdate=12 септември 2011|archive-date=2012-07-07|archive-url=https://archive.today/20120707084038/http://cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=177359|url-status=dead}}</ref> |- |[[Вуелта а Еспања 2012|2012]] |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} |199 |{{спортистзнаме|[[Хоаким Родригес]]|ШПА}} |193 |{{спортистзнаме|[[Алберто Контадор]]|ШПА}} |161 | |- |[[Вуелта а Еспања 2013|2013]] |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} |152 |{{спортистзнаме|[[Крис Хорнер]]|САД}} |126 |{{спортистзнаме|[[Хоаким Родригес]]|ШПА}} |125 | |- |[[Вуелта а Еспања 2014|2014]] |{{спортистзнаме|[[Џон Дегенколб]]|ГЕР}} |169 |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} |146 |{{спортистзнаме|[[Алберто Контадор]]|ШПА}} |145 | |- |[[Вуелта а Еспања 2015|2015]] |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} |118 |{{спортистзнаме|[[Хоаким Родригес]]|ШПА}} |116 |{{спортистзнаме|[[Естебан Чавес]]|КОЛ}} |108 || |- |[[Вуелта а Еспања 2016|2016]] |{{спортистзнаме|[[Фабио Фелине]]|ИТА}} |100 |{{спортистзнаме|[[Наиро Кинтана]]|КОЛ}} |97 |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} |93 || |- |[[Вуелта а Еспања 2017|2017]] |{{спортистзнаме|[[Крис Фрум]]|ВБР}} |158 |{{спортистзнаме|[[Матео Трентин]]|ИТА}} |156 |{{спортистзнаме|[[Винченцо Нибали]]|ИТА}} |128 || |- |[[Вуелта а Еспања 2018|2018]] |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} |131 |{{спортистзнаме|[[Петер Саган]]|СВК}} |119 |{{спортистзнаме|[[Елија Вивијани]]|ИТА}} |105 || |} === Повеќекратни победници === {| class="wikitable" ! Победи ! Возач ! Изданија |- | rowspan= 3 | <center> 4 || {{спортистзнаме|[[Шон Кели (велосипедист)|Шон Кели]]|ИРС}} || 1980, 1985, 1986, 1988 |- |{{спортистзнаме|[[Лорен Жалабер]]|ФРА}} || 1994, 1995, 1996, 1997 |- |{{спортистзнаме|[[Алехандро Валверде]]|ШПА}} || 2012, 2013, 2015, 2018 |- || <center> 3 || {{спортистзнаме|[[Ерик Цабел]]|ГЕР}} || 2002, 2003, 2004 |- | rowspan= 3 | <center> 2 || {{спортистзнаме|[[Рик ван Лој]]|БЕЛ}} || 1959, 1965 |- |{{спортистзнаме|[[Јан Јансен]]|ХОЛ}} || 1967, 1968 |- |{{спортистзнаме|[[Уве Раб]]|ГЕР}} || 1990, 1991 |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Вуелта а Еспања}} {{Бодовен пласман на Вуелта а Еспања}} [[Категорија:Вуелта а Еспања]] ago0xsapq5zbib6i6ey1m32abh5mror МедијаВики:Sitenotice 8 1069188 5622389 5616378 2026-09-01T05:56:09Z Виолетова 1975 5622389 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> <!-- Објава за други натпревари --> [[Податотека:WLM Macedonia.svg|лево|25п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници и фотографи дека во периодот од 1 - 30 септември 2026 година се одржува фотографскиот натпревар „'''[[Википедија:Вики ги сака спомениците 2026|Вики ги сака спомениците 2026]]'''“. Прочитајте ги правилата и вклучете се! {{-}} ottsg0vw8ycn3gm3apmyczuunaf0cjv Бугарска народна банка 0 1077818 5622396 5488716 2026-09-01T07:04:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622396 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Централна банка |image_1=BNB-Lazarov-ifb.jpg |image_title_1 =Седиштето на БНБ во Софија |bank_name_in_local = Българска народна банка |headquarters = [[Софија]] |established = 25 јануари 1879 |president = Димитар Радев |leader_title = гувернер |bank_of = [[Бугарија]] |currency =[[евро]] |currency_iso =EUR |reserves = |website = [http://www.bnb.bg/ bnb.bg] |preceded = |succeeded = |footnotes = }} '''Бугарска народна банка''' или '''БНБ''' ({{langx|bg|Българска народна банка}}) претставува централна, емисиона [[банка]] на Република [[Бугарија]], одговорна за водење на [[монетарна политика|монетарната политика]] и за [[регулација]] и [[банкарска супервизија|супервизија]] на банкарскиот систем. Таа е создадена и функционира врз основа на Законот за Бугарската народна банка. Таа е од најстарите национални институции, создадена непосредно по создавањето на бугарската држава, на [[25 јануари]] [[1879]] година, и многу брзо започнала да игра важна улога во економскиот преродба на земјата, претворајќи се во ’рбет на [[финансиски систем|финансискиот систем]]. == Монетарна политика == Основна цел на Бугарската народна банка е да ја одржува [[ценовна стабилност|ценовната стабилност]] преку осигурување на стабилноста на националната парична единица. Тоа значи дека БНБ води режим на стабилен [[девизен курс]], односно применува стратегија на [[таргетирање на девизниот курс]]. БНБ е единствената емисионa институција во Бугарија и ја има клучната улога во водењето на [[Економија на Бугарија|бугарската економија]]. Бугарската народна банка ја регулира дејноста на другите банки за да ја одржи стабилноста на банкарскиот систем и да ги заштити депонентите. Од [[1 јануари]] [[2007]] година (со приклучувањето на Бугарија кон [[Европска Унија|Европската Унија]]), Бугарската народна банка учествува во [[Европски систем на централни банки|Европскиот систем на централни банки]]. == Органи на управување == Највисокиот раководени орган на БНБ е нејзиниот Управен одбор, во состав: гувернер, тројца вице-гуверери, раководители на одделните департмани ("емисиона", "банка" и "фискални услуги", "банкарски надзор"), и уште тројца членови. Во Управниот одбор членуваат личности со високи професионални и морални квалитети. Гувернерот и тројцата вице-гивернери се избираат од Собранието, а другите тројца членови - од претседателот на Република Бугарија. Управниот одбор се состанува најмалку двапати месечно и дискутира и усвојува основни насоки за активностa на банката, ја одредува [[камата]]та, надоместоците и провизиите, кои се неопходни за работењето на банката, ги утврдува нормите на задолжителните минимални резерви кои банките треба да ги пласираат во БНБ, прифаќа решенија за издавање на банкноти и монети и за нивно повлекување од оптек, ги прифаќа извештаите на БНБ и нејзиниот годишен [[буџет]] итн.<ref>[http://www.bnb.bg/AboutUs/AUAboutBNB/AUBNBGovernment/AUSGoverningCouncil/index.htm Бугарска народна банка - официјално мрежно место]</ref> == Валутен одбор == Во [[1997]] година во Бугарија бил воспоставен [[валутен одбор]] - режим на [[монетарна политика|монетарната политика]], кој обезбедува [[ценовна стабилност]] преку обезбедување законска и практична [[независност на централнните банки|независност на централната банка]]. Паричните обврски на БНБ ги вклучуваат сите издадени банкноти и монети во оптек, како и сите сметки на банките и другите институции во народната банка, со исклучок на сметките на [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] (ММФ). Одлика на бугарскиот валутен одбор е дека тој обезбедува целосна покриеност на банкнотите, монетите и депозитите ([[депозит]] на владата и резервите на комерцијалните банки). Основното правило на овој режим е ограничување на износот на емисијата на резервни пари до износот на [[девизни резерви]] со кои располага БНБ. Бугарската народна банка предвидува можност за финансирање на [[комерцијалните банки]] до износот на нето-девизните резерви, но само при [[ликвидносен ризик]] за целиот [[финансиски систем]] и на почитувањето на строгите барања за видот и квалитетот на испораката на колатерал. БНБ не може под каква и да било форма да дава [[кредит]]и на државата освен на сметка на купување на [[специјални права на влечење]] од [[ММФ]]. Не е дозволено вклучување во резервите на [[хартии од вредност]], издадени или гарантирани од [[држава]]та. Тие можат да се користат само како залог при обезбедување на кредити во согласност со функцијата на ''кредитор во крајна инстанца''. == Задачи и дејности == Бугарската народна банка ја одржува стабилноста на националната парична единица со помош на: * полно покритие на паричните задолжувања на банката со високоликвидни валутни активи, * неограничена размена помеѓу бугарскиот [[лев]] и резервната валута на територијата на Бугарија по [[фиксен девизен курс]], * емисија на банкноти и монети. Бугарската народна банка го регулира и го контролира банкарскиот систем со помош на: * строг и делотворен банкарски надзор, * функционирање како кредитор во крајна инстанца (предвидено со закон) , * содејствување во нормалното функционирање и развој на [[Финансиски пазари|Финансиските пазари]]. Банката го осигурува функционирањето и развојот на ефективни [[платни системи]]. Таа ја исполнува улогата на ''фискален агент'' и депозитар на државата. Таа го има ексклузивното право да емитува монети и банкноти, кои законски служат како платежно средство. Банката се грижи и за зајакнувањето на банкарскиот и финансискиот систем преку учеството во комитетите и работните групи на [[Европска Централна Банка|Европската Централна Банка]] и [[Европска комисиј|Европската комисија]]. Бугарската народна банка ги анализира процесите во бугарската економија и прави макроекомски прогнози. Банката публикува периодични изданија, работни материјали, каталози и научни трудови во кои ги презентира резултатите од својата дејност во областа на банкарските работи и [[макроекономијата]]. Банката ги извршува следниве дејности: *посветеност на интересите на општеството, *независност при формулирањето и спроведувањето на својата политика, *непристрасност при донесување решенија, *висока професионалност, *взаемно дејство и обем на информации со структурните сектори на банката, *хармонизација на законската уредба со задачите и дејностите во рамките на [[Европски систем на централни банки|Европскиот систем на централни банки]].<ref>[http://www.bnb.bg/AboutUs/AUAboutBNB/AUMission/index.htm Бугарска народна банка - официјално мрежно место]</ref> == Меѓународни финансиски институции == Бугарската народна банка придава големо значење на соработката со меѓународните финансиски институции, благодарение на што во изминатите години земјата постигна трајна макроекономска стабилизација. По приемот на Бугарија во [[Европска унија|Европската унија]], карактерот на соработката со овие институции се промени и од традиционалното поддршка на структурните реформи и развојот на конкурентен приватен сектор во земјата, преку различни механизми на финансирање и програми за давање техничка помош се насочи кон целосно учество во нивното управување и донесување на одлуки за проблемите на меѓународниот финансиски систем. Во согласност со Законот за Бугарската народна банка, Народната банка делува како фискален агент и депозитар на државата во меѓународните финансиски институции.<ref>[http://www.bnb.bg/AboutUs/AUAboutBNB/AUInternationalRelations/AUIRInternFinInstitutions/index.htm Бугарска народна банка - Официјално мрежно место]</ref> == Учеството во Европската централна банка == Европскиот систем на централните банки е организација, основана со договорот за создавање на Европската Унија и уредена со Уставот на ЕСЦБ. Тој ги вклучува Европската централна банка и централните банки на сите држави-членки на Европската Унија. Од присоединувањето на Бугарија кон ЕУ, во јануари [[2007]] година, Бугарската народна банка е членка во Европскиот систем на централните банки, а гувернерот на Бугарската народна банка е член на генералниот совет на ЕЦБ. Банкарски експерти учествуваат во работата на комитетите и работните групи на ЕЦБ. Со членството во овој систем, се усложнуваат задачите кои стојат пред банката, и на тој начин се засилува нејзината улога во однос на осигурувањето на стабилна и предвилива [[економска политика]]. Делот на Бугарската народна банка во [[капитал]]от на ЕЦБ изнесува 50,833 мил. евра, а внесениот капитал - 3,561 мил. евра. БНБ е во следниве структури и органи на Европската унија<ref>[http://www.bnb.bg/AboutUs/AUAboutBNB/AUInternationalRelations/AUIREuropeanRelations/index.htm Бугарска народна банка - официјално мрежно место]</ref> : * [[Европски совет за системски ризик]] (ЕССР) и Советодавниот технички комитет кон него - гувернерот на Народната банка учествува во состаноците на генералниот совет на ЕССР со право на глас; * [[Совет на ЕУ за економски и финансиски прашања]] ([[ЕКОФИН]]) - гувернерот на Народната банка учествува во неформалните седници на ЕКОФИН; * [[Економски и финансиски комитет]] (ИФК) и неговите потструктури - * ИФК заменици, * ИФК Поткомитетот за прашањата на [[ММФ]], * ИФК Поткомитетот за евро-монетите, * ИФК Поткомитетот за европски пазари на државни [[обврзници]] и записи; * Комитет за финансиски услуги (КФУ); * Европски банкарски комитет (НДА); * Европски банкарски орган (ЕБО) и неговите потструктури; * Европски комитет за финансиски конгломерати; * Комитет за спречување на перењето пари и финансирањето на тероризмот; * Работни групи до Канцеларијата за борба против измами (ОЛАФ): Експертската група за фалсификување на еврото и Експертската група за невистински евро-монети; * Комитет за плаќањата; * Работна група за финансиски услуги; * Комитет за монетарна и финансиска статистика и [[статистика]] на [[платeн биланс|платниот биланс]]; * Група на директори одговорни за односи со јавноста; * Група на шефовите за безбедност. == Музејската збирка на БНБ == Идејата да се создаде музејска збирка на Народната банка се појавила на крајот на 20-тите години на [[XX век]]. За првпат, иако делумно, таа идеја се остварила во [[1969]] година, кога за кратко време била претставена изложбата на [[Пари|банкноти и монети]]. По [[1991]] година започнале подготовките на постојана изложба, која се претставувала на пошироката јавност како нешто највредно од музејскиот фонд. Музејот на БНБ е официјално отворен на [[25 јануари]] [[1999]] година во врска со прославата на 120-годишнината од основањето на банката. Постојаната изложба била структурирана во неколку секции. На површина од околу 300 квадратни метри, таа го негувала богатството на античките и средновековните монети, откриени на територијата на [[Бугарија]] од [[V век п.н.е.]] до денес; повеќегодишната работа на Министерството за финансии и на Народната банка во врска со издавањето на монети за потребите на паричниот промет во земјата; историјата на емисијата на банкноти, изведена од БНБ по [[1885]] година итн. Поставката содржи околу илјада антички монети и монетовидни споменици кои ги илустрираат интензивните ковачки циркулации на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] во различни историски епохи. Посетителите имаат можност да го следат развојот на ковањето пари во [[антика]]та - времето на грчката колонизација на [[Црно Море|Црноморското]] крајбрежје и на активните [[трговија|трговски]] односи меѓу колонистите и локалните [[Тракија|тракиски]] племиња. Значително место (над 1300 експонати) е посветено на издавањето пари во турбулентните векови на балканскиот век - гламурот на [[Византиското Царство]] и подемот на [[Втората бугарска држава]]. За време на [[Првата бугарска држава]], бугарските владетели не ковале сопствени пари. За потребите на размената се употребувале главно византиски монети, а по Битката кај Марко во [[792]] година [[Византија]] била принудена да плаќа [[данок]] на [[Бугарија]] во вид на [[злато|златни]] и [[сребро|сребрени]] монети. Најраните ''бугарски монети'', најверојатно потекнуваат од времето на [[цар Петар]] ([[1186]]-[[1197]] година), но неоспорен прв примерок на бугарската кованица е од царувањето на [[Иван Асен II]] ([[1218]]-[[1241]] година). Акцентот во изложбата паѓа врз паричните знаци на [[Кнежевството Бугарија]] ([[1879]]-[[1908]] година), [[Царството Бугарија]] ([[1908]]-[[1946]] година), [[Народна Република Бугарија]] ([[1846]]-[[1990]] година) и [[Република Бугарија]] (по 1990 година ). Изложени се бугарските платежни средства, уметнички и работни проекти, како и примероци на банкноти и монети. Централната улога на Бугарската народна банка во специфичното производство на националните валути, во управувањето со паричниот промет, како и во уништувањето на искористени пари во оптек, прејудицирала '''единственост''' на оваа колекција, која можела да биде видена само во музејот на банката.<ref>[http://www.bnb.bg/AboutUs/AUAboutBNB/AUHistory/AUHMuseumsBNB/index.htm Бугарска народна банка - официјално мрежно место]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.bnb.bg/ Бугарска народна банка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170329094844/http://www.bnb.bg/ |date=2017-03-29 }} [[Категорија:Европски систем на централни банки|Бугарија]] [[Категорија:Банки во Бугарија]] [[Категорија:Централни банки|Бугарија]] [[Категорија:Економија на Бугарија|Народна банка]] rsp812pa5v13d6r8n2zjrwzn3bm8cte Атлетско стапало 0 1080920 5622108 5622101 2026-08-31T11:59:01Z Buli 2648 5622108 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Атлетско стапало | image = FeetFungal.JPG | caption = Тежок случај на атлетско стапало. | synonyms = tinea pedis | field = [[Инфектологија]] | symptoms = Чешање, лупење, црвенило на стапалото | complications = | onset = | duration = | types = | causes = [[Габи]] (''[[Trichophyton]]'', ''[[Epidermophyton]]'', ''[[Microsporum]]'') | risks = | diagnosis = Врз основа на симптомите, потврдено со [[микробиолошка култура|култура]] или [[микроскопија]] | differential = | prevention = | treatment = [[противгабични лекови]] нанесени на кожата или преку уста | medication = | prognosis = | frequency = 15% од населението | deaths = }} '''Атлетското стапало''' (медицински назив: '''''tinea pedis''''') е честа [[Габа|габична]] инфекција на кожата на стапалата. Најчесто ги зафаќа меѓупрстите, но може да се прошири и на табаните, страните на стапалото или ноктите. Симптомите обично вклучуваат чешање, лупење, црвенило и пукање на кожата; во потешки случаи може да се појават меури. Името „атлетско“ потекнува од тоа што инфекцијата често се среќава кај спортисти поради влажната и топла средина во чевлите и заедничките простории (тушеви, соблекувални), но може да ја добие секој, без оглед на спортската активност. Причинители се дерматофитни габи (најчесто од родовите ''[[Trichophyton]]'', ''[[Epidermophyton]]'' и ''[[Microsporum]]''), кои се хранат со кератин во кожата. Инфекцијата се пренесува преку директен контакт или преку загадени површини (подови, крпи, чевли). Се проценува дека зафаќа околу 15% од светското население и е почеста кај мажи. ==Симптоми== [[Податотека:Athlete's foot.JPG|мини|Атлетско стапало]] *лушпеста, црвена егзема која чеша и обично почнува меѓу прстите;ако не се лекува се развива во распукана кожа со меури кои можат да се инфицираат *сува кожа на табаните која се лупи *непријатен мирис на стапалата *белузлави, кршливи нокти кои се лупат на слоеви ===Обратете се на лекар=== *ако егземата не реагира на лекот против габички што може да се набави без [[лекарски рецепт]] или други домашни лекови во текот на четири до шест недели; или ако симптомите во која било смисла ве онеспособат. Потребна ви е медицинска дијагноза о лекарски рецепт за соодветен лек. *ако егземата се развие во плускавци, со големо црвенило, болно отечување или гноење; или ако добиете температура. Тоа се знаци на секундарна бактериска инфекција која бара лекување со орални антибиотици. *ако ноктите на нозете ви станат кршливи или ја сменат бојата, обично белузлава. Овој облик на атлетско стапало тешко се лекува и обично бара долготрајно медицинско лекување за да се спречи неговото повторување. ==Причинители== Разни видови габички кои го предизвикуваат заболувањето атлетско стапало припаѓаат на групата наречена дерматофити, а кои, исто така, предизвикуваат јадеж во пределот на ципите. Габичките се развиваат во затворена, топла и влажна околина и се хранат со кератин, белковина која се наоѓа во косата, ноктите и кожата. Атлетското стапало е лесно заразно заболување; може да се рашири со директен допир со инфекцијата и честичките на кожата останати на крпите за бришење, чевлите и на дното на туш кадите и околу базените. Иако со едењето со боси нозе под туш во салите за гимнастика или околу базените можете да ја зголемите можноста дека ќе добиете атлетско стапало, поголема е веројатноста дека инфекцијата ќе ја добиете од неменување на испотени чорапи или чевли. Опасноста од добивање атлетско стапало може, исто така, да зависи и од вашата чувствителност. На пример луѓето кои пиеле антибиотици две недели или подолго се наоѓаат во поголема опасност зашто тој лек не само што ја спречува инфекцијата, туку може да ги уништи и полезните бактерии што помагаат да не се рашират габичните фактори за атлетско стапало. ==Лекување== Атлетското стапало е неопходно да почнете да го лекувате по првиот знак на чешање на стапалата или црвенилото меѓу прстите на нозете. Поголем број од случаите на атлетско стапало може да се излекува со прашок против габички што може да го купите без лекарски рецепт и со одржување основна хигиена. Темелно мијте ги и бришете ги стапалата наутро и навечер, менувајте ги чорапите секојдневно и не носете исти чевли секој ден. Секојдневно ставајте прашок против габички на стапалатаи во чевлите. Погрижете се стапалата да ви бидат изложени на воздух. Ако не можете да одите боси или да носите сандали, ностете памучни чорапи и чевли направени од природен материјал како што се кожата и ткаенините, а не од водоотпорни синтетички материјали. Ако не се лекува правилно и брзо, инфекцијата може да биде долготрајна. Дури и кога се лекува со лекови против габички, може да поминат повеќе недели пред да исчезне инфекцијата. ===Конвенционална медицина=== Во случаите кога не се лекува атлетското стапало со дамшните видови лекување, лекарот, можеби ќе ви препише 1-процентна тербинафинска маст. Лекот е скап, но лекувањето со тербинафин може да доведе до целосно излекување за една недела. Лекарите препишуваат орални лекови против габички за атлетско стапало само кога лекувањето со лекови за површинска употреба е неуспешно, со оглед на тоа дека тоа лекување може да има придружени дејства, како што е отровно дејство врз црниот дроб. Типични орални лекови се кетоконазол и гризеофулвин. Истите можности за лекување се применуваат на атлетското стапало кое ги зафатило ноктите на нозете. ===Алтернативни начини на лекување-Ароматерапија=== За спречување на инфекцијата ставете 5 капки масло од мелалеука (Malaleuca spp.) во водата за капење. За да го намалите чешањето , обидете се, исто така, во топла бања да ставите 2 капки масло од нане (Menta piperita) и 4 капки од маслото од камилица (Matricaria recutita). ====Лекување со лековити билки==== Држете ги стапалата по половина час во раствор од 5 лажички хидрастис ( Hidrastis Canadensis) на 0,5 литри вода;исто така можете да ставите на стапалата прашок од хидрастис или секојдневно вријте масло од мелалеука во зафатениот предел на стапалата. Пробајте и други бањи и масти од лековити билки, придружувајќи се кон упаствата на етикетата:се смета дека смирната ( Commiphora molmol) ги отстранува габичките;лавандата (Lavandula officinalis) може да го намали воспалението; кремот од невен ( Calendula officinalis) се препорачува за испукана кожа. ====Хомеопатија==== За да се смири воспалението, пробајте препарат што можете да го набавите без лекарски рецепт и кој содржи невен. Професионален хомеопат можеби ќе ви препорача Graphites за состојба при која кожата се навлажнува. ====Лекување дома==== Ставете ги стапалата во топла, солена вода (1 лажичка сол на една чаша вода) 5 до 10 минути секој ден. Добро избришете ги стапалата, а потоа нанесете сода биракбона меѓу прстите нс нозете и ставете раствор од алуминиум хлорид кој можете да го набавите во аптека. Можеби повеќе ќе сакате да употребите прашок, крем или спреј протв габички кој можете да го купите не лекарски рецепт. Најделотворните производи содржат средства против габички [[клотримазол]] или [[миконазол]]. Ако местото не е полно со меури или не е испукана кожата, отстранувајте ја изумрената кожа која се лупи со мека четкичка пред да го нанесете прашокот или маста за површинска употреба. Некинете ја кожата што се лупи; можете да ја излупите околната здрава кожа и да ја проширите инфекцијата. Употребувајте ист површински облик на лекување и за атлетското стапало на ноктите и нозете, но не очекувајте брзо дејство. Внимавајте ноктите да ви бидат исечени и исчистете ги остатоците, под инфицираните нокти и околу нив, со мазна дрвена чепкалка или чкорче, а не со турпија за нокти со која би можеле да се изгребете или да си ја излупите кожата. ==Превенција == Професорите во физичко воспитување, тренерите, училишниот медицински кадар или родителите биле на вистински пат кога ве терале во гардеробите околку базените да носите [[влечки]]. Но ние сега знаеме дека чувствителноста на габичките е исто така толку важен фактор како и самото доаѓање во допир со нив. Ќе ја намалите опасноста, ако ги одржувате стапалата чисти, суви и напрашени со фунгицид кој може да го набавите без лекарски рецепт. Другите разумни мерки се: *носете памучни чорапи и чевли кои пропуштаат воздух, чевли кои не пропуштаат вода внатре исто така, не ја пропуштаат и потта надвор. *никогаш не делете ги со други чевлите,чорапите или крпите за бришење. *ако добиете атлетско стапало, перете ги своите чорапи и крпи за бришење во колку што е можно потопла вода-или вријте ги. *бидете двојно повнимателни во однос на стапалата, ако во текот на две недели или подолго пиете антибиотици. Лекот може да ги уништи полезните бактерии кои во нормални услови ги држат под контрола габичките кои предизвикуваат атлетско стапало. == Надворешни врски == {{Medical resources | DiseasesDB = 13122 | ICD10 = {{ICD10|B|35|3|b|35}} | ICD9 = {{ICD9|110.4}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 000875 | eMedicineSubj = derm | eMedicineTopic = 470 | MeshID = D014008 }} {{Микози}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Болести]] [[Категорија:Габични заболувања]] 2w9jrofm988leuflk1udphmtwy4l61k Бином 0 1085353 5622372 5597490 2026-09-01T00:10:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622372 wikitext text/x-wiki '''Бином''' (или '''двочлен полином''') е [[Полином (математичко образование)|полином]] со 2 членови, т.е. збир на два [[моном]]и.<ref>{{Наведена книга|title=Математика: за I година за реформираното гимназиско образование|last1=Тренчевски|first1=Констадин| last2=Димовски|first2=Дончо| publisher=Просветно дело| isbn=9989-0-0222-3|year=2002|language=македонски}}</ref><ref name=SKOOOL>{{Наведена мрежна страница|url=http://skoool.mk/node/499|title=Алгебарски изрази и операции|publisher=Министерство за информатичко општество|language=македонски|accessdate=1 January 2014|archive-date=2016-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311164823/http://skoool.mk/node/499|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Математика за I година (за сите струки)|last1=Целакоски|first1=Наум| last2=Бакева|first2=Верица|last3=Миладиновиќ|first3=Боривоје|last4=Стефановски|first4=Јове|publisher=Алби|year=2010|page=128| language=македонски}}</ref><ref name=Tanton>{{Наведена книга|title=Encyclopedia of Mathematics|url=https://archive.org/details/encyclopediaofma0000tant|last1=Tanton|first1=James| year=2005|publisher=Facts on File, New York|isbn=0-8160-5124-0|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofma0000tant/page/43 43]|language=англиски}}</ref> <span style='color: #660000;'>Примери за биноми</span> <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5'> <tr> <td align='center'><math> 3x+2 </math> </td> <td align='center'><math> 3y^2-z </math> </td> <td align='center'><math> 2a+5 </math> </td> <td align='center'><math> \sqrt{3}-\frac{x^2}{2} </math> </td> </tr> </table> </div> ==Формули за скратено множење на два биноми== <div style="margin-left:15px"> <table border="0" cellpadding='5px'> <tr> <td align='center'><span style='color: #006600;'> <math> {(a+b)(a-b)=a^2-b^2} </math></span> </td> <td align='center'>&nbsp;&nbsp;</td> <td align='center'><span style='color: #660000;'> <math> {(a+b)^2=a^2+2ab+b^2} </math></span> </td> <td align='center'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;</td> <td align='center'><span style='color: #0000ff;'><math> {(a-b)^2=a^2-2ab+b^2} </math></span> </td> </tr> </table> </div> ===Формула: (<em>a</em>+<em>b</em>)(<em>a</em>-<em>b</em>) = <em>a</em><sup>2</sup> - <em>b</em><sup>2</sup>=== <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5'> <tr> <td align="center" style="border: 1px solid #444444;">[[Податотека: wiki_binom_apb_amb.gif]]</td> </tr> </table> </div> <br /> <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5' width='850'> <tr> <td rowspan='2'> Пр.1:<br> a=3, b=4 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (3+4)(3-4) = 3^2-4^2 = 9 -16 = -7 </math> </td> </tr> <tr> <td>Без формула: </td> <td><math> (3+4)(3-4) = 7 \cdot (-1) = -7 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2'> Пр.2: <br> a=5, b=1 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (5+1)(5-1) = 5^2-1^2 = 25 -1 = 24 </math> </td> </tr> <tr> <td>Без формула: </td> <td><math> (5+1)(5-1) = 6 \cdot 4 = 24 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2'> Пр.3: <br> a=1, b=xy </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (1+xy)(1-xy) = 1^2-(xy)^2 = 1-x^2y^2 </math> </td> </tr> <tr> <td colspan='2' align='center'><table border='1' cellpadding='5' > <tr> <th colspan='4' align='center'>Проверка за неколку вредности на <em>х</em> и <em>у</em></th> </tr> <tr> <td align='center'>х </td> <td align='center'>у </td> <td align='center'><math> (1+xy)(1-xy) </math> </td> <td align='center'><math> 1-x^2 y^2 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>0 </td> <td align='center'>0 </td> <td align='center'><math> (1+0 \cdot 0)(1-0 \cdot 0)=1 </math> </td> <td align='center'><math> 1-0^2 \cdot 0^2=1 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>0 </td> <td align='center'>1 </td> <td align='center'><math> (1+0 \cdot 1)(1-0 \cdot 1)=1 </math> </td> <td align='center'><math> 1-0^2 \cdot 1^2=1 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>1 </td> <td align='center'>2 </td> <td align='center'><math> (1+1 \cdot 2)(1-1 \cdot 2)=-3 </math> </td> <td align='center'><math> 1-1^2 \cdot 2^2=-3 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>-2 </td> <td align='center'>-2 </td> <td align='center'><math> (1+(-2) \cdot (-2))(1-(-2) \cdot (-2))=-15 </math> </td> <td align='center'><math> 1-0^2 \cdot (-2)^2=-15 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>3 </td> <td align='center'>-8 </td> <td align='center'><math> (1+3 \cdot (-8))(1-3 \cdot (-8))=-575 </math> </td> <td align='center'><math> 1-3^2 \cdot (-8)^2=-575 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'><math> \sqrt{2} </math> </td> <td align='center'>-2,5 </td> <td align='center'><math> \begin{array}{*{20}{c}}{(1 + \sqrt 2 \cdot -2,5))(1 - \sqrt 2 \cdot(( - 2,5))}\\{ \approx - 2,5535\cdot4,5535 = - 11,5} \end{array} </math> </td> <td align='center'><math> 1-(\sqrt{2})^2 \cdot (-2,5)^2=-11,5 </math> </td> </tr> </table></td> </tr> </table> </div> ===Формула за Бином на квадрат: (<em>a</em>+<em>b</em>)<sup>2</sup> = <em>a</em><sup>2</sup> + 2<em>a</em><em>b</em> + <em>b</em><sup>2</sup> === <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5' width='850'> <tr> <td align="center" style="border: 1px solid #444444;">[[Податотека: binom_square.png]]</td> <td><ul> <li><span style='color: #660000;'>Големиот квадрат е со страна <math> a+b </math> </span>. <ul> <li>Следува, плоштината на овој квадрат е <span style='coolor: #660000;'><math> A=(a+b)^2 </math></span>. </li> </ul> </li> </ul> <ul> <li>Плоштините на помалите правоаголници. <ul> <li><span style='coolor: #6600cc;'>Плоштината на лилавиот квадрат е <math> a^2 </math>.</span> </li> <li><span style='coolor: #0000ff;'>Плоштината на синиот квадрат е <math> b^2 </math> .</span> </li> <li><span style='coolor: #ee8800;'>Плоштината на секој од двата жолти правоаголници е <math> ab </math>.</span> </li> </ul> </li> </ul> <ul> <li>Овие 4 "подплоштини" се собираат до А. </li> </ul> <ul> <li><span style='coolor: #006600;'>Следува <math> (a+b)^2 = A = a^2 +b^2 + 2 a b </math> </span>, т.е. формулата за бином на квадрат! </li> </ul></td> </tr> </table> </div> <br /> <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5' width='850'> <tr> <td rowspan='2)'> Пр.1: <br /> a=3, b=4 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (3+4)^2 = 3^2+2 \cdot 3 \cdot 4+4^2 = 9+24+16=49 </math> </td> </tr> <tr> <td>Без формула: </td> <td><math> (3+4)^2 = 7^2 = 49 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2)'> Пр.2: <br /> a=5, b=1 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (5+1)^2 = 5^2+2 \cdot 5 \cdot 1+ 1^2 = 25+10+1= 36 </math> </td> </tr> <tr> <td> Без формула: </td> <td><math> (5+1)^2 = 6^2 = 36 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2)'> Пр.3 <br /> a=x, b=3 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (x+3)^2 = x^2+2 \cdot x \cdot 3+3^2 = x^2+6x+9 </math> </td> </tr> <tr> <td colspan='2' align='center'><table border='1' cellpadding='5' > <tr> <th colspan='3' align='center'>Проверка за неколку вредности </th> </tr> <tr> <td align='center'>х </td> <td align='center'><math> (x+3)^2 </math> </td> <td align='center'><math> x^2+6x+9 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>1 </td> <td align='center'><math> (1+3)^2=4^2=16 </math> </td> <td align='center'><math>1^2+6 \cdot 1+9 =1+6+9=16 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>5 </td> <td align='center'><math> (5+3)^2=8^2=64 </math> </td> <td align='center'><math> 5^2+6 \cdot 5+9 =25+30+9=64 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>-1 </td> <td align='center'><math> ((-1)+3)^2=2^2=4 </math> </td> <td align='center'><math> (-1)^2+6 \cdot(-1)+9=1-6+9=4</math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>-0,5 </td> <td align='center'><math>((-0,5)+3)^2=2,5^2=6,25 </math> </td> <td align='center'><math>(-0,5)^2+6 \cdot (-0,5)+9 =0,25-3+9=6,25</math> </td> </tr> <tr> <td align='center'><math> \sqrt{3} </math> </td> <td align='center'><math> (\sqrt{3}+3)^2 \approx 4,732^2 \approx 22,39 </math> </td> <td align='center'><math> (\sqrt{3})^2+6 \cdot (\sqrt{3}) +9 \approx 3 + 10,39+9 = 22,39 </math> </td> </tr> </table></td> </tr> </table> </div> * Внимавај:(<em>a</em>+<em>b</em>)<sup>2</sup> &ne; <em>a</em><sup>2</sup>+<em>b</em><sup>2</sup> <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5' width='850'> <tr> <td rowspan='2'> Пр.1: <br /> a=3, b=4 </td> <td>Лева страна </td> <td><math> (a+b)^2=(3+4)^2 = 7^2=49 </math> </td> <td rowspan="2"><math> 49 \ne 25 </math></td> </tr> <tr> <td>Десна страна </td> <td><math> a^2+b^2=3^2+4^2 = 9+16=25 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2'> Пр.2: <br /> a=5, b=1 </td> <td>Лева страна </td> <td><math> (a+b)^2=(5+1)^2 = 6^2 = 36 </math> </td> <td rowspan="2"><math> 36 \ne 26 </math></td> </tr> <tr> <td>Десна страна </td> <td><math> a^2+b^2=5^2+1^2 = 25+1=26 </math> </td> </tr> </table> </div> ===Формула: (<em>a</em>-<em>b</em>)<sup>2</sup> = <em>a</em><sup>2</sup> - 2<em>a</em><em>b</em> + <em>b</em><sup>2</sup>=== <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5' width='850'> <tr> <td align="center">Геометриски доказ на (<em>a</em>-<em>b</em>)<sup>2</sup> = <em>a</em><sup>2</sup> - 2<em>a</em><em>b</em> + <em>b</em><sup>2</sup> (без звук)</td> </tr> <tr> <td align="center" style="border: 1px solid #444444;">[[Податотека: Wiki binom amb amb.ogv]]</td> </tr> </table> </div> <br /> <div style="margin-left:15px"> <table border='1' cellpadding='5' width='850'> <tr> <td rowspan='2'> Пр.1:<br /> a=3, b=4 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (3-4)^2 = (3)^2-2 \cdot 3 \cdot 4+4^2 = 9-24+16=1 </math> </td> </tr> <tr> <td>Без формула: </td> <td><math> (3-4)^2 = (-1)^2 = 1 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2'> Пр.2: <br /> a=5, b=1 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (5-1)^2 = 5^2-2 \cdot 5 \cdot 1+ 1^2 = 25-10+1= 16 </math> </td> </tr> <tr> <td> Без формула: </td> <td><math> (5-1)^2 = 4^2 = 16 </math> </td> </tr> <tr> <td rowspan='2'> Пр.3:<br /> a=2x, b=5 </td> <td>Од формулата: </td> <td><math> (2x-5)^2 = (2x)^2-2 \cdot 2x \cdot 5+5^2 = 4x^2-20x+25 </math> </td> </tr> <tr> <td colspan='2' align='center'><table border='1' cellpadding='5' > <tr> <th colspan='3' align='center'>Проверка за неколку вредности </th> </tr> <tr> <td align='center'>х </td> <td align='center'><math> (2x-5)^2 </math> </td> <td align='center'><math> 4x^2-20x+25 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>1 </td> <td align='center'><math> (2 \cdot 1-5)^2=(-3)^2=9 </math> </td> <td align='center'><math> 4 \cdot 1^2-20 \cdot 1+25 =4-20+25=9 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>2 </td> <td align='center'><math> (2 \cdot 2-5)^2=(-1)^2=1 </math> </td> <td align='center'><math> 4 \cdot 2^2-20 \cdot 2+25 =16-40+25=1 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>-1 </td> <td align='center'><math> (2 \cdot (-1)-5)^2=(-7)^2=49 </math> </td> <td align='center'><math> 4 \cdot (-1)^2-20 \cdot (-1)+25 =4+20+25=49 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'>0,5 </td> <td align='center'><math> (2 \cdot (0,5)-5)^2=(-4)^2=16 </math> </td> <td align='center'><math> 4 \cdot (0,5)^2-20 \cdot (0,5)+25 =4 \cdot 0,25-10+25=16 </math> </td> </tr> <tr> <td align='center'><math> -\sqrt{3} </math> </td> <td align='center'><math> (2 \cdot (-\sqrt{3})-5)^2 </math><br> <math>\approx (-3,46-5)^2 \approx 71,64 </math></td> <td align='center'><math> 4 \cdot (-\sqrt{3})^2-20 \cdot (-\sqrt{3})+25 </math><br> <math> \approx 16 \cdot 3 +34,64+25=71,64 </math> </td> </tr> </table></td> </tr> </table> </div> ==Наводи== {{наводи}} == Поврзано == * [[моном]] * [[полином]] * [[алгебарски израз]] * [[линеарна функција]] * [[линеарна равенка]] ==Надворешни врски== *{{Наведена мрежна страница|url=http://ucimatematika.weebly.com/1058107710841072-3-10551086108310801085108610841080.html|title=8-мо Тема3 (Работни листови)|last=Златковска|first=Снежана|year=2010|language=македонски|accessdate=1 декември 2014|archive-date=2015-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217184531/http://ucimatematika.weebly.com/1058107710841072-3-10551086108310801085108610841080.html|url-status=dead}} *{{Наведена мрежна страница|url=http://www.e-matematika.mk/algebra/algebarski_racionalni_izrazi|title=Алгебарски рационални изрази|year=2010|language=македонски|accessdate=1 декември 2014|archive-date=2014-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219044925/http://www.e-matematika.mk/algebra/algebarski_racionalni_izrazi|url-status=dead}} *{{Наведена мрежна страница|url=http://www.emathforall.com/wiki/RecnikT/Binom|title=Бином|last1=Стојановска|first1=Л.|year=2010|language=македонски|accessdate=1 декември 2014|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305032324/http://www.emathforall.com/wiki/RecnikT/Binom|url-status=dead}} [[Категорија:Математичко образование]] [[Категорија:Математика]] 82552tk7jd37rzqbagoim3oapstgp5j Бедфордшир 0 1088749 5622341 5607352 2026-08-31T20:36:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622341 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Англиска грофовија | име = Бедфордшир | изворно = Bedfordshire | слика = [[Податотека:Bedfordshire's Flag.svg|150п]]<br>Знаме на Бедфордшир | гесло = Constant Be | карта = [[Податотека:Bedfordshire UK locator map 2010.svg|200п|Бедфордшир во Англија]] | статус = [[Грофовии во Англија|Церемонијална]] | потекло = историско | регион = [[Источна Англија]] | површинаранг = 41-во место | површина = 1235 | iso = GB-BDF | ons = 09 | nuts = | админцентар = [[Бедфорд]] | nuts3 = UKH22 | насранг = {{Англиски грофовии-Податоци|RNK=Bedfordshire}} место | насдатум = {{Англија-статистики-година}} | нас = {{Англиски грофовии-Податоци|POP=Bedfordshire}} | густина = {{Англиски грофовии-Податоци|DEN=Bedfordshire}} | народности = 86,3% Белци<br>8,3% Јужноазијци<br>2,9% Црнци | пратеници = 6 | единицикарта = [[Податотека:2009 Bedfordshire Ceremonial Numbered.png|150п|Окрузите во Бедфордшир]] | единици = #Бедфорд #Централен Бедфордшир #Лутон }} [[Податотека:Wrest Park - Bedfordshire, England - DSC08317.jpg|мини|Врест Парк]] '''Бедфордшир''' ({{langx|en|Bedfordshire}}, скрат. ''Beds.'') — [[грофовии во Англија|церемонијална грофовија]] од историско потекло во источна [[Англија]]. Се граничи со грофовиите [[Кембриџшир]] на североисток, [[Нортхемтоншир]] на север, [[Бакингемшир]] на запад и [[Хартфордшир]] на југоисток. Највисока точка е на Данстабл Даунс (243&nbsp;м) на венецот [[Чилтернски Ридови]]. Во 2002 г. пчелоносната орхидеја (''Ophrys apifera'') е избрана за грофовиско цвеќе.<ref>[http://www.plantlife.org.uk/uk/plantlife-discovering-plants-county-flowers.html Грофовиски цвеќиња на Британија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060214131539/http://www.plantlife.org.uk/uk/plantlife-discovering-plants-county-flowers.html |date=2006-02-14 }} — Plantlife {{en}}</ref> Грофовијата е на 14-то место по [[густина на населеност]] во Англија. Над половина од населението живее во двете поголеми градски подрачја: [[Бедфорд]] (102.000) и [[Лутон]] (236.000).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/urban-areas-in-england-and-wales-ks01-usual-resident-population.xls |title=архивски примерок |accessdate=2013-08-08 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022000531/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/urban-areas-in-england-and-wales-ks01-usual-resident-population.xls |url-status=dead }}</ref> ==Историја== Грофовијата по име првпат се среќава во [[1011]] г. како „Беданфордскир“ (''Bedanfordscir''), што значи „крајот на Бедфорд“, кој пак има значење „[[Брод географија)|Бродот]] на Беда“ (''Beda's ford'') — место каде се преминува реката. Традиционално Бедфордшир се делел на стотини [[стотина (административна единица)|стотини]] (''hundreds''): [[Барфорд (Бедфордшир)|Барфорд]], [[Биглсвејд]], [[Клифтон (Бедфордшир)|Клифтон]], [[Флит]], [[Мансхед]], [[Редборнстоук]], [[Стоден]], [[Вајли]], [[Виксамтри]], заедно со самиот град [[Бедфорд]] и неговото подрачје. Границите на грофовијата претрпеле неколку измени, особено во последните сто години. ==Географија== На јужниот крај на грофовијата преовладува срт од [[креда]] познат како [[Чилтернски Ридови]]. Останатиот дел образува широк [[слив]] на реката [[Грејт Уз]] и нејзините притоки. Највеќето карпи се [[глина|глинести]] и [[песочник|песочнички]], и потекнуваат од периодите [[јура]] и [[креда (период)|креда]], а има и [[варовник]]. [[Ледник|Ледничките]] одрони од креда ги изложиле цврстите јазли од [[кремен]] во облик на чакал. Овој чакал во минатото се експлоатирал, а денес браздите се езера. ===Клима=== Бидејќи се наоѓа во источниот дел од Англија, Бедфордшир има релативно сува [[клима]]. Просечните [[врнежи]] во Бедфорд изнесуваат 597,6&nbsp;мм годишно.<ref name="metoffice.gov.uk">[http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19812010/sites/bedford.html Просечни износи за Бедфорд (1981-2010)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121009090322/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19812010/sites/bedford.html |date=2012-10-09 }} — Метеоролошка служба на Британија {{en}}</ref> Највлажен месец е октомври (62,5&nbsp;мм), а најсув е февруари (36,7&nbsp;мм). Просечната ниска температура во февруари преку ноќта изнесува {{темп|0,8}},<ref name="metoffice.gov.uk"/> додека пак дневната висока во јули изнесува {{темп|22,1}}.<ref name="metoffice.gov.uk"/> Највисоката забележана температура за последниве две децении е {{темп|35,9}}.<ref>[http://www.tutiempo.net/en/Climate/BEDFORD/35600.htm Клима на Бедфорд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080907205928/http://www.tutiempo.net/en/Climate/BEDFORD/35600.htm |date=2008-09-07 }} {{en}}</ref> Во декември 2010 г, температурата паднала под {{темп|-15}} во делови од земјата (на пр. во Воберн). ==Знаменитости== [[Шаблон:Англиски знаменитости-Легенда|Легенда]] *[[Податотека:EH icon.svg]] [[Бедфордски замок]] *[[Податотека:UKAL icon.svg]] [[Чилтернски Ридови]] *[[Податотека:EH icon.svg]] [[Хаутонски Дом]] *[[Податотека:Museum icon.svg]] [[Лутонски музеј и уметничка галерија]] *[[Податотека:Museum icon.svg]] [[Мосманова збирка]] *[[Податотека:EH icon.svg]] [[Сомеришки замок]] *[[Податотека:Museum icon.svg]] [[Стоквудски музеј на ракотворби]] *[[Податотека:Zoo icon.jpg|20п]] [[Животински парк Випснејд]] *[[Податотека:HH icon.svg]] [[Воберн Еби]] — дом на [[Војвода од Бедфорд|војводата од Бедфорд]] *[[Податотека:Zoo icon.jpg|20п]] [[Вобернски сафари-парк]] == Поврзано == * [[Бедфорд]] * [[Грофовии во Англија]] == Наводи == {{наводи}} * ''Bedfordshire Magazine'' * ''Elstow Moot Hall leaflets'' on John Bunyan and 17th century subjects * ''Guide to the Bedfordshire Record Office'' 1957 with supplements. * ''History of Bedfordshire'', Bedfordshire County Council, 1969 == Надворешни врски == {{рв|Bedfordshire}} * [http://www.northbedsonline.com Портал на Северен Бедфордшир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121122012504/http://www.northbedsonline.com/ |date=2012-11-22 }} {{en}} *{{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom/England/Bedfordshire}} * [http://viewfinder.english-heritage.org.uk/search/results.aspx?index=0&mainQuery=&searchType=all&form=basic&theme=&county=BEDFORDSHIRE&district=&placeName= Слики на знаменитости во Бедфордшир] {{Семарх|url=https://archive.today/20121223224035/http://viewfinder.english-heritage.org.uk/search/results.aspx?index=0&mainQuery=&searchType=all&form=basic&theme=&county=BEDFORDSHIRE&district=&placeName= |date=2012-12-23 }} — Архив на „[[Англиско наследство]]“ {{Местоположба |наслов = '''Соседни грофовии''' |средина = Бедфордшир |север = [[Нортхемптоншир]], [[Кембриџшир]] |североисток = [[Кембриџшир]] |исток = [[Кембриџшир]]<br>[[Хартфордшир]] |југоисток = [[Хартфордшир]] |југ = [[Хартфордшир]] |југозапад = [[Бакингемшир]] |запад = [[Бакингемшир]] |северозапад = [[Нортхемптоншир]] }} {{Грофовии во Англија}} {{coord|52|05|N|0|25|W|region:GB_type:adm1st|display=title}} [[Категорија:Бедфордшир| ]] [[Категорија:Грофовии во Англија]] g6ryvixs7yln2epl823ovwjfxlo4o5b Црква „Св. Петка“ - Осолница 0 1092704 5622324 4718459 2026-08-31T19:39:16Z Ehrlich91 24281 5622324 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име=Света Петка |слика= |големина на слика= |опис= |епархија=Дебарско-кичевска |намесништво=Дебарско |парохија=Дебарско-реканска |место=Осолница |општина=Центар Жупа |држава=Македонија |координати = {{coord|41|27|19.61|N|20|33|39.98|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |патрон=[[Света Петка Трновска]] |изградба= |завршено= |осветување= |живопис= |ктитор= |зограф= |рушење= |запалена= |водство= |мрежно место= |архитектонски тип= |архитектонски стил= |површина= }} '''Света Петка''' — главната селска црква во [[дебарско]]то раселено село [[Осолница]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Во црковниот двор се наоѓаат селските гробишта. Од црквата денес нема никакви остатоци. == Наводи == {{наводи}} {{македонска црква-никулец}} {{Цркви во Општина Центар Жупа}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка Осолница}} [[Категорија:Осолница]] [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Осолница]] lhdkl5rro4uxsasc53e5lvzhb8zd1r0 Дерматофитоза 0 1110843 5622114 3615227 2026-08-31T12:04:03Z Buli 2648 5622114 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Дерматофитоза | Image = Yeartinfection.JPG | Caption = Дерматофитоза на нога. | DiseasesDB = 17492 | ICD10 = {{ICD10|B|35|0|b|35}}-{{ICD10|B|36||b|35}} | ICD9 = {{ICD9|110.9}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001439 | eMedicineSubj = emerg | eMedicineTopic = 592 | MeshID = D003881 }} {{медицинско предупредување}} '''Дерматофитоза''' е габично заболување предизвикано од посебна група на [[габи]], наречени [[дерматофит]]и. Во дерматофити спаѓаат родовите: ''[[Trychophyton]]'', ''[[Microsporum]]'' и ''[[Epidermophyton]]''. Тие паразитираат во кератинските делови на кожата и кожните израстои (нокти и влакна) и го лизираат [[кератин]]от. Во зависност од локацијата на која паразитира дерматофитот, може да ги предизвика следниве болести: * [[Tinea pedis]] ([[атлетско стапало]]) * [[Tinea unguium]] * [[Tinea corporis]] * [[Tinea cruris]] * [[Tinea manuum]] * [[Tinea capitis]] * [[Tinea barbae]] * [[Tinea faciei]] {{Микози}} [[Категорија:Заразни болести]] [[Категорија:Габични заболувања]] 82e8umoqj9z6ichpetz6qmaxpfs5uwz Бенка (расказ) 0 1120342 5622453 5599720 2026-09-01T11:24:33Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:ГП|ГП]] 4684519 wikitext text/x-wiki '''„Бенка“''' е расказ од [[Руска литература|рускиот]] и [[СССР|советскиот]] писател [[Михаил Шолохов]]. Оригинално, расказот бил објавен во [[декември]] [[1924]] година, во весникот „Млад ленинец (''Молодой ленинец'')“.<ref>Цветко Мартиновски, „Епопеја - блескав одраз на револуцијата“, во: Михаил Шолохов, ''Донски раскази'', Култура, Скопје, 1965, стр. 219.</ref> Расказот е објавен на [[македонски јазик]], во превод на [[Цветко Мартиновски]], како дел од збирката „[[Донски раскази]]“, објавена во [[1965]] година од издавачката куќа „[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]“. ==Содржина== Николај Кошевој е командир на ескадрон на [[Црвена армија|Црвената армија]], иако има само 18 години. Тој потекнува од козачко [[семејство]] и се сеќава како, уште кога имал пет-шест години, татко му го качувал на својот [[коњ]]. Во меѓувреме, мајка му на Николај умрела, а татко му не се вратил дома уште од [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Од него, Николај ја наследил големата решителност, големата [[љубов]] кон коњите и бенката, голема колку [[јајце]] на [[гулаб]], на левата [[нога]], веднаш над глуждот. До петнаесеттата година, Николај работел како аргат, а кога еднаш низ [[Село|селото]] поминувала Црвената армија, тој ѝ се приклучил и заминал да се бори против [[Војска|војската]] на [[Врангел]]. Кога една соседна наслеба ќе биде нападната од козачките банди, Николај е замолен да оди да помогне во борбата против [[Козаци|Козаците]]. Тој е веќе уморен од борбите и посакува да се пресели во градот за да го продолжи школувањето. Еден атаман, со својата банда од педесетина донски и кубањски Козаци три дена бега од потерата на четата на Николај Кошевој. Атаманот не го видел својот дом цели седум години: најпрвин бил заробен од германската војска, потоа служел во [[Армија|армијата]] на Врангел, па некое време поминал во [[Цариград]] и пак се вратил на [[Степа|степите]] околу [[Дон]]. Тој со својот одред пристигнува кај [[воденица|воденицата]] на старецот Лукич од кого бара да му даде [[жито]] за коњите. Старецот лаже дека нема жито, но кога е фатен во лагата, тој мора да ја јаде [[Земја|земјата]] под нозете на атаманот во замена на својот живот. Ноќта, додека пијаните Козаци спијат во неговата воденица, Лукич оди во блиското село и ги известува војниците на Црвената армија за нивното присуство. Утредента, Николај го поведува својот одред во потера по Козаците и се разгорува борба. Атаманот гледа како му се приближува еден млад коњаник, кој стрела кон него. Кога на коњаникот му завршува муницијата, атаманот набрзина му се доближува и го пресекува со [[сабја|сабјата]]. Додека тој умира, атаманот слегува од својот коњ за да му ги земе чизмите. Едната чизма е заглавена и тој ја трга со сета сила. Тогаш, атаманот ја гледа бенката на левата [[нога]] и сфаќа дека го убил својот син, Николај. Во очај, атаманот го гушка мртвиот син, а потоа се убива, пукајќи си со [[Пиштол|пиштолот]] во [[Уста|устата]]. Вечерта, на бојното поле доаѓаат коњаници, а од [[Глава|главата]] на атаманот, еден [[Јастреби|јастреб]]-мршојадец полетува кон [[Небо|небото]].<ref>„Бенка“ во: Михаил Шолохов, ''Донски раскази'', Култура, Скопје, 1965, стр. 5-17.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Донски раскази]] [[Категорија: Изданија на Култура]] 9znpmphj5v9qrusb1h7ysjug9l9ukeu Артемизија Џентилески 0 1120631 5622243 5418743 2026-08-31T14:33:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622243 wikitext text/x-wiki [[File:Artemisia_Gentileschi_Selfportrait_Martyr.jpg|thumb|250px|''Автопортрет како маченичка'']] '''Артемизија Џентилески''' ([[8 јули]] [[1593]] - околу [[1656]]) била италијански [[барок]]ен сликар, денес се смета за една од највештите сликари на генерацијата по [[Микеланџело де Караваџо|Караваџо]]. Во време кога жените сликари не биле лесно прифатени од страна на уметничката заедница или клиентите, таа беше првата жена да стане членка на Accademia di Arte del Disegno во Фиренца. Таа насликала многу слики на силни жени и жени кои патат инспирирани од митови и Библијата - жртви, самоубиства, воини. Нејзиното најпозно дело е ''Џудит убивајќи го Олоферн''<ref name=Lubbock>{{наведени вести|newspaper=The Independent|date=30 September 2005|first=Tom|last=Lubbock|title=Great Works: ''Judith and her Maidservant''|page=30, Review section|location=London|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/great-works/gentileschi-artemisia-judith-and-her-maidservant-16123-798041.html}}</ref> - добро позната средновековна и барокна тема во уметноста. Тоа што била женски уметник во 17 век и што била силувана и учествувала во покренувањето на судска постапка против силувачот, долго време ги засенувало нејзините достигнувања како уметник. За многу години таа беше оценета како куриозитет. Денес таа се смета за една од најпрогресивните и експресионистички сликари на нејзината генерација. ==Животопис== [[Image:Susanna and the Elders (1610), Artemisia Gentileschi.jpg|left|thumb|200px|''Сузана и старешините'', 1610]] Артемизија Џентилески е родена во [[Рим]] на 8 јули 1593 година, најстарото дете на тосканскиот сликар [[Оразио Џентилески]]. Артемизија била воведена во сликарството во работилницата на татко ѝ, покажувајќи многу повеќе талент од нејзините браќа, кои работеле заедно со неа. Нејзиниот пристап кон предметот беше различен од тој на татко ѝ, нејзините слики биле многу натуралистички, додека тие на Оразио биле идеализирани. Оразио беше голем поддржувач на својата ќерка.<ref>Bissell, Ward R. ''Artemisia Gentileschi and the Authority of Art: Critical Reading and Catalogue Raisonne.'' University Park: The Pennsylvania State University Press,1999.</ref> Првото дело на младата седумнаесет-годишна Артемизија беше ''Susanna e i Vecchioni'' (Сузана и старешините). Таа е една од ретките слики на оваа тема кои ова го прикажуваат како трауматичен настан. [[File:Artemisia Gentileschi - Giuditta decapita Oloferne - Google Art Project.jpg|thumb|250px|''Џудит убивајќи го Олоферн'']] Во 1611, нејзиниот татко работел со Агостино Таси за декорација на трезорите на палата во Рим, и Оразио го ангажирал сликарот да ја учи неговата ќерка приватно. Во текот на ова туторство, Таси ја силувал Артемизија. Друг маж, Козимо Куорлис, исто така бил вмешан. Оразио покренал обвиненија против Таси.<ref>{{Наведена книга|last=Cohen|first=Elizabeth|title=The Trials of Artemisia Gentileschi: A Rape as History|publisher=The Sixteenth Century Journal|pages=47–75|url=http://www.jstor.org/stable/2671289}}</ref> Оразио исто така тврдел дека Таси украдел слика на Џудит. Големо прашање на овој судски процес беше дали Артемизија била девица. Ако Артемизија не била девица пред Таси да ја силува не би била во можност да поднесе пријава. Во текот на понатамошниот 7-месечен судски процес, беше откриено дека Таси планираше да ја убие својата сопруга, беше вклучен во прељуба со својата сестра, и планирал да украде некои од сликите на Оразио. За време на судењето, Артемизија беше подложена на гинеколошки преглед и тортура. На крајот од судењето Таси беше осуден на казна затвор од една година, но тој никогаш не отишол во затвор. Судењето влијаело на [[феминизам|феминистичкиот]] поглед на Артемизија во текот на крајот на 20 век. ===Фиренциски период (1614-1620)=== [[Image:Gentileschi judith1.jpg#file|thumb|250px|right|''Џудит и нејзината слугинка'', 1613–14]] Во [[Фиренца]], Артемизија имала огромен успех. Таа беше првата жена прифатена во Accademia di Arte del Disegno. Таа одржувала добри односи со најпочитуваните уметници од нејзиното време. Таа имаше добар однос со [[Галилео Галилеј]], со кого таа кореспондирала долго време. Таа била ценета од страна на Микеланџело Буонароти помладиот (внук на големиот [[Микеланџело]]): зафатен со изградбата на Каза Буонароти за да го прослави својот роднина, тој предложил Артемизија да произведе слика за декорација на таванот од галеријата на сликите. ==Уметнички профил== Роберто Лонги, важен италијански критичар, во 1916 година напишал за ''Џудит убивајќи го Олоферн'': "Има околу 57 дела од Артемизија Џентилески и 94% (четириесет и девет дела) ги претставуваат жените како протагонисти или еднакви на мажите." На овие карактери намерно им недостигале стереотипнте "женски" особини: чувствителност, несмелост и слабост, и биле храбри, бунтовни, и моќни личности. Таа беше свесна за тоа како жените и женските уметници биле гледани од страна на мажите, затоа нејзините дела во почетокот на нејзината кариера биле храбри и пркосни.<ref>Bissell, Ward R. ''Artemisia Gentileschi and the Authority of Art: Critical Reading and Catalogue Raisonne.'' University Park: The Pennsylvania State University Press,1999. Online.[http://books.google.ca/books?id=JSM1su0WJ6EC&pg=PA103&dq=artemisia+gentileschi&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f=false]</ref> [[File:Artemisia Gentileschi Mary Magdalene Pitti.jpg|thumb||''[[Марија Магдалена]]'' ]] Бидејќи Артемизија повторно и повторно се враќала на насилни теми како Џудит и Олоферн, теорија за потисната одмазда била постулирана. ==Артемизија и современи уметнички== За жена во почетокот на 17 век, тоа што Артемизија била сликар претставало невообичаен и тежок избор, но не и исклучителен. Пред Артемизија, меѓу крајот на 1500 и почетокот на 1600 други жени уметници имале успешни кариери, вклучувајќи ја [[Софонисба Ангисола]]. А подоцна и [[Феде Галиција]] која сликала мртви природи и Џудит со Олоферн. Други жени сликари ја започнале својата кариера додека Артемизија била жива. Артемизија продолжува да биде меѓу најценетите женски уметници, и го има остварено своето место меѓу големите уметници од барокот. ==Дела== <gallery widths="220px" heights="250px" caption="Дела"> File:Artemisia Gentileschi - Bathsheba - WGA08558.jpg|''Вирсавија'' File:Artemisia Gentileschi - Mary Magdalene in Ecstasy.jpg|''Марија Магдалена во екстаза'' File:Gentileschi, Artemisia - Esther before Ahasuerus - c. 1628–1635.jpg|''Естер пред Асвир'' File:Artemisia Gentileschi - Self-Portrait as a Lute Player.JPG| ''Автопортрет како свирач на лејта File:Aurora-Gentileschi.jpg|''Аврора'' File:Verkündigung an maria.jpg|''Благовештение'' File:Artemisia Gentileschi - St Cecilia Playing a Lute - WGA08561.jpg| ''[[Свети Сесилија]] свирејќи на лејта'' File:Artemisia Gentileschi - Minerva - WGA8568.jpg|''Минерва'' File:Samson und delilah.jpg|''Самсон и Далила'' File:St-cecilia.jpg|''Свети Сесилија'' File:Madonna-and-child-Gentileschi.jpg|''Мадона и дете'' File:A Gentileschi Allegoria dell'inclinazione.jpg|''Алегорија на склоност'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Artemisia Gentileschi}} *[http://www.artemisia-gentileschi.com/index.shtml The Life and Art of Artemisia Gentileschi] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050605011442/http://www.artemisia-gentileschi.com/index.shtml |date=2005-06-05 }} *[http://www.webwinds.com/artemisia/trial.htm Artemisia, The Rape and the Trial] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190522235444/http://www.webwinds.com/artemisia/trial.htm |date=2019-05-22 }} *[http://artchive.com/ftp_site.htm Paintings by Gentileschi] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Барокни сликари]] [[Категорија:Италијански уметници]] [[Категорија:Луѓе од Рим]] [[Категорија:Италијански сликари]] [[Категорија:Дворски сликари]] [[Категорија:Родени во 1593 година]] [[Категорија:Починати во 1656 година]] [[Категорија:Италијански барокни сликари]] 1ian6ebgcvonit573z52q4d20ma944f Министер за правда на Македонија 0 1125195 5622422 5614973 2026-09-01T09:41:42Z Gurther 105215 5622422 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка функција | post = Министер за правда | body = Македонија | image =Igor Filkov official portrait 2024.jpg | incumbent = [[Игор Филков]] | incumbentsince = [[24 јуни]] [[2024]] | style = | residence = | termlength = 4 години | formation = 1991 | inaugural = [[Ѓорѓи Наумов]] | salary =115.540 денари месечно<ref>[https://vlada.mk/plati Плати на Претседателот и министрите во Владата на Република Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190226221108/https://vlada.mk/plati |date=2019-02-26 }} Влада на Република Македонија</ref> | website =[https://vlada.mk/sites/default/files/img/minister/slavjanka_petrovska.jpg vlada.mk] |deputy=[[Ален Деребан]]<ref>{{cite web |title=Владата ги соопшти предлозите за заменици министри до Собранието |url=https://mk.voanews.com/a/vladata-gi-soopshti-predlozite-za-zamenici-ministri-do-sobranieto-/7701555.html |website=Глас на Америка |publisher=Voice of America |language=mk |date=2024-08-15 |access-date=2024-08-16}}</ref>|insignia=Emblem of North Macedonia (gold).svg}} '''Министер за правда на Македонија''' — прва позиција во хиерархијата на [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда на Македонија]], која институција била основана во [[1945]] година. Прв министер, тошаш во министерството за правосудство бил [[Павел Шатев]], а во независна Македонија бил [[Ѓорѓи Наумов]]. Актуелен министер за правда е [[Игор Филков]]. == Список на министри == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! # ! width=180|Име<br />{{small|(роден–починал)}} ! Слика ! colspan=2|Мандат ! Политичка припадност |- ! style="background:#DDDDDD; color:black;"| 1 | [[Ѓорѓи Наумов]]<br />{{small|(1930-2020)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 20 март 1991|| 4 септември 1992|| [[Влада на Македонија од 1991|Експертска влада]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 2 | [[Туше Гошев]]<br />{{small|(1951-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 4 септември 1992|| 20 декември 1994|| [[СДСМ]] |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 3 | [[Владо Поповски]]<br />{{small|(1941-)}} || [[File:Vlado-Popovski.jpg|100px]] || 20 декември 1994|| 29 мај 1997|| независен |- ! style="background:#002387; color:white"| 4 | [[Ѓорѓи Спасов]]<br />{{small|(1949-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 29 мај 1997|| 30 ноември 1998|| [[СДСМ]] |- ! style="background:Turquoise; color:white"| 5 | [[Владо Камбовски]]<br />{{small|(1948-)}} || [[File:Владо Камбовски.jpg|100px]] || 30 ноември 1998|| 28 декември 1999|| [[Демократска алтернатива]] |- ! style="background:#FF0000; color:white"| 6 | [[Џевдет Насуфи]]<br />{{small|(1948-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 28 декември 1999||13 мај 2001|| [[ДПА]] |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 7 | [[Иџет Мемети]]<br />{{small|(1961-)}} || [[File:IMemeti.jpg|100px]] ||13 мај 2001|| 1 ноември 2002 || [[Независен политичар|Независен]] |- ! style="background:#1E90FF; color:white"| 8 | [[Исмаил Дарлишта]]<br />{{small|(1964-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 1 ноември 2002|| октомври 2003|| [[ДУИ]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 9 | [[Мери Младеновска - Ѓорѓиевска]]<br />{{small|(1969-)}} || [[File:Mladenovska-gjorgjievska.jpg|100px]] || 17 декември 2004|| 28 август 2006|| [[СДСМ]] |- ! style="background:#990000; color:white"| 10 | [[Михајло Маневски]]<br />{{small|(1937-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 28 август 2006|| 28 јули 2011|| [[ВМРО-ДПМНЕ]] |- ! style="background:#1E90FF; color:white"| 11 | [[Блерим Беџети]]<br />{{small|(1976-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 28 јули 2011|| 19 јуни 2014|| [[ДУИ]] |- ! style="background:#1E90FF; color:white"| 12 | [[Аднан Јашари]]<br />{{small|(1965-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 19 јуни 2014|| 5 април 2016|| [[ДУИ]] |- ! style="background:#1E90FF; color:white"| 13 | [[Валдет Џафери]]<br />{{small|(1989-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 5 април 2016|| 1 јуни 2017 || [[ДУИ]] |- ! style="background:#1E90FF; color:white"| 14 | [[Билен Салиу]]<br />{{small|(1975-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 1 јуни 2017|| 1 јуни 2018|| [[ДУИ]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 15 | [[Рената Дескоска]]<br />{{small|(1972-)}} || [[Податотека:Coat of arms of North Macedonia.svg|126x126пкс]]|| 1 јуни 2018|| 31 август 2020 || [[СДСМ]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 16 |[[Бојан Маричиќ]]<br />{{small|(1983-)}} || [[Податотека:Bojan Marichikj official portrait 2020.jpg|100px]] || 31 август 2020|| 17 јануари 2022 || [[СДСМ]] |- ! style="background:#002387; color:white"| 17 | [[Никола Тупанчески]]<br/>{{small|(1961-)}} || [[Податотека:Nikola Tupančeski official portrait 2022 (cropped).jpg|137x137пкс]]|| 17 јануари 2022 ||28 февруари 2023 || [[СДСМ]] |- ! style="background:#6A4088; color:white"| 18 | [[Кренар Лога]]<br />{{small|(1984-)}} || [[Податотека:Krenar Loga official portrait 2023 (cropped).jpg|137x137пкс]]|| 28 февруари 2023||20 јуни 2024|| [[Алијанса за Албанците]] |- ! style="background:#0DA8E5; color:white"| 19 | [[Игор Филков]]<br />{{small|(1979-)}} || [[Податотека:Igor Filkov official portrait 2024 (cropped).jpg|137x137пкс]]|| 24 јуни 2024|| тековно|| [[ЗНАМ]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Правда}} [[Категорија:Управување со Македонија]] [[Категорија:Список на македонски министри]] [[Категорија:Министри за правда на Република Македонија| ]] |}{{Влада на Македонија}} tvj57870ih9ffrnb7sgqn17r8wflqu9 Садио Мане 0 1127659 5622253 5581183 2026-08-31T15:33:46Z Carshalton 30527 /* Ред Бул Салцбург */ 5622253 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.74}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Liverpool}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022- | caps5 = 20 | goals5 = 6 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | nationalyears1 = 2012- | nationalcaps1 = 95 | nationalgoals1 = 35 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Бајерн Минхен|Баерн Минхен]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|Австриската Бундеслига]], за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Фудбалска Бундеслига на Австрија|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] jv8z3cr9xjxg6zmgtt6kirraqjm28wz 5622254 5622253 2026-08-31T15:34:21Z Carshalton 30527 /* Ред Бул Салцбург */ 5622254 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.74}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Liverpool}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022- | caps5 = 20 | goals5 = 6 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | nationalyears1 = 2012- | nationalcaps1 = 95 | nationalgoals1 = 35 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Бајерн Минхен|Баерн Минхен]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Австриската Бундеслига, за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Фудбалска Бундеслига на Австрија|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 7fuut3f19ae004vrjyn82pz7a7albrd 5622255 5622254 2026-08-31T15:35:03Z Carshalton 30527 /* Клупска статистика */ 5622255 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.74}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Liverpool}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022- | caps5 = 20 | goals5 = 6 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | nationalyears1 = 2012- | nationalcaps1 = 95 | nationalgoals1 = 35 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Бајерн Минхен|Баерн Минхен]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Австриската Бундеслига, за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Фудбалска Бундеслига на Австрија|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] jk2yck1syum3o4mzhw3amibfb8kkdur 5622256 5622255 2026-08-31T15:35:30Z Carshalton 30527 /* {{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург */ 5622256 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.74}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Liverpool}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022- | caps5 = 20 | goals5 = 6 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | nationalyears1 = 2012- | nationalcaps1 = 95 | nationalgoals1 = 35 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Бајерн Минхен|Баерн Минхен]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Австриската Бундеслига, за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] m7fvf61y13uaa8iilbvnp41ctoa0av5 5622258 5622256 2026-08-31T15:38:17Z Carshalton 30527 5622258 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Al-Nassr}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022-2023 | caps5 = 25 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | years6 = 2023- | caps6 = 93 | goals6 = 39 | clubs6 = {{Fb team Al-Nassr}} | nationalyears1 = 2012-2026 | nationalcaps1 = 132 | nationalgoals1 = 55 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Ал-Наср|Ал-Наср]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Австриската Бундеслига, за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] mzh8qvmx7jzg8hvm6moek6pat6vto5t 5622260 5622258 2026-08-31T15:39:16Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5622260 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Al-Nassr}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022-2023 | caps5 = 25 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | years6 = 2023- | caps6 = 93 | goals6 = 39 | clubs6 = {{Fb team Al-Nassr}} | nationalyears1 = 2012-2026 | nationalcaps1 = 132 | nationalgoals1 = 55 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Ал-Наср|Ал-Наср]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Австриската Бундеслига, за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бајерн Минхен]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслига]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] hxmbkc805q9qv9s1338mvz0ohqczs53 5622261 5622260 2026-08-31T15:39:45Z Carshalton 30527 отстранета [[Категорија:Фудбалери од Бундеслига]]; додадена [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622261 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Садио Мане | fullname = Садио Мане<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=11 February 2018}}</ref> | image = [[File:Sadio Mané Senegal.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|4|10}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205105526/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Бамбали|}}, [[Седиу (департман)|Седиу]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Al-Nassr}} | clubnumber = 10 | years1 = 2011–2012 | caps1 = 22 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2012–2014 | caps2 = 63 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Salzburg}} | years3 = 2014–2016 | caps3 = 67 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2016–2022 | caps4 = 196 | goals4 = 90 | clubs4 = {{Fb team Liverpool}} | years5 = 2022-2023 | caps5 = 25 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Bayern Munchen}} | years6 = 2023- | caps6 = 93 | goals6 = 39 | clubs6 = {{Fb team Al-Nassr}} | nationalyears1 = 2012-2026 | nationalcaps1 = 132 | nationalgoals1 = 55 | nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Садио Мане''' (роден на [[10 април]] [[1992]], во [[Бамбали]], [[Седиу (департман)|Седиу]]) — [[сенегал]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] на [[ФК Ал-Наср|Ал-Наср]] и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. Мане ја започнал својата фудбалска кариера во францускиот клуб [[ФК Мец|Мец]] на 19-годишна возраст, но по само една сезона го напуштил клубот за да му се приклучи на австриски [[Ред Бул Салцбург]] во 2012 година за сума од 4&nbsp;милиони евра, каде што ги освоил [[Фудбалска Бундеслига на Австрија|првенството]] и [[Фудбалски куп на Австрија|купот]] во сезоната 2013–2014. Во летото 2014, Мане преминал во редовите на англискиот клуб [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] за клупски рекорд од 11,8&nbsp;милиони фунти. Таму, тој поставил нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за најбрзиот [[хет-трик]], постигнат за 176 секунди во победата од 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] во 2015 година.<ref name=trick>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/16/southampton-aston-villa-premier-league-match-report|title=Southampton's Sadio Mané hits record hat-trick to rout Aston Villa|date=16 May 2015|newspaper=The Guardian}}</ref> Во 2016 година, Мане потпишал за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], во трансфер вреден 34 милиони фунти каде што работејќи со менаџерот [[Јирген Клоп]] неговата кариера ќе биде во постојан успон. Тој му помогнал на Ливерпул да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампионите]] во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|2018]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|2019]] година, победувајќи во второто со што клубот станал европски шампион. Потоа, тој исто така помогнал клубот од [[Анфилд]] да стави крај на сушата од 30 години без освоена првенствена титула, со освојувањето на [[Премиер лига на Англија 2019–2020|Премиер лигата 2019-2020]], за која Мане имал придонес со 18 погодоци. За својата земја, [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]], Мане досега има 87 настапи и 29 гола, со што моментално е рангиран како најдобар стрелец во историјата на репрезентацијата (изедначен со [[Анри Камара]]) и се наоѓа на третото место по бројот на настапи. Тој го претставувал Сенегал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|Олимписките игри 2012]] и на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во само второто учество на сенегалците на најзначајниот репрезентативен настан. Исто така, тој настапил на четири турнири на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во [[Африкански куп на нации 2015|2015]], [[Африкански куп на нации 2017|2017]], [[Африкански куп на нации 2019|2019]] и [[Африкански куп на нации 2021|2021]] година, играјќи двапати во финалето во 2019 и 2021 година, со различни резултати, пораз во 2019 и освојување на титулата во 2021 на пенали против {{NazNB|FUrep|EGY}}. Покрај освојувањето на титулата, Мане бил избран и за [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации|најдобар играч на турнирот]]. Мане досега четири пати бил избран во [[КАФ Тим на годината|КАФ Тимот на годината]] (2015, 2016, 2018, 2019) и [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] (2016-2017, 2018-2019, 2019-2020). Во [[Премиер лига на Англија 2018-2019|сезоната 2018-2019]], тој бил најдобар стрелец во Премиер лигата со 22 гола, изендачен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]], по што сите тројца ја поделиле наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]]. Во 2019 година, тој завршил на четвртото место во изборот за [[Златна топка|Златната топка]] за таа година, потоа ја добил наградата за ''[[Onze d'Or]]'' - за најдобар фудбалер на годината во Европа - во изборот на француското списание ''[[Onze Mondial]]'', бил избран во тимот на годината според [[European Sports Media|Европските спортски медиуми]] и бил вклучен во [[Тим на годината на УЕФА#2019|Тимот на годината на УЕФА]]. Конечно, тој ја добил наградата за [[Африкански фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref name = Guardian070120>{{cite news |title=Liverpool's Sadio Mané named African Footballer of the Year for first time |url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/07/liverpools-sadio-mane-named-african-footballer-of-the-year-for-first-time |access-date=7 January 2020 |newspaper=The Guardian}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мец=== Мане го направил своето професионално деби за [[ФК Мец|Мец]] на 14 јануари [[2012]] година, влегувајќи од клупата за резерви на местото на [[Кевин Дијаз (фудбалер)|Кевин Дијаз]] во 75-тата минута при поразот на домашен терен од [[ФК Бастија|Бастија]] во [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]] со 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 0-1 Bastia|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024219/http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/14/france/ligue-2/fc-de-metz/sporting-club-de-bastia/1115285/|url-status=dead}}</ref> Тој направил 19 настапи во [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|неговата прва сезона]], од кој 12 како стартер, и постигнал еден гол во поразот со 2-5 од [[ФК Генган|Генган]] на [[Стад Сен Симфориен]] на 4 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Metz 2-5 Guingamp|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|website=Soccerway|access-date=23 February 2015|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223030512/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/04/france/ligue-2/fc-de-metz/en-avant-de-guingamp/1115453/|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на сезоната Мец испаднале во [[Трета фудбалска лига на Франција|третата лига]]. ===Ред Бул Салцбург=== [[Податотека:Sadio Mané5.JPG|thumb|left|155px|Мане играјќи за [[Ред Бул Салцбург]] во 2012.]] На 31 август [[2012]] година, Мане се преселил во [[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриската Бундеслига]] откако бил купен од страна на [[Ред Бул Салцбург]] за трета најголема трансфер сума која [[ФК Мец|Мец]] некогаш ја регистрирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mané transferred to Red Bull Salzburg|url=http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|website=www.fcmetz.com|publisher=[[FC Metz]]|access-date=2 September 2014|language=fr|date=31 August 2012|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103230754/http://www.fcmetz.com/article/Transfert/2012-08-31-17-25-55_sadio-mane-transfere-au-red-bull-salzburg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Die Bullen im Kaufrausch|title=The Bulls on a spending spree|url=http://www.news.at/a/red-bull-salzburg-die-bullen-kaufrausch-340805|website=www.news.at|publisher=news.at|access-date=2 September 2014|language=de|date=31 August 2014}}</ref> Се верува дека трансферот бил вреден 4.000.000 €.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://diepresse.com/home/sport/fussball/national/3840165/Salzburg_Wer-Geld-hat-kann-gross-einkaufen | title =Salzburg: Wer Geld hat, kann groß einkaufen | language = de | trans-title = Salzburg: Who got money, can go on a shopping spree | publisher= [[Die Presse]] | access-date= 2 September 2014 | date= 17 July 2014}}</ref> Во својата прва сезона во клубот го носел дресот со бројот 40. [[Податотека:RBS gegen Metz59.JPG|thumb|right|Мане во јули 2013 во пријателски натпревар против неговиот поранешен клуб, Мец.]] Своето деби за Салцбург го направил во 8-мото коло од [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|првенството]], влегувајќи во игра како замена на местото на [[Џонатан Соријано]] во 66-тата минута од натпреварот против [[ФК Риед|Риед]] на домашен терен што завршил 1-1. Две недели подоцна ги постигнал својте први два гола за клубот во победата на домашен терен над [[ФК Штурм Грац|Штурм]] со 3-2.<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2228336 Salzburg 3-2 Sturm]</ref> Тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата на 31 октомври, во победата нагости кај [[ФК Калсдорф|Калсдорф]] со 3-1 во третиот круг на [[Фудбалски куп на Австрија|австрискиот куп]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kalsdorf 1-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-ie/match/kalsdorf-vs-salzburg/1397693/lineups|website=[[Goal.com]]|access-date=23 February 2015}}</ref> Следната сезона играл во двата квалификациски натпревари за [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во кои неговиот клуб бил елиминиран (вкупен резултат 2-4), како и во натпреварите од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]] каде во 11 настапи постигнал 5 гола. На 27 октомври 2013 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Австриската Бундеслига, за време на победата на гостувањето против [[ФК Гредиг|Гредиг]] со 3-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Grödig 0-3 Salzburg|url=http://www.goal.com/en-gb/match/gr%C3%B6dig-vs-salzburg/1487388/preview|website=Goal.com|access-date=23 February 2015}}</ref> Тој постигнал уште една хет-трик на 7 мај 2014 година, кога Салцбург го ''прегазил'' второлигашот [[СВ Хорн|Хорн]] со 7-0 во полуфиналето на купот;<ref>{{наведени вести|title=Red Bulls in cup final after goal fest!|url=http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|access-date=23 February 2015|publisher=[[Red Bull]]|date=7 May 2014|archive-date=2015-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223024239/http://www.redbulls.com/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2013_14/red-bulls-in-cup-final-after-goal-fest.html|url-status=dead}}</ref> сезоната ја завршил со освојување на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со тимот. ===Саутхемптон=== На 1 септември [[2014]] година, Мане направил трансфер во [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]], за сума од 11.800.000 фунти, потпишувајќи четиригодишен договор со англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Simon Jones|title=Southampton complete double swoop for Toby Alderweireld and £12m Sadio Mane|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2740159/Southampton-complete-loan-deal-Toby-Alderweireld-12m-Sadio-Mane-set-follow.html|website=www.dailymail.co.uk|publisher=Daily Mail|access-date=2 September 2014|date=1 September 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton sign £10m forward Sadio Mane & Toby Alderweireld|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29025087|website=www.bbc.co.uk/sport|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=3 September 2014|date=2 September 2014}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 23 септември во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-1 во [[Лига куп]]от, заработувајќи пенал за првиот гол на Саутхемптон. Тој го направил својот прв настап во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во уште една победа со 2-1, овојпат над [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] четири дена подоцна, почнувајќи го натпреварот од почеток и бил асистент за првиот гол во натпреварот.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29289926|title=Southampton 2–1 Queens Park Rangers|publisher=BBC Sport|date=27 September 2014|access-date=27 September 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за новиот клуб во победата со 8-0 над [[Сандерленд А.Ф.К.|Сандерленд]] на 18 октомври 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Reddy |first1=Luke |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29580147 |title=Southampton 8 – 0 Sunderland |work=BBC Sport |date=18 October 2014 |access-date=18 October 2014}}</ref> но подоцна голот му бил одземен и запишан како автогол на [[Патрик ван Анхолт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Southampton 8 – 0 Sunderland|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|publisher=Premier League|access-date=24 October 2014|date=18 October 2014|archive-date=2015-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150902121522/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-stats.html/southampton-vs-sunderland|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не чекал уште многу за да го реализира својот нареден гол, откако истиот дошол веќе во следниот натпревар, победата со 1-0 над [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] само една недела подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Canavan|first1=Steve|title=Southampton 1 − 0 Stoke|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29670448|publisher=BBC Sport|access-date=26 October 2014|date=25 October 2014}}</ref> Во периодот декември/јануари Мане успеал да постигне гол во три последователни натпревари, против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] (1-3),<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30544147 |title=Crystal Palace 1–3 Southampton |publisher=[[BBC Sport]] |date=26 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> [[ФК Челси|Челси]] (1-1) <ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30566736 |title=Southampton 1–1 Chelsea |publisher=[[BBC Sport]] |date=28 December 2014 |access-date=2 January 2015}}</ref> и Арсенал (2-0).<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30600817 |title=Southampton 2–0 Arsenal |publisher=[[BBC Sport]] |date=1 January 2015 |access-date=2 January 2015 }}</ref> На 22 февруари [[2015]] година, Мане бил изоставен од почетната постава на Саутхемптон во поразот на домашен терен од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] со 0-2, како казна заради тоа што дошол доцна на стадионот.<ref>{{наведени вести|title=Southampton: Sadio Mane dropped for being late - Koeman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31579123|access-date=22 February 2015|publisher=BBC Sport|date=22 February 2015}}</ref> На 16 мај, за време на последниот домашен натпревар на Саутхемптон за сезоната, Мане постигнал три гола во период од 2 минути и 56 секунди во победата со 6–1 над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] за да постави нов [[Премиер лига на Англија рекорди и статистика|рекорд]] во Премиер лигата за најбрз [[хет-трик]]. Претходниот рекорд од 1994 година, го држел [[Роби Фаулер]], кој постигнал три гола против Арсенал за 4 минути и 33 секунди.<ref name=trick/> Мане ја завршил сезоната со 10 гола во 32 настапи во сите натпреварувања. [[File:Audi- quattro-Cup 23.JPG|thumb|Мане (десно) играјќи за [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] во 2015 година]] Мане ја започнал [[ФК Саутхемтпон сезона 2015–2016|сезоната 2015–2016]], со две асистенции во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|УЕФА Лига Европа]] на домашен терен против холандскиот клуб [[ФК Витесе|Витесе]]; тој исто така, постигнал и гол во реваншот, помагајќи му на Саутхемптон лесно да мине во следната рунда со вкупни 5–0.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33667103 | title=Southampton 3–0 Vitesse Arnhem | website=BBC Sport | date=30 July 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33738509 | title=Vitesse Arnhem 0–2 Southampton | website=BBC Sport | date=6 August 2015 | access-date=6 August 2015}}</ref> На 2 декември, на Мане му биле потребни само 39 секунди за да го отвори резултатот против Ливерпул во четвртфиналето на Лига купот, но „Светците“ на крајот загубиле со убедливи 6-1.<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|access-date=2 December 2015|website=BBC Sport|date=2 December 2015}}</ref> На 2 јануари 2016 година, тој повторно бил исфрлен од стартната постава од менаџерот [[Роналд Куман]] за натпреварот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] откако се појавил доцна на состанокот пред натпреварот.<ref>{{cite news|title=Sadio Mané: Southampton midfielder dropped for being late|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/35214588|access-date=3 January 2016|website=BBC Sport|date=2 January 2016}}</ref> На 12 март во завршницата од натпреварот против Стоук Сити тој добил директен црвен картон поради судир со [[Ерик Питерс]],<ref>{{cite news|last1=Sharpe|first1=Rich|title=Stoke City 1 Southampton 2: Ronald Koeman says his side will appeal against Sadio Mané's red card|url=http://www.stokesentinel.co.uk/Stoke-City-1-Southampton-2-Ronald-Koeman-says/story-28913551-detail/story.html|access-date=13 March 2016|newspaper=The Sentinel|date=13 March 2016}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кој брзо потоа бил поништен по поднесување на жалбата.<ref>{{cite web|title=Southampton win appeal against Sadio Mané red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35803664|website=BBC Sport|access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Sadio Mané's claim against red card upheld by Commission|url=http://www.thefa.com/news/governance/2016/mar/sadio-mane-southampton-red-card-appeal-upheld|publisher=The Football Association |access-date=15 March 2016|date=15 March 2016}}</ref> Откако не успеал да постигне гол во првенствен натпревар повеќе од четири месеци, Мане постигна два во победата со 3–2 над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] на 20 март 2016 година<ref>{{cite web|last1=Henson|first1=Mike|title=Southampton 3 Liverpool 2|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35796778|website=BBC Sport|access-date=2 May 2016|date=20 March 2016}}</ref> по што уследила серија од пет гола во следните пет натпревари, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победата со 4–2 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] на 1 мај. Сезоната 2015-2016, Мане ја завршил како најдобар стрелец на Саутхемптон со 15 голови во сите натпреварувања. Вкупно во дресот на Саутхемптон одиграл 75 натпревари и постигнал 25 голови. ===Ливерпул=== [[File:Liver-SM 2017 (11 cropped).jpg|thumb|upright|Мане играјќи за [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во 2017 година.]] На 28 јуни 2016 година, Мане се приклучил на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во трансфер вреден 34 милиони [[Британска фунта|фунти]], потпишувајќи петгодишен договор. Овој трансфер го направил најскапиот африкански фудбалер во историјата.<ref name=BBC36642523>{{Наведена мрежна страница|title=Sadio Mane: Liverpool complete £34m signing of Southampton forward|url=http://www.bbc.com/sport/football/36642523|publisher=BBC Sport|access-date=28 June 2016|date=28 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/10326309/sadio-mane-has-medical-as-liverpool-agree-transfer-fee-of-16334m-with-southampton|title=Sadio Mane has medical as Liverpool agree transfer fee of £34m with Southampton|last=|first=|date=28 June 2016|website=[[Sky Sports]]|publisher=|access-date=}}</ref> На 14 август, го направил своето деби во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]] за ''црвените'', постигнувајќи го притоа четвртиот гол во победата над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со резултат од 4-3.<ref>{{наведени вести|last1=Ladyman|first1=Ian|title=Arsenal 3–4 Liverpool: Philippe Coutinho's magical brace and Sadio Mane stunneсr heap misery on Arsene Wenger's men in north London thriller |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3740114/Arsenal-3-4-Liverpool-Philippe-Coutinho-s-magical-brace-Sadio-Mane-stunner-heaps-misery-Arsene-Wenger-s-men-north-London-thriller.html|date =14 August 2016|work=Daily Mail|date=14 August 2016}}</ref> Откако го пропуштил натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]] поради повреда на рамото, Мане се вратил на терен против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]] во натпреварот од во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]] каде имал две асистенции во победата од 5-0.<ref>{{наведени вести|title=Liverpool hit five to see of Burton in EFL Cup |url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/232883-liverpool-hit-five-to-see-off-burton-in-efl-cup|access-date=23 August 2016|work=LiverpoolFC.com|date=23 August 2016}}</ref> На 19 декември, тој го постигнал единствениот гол во 227-мото [[Мерсисајд дерби]] против градскиот ривал [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Гудусон Парк]].<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/football/2016/dec/19/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Sadio Mané’s injury-time winner earns Liverpool dramatic derby victory|date=19 December 2016|work=Guardian|access-date=21 December 2016}}</ref> На 11 февруари 2017 година, Мане постигнал два гола во период од две минути против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] на [[Анфилд]], за да му ја донесе првата победа на Ливерпул во 2017 година.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/feb/11/liverpool-tottenham-hotspur-premier-league-match-report|title=Liverpool’s Sadio Mané fires quickfire double to stun Tottenham|first=Paul |last=Wilson|work=The Guardian|date=11 February 2017|access-date=12 February 2017|}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/11/liverpool-vs-tottenham-premier-league-live-score/|title=Liverpool 2 Tottenham 0: Sadio Mane scores twice as Reds record first league win of 2017|first=Sam |last=Wallace|first2=JJ |last2=Bull|work=Daily Ttelegraph|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017}}</ref> На 20 април 2017 година, Мане бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА тимот на годината]] за сезоната 2016–2017 година, откако постигнал 13 првенствени голови во неговата прва сезона во Ливерпул.<ref>{{наведени вести|url=http://au.eurosport.com/football/pfa-announce-premier-league-team-of-the-year-sadio-mane-in-alexis-sanchez-misses-out_sto6136056/story.shtml|title=PFA Premier League Team of the Year: Sadio Mane in, Alexis Sanchez and Zlatan Ibrahimovic miss out|date=20 April 2017|work=EuroSport}}</ref> И покрај тоа што недостасувал во поголемиот втор дел од сезоната поради повреда, на Мане му била доделена наградата за [[Играч на сезоната на ФК Ливерпул|Играч на сезоната на Ливерпул]] на 9 мај 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Shaw|first1=Chris|title=Sadio Mane takes top prizes at LFC Players' Awards|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/262799-sadio-mane-takes-top-prizes-at-lfc-players-awards|publisher=Liverpool F.C.|access-date=10 May 2017|date=9 May 2017}}</ref> Во првиот натпревар од новата сезона, на 12 август 2017 година, на гостувањето кај [[ФК Вотфорд|Вотфорд]] што завршило 3-3, Мане го постигнал првиот гол за Ливерпул во новата сезоната. Тој бил прогласен за Играч на месецот во Премиер лигата, откако постигнал гол на секој од трите натпревари на ''црвените'' во август 2017.<ref>{{cite news|last1=Frankland|first1=Josh|title=Liverpool's Sadio Mané wins August's Premier League Player of the Month award|url=http://www.skysports.com/football/news/11669/11025598/liverpools-sadio-mane-wins-augusts-premier-league-player-of-the-month-award|access-date=8 September 2017|website=Sky Sports|date=8 September 2017}}</ref> На 9 септември 2017 година, тој добил директен црвен картон уште во првото полувреме од поразот со 5–0 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] поради високо подигната нога против голманот [[Едерсон Мораеш|Едерсон]],<ref>{{cite news|last1=Ogden|first1=Mark|title=Man City ease past Liverpool after Mane sees red for Ederson challenge|url=http://www.espnfc.com/blog/the-match/60/post/3199105/man-city-ease-past-liverpool-after-sadio-mane-sees-red-for-ederson-challenge|access-date=9 September 2017|website=ESPN FC |date=9 September 2017}}</ref> што резултирала со суспензија од три натпревари.<ref>{{cite web|title=Sadio Mané: Liverpool lose appeal against length of ban for red card|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41232863|website=BBC Sport|access-date=22 September 2017|date=12 September 2017}}</ref> Мане, заедно со новото засилување [[Мохамед Салах]] и бразилците [[Роберто Фирмино]] и [[Филипе Коутињо]] ја сочинувале плодната напаѓачка четворка на Ливерпул наречена ''Fab Four'' или подоцна ''Fab Three'' по заминувањето на Коутињо во средината на сезоната.<ref>{{cite news|last1=Burton|first1=Chris|title=Klopp sees Mané mojo back as part of Liverpool's 'Fab Three'|url=http://www.goal.com/en-gb/news/klopp-sees-mane-mojo-back-as-part-of-liverpools-fab-three/1mzi60n72yhyr1f4yt92n0oku1|access-date=22 April 2018|publisher=Goal.com|date=20 February 2018}}</ref> На 14 февруари 2018 година, Мане го постигнал својот прв хет-трик во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Ливерпул во победата со 5–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од осминафиналето.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/football/2018/feb/14/sadio-mane-liverpool-jurgen-klopp-porto-champions-league|title=Sadio Mané is Liverpool's comeback king with hat-trick, says Jürgen Klopp|date=14 February 2018|newspaper=The Guardian|access-date=15 February 2018}}</ref> Притоа, тој станал само вториот играч кој постигнал хет-трик на гостински терен за клубот во натпревар од некое [[Европски фудбалски натпреварувања|европско натпреварување]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/332404-liverpool-2018-review|title=Records, special nights and new stars – the story of Liverpool's 2018|publisher=Liverpool F.C. |last=Flemming|first=Scott|date=1 January 2019|access-date=1 January 2019}}</ref> Со голот во победата од 3–0 над [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 14 април, тој го надминал рекордот на [[Демба Ба]] од 43 гола и станал сенегалецот со најголем број на постигнати голови во историјата на Премиер лигата.<ref name=PLtopscorer-Senegal>{{cite news|title=Mané makes Premier League history with latest Liverpool goal|url=http://www.goal.com/en-om/news/mane-makes-premier-league-history-with-latest-liverpool-goal/l41g5m3n7cwy1xk09e1ljeh2y|access-date=22 April 2018|website=Goal.com|date=14 April 2018}}</ref> На 26 мај, за време на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2018 година|финалето]] од Лигата на шампионите против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], Мане го постигнал израмнувачкиот гол за Ливерпул во поразот од 3–1.<ref>{{cite journal |author=Avi Creditor |title=LIVE: Benzema Blocks Karius Throw for Bizarre Opener, Mané Answers in UCL Final |url=https://www.si.com/soccer/2018/05/26/real-madrid-liverpool-champions-league-final-goals-video-salah-mane-ronaldo-isco |date=26 May 2018 |access-date=26 May 2018 |journal=[[Sports Illustrated]] }}</ref> Така, тој станал првиот играч од [[Сенегал]] кој постигнал гол во финалето на натпреварувањето. Тој гол, исто така, бил неговиот 10-ти за сезоната во натпреварувањето од Лигата на шампионите со што Ливерпул станал првиот тим во историјата кој имал тројца играчи кои постигнале 10+ голови во една сезона во Лигата на шампионите, откако пред Мане таа бројка ја достигнале и неговите соиграчи од нападот Салах и Фирмино.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/mane-makes-champions-league-history-for-liverpools-fab-three/1igcjwc8w03114w064vd49r2x|title=Mané makes Champions League history for Liverpool's 'Fab Three'|website=Goal.com|last=Burton|first=Chris|date=26 May 2018|access-date=27 May 2018}}</ref> [[File:Manchester United v Liverpool, 10 March 2018 (11).jpg|thumb|250px|upright|left|Мане (бел дрес) играјќи против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во 2018 година.]] На 22 ноември 2018 година, Мане потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.<ref>{{cite news |title=Sadio Mané: Senegal forward agrees new long-term Liverpool deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/46310219 |website=BBC Sport |date=22 November 2018}}</ref> На 10 март 2019 година, Мане постигнал два голови во победата со 4–2 над Барнли, од кои вториот бил неговиот 50-ти гол за Ливерпул сметајќи ги сите натпреварувања.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/10/liverpool-burnley-premier-league-match-report|title=Liverpool 4–2 Burnley|newspaper=The Guardian|access-date=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/football/english-premier-league/23/blog/post/3794114/liverpool-buoyed-by-mane-9-10-and-firmino-8-10-to-beat-burnley|title=Mané scores his 50th goal for Liverpool|publisher=ESPN|access-date=10 March 2019}}</ref> Тие негови голови, исто така, го направиле само петтиот играч на Ливерпул кој постигнал гол во шест последователни натпревари на домашен терен во Премиер лигата по [[Мајкл Овен]], [[Фернандо Торес]], [[Луис Суарес]] и неговиот партнер во нападот Салах.<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/sadio-mane-reaches-liverpool-milestone-with-brace-against/17liiwuwg88ox1v3sldcstg5jw|title=Sadio Mané reaches Liverpool milestone with brace against Burnley|website=Goal.com|last=Taiwo|first=Taiye|date=11 March 2019|access-date=11 March 2019}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал уште два гола во победата со 3-1 над [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за да му помогне на Ливерпул да се пласира во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Со тоа, тој станал рекордер на клубот од [[Анфилд]] по бројот на постигнати голови на гостински терен во натпреварувањето, со седум гола зад своето име.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/47564339|title=Champions League last 16: Best of the stats in Europe|website=BBC Sport|date=14 February 2019|access-date=14 March 2019}}</ref> За време на следниот натпревар на Ливерпул, тој соборил уште еден од рекордите на Демба Ба и станал сенегалски играч со најмногу постигнати голови во една сезона во Премиер лигата, откако го постигнал својот 17-ти гол за сезоната 2018-2019 во победата со 2–1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=https://www.goal.com/en-za/news/mane-breaks-premier-league-record-as-liverpool-hot-streak/12alut43syok81uliikiiqmosf|title=Mané breaks Premier League record as Liverpool hot streak continues|website=Goal.com|last=Storer|first=Tom|date=17 March 2019|access-date=28 March 2019}}</ref> На 20 април, тој бил еден од шестте играчи номинирани за наградата [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|ПФА Фудбалер на годината]] заедно со соиграчот [[Вирџил ван Дајк]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/20/pfa-player-yearvirgil-van-dijk-raheem-sterling-lead-way-six/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=PFA Player of the Year: Virgil van Dijk and Raheem Sterling lead the way in six-man shortlist|newspaper=The Telegraph|date=20 April 2019|access-date=20 April 2019}}</ref> Тој, исто така, бил избран во [[ПФА Тим на годината|ПФА Тимот на годината]] заедно со соиграчите од Ливерпул, [[Трент Александер-Арнолд]], [[Ендрју Робертсон]] и Ван Дајк.<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2019/4/25/premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|date=25 April 2019|access-date=16 July 2019}}</ref> Во последниот ден од домашното првенство, Мане постигнал два гола во победата од 2–0 над [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], но победата не била доволна за клубот да стане шампион на Англија, откако лидерот во пресрет на последното коло, Манчестер Сити, забележал победа и ја одбранил предноста од еден бод пред Ливерпул за да ја освои [[Премиер лига на Англија 2018-2019|Премиер лигата]]. Сепак, со своите два гола Мане дошол до бројката од 22 гола за сезоната во која на крајот ја поделил наградата [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија|Златна копачка на Премиер лигата]] со соиграчот Салах и [[Пјер-Емерик Обамејанг]] од Арсенал.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/349839-mohamed-salah-sadio-mane-premier-league-golden-boot|title=Sadio Mane and Mohamed Salah win Premier League Golden Boot|publisher=Liverpool F.C. |last=Williams|first=Sam|date=12 May 2019|access-date=13 May 2019}}</ref> На 1 јуни, Мане помогнал Ливерпул да добие ран пенал во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на Лигата на шампионите против Тотенхем, само 24 секунди по почетокот на натпреварот, откако било проценето дека неговиот [[центаршут (фудбал)|центаршут]] го погодил во раката [[Муса Сисоко]] во казнениот простор на ''Спарс''; последователно, Салах го претворил пеналот во гол за да го отвори резултатот, а Ливерпул на крајот го добил натпреварот со 2-0 и ја освоил титулата. На 14 август 2019 година, Мане постигнал два гола во [[Суперкуп на УЕФА 2019|Суперкупот на УЕФА 2019]] против [[ФК Челси|Челси]] во натпревар што Ливерпул го добил со 5–4 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]], откако по 120 минути резултатот бил нерешен 2–2.<ref>{{cite news |title=Adrian the hero as Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49332825 |access-date=14 August 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Мане бил прогласен за играч на натпреварот.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2025638--liverpool-vs-chelsea/postmatch/report/ |title=Liverpool beat Chelsea on penalties to win Super Cup |publisher=UEFA |date=14 August 2018 |access-date=14 August 2018}}</ref> Точно еден месец подоцна, тој постигнал два гола во победата од 3-1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] и ја зголеми својата рекордна серија на натпревари без пораз за Ливерпул на Анфилд на 50 натпревари, што е рекорд во лигата од кој било играч на одреден стадион.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/364571-sadio-mane-reaches-unbeaten-premier-league-landmark-at-anfield|title=Sadio Mane reaches unbeaten Premier League landmark at Anfield|publisher=Liverpool F.C.|last=Shaw|first=Chris|date=14 September 2019|access-date=14 September 2019}}</ref> На неговиот 100-ти настап во Премиер лигата за Ливерпул на 5 октомври, Мане го постигнал својот 50-ти првенствен гол за клубот во победата од 2–1 над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/367859-liverpool-leicester-premier-league-talking-points|title=Liverpool 2–1 Leicester: Five talking points|publisher=Liverpool F.C. |last=Price|first=Glenn|date=5 October 2019|access-date=5 October 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Мане бил дел од [[Олимписка фудбалска репрезентација на Сенегал|олимписката сенегалска репрезентација]] на [[Фудбал за мажи на Летните олимписки игри 2012|олимпискиот турнир 2012]], и го започнал секој натпревар на патот до четвртфиналето каде загубиле со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] од подоцнежните шампиони [[Олимписка фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сениорската репрезентација]] го направил на 25 мај 2012, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|MAR}} во [[Маракеш]], кој сенегалците го добиле со 1-0. Осум дена подоцна, во својот втор настап за Сенегал, Мане го постигнал првиот гол за репрезентацијата во победата со 3-1 над {{NazNB|FUrep|LBR}} во квалификациите за Светското првенство 2014. Иако бил повикан да настапи за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] на [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нациите 2015]], морал да го пропушти турнирот откако претрпел повреда на листот во победата на неговиот Саутхемптон над [[ФК Арсенал|Арсенал]] со 2-0 на 1 јануари 2015 година.<ref>{{наведени вести|title=Sadio Mane: Senegal midfielder to miss Africa Cup of Nations|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30676190|access-date=5 January 2015|work=BBC Sport|date=4 January 2014}}</ref> Сепак, откако се опоравил подоцна тој се вратил во тимот и ги започнал последните два натпревари од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], но неуспеал да го спречи [[Африкански куп на нации 2015#Групна фаза|испаѓањето во групната фаза]].<ref>{{наведени вести|last1=Begley|first1=Emlyn|title=South Africa 1-1 Senegal|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30843618|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=23 January 2015}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Hughes|first1=Ian|title=Senegal 0-2 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30891881|access-date=23 February 2015|publisher=BBC Sport|date=27 January 2015}}</ref> Две години подоцна, Мане го претставувал Сенегал на [[Африкански куп на нации 2017|Африканскиот куп на нации 2017]] во [[Габон]] каде постигнал гол во првите два натпревари на ''Лавовите на Теранга'', при победите со 2–0 против [[Фудбалската репрезентација на Тунис|Тунис]] и [[Фудбалската репрезентација на Зимбабве|Зимбабве]]. Во четвртфиналниот дуел против [[Фудбалската репрезентација на Камерун|Камерун]] кој завршил без голови по 120 минути игра, Мане бил единствениот од десетте [[Изведување пенали (фудбал)|изведувачи на пенали]] од двете екипи кои промашил, момент кој неговиот Сенегал го чинел елиминација од турнирот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/28/cameroon-senegal-sadio-mane-burkina-faso-tunisia-africa-cup-of-nations|title=Cameroon through to semi-finals after Senegal's Sadio Mané misses penalty|newspaper=The Guardian|date=28 January 2017}}</ref> Во мај 2018 година, Мане бил избран во составот од 23 играчи на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{cite web|title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – 23-man & preliminary lists & when will they be announced?|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|website=Goal.com|access-date=18 May 2018}}</ref> Тој го постигнал воведниот гол во ремито 2–2 против {{NazNB|FUrep|JPN}} во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Х|групна фаза на првенството]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439190|title=World Cup 2018: Japan come back twice against Senegal to draw 2–2|date=24 June 2018|website=BBC Sport|access-date=25 June 2018}}</ref> Мане ги започнал сите три натпревари од групата за Сенегал, кој иако започнал одлично со четири освоени бодови по првите два натпревари бил елиминиран уште во првата фаза по поразот од {{NazNB|FUrep|COL}} со 1-0 во последното коло од групата, завршувајќи под второпласираната Јапонија само поради помал број фер-плеј поени.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709143025/https://www.fifa.com/worldcup/news/colombia-advance-to-last-16-senegal-eliminated|url-status=dead|archive-date=9 July 2018|title=Colombia advance to last 16, Senegal eliminated|date=28 June 2018|publisher=FIFA|access-date=28 June 2018}}</ref> Своето трето учество на Африканскиот куп на нациите, Мане го имал на [[Африкански куп на нации 2019|турнирот во 2019 година]] овојпат одржан во [[Египет]].<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2019/06/13/senegal-announce-strong-afcon-squad/ |title=Senegal announce strong AFCON squad |website=KingFut |date=13 June 2019 |access-date=23 June 2019}}</ref> Тој постигнал два гола и промашил пенал во победата од 3-0 против [[Фудбалска репрезентација на Кенија|Кенија]], помагајќи му на Сенегал да заврши на второто место во [[Африкански куп на нации 2019#Група Ц|групната фаза]] и да се квалификува за нокаут фазата.<ref>{{cite web|title=Kenya 0–3 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48740626|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=1 July 2019}}</ref> Понатаму, Мане го постигнал единствениот гол на натпреварот и промашил уште еден пенал во победата на Сенегал со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Уганда|Уганда]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|title=Uganda 0–1 Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/48795601|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=5 July 2019}}</ref> Тој играл во следните три натпревари на Сенегал придонесувајќи за пласманот во финалето, каде неговата селекција сепак загубила со 1–0 од {{NazNB|FUrep|ALG}} во реприза од натпреварот што репрезентациите го одиграле во групата фаза на турнирот.<ref>{{cite web|title=Senegal 0–1 Algeria|url=https://www.bbc.com/sport/football/48959714|access-date=20 March 2020|website=BBC Sport|date=19 July 2019}}</ref> И покрај тоа што на крајот не успеал да го подигне трофејот наменет за победникот, утеха за Мане било тоа што бил избран во [[Африкански куп на нации 2019#КАФ АФКОН Тим на турнирот|Тимот на турнирот]]. Откако бил повикан за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] да настапи за четврти пат во кариерата на најсилното африканско репрезентативно натпреварување, Мане започнал добро постигнувајќи го првиот гол на турнирот за Сенегал од пенал во седмата минута од судиското продолжение во победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|ZIM}} во воведниот натпревар од [[Африкански куп на нации 2021#Група Б|групната фаза]]. Во осминафиналето, против {{NazNB|FUrep|CPV}}, Мане го постигнал првиот гол за Сенегал во победата со 2-0. Со голот против {{NazNB|FUrep|BFA}} во победата со 3-1 во полуфиналето, тој се изедначил со [[Анри Камара]] како најдобар стрелец во историјата на сенегалската репрезентација (двајцата имаат по 29 гола). Во финалето против {{NazNB|FUrep|EGY}} - во кое се соочил со својот соиграч од Ливерпул, Мохамед Салах<ref>{{cite news|url=https://www.novamakedonija.com.mk/sport/fudbal/senegal-shampion-mane-podobar-od-salah/|title=Сенегал шампион, Мане подобар од Салах|publisher=Нова Македонија|date=8 февруари 2022|access-date=12 февруари 2022}}</ref> - тој промашил пенал рано во натпреварот, но подоцна откако натпреварот дошол до [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] се претворил во херој на нацијата откако го реализирал последниот пенал за својата земја со што му ја донел на Сенегал првата титула шампион на континентот.<ref>{{Cite web|title=Liverpool FC - Sadio Mane named AFCON player of the tournament|url=https://www.liverpoolfc.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-tournament|access-date=2022-02-07|website=www.liverpoolfc.com|language=en}}</ref> Мане бил избран за најдобар играч на првенството.<ref>{{Cite web|last=Bosher|first=Jacob Whitehead and Luke|title=Sadio Mane named AFCON player of the tournament after Senegal triumph|url=https://theathletic.com/news/sadio-mane-named-afcon-player-of-the-tournament-after-senegal-triumph/v6gyftYnA6fk/|access-date=2022-02-07|website=The Athletic|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|25-5-2012|Маракеш|MAR|0|1|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Дакар|SEN|3|1|LBR|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|9-6-2012|Кампала|UGN|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|8-9-2012|Абиџан|CIV|4|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{yel|55}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2012|Дакар|SEN|0|2|CIV|-|Квал. за АФКОН|2013|13={{subon|53}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Ниамеј|NIG|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-2-2013|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|GUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Конакри|SEN|1|1|ANG|-|Квал. за СП|2014|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|8-6-2013|Луанда|ANG|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Монровија|LBR|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Сен-Ле-ла-Форе|ZIM|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2013|Маракеш|SEN|1|0|UGN|1|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|12-10-2013|Абиџан|CIV|3|1|SEN|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|16-11-2013|Казабланка|SEN|1|1|CIV|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|5-3-2014|Сен-Ле-ла-Форе|SEN|1|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Уагадугу|BFA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-5-2014|Каруж|SEN|3|1|KOS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|5-9-2014|Дакар|SEN|2|0|EGY|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-9-2014|Габороне|BOT|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|10-10-2014|Дакар|SEN|0|0|TUN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|15-10-2014|Монастир|TUN|1|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015|14=Монастир (Тунис)}} {{Cronopar|15-11-2014|Каиро|EGY|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2015}} {{Cronopar|19-11-2014|Дакар|SEN|3|0|BOT|-|Квал. за АФКОН|2015|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|23-1-2015|Монгомо|RSA|1|1|SEN|-|АФКОН|2015|Прва фаза}} {{Cronopar|27-1-2015|Малабо|SEN|0|2|ALG|-|АФКОН|2015|Прва фаза|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Ле Авр|GHA|1|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2015|Дакар|SEN|3|1|BDI|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|5-9-2015|Виндхук|NAM|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|8-9-2015|Јоханесбург|RSA|1|0|SEN|-|Пријателска|2015}} {{Cronopar|13-10-2015|Алжир|ALG|1|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|13-11-2015|Антананариво|MDG|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|17-11-2015|Дакар|SEN|3|0|MDG|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2016|Дакар|SEN|2|0|NIG|-|Квал. за АФКОН|2017}} {{Cronopar|29-3-2016|Ниамеј|NIG|1|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Кигали|RWA|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2016|Буџумбура|BDI|0|2|SEN|1|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|3-9-2016|Дајар|SEN|2|0|NAM|-|Квал. за АФКОН|2017|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|8-10-2016|Дакар|SEN|2|0|CPV|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|11-1-2017|Бразавил|CON|0|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-1-2017|Франсвил|TUN|0|2|SEN|1|АФКОН|2017|Прва фаза}} {{Cronopar|19-1-2017|Франсвил|SEN|2|0|ZIM|1|АФКОН|2017|Прва фаза|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|29-1-2017|Франсвил|SEN|0|0|CMR|-|АФКОН|2017|Четвртфинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|23-3-2017|Лондон|NGA|1|1|SEN|-|Пријателска|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|27-3-2017|Париз|CIV|1|1|SEN|1|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2017|Дакар|SEN|0|0|BFA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|5-9-2017|Уагадугу|BFA|2|2|SEN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Праја|CPV|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Полокване|RSA|0|2|SEN|-|Квал. за СП|2018|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Ле Авр|SEN|0|0|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Осиек|HRV|2|1|SEN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Гредиг|SEN|2|0|KOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|19-6-2018|Москва|POL|1|2|SEN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-6-2018|Екатеринбург|JPN|2|2|SEN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Самара|SEN|0|1|COL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Антананариво|MDG|2|2|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|13-10-2018|Дакар|SEN|3|0|SUD|-|Квал. за АФКОН|2019}} {{Cronopar|17-11-2018|Бата|EQG|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2019|14=Бата (Екваторска Гвинеја)}} {{Cronopar|23-3-2019|Дакар|SEN|2|0|MDG|-|Квал. за АФКОН|2019|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Дакар|SEN|2|1|MLI|1|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|27-6-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-2019|Каиро|KEN|0|3|SEN|2|АФКОН|2019|Прва фаза|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|5-7-2019|Каиро|UGN|0|1|SEN|1|АФКОН|2019|Осминафинале}} {{Cronopar|10-7-2019|Каиро|SEN|1|0|BEN|-|АФКОН|2019|Четвртфинале|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-7-2019|Каиро|SEN|1|0|TUN|-|АФКОН|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|19-7-2019|Каиро|SEN|0|1|ALG|-|АФКОН|2019|Финале}} {{Cronopar|10-10-2019|Сингапур|BRA|1|1|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2019|Тис|SEN|2|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|17-11-2019|Манзини|SWZ|1|4|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{yel|45+3}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Дакар|SEN|2|0|GBS|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|15-11-2020|Бисао|GBS|0|1|SEN|1|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за АФКОН|2021}} {{Cronopar|30-3-2021|Дакар|SEN|1|1|SWZ|-|Квал. за АФКОН|2021|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Дакар|SEN|3|1|ZAM|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2021|Тис|SEN|2|0|CPV|1|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2021|Тис|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-9-2021|Бразавил|CON|1|3|SEN|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Тис|SEN|4|1|NAM|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|12-10-2021|Јоханесбург|NAM|1|3|SEN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Ломе|TGO|1|1|SEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|28}}}} {{Cronopar|10-1-2022|Бафусам|SEN|1|0|ZIM|1|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-1-2022|Бафусам|SEN|0|0|GUI|-|АФКОН|2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-1-2022|Бафусам|MWI|0|0|SEN|-|АФКОН|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-1-2022|Бафусам|SEN|2|0|CPV|1|АФКОН|2021|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|30-1-2022|Јаунде|SEN|3|1|EQG|-|АФКОН|2021|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|1|АФКОН|2021|Полуфинале}} {{Cronopar|6-2-2022|Јаунде|SEN|0|0|EGY|-|АФКОН|2021|Финале|dts|4 – 2|13={{yel|88}}}} {{Cronofin|86|29|4|1|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Сенегал#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика и рекорди== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентални купови !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Куп !Наст !Гол !Наст !Гол |- || 2011-2012 || {{flagsport|FRA}} [[ФК Мец|Мец]] || [[Лига 2 (Франција) 2011-2012|Л2]] || 19 || 1 ||[[Фудбалски куп на Франција 2011-2012|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Мец || 22 || 2 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 2 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2012-2013|2012-2013]] || rowspan=3|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Салцбург]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2012-2013|БЛ]] || 26 || 16 || [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|КА]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 29 || 19 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2013-2014|БЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 4 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 2<ref name="Turnipreliminari">Во квалификациските кола.</ref>+11<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 0+5<ref>Еден гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 50 || 23 |- | [[Ред Бул Салцбург сезона 2014-2015|авг. 2014]] || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2014-2015|БЛ]] || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|КА]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/>+0 || 0 || - || - || - || 8 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Салцбург || 63 || 31 || || 8 || 9 || || 16 || 5 || || - || - || 87 || 45 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Southampton}} || [[Премиер лига на Англија 2014-2015|ПЛ]] || 30 || 10 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || ||32||10 |- || [[ФК Саутхемптон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига на Англија 2015-2016|ПЛ]] || 37 || 11 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 1+2 || 0+3 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 3<ref name="Turnipreliminari"/> || 1<ref name="Turnipreliminari"/> || - || - || - || 43 || 15 |- !colspan="3"|Вкупно Саутхемптон || 67 || 21 || || 5 || 3 || || 3 || 1 || || - || - || 75 || 25 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="6" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}} || [[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 13 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]]|| 0+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 13 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 29 || 10|| [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 2+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 13<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 10 || - || - || - || 44 || 20 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 36 || 22 ||[[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 13 || 4 || - || - || - || 50 || 26 |- | [[ФК Ливерпул сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 35 || 18 ||[[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2019|КШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 2019|СУ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2019|Скп]]|| 0+1+2 || 0+2+0 || 47 || 22 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 35 || 11 ||[[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 2+0 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 10 || 3 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]] || 1 || 0 || 48 || 16 |- |[[ФК Ливерпул сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 20 || 8 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0 ||0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 2 || - || - || - || 26 || 10 |- ! colspan="3" |Вкупо Ливерпул || 182 || 82 || || 8 || 2 || || 50 || 21 || || 4 || 2 || 244 || 107 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 136 || || 22 || 14 || || 69 || 27 || || 4 || 2 || 429 || 179 |} === Рекорди === *Го држи рекордот за најбрз постигнат [[хет-трик]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] за само 2 минути и 56 секунди (или 176 секунди).<ref name=trick/> *Сенегалец со најмногу постигнати голови во Премиер лигата (103).<ref name=PLtopscorer-Senegal/> ===Хет-трикови=== Во својата кариера Мане постигнал 7 [[хет-трик]]а. Четири како играч на Ред Бул Салцбург (два во првенството и два во купот на Австрија), два за Саутхемптон и еден за Ливерпул. Интересно е тоа што како играч на Ливерпул никогаш не постигнал хет-трик во Премиер лигата, единствениот за ''црвените'' му е во Лигата на шампионите против [[ФК Порто|Порто]]. Тој има два хет-трика во Премиер лигата во својата кариера, но и двата како играч на Саутхемптон. <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 31/10/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} Спортцентрум Калсдорф, [[Грац]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Kalsdorf}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2012-2013|Куп на Австрија 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/12/2012 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Ред Бул Арена (Салцбург)|Ред Бул Арена]], [[Салцбург]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Mattersburg}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2012-2013|Австриска Бундеслига 2012-2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/10/2013 || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Унтерсберг-Арена]], [[Гредиг]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Grodig}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''3''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013-2014|Австриска Бундеслига 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 07/05/2014 || align=left|{{flagsport|AUT}} Шпаркасе Хорн Арена, [[Хорн (Австрија)|Хорн]] || align=left|{{Fb team Salzburg}} || align=left|{{Fb team Horn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''7''' || align=left|{{flagsport|AUT}} [[Фудбалски куп на Австрија 2013-2014|Куп на Австрија 2013-2014]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 16/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Aston Villa}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2014-2015]]<ref>Најбрз хет-трик во историјата на Премиер лигата.</ref> |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 01/05/2015 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Сент Мери|Сент Мери]], [[Саутхемптон]] || align=left|{{Fb team Southampton}} || align=left|{{Fb team Manchester City}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2015-2016]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 14/02/2018 || align=left|{{flagsport|POR}} [[Драгао]], [[Порто]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Porto}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg|17px}} [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|УЕФА Лига на шампиони 2017-2018]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|AUT}} Ред Бул Салцбург==== *'''[[Бундеслига Австрија (фудбал)|Австриска Бундеслига]]''' 1 : [[Фудбалска Бундеслига на Австрија 2013–2014|2013–2014]] *'''[[Фудбалски куп на Австрија|Куп на Австрија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Австрија 2013–2014|2013–2014]] ===={{flagsport|ENG}} Ливерпул==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 1 : [[ФА Куп 2021-2022|2021-2022]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|2018–2019]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : [[Суперкуп на УЕФА 2019|2019]] *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : [[Светско клупско првенство во фудбал 2019|2019]] ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-2}} ===Поединечни=== * [[КАФ Тим на годината]]: 4 : 2015, 2016, 2018, 2019 * [[ПФА Тим на годината]]: 3 : [[ПФА Тим на годината#2016-2017|2016-2017]], [[ПФА Тим на годината#2018-2019|2018-2019]], [[ПФА Тим на годината#2019-2020|2019-2020]] * [[Златна копачка на Премиер лигата на Англија]]: 1 : 2018-2019 <small>(22 гола, изедначен со [[Мохамед Салах]] и [[Пјер-Емерик Обамејанг]])</small> * [[Onze d'Or]]: 1 : 2018-2019 * [[European Sports Media#ЕСМ Тим на годината|ЕСМ Тим на годината]]: 1 : 2018-2019 * [[Тим на годината на УЕФА]]: 1 : [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2019|2019]] * [[Африкански фудбалер на годината]]: 1 : 2019 * [[Најдобар играч на Африканскиот куп на нации]]: 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} * [http://www.transfermarkt.co.uk/sadio-mane/leistungsdaten/spieler/200512 Садио Мане на transfermarkt] * [http://int.soccerway.com/players/sadio-mane/201602/ Садио Мане на soccerway] * [http://www.espnfc.com/player/169797/sadio-mane Садио Мане на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/109915/Show/Sadio-Man%C3%A9 Садио Мане на whoscored] {{Состав на ФК Бајерн Минхен}} {{Navboxes |title=Состави на Сенегал |bg= #047151 |fg= gold |bordercolor= #EA0000 |list1= {{Состав на Сенегал на АКН 2017}} {{Состав на Сенегал на СП фудбал 2018}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2018-2019}} {{ПФА Тим на годината на Премиер лигата на Англија 2019-2020}} {{Африкански фудбалер на годината}} {{Најдобри стрелци на Премиер лигата на Англија}} {{Играч на месецот во Премиер лигата на Англија}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мане, Садио}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бајерн Минхен]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 6belkelz4l1mz769ynfz4t424530nn7 БИБЛ сезона 2015/16 0 1131673 5622288 5608053 2026-08-31T17:17:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622288 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија спортска сезона | име = СИГАЛ-УНИКА Балканска Лига 2015/16 | боја = | боја на текст = | лига = [[БИБЛ]] | спорт = [[кошарка]] | лого = | пиксели = | текст = | период = 13 октомври 2015 - 20 јануари 2016 (Прва групна фаза)<br />26 јануари - 28 јануари 2016 (Квалификациска рунда)<br />2 февруари - 16 март 2016 (Втора групна фаза)<br />22 март - 30 март 2016 (Полуфинале)<br />12 - 20 април 2016 (Финале) | бр на екипи = 9 | посетеност = | ТВ = | драфт = | драфт врска = | топ пик = | драфтуван = | сезона = 2015/16 | сез прваци = {{знамеикона|Косово}} Сигал Приштина | име на сезонски прваци = | лиг прваци = | име на лигашки прваци = | 2 место = {{знамеикона|Црна Гора}} Морнар | МВП = | МВП врска = | нај стрелец = | влезени = | влезени од = | одпаднати = | одпаднати оп = | плекоф = | плејоф врска = | конф1 = | конф1 врска = | конф1 прваци = | конф1 вице = | конф2 = | конф2 врска = | конф2 прваци = | конф2 вице = | плејоф МВП = | плејоф МВП врска = | финале = | финале врска = | финале прваци = | финале вице = | финале МВП = | финале МВП врска = | сезонскалиста = Список на БИБЛ сезони | сезонскалистаиме = Балканска Лига | претсезонаврска = 2014/15 БИБЛ сезона | претсезонагод = 2014/15 | следсезонаврска = БИБЛ сезона 2016/17 | следсезонагод =2016/17 }} '''БИБЛ сезоната 2015/16''' позната и како '''СИГАЛ-УНИКА Балканска Лига''' (''SIGAL-UNIQA Balkan League'') '''2015/16''' поради спонзорски причини<ref>[http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=17932 SIGAL-UNIQA Balkan League was officially presented at a press conference in Skopje] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305044327/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=17932 |date=2016-03-05 }} balkanleague.net 14 октомври 2015</ref> било 8. издание на [[БИБЛ|Балканската Кошаркарска Лига]]. Сезоната започнала на 13 октомври 2015 година, а завршила на 20 април 2016 година.<ref>[http://www.balkanleague.net/files/regulations/Regulations%202015-2016.pdf Official Regulations - Season 2015-16] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220618001431/https://balkanleague.net/files/regulations/Regulations%202015-2016.pdf |date=2022-06-18 }} balkanleague.net</ref> ==Екипи== {| class="wikitable" ! width="150"|Екипа ! width="130"|Држава ! width="140"|Град |- |Ловќен Баскет |rowspan=3|{{знамеикона|Црна Гора}} [[Црна Гора]] |[[Цетиње]] |- |Морнар |[[Бар]] |- |Теодо |[[Тиват]] |- |Башкими |rowspan=3|{{знамеикона|КОС}} [[Република Косово|Косово]] |[[Призрен]] |- |Пеја |[[Пеќ]] |- |Сигал Приштина |[[Приштина]] |- |Берое |rowspan=2|{{знамеикона|БУГ}} [[Бугарија]] |[[Стара Загора]] |- |Левски 2014 |[[Софија]] |- |[[КК Кожув|Кожув]] |{{знамеикона|МКД}} [[Македонија]] |[[Гевгелија]] |} ==Формат== ===Прва групна фаза=== Во првата групна фаза екипите биле поделени во две групи, едната содржејќи четири, додека втората пет екипи. Секоја екипа играла против екипите во групата на дома и на гости. Освојувачите на првите три места во групите обезбедиле пласман во втората групна фаза, додека останатите морале да играат квалификациски турнир за пласман во втората групна фаза. ===Квалификациска рунда=== Во оваа рунда учествувале трите последно пласирани екипи од групите А и Б. Бил одржан квалификациски турнир во Арената Самоков во Самоков каде што екипите одиграле по еден натпревар против противниците. Првите две екипи обезбедиле пласман во втората групна фаза. ===Втора групна фаза=== Во втората групна фаза екипите започнале со нула бодови. Секоја екипа играла против сите екипи во групата дома и на гости. Освојувачите на групите играле со второпласираните од другата група во полуфиналето. ===Полуфинале=== Полуфиналето се играло во два натпревари, дома и на гости. Победниците се одлучиле преку вкупниот број на бодови од двата натпревари и така победниците напредувале во финалето. ===Финале=== Финалето се играло во два натпревари, дома и на гости. Победникот се одлучил преку вкупниот број на бодови од двата натпревари и така победникот станaл првак на сезоната. ==Прва групна фаза== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Втората групна фаза |- | style="background: #D0F0C0;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Квалификациското коло |} ===Група A=== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=200|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=30|Раз !width=20|Бод |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Морнар | 6 || 5 || 1 || 498 || 449 || + 49 || 11 |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Сигал Приштина | 6 || 4 || 2 || 457 || 404 || + 53 || 10 |- style="background: #ACE1AF;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|MKD}} [[КК Кожув|Кожув]] | 6 || 2 || 4 || 441 || 479 || - 38 || 8 |- style="background: #D0F0C0;" | 4. ||align=left|{{знамеикона|BGR}} Берое | 6 || 1 || 5 || 439 || 503 || - 64 || 7 |} {{col-break}} {{col-end}} ===Група Б=== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=200|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=32|Раз !width=20|Бод |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Пеја | 8 || 7 || 1 || 659 || 582 || + 77 || 15 |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Теодо | 8 || 5 || 3 || 622 || 570 || + 52 || 13 |- style="background: #ACE1AF;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Башкими | 8 || 5 || 3 || 615 || 576 || + 39 || 13 |- style="background: #D0F0C0;" | 4. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Левски 2014 | 8 || 2 || 6 || 581 || 611 || - 30 || 10 |- style="background: #D0F0C0;" | 5. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Ловќен Баскет | 8 || 1 || 7 || 511 || 649 || - 138 || 9 |} {{col-break}} {{col-end}} ==Квалификациска рунда== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Втората групна фаза |} {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=200|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=32|Раз !width=20|Бод |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|BGR}} Берое | 2 || 2 || 0 || 168 || 139 || + 29 || 4 |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Левски 2014 | 2 || 1 || 1 || 161 || 157 || + 4 || 3 |- | 3. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Ловќен Баскет | 2 || 0 || 2 || 146 || 179 || - 33 || 2 |} {{col-break}} {{col-end}} ==Втора групна фаза== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Полуфиналето |} ===Група Ц=== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=200|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=30|Раз !width=20|Бод !width=50|Заб. |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Морнар | 6 || 4 || 2 || 461 || 408 || + 53 || 10 || 1-1; +15 |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|BGR}} Берое | 6 || 4 || 2 || 477 || 451 || + 26 || 10 || 1-1; -15 |- | 3. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Теодо | 6 || 3 || 3 || 406 || 441 || - 35 || 9 || |- | 3. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Башкими | 6 || 1 || 5 || 437 || 481 || - 44 || 7 || |} {{col-break}} {{col-end}} ===Група Д=== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=200|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=32|Раз !width=20|Бод !width=50|Заб. |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Сигал Приштина | 6 || 6 || 0 || 512 || 428 || + 84 || 12 || |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|MKD}} [[КК Кожув|Кожув]] | 6 || 3 || 3 || 460 || 450 || + 10 || 9 || |- | 3. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Пеја | 6 || 2 || 4 || 470 || 479 || - 9 || 8 || |- | 4. ||align=left|{{знамеикона|BGR}} Левски 2014 | 6 || 1 || 5 || 458 || 543 || - 85 || 7 || |} {{col-break}} {{col-end}} ==Полуфинале== Победниците од полуфиналето се одлучиле преку вкупниот резултат од двата натпревари. Првите натпревари се одиграле на 22 и 23 март, додека вторите се одиграле на 29 и 30 март 2016 година. {| class=wikitable style="text-align:center" !width=250|Екипа #1 !width=100|Вкупен резултат !width=250|Екипа #2 !width=88|Прв натпревар !width=88|Втор натпревар |- |align=right| [[КК Кожув|Кожув]] {{знамеикона|МКД}} || 142-'''152''' || align=left| {{знамеикона|Црна Гора}} '''Морнар''' || '''86'''-71 || 56-'''81''' |- |align=right| Берое {{знамеикона|Bulgaria}} || 150-'''183''' || align=left| {{знамеикона|Косово}} '''Сигал Приштина''' || 75-'''89''' || 75-'''94''' |} ===Прв натпревар=== {{Basketballbox |date=22 март 2016 |time=19:00 |place=[[26 Април (спортска сала)|Сала 26 април]], [[Гевгелија]] | report= [http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1064 Извештај] | teamA = '''[[КК Кожув|Кожув]]''' {{знамеикона|МКД}} |scoreA= '''86''' | teamB = {{знамеикона|Црна Гора}} Морнар |scoreB= 71 | Q1 = '''23'''-18 |Q2= '''23'''-18|Q3= 16-'''23'''|Q4= '''24'''-8 | points1 = [[Владимир Брчков|В. Брчков]] 21 | rebounds1 = [[Владимир Брчков|В. Брчков]] 7 | assist1 = С. Ѓуроски 5 | points2 = Л. Џонс 30 | rebounds2 = повеќемина-3 5 | assist2 = М. Чалиќ 4 | referee = Мариус Циулин, Георгиос Пурсанидис, Гентијан Цици | attendance = }} {{Basketballbox |date=23 март 2016 |time=19:30 |place=Општинска сала, [[Стара Загора]] | report= [http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1063 Извештај] | teamA = Берое {{знамеикона|BGR}} |scoreA= 75 | teamB = {{знамеикона|Косово}} Сигал Приштина |scoreB= '''89''' | Q1 =23-'''25''' |Q2=18-'''20''' |Q3=19-'''24''' |Q4=15-'''20''' |OT= | points1 = А. Тодоровиќ 19 | rebounds1 = С. Ваклинов 9 | assist1 = Т. Желев 5 | points2 = М. Абукар 26 | rebounds2 = повеќемина-2 13 | assist2 = повеќемина-3 5 | referee = Адемир Зураповиќ, Зоран Митревски, Харис Биједиќ | attendance = }} ===Втор натпревар=== {{Basketballbox |date=29 март 2016 |time=18:30 |place=Сала Тополица, [[Бар]] | report= [http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1066 Извештај] | teamA = Морнар {{знамеикона|Црна Гора}} |scoreA= '''81''' | teamB = {{знамеикона|МКД}} [[КК Кожув|Кожув]] |scoreB= 56 | Q1 = '''24'''-18 |Q2= '''23'''-13|Q3= 19-19|Q4= '''15'''-6|OT= | points1 = Л. Џонс 22 | rebounds1 = повеќемина-2 11 | assist1 = М. Мијовиќ 5 | points2 = Б. Пен 18 | rebounds2 = А. Нешовиќ 6 | assist2 = А. Нешовиќ 6 | referee = Адемир Зураповиќ, Венцислав Великов, Харис Биједиќ | attendance = }} {{Basketballbox |date=30 март 2016 |time=19:30 |place=Палати и Ринисе де Спортеве, [[Приштина]] | report= [http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1065 Извештај] | teamA = '''Сигал Приштина''' {{знамеикона|Косово}} |scoreA= '''94''' | teamB = {{знамеикона|БУГ}} Берое |scoreB= 75 | Q1 ='''26'''-14 |Q2='''22'''-15 |Q3=20-20 |Q4=26-26 | points1 = Д. Бериша 28 | rebounds1 = Џ. Вошбурн 12 | assist1 = Д. Бериша 6 | points2 = С. Ваклинов 16 | rebounds2 = А. Тодоровиќ 7 | assist2 = повеќемина-2 5 | referee = Зоран Сутуловиќ, Огњен Јокиќ, Радомир Војиновиќ | attendance = }} ==Финале== Победникот од финалето се одлучил преку вкупниот резултат од двата натпревари. Првиот натпревар се одиграл на 12 април, додека вториот се одиграл на 20 април 2016 година. {| class=wikitable style="text-align:center" !width=250|Екипа #1 !width=100|Вкупен резултат !width=250|Екипа #2 !width=88|Прв натпревар !width=88|Втор натпревар |- |align=right| '''Сигал Приштина''' {{знамеикона|Косово}} || '''150'''-143 || align=left| {{знамеикона|Црна Гора}} Морнар|| '''82'''-68 || 68-'''75''' |} ===Прв натпревар=== {{Basketballbox |date=12 април 2016 |time=19:30 |place=Палати и Ринисе де Спортеве, [[Приштина]] | report= [http://balkanleague.net/en/stats.php?id=1067 Извештај] | teamA = Сигал Приштина {{знамеикона|Косово}} |scoreA= '''82''' | teamB = {{знамеикона|Црна Гора}} Морнар |scoreB= 68 | Q1 =23-'''25''' |Q2='''22'''-11 |Q3='''23'''-12 |Q4=14-'''20''' | points1 = Д.Бериша 20 | rebounds1 = Џ.Вошбурн 10 | assist1 = В.Кемп 7 | points2 = Л.Џонс 19 | rebounds2 = Р.Сампсон 10 | assist2 = Л.Џонс 7 | referee = Адемир Зураповиќ, Харис Биједиќ, Мартин Хорозов | attendance = 2,000 }} ===Втор натпревар=== {{Basketballbox |date=20 април 2016 |time=20:00 |place=Сала Тополица, [[Бар]] | report= [http://balkanleague.net/en/stats.php?id=1068 Извештај] | teamA = '''Морнар''' {{знамеикона|Црна Гора}} |scoreA='''75''' | teamB = {{знамеикона|Косово}} Сигал Приштина |scoreB= 68 | Q1 ='''23'''-15 |Q2=12-'''24''' |Q3='''22'''-8 |Q4=18-'''21''' |OT= | points1 = Л.Џонс 22 | rebounds1 = Р.Сампсон 10 | assist1 = повеќемина-3 3 | points2 = Џ.Вошбурн 24 | rebounds2 = Џ.Вошбурн 11 | assist2 = В.Кемп 7 | referee = Мариус Циулин, Венцислав Великов, Георгиос Пурсанидис | attendance = 2,300 }} ==Победнички состав== {{col-begin}} {{col-2}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" width="400px" align:text="center" |----- ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| име ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| позиција ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| националност |- |Вили Кемп||align="center"|[[Организатор на игра|Плејмејкер]]||{{САД}} |- |Едмонд Аземи||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]/[[Крило (кошарка)|Крило]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Ринор Печи||align="center"|[[Организатор на игра|Плејмејкер]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Герти Шима||align="center"|[[Организатор на игра|Плејмејкер]]||{{АЛБ}} |- |Дардан Бериша||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Ендру Ворен||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{САД}} |- |Газменд Синани||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Станимир Маринов||align="center"|[[Организатор на игра|Плејмејкер]]/[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{БУГ}} |- |Џејсон Вошбурн||align="center"|[[Центар (кошарка)|Центар]]||{{САД}} |- |Мохамед Абукар||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{САД}} |- |Мергим Јакупи||align="center"|[[Крило (кошарка)|Крило]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Блерим Мазреку||align="center"|[[Центар (кошарка)|Центар]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Томас Масамба||align="center"|[[Организатор на игра|Плејмејкер]]||{{знамеикона|ШВЕ}} [[Шведска]] |- |Мухамед Хасани||align="center"|[[Организатор на игра|Плејмејкер]]/[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |Ринор Плана||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]] |- |} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: -1 auto; width: 30%" |- !Балканска Лига 2016 Прваци<br /><br /> |- | |- | '''Сигал&nbsp;Приштина''' '''2<small>ра</small>титула''' <br /> |} '''Главен тренер''' * {{знамеикона|КИП}} Антонис Константинидес '''Помошник тренер''' * {{знамеикона|Косово}} Алберт Сулејмани {{col-end}} ==Признанија== * Најкорисен играч на сезоната - Мохамед Абукар (Сигал Приштина)<ref>[http://balkanleague.net/en/news.php?id=18383 Mohamed Abukar is the MVP of SIGAL-UNIQA Balkan League] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160515113811/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=18383 |date=2016-05-15 }} balkanleague.net 13 април 2016</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://balkanleague.net/en/index.php BIBL Официјално мрежно место ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110429224319/http://www.balkanleague.net/en/index.php |date=2011-04-29 }} [[Категорија:БИБЛ лига|2015/16]] 0vvjmst365kir2rsrhg8y34ymrheevi Бјала Подласка 0 1164908 5622404 5540835 2026-09-01T08:05:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622404 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Бјала Подласка | image_skyline = Biala-Podl-08030824.jpg | imagesize = 250px | image_caption = | image_flag = POL Biała Podlaska flag.svg | image_shield = POL Biała Podlaska COA.svg | pushpin_map = Полска | pushpin_label_position = bottom | coordinates_region = PL | subdivision_type = Земја | subdivision_name = {{POL}} | subdivision_type1 = [[Војводства во Полска|Војводство]] | subdivision_name1 = [[Лублинско Војводство|Лублинско]] | subdivision_type2 = [[Окрузи во Полска|Округ]] | subdivision_name2 = Бјала Подласка | leader_title = Градоначалник | leader_name = Дариус Стефаник | established_title = Основање | established_date = 1481 | established_title3 = Како град од | established_date3 = 1670 | elevation_min_m = 137 | elevation_max_m = 150 | area_total_km2 = 49.40 | population_as_of = 01.05.2012 | population_total = 59280 {{increase}} | population_density_km2 = auto | timezone = [[Источноевропско време|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Источноевропско летно време|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | latd = 52 | latm = 2 | lats = | latNS = N | longd = 23 | longm = 7 | longs = | longEW = E | postal_code_type = Поштенски број | postal_code = 21-500 to 21-502, 21-506, 21-527 | area_code = +48 083 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Полска|Регистарски &nbsp;таблички]] | blank_info = LB | website = {{url|www.bialapodlaska.pl}} }} '''Бјала Подласка''' ({{langx|pl|Biała Podlaska}}) — град кој се наоѓа во [[Полска]], во [[Лублинско Војводство|Лублинското Војводство]], со население од 58.047жители според податоци од [[2005]] година. Бјала Подласка е седиште на истоимениот регион. == Историја== Првиот историски документ каде за првпат се споменува Бјала Подласка датира од [[1481]] година. На почетокот Бјала Подласка припаѓала на семејството Илнич. Основачот на градот се смета дека бил Петар Јанович со прекарот „''Бјали''“ , кој бил [[хетман]] на [[Големо Војводство Литванија|Големото Војводство Литванија]]. Бјала Подласка во тоа време била дел од [[Војводство Берасце]] во рамките на Големото Војводство Литванија (тогаш во сојуз со Полска)<ref name="bialapodlaska.pl">Biała Podlaska, [http://www.bialapodlaska.pl/index.php?ps=20 Historia miasta - Serwis Urzędu Miasta Biała Podlaska] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140810004834/http://bialapodlaska.pl/index.php?ps=20 |date=2014-08-10 }} Official website.</ref>. Во [[1569]], Бјала Подласка била под управа на семејство Раѕвил. Во [[1622]] година, [[Александар Лудвик Раѕвил]] изградил тврдина и замок. Во [[1628]], [[Кшиштоф Вилски]] основал академија како регионален центар за образование во градот (од [[1633]] година како гранка на Јагелонскиот универзитет, тогаш наречена Краковска академија). Во тоа време исто така биле изградени и многу цркви и една болница. Периодот на просперитет завршил со Шведската инвазија во [[1655]] година. По овој период градот бил нападнат од [[Козаци]]те, и градот значително бил разрушен но по крајот на нападите повторно успеал да биде обновен, благодарение на Михал Раѕвил, кој од [[1670]] година му дал градски статус и го донел првиот грб, кој го осликувал [[Архангел Михаил]] како стои над еден змеј<ref name="bialapodlaska.pl"/>. Во [[1720]] година, во времето на Ана Раѕвил, започнала изградба на кула и порта, кои постојат до денес и се едни од најатрактивните остатоци од замокот и дворецот. Во [[XVIII век]], градот и тврдината биле многупати уништени (во најголем дел како резултат на војните) и повторно изградени. Последниот наследник, Доминик Раѕвил, починал на [[11 ноември]] [[1813]] во [[Франција]], како полковник на полската армија. Палатата била срушена во [[1883]] година<ref name="bialapodlaska.pl"/> [[File:Bp wieza zamkowa park radziwillowski.jpg|thumb|left|Замокот во градот]] На крајот на [[XIX век]], Бјала Подласка претставувала голем гарнизонски град на руската армија. За време на Втората Полска република, во меѓувоениот период, Бјала Подласка значително се зголемила и по број на жители и по површина. Градот бил седиште на ''Podlaska Wytwórnia Samolotów'', фабрика за авиони. Исто така во градот се наоѓал и 34-от пешадиски полк на полските вооружени сили. Полкот, која бил формиран во [[1919]] година, успешно се борел во Полско-советската војна и против [[Германци]]те и [[Совети]]те во нивната кампања во септември [[1939]] година. Последниот командант на полкот, потполковник Вацлав Будревик, бил заробен од Советите и убиен во [[1940]] година во т.н. [[Катински масакр]]. [[Втората светска војна]] го прекинала развојот на градот, поради нацистичките и советските репресии. Германците го окупирале градот на [[13 септември]] [[1939]] година, но се повлекле на [[26 септември]], бидејќи според договорот градот припаднал на Советите. Сепак, на [[10 октомври]] [[1939]] година, во согласност со условите на Пактот [[Молотов-Рибентроп]], Советите заминале и градот бил зазема страна на Германците. Од тоа време, Советите веќе успеале да ја ограбат фабриката за авиони. По нападот на Германија во т.н. [[операција Барбароса]], во градот бил формиран затворенички камп, каде советските воени заробеници биле убиени. === Еврејска историја=== Првото спомнување на еврејски населби во градот датира од [[1621]] година кога 30 еврејски семејства добиле право за престој. До [[1841]] година, имало 2.200 Евреи од вкупно 3.588 жители на градот. Во [[1897]] година, бројот бил 6.549 од 13.090 жители, во [[1931]] година, Евреите биле 64,7% од вкупното население, или 6.923 од вкупно 10.697 граѓани. Германците ја окипирале Бјала Подласка на [[13 септември]] [[1939]] година за време на инвазијата на Полска. Околу 600 Евреи избегале од градот за време на советското заминување<ref name="no-copyvio">S.J., C.W., & Carmelo Lisciotto, [http://www.holocaustresearchproject.org/ghettos/bialapodlaska.html Biala Podlaska] HEART 2007. Sources listed: Yitzhak Arad and Sir Martin Gilbert.</ref>. На [[1 декември]] [[1939]] година бил издаден декрет според кој сите Евреи морале да носат [[Давидова ѕвезда]]. Во овој период еврејското население било преместено во гето, по кое започнала нивната депортација во Сувлаки<ref name="no-copyvio"/>. Пренатрупаноста резултирала со епидемија на тифус во Бјала Подласка во почетокот на [[1940]] година, предизвикувајќи голем број на смртни случаи. Во март [[1942]] година, гетото имало 8.400 затвореници.<ref name="no-copyvio"/> Во септември [[1942]] година, околу 3.000 Евреи од соседните градови на Јанов и Константинов биле донесени во Бјала Подласка. Во логорот на смртта биле испратени неколку илјади еврејско население.<ref name="Kopówka">{{Citation |last1=Kopówka |first1=Edward |author-link1=Edward Kopówka |last2=Rytel-Andrianik |first2=Paweł |title=Treblinka II – Obóz zagłady |title=Monograph, chapt. 3: Treblinka II Death Camp |language=pl |url=http://echomatkibozejniepokalaniepoczetej.com/embnp/pages/assets/files/2011-09/dam_ime_na_wieki.pdf |publisher=Drohiczyńskie Towarzystwo Naukowe [The [[Drohiczyn]] Scientific Society] |work=Dam im imię na wieki [I will give them an everlasting name. Isaiah 56:5] |year=2011 |accessdate=9 September 2013 |isbn=978-83-7257-496-1 |format=PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141010231757/http://echomatkibozejniepokalaniepoczetej.com/embnp/pages/assets/files/2011-09/dam_ime_na_wieki.pdf |archivedate=October 10, 2010 |quote=with list of Catholic [[Polish Righteous among the Nations|rescuers of Jews]], selected testimonies, bibliography, alphabetical indexes, photographs, English language summaries and forewords by Holocaust scholars.}}</ref>. Бјала Подласка била окупирана од страна на Црвената армија на 26 јули 1944 година. Од Холокаустот, само 300 Евреи се знае дека преживеале. == Географија== Градот се наоѓа во историскиот регион [[Полесија]]. Сместен е во близина на границата со [[Белорусија]] крај реките Клуковка и Кшна, леви притоки на [[Западен Буг]]. == Население== <timeline> ImageSize = width:450 height:300 PlotArea = left:50 right:40 top:20 bottom:20 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:60000 ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1 PlotData = bar:1841 color:gray1 width:1 from:0 till:3588 width:20 text:3,588 textcolor:green fontsize:8px bar:1897 color:gray1 width:1 from:0 till:13090 width:20 text:13,090 textcolor:green fontsize:8px bar:1931 color:gray1 width:1 from:0 till:10697 width:20 text:10,697 textcolor:green fontsize:8px bar:1939 color:gray1 width:1 from:0 till:19300 width:20 text:19,300 textcolor:green fontsize:8px bar:1946 color:gray1 width:1 from:0 till:15007 width:20 text:15,007 textcolor:green fontsize:8px bar:1950 color:gray1 width:1 from:0 till:13345 width:20 text:13,345 textcolor:green fontsize:8px bar:1960 color:gray1 width:1 from:0 till:20148 width:20 text:20,148 textcolor:green fontsize:8px bar:1970 color:gray1 width:1 from:0 till:26500 width:20 text:26,500 textcolor:green fontsize:8px bar:1985 color:gray1 width:1 from:0 till:47027 width:20 text:47,027 textcolor:green fontsize:8px bar:2001 color:yellow width:1 from:0 till:59325 width:20 text:59,325 textcolor:green fontsize:8px bar:2010 color:gray1 width:1 from:0 till:57958 width:20 text:57,958 textcolor:green fontsize:8px </timeline> == Култура и туризам== Денеска, најголеми туристички атракции на градот се наоѓаат во стариот дел на градот, како и црквите Св. Ана која била изградена во 1572 година, црквата Свети Антониј од 1672-1684, Црквата на Рождеството на Пресвета Богородица изградена во 1759 година, и историската зграда на академијата од [[1628]] година. Во 1924 година бил изграден музејот Подласија. Меѓу локалните уметнички галерии се издвојуваат Galeria Podlaska<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.galeriapodlaska.mokbp.nazwa.pl/news.php |title=Galeria Podlaska - News |publisher=Galeriapodlaska.mokbp.nazwa.pl |date= |accessdate=2011-09-15 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320155129/http://www.galeriapodlaska.mokbp.nazwa.pl/news.php |url-status=dead }}</ref>, Galeria Ulica Krzywa<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ulicakrzywa.org.pl/ |title=Galeria Ulica Krzywa - Biała Podlaska - Główna |publisher=Ulicakrzywa.org.pl |date=2007-03-23 |accessdate=2011-09-15 |archive-date=2011-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915190748/http://www.ulicakrzywa.org.pl/ |url-status=dead }}</ref> и Bialskie Centrum Kultury. <gallery class="center"> File:Biala-Podl-08030830.jpg|Главниот плоштад File:POL Biała Podlaska Church.jpg|Црквата Св. Ана File:POL Biała Podlaska zamek.jpg|Кулата на денешниот музеј File:POL Biała Podlaska city symbols.jpg|Архангел Михаил - споменик File:Biala Podlaska Wagzal Robert Wielgorski.jpg|Железничка станица </gallery> ===Фестивали=== *Денови на Бјала Подласка *Џез фестивал<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://podlasiejazzfestival.prv.pl/ |title=Podlasie Jazz Festival |publisher=Podlasie Jazz Festival |date= |accessdate=2011-09-15}}</ref> *Блуз фестивал<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bsj.xpx.pl/bbf.php |title=Biała Blues Festival |publisher=Bsj.xpx.pl |date=2009-02-10 |accessdate=2011-09-15 |archive-date=2012-07-23 |archive-url=https://archive.today/20120723145720/http://www.bsj.xpx.pl/bbf.php |url-status=dead }}</ref> *Театарски фестивал == Образование== Има околу десетина основни училишта во градот. Средните училишта се шест државни и едно католичко средно училиште. Во градот има и три високи образовни институции и тоа: *Државно високо училиште „Папа Јован Павле II“ * Технички универзитет * Универзитет за физичка култура<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.awf-bp.edu.pl/ |title=Akademia Wychowania Fizycznego w Białej Podlaskiej |publisher=Awf-bp.edu.pl |date= |accessdate=2011-09-15 |archive-date=2004-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040826144308/http://www.awf-bp.edu.pl/ |url-status=dead }}</ref> == Личности == * [[Јозеф Крашевски]] - писател * [[Карол Станислав]] - политичар == Збратимени градови == *{{знамеикона|BLR}} [[Брест]] - [[Белорусија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://city.brest.by/article_in.php?id=1464&tc=26&tc2=31 |title=Побратимские связи г. Бреста. |accessdate=2016-10-08 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006103929/http://city.brest.by/article_in.php?id=1464&tc=26&tc2=31 |url-status=dead }}</ref> *{{знамеикона|FRA}} [[Ниорт]] - [[Франција]] == Наводи == {{наводи}} {{Лублинско Војводство}} [[Категорија:Градови во Лублинското Војводство]] [[Категорија:Градски окрузи во Полска]] inn948v72rujxnm82nyp0aooqwoozsh БИБЛ сезона 2016/17 0 1165110 5622291 5608054 2026-08-31T17:26:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622291 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија спортска сезона | име = СИГАЛ-УНИКА Балканска Лига 2016/17 | боја = | боја на текст = | лига = [[БИБЛ]] | спорт = [[кошарка]] | лого = | пиксели = | текст = | период = 11 октомври 2016 - 26 јануари 2017 (Прва групна фаза)<br />31 јануари - 1 март 2016 (Втора групна фаза)<br />7 март - 15 март 2017 (Трета фаза)<br />21 март - 29 март 2017 (Полуфинале)<br />11 - 20 април 2017 (Финале) | бр на екипи = 12 | посетеност = | ТВ = | драфт = | драфт врска = | топ пик = | драфтуван = | сезона = 2016/17 | сез прваци = {{знамеикона|БУГ}} Берое | име на сезонски прваци = | лиг прваци = | име на лигашки прваци = | 2 место = {{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] | МВП = | МВП врска = | нај стрелец = | влезени = | влезени од = | одпаднати = | одпаднати оп = | плекоф = | плејоф врска = | конф1 = | конф1 врска = | конф1 прваци = | конф1 вице = | конф2 = | конф2 врска = | конф2 прваци = | конф2 вице = | плејоф МВП = | плејоф МВП врска = | финале = | финале врска = | финале прваци = | финале вице = | финале МВП = | финале МВП врска = | сезонскалиста = Список на БИБЛ сезони | сезонскалистаиме = Балканска Лига | претсезонаврска = БИБЛ сезона 2015/16 | претсезонагод = 2015/16 | следсезонаврска = БИБЛ сезона 2017/18 | следсезонагод = 2017/18 }} '''БИБЛ сезоната 2016/17''' позната и како '''СИГАЛ-УНИКА Балканска Лига''' (''SIGAL-UNIQA Balkan League'') '''2016/17''' поради спонзорски причини, било 9. издание на [[БИБЛ|Балканската Кошаркарска Лига]].<ref>{{наведени вести |title=Official Regulations - Season 2016-17 |url=http://balkanleague.net/files/regulations/Regulations%202016-2017.pdf |accessdate= 12 октомври 2016 |publisher=balkanleague.net |date=}}</ref> Сезоната започнала на 11 октомври 2016 година, а завршила на 20 април 2017 година. ==Екипи== {| class="wikitable" ! width="150"|Екипа ! width="130"|Држава ! width="150"|Град |- |Башкими |rowspan=4|{{знамеикона|КОС}} [[Република Косово|Косово]] |[[Призрен]] |- |Пеја |[[Пеќ]] |- |Сигал Приштина |[[Приштина]] |- |Трепча |[[Косовска Митровица]] |- |[[КК Карпош Соколи|Карпош Соколи 2000]] |rowspan=4|{{знамеикона|МКД}} [[Македонија]] |[[Скопје]] |- |[[КК Кожув|Кожув]] |[[Гевгелија]] |- |[[КК Куманово|Куманово 2009]] |[[Куманово]] |- |[[КК Фени Индустри|Фени Индустри]] |[[Кавадарци]] |- |Сутјеска |rowspan=2|{{знамеикона|Црна Гора}} [[Црна Гора]] |[[Никшиќ]] |- |Теодо |[[Тиват]] |- |Берое |{{знамеикона|БУГ}} [[Бугарија]] |[[Стара Загора]] |- |Тирана |{{знамеикона|АЛБ}} [[Албанија]] |[[Тирана]] |} ==Формат== ===Прва групна фаза=== Во првата групна фаза екипите биле поделени во две групи по шест екипи. Секоја екипа играла против екипите во групата на дома и на гости. Освојувачите на првите четири места во групите обезбедиле пласман во втората групна фаза, додека останатите отпаднале од натпреварувањето. ===Втора групна фаза=== Во втората групна фаза екипите ќе започнат со нула бодови. Секоја екипа игра против сите екипи во групата дома и на гости. Освојувачите на групите ќе играат со второпласираните од другата група во полуфиналето. ===Четвртфинале=== Екипите кои завршиле од второто до третото место во втората групна фаза, играле два натпревари на дома и гости и така биле одлучени останатите два учесници за полуфиналето. Победникот се одлучил преку вкупниот број на бодови од двата натпревари. ===Полуфинале=== Полуфиналето ќе се игра во два натпревари, дома и на гости. Победниците ќе се одлучат преку вкупниот број на бодови од двата натпревари и така победниците ќе напредуваат во финалето. ===Финале=== Финалето ќе се игра во два натпревари, дома и на гости. Победникот ќе се одлучи преку вкупниот број на бодови од двата натпревари и така победникот ќе стане првак на сезоната. ==Прва групна фаза== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Втората групна фаза |} ===Група A=== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=180|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=30|Раз !width=20|Бод !width=30|Забелешка |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Берое | 10 || 7 || 3 || 832 || 785 || +&nbsp;47 || 17 || |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] | 10 || 6 || 4 || 792 || 794 || - 2 || 16 || |- style="background: #ACE1AF;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|Црна Гора}} Теодо | 10 || 5 || 5 || 812 || 801 || + 11 || 15 || 1-1; +1 |- style="background: #ACE1AF;" | 4. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Кожув|Кожув]] | 10 || 5 || 5 || 801 || 755 || + 46 || 15 || 1-1; -1 |- | 5. ||align=left|{{знамеикона|Косово}} Башкими | 10 || 4 || 6 || 773 || 791 || - 18 || 14 || |- | 6. ||align=left|{{знамеикона|Косово}}&nbsp;Сигал&nbsp;Приштина | 10 || 3 || 7 || 761 || 845 || - 84 || 13 || |} {{col-2}} {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center" width="90%" |- style="background:#f0f6fa;" |Дома&nbsp;\&nbsp;Гости |БАШ |БЕР |[[КК Кожув|КОЖ]] |[[КК Куманово|КУМ]] |СПР |ТЕО |- |Башкими |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:green;"></span>83-66 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:green;"></span>69-66 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>83-86 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-74 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>76-79 |- |Берое |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>72-63 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>91-85 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>91-70 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:green;"></span>86-71 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>94-72 |- |[[КК Кожув|Кожув]] |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>80-63 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>80-86 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-71 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>73-65 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>81-76 |- |[[КК Куманово|Куманово 2009]] |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>95-96 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>82-72 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>84-76 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>86-68 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:green;"></span>78-75 |- |Сигал&nbsp;Приштина |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>87-81 |style="background-color:#F08080|<span style="color:red;"></span>86-94 |style="background-color:#F08080|<span style="color:red;"></span>65-92 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>79-67 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>98-93 |- |Теодо |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>86-74 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>93-80 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-79 |style="background-color:#F08080|<span style="color:red;"></span>65-73 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>88-68 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |} {{col-end}} ===Група Б=== {{col-begin}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=178|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=32|Раз !width=20|Бод !width=30|Забелешка |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|Косово}} Пеја | 10 || 7 || 3 || 766 || 673 || + 93 || 17 || |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|МКД}}&nbsp;[[КК Фени Индустри|Фени&nbsp;Индустри]] | 10 || 6 || 4 || 749 || 697 || + 52 || 16 || |- style="background: #ACE1AF;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|Црна Гора}} Сутјеска | 10 || 5 || 5 || 761 || 726 || + 35 || 15 || 2-0; +38 |- style="background: #ACE1AF;" | 4. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Карпош Соколи|Карпош Соколи 2000]] | 10 || 5 || 5 || 779 || 800 || - 21 || 15 || 0-2; -38 |- | 5. ||align=left|{{знамеикона|Косово}} Трепча | 10 || 4 || 6 || 639 || 685 || - 46 || 14 || |- | 6. ||align=left|{{знамеикона|АЛБ}} Тирана | 10 || 3 || 7 || 694 || 807 || -&nbsp;113 || 13 || |} {{col-3}} {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center" width="95%" |- style="background:#f0f6fa;" |Дома&nbsp;\&nbsp;Гости |[[КК Карпош Соколи|КАР]] |ПЕЈ |СУТ |ТИР |ТРЕ |[[КК Фени Индустри|ФЕН]] |- |[[КК Карпош Соколи|Карпош&nbsp;Соколи&nbsp;2000]] |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:green;"></span>82-75 |style="background-color:#F08080|<span style="color:green;"></span>60-94 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>78-74 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-69 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>79-63 |- |Пеја |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>90-64 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>76-74 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>96-72 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>80-75 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:green;"></span>82-73 |- |Сутјеска |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-81 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>67-86 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>77-61 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>78-80 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>79-71 |- |Тирана |style="background-color:#F08080|<span style="color:red;"></span>83-100 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>76-73 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>56-79 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>78-66 |style="background-color:#F08080|<span style="color:green;"></span>63-72 |- |Трепча |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>82-80 |style="background-color:#F08080|<span style="color:red;"></span>0-20* |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>75-73 |style="background-color:#F08080|<span style="color:red;"></span>68-74 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>70-45 |- |[[КК Фени Индустри|Фени&nbsp;Индустри]] |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-70 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>90-88 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>80-55 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>98-57 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>72-54 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |}{{col-end}} * Натпреварот Трепча-Пеја завршил со службена победа на Пеја. Притоа, Трепча не го добила бодот при пораз.<ref>{{наведени вести |title=The game KB Trepca - KB Peja is suspended, the visitors win it 20-0 |url=http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=18801 |accessdate=13 јануари 2017 |publisher=balkanleague.net |date=11 јануари 2017 |archive-date=2017-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116174206/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=18801 |url-status=dead }}</ref> Потоа одлуката била променета и Трепча го добила бодот при пораз.<ref>{{наведени вести |title=The BIBL decision regarding the game KB Trepca - KB Peja |url=http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=18808 |accessdate=19 јануари 2017 |publisher=balkanleague.net |date=13 јануари 2017 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625210229/https://balkanleague.net/en/news.php?id=18808 |url-status=dead }}</ref> ==Втора групна фаза== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Полуфиналето |- | style="background: #D0F0C0;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во Третото коло |} ===Група Ц=== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=180|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=30|Раз !width=20|Бод !width=50|Забелешка |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Берое | 6 || 5 || 1 || 508 || 461 || +47 || 11 || |- style="background: #D0F0C0;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|MKD}} [[КК Кожув|Кожув]] | 6 || 3 || 3 || 494 || 468 || +26 || 9 || |- style="background: #D0F0C0;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|MKD}} [[КК Фени Индустри|Фени&nbsp;Индустри]] | 6 || 2 || 4 || 445 || 444 || +1 || 8 || 1-1; +17 |- | 4. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Сутјеска | 6 || 2 || 4 || 427 || 501 || -74 || 8 || 1-1; -17 |} {{col-break}} {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center" width="95%" |- style="background:#f0f6fa;" |Дома&nbsp;\&nbsp;Гости |БЕР |[[КК Кожув|КОЖ]] |СУТ |[[КК Фени Индустри|ФЕН]] |- |Берое |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''91-85'' |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>104-76 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>66-68 |- |[[КК Кожув|Кожув]] |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>''80-86'' |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>94-65 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-73 |- |Сутјеска |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>68-76 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>84-76 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''79-71'' |- |[[КК Фени Индустри|Фени&nbsp;Индустри]] |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>84-85 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>69-70 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''80-55'' |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |} * Со коси црти се пренесените резултати од Првата групна фаза {{col-end}} ===Група Д=== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=180|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=20|Д.К. !width=20|П.К. !width=30|Раз !width=20|Бод !width=50|Забелешка |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] | 6 || 5 || 1 || 425 || 402 || +23 || 11 || |- style="background: #D0F0C0;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|MNE}} Теодо | 6 || 3 || 3 || 432 || 391 || +41 || 9 || 1-1; +15 |- style="background: #D0F0C0;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|Kosovo}} Пеја | 6 || 3 || 3 || 485 || 468 || +17 || 9 || 1-1; -15 |- | 4. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Карпош Соколи|Карпош Соколи 2000]] | 6 || 1 || 5 || 328 || 409 || -81 || 5<sup>1</sup><sup>2</sup> || |} {{col-break}} {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center" width="95%" |- style="background:#f0f6fa;" |Дома&nbsp;\&nbsp;Гости |[[КК Карпош Соколи|КАР]] |[[КК Куманово|КУМ]] |ПЕЈ |ТЕО |- |[[КК Карпош Соколи|Карпош Соколи 2000]] |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>101-106 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''82-75'' |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>0-20<sup>1</sup> |- |[[КК Куманово|Куманово 2009]] |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>20-0<sup>2</sup> |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>80-76 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''78-75'' |- |Пеја |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''90-64'' |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-68 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>75-70 |- |Теодо |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>98-81 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>''65-73'' |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>104-84 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |} * Со коси црти се пренесените резултати од Првата групна фаза {{col-end}} 1 При резултат 60:61 за Теодо, поради незадоволството од судиските одлуки, тренерот на Карпош Соколи одлучил да ја повлече својата екипа. Карпош Соколи службено го изгубил натпреварот и не го добил бодот при пораз.<ref>{{наведени вести |title=Teodo won in Skopje after Karpos Sokoli left the court |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=18927 |accessdate=25 февруари 2017 |publisher=balkanleague.net |date=22 февруари 2017 |archive-date=2017-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224052248/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=18927 |url-status=dead }}</ref> 2 Бидејќи Карпош Соколи не исплатил допонителни паричен надоместок предвиден за казни, тој бил исфрлен од натпреварувањето. Куманово службено го добил натпреварот.<ref>{{наведени вести |title=Official decision of SIGAL UNIQA Balkan League about KK Karpos Sokoli 2000 |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=18937 |accessdate=28 февруари 2017 |publisher=balkanleague.net |date=27 февруари 2017 |archive-date=2017-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304115301/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=18937 |url-status=dead }}</ref> ==Четвртфинале== Победниците од четвртфиналето ќе се одлучуваат преку вкупниот резултат од двата натпревари. Првите натпревари се одиграле на 7 и 8 март, додека вторите се одиграле на 14 и 15 март 2017 година. {| class=wikitable style="text-align:center" !width=250|Екипа #1 !width=100|Вкупен резултат !width=250|Екипа #2 !width=88|Прв натпревар !width=88|Втор натпревар |- |align=right| [[КК Фени Индустри|Фени Индустри]] {{знамеикона|МКД}} || 168-'''178''' || align=left| {{знамеикона|Црна Гора}} '''Теодо''' || '''100'''-97 || 68-'''81''' |- |align=right| '''Пеја''' {{знамеикона|Косово}} || '''150'''-143 || align=left| {{знамеикона|МКД}} [[КК Кожув|Кожув]] || '''83'''-66 || 67-'''77''' |} ==Полуфинале== Победниците од полуфиналето се одлучиле преку вкупниот резултат од двата натпревари. Првите натпревари се одиграле на 21 и 22 март, додека вторите се одиграле на 28 и 29 март 2017 година. {| class=wikitable style="text-align:center" !width=250|Екипа #1 !width=100|Вкупен резултат !width=250|Екипа #2 !width=88|Прв натпревар !width=88|Втор натпревар |- |align=right| Теодо {{знамеикона|Црна Гора}} || 125-'''170''' || align=left| {{знамеикона|БУГ}} '''Берое''' || 69-'''78''' || 56-'''92''' |- |align=right| Пеја {{знамеикона|Косово}} || 163-'''165''' || align=left| {{знамеикона|МКД}} '''[[КК Куманово|Куманово 2009]]''' || '''83'''-79 || 80-'''86''' |} ===Прв натпревар=== {{Basketballbox |date=21 март 2017 |time=19:00 |place=Спортска сала Жупа, [[Тиват]] | report= [http://balkanleague.net/en/stats.php?id=1198 Извештај] | teamA = Теодо {{знамеикона|Црна Гора}} |scoreA= 69 | teamB = {{знамеикона|БУГ}} '''Берое''' |scoreB= '''78''' | Q1 ='''20'''-14 |Q2=14-'''26''' |Q3=16-'''22''' |Q4='''19'''-16 |OT= | points1 = М. Поповиќ 20 | rebounds1 = Р. Маројевиќ 9 | assist1 = М. Станојевиќ 9 | points2 = Б. Рели Рос 22 | rebounds2 = Б. Рели Рос, С. Тешија 5 | assist2 = Б. Рели Рос 7 | referee = Харис Биједиќ, Иван Миличевиќ, Ернанд Каровиќ | attendance = }} {{Basketballbox |date=22 март 2017 |time=19:00 |place=Спортска сала Карагачи, [[Пеќ]] | report= [http://balkanleague.net/en/stats.php?id=1199 Извештај] | teamA = '''Пеја''' {{знамеикона|Косово}} |scoreA= '''83''' | teamB = {{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] |scoreB= 79 | Q1 = '''20'''-14 |Q2= 18-18|Q3= 19-'''22'''|Q4= '''26'''-25 | points1 = Р. Абрамовиќ 22 | rebounds1 = А. Весели 12 | assist1 = С. Миљаниќ 7 | points2 = Ј. Браун 22 | rebounds2 = [[Марјан Јанески|М. Јанески]] 12 | assist2 = [[Димитар Караџовски|Д. Караџовски]] 6 | referee = Огњен Јокиќ, Здравко Рутешиќ, Радомир Војиновиќ | attendance = }} ===Втор натпревар=== {{Basketballbox |date=28 март 2017 |time=18:30 |place=Општинска сала, [[Стара Загора]] | report= [http://www.fibalivestats.com/u/BIBL/584751/lds.html Извештај] | teamA = '''Берое''' {{знамеикона|БУГ}} |scoreA='''92''' | teamB = {{знамеикона|Црна Гора}} Теодо |scoreB=56 | Q1 = '''21'''-10 |Q2= '''19'''-15 |Q3= '''33'''-19 |Q4= '''19'''-12 | points1 = О. Гудул 23 | rebounds1 = А. Џонс 10 | assist1 = Б. Рели Рос, Ш. Гибсон 5 | points2 = М. Поповиќ 26 | rebounds2 = М. Поповиќ 10 | assist2 = М. Станојевиќ 4 | referee = Мариус Циулин, Флорин Григорас, Ласло Букурешти | attendance = }} {{Basketballbox |date=29 март 2017 |time=19:00 |place=[[Спортска сала Куманово]], [[Куманово]] | report= [http://www.fibalivestats.com/u/BIBL/584752/lds.html Извештај] | teamA = '''[[КК Куманово|Куманово 2009]]''' {{знамеикона|МКД}} |scoreA='''86''' | teamB = {{знамеикона|Косово}} Пеја |scoreB=80 | Q1 = 18-'''25''' |Q2= 19-19 |Q3= '''24'''-21 |Q4= '''25'''-15 |OT= | points1 = [[Марјан Јанески|М. Јанески]] 21 | rebounds1 = [[Димитар Караџовски|Д. Караџовски]] 9 | assist1 = [[Димитар Караџовски|Д. Караџовски]] 5 | points2 = С. Миљаниќ 21 | rebounds2 = А. Весели 7 | assist2 = М. Ахматбашиќ, А. Весели 5 | referee = Владимир Цеков, Венцислав Великов, Мартин Хорозов | attendance = }} ==Финале== Победникот од финалето се одлучил преку вкупниот резултат од двата натпревари. Првиот натпревар се одиграл на 11 април, додека вториот се одиграл на 18 април 2017 година. {| class=wikitable style="text-align:center" !width=250|Екипа #1 !width=100|Вкупен резултат !width=250|Екипа #2 !width=88|Прв натпревар !width=88|Втор натпревар |- |align=right| '''Берое''' {{знамеикона|БУГ}} || '''161'''-128 || align=left| {{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] || '''84'''-55 || '''77'''-73 |} ===Прв натпревар=== {{Basketballbox |date=11 април 2017 |time=18:30 |place=Општинска сала, [[Стара Загора]] | report= [http://www.fibalivestats.com/u/BIBL/597943/lds.html Извештај] | teamA = '''Берое''' {{знамеикона|БУГ}} |scoreA='''84''' | teamB = {{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]] |scoreB= 55 | Q1 = '''20'''-12 |Q2= '''26'''-13 |Q3= '''16'''-15 |Q4= '''22'''-15 | points1 = Ш. Гибсон 25 | rebounds1 = А. Џонс 12 | assist1 = Б. Рос 9 | points2 = [[Димитар Караџовски|Д. Караџовски]] 14 | rebounds2 = [[Марјан Јанески|М. Јанески]] 7 | assist2 = [[Димитар Караџовски|Д. Караџовски]] 3 | referee = Харис Биједиќ, Георгиос Пурсанидис, Иван Миличевиќ | attendance = }} ===Втор натпревар=== {{Basketballbox |date=18 април 2017 |time=19:00 |place=[[Спортска сала Куманово]], [[Куманово]] | report= [http://www.fibalivestats.com/u/BIBL/597944/lds.html Извештај] | teamA = [[КК Куманово|Куманово 2009]] {{знамеикона|МКД}} |scoreA=73 | teamB = {{знамеикона|БУГ}} '''Берое''' |scoreB='''77 ''' | Q1 = |Q2= |Q3= |Q4= |OT= | points1 = [[Марјан Јанески|М. Јанески]] 15 | rebounds1 = Р. Пековиќ 9 | assist1 = повеќемина-4 3 | points2 = Б. Рос 17 | rebounds2 = С. Тесија 7 | assist2 = Б. Рос 5 | referee = Адемир Зураповиќ, Огњен Јокиќ, Милосав Калуѓеровиќ | attendance = }} ==Признанија== * Најкорисен играч на сезоната - Шејн Гибсон (Берое)<ref>{{наведени вести |title=Shane Gibson is the MVP of SIGAL-UNIQA Balkan League |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19031 |accessdate=15 април 2017 |publisher=balkanleague.net |date=11 април 2017 |archive-date=2019-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922143250/http://balkanleague.net/en/news.php?id=19031 |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://balkanleague.net/en/index.php BIBL Официјално мрежно место ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110429224319/http://www.balkanleague.net/en/index.php |date=2011-04-29 }} [[Категорија:БИБЛ лига|2016/17]] fqyob12zrv5x05j8glltsdiqso58xrd Римски приказни 0 1165920 5622466 5591618 2026-09-01T11:53:47Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:ГП|ГП]] 5082100 wikitext text/x-wiki '''„Римски приказни“''' ([[италијански]]: ''Racconti Romani'') — збирка раскази на италијанскиот писател [[Алберто Моравија]] од [[1954]] година. ==Содржина== Збирката ги содржи следниве раскази:<ref>A. Moravija, ''Rimske priče''. Beograd: Rad, 1964.</ref> * Не истражувај * Двојник * Комедијант * Возач на камион * Мислител * Акрепи * Совршено злостроство * На сила силеџија * Пропаст на човештвото * Пријатели без [[пари]] * Бу, бу, бу * Несреќен човек * [[Тарзан]]овата одмазда * Ромоло и Ремо * Болничарка * Богатство ==За збирката== Збирката „Римски приказни“ се темели врз два елементи: прецизната слика на објективниот свет се соединува со егзистенцијалните и моралните проблеми на целата епоха. Затоа, неговите раскази се длабоко „римски“ и истовремено не се само „римски“. Од сведочењето за посебното тие преминуваат во сведоштво за општото, т.е. низ моралните, сентименталните и општествените проблеми на поединецот тие зборуваат за духовната пустош на една цела [[цивилизација]], која е во знакот на конвенциите, формалностите и конструкциите. Неговиот стил е одраз на пластичноста на фантазијата, но и интимен јазик на мудроста и на зрелоста на интелектот. Ликовите во [[книга]]та се луѓе од [[крв]] и од месо, но и симболи, т.е. претставници на одделни делови од неговиот [[систем]] на идеи.<ref>Jugana Stojanović, „Alberto Moravija“ во: A. Moravija, ''Rimske priče''. Beograd: Rad, 1964, стр. 107.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Моравија]] [[Категорија:Италијански раскази]] [[Категорија:Книги на италијански јазик]] [[Категорија:Книги од 1954 година]] 4wt53o74jpw62hws1j76xrgewdiw5f4 БИБЛ сезона 2017/18 0 1182590 5622292 5608055 2026-08-31T17:31:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622292 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија спортска сезона | име = СИГАЛ-УНИКА Балканска Лига 2017/18 | боја = | боја на текст = | лига = [[БИБЛ]] | спорт = [[кошарка]] | лого = | пиксели = | текст = | период = 10 октомври 2017 - 14 март 2018 (Регуларен дел)<br />27 март - 4 април 2018 (Разигрување)<br />14 - 15 април 2018 (Завршен турнир) | бр на екипи = 8 | посетеност = | ТВ = | драфт = | драфт врска = | топ пик = | драфтуван = | сезона = 2017/18 | сез прваци = {{знамеикона|БУГ}} Левски Лукоил | име на сезонски прваци = | лиг прваци = | име на лигашки прваци = | 2 место = {{знамеикона|КОС}} Башкими | МВП = | МВП врска = | нај стрелец = | влезени = | влезени од = | одпаднати = | одпаднати оп = | плекоф = | плејоф врска = | конф1 = | конф1 врска = | конф1 прваци = | конф1 вице = | конф2 = | конф2 врска = | конф2 прваци = | конф2 вице = | плејоф МВП = | плејоф МВП врска = | финале = | финале врска = | финале прваци = | финале вице = | финале МВП = | финале МВП врска = | сезонскалиста = Список на БИБЛ сезони | сезонскалистаиме = Балканска Лига | претсезонаврска = БИБЛ сезона 2016/17 | претсезонагод = 2016/17 | следсезонаврска = БИБЛ сезона 2018/19 | следсезонагод = 2018/19 }} '''БИБЛ сезоната 2017/18''' позната и како '''СИГАЛ-УНИКА Балканска Лига''' (''SIGAL-UNIQA Balkan League'') '''2017/18''' поради спонзорски причини - 10. издание на [[БИБЛ|Балканската Кошаркарска Лига]].<ref>{{наведени вести |title=Official Regulations - Season 2017-18 |url=http://www.balkanleague.net/files/regulations/Regulations%202017-2018_final_23.08.2017.pdf |accessdate=24 октомври 2017 |publisher=balkanleague.net |date=23 август 2017 |archive-date=2023-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111245/https://balkanleague.net/files/regulations/Regulations%202017-2018_final_23.08.2017.pdf |url-status=dead }}</ref> Сезоната започнала на 10 октомври 2017 година, а завршила на 15 април 2018 година. ==Екипи== {| class="wikitable" ! width="150"|Екипа ! width="150"|Држава ! width="90"|Град |- |Академик Бултекс 99 |rowspan=3|{{знамеикона|БУГ}} [[Бугарија]] |[[Пловдив]] |- |Левски 2014 / Лукоил |[[Софија]] |- |Рилски Спортист |[[Самоков]] |- |[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |rowspan=2|{{знамеикона|МКД}} [[Македонија]] |[[Гевгелија]] |- |[[КК Куманово|Куманово 2009]] |[[Куманово]] |- |Башкими |{{знамеикона|КОС}} [[Република Косово|Косово]] |[[Призрен]] |- |Ибар Рожаје |{{знамеикона|Црна Гора}} [[Црна Гора]] |[[Рожаје]] |- |Тирана |{{знамеикона|АЛБ}} [[Албанија]] |[[Тирана]] |} 1 Левски 2014 за време на полусезоната го сменил името во Левски Лукоил поради спонзорски причини. ==Формат== ===Регуларен дел=== Во регуларниот дел екипите биле во лига составена од осум екипи. Секоја екипа играла против екипите во групата на дома и на гости. Освојувачите на првите две места во лигата обезбедиле пласман во завршниот турнир, додека екипите од третото до шестото место играле разигрување. ===Разигрување=== Екипите кои завршиле од третото до шестото место во лигата, играле два натпревари на дома и гости и така биле одлучени останатите два учесници за завршниот турнир. Победникот се одлучил преку вкупниот број на бодови од двата натпревари. ===Завршен турнир=== Првата и втората екипа од лигата заедно со победниците од разигрувањето, играле полуфинален натпревар и победниците напредувале во финалето. Финалето исто така се играло во еден натпревар. ==Регуларен дел== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман на Завршниот турнир |- | style="background: #D0F0C0;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман во разигрувањето |} ===Табела=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=180|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=22|Д.К. !width=22|П.К. !width=32|Раз !width=20|Бод !width=30|Забелешка |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Рилски Спортист | 12 || 11 || 1 || 1001 || 835 || + 166 || 23 || |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] | 12 || 10 || 2 || 1068 || 898 || + 170 || 22 || |- style="background: #D0F0C0;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Левски Лукоил | 12 || 7 || 5 || 995 || 907 || + 88 || 19 || |- style="background: #D0F0C0;" | 4. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Академик Бултекс 99 | 12 || 5 || 7 || 1020 || 932 || + 88 || 17 || 1-1; + 32 |- style="background: #D0F0C0;" | 5. ||align=left|{{знамеикона|Косово}} Башкими | 12 || 5 || 7 || 882 || 982 || - 100 || 17 || 1-1; - 32 |- style="background: #D0F0C0;" | 6. ||align=left|{{знамеикона|АЛБ}} Тирана | 12 || 3 || 9 || 920 || 1095 || - 175 || 15 || |- | 7. ||align=left|{{знамеикона|Црна Гора}} Ибар Рожаје | 12 || 1 || 11 || 893 || 1130 || - 237 || 13 || |- | # ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Куманово|Куманово 2009]]<sup>1</sup> | 5 || 1 || 4 || 413 || 438 || - 25 || 6 || |} 1 Куманово 2009 се откажал од напреварувањето. Неговите резултати не се важат.<ref>{{наведени вести |title=KK Kumanovo 2009 is out of SIGAL-UNIQA Balkan League |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19263 |accessdate=3 декември 2017 |publisher=balkanleague.net |date=29 ноември 2017}}</ref> ===Резултати=== {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center" width="60%" |- style="background:#f0f6fa;" |Дома&nbsp;\&nbsp;Гости |АКА |БАШ |[[КК Блокотехна|БЛО]] |ИБА |''[[КК Куманово|КУМ]]'' |ЛЕВ |РИЛ |ТИР |- |Академик Бултекс 99 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>102-61 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>82-86 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>91-70 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>67-69 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>82-85 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>90-69 |- |Башкими |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>87-78 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>75-91 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>100-84 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>70-63 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>69-105 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>101-95 |- |[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>80-71 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>93-71 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>90-79 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>74-63 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>84-85 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>100-68 |- |Ибар Рожаје |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>83-94 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>78-93 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>74-98 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>68-99 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>61-84 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>107-102 |- |''[[КК Куманово|Куманово 2009]]'' |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>''86-90'' |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''96-92'' |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>''80-96'' |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |- |Левски Лукоил |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-81 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>98-86 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>99-93 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>95-53 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''85-78'' |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>77-109 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>105-52 |- |Рилски Спортист |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>92-85 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>20-0<sup>1</sup> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>64-87 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-71 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>75-62 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>94-79 |- |Тирана |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>61-97 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>75-69 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>67-92 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>95-65 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>''75-73'' |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>79-76 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>79-99 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |} 1 Службена победа за Рилски Спортист бидејќи екипата на Башкими не пристигнала на натпреварот.<ref>{{наведени вести |title=Rilski Sportist wins 20-0 against Bashkimi |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19303 |accessdate=23 декември 2017 |publisher=balkanleague.net |date=19 декември 2017 }}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Разигрување== Победниците од разигрувањето се одлучиле преку вкупниот резултат од двата натпревари. Првите натпревари се одиграле на 27 и 28 март, додека вторите се одиграле на 3 и 4 април 2018 година. {| class=wikitable style="text-align:center" !width=250|Екипа #1 !width=100|Вкупен резултат !width=250|Екипа #2 !width=88|Прв натпревар !width=88|Втор натпревар |- |align=right| Тирана {{знамеикона|АЛБ}} || 142-'''171''' || align=left| {{знамеикона|БУГ}} '''Левски Лукоил''' || 67-'''73''' || 75-'''98''' |- |align=right| '''Башкими''' {{знамеикона|Косово}} || '''180'''-175 || align=left| {{знамеикона|БУГ}} Академик Бултекс 99 || '''94'''-81 || 86-'''94''' |} ==Завршен турнир== ===Костур=== {{Round4-with third| RD1=Полуфинале|RD2=Финале|Consol=Трето место <!--SF--> | |{{знамеикона|БУГ}} Рилски Спортист|71 |{{знамеикона|КОС}} '''Башкими''' | '''72''' | |{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]| 81 |{{знамеикона|БУГ}} '''Левски Лукоил''' | '''85''' <!--F--> | |{{знамеикона|БУГ}} '''Рилски Спортист'''| '''92''' |{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]| 79 | |{{знамеикона|КОС}} Башкими | 72 |{{знамеикона|БУГ}} '''Левски Лукоил''' | '''83''' }} ===Полуфинале=== {{Basketballbox |date=14 април 2018 |time=15:00 |place=Спортска сала Самоков, [[Самоков]] | report= [http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1328 Извештај&nbsp;1] [https://www.eurobasket.com/boxScores/Balkan%20League/2018/0414_31422_697.asp? Извештај 2] | teamA = [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] {{знамеикона|МКД}} |scoreA= 81 | teamB = {{знамеикона|БУГ}} '''Левски Лукоил''' |scoreB='''85''' | Q1 = '''27'''−16 |Q2=13'''-'''23''' |Q3='''18'''-15 |Q4=23-'''31''' | points1 = Ш. Смит 21 | rebounds1 = А. Казарновски 8 | assist1 = [[Марјан Младеновиќ|М. Младеновиќ]] 9 | points2 = Б. Аврамов 26 | rebounds2 = К. Клантон 12 | assist2 = С. Маринов 7 | referee = Огњен Јокиќ, Даут Мехмети, Димитриос Битис | attendance = 400 }} {{Basketballbox |date=14 април 2018 |time=18:30 |place=Спортска сала Самоков, [[Самоков]] | report=[http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1328 Извештај&nbsp;1] [https://www.eurobasket.com/boxScores/Balkan%20League/2018/0414_5353_4922.asp? Извештај 2] | teamA = Рилски Спортист {{знамеикона|БУГ}} |scoreA= 71 | teamB = {{знамеикона|КОС}} '''Башкими''' |scoreB= '''72''' | Q1 = 14−'''24''' |Q2='''21'''−10 |Q3=20−'''25''' |Q4='''16'''−13 | points1 = З. Георгиев 18 | rebounds1 = Т. Тејлор 19 | assist1 = Д. Рајт 5 | points2 = А. Мос 19 | rebounds2 = А. Мос, В. Золо 9 | assist2 = А. Морина, А. Мос 4 | referee = Георгиос Пурсанидис, Ервин Кочи, Александар Давидов | attendance = 1,600 }} ===Трето место=== {{Basketballbox |date=15 април 2018 |time=: |place=Спортска сала Самоков, [[Самоков]] | report= [http://www.balkanleague.net/en/stats.php?id=1330 Извештај&nbsp;1] [https://www.eurobasket.com/boxScores/Balkan%20League/2018/0415_5353_31422.asp? Извештај 2] | teamA = '''Рилски Спортист''' {{знамеикона|БУГ}} |scoreA='''92''' | teamB = {{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |scoreB= 79 | Q1 = 16−'''26''' |Q2='''22'''-16 |Q3=18-18 |Q4='''21'''-17 | points1 = М. Маринов 25 | rebounds1 = Т. Тејлор 11 | assist1 = Д. Рајт 7 | points2 = Д. Мијатовиќ 31 | rebounds2 = [[Марјан Младеновиќ|М. Младеновиќ]] 9 | assist2 = [[Горан Главчев|Г. Главчев]] 6 | referee = Огњен Јокиќ, Ервин Кочи, Даут Мехмети | attendance = 450 }} ===Финале=== {{Basketballbox|bg=#ffffd0 |date=15 април 2018 |time=18:00 ([[Источноевропско летно време|ИЕЛВ]]) |place=Спортска сала Самоков, [[Самоков]] | report= [http://www.fibalivestats.com/u/BIBL/865519/lds.html Извештај] | teamA = Башкими {{знамеикона|КОС}} |scoreA= 72 | teamB = {{знамеикона|БУГ}} '''Левски Лукоил''' |scoreB= '''83''' | Q1 = '''18'''-15 |Q2=19-'''27''' |Q3='''22'''-21 |Q4=13-'''20''' | points1 = Е. Штуц 21 | rebounds1 = повеќемина-4 8 | assist1 = А. Мос 6 | points2 = Б. Аврамов 21 | rebounds2 = К. Клантон 12 | assist2 = А. Великов 5 | referee = Георгиос Пурсанидис, Димитриос Битис, Александар Давидов | attendance = 1,000 }} ==Победнички состав== {{col-begin}} {{col-2}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" width="450px" align:text="center" |----- ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| име ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| позиција ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| националност |- |Немања Милошевиќ||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен&nbsp;центар]]||{{ЦГ}} |- |Божидар Аврамов||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{БУГ}} |- |Асен Великов||align="center"|[[Организатор на игра|Разигрувач]]||{{БУГ}} |- |Станимир Маринов||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{БУГ}} |- |Омари Гудул||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{ДРК}} |- |Николај Стојанов||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{БУГ}} |- |Крис Минков||align="center"|[[Крило (кошарка)|Крило]]||{{БУГ}} |- |Павлин Иванов||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{БУГ}} |- |Дарил Брајант||align="center"|[[Организатор на игра|Разигрувач]]||{{САД}} |- |Кит Клантон||align="center"|[[Центар (кошарка)|Центар]] /<br />[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{САД}} |- |Веселин Веселинов||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{БУГ}} |- |Алекс Симеонов||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{БУГ}} |- |} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: -1 auto; width: 30%" |- !Балканска Лига 2018 Прваци<br /><br /> |- | |- | '''Левски&nbsp;Лукоил''' '''3. титула''' <br /> |} '''Главен тренер''' * {{знамеикона|БУГ}} Константин Папазов '''Помошник тренер''' * {{знамеикона|МКД}} [[Александар Тодоров (тренер)|Александар Тодоров]] * {{знамеикона|БУГ}} Димитар Ангелов {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://balkanleague.net/en/index.php BIBL Официјално мрежно место ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110429224319/http://www.balkanleague.net/en/index.php |date=2011-04-29 }} [[Категорија:БИБЛ лига|2017/18]] rlc7szvax00tmbi3yx4zyywx8dtyofu Алексис Зорбас (роман) 0 1186810 5622458 5596493 2026-09-01T11:33:13Z Jtasevski123 69538 5622458 wikitext text/x-wiki '''Животот и времето на Алексис Зорбас''' ([[грчки]]: ''Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά'') — [[роман]] на грчкиот писател [[Никос Казанѕакис]] од 1946 година. [[File:Zorbas grave 3.png|thumb|Гробот на Георгиос Зорбас (1865-1941) на гробиштата во Скопје.]] ==Осврт кон романот== Овој роман е класично дело во кое се зборува за пријателството меѓу двајца луѓе и за важноста да се живее целосно исполнет [[живот]]. Зорбас останува забележен како незаборавен лик, кој страсно го прима сето она што му го нуди животот. „[[Њујорк тајмс]]“ го опишува романот како „стимулативно патување во посветлите простори на човековиот [[дух]]“, а според „[[Њујоркер]]“, „секоја страница е исполнета со идеи и кристални слики кои го имаат точниот и набиен, интензивен квалитет на [[поезија]]та“.<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 10.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Никос Казанѕакис]] [[Категорија:Изданија на Магор]] [[Категорија:Грчки романи]] [[Категорија:Книги од 1946 година]] 0f6or8jmmok0s4746uob69nashk2ajf Деведесетто доделување на наградите Оскар 0 1190575 5622283 5607458 2026-08-31T17:02:12Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Academy Awards | title = 90. доделување на Оскари | image = | caption = | date = 4 март 2018 | site = [[Театар Долби]]<br />[[Холивуд]], [[Лос Анџелес]], Калифорнија, САД | host = [[Џими Кимел]] | producer = [[Мајкл Де Лука]]<br />[[Џенифер Тод]] | director = Глен Вајс | best_picture = ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' | most_wins = ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' (4) | network = [[American Broadcasting Company|ABC]] | most_nominations = ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' (13) | duration = 3 часа и 50 минути | ratings = | last = [[Осумдесет и деветто доделување на наградите Оскар|89. доделување]] | next = [[Деведесет и прво доделување на наградите Оскар|91. доделување]] }} [[Податотека:JimmyKimmelHWOFJan2013.jpg|мини|Џими Кимел на церемонијата по повод добивањето ѕвезда на Холивудската патека на славните]] '''Деведесеттото доделување на наградите Оскар''' или '''Оскари 2018''' — презентирано од [[Академијата за филмски уметности и науки]] (АМПАС), ги одликуваше најдобрите филмови од 2017 година и се одржа во [[Театар Долби|театарот Долби]] во [[Холивуд]], [[Калифорнија]] на 4 март 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=90TH ANNUAL ACADEMY AWARDS|url=http://awardshows.com/shows/90th-annual-academy-awards/|accessdate=December 12, 2017}}</ref> На свеченото доделување, АМПАС додели [[Оскар]]и во 24 категории. Свечената церемонија, која во САД беше емитувана на каналот [[American Broadcasting Company (ABC)|ABC]], беше продуцирана од [[Мајкл Де Лука]] и [[Џенифер Тод]] и режирана од [[Глен Вајс]].<ref>{{наведени вести|last1=Thompson|first1=Anne|title=Oscar Host Jimmy Kimmel, Producers Return for Academy Awards 2018|url=https://www.indiewire.com/2017/05/oscars-jimmy-kimmel-producers-academy-awards-2018-1201817741/|accessdate=April 5, 2017|work=[[IndieWire]]|publisher=Penske Media Corporation|date=May 16, 2017}}</ref> Комичарот [[Џими Кимел]] беше водител на шоуто по втор последователен пат.<ref>{{наведени вести|author=Ана Томпсон|title=Jimmy Kimmel Returning to Host the 2018 Oscars|url=http://collider.com/jimmy-kimmel-oscars-host-2018/|accessdate=May 17, 2017|work=[[Collider (website)|Collider]]|publisher=[[Complex (magazine)|Complex]]|date=May 16, 2017}}</ref> ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' доби водечки четири награди, вклучително и за [[Оскар за најдобар филм|најдобар филм]] и [[Оскар за најдобар режисер|најдобар режисер]] за [[Гуљелмо дел Торо]]. ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]'' доби три награди; филмовите ''[[Истребувач 2049]]'', ''[[Коко и големата тајна]]'', ''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]'' и ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' добија по две награди. ==Номинации== Номинациите за 90. доделување на наградите Оскар биле објавени на 23 јануари 2018 година во [[Театар Самуел Голдвин|театарот Самуел Голдвин]] во Беверли Хилс, Калифорнија, преку глобален пренос во живо<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://blog.fastestvpn.com/watch-oscars-live-stream/ |title=архивски примерок |accessdate=2018-02-25 |archive-date=2018-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180221035559/https://blog.fastestvpn.com/watch-oscars-live-stream/ |url-status=dead }}</ref> од Академијата и од глумците [[Тифани Хадиш]] и [[Енди Серкис]]. ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' е филмот кој добил најмногу номинации, и тоа 13; ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]'' добил осум номинации, а на третото место по бројот на номинации се нашол филмот ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' кој добил седум номинации.<ref>{{citeweb|url=https://www.nytimes.com/2018/01/23/movies/oscar-nominations.html |title=2018 Oscar Nominations: ‘The Shape of Water’ Leads With 13 Nominations|date=January 23, 2018|work=New York Times|accessdate=January 23, 2018}}</ref><ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/film/2018/jan/23/oscars-2018-shape-of-water-leads-the-way-with-bumper-13-nominations|title=Oscars 2018: Shape of Water leads the way with bumper 13 nominations|date=January 23, 2018|work=Guardian|accessdate=January 23, 2018}}</ref> === Награди === Победниците се подредени први и се напишани со '''задебелени букви'''.<ref>{{наведени вести|first=Brooks |last=Barnes |title=‘The Shape of Water’ Wins Best Picture as Oscars Project Diversity|url=https://www.nytimes.com/2018/03/04/movies/oscars-academy-awards.html |work=[[The New York Times]] |date=March 4, 2018|accessdate=March 4, 2018}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2015 |title=The 87th Academy Awards (2015) Nominees and Winners |accessdate=February 23, 2015 |publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences|Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS)]] |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150223171100/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2015 |archivedate=February 23, 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:99%;" |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар филм|Најдобар Филм]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]] |- | valign="top" | * '''''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– <small>[[Гуљелмо дел Торо]] и [[Џ. Мајлс Дејл]]'''</small> * ''[[Викај ме со твоето име (филм)|Викај ме со твоето име]]''&nbsp;– <small>[[Питер Спирс]], [[Лука Гуадањино]], [[Емили Жорж]] и [[Марко Морабито]]</small> * ''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]''&nbsp;– <small>[[Тим Беван]], [[Ерик Фелнер]], [[Лиза Брус]], [[Ентони Мекартен]] и [[Даглас Урбански]]</small> * ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– <small>[[Ема Томас]] и [[Кристофер Нолан]]</small> * ''[[Бегај (филм)|Бегај]]''&nbsp;– <small>[[Шон Мекитрик]], [[Џејсон Блум]], [[Едвард Х. Хам]] и [[Џордан Пил]]</small> * ''[[Лејди Брд]]''&nbsp;– <small>[[Скот Рудин]], [[Ели Буш]] и [[Евелин О'Нил]]</small> * ''[[Фантомска нишка]]''&nbsp;– <small>[[Жоен Селар]], [[Пол Томас Андерсон]], [[Меган Елисон]] и [[Даниел Лупи]]</small> * ''[[Пост: Досие Пентагон]]''&nbsp;– <small>[[Ејми Паскал]], [[Стивен Спилберг]] и [[Кристи Макоско Кригер]]</small> * ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]''&nbsp;– <small>[[Греам Бродбент]], [[Пит Чернин]] и [[Мартин Мекдона]]</small> | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''[[Гуљелмо дел Торо]]&nbsp;– ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''''' * [[Кристофер Нолан]]&nbsp;– ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]'' * [[Џордан Пил]]&nbsp;– ''[[Бегај (филм)|Бегај]]'' * [[Грета Гервиг]]&nbsp;– ''[[Лејди Брд]]'' * [[Пол Томас Андерсон]]&nbsp;– ''[[Фантомска нишка]]'' |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар глумец|Најдобар глумец во главна улога]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра глумица|Најдобра глумица во главна улога]] |- | valign="top" | * '''[[Гери Олдмен]]&nbsp;– ''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]'' како [[Винстон Черчил]]''' * [[Тимоти Шаламе]]&nbsp;– ''[[Викај ме со твоето име (филм)|Викај ме со твоето име]]'' како Елио Перлман * [[Даниел Деј-Луис]]&nbsp;– ''[[Фантомска нишка]]'' како Рејнолдс Вудкок * [[Даниел Калуја]]&nbsp;– ''[[Бегај (филм)|Бегај]]'' како Крис Вашингтон * [[Дензел Вашингтон]]&nbsp;– ''[[Роман Џ. Израел (филм)|Роман Џ. Израел]]'' како Роман Џ. Израел | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''[[Франсес Мекдорманд]]&nbsp;– ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' како Милдред Хејс''' * [[Сали Хокинс]]&nbsp;– ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' како Елајза Еспозито * [[Марго Роби]]&nbsp;– ''[[Јас, Тоња]]'' како [[Тоња Хардинг]] * [[Сирша Ронан]]&nbsp;– ''[[Лејди Брд]]'' како Кристина „Леди Брд“ Мекферсон * [[Мерил Стрип]]&nbsp;– ''[[Пост: Досие Пентагон]]'' како [[Катарина Греам]] |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар глумец во споредна улога|Најдобар глумец во споредна улога]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра глумица во споредна улога|Најдобра глумица во споредна улога]] |- | valign="top" | * '''[[Сем Роквел]]&nbsp;– ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' како Џејсон Диксон''' * [[Вилем Дефо]]&nbsp;– ''[[Проектот Флорида]]'' како Боби Хикс * [[Вуди Харелсон]]&nbsp;– ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' како Бил Вилоуби * [[Ричард Џенкинс]]&nbsp;– ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' како Џајлс * [[Кристофер Пламер]]&nbsp;– ''[[Сите пари во светот]]'' како [[Џин Пол Гети]] | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''[[Алисон Џени]]&nbsp;– ''[[Јас, Тоња]]'' како Лавона Голден''' * [[Мери Џеј Блајџ]]&nbsp;– ''[[Мадбаунд (филм)|Мадбаунд]]'' како Флоренс Џексон * [[Лесли Менвил]]&nbsp;– ''[[Фантомска нишка]]'' како Сирил Вудкок * [[Лори Меткалф]]&nbsp;– ''[[Лејди Брд]]'' како Марион Мекферсон * [[Октавија Спенсер]]&nbsp;– ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' како Зелда Фулер |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобро оригинално сценарио|Најдобро оригинално сценарио]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобро адаптирано сценарио|Најдобро адаптирано сценарио]] |- | valign="top" | * '''''[[Бегај (филм)|Бегај]]''&nbsp;– [[Џордан Пил]]''' * ''[[Пациенти на љубовта]]''&nbsp;– [[Емили В. Гордон]] и [[Кумаил Нанџиани]] * ''[[Лејди Брд]]''&nbsp;– [[Грета Гервиг]] * ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– [[Гуљелмо дел Торо]] и [[Ванеса Тејлор]] * ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]''&nbsp;– [[Мартин Мекдона]] | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Викај ме со твоето име (филм)|Викај ме со твоето име]]''&nbsp;– [[Џејмс Ајвори]]''' * ''[[Катастрофалниот уметник (филм)|Катастрофалниот уметник]]''&nbsp;– [[Скот Нојстедтер]] и [[Мајкл Х. Вебер]] * ''[[Логан (филм)|Логан]]''&nbsp;– [[Скот Френк]], [[Џејмс Менголд]] и [[Мајкл Грин (сценарист)|Мајкл Грин]] * ''[[Покер кралица]]''&nbsp;– [[Арон Соркин]] * ''[[Мадбаунд (филм)|Мадбаунд]]''&nbsp;– [[Вирџил Вилијамс]] и [[Ди Рис]] |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар анимиран филм|Најдобар анимиран филм]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар странски филм|Најдобар странски филм]] |- | valign="top" | * '''''[[Коко и големата тајна]]''&nbsp;– [[Ли Анкрич]] и [[Дарла К. Андерсон]]''' * ''[[Малиот директор]]''&nbsp;– [[Том Мекграт]] и [[Ремзи Ен Наито]] * ''[[Хранителка (филм)|Хранителка]]''&nbsp;– [[Нора Туми]] и [[Ентони Лео]] * ''[[Фердинанд (филм)|Фердинанд]]''&nbsp;– [[Карлос Салдана]] * ''[[Со љубов, Винсент]]''&nbsp;– [[Дорота Кобела]], [[Хју Велхман]] и [[Ајван Мактагарт]] | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Фантастична жена (филм)|Фантастична жена]]'' ({{ЧИЛ}}) на [[шпански јазик|шпански]]&nbsp;– Режија на [[Себастијан Лелио]]''' * ''[[Навреда (филм)|Навреда]]'' ({{ЛИБ}}) на [[арапски јазик|арапски]]&nbsp;– Режија на [[Зиад Дуери]] * ''[[Без љубов (филм од 2017)|Без љубов]]'' ({{РУС}}) на [[руски јазик|руски]]&nbsp;– Режија на [[Андреј Звјагинцев]] * ''[[На тело и душа]]'' ({{УНГ}}) на [[унгарски јазик|унгарски]]&nbsp;– Режија на [[Илдико Ењеди]] * ''[[Квадрат (филм од 2017)|Квадрат]]'' ({{ШВЕ}}) на [[шведски јазик|шведски]]&nbsp;– Режија на [[Рубен Естлунд]] |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар документарен филм|Најдобар документарен филм]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар краткометражен документарен филм|Најдобар краткометражен документарен филм]] |- | valign="top" | * '''''[[Икар (филм од 2017)|Икар]]''&nbsp;– Брајан Фогел и Ден Коган''' * ''[[Abacus: Small Enough to Jail]]''&nbsp;– Стив Џејмс, Марк Митн и Џули Голдман * ''[[Лица, места]]''&nbsp;– [[Агнес Варда]], [[JR (уметник)|JR]] и [[Розали Варда]] * ''[[Последни луѓе во Алеп]]''&nbsp;– Ферас Фајад, Карим Абид и Серен Стен Јесперсен * ''[[Силен остров (филм)|Силен остров]]''&nbsp;– Јанс Форд и Џослин Барнс | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Рајот е собраќаен метеж на улицата 405]]''&nbsp;– Френк Стифел''' * ''Едит+Еди''&nbsp;– Лора Чековеј и Томас Ли Рајт * ''[[Хероин(а)]]''&nbsp;– [[Elaine McMillion Sheldon]] и Керин Шелдон * ''[[Вештини со нож]]''&nbsp;– Томас Ленон * ''[[Traffic Stop (филм)|Traffic Stop]]''&nbsp;– Кејт Дејвис и Дејвид Хеилбронер |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар игран краткометражен филм|Најдобар игран краткометражен филм]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобар анимиран краткометражен филм|Најдобар анимиран краткометражен филм]] |- | valign="top" | * '''''Немото дете''&nbsp;– Крис Овертон и Рејчел Шентон''' * ''Основно училиште ДеКалб''&nbsp;– Рид ван Дајк * ''11 часот''&nbsp;– Дерин Сил и Џош Лосон * ''Мојот внук Емет''&nbsp;– Кевин Вилсон * ''Watu Wote/Сите ние''&nbsp;– Катја Бенрат и Тобијас Розен | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''Драга кошарка'' – Глен Кин и [[Коби Брајант]]''' * ''Забава во градина''&nbsp;– Виктор Кер и Габриел Граперон * ''Лу''&nbsp;– Дејв Мулинс и Дана Мари * ''Негативно место''&nbsp;– Макс Портер и Ру Кувахата * ''Одвратни рими''&nbsp;– Џејкоб Шух и Јан Лачаузер |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра оригинална музика|Најдобра оригинална музика]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра оригинална песна|Најдобра оригинална песна]] |- | valign="top" | * '''''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– [[Александар Деспла]]''' * ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– [[Ханс Цимер]] * ''[[Фантомска нишка]]''&nbsp;– [[Џони Гринвуд]] * ''[[Војна на ѕвездите: Последниот џедај]]''&nbsp;– [[Џон Вилијамс]] * ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]''&nbsp;– [[Картер Бурвел]] | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''Remember Me''&nbsp;– ''[[Коко и големата тајна]]''&nbsp;– <small>музика и текст:</small> [[Кристен Андерсон-Лопес]] и [[Роберт Лопес]]''' * ''Mighty River''&nbsp;– ''[[Мадбаунд (филм)|Мадбаунд]]''&nbsp;– <small>музика и текст:</small> [[Мери Џеј Блајџ]], [[Рафаел Садик]] и [[Таура Стинсон]] * ''Mystery of Love''&nbsp;– ''[[Викај ме со твоето име (филм)|Викај ме со твоето име]]''&nbsp;– <small>музика и текст:</small> [[Суфјан Стивенс]] * ''Stand Up for Something''&nbsp;– ''[[Маршал (филм)|Маршал]]''&nbsp;– <small>музика:</small> [[Дајан Ворен]]; <small>текст:</small> [[Common (rapper)|Common]] и Дајан Ворен * ''This Is Me''&nbsp;– ''[[Величествениот шоумен]]''&nbsp;– <small>музика и текст:</small> [[Пасек и Пол|Бенџ Пасек и Џастин Пол]] |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра монтажа на звук|Најдобра монтажа на звук]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобро миксање на звук|Најдобро миксање на звук]] |- | valign="top" | * '''''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– Ричард Кинг и Алекс Гибсон''' * ''[[Возач (филм од 2017)|Возач]]''&nbsp;– Џулијан Слејтер * ''[[Истребувач 2049|''Истребувач 2049]]''&nbsp;– Марк Манџини и Тео Грин * ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– Натан Робитејл и Нелсон Фереира * ''[[Војна на ѕвездите: Последниот џедај]]''&nbsp;– Метју Вуд и Рен Клајс | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– Марк Веингартен, Грег Ландакер и Гери Рицо''' * ''[[Возач (филм од 2017)|Возач]]''&nbsp;– Џулијан Слејтер, Тим Кавагин и Мери Х. Елис * ''[[Истребувач 2049]]''&nbsp;– Рон Бартлет, Даг Хемфил и Мек Рут * ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– Кристиан Кук, Бред Зоерн и Глен Готје * ''[[Војна на ѕвездите: Последниот џедај]]''&nbsp;– Дејвид Паркер, Мајкл Семаник, Рен Клајс и Стјуарт Вилсон |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра сценографија|Најдобра сценографија]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра кинематографија|Најдобра кинематографија]] |- | valign="top" | * '''''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– Пол Д. Остербери, Шејн Вие и Џеф Мелвин''' * ''[[Убавицата и ѕверот (филм од 2017)|Убавицата и ѕверот]]''&nbsp;– Сара Гринвуд и Кети Спенсер * ''[[Истребувач 2049]]''&nbsp;– Денис Гаснер и Алесандра Керцола * ''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]''&nbsp;– Сара Гринвуд и Кети Спенсер * ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– Натан Краули и Гери Фетис | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Истребувач 2049]]''&nbsp;– [[Роџер Дикинс]]''' * ''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]''&nbsp;– [[Бруно Делбонел]] * ''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– [[Хојте ван Хојтема]] * ''[[Мадбаунд (филм)|Мадбаунд]]''&nbsp;– [[Рејчел Морисон]] * ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– [[Дан Лаустсен]] |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра шминка и фризура|Најдобра шминка и фризура]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра костимографија|Најдобра костимографија]] |- | valign="top" | * '''''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]''&nbsp;– Казухиро Цуџи, Дејвид Малиновски и Луси Сибик''' * ''[[Викторија и Абдул]]''&nbsp;– Даниел Филипс и Лу Шепард * ''[[Чудо (филм)|Чудо]]''&nbsp;– Арјен Туитен | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Фантомска нишка]]''&nbsp;– Марк Бриџис''' * ''[[Убавицата и ѕверот (филм од 2017)|Убавицата и ѕверот]]''&nbsp;– Жаклин Дуран * ''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]''&nbsp;– Жаклин Дуран * ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– Лукас Секејра * ''[[Викторија и Абдул]]''&nbsp;– Консолата Бојл |- ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобра монтажа|Најдобра монтажа]] ! style="background:#EEDD82;text-align:center"| [[Оскар за најдобри визуелни ефекти|Најдобри визуелни ефекти]] |- | valign="top" | * '''''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]''&nbsp;– Ли Смит''' * ''[[Возач (филм од 2017)|Возач]]''&nbsp;– Пол Мачлис и Џонатан Амос * ''[[Јас, Тоња]]''&nbsp;– Татијана С. Ригел * ''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''&nbsp;– Сидни Волински * ''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]''&nbsp;– Џон Грегори | style="vertical-align:top; width:50%;"| * '''''[[Истребувач 2049]]''&nbsp;– Џон Нелсон, Герд Нефцер, Пол Ламберт и Ричард Р. Хувер''' * ''[[Чувари на галаксијата 2]]''&nbsp;– Кристофер Таунсенд, Гај Вилијамс, Џонатан Фокнер и Ден Судик * ''[[Конг: Островот на черепите]]''&nbsp;– Стивен Розенбаум, Џеф Вајт, Скот Бенза и Мајк Меинардус * ''[[Војна на ѕвездите: Последниот џедај]]''&nbsp;– Бен Морис, Мајк Мулхоланд, Нил Скенлен и Крис Корбулд * ''[[Планета на мајмуни: Војна]]''&nbsp;– Џо Летери, Даниел Барет, Ден Лемон и Џоел Вист |} ===Гувернерски награди=== Академијата ги одржала своите деветти годишни Гувернерски награди на 11 ноември 2017 година, на кои биле презентирани следниве награди:<ref>{{наведени вести|url=https://variety.com/2017/film/awards/2017-governors-awards-recipients-1202548414/|title=Oscars: Charles Burnett, Owen Roizman, Donald Sutherland, Agnes Varda Set for Academy’s Governors Awards|last=Tapley|first=Kristopher|date=September 6, 2017|work=Variety|access-date=December 26, 2017|language=en-US}}</ref> ;Добитници на почесен Оскар * [[Агнес Варда]] {{em-dash}} француски филмски режисер, сценарист, монтажер и продуцент.<ref>{{наведени вести|url=http://www.oscars.org/governors-awards/agnes-varda|title=Agnes Varda|date=October 17, 2017|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=December 26, 2017|language=en}}</ref> * [[Чарлс Барнет (режисер)|Чарлс Барнет]] {{em-dash}} американски режисер, сценарист, продуцент, монтажер и кинематографер.<ref>{{наведени вести|url=http://www.oscars.org/governors-awards/charles-burnett|title=Charles Burnett|date=October 17, 2017|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=December 26, 2017|language=en}}</ref> * [[Доналд Сатерленд]] {{em-dash}} канадски глумец.<ref>{{наведени вести|url=http://www.oscars.org/governors-awards/donald-sutherland|title=Donald Sutherland|date=October 17, 2017|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=December 26, 2017|language=en}}</ref> * [[Овен Роизман]] {{em-dash}} американски кинематографер.<ref>{{наведени вести|url=http://www.oscars.org/governors-awards/owen-roizman|title=Owen Roizman|date=October 17, 2017|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=December 26, 2017|language=en}}</ref> ;Оскар за особено достигнување * [[Алехандро Гонсалес Ињариту]] за неговиот проект ''Месо и песок''.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theverge.com/2017/10/27/16562434/alejandro-gonzalez-inarritu-carne-y-arena-oscar-special-award-vr|title=Alejandro González Iñárritu’s incredible VR experience is getting a special Oscar award|work=The Verge|access-date=November 13, 2017}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-41786923|title=Inarritu awarded Oscar for VR show|date=October 28, 2017|work=BBC News|access-date=November 13, 2017|language=en-GB}}</ref> === Филмови со најмногу номинации и награди=== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" rowspan="2" style="text-align:center;" |+ Филмови со најмногу номинации<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Oscar Nominees |url=http://oscar.go.com/nominees |date=January 23, 2018 |access-date=March 4, 2018 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}</ref> ! scope="col" style="width:55px;" |Номинации ! scope="col" style="text-align:center;" |Филм ! scope="col" style="width:55px;" |{{Abbr|Нав.|Наводи}} |- | style="text-align:center" |13 |''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]'' | <ref>{{наведени вести |last=Merry |first=Stephanie |title=Oscar nominations 2018: ‘The Shape of Water’ leads with 13; ‘Get Out’ nominated for best picture |url=https://www.washingtonpost.com/news/arts-and-entertainment/wp/2018/01/23/oscar-nominations-2018-complete-coverage/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2017 |newspaper=[[Washington Post]]}}</ref><ref>{{Наведено списание |last=Lang |first=Brent |title=Oscars 2018: ‘Shape of Water’ Leads With 13 Nominations |url=https://variety.com/2018/film/awards/oscar-nominations-2018-shape-of-water-leads-1202673464/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=Variety}}</ref> |- |8 |''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]'' | <ref>{{наведени вести |title=Oscars 2018: Dunkirk nominated for eight awards |url=http://www.bbc.co.uk/newsround/42787197 |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |work=[[BBC News]] |publisher=[[Newsround]]}}</ref> |- | style="text-align:center" |7 |''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' | <ref>{{Наведено списание |last=Sims |first=David |title=The 2018 Oscar Nominations Are In |url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/the-shape-of-water-get-out-and-three-billboards-dominate-the-oscar-nominations/551225/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[The Atlantic]]}}</ref><ref>{{Наведено списание |last=Epstein |first=Adam |title=“Dunkirk” and “The Shape of Water” lead the impressive 2018 Oscar field |url=https://qz.com/1186711/oscar-nominations-2018-dunkirk-the-shape-of-water-and-three-billboards-outside-ebbing-missouri-lead-the-way/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center" |6 |''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]'' | <ref>{{Наведено списание |last=McNary |first=Dave |title=‘Phantom Thread,’ ‘Darkest Hour’ Shine as Oscar Nominations Loom |url=https://variety.com/2018/film/news/phantom-thread-darkest-hour-box-office-1202671582/ |date=January 21, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=Variety}}</ref><ref>{{наведени вести |title=Gary Oldman on his Oscar nod for 'Darkest Hour': Playing Churchill was 'the opportunity of a lifetime' |url=http://www.latimes.com/entertainment/la-et-oscars-2018-nominations-90th-gary-oldman-on-his-oscar-nod-for-1516727938-htmlstory.html |year=2018 |access-date=January 23, 2018 |newspaper=Los Angeles Times}}</ref> |- |''[[Фантомска нишка]]'' | <ref>{{наведени вести |last=Gross |first=Terry |title=Oscar-Nominated 'Phantom Thread' Focuses On Fashion's 'Most Obsessive' |url=https://www.npr.org/2018/01/23/579940053/oscar-nominated-phantom-thread-focuses-on-fashion-s-most-obsessive |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |work=[[NPR]]}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Eng |first=Joyce |title=2018 Oscar nomination surprises: Voters are head over heels for ‘Phantom Thread,’ Denzel Washington |url=http://www.goldderby.com/article/2018/biggest-oscar-surprises-phantom-thread-denzel-washington/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |work=[[Gold Derby]]}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Thompson |first=Anne |title=Oscar Nominations 2018 Snubs and Surprises: ‘Phantom Thread’ Rises, James Franco Falls, and More |url=http://www.indiewire.com/2018/01/oscar-nominations-2018-snubs-and-surprises-dunkirk-get-out-the-shape-of-water-1201920746/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |work=[[Indie Wire]]}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center" |5 |''[[Истребувач 2049]]'' | <ref>{{наведени вести |last=St-Pierre |first=Caroline |title=Denis Villeneuve’s ‘Blade Runner 2049’ receives five Oscar nods |url=https://globalnews.ca/news/3982366/denis-villeneuves-blade-runner-2049-receives-five-oscar-nods/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Global News]] |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> |- |''[[Лејди Брд]]'' | <ref>{{наведени вести |last=Gonzalez |first=Sandra |title=Greta Gerwig's 'Lady Bird' best director nomination is a huge deal |url=https://edition.cnn.com/2018/01/23/entertainment/greta-gerwig-lady-bird-oscar-nomination/index.html |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |work=[[CNN Entertainment]]}}</ref><ref>{{Наведено списание |last=Rhiannon |first=Alexis |title='Lady Bird's Multiple Oscars Nominations Are A Sign That Female Voices Are Being Taken More Seriously |url=https://www.bustle.com/p/lady-birds-multiple-oscars-nominations-are-a-sign-that-female-voices-are-being-taken-more-seriously-7960867 |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Bustle (magazine)|Bustle]]}}</ref><ref>{{Наведено списание |last=Li |first=Shirley |title=Greta Gerwig can’t stop crying over Lady Bird's Oscar nominations |url=http://ew.com/awards/2018/01/23/lady-bird-greta-gerwig-reaction-oscar-nominations/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Entertainment Weekly]] |archive-date=2018-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124070629/http://ew.com/awards/2018/01/23/lady-bird-greta-gerwig-reaction-oscar-nominations/ |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center" |4 |''[[Викај ме со твоето име (филм)|Викај ме со твоето име]]'' | <ref>{{наведени вести |title=Call Me by Your Name, tale of gay love in Italy, nominated for four Oscars |url=https://www.thelocal.it/20180123/call-me-by-your-name-film-italy-nominated-oscars |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[The Local]]}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Jackman |first=Josh |title=Oscar nominations 2018: Call Me By Your Name’s Timothée Chalamet up for Best Actor award |url=http://www.pinknews.co.uk/2018/01/23/oscar-nominations-2018-timothee-chalamet-call-me-by-your-name/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |newspaper=[[Pink News]]}}</ref> |- |''[[Бегај (филм)|Бегај]]'' | <ref>{{Наведено списание |last=McNary |first=Dave |title=‘Get Out’ Scores Four Oscar Nominations, Including Three for Jordan Peele |url=https://variety.com/2018/film/news/oscars-get-out-nominations-jordan-peele-1202673724/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=Variety}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Romano |first=Aja |title=Get Out’s Oscar nominations illustrate the Academy’s changing relationship to the horror genre |url=https://www.vox.com/2018/1/23/16922588/horror-films-the-oscars-get-out |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> |- | ''[[Мадбаунд (филм)|Мадбаунд]]'' | <ref>{{наведени вести |last=Ha |first=Anthony |title=Netflix’s ‘Mudbound’ scores four Oscar nominations |url=https://techcrunch.com/2018/01/23/netflixs-mudbound-scores-four-oscar-nominations/?ncid=rss |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[TechCrunch]]}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Amatulli |first=Jenna |title=‘Mudbound’ Oscar Nominations Place Netflix In Big Leagues |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/mudbound-netflix-oscar-nominations_us_5a67440fe4b0e5630073a15d |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Huffington Post]]}}</ref><ref>{{Наведено списание |last=Montgomery |first=Daniel |title=‘Mudbound’ breaks the Oscar curse for Netflix with 4 nominations |url=http://www.goldderby.com/article/2018/mudbound-netflix-oscars-curse-news-719352468/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Gold Derby]]}}</ref> |- | ''[[Војна на ѕвездите: Последниот џедај]]'' | <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Star Wars: The Last Jedi Receives 4 Oscar Nominations |url=http://www.starwars.com/news/star-wars-the-last-jedi-receives-4-oscar-nominations |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |work=[[StarWars.com]]}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Kitchener |first=Shaun |title=Star Wars Last Jedi lands FOUR Oscars nominations - including one for John Williams |url=https://www.express.co.uk/entertainment/films/908813/Star-Wars-8-Last-Jedi-Oscars-2018-nominations-John-Williams |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |newspaper=[[Daily Express]]}}</ref><ref>{{Наведено списание |last=Pomarico |first=Nicole |title='The Last Jedi' Is Oscar Nominated In Multiple Categories & It Would Have Made Major History If It Wasn't |url=https://www.bustle.com/p/the-last-jedi-is-oscar-nominated-in-multiple-categories-it-would-have-made-major-history-if-it-wasnt-7974026 |date=January 23, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=[[Bustle (magazine)|Bustle]]}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center" |3 |''[[Возач (филм од 2017)|Возач]]'' | <ref>{{Наведено списание |last=McNary |first=Dave |title=‘Baby Driver,’ ‘Dunkirk,’ ‘Shape of Water’ Lead Golden Reel Nominations for Sound Editing |url=https://variety.com/2018/artisans/awards/baby-driver-dunkirk-shape-of-water-golden-reel-nominations-1202673039/ |date=January 22, 2018 |access-date=January 23, 2018 |journal=Variety}}</ref> |- |''[[Јас, Тоња]]'' | <ref>{{наведени вести |author=[[NBC Sports]] |title=‘I, Tonya,’ receives three Oscar nominations |url=http://www.wrcbtv.com/story/37329542/i-tonya-receives-three-oscar-nominations |date=January 23, 2018 |access-date=January 24, 2018 |work=[[WRCB TV]]}}</ref><ref>{{наведени вести |last=Zaccardi |first=Nick |title=‘I, Tonya,’ receives three Oscar nominations |url=http://olympics.nbcsports.com/2018/01/23/i-tonya-harding-movie-oscars-nominations/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 24, 2018 |work=[[NBC Sports]]}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center" |2 |''[[Убавицата и ѕверот (филм од 2017)|Убавицата и ѕверот]]'' | <ref>{{Наведено списание |author=Staff |title=Oscar Nominations 2018: The Complete List |url=https://variety.com/2018/film/news/list-2018-oscar-nominations-1202668757/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 24, 2018 |journal=Variety}}</ref> |- |''[[Коко и големата тајна]]'' | <ref>{{наведени вести |last=Emeryville |first=Calif |title=Pixar's 'Coco' nominated for 2 Academy Awards |url=http://abc7news.com/entertainment/pixars-coco-nominated-for-2-academy-awards/2980503/ |date=January 23, 2018 |access-date=January 24, 2018 |work=[[ABC 7 News]]}}</ref> |- |''[[Пост: Досие Пентагон]]'' | |- |''[[Викторија и Абдул]]'' | <ref>{{наведени вести |last=Shrivastava |first=Shruti |title=Oscar Nominations: Victoria & Abdul, Starring Ali Fazal And Judi Dench, Gets Two Nods |url=https://www.ndtv.com/entertainment/oscar-nominations-victoria-abdul-starring-ali-fazal-and-judi-dench-gets-two-nods-1803853 |date=January 24, 2018 |access-date=January 24, 2018 |work=[[NDTV]]}}</ref><ref>{{наведени вести |author=QT2 |title=Ali Fazal’s ’Victoria & Abdul’ gets two Oscar nominations |url=http://www.qatar-tribune.com/Latest-News/ArtMID/423/ArticleID/15119/Ali-Fazals-Victoria-Abdul-gets-two-Oscar-nominations |date=January 23, 2018 |access-date=January 24, 2018 |newspaper=[[Qatar Tribune]] |archive-date=2018-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124071416/http://www.qatar-tribune.com/Latest-News/ArtMID/423/ArticleID/15119/Ali-Fazals-Victoria-Abdul-gets-two-Oscar-nominations |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести |author=Ians |title=Ali Fazal's 'Victoria & Abdul' gets two Oscar nominations |url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/ali-fazal-s-victoria-abdul-gets-two-oscar-nominations-118012301269_1.html |date=January 23, 2018 |access-date=January 24, 2018 |newspaper=[[Business Standard]]}}</ref> |} {{col-2}} {| class="wikitable" rowspan="2" style="text-align:center;" |+ Филмови со најмногу награди<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Oscar Winners |url=http://oscar.go.com/winners |date=March 4, 2018 |access-date=March 4, 2018 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}</ref> ! scope="col" style="width:55px;" |Награди ! scope="col" style="text-align:center;" |Филм |- | style="text-align:center" |4 |''{{nowrap|[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]}}'' |- | style="text-align:center" |3 |''[[Динкерк (филм од 2017)|Динкерк]]'' |- | rowspan="4" style="text-align:center" |2 |''[[Истребувач 2049]]'' |- |''[[Коко и големата тајна]]'' |- |''[[Најмрачниот час (филм од 2017)|Најмрачниот час]]'' |- |''[[Три билборди пред Ебинг, Мисури]]'' |} {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * {{Official website|http://oscar.go.com/|Официјално мрежно место на Оскарите}} * {{Official website|http://www.oscars.org/|Официјално мрежно место на Академијата}} {{Оскар}} [[Категорија:Филмски награди]] [[Категорија:Доделувања на наградите Оскар]] p1qz8qfwv66ynw06i5xung8td5d9chx БИБЛ сезона 2018/19 0 1207550 5622295 5608056 2026-08-31T17:42:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622295 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија спортска сезона | име = Балканска Лига 2018/19 | боја = | боја на текст = | лига = [[БИБЛ]] | спорт = [[кошарка]] | лого = | пиксели = | текст = | период = 16 октомври 2018 - 20 март 2019 (Регуларен дел)<br />6 - 7 април 2019 (Завршен турнир) | бр на екипи = 8 | посетеност = | ТВ = | драфт = | драфт врска = | топ пик = | драфтуван = | сезона = 2018/19 | сез прваци = {{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] | име на сезонски прваци = | лиг прваци = | име на лигашки прваци = | 2 место = {{знамеикона|АЛБ}} Теута | МВП = | МВП врска = | нај стрелец = | влезени = | влезени од = | одпаднати = | одпаднати оп = | плекоф = | плејоф врска = | конф1 = | конф1 врска = | конф1 прваци = | конф1 вице = | конф2 = | конф2 врска = | конф2 прваци = | конф2 вице = | плејоф МВП = | плејоф МВП врска = | финале = | финале врска = | финале прваци = | финале вице = | финале МВП = | финале МВП врска = | сезонскалиста = Список на БИБЛ сезони | сезонскалистаиме = Балканска Лига | претсезонаврска = БИБЛ сезона 2017/18 | претсезонагод = 2017/18 | следсезонаврска = БИБЛ сезона 2019/20 | следсезонагод = 2019/20 }} '''БИБЛ сезоната 2018/19''' - 11. издание на [[БИБЛ|Балканската Кошаркарска Лига]]. Сезоната започнала на 16 октомври 2018 година, а завршила на 7 април 2019 година. ==Екипи== {| class="wikitable" ! width="150"|Екипа ! width="150"|Држава ! width="90"|Град |- |Академик Бултекс 99 |rowspan=2|{{знамеикона|БУГ}} [[Бугарија]] |[[Пловдив]] |- |Берое |[[Стара Загора]] |- |Башкими |rowspan=2|{{знамеикона|КОС}} [[Република Косово|Косово]] |[[Призрен]] |- |З Мобиле Приштина<sup>1</sup> |[[Приштина]] |- |[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |rowspan=2|{{знамеикона|МКД}} [[Македонија]] |rowspan=2|[[Гевгелија]] |- |[[КК Кожув|Кожув]] |- |Барси Атирау |{{знамеикона|КАЗ}} [[Казахстан]] |[[Атирау]] |- |Теута |{{знамеикона|АЛБ}} [[Албанија]] |[[Драч]] |} 1 З Мобиле Приштина го откажало своето учество во натпреварувањето без одигран натпревар.<ref>{{наведени вести |title=KB Z Mobile Prishtina will not be a part of the Balkan League this season |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19792 |accessdate=4 јануари 2019 |publisher=balkanleague.net |date=3 јануари 2019 |archive-date=2019-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104073004/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=19792 |url-status=dead }}</ref> ==Формат== ===Регуларен дел=== Во регуларниот дел екипите биле во лига составена од осум екипи. Секоја екипа играла против екипите во групата на дома и на гости. Првите четири екипи во лигата обезбедиле пласман на завршниот турнир наречен СИГАЛ-УНИКА Фајнал Фор поради спонзорски причини.<ref>{{наведени вести |title=SIGAL UNIQA Balkan League Final 4 to take place in Tirana |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19940 |accessdate=13 март 2019 |publisher=balkanleague.net |date=11 март 2019 |archive-date=2019-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916122503/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=19940 |url-status=dead }}</ref> ===Завршен турнир=== Екипите кои завршиле од првото до четвртото место во лигата, преку принципот 1-4 и 2-3, играле полуфинале и така биле одлучени двата учесници за финалето. Победникот во финалето го одлучил првакот на сезоната 2018/19. ==Регуларен дел== {| class="wikitable" |- | style="background: #ACE1AF;" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Пласман на Завршниот турнир |} ===Табела=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=15| !width=180|Екипа !width=20|Нат !width=20|Поб !width=20|Пор !width=22|Д.К. !width=22|П.К. !width=32|Раз !width=20|Пое !width=30|Забелешка |- style="background: #ACE1AF;" | 1. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Берое | 12 || 11 || 1 || 1156 || 925 || + 231 || 23 || |- style="background: #ACE1AF;" | 2. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] | 12 || 9 || 3 || 1029 || 905 || + 124 || 21 || |- style="background: #ACE1AF;" | 3. ||align=left|{{знамеикона|БУГ}} Академик Бултекс 99 | 12 || 8 || 4 || 1067 || 910 || +&nbsp;157 || 20 || 1-1; + 13 |- style="background: #ACE1AF;" | 4. ||align=left|{{знамеикона|АЛБ}} Теута | 12 || 8 || 4 || 953 || 977 || - 24 || 20 || 1-1; - 13 |- | 5. ||align=left|{{знамеикона|МКД}} [[КК Кожув|Кожув]] | 12 || 3 || 9 || 918 || 984 || - 66 || 15 || |- | 6. ||align=left|{{знамеикона|Косово}} Башкими | 12 || 2 || 10 || 889 || 1162 || - 273 || 14 || |- | 7. ||align=left|{{знамеикона|КАЗ}} Барси Атирау | 12 || 1 || 11 || 859 || 1008 || - 149 || 13 || |} ===Резултати=== {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center" width="60%" |- style="background:#f0f6fa;" |Дома&nbsp;\&nbsp;Гости |АКА |БАР |БАШ |БЕР |[[КК Блокотехна|БЛО]] |[[КК Кожув|КОЖ]] |ТЕУ |- |Академик Бултекс 99 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>81-67 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>109-59 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>86-95 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>82-77 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>88-57 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-73 |- |Барси Атирау |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>61-102 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>81-75 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>60-78 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>70-83 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>73-82 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>76-81 |- |Башкими |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>65-105 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-84 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>77-107 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>77-92 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>80-76 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>83-101 |- |Берое |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>92-74 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>100-68 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>133-80 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>91-81 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>69-62 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>108-65 |- |[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-74 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>85-72 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>96-70 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>100-104 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-85 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>90-62 |- |[[КК Кожув|Кожув]] |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>86-91 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>83-76 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>90-74 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>85-94 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>57-77 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>85-94 |- |Теута |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>89-86 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>73-71 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>88-64 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>87-85 |style="background-color:#F08080|<span style="color:black;"></span>61-70 |style="background-color:#ACE1AF;"|<span style="color:black;"></span>79-70 |style="background-color:lightgrey"|<span style="color:black;"> |} ==Завршен турнир== ===Костур=== {{Round4-with third| RD1=Полуфинале|RD2=Финале|Consol=Трето место <!--SF--> | |{{знамеикона|БУГ}} Берое| 68 |{{знамеикона|АЛБ}} '''Теута''' | '''80''' | |{{знамеикона|МКД}} '''[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]'''| '''79''' |{{знамеикона|БУГ}} Академик Бултекс 99 | 74 <!--F--> | | {{знамеикона|АЛБ}} Теута | 68 |{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] | '''82''' | | {{знамеикона|БУГ}} Берое | 57 |{{знамеикона|БУГ}} '''Академик Бултекс 99''' | '''86''' }} ===Полуфинале=== {{Basketballbox |date=6 април 2019 |time=17:00 |place=Спортска сала Фети Борова, [[Тирана]] | report= [https://www.fibalivestats.com/u/BIBL/1132420/ Извештај] | teamA = '''[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]''' {{знамеикона|МКД}} |scoreA= '''79''' | teamB = {{знамеикона|БУГ}} Академик Бултекс 99 |scoreB= 74 | Q1 = 16−'''19''' |Q2='''25'''-21 |Q3='''21'''-17 |Q4=17-17 | points1 = [[Марјан Младеновиќ|М. Младеновиќ]] 22 | rebounds1 = Б. Ѓумиќ 9 | assist1 = [[Петар Николиќ|П. Николиќ]] 4 | points2 = В. Бачев, М. Витковиќ 16 | rebounds2 = Н. Вујовиќ 9 | assist2 = В. Бачев 5 | referee = Харис Биједиќ, Гентиан Цици, Стелиос Симеонидес | attendance = 50 }} {{Basketballbox |date=6 април 2019 |time=19:30 |place=Спортска сала Фети Борова, [[Тирана]] | report=[https://www.fibalivestats.com/u/BIBL/1133218/ Извештај] | teamA = Берое {{знамеикона|БУГ}} |scoreA= 68 | teamB = {{знамеикона|АЛБ}} '''Теута''' |scoreB='''80''' | Q1 = 20−20 |Q2=18-'''25''' |Q3='''22'''-12 |Q4=8-'''23''' | points1 = К. Франкамп 26 | rebounds1 = А. Георгиев 8 | assist1 = К. Франкамп 5 | points2 = К. Вилсон 20 | rebounds2 = Е. Хисенаголи 10 | assist2 = К. Вилсон 9 | referee = Александар Милојевиќ, Огњен Јокиќ, Диамантис Лортос | attendance = 200 }} ===Трето место=== {{Basketballbox |date=7 април 2019 |time=16:00 |place=Спортска сала Фети Борова, [[Тирана]] | report= [https://www.fibalivestats.com/u/BIBL/1133634/ Извештај] | teamA = Берое {{знамеикона|БУГ}} |scoreA=57 | teamB = {{знамеикона|БУГ}} '''Академик Бултекс 99''' |scoreB='''86''' | Q1 = '''20'''−17 |Q2=14-'''30''' |Q3=15-'''17''' |Q4=8-'''22''' | points1 = Т. Когинс 13 | rebounds1 = Т. Џенингс 11 | assist1 = К. Франкамп, П. Милер 4 | points2 = А. Груев 21 | rebounds2 = П. Олисемека, Н. Вујовиќ 9 | assist2 = А. Груев, Т. Френклин Јр. 4 | referee = Александар Милојевиќ, Гентиан Цици, Диамантис Лортос | attendance = 50 }} ===Финале=== {{Basketballbox|bg=#ffffd0 |date=7 април 2019 |time=19:00 |place=Спортска сала Фети Борова, [[Тирана]] | report= [https://www.fibalivestats.com/u/BIBL/1133635/ Извештај] | teamA = {{знамеикона|АЛБ}} Теута |scoreA= 68 | teamB = {{знамеикона|МКД}} '''[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]''' |scoreB= '''82''' | Q1 = 9−'''25''' |Q2='''21'''-17 |Q3=15-'''28''' |Q4='''23'''-12 | points1 = Ј. Хамати 18 | rebounds1 = Е. Хисенаголи 10 | assist1 = К. Браун 5 | points2 = Б. Пен 31 | rebounds2 = Б. Ѓумиќ 10 | assist2 = [[Марјан Младеновиќ|М. Младеновиќ]] 8 | referee = | attendance = 200 }} ==Победнички состав== {{col-begin}} {{col-2}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" width="450px" align:text="center" |----- ! style="background-color:red; color:white;" align="center"| име ! style="background-color:red; color:white;" align="center"| позиција ! style="background-color:red; color:white;" align="center"| националност |- ||Данило Мијатовиќ||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]<br />/ [[Центар (кошарка)|Центар]]|| {{СРБ}} |- |[[Марјан Младеновиќ]]||align="center"|[[Организатор на игра|Разигрувач]]||{{МКД}} |- |[[Горан Главчев]]||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]] ||{{МКД}} |- |[[Димитар Делипетров]]||align="center"|[[Центар (кошарка)|Центар]] /<br />[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{МКД}} |- |Војче Лефкоски||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]] /<br />[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{МКД}} |- |[[Петар Николиќ]]||align="center"|[[Бек (кошарка)|Бек]]||{{МКД}}<br />{{СРБ}} |- |Стеван Глигоријевиќ||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{СРБ}}<br />{{МКД}} |- |Димитар Лазаревски||align="center"|[[Организатор на игра|Разигрувач]]||{{МКД}} |- |Илија Колев||align="center"|[[Крило (кошарка)|Крило]] ||{{МКД}} |- |Александар Колев||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]|| {{МКД}} |- |Брендон Пен||align="center"|[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{САД}} |- |Божо Ѓумиќ||align="center"|[[Центар (кошарка)|Центар]] /<br />[[Крилен центар (кошарка)|Крилен центар]]||{{СРБ}} |- |} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: -1 auto; width: 30%" |- !Балканска Лига 2018/19<br />Прваци<br /> |- | |- | '''[[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]]''' '''1. титула''' <br /> |} '''Главен тренер''' * {{знамеикона|МКД}} [[Марјан Илиевски]] '''Помошник тренер''' * {{знамеикона|МКД}} Илија Ефтимов {{col-end}} ==Признанија== ===Најкорисен играч на сезоната=== {| class="wikitable" ! width="150"|Играч ! width="150"|Екипа ! width="40"|Навод |- |{{знамеикона|СРБ}} Данило Мијатовиќ |{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |align=center|<ref>{{наведени вести |title=Danilo Mijatovic is the MVP of the season |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19995 |accessdate=8 април 2019 |publisher=balkanleague.net |date=7 април 2019 }}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ===Најдобра петорка=== {| class="wikitable" ! width="150"|Играч ! width="90"|Позиција ! width="150"|Екипа ! width="40"|Навод |- |{{знамеикона|САД}} Си Џеј Вилсон |align=center rowspan=3|[[Бек (кошарка)|Бек]] |{{знамеикона|АЛБ}} Теута |align=center rowspan=5|<ref name="z">{{наведени вести |title=The top 5 of the Balkan League Regular season |url=http://balkanleague.net/en/news.php?id=19971 |accessdate=6 април 2019 |publisher=balkanleague.net |date=2 април 2019 |archive-date=2019-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825044039/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=19971 |url-status=dead }}</ref> |- |{{знамеикона|САД}} Конер Франкамп |{{знамеикона|БУГ}} Берое |- |{{знамеикона|САД}} Даишон Најт |{{знамеикона|БУГ}} Академик Бултекс 99 |- |{{знамеикона|СРБ}} Данило Мијатовиќ |align=center rowspan=2|[[Центар (кошарка)|Центар]] |{{знамеикона|МКД}} [[КК Блокотехна|Блокотехна НБ]] |- |{{знамеикона|АЛБ}} Ендрит Хисеаголи |{{знамеикона|АЛБ}} Теута |} ===Почесно споменување=== {| class="wikitable" ! width="150"|Играч ! width="90"|Заслуга ! width="150"|Екипа ! width="40"|Навод |- |{{знамеикона|САД}} Џордан Капс |align=center|27.5 бода |{{знамеикона|КОС}} Башкими |align=center| <ref name="z"/> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://balkanleague.net/en/index.php Официјално мрежно место на БИБЛ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110429224319/http://www.balkanleague.net/en/index.php |date=2011-04-29 }} [[Категорија:БИБЛ лига|2018/19]] hinmmk2c76iiltl3jj88v87cbui6x9v Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Модрич 0 1211018 5622330 4972412 2026-08-31T19:50:53Z Ehrlich91 24281 5622330 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Архангел Гаврил |слика = Црквата „Св. Арх. Гаврил“ во Модрич.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Струшко |парохија = Втора струшка |координати = {{Coord|41|22|18.3|N|20|34|49.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Модрич |општина = Струга |држава = Македонија |патрон = [[Архангел Гаврил]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Архангел Гаврил''' — [[Црква (градба)|црква]] во близина на селото [[Модрич]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|page=40}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа на околу 5 километри источно од селото и до неа води исклучување од десната страна на патот кој води кон селото [[Дренок (Струшко)|Дренок]]. == Историја == Камен-темелник и осветување на местото за изградба на денешната црква бил поставен на [[26 јули]] [[2000]] година од страна на митрополитот на [[Дебарско-кичевска епархија|Дебарско-кичевската епархија]] [[Тимотеј Дебарско-кичевски|г. Тимотеј]]. == Архитектура == Градбата на црквата претставува [[крстокуполен храм]] со полукружна [[апсида]] во задниот дел и [[купола]] со осумаголна основа. Секоја втора страна од купоалта содржи по една [[монофора]], додека на останатите има по еден монофорен облик. Влезот на црквата е сместен на западната страна, а над него има полукружна ниша со [[фреска]] на која е насликан [[Архангел Гаврил]]. Црквата е изградена од камен и во целост е покриена со лимен кров. == Галерија == <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црквата „Св. Арх. Гаврил“ во Модрич (1).jpg|Поглед на црквата со селото во позадина Податотека:Црквата „Св. Арх. Гаврил“ во Модрич (3).jpg|Северната страна на црквата Податотека:Црквата „Св. Арх. Гаврил“ во Модрич (2).jpg|Фреска на Архангел Гаврил над влезната врата </gallery> == Поврзано == * [[Струшко архијерејско намесништво]] * [[Втора струшка парохија]] * [[Модрич]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Gabriel the Archangel Church (Modrič)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гаврил, Модрич}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Архангел Гаврил во Македонија‎|Модрич]] htfoxsyzzivseg91tzskp4ouc6aoci9 Преслава 0 1213594 5622358 5620666 2026-08-31T21:39:14Z NadyBarbieGirl 63459 5622358 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Преслава |background = solo_singer |image =Preslava-Na-tebe-ne-otkazvam.JPG |caption =Преслава во 2015 година. |birth_name = Петја Колева Иванова |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1984|6|26}} |birth_place =[[Добрич|Толбухин]], [[НР Бугарија]] |origin = |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Галена]] |website = }} '''Преслава''', родена '''Петја Колева Иванова''' (р. [[26 јуни]] [[1984|1984 година]], [[Толбухин]]) — [[Фолклор|фолк]]-[[пејач]]ка од [[Бугарија]]. == Животопис== Нејзината мајка, Јанка Тончева била шивачка, а татко ѝ, Колјо Тончев, бил светски возач на тркачки [[автомобил]]и.<ref name="hotnewsint">{{Наведена мрежна страница|url=http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|title=Преслава: Нощем се задушавах от тежестта на бюста си!|accessdate=2017-12-30|archive-date=2017-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114705/http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|url-status=dead}}</ref> Таа има постара сестра — Ивелина, која е фолк пејачка.<ref name="ivelinapayner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|title=Payner - Изпълнители - Ивелина Колева|accessdate=2017-12-30|archive-date=2019-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217100304/http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|url-status=dead}}</ref> Преслава ја испеала својата прва песна кога имала 7 години, а почнала да пее во ноќни клубови на возраст од 15 години.<ref name="evaarticle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eva.bg/article/8140-Malkata-Petya-golyamata-Preslava|title=Малката Петя - голямата Преслава - EVA.bg|date=2010-12-21|accessdate=2017-12-30}}</ref> Таа го завршила своето музичко образование со специјално „народно пеење“ (гадулка).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monitor.bg/article?id=338997|title=Фолкдивата Преслава свирила на гъдулка в школото|last=Dimitrova|first=Iva|date=21 May 2012|work=Monitor|language=bg|trans-title=Folk Preslava played a gadulka in the school|archive-url=https://web.archive.org/web/20150117191132/http://www.monitor.bg/article?id=338997|archive-date=17 January 2015|url-status=dead|accessdate=4 July 2017}}</ref> === Кариера === Во текот на летото 2003 година, еден познат пејач од музичката претпријатие „Пајнер“, Милко Калајџиев, ја замолил Преслава да настапи со неговата група на неколку настани. Импресиониран од нејзината прекумерна дарба, тој ѝ помогнал да стане дел од музичката куќа.<ref name="evaarticle"/> Во почетокот на 2004 година, таа ја објавила својата прва песна, „''Раздвоени''“, во дует со Милко Калајџиев. Истата година, таа го избрала сценското име Преслава и ја променила творечката насока. Наместо вообичаен поп-фолк, нејзините песни, како што се: „''Дума за вярност''“ (во превод: Збор за верност) и „''Тази нощ безумна'' (во превод: Таа ноќ безумна), биле посовремени. Овие песни биле дел од нејзиниот деби албум, „''Преслава''“, објавен во декември 2004 година, кој содржел вкупно 16 песни. Тој бил прогласен за „Албум на годината“,<ref name="preslavapayner"/> а Преслава ја освоила и Наградата „Дебитантски сингл на годината“.<ref name="preslavapayner" /> Исто така, на годишните музички награди на ТВ Планета во 2004 година, таа ги освоила наградите за „Деби сингл на годината“ и „Најперспективен изведувач на годината“.<ref name="preslavapayner" /> {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Преслава]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 8 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 87 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Преслава (2004) * Ѓаволска желба (2005) * Интрига (2006) * Не сум ангел (2007) * MP3 колекција (2009) * Пази се од пријателки (2009) * Како ти стои (2011) * Хитовите на Преслава (2014) * Да гори во љубов (2019) * Улицата (2024) === Видеозаписи === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нежен рекет'' || 2004 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Мисла за верност'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Таа ноќ безумна'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили мои'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Раздвоени'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Ме молиш'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те сакам'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ѓаволска желба'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Засекогаш твоја'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Последни мисли'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Немам право'' || 2006 || Николај Нанков,Петјо Картулев |- | ''Кога ќе се стемни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Предај се на желбата'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те заколнувам'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лага е'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ништо друго'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предај се на желбата 2'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Маж на хоризонтот'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мојот нов љубовник'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не сум ангел'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Последно обраќање'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Твојата нова'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Од добрите девојки'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Црвена точка'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зборувам ли брзо'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Феномен'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сеќавање на Мерилин'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Не ми пречи'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Диши'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пијам за тебе'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жените по мене'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како ти стои'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тешко и полека'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ајде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како за крај'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лудата дојде'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Правено е со друг'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Откриј ме'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Шише'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Скоро'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нема да бидам друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режим „неприлична“'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пиши го неуспешно'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Повеќе не прашувај'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нашата љубов е'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако утре ме изгубиш'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нокаут'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Аматерка'' || 2015 || Александар Моллов |- | ''Тебе не ти откажувам'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Со тебе или со никој'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''In control'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Чуплива и влюбена'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Нема да ти пишувам'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Без тебе'' || 2016 || Кирил Киров |- | ''Паѓа ѕвезда'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Тук жена му пази'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Не се изтриваш'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Обратно в играта'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Боговите одат по земјата'' || 2018 || Георги Марков |- | ''Да гори во љубов'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изтрезняваш ли'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Пијан'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Така ни се падна'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Беден во срцето'' || 2020 || Виктор Антонов |- | ''В твоето легло'' || 2021 || Виктор Антонов |- | ''Горчиви истини'' || 2021 || Виктор Антонов |- |''От утре'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Сладкото зло'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Мълчете си'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Балканско за разкош'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спомени'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Улицата'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Ако ти върна'' || 2023 || Кристијан Русев |- | ''Да и приседне'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Старата ни песен'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нищо'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- |''Писмо'' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''С нервите съм зле⁣'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не вдигай'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вещица'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Беше ли ти хубаво'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Кой бе, кой'' || 2025 || Виктор Антонов |- | '' За награда ''|| 2025 || Виктор Антонов |- | '' Хващаме бас''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Розовите очила''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- | '' TBA ''|| 2026 || |} === Фолклорни спотови=== {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Драгано, Драганке'' || 2004 || |- | ''Невено моме'' || 2004 || |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Моме Невено'' || 2021 || Радослав Георгиев |- | ''Мъри моме'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бяла Рада'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгряло е'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Добрич]] r36uq7uud7mv4bbbwleows3wgi80gu1 Маркос Мешкос 0 1215287 5622457 5596494 2026-09-01T11:32:12Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] 5336432 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =Маркос Мешкос | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = | birth_date = {{роден на|7|септември|1935}} | birth_place = [[Долно Граматиково]], [[Втора грчка република|Грчка Република]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2019|1|1|1935|9|7}} | death_place = {{починал во|Солун}}, [[Грција]] | resting_place = [[Долно Граматиково]] | nationality = [[Грција|Грк]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | other_names = | occupation = [[писател]] | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Маркос Мешкос''' ([[Грчки]]ː ''Μάρκος Μέσκος'', Маркос Мескос; [[Долно Граматиково]], [[Воденско]], {{роден на|7|септември|1935}} - {{починал во|Солун}}, {{починал на|1|јануари|2019}}) — еден од најголемите повоени [[Грција|грчки]] поети и писатели, кој е од [[Македонци|македонска]] [[народност]].<ref>{{Наведена книга|title = Ανάγνωση και γραφή|last = Ευαγγέλου|first = Ανέστης|publisher = Παρατηρητής|year = 1981|isbn = |location = Θεσσαλονίκη|pages = }}</ref> ==Животопис== Мешкос е роден на [[7 септември]] [[1935]] година во [[воденско]]то село [[Долно Граматиково]] во семејство на [[Македонци]]. Според негови изјави, неговата мајка не го зборувала грчкиот јазик, туку само [[македонски]]. Во родното место го завршил и средното училиште. Дипломирал на атинскиот Институт за технологија во школата Доксијади во [[Атина]] во [[1968]] година. Работел како графички дизајнер во неколку рекламни агенции и како издавачки уредник. Во многу списанија соработувал со песни, студии и проза. Неговите песни се преведени во неколку европски земји. Од [[1981]] година, тој живеел во [[Солун]]. Бил почестен со поетската награда „Диабазо“ во [[1995]] година за неговата поетска колекција „Честитки“ и со наградата на фондацијата „Костас и Хелен Небесно“ на Академијата во Атина во [[2006]] година за неговата поезија. Мешкос е автор и на поетските книги „Пред смртта“ (1958), „Мавровони“ (1963), „Анонимни“ (1971), „Коњи на хиподромот“ (1973), „Приватните гробишта“ (1977), „Духовите на слободата“ (1979), „Цвеќиња во проколната змија“ (1983), „Сенката на земјата“ (1986), „Честитки“, „Елеутери“ (2005), „Единствениот и множина шепот“ (2009), „Откупнината“ (2012), „Песните на скалата Хад“ (2018). На парламентарните избори во септември [[2015]] година тој бил на 12<sup>тата</sup> позиција на листата кандидати на [[Сириза]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kathimerini.gr/755992/article/proswpa/synentey3eis/markos-meskos-telika-den-htth8hkame-apotyxame|title=Μάρκος Μέσκος: «Τελικά δεν ηττηθήκαμε, αποτύχαμε», Της Γιώτας Μυρτσιώτη {{!}} Kathimerini|website=www.kathimerini.gr|accessdate=2016-03-15}}</ref> Политичките страдања од историјата, за разлика од чувството на слобода издлабени од сликите на природата во [[Втората светска војна]] и [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]], го ставиле својот печат на поетското дело на Мешкос. Неговите песни се преведени во неколку [[европски]] земји, но не и во [[Македонија]]. Починал во Солун на [[1 јануари]] [[2019]] година по долгогодишна битка со ракот. Погребан е во родното село. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мешкос, Маркос}} [[Категорија:Луѓе од Граматиково]] [[Категорија:Грчки писатели]] [[Категорија:Македонци од Грција]] 2h4cl0hgz1qt82tn9y5jbj2nkfwvgkr Барешански манастир 0 1218445 5622310 5582670 2026-08-31T19:23:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622310 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Барешански манастир | image = Барешански манастир 6.jpg | caption = Воздушен поглед на манастирот | full = Манастир „Св. Меркуриј“ - Барешани | other_names = | order = [[МПЦ - ОА]] | established = 1836 | disestablished = | abbot = | diocese = [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониска]] | churches = [[Црква „Св. Меркуриј“ - Барешани|„Св. Меркуриј“]] | founder = | dedication = [[Свети Меркуриј]] | people = | location = село [[Барешани]], [[Општина Битола]], {{МКД}} | coord = {{coord|40|57|7|N|21|21|1|E|display=inline,title}} | oscoor = | remains = 1 црква, конаци, помошни објекти | public_access = да | other_info = ([[Бистричка парохија]]) }} '''Барешански манастир''' — [[манастир]] во битолското село [[Барешани]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor= Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Комплексот е сместен во самото истоимено село, на падините на [[Баба (планина)|Баба Планина]]. == Местоположба == [[Податотека:Bukovo-Bareshani-Trnovo.jpg|мини|300п|лево|Историска разгледница на манастирите во [[Буково]], [[Барешани]] и [[Трново (Битолско)|Трново]]]] Манастирот се наоѓа во горниот дел од селото [[Барешани]] и од страна на мештаните е нарекуван '''Свети Меркули'''.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://mn.mk/komentari/12832-Siloamsko-kladence-na-Baresanskiot-manastirot-Sv-Merkurij|title=„Силоамско кладенче“ на Барешанскиот манастирот „Св. Меркуриј“|work=Македонска нација|language=mk-mk|accessdate=2019-02-26|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123110635/http://mn.mk/komentari/12832-Siloamsko-kladence-na-Baresanskiot-manastirot-Sv-Merkurij|url-status=dead}}</ref> До манастирот води асфалтен пат, кој продолжува од сретселото на Барешани. == Историја == Манастирот бил подигнат во {{римски|19}} век,<ref name=":0" /> поточно во 1836 година. === Легенда === Мештаните веруваат дека манастирот го изградил нивен соселанец, кој сонил сон додека бил на печалба во [[Кападокија]], каде се наоѓа и гробот на преподобниот Меркуриј. На сонот му било речено „да се вратиш во Барешани, на тоа место има вода и почни да градиш манастир, ќе се вика Свети Меркуриј“. Кога истото му го кажал на агата, кој му бил газда, овој не само што го пуштил назад во селото, туку и му дал пет лири.<ref name=":1" /> == Занимливост == Се верува дека манастирот има лековита вода, па така болните што доаѓале, дома се враќале здрави. Легендата вели дека лековитата вода му помогнала и на војводата [[Ѓорѓи Сугарев]] од [[Битола]]. Имено, неговите родители имале 19 деца, но сите им умреле. Првото дете што им останало живо бил Ѓорѓи, кој се родил во 1876 година и го крстиле во Барешанскиот манастир. Манастирот подоцна станал место за лечење и на душевни болести.<ref name=":0" /> Покрај ова, помеѓу мештани преовладува верување дека каменот покрај темелот на северната фасада на црквата, има моќ да им помага на жените кои имаат проблем да останат бремени. Според барешанци, повеќе семејства (христијански и муслимански) кои се помолиле на светиот камен и се измиле со светата вода од манастирот добиле принова.<ref name=":0" /> == Градби во манастирот == Манастирот е составен од трикорабната црква „Св. Меркуриј“, камбанарија и конаци.<ref name=":0" /> Манастирската камбанарија се наоѓа во близина на влезната порта на манастирот, односно во неговиот југоисточен дел. Во западниот дел се наоѓаат обновените манастирски конаци, кујната, трпезаријата, како и собите наменети за престој на верниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bitola.info/mk/sv-merkurie-baresani/|title=Манастир Св. Меркурие село Барешани {{!}} Битола инфо|last=Admin|date=2018-02-27|work=Bitola Info|language=mk-MK|accessdate=2019-02-26}}</ref> === Црква === {{главна статија|Црква „Св. Меркуриј“ - Барешани}} Црквата била подигната во 1836 година и претставува единствена манастирска црква посветена на [[Свети Меркуриј]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://apla.mk/index.php/direktno/item/1957-sveti-merkurij-od-bareshani-im-pomaga-za-porod-na-hristijani-i-muslimani|title=Свети Меркуриј од Барешани им помага за пород на христијани и муслимани|work=apla.mk|language=mk-mk|accessdate=2019-02-25|archive-date=2018-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216195608/http://www.apla.mk/index.php/direktno/item/1957-sveti-merkurij-od-bareshani-im-pomaga-za-porod-na-hristijani-i-muslimani|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Барешански манастир 2.jpg|Помошен објект Податотека:Барешански манастир 3.jpg|Гробен споменик Податотека:Барешански манастир 4.jpg|Влезната порта Податотека:Барешански манастир 5.jpg|Камени споменици во манастирскиот двор Податотека:Барешански манастир 7.jpg|Воздушен поглед Податотека:Барешански манастир.jpg|Конакот </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Barešani Monastery}} [[Категорија:Барешански манастир| ]] [[Категорија:Барешани]] [[Категорија:Манастири во Македонија]] [[Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија]] [[Категорија:Манастири на МПЦ]] [[Категорија:Манастири во Битолското архијерејско намесништво]] 0s81vvp6ihq6mympj9yfi6pe3nhwlr4 Бремке 0 1222860 5622387 5608144 2026-09-01T05:30:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622387 wikitext text/x-wiki [[Податотека:DEU_Bremke_(Gleichen)_COA.svg|десно|119x119пкс]] [[Податотека:Bremke_01.jpg|мини|Бремке]] '''Бремке''' е село во [[Глајхен]] во јужна [[Долна Саксонија]]. Бремке е село во кое живеат 887 жители<ref>http://www.gleichen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=62.</ref> и се наоѓа на околу десет километри југоисточно од [[Гетинген]] и лежи во сенката на двете мали планини наречени Глејхен поради замоците што некогаш стоеле на нивните врвови. Бремке е локацијата на отворена сцена, изградена во 1949 година, која емитувала настапи во текот на летото. Локалната синагога била уништена за време на [[Кристална ноќ|Кристалната ноќ]] во 1938 година, а последниот од мал број Евреи што живееле во селото ја напуштиле следната година.<ref>http://www.erinnernsuedniedersachsen.de/orte-d-g-gleichen-1.html</ref> На Ешенберг има остатоци од селските еврејски гробишта. == Влада == Градоначалник на селото е Карин Јургенс. == Образование == Во селото има јавно основно училиште (''Grundschule'').<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.grundschulebremke.de/ |title=архивска копија |accessdate=2019-05-04 |archive-date=2019-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504134143/https://www.grundschulebremke.de/ |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.gleichen-bremke.de Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190504134136/http://www.gleichen-bremke.de/ |date=2019-05-04 }} * [https://web.archive.org/web/20070730232517/http://www.gleichen.de/bremke/home.htm (на германски јазик) ] * [http://www.wohlfuehlportal.de/Deutschland/3/7/Gleichen/Theater/ (на германски јазик) ] * [http://www.arikah.com/enzyklopadie/Gleichen_(Landkreis_G%C3%B6ttingen) (на германски јазик) ] * [http://www.feuerwehr-bremke.de/ На feuerwehr-bremke.de] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120123141200/http://www.feuerwehr-bremke.de/ |date=2012-01-23 }} [[Категорија:Населени места во Долна Саксонија]] [[Категорија:Села во Долна Саксонија]] nu3mvg9s3hqre6hqxjcv34r0utqxm7d Бери Бериш 0 1224205 5622366 5613189 2026-08-31T22:39:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622366 wikitext text/x-wiki {{нобеловец}} {{Infobox scientist |name = Бери Бериш |image = 05-0367-92D.hr.jpg |caption = Бериш во 2005 година |birth_name = Бери Кларк Бериш |birth_date = {{birth date and age|1936|1|27}} |birth_place = [[Омаха (Небраска)|Омаха]], [[Небраска]],САД |death_date = |death_place = |education = [[Калифорниски универзитет]] ([[Диплома|Дипл.]], [[Магистер|М-р.]], [[Доктор на науки|Д-р.]]) |awards = {{Plainlist| <!-- only include awards notable enough to have dedicated articles--> * [[Клопштегова меморијална награда]] (2002) * [[Член на Националната академија на науките]] (2002) * [[Награда „Енрико Ферми“]] (2016) * [[Медал „Хенри Драпер“]] (2017) * [[Награда „Принцеза на Астурија“]] (2017) * [[Нобелова награда за физика]] (2017)}} |field = [[Физика]] |workplaces = [[Калифорниски универзитет]] [[Калифорниски институт за технологија]] |spouse=Самоа Бериш |children=2 |thesis_title = Изучување на реакцијата меѓу негативен пион плус протон кои стануваат негативен пион плус неутрален пион и плус протон на 310 и 377 MеV |thesis_url = https://search.proquest.com/docview/302101760/ |thesis_year = 1962 |doctoral_advisor = [[Карл Хелмхолц]] }} [[Податотека:Barry_C._Barish_D81_4527_(38891874451).jpg|мини|328x328пкс|Barry C. Barish at Nobel Prize press conference in Stockholm, December 2017)]] '''Бери Кларк Бериш''' ({{рн|27|јануари|1936}}) — американски [[експериментална физика|експериментален физичар]] и [[Нобелова награда за физика|нобеловец]]. Станува збор за професор по физика при [[Калифорниски институт за технологија|Калифорнискиот институт за технологија]]. Тој е водечки експерт за [[гравитациски бран|гравитациските бранови]]. Во 2017, Бериш е награден со [[Нобелова награда по физика]] заедно со [[Рајнер Вајс]] и [[Кип Торн]] „за одлучувачки придонеси за [[ЛИГО|детекторот ЛИГО]] и за набљудување на гравитациските бранови.<ref name=nobel>{{Наведена мрежна страница|title=The Nobel Prize in Physics 2017|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2017/press.html|publisher=The Nobel Foundation|date= October 3, 2017|accessdate=October 3, 2017}}</ref><ref name="BBC-20171003">{{наведени вести |last1=Rincon |first1=Paul |last2=Amos |first2=Jonathan |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-41476648|title=Einstein's waves win Nobel Prize |work=BBC News|date=October 3, 2017 |accessdate=October 3, 2017}}</ref><ref name="NYT-20171003">{{наведени вести |last=Overbye |first=Dennis|title=2017 Nobel Prize in Physics Awarded to LIGO Black Hole Researchers |url=https://www.nytimes.com/2017/10/03/science/nobel-prize-physics.html |date=October 3, 2017 |work=The New York Times |accessdate=October 3, 2017 }}</ref><ref name="NYT-20171003dk">{{наведени вести |last=Kaiser |first=David|title=Learning from Gravitational Waves |url=https://www.nytimes.com/2017/10/03/opinion/gravitational-waves-ligo-funding.html |date=October 3, 2017 |work=The New York Times|accessdate=October 3, 2017}}</ref> Во 2018 година, тој се вработува на [[Калифорниски универзитет|Калифорнискиот универзитет]], во Ривердеј и станува вториот добитник на Нобелова награда кој работи на овој универзитет.<ref>{{наведени вести|url=https://ucrtoday.ucr.edu/55018|title=Nobel Laureate Barry Barish Joins UC Riverside Faculty|work=UCR Today|access-date=2018-08-27|language=en-US}}</ref> == Раѓање и образование == Бериш е роден во [[Омаха (Небраска)|Небраска]], [[Небраска]], како син на Ли и Харолд Бариш.<ref>https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:K999-5XC</ref> Семејствата на неговите родители биле [[Евреи|еврејски]] мигранти од Полска, дел кој сега е во Белорусија.<ref name=OHO>{{Наведена мрежна страница |url=http://oralhistories.library.caltech.edu/178/1/Barish_OHO.pdf |title=Interview with Shirley K. Cohen |format=PDF |date= |accessdate=2017-10-03 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923084916/http://oralhistories.library.caltech.edu/178/1/Barish_OHO.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://forward.com/articles/189277/a-small-town-jewish-family-s-rebuke-of-car-maker/|title=A Small-Town Jewish Family’s Rebuke of Car Maker Henry Ford|publisher=|accessdate=October 3, 2017}}</ref><ref>[https://images.findagrave.com/photos/2016/191/166655738_1468215462.jpg Hillside Memorial Park Jewish Cemetery in Los Angeles]</ref> По Втората светска војна, семејството се преселило во [[Лос Фелис]] во [[Лос Анџелес]]. Тој се школувал во средното училиште „Џон Маршал“ и други училишта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://home.lausd.net/apps/news/article/762576|title=Marshall High alumnus wins Nobel Prize in Physics|publisher=|accessdate=October 18, 2017}}</ref> Тој [[диплома|дипломирал]] на катедрата по физика во (1957 година) и се стекнал со [[доктор по науки|докторат]] за експериментална високоенергетска физика во 1962 година при [[Калифорниски универзитет|Калифорнискиот универзитет]], во Беркли.<ref name="thesis-barish-1963">{{cite thesis |url=https://search.proquest.com/docview/302101760/ |title=A study of the reaction negative pion plus proton going to negative pion plus neutral pion plus proton at 310 and 377 MEV |date=1963 |publisher=University of California, Berkeley |type=Ph.D. |last=Barish |first=Barry Clark |via=ProQuest|url-access=subscription |oclc=16727804}}</ref>. Тој се вработува на [[Калифорниски институт за технологија|Калтех]] во 1963 година, како дел од новиот експериментален напор во честичната физика со помош на забрзувачи на честички во националните лаборатории. Од 1963 до 1966 година бил научен соработник, а од 1966 до 1991 година, доцент, вонреден професор, и професор по физика. Од 1991 до 2005 година тој станува Линдеов професор по физика, а потоа и почесен Линдеов професор по физика.<ref>https://labcit.ligo.caltech.edu/~BCBAct/BCB_CV0316.pdf</ref> Од 1984 до 1996 година бил главен истражувач на групата за високоенергетска физика при Калтех. == Истражувања == Првите експерименти на Бариш беа изведени во [[Фермилаб]] користејќи високоенергетски неутрински судири за да се открие кварковата потструктура на нуклеонот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hep.caltech.edu/hepnews/news.html#the-high-energy-physics-group-met-at-caltechs-athenaeum-with-former-hep-pi-and-2017|title=CALTECH HEP NEWS|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508220002/http://www.hep.caltech.edu/hepnews/news.html#the-high-energy-physics-group-met-at-caltechs-athenaeum-with-former-hep-pi-and-2017|archive-date=2019-05-08|dead-url=|accessdate=13 октомври 2017|editor=Caltech|url-status=dead}}</ref> Овие експерименти се меѓу првите при кои се набљудувала слабата неутрална струја, нишката за обединување на двете сили во една со теориите на Глешоу, Салам и Вајнберг.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Nobel Prize in Physics 1979|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1979/|publisher=Nobel Foundation|accessdate=October 15, 2017}}</ref> Во 80-тите години, тој го конструира [[Монополева, астрономска и космичка опсерваторија|МАКРО]], експеримент во една пештера во [[Национална лабораторија Гран Сасо|Гран Сасо]], [[Италија]], чија цел е потрага за егзотични честички [[магнетен монопол|магнетни монополи]] и исто така ги проучувале продирните [[космички зраци]], вклучувајќи ги и [[неутрино|неутринските]] мерења кои обезбедиле потврден доказ дека неутрината имаат маса и осцилираат.<ref name="science">{{Наведено списание|last=Cho|first=Adrian|date=2006-05-26|title=A Quiet Leader Unites Researchers in Drive for the Next Big Machine|url=http://science.sciencemag.org/content/312/5777/1128|journal=Science|language=en|volume=312|issue=5777|pages=1128–1129|doi=10.1126/science.312.5777.1128|issn=0036-8075|pmid=16728609}}</ref> Во 1991 година, Бариш беше прогласен за Максин и Роналд Линд, професор по физика во Калтех. Во почетокот на 1990-тите, тој го предводеше ГЕМ (гами, електрони, миони), експеримент кој ќе се одвива во [[суперспроводен суперсудирач|суперспроводниот суперсудирач]], кој бил одобрен откако претходниот проект L * предводен од [[Семјуел Тинг]] (и Бериш како претседател на одборот за соработка) — отфрлен од страна на ССК директорот [[Рој Швитерс]].<ref name=science /><ref name="RiordanHoddeson2015">{{Наведена книга|author1=Michael Riordan|author2=Lillian Hoddeson|author3=Adrienne W. Kolb|title=Tunnel Visions: The Rise and Fall of the Superconducting Super Collider|url=https://books.google.com/books?id=2NspCwAAQBAJ&pg=PA157|date=November 20, 2015|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-29479-7|pages=157–}}</ref> Бериш беше портпарол на ГЕМ. Бариш стана главен истражувач на [[Ласерска интероферометриска гравитациско-бранова опсерваторија|Ласерската интероферометриска гравитациско-бранова опсерваторија]] (ЛИГО) во 1994 година, и директор во 1997 година. Тој го предводеше напорот преку одобрување на финансирање од страна на Националниот научен одбор (НСФ) во 1994 година, изградбата и пуштањето во работа на интерферометарот LIGO во Ливингстон, Лос Анџелес и Ханфорд Вашингтон, во 1997 година. Тој ја создава [[научна соработка ЛИГО|научната соработка ЛИГО]], која сега брои повеќе од 1.000 соработници низ светот кои помагаат во научните истражувања Почетните детектори на LIGO достигнаа чувствителност на дизајнот и поставија многу ограничувања на астрофизичките извори. Предлогот на Напредно LIGO бил развиен за време на директорувањето на Бариш, и тој продолжил да има водечка улога во LIGO и Напредно LIGO. [[Прво набљудување на гравитациони бранови|Првото откривање на спојувањето на двете црни дупки со 30 M⊙]] беше изведено на 14 септември 2015 година <ref>[https://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.116.061102#fulltext Observation of Gravitational Waves from a Binary Black Hole Merger], PhysRevLett.116.061102.</ref> Ова претставуваше прво директно набљудување на гравитациските бранови, од нивното предвидување од страна на Ајнштајн во 1916 година и првото набљудување на спојувањето на пар црни дупки. Бериш го дал првото предавање за ова откритие пред научната јавност во ЦЕРН на 11 февруари 2016 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=New results on the Search for Gravitational Waves|url=https://cds.cern.ch/record/2131411|publisher=CERN|accessdate=October 15, 2017}}</ref> истовремено со јавната најава.<ref>{{Наведено списание|url=https://cds.cern.ch/record/2131411|title=New results on the Search for Gravitational Waves|date=February 11, 2016|publisher=|accessdate=October 3, 2017}}</ref> Од 2001 до 2002 година, Бериш служеше како копретседател на [[Високоенергетски советодавен одбор|Високоенергетскиот советодавен одбор]] пододбор кој развил долгорочен план<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Subpanel on Long Range Planning for US HEP|url=http://science.energy.gov/~/media/hep/pdf/files/pdfs/hepap_lrp_web.pdf|publisher=Office of Science}}</ref> за високоенергетска физика во САД. Тој претседавал со Комисијата за честички и полиња и со американскиот соработнички комитет при [[Меѓународен сојуз за чиста и применета физика|Меѓународниот сојуз за чиста и применета физика]] (ИУПАП). Во 2002 година тој го предводеше со одборот за физика и астрономски неутрински објекти и извештајот за процена на изветајот на комитетот, „Неутрина и понатаму“. Од 2005 до 2013 година Бери Бериш стана директор на [[Глобален осмислувачки напор|Глобалниот осмислувачки напор]]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=ILC Global Design Effort|url=http://www.linearcollider.org/GDE|publisher=LinearCollider.org|access-date=2013-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213030522/http://www.linearcollider.org/GDE|archive-date=2013-02-13|url-status=dead}}</ref> за Меѓународниот линиски судирач ([[Меѓународен линиски судирач|МЛС]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Barry Barish to lead International Linear Collider design.|url=http://www.interactions.org/cms/?pid=1018952|publisher=Interactions.org}}</ref> МЛС е проектот од највисок приоритет за иднината на честичната физика ширум светот, со што се очекува да биде содружен со [[Голем хадронски судирач|Големиот хадронски судирач]] при [[ЦЕРН]] за истражување на величините во TeV. Овој амбициозен напор е безрезервно координиран ширум светот, што претставува голем чекор во меѓународната соработка за концепти и замисли за употреба на големоразмерни проекти во физиката. == Почести и награди == Во 2002 година, тој ја добива [[Клопштегова меморијална награда|Клопштеговата меморијална награда]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aapt.org/Programs/awards/klopsteg.cfm|title=Klopsteg Memorial Lecture Award|last=|first=|date=2017|website=|publisher=American Association of Physics Teachers|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=December 14, 2017}}</ref> доделена од страна на Американското друштво на учители-физичари. Бериш е почестен и од страна на [[Болоњски универзитет|Болоњскиот универзитет]] (2006)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=University of Bologna|url=http://www.linearcollider.org/GDE/Director%27s-Corner/2006/12-October-2006---Pomp-and-Circumstance|publisher=ILC Newsline|access-date=2013-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20101015012332/http://www.linearcollider.org/GDE/Director%27s-Corner/2006/12-October-2006---Pomp-and-Circumstance|archive-date=2010-10-15|url-status=dead}}</ref> и [https://web.archive.org/web/20151220201932/http://president.ufl.edu/office/honors-awards/honorary-degree-recipients/ Флоридскиот универзитет] (2007) кои му доделиле почесни докторати. Во 2007 година, тој ги одржал [http://www.physics.umn.edu/events/vanvleck/2007.html ван Флековите предавања]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Van Vleck Lectures|url=http://www.physics.umn.edu/events/vanvleck/2007.html|publisher=University of Minnesota}}</ref> при [[минесотски универзитет|Минесотскиот универзитет]]. Глазговскиот универзитет го почестил Бериш со почесна диплома по наука во 2013 година. Бериш бил почестен и со титулата ''Титан на физиката'' во [http://www.worldsciencefestival.com/2016/08/on-the-shoulders-of-giants/ На рамената на џиновите]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=On the Shoulders of Giants|url=http://www.worldsciencefestival.com/2016/08/on-the-shoulders-of-giants/|publisher=World Science Festival}}</ref> серија во 2016 година при [[Светски научен фестивал|Светскиот научен фестивал]]. Во 2016 година, Бериш ја добива наградата [[награда „Енрико Ферми“|„Енрико Ферми“]] „за неговите основни придонеси за создавањето на соработките ЛИГО и ЛИГО-Вирго и за неговата улога за справување со технолошките и научните аспекти со чие разрешување се овозможило за првпат да се забележат гравитациските бранови“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2016 Enrico Fermi Prize|url=http://www.primapagina.sif.it/article/466/il-premio-fermi-2016-alle-onde-gravitazionali|website=Società Italiana di Fisica}}</ref> Бериш е добитник на наградата за Американска иновативност во категоријата за физика доделена од страна на списанието ''[[Смитсонијан (списание)|Смитсонијан]]'' во 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2016 American Ingenuity Awards|url=http://www.smithsonianmag.com/innovation/2016-smithsonian-american-ingenuity-awards-180961117/|website=Smithsonian Magazine}}</ref> Бериш е награден во 2017 година со медалот [[медал „Хенри Драпер“|„Хенри Драпер“]] од страна на [[Национална академија на науките|Националната академија на науките]] „за неговата визионерска и водечка улога, научно водство и создавањето на новата инструментална замисла за развојот на ЛИГО што е од врвно значење за успешноста на ЛИГО да ги забележи гравитациските бранови создадени од судирните црни дупки, на тој начин потврдувајќи го Ајнштајновото 100 годишно предвидување за постоењето на гравитациските бранови и запошнувањето на новата гранка наречена гравитациско бранова астрономија.“<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2017 Henry Draper Medal|url=http://www.nasonline.org/programs/awards/henry-draper-medal.html|website=National Academy of Sciences}}</ref> Бериш е добитник и на наградата „Џузепе и Вана Кокони“<ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Giuseppe and Vanna Cocconi Prize|url=https://eps-hepp.web.cern.ch/eps-hepp/cocconi-prize-awards.php|publisher=European Physical Society|accessdate=2019-06-13|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307164536/https://eps-hepp.web.cern.ch/eps-hepp/cocconi-prize-awards.php|url-status=dead}}</ref> од страна на [[Европско друштво на физичари|Европското друштво на физичарите]] за неговата „пионерска и водечка улога во опсерваторијата ЛИГО што довело директно до отркивањето на гравитациските бранови, отворајќи нов прозорец кон Универзумот.“ Бериш е добитник на наградата [[Награда „Принцеза на Астурија“|„Принцеза на Астурија“]] во 2017 година за неговата работа за откривање на гравитациските бранови (заедно со [[Кип Торн]] и [[Рајнер Вајс]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2017-rainer-weiss-kip-s-thorne-and-barry-c-barish-and-ligo-scientific-collaboration.html?especifica=0&idCategoria=0&anio=2017&especifica=0|title=The Princess of Asturias Foundation|first=Developed with webControl CMS by Intermark|last=Tecnologías|website=www.fpa.es|accessdate=October 3, 2017|archive-date=2017-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902232517/http://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2017-rainer-weiss-kip-s-thorne-and-barry-c-barish-and-ligo-scientific-collaboration.html?especifica=0&idCategoria=0&anio=2017&especifica=0|url-status=dead}}</ref> Бериш е добитник на наградата за наука „Фудан-Жонгжи“ во 2017 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fdias.fudan.edu.cn/en/2017/07/23/2017-fudan-zhongzhi-science-award-announcement/|title=2017 Fudan-Zhongzhi Science Award Announcement|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902230408/http://www.fdias.fudan.edu.cn/en/2017/07/23/2017-fudan-zhongzhi-science-award-announcement/|archive-date=September 2, 2017|url-status=dead|access-date=December 14, 2017}}</ref> за неговата „водечка улога во изградбата и почетната работа на ЛИГО, создавањето на меѓународната научна соработка ЛИГО, и успешното претворање на ЛИГО од мал научен експеримент изведуван од неколку истражувачки групи во голема научно достигнување кое вклучувало повеќе поголеми соработки и големи инфраструктури, што заедно довело до забележување на гравитациските бранови“ (заедно со [[Кип Торн]] и [[Рајнер Вајс]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fdsif.fudan.edu.cn/en/?cat=3|title=Fudan-Zhongzhi Science Award|publisher=|accessdate=October 3, 2017|archive-date=2017-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902225216/http://fdsif.fudan.edu.cn/en/?cat=3|url-status=dead}}</ref> Во 2017 година, ја добива [[Нобелова награда за физика|Нобеловата награда за физика]] (заедно со [[Рајнер Вајс]] и [[Кип Торн]]) „за одлучни придонеси за детекторот ЛИГО и набљудувањето на гравитациските бранови“.<ref name=nobel /> Во 2018 година, Бериш бил почестен како Алумнус на годината од страна на [[Калифорниски универзитет|Калифорнискиот универзитет]] во Беркли.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Alumnus of the Year proves Einstein was right|url=https://awards.berkeley.edu/achievement-awards|publisher=UC Berkeley}}</ref> Во 2018 година, стекнува почесен докторат од [[Јужен методистички универзитет|Јужниот методистички универзитет]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Barry C. Barish, Nobel Prize-Winning Physicist, to Receive Honorary Doctorate From SMU During 103rd Commencement, May 19|url=https://www.smu.edu/News/2018/nobel-prize-winning-physicist-barry-barish-to-receive-honorary-doctorate-from-smu|publisher=Southern Methodist University}}</ref> Во 2018 година, тој е прогласен за почесен доктор на науки од страна на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]] Св. Климент Охридски <ref>{{Наведена мрежна страница|title=Prof. Barry Barish was awarded the Honorary Title "Doctor Honoris Causa" at Sofia University, Dec 12|url=https://www.uni-sofia.bg/index.php/novini/novini_i_s_bitiya/prof_bari_barish_be_udostoen_s_pochetnoto_zvanie_doktor_honoris_kauza_na_sofijskiya_universitet|publisher=Sofia University|accessdate=2019-06-13|archive-date=2019-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818060736/https://www.uni-sofia.bg/index.php/novini/novini_i_s_bitiya/prof_bari_barish_be_udostoen_s_pochetnoto_zvanie_doktor_honoris_kauza_na_sofijskiya_universitet|url-status=dead}}</ref> Бериш е зибран за член на следнива организации: * [[Американска академија на уметностите и науките|Американската академија на науките и уметностите]] (ААНУ) * [[Национална академија на науките|Националната академија на науките]] (НАН) * [[Националниот научен одбор]] (ННО) * [[Американско друштво на физичари|Американското друштво на физичари]] (АДФ) (претседател 2011)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Members Elect Barry Barish as Next APS Vice-President|url=https://www.aps.org/publications/apsnews/200810/barish.cfm|website=American Physical Society|accessdate=October 29, 2017}}</ref> * [[Американско здружение за унапредување на науката|Американското здружение за унапредување на науката]] (АЗУН) == Семејство == Бери Бериш е оженет со Самоа Бериш. Тие имаат две деца, Стефани Бериш и Кенет Бериш, професор и раководител за физика и астрономија при [[Калифорниски универзитет|Калифорнискиот универзитет]], во Риверсдејл<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ucrtoday.ucr.edu/49102|title=UCR Professor’s Father Wins Nobel Prize in Physics |publisher=UC Riverside|accessdate=October 5, 2017}}</ref> и три внучиња, Мило Бериш Чемберлин, Теа Чемберлин и Ариел Бериш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phenix.bnl.gov/WWW/lists/phenix-news-l/msg01328.html|title=We welcome another new PHENIXian: Ariel Dizon Barish|publisher=Brookhaven National Laboratory|accessdate=November 18, 2017|archive-date=2017-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170503152114/http://www.phenix.bnl.gov/WWW/lists/phenix-news-l/msg01328.html|url-status=dead}}</ref> == Препораки == {{reflist|30em}} == Дополнителна литература == * {{Наведено списание|last=Hesla|first=Lea|title=Q&A with Nobel laureate Barry Barish|url=https://www.symmetrymagazine.org/article/qa-with-nobel-laureate-barry-barish|website=Symmetry Magazine}} * {{Наведено списание|title=Will Nobel Prize overlook master builder of gravitational wave detectors?|last=Cho|first=A.|journal=Science|date=September 26, 2016|doi=10.1126/science.aah7350}} * {{Наведено списание|title=A Quiet Leader Unites Researchers in Drive for the Next Big Machine|url=https://archive.org/details/sim_science_2006-05-26_312_5777/page/1128|last=Cho|first=A.|journal=Science|volume=312|issue=5777|pages=1128–1129|date=May 26, 2006|doi=10.1126/science.312.5777.1128|pmid=16728609}} == Надворешни врски == * [http://www.kva.se/en/Events-List/2017/the-long-odyssey-from-einstein-to-gravitational-waves/ Barry Barish: The Long Odyssey from Einstein to Gravitational Waves -- Popular Science Lecture, The Royal Swedish Academy of Sciences ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201031215533/http://www.kva.se/en/Events-List/2017/the-long-odyssey-from-einstein-to-gravitational-waves/ |date=2020-10-31 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=WQ6E7IN-1Qw Barry Barish: From Einstein to Gravitational Waves and Beyond--2016 Tencent WE Summit] * [https://www.youtube.com/watch?v=BNlK_nSJDyc Einstein, Black Holes and Cosmic Chirps - A Lecture by Barry Barish, Fermilab] * [https://www.youtube.com/watch?v=ReUaTI5gI80 Barry Barish: On the Shoulders of Giants, World Science Festival] * [https://www.youtube.com/watch?v=gdLLNS_0PV0 Episode 10 Barry Barish discusses gravitational waves, LIGO, and the scientists who made it happen, TheIHMC] {{Нобелова награда за физика}} {{Нобеловци 2017}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Бери, Бериш}} [[Категорија:Физичари од 21 век]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Еврејски физичари]] [[Категорија:Членови на Американското физичко друштво]] [[Категорија:Гравитацискобранова астрономија]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Честични физичари]] [[Категорија:Релативисти]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика]] [[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Еврејски нобеловци]] [[Категорија:Странски членови на Руската академија на науките]] [[Категорија:Живи луѓе]] fuj6nqisf52vvu8b4l60qgejxsn0lvf Работите на господинот Јулиј Цезар 0 1225004 5622461 5596471 2026-09-01T11:46:18Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] 5418848 wikitext text/x-wiki '''Работите на господинот Јулиј Цезар''' ([[германски]]: ''Die Geschäfte des Herrn Julius Caesar'') - [[роман]] на германскиот писател [[Бертолт Брехт]]. ==Содржина== Романот се состои од четири дела:<ref>Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987.</ref> * ''Прва книга - Кариерата на угледниот млад човек'': Дваесет години по [[смрт]]та на [[Гај Јулиј Цезар]], еден млад историчар го посетува стариот [[банка]]р Мумлиј Спицер, со цел да му ги откупи записите на [[роб]]от Рар, личниот секретар на Цезар. Врз основа на записите, историчарот планира да ја напише [[биографија]]та на Цезар. Спицер, кој бил долгогодишен познаник на Цезар, му раскажува на историчарот за почетокот на кариерата на Цезар при што не се искажува пофално за него. Така, Спицер раскажува дека Цезар постојано се задолжувал, а дека една легенда за младоста на Цезар е далеку од [[вистина]]та. Токму поради големите долгови, Цезар влегол во [[политика]]та и во државната служба. По неколку дена поминати во разговор со историчарот, Спицер му ги предава записите на робот Рар.<ref>Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987, стр. 5-37.</ref> * ''Втора книга - Нашиот господин Ц.'': ::* ''Записите на Рар 1'': Во своите записи, напишани во форма на дневник, секретарот на Цезар, робот Рар ги опишува секојдневните активности на Цезар, своите лични настани, како и економските и политичките прилики во [[Римско Царство|Рим]]во втората половина на 91 година. Откако [[Помпеј |Помпеј]] ја освоил [[Азија]], во Рим имало наплив на [[роб]]ови, а тоа довело до намалување на [[Плата|платите]] на работниците и пораст на [[невработеност]]а. Истовремено, започнала борба меѓу римските финансиски кругови и [[Сенат|Сенатот]] за контрола на [[трговија]]та со [[Азија]], а Рим бил соочен со одлив на [[капитал]]от. Во народот владеело големо незадоволство од власта, од [[корупција]]та на Сенатот и од нееднаквоста и тогаш, Цезар се ангажирал во [[конзул]]ските избори. Пред изборите, тој постојано правел политички сплетки, соработувајќи истовремено со партијата на Сенатот и со групата околу Катилина. Истовремено, тој се впуштил во шпекулации со земјиштето, а покрај тоа ја изневерувал својата жена со сопругата на големиот војсководач Помпеј. Непосредно пред изборите, примил поткуп од [[Катон Постариот|Катон]] и ги изиграл гласачите од демократската партија, така што победила партијата на [[Сенат на Стариот Рим|Сенатот]]. Тоа предизвикало големо незадоволство од превртливото однесување на Цезар. Набргу, по изборите, во Рим започнале немири при што толпата влегла во домот на Цезар и го истепала. По изборите, во Рим се зголемила тензијата, предизвикана од војската на Катилина и од вооружените демократски клубови. Сепак, обидот за преврат пропаднал, по што Сенатот спроведол масовни апсења. Политичката нестабилност предизвикала [[финансиска криза]] и Цезар претрпел голема загуба од шпекулациите со земјиштето, така што неговите долгови се зголемиле уште повеќе. За да излезе од непријатната состојба, користејќи ги своите политички сплетки, тој издејствувал да биде избран за градски [[суд]]ија ([[претор]]).<ref>Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987, стр. 39-124.</ref> * ''Трета книга - Класично управување со провинција'': ::* ''Записите на Рар 2'': Вториот дел од Раровите записи ги опишуваат настаните од втората половина на 92 година. Веднаш по стапувањето на судиската должност, Цезар ја запрел истрагата за заверата на Каталина во која бил замешан и тој. Во меѓувреме, војската на Катилина била целосно поразена, а Цезар ја добил на управување Шпанија. Потоа, Спицер му раскажува на историчарот: По поразот на Катилина, моќта на Цезар се зголемила, зашто демократската партија речиси се распаднала, овозможувајќи му да исплива на површината. Кога Помпеј се вратил во Рим, Цезар веќе се подготвувал да замине во [[Шпанија]], но бил притиснат од доверителите кои настојувале да ги наплатат побарувањата од него. Тогаш, Цезар бил во безизлезна положба, но Спицер застанал на неговата страна, овозможувајќи му на Цезар да го уцени Крас, кој бил принуден да гарантира за неговите долгови. Неговото владеење со Шпанија било одбележано со војување против планинските племиња, со соработка со шпанските [[Трговија|трговци]] и со потпирање врз римските [[Банка|банки]]. Сето тоа му овозможило да постигне голем успех во Шпанија и да оствари голема заработка.<ref>Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987, стр. 125-155.</ref> * ''Четврта книга - Троглавата ламја'': ::* ''Записите на Рар 3'': Третиот дел од Раровите записи се однесуваат на настаните од 94 година: За постигнатите успеси во Шпанија, Сенатот му одобрил на Цезар да се врати триумфално во Рим. По враќањето во Рим, Цезар се кандидирал за конзул. За време на предизборниот период, тој повторно правел сплетки со политичките партии, но истовремено се однесувал неодговорно. Сепак, поради сплет на разни околности, тој останал единствен демократски кандидат за конзул.<ref>Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987, стр. 157-182.</ref> ==Осврт кон романот== Брехт го пишувал романот во текот на 1938 и 1939 година, за време на неговиот егзил во [[Данска]], но истовремено работел на многу други дела, поради што романот останал недовршен. Идејата за овој роман првпат се споменува во неговиот „Работен дневник“ во септември 1937 година, кога во [[Париз]], Брехт разговарал со германскиот [[режисер]] [[Ервин Пискатор]] за можноста да се напише драмски текст за [[Цезар]]. Поттикнат од Пискатор, Брехт ја прифатил идејата и побарал од својата жена во [[Виена]] да ја купи книгата на Момзен „Римска историја“. Подоцна, додека живеел во Данска, Брехт разговарал со [[Марксизам|марксистичкиот]] [[философ]] [[Карл Корш]] за [[Хегел]]овата „[[Историја на философијата (Хегел)|Историја на философијата]]“ која сериозно ја проучувал, заедно со „[[Естетика (Хегел)|Естетиката]]“. По заминувањето на Корш во [[САД]], Брехт го исветил дека работата на драмскиот тескт напредувала тешко. Сепак, на 1 февруари 1938 година, Брехтовата соработничка Маргарета Штефтин му напишала писмо на философот [[Валтер Бенјамин]], известувајќи го дека, наместо драмскиот текст, Брехт веќе почнал да работи на мал роман за Цезар.<ref>Slobodan Glumac, „Brehtov Cezar“ во: Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987, стр. 183-184.</ref> Во работата на романот за Цезар, Брехт се потпирал врз ставовите на философите Корш и Бенјамин за толкувањето на [[историја]]та. Брехт го прифатил сфаќањето на Корш дека „секоја историска епизода претставува автономен организам кој треба да се сфаќа во особени категории“ за што сведочи подоцнежната Брехтова 36. теза од „[[Мал органон за театарот|Малиот органон за театарот]]“ во која тој вели дека општествените структури од минатото не треба да се претставуваат како нешто вечно, туку да се има предвид нивната различност и нивната минливост. Поради тоа, како што пишува италијанскиот проучувач на делото на Брехт, [[Франко Буоно]], романот треба да се чита внимателно и не треба премногу лесно да го споредуваме со општествените конфликти на нашето време. Напротив, според Буоно, Брехт „ги бара специфичностите на римскиот свет и го опишува од исто толку специфична класна гледна точка. Притоа, Брехт го набљудува Цезар од повеќе различни ракурси, но никогаш од гледна точка на археолозите или објективните историчари. Во романот, Цезар го оценуваат [[банка]]рите Кулон, Пулхер и Опиј, [[поет]]от Васциј Алдер, отпуштените римски легионери и двајцата главни сведоци – судскиот извршител Мумлиј Спицер и Цезаровиот секретар, [[роб]]от Рар. На тој начин, Цезар е осветлен од сите страни, но најмалку како државник и војсководач. Наместо Цезаровите јунаштва и стратегиски замисли, во романот се прикажани неговите шпекулации со земјиштето, политичките сплетки, односите со љубовниците, искористувањето на пријателите итн. Така се прикажува еден поинаков Цезар, демитологизиран и демистификуван, како пример за сите идни [[Диктаторство|диктатори]]. Со тоа, наместо апологетска [[биографија]], романот претставува [[Иронија (стилистика)|иронична]] скица на Цезар на патот кон диктатурата. Прикажувајќи го Цезар како човек задлабочен во своите лични интереси, Брехт намерно сакал да даде поинаква слика на епохата на Цезар, која се разликува од историските читанки. Таквиот резултат, Брехт го постигнал со точна примена на стилските средства: според него, записите на робот Рар се одликуваат со „лош стил, неелегантност... и непластичност“, додека деловите во кои се појавува Спицер „дозволуваат подобри рефлексии, а сатиричниот елемент во нив е понепосреден“.<ref>Slobodan Glumac, „Brehtov Cezar“ во: Bertolt Breht, ''Poslovi gospodina Julija Cezara''. Beograd: Rad, 1987, стр. 185-186.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Бертолт Брехт]] [[Категорија:Германски романи]] 6bm68d7df8w0m61hb5hm89gepa1gg1o Бајо Пивљанин 0 1227745 5622424 5615502 2026-09-01T09:45:18Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-45985-66|~2026-45985-66]]) и ја поврати преработката 5033539 на Bjankuloski06 5622424 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bajo Pivljanin ubija Turčina.jpg|мини|десно|''Бајо Пивљанин убива Турчин'' (1878), од српскиот сликар [[Аксентије Мародиќ]] (1838–1909)]] '''Бајо Пивљанин''' - [[Ајдутство|ајдутски]] старешина (арамбаша) од крајот на [[XVII век]]. Неговото вистинско име е Бајо Николиќ, сердар во [[Бока Которска]] во служба на [[Венецијанска Република|венецијанската]] власт. Погинал во 1685 година во познатата битка против Сулејман-[[ага]] која се одиграла на Вртијељци, во близината на [[Цетиње]].<ref>''Хајдуци''. Београд: Народна књига, 1965, стр. 152.</ref> За Бајо Пивљанин е испеана втората најбројна група ајдучки песни во српското народно творештво,<ref>„Песме о хајдуцима“, во: ''Хајдуци''. Београд: Народна књига, 1965, стр. 145.</ref> а попознати песни посветени на него се: „[[Зошто Бајо замина во ајдуци]]“, „[[Бајо Пивљанин и бегот Љубовиќ]]“ итн. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ајдуци]] [[Категорија:Критска војна (1645–1669)]] [[Категорија:Починати во 1685 година]] q51qzoqy2yjofuvuhq5lmf6xe6g7l4t 5622425 5622424 2026-09-01T09:45:29Z Gurther 105215 5622425 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bajo Pivljanin ubija Turčina.jpg|мини|десно|''Бајо Пивљанин убива Турчин'' (1878), од српскиот сликар [[Аксентије Мародиќ]] (1838–1909)]] '''Бајо Пивљанин''' — [[Ајдутство|ајдутски]] старешина (арамбаша) од крајот на [[XVII век]]. Неговото вистинско име е Бајо Николиќ, сердар во [[Бока Которска]] во служба на [[Венецијанска Република|венецијанската]] власт. Погинал во 1685 година во познатата битка против Сулејман-[[ага]] која се одиграла на Вртијељци, во близината на [[Цетиње]].<ref>''Хајдуци''. Београд: Народна књига, 1965, стр. 152.</ref> За Бајо Пивљанин е испеана втората најбројна група ајдучки песни во српското народно творештво,<ref>„Песме о хајдуцима“, во: ''Хајдуци''. Београд: Народна књига, 1965, стр. 145.</ref> а попознати песни посветени на него се: „[[Зошто Бајо замина во ајдуци]]“, „[[Бајо Пивљанин и бегот Љубовиќ]]“ итн. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ајдуци]] [[Категорија:Критска војна (1645–1669)]] [[Категорија:Починати во 1685 година]] epxnyxnr1fs5fyfvfrfx1ho135szlpp Деведесет и второ доделување на наградите Оскар 0 1236150 5622282 5131791 2026-08-31T17:00:56Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622282 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dolby Theatre v2.jpg|мини|Театарот Долби, местото каде што ќе се одржат наградите Оскар во 2020 година]] '''92-та церемонија''' на доделувањето на [[Оскари|Академските Награди]], претставена од [[Академија за филмски уметности и науки|Академијата за филмски уметности и науки]] (АМПАС), ги почестила најдобрите филмови од 2019 година и било одржано во театарот Долби во [[Холивуд]], [[Лос Анџелес]], [[Калифорнија]].<ref name="announcement">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oscars.org/news/academy-determines-new-oscars-category-merits-further-study|title=Key Dates for the 92nd Oscars Announced|date=5 септември 2018|publisher=[[Академија за филмски уметности и науки]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114100723/https://oscars.org/news/academy-determines-new-oscars-category-merits-further-study|archive-date=14 јануари 2019|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> По повеќе од една деценија од одржувањето на церемонијата за доделување на Академските Награди, барем кон крајот на февруари, 92-те Академските Награди биле одржани порано – на 9 февруари 2020 година.<ref name="Vox">{{Наведени вести|url=https://www.vox.com/culture/2018/8/8/17664416/oscar-changes-popular-film-telecast-runtime|title=The Oscars are adding a category for "popular films"|last=Wilkinson|first=Alissa|date=8 август 2018|access-date=24 јануари 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716064823/https://www.vox.com/culture/2018/8/8/17664416/oscar-changes-popular-film-telecast-runtime|archive-date=16 јули 2019|publisher=Vox|quote=Beginning in 2020, the Oscars will be held about two weeks earlier than usual. The 2019 ceremony is still scheduled for February 24; the 2020 ceremony will be held on February 9}}</ref> За време на церемонијата, АМПАС ги доделил [[Филмска награда на академијата на САД|Академските Награди]] (најчесто наречени Оскари) во 24 категории. Церемонијата била телевизирана во [[САД|Соединетите држави]] од страна на [[American Broadcasting Company (ABC)|АБЦ]], во продукција на Линет Хауел Тејлор и Стефани Ален, а во режија на Глен Вајс.<ref name="producers">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/11/oscar-producers-lynette-howell-taylor-stephanie-allain-2020-academy-awards-1202787661/|title=Oscars: Lynette Howell-Taylor & Stephanie Allain To Produce 92nd Academy Awards|last=Педерсен|first=Ерик|date=15 ноември 2019|publisher=Deadline Hollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115232318/https://deadline.com/2019/11/oscar-producers-lynette-howell-taylor-stephanie-allain-2020-academy-awards-1202787661/|archive-date=15 ноември 2019|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> Наведувајќи го успехот во форматот на 91-та презентација во 2019 година, АБЦ објавила дека церемонијата повторно ќе биде спроведена без домаќин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/01/the-oscar-telecast-2020-no-ho-abcst-second-straight-year-tca-1202824503/|title=The Oscar Telecast Won't Have Traditional Host For Second Straight Year – TCA|last=Андреева|first=Нели|date=8 јануари 2020 |work=Deadline|language=англиски|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111064025/https://deadline.com/2020/01/the-oscar-telecast-2020-no-ho-abcst-second-straight-year-tca-1202824503/|archive-date=11 јануари 2020|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> Во поврзаните настани, Академијата ја одржала својата 11-та Годишна церемонија за доделување на наградите на гувернери во Големата сала на Холивуд и Хајленд центарот на 27 октомври 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oscars.org/news/academy-honor-geena-davis-david-lynch-wes-studi-and-lina-wertmuller-2019-governors-awards|title=THE ACADEMY TO HONOR GEENA DAVIS, DAVID LYNCH, WES STUDI AND LINA WERTMÜLLER AT 2019 GOVERNORS AWARDS|date=3 јуни 2019|work=Oscars.org {{!}} Академија за филмски уметности и науки|language=en|archive-url=https://archive.today/20191028090110/https://www.oscars.org/news/academy-honor-geena-davis-david-lynch-wes-studi-and-lina-wertmuller-2019-governors-awards|archive-date=28 октомври 2019|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> Јужнокорејскиот филм ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' ја предводел церемонијата со четири награди, вклучувајќи [[Оскар за најдобар филм|најдобар филм]], станувајќи првиот филм кој не е на англиски јазик..<ref>{{наведени вести |title=South Korea's 'Parasite' beats Hollywood greats to make Oscar history |url=https://www.reuters.com/article/us-awards-oscars/south-koreas-parasite-beats-hollywood-greats-to-make-oscar-history-idUSKBN2030TC |accessdate=11 февруари 2020 |agency=Reuters |date=10 февруари 2020 |language=англиски}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-bong-joon-hos-parasite-wins-south-koreas-first-oscar-1277161 | title = Oscars: Bong Joon Ho's 'Parasite' Makes History Winning South Korea's First Oscars | first= Патрик | last = Брзески | date = 9 февруари 2020 | accessdate = 11 февруари 2020 | work = The Hollywood Reporter }}</ref> Британскиот воен филм ''[[1917 (филм од 2019)|1917]]'' освоил три награди, додека ''[[Форд против Ферари]]'', ''[[Џокер (филм од 2019)|Џокер]]'', и ''[[Си беше еднаш во Холивуд]]'' освоиле по две награди.<ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/film/live/2020/feb/09/oscars-2020-live-latest-red-carpet-ceremony-winners-aftermath|title = Oscars 2020: Bong Joon-ho wins multiple awards for Parasite – as it happened|date=10 февруари 2020|work=Guardian|accessdate=11 февруари 2020}}</ref> == Распоред == Управниот одбор на Академијата гласал во 2018 година да ја пренесе церемонијата од крајот на февруари 2019 година до почетокот на февруари.<ref name="announcement"/><ref name="Vox"/> {| class="wikitable" ! Датум <ref name="announcement"/> ! Настан |- | Понеделник, 27 јануари 2020 година | Номинираниот ручек |- | Четврток, 30 јануари 2020 година | Започнува конечното гласање |- | Вторник, 4 февруари 2020 година | Конечните анкети се затвораат |- | Недела, 9 февруари 2020 година | 92-та презентација на Академските Награди |} == Победници и номинирани == Номинираните за 92-те Академските Награди биле објавени на 13 јануари 2020 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/01/oscar-nominations-2020-list|title=Oscar Nominations 2020-Vanity Fair|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113162531/https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/01/oscar-nominations-2020-list|archive-date=13 јануари 2020|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> во 5:18 часот наутро ([[UTC−7|Тихоокеанско летно време]]), (13:18 [[Координирано универзално време|КУВ]]), во театарот на Академијата „Самјуел Голдвин“ во Беверли Хилс, од глумците Џон Чо и Иса Рае.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://oscar.go.com/news/nominations/when-are-oscar-nominations-2020-announced|title=Oscar Nominations 2020 Announcement Date & Time|publisher=Oscars|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112130810/https://oscar.go.com/news/nominations/when-are-oscar-nominations-2020-announced|archive-date=12 јануари 2020|accessdate=24 јануари 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/film/2020/jan/13/oscar-nominations-full-list-for-2020|title=The full list of 2020 Oscar nominations|date=14 January 2020|work=Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114060413/https://www.theguardian.com/film/2020/jan/13/oscar-nominations-full-list-for-2020|archive-date=14 јануари 2020|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> Победниците се наведени прво, напишани во '''здебелен текст'''.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = https://www.hollywoodreporter.com/lists/oscar-winners-2020-updating-live-full-list-1275973/item/motion-picture-1275975 | title =Oscars: The Complete Winners List | date = 9 февруари 2020 | accessdate = 11 февруари 2020 | work = The Hollywood Reporter }}</ref> {| class="wikitable" | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]] * '''''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' – Квак Син-ае и Бонг Џун-хо''' ** ''Форд против Ферари'' – Петер Чернин, Џено Топинг, и Џејмс Манголд ** ''Ирецот'' – [[Мартин Скорсезе]], [[Роберт Де Ниро]], Џејн Розентал, и Ема Тилингер Коскоф ** ''Џоџо Рабит'' – Карту Нил, Таика Ваитити, и Челси Винстенли ** ''Џокер'' – Тод Филипс, [[Бредли Купер]], и Ема Тилингер Коскоф ** ''Мали жени'' – Ејми Паскал ** ''Приказна за брак'' – Ноа Баумбах and [[Дејвид Хејмен]] ** ''1917'' – Сем Мендес, Пипа Харис, Џејн-Ен Тенгрен, и Калум Мекдугал ** ''Си беше еднаш во Холивуд'' – [[Дејвид Хејмен]], Шенон Мекинтош, и [[Квентин Тарантино]] | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]] * '''Бонг Џун-хо – ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]''''' ** [[Мартин Скорсезе]] – ''Ирецот'' ** Тод Филипс – ''Џокер'' ** Сем Мендес – ''1917'' ** [[Квентин Тарантино]] – ''Си беше еднаш во Холивуд'' |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар глумец|Најдобар глумец]] * '''[[Хоакин Финикс]] – ''Џокер'' како Артур Флек / Џокер''' ** [[Антонио Бандерас]] – ''Болка и слава'' како Салвадор Маљо ** [[Леонардо ди Каприо]] – ''Си беше еднаш во Холивуд'' како Рик Далтон ** Адам Драјвер – ''Приказна за брак'' како Чарли Барбер ** Џонатан Прајс – ''Двајцата Папи'' како [[Папа Франциск|Кардиналот Хорхе Марио Бергољо]] | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобра глумица|Најдобра глумица]] * '''[[Рене Зелвегер]] – ''Џуди'' како [[Џуди Гарланд]]''' ** Синтија Ериво – ''Хериет'' како [[Хериет Табман]] ** [[Скарлет Јохансон]] – ''Приказна за брак'' како Никол Барбер ** [[Сирша Ронан]] – ''Мали жени'' како Џозефин "Џо" Марч ** [[Шарлиз Терон]] – ''Бомбастични'' како Мегин Кели |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар глумец во споредна улога|Најдобар глумец во споредна улога]] * '''[[Бред Пит]] – ''Си беше еднаш во Холивуд'' како Клиф Бут''' ** [[Том Хенкс]] – ''Убав ден во маалото'' како Фред Роџерс ** [[Ентони Хопкинс]] – ''Двајцата Папи'' како [[Папа Бенедикт XVI|Папата Бенедикт XVI]] ** [[Ал Пачино]] – ''Ирецот'' како Џими Хофа ** Џо Пеши – ''Ирецот'' како Расел Бафалино | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобра глумица во споредна улога|Најдобра глумица во споредна улога]] * '''Лора Дерн – ''Приказна за брак'' како Нора Фаншо''' ** Кејти Бејтс – ''Ричард Џуел'' како Барбара "Боби" Џуел ** [[Скарлет Јохансон]] – ''Џоџо Рабит'' како Рози Бецлер ** Флоренс Пју – ''Мали жени'' како Ејми Марч ** [[Марго Роби]] – ''Бомбастични'' како Кејла Посписил |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобро оригинално сценарио|Најдобро оригинално сценарио]] * '''''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' – Бонг Џун-хо и Хан Џин-вон''' ** ''Без ножеви'' – Рајан Џонсон ** ''Приказна за брак'' – Ноа Баумбах ** ''1917'' – Сем Мендес и Кристи Вилсон-Кернс ** ''Си беше еднаш во Холивуд'' – [[Квентин Тарантино]] | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобро прилагодено сценарио|Најдобро прилагодено сценарио]] * '''''Џоџо Рабит'' – Таика Ваитити засновано на романот ''Затворени скии'' од Кристин Луненс''' ** ''Ирецот'' – Стивен Заилијан засновано на книгата ''Слушнав дека боиш куќи'' од Чарлс Брандт ** ''Џокер'' – Тод Филипс и Скот Силвер засновано на ликовите создадени од Бил Фингер, Боб Кејн, и Џери Робинсон ** ''Мали жени'' – Грета Гервиг засновано на романот од Луиса Меј Алкот ** ''Двајцата Папи'' – Ентони Мекартен засновано на романот ''Папата'' |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар анимиран филм|Најдобар анимиран филм]] * '''''[[Приказна за играчките 4]]'' – Џош Кули, Џонас Ривера, и Марк Нилсен''' ** ''Како да го извежбаш твојот змеј: Скриениот свет'' – Дин Деблоа, Бони Арнолд, и Бред Луис ** ''Го изгубив моето тело'' – Жереми Клапин и Марк ду Понтавис ** ''Клаус'' – Серхио Паблос, Џинко Готох, и Мариса Роман ** ''Алката што недостасува'' – Крис Батлер, Ариан Сатнер, и Тревис Најт | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар меѓународен филм|Најдобар меѓународен филм]] * '''''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' ([[Јужна Кореја]]) на [[Корејски јазик|корејски]] – Режиран од Бонг Џун-хо''' ** ''Корпус Кристи'' ([[Полска]]) на [[Полски јазик|полски]] – Режиран од Јан Комаса ** ''[[Медена земја]]'' ([[Список на македонски филмови понудени за номинација за Оскар|Македонија]]) на [[Турски јазик|турски]] and [[Македонски јазик|македонски]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.idfa.nl/en/film/1691a01a-a8ad-4544-bb70-2f2eed700eab/honeyland|title=Honeyland|publisher=International Documentary Film Festival Amsterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113200514/https://www.idfa.nl/en/film/1691a01a-a8ad-4544-bb70-2f2eed700eab/honeyland|archive-date=13 јануари 2020|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> – Режиран од [[Тамара Котевска]] и [[Љубомир Стефанов]] ** ''Клетници'' ([[Франција]]) на [[Француски јазик|француски]] – Режиран од Лаџ Ли ** ''Болка и слава'' ([[Шпанија]]) на [[Шпански јазик|шпански]] – Режиран од [[Педро Алмодовар]] |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар документарен филм|Најдобар документарен филм]] * '''''Американска фабрика'' – Стивен Богнар, Џулија Рајхарт и Џеф Рајхарт''' ** ''Пештерата'' – Ферас Фајад, Кирстин Барфод, и Сигрид Диекјер ** ''Работ на демократијата'' –Петра Коста, Џоана Натасегара, Шејн Борис, и Тиаго Раван ** ''За Сама'' – Ваад Ал-Катеаб и Едвард Ватс ** ''[[Медена земја]]'' – [[Љубомир Стефанов]], [[Тамара Котевска]], и [[Атанас Георгиев]] | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар краткотраен документарен филм|Најдобар краткотраен документарен филм]] * '''''Учејќи да вози скејтборд во воена зона (Ако си девојка)'' – Керол Дисингер и Елена Андрејчева''' ** ''Во отсуство'' – Ји Сеунг-Џун и Гери Бјунг-Сеок Кам ** ''Животот ме обзема'' – Џон Хаптас и Кристин Самјуелсон ** ''Супермен од Сент Луис'' – Смрити Мундра и Сами Кан ** ''Оди трчај Ча-Ча'' – Лора Никс и Колет Сендстедт |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар краткотраен филм во живо|Најдобар краткотраен филм во живо]] * '''''Прозорецот на соседот'' – Маршал Кари''' ** ''Братство'' – Меријам Џубер и Марија Гресија Турџен ** ''Нефта фудбалски клуб'' – Ив Пиа и Дамиен Мегерби ** ''сарија'' – Брајан Бакли и Мет Лефебвр ** ''Сестра'' – Делфин Жирар | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар краткотраен анимиран филм|Најдобар краткотраен анимиран филм]] * '''''Љубов за коса'' – Метју А. Чери и Карен Руперт Толивер''' ** ''Ќерка'' – Дарија Кашчеева ** ''Китбул'' – Росана Саливан и Кетрин Хендриксон ** ''Незаборавно'' – Бруно Коле и Жан-Франсоа Л Кор ** ''Сестра'' – Сиги Сонг |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобра музика|Најдобра музика]] * '''''Џокер'' – Хилдур Гуонадотир''' ** ''Мали жени'' – Александр Деспла ** ''Приказна за брак'' – Ренди Њуман ** ''1917'' – Томас Њуман ** ''Војна на ѕвездите: Подемот на Скајвокер'' – [[Џон Вилијамс]] | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобра оригинална песна|Најдобра оригинална песна]] * '''"(Јас ќе) Сакај ме повторно" од ''Ракетен човек'' – Музика од [[Елтон Џон]]; Текст од Берни Топин''' ** "Јас не можам да ти дозволам да се отфрлиш" од ''[[Приказна за играчките 4]]'' – Музика и текст од Ренди Њуман ** "Стојам со тебе" од ''Пробивање'' – Музика и текст од Дајен Ворен ** "Во непознатото" од ''Замрзната II'' – Музика и текст од Кристен Андерсон-Лопес и Робер Лопес ** "Стани" од ''Хериет'' – Музика и текст од Џошуа Брајан Кембел и Синтија Ериво |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобро аудио уредување|Најдобро аудио уредување]] * '''''Форд против Ферари'' – Доналд Силвестер''' ** ''Џокер'' – Алан Робер Мареј ** ''1917'' – Оливер Тарнли и Ракел Тејт ** ''Си беше еднаш во Холивуд'' – Вили Стејтмен ** ''Војна на ѕвездите: Подемот на Скајвокер'' – Метју Вуд и Дејвид Акорд | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар звук|Најдобар звук]] * '''''1917'' – Марк Тејлор и Сјуарт Вилсон''' ** ''Ад астра'' – Гери Ридстром, Том Џонсон и Марк Јулано ** ''Форд против Ферари'' – Пол Мејси, Дејвид Џанмарко, и Стивен А. Мороу ** ''Џокер'' – Том Озанич, Дин Зупанчиќ и Тод Мејтланд ** ''Си беше еднаш во Холивуд'' – Мајкл Минклер, Кристијан П. Минклер, и Марк Јулано |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар продукциски дизајн|Најдобар продукциски дизајн]] * '''''Си беше еднаш во Холивуд'' – Продукциски дизајн: Барбара Линг; Украсување на сет: Ненси Хеј''' ** ''Ирецот'' – Продукциски дизајн: Боб Шо; Украсување на сет: Реџина Грејвс ** ''Џоџо Рабит'' – Продукциски дизајн: Ра Винсент; Украсување на сет: Нора Сопкова ** ''1917'' – Продукциски дизајн: Денис Гаснер; Украсување на сет: Ли Сандалес ** ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' – Продукциски дизајн: Ли Ха-џун; Украсување на сет: Чо Вон-ву | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобра кинематографија|Најдобра кинематографија]] * '''''1917'' – Роџер Дикинс''' ** ''Ирецот'' – Родриго Прието ** ''Џокер'' – Лоренс Шер ** ''Светилникот'' – Џарин Блашке ** ''Си беше еднаш во Холивуд'' – Робер Ричардсон |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобра шминка и фризура|Најдобра шминка и фризура]] * '''''Бомбастични'' – Казу Хиро, Ен Морган, и Вивијан Бејкер''' ** ''Џокер'' – Ники Ледерман и Кај Георгиу ** ''Џуди'' – Џереми Вудхед ** ''1917'' – Наоми Дон, Тристан Верслуис, и Ребека Кол ** ''Злонамерна: Госпоѓица на злото'' – Пол Гуч, Арјен Туитен, и Дејвид Вајт | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобар дизајн на облека|Најдобар дизајн на облека]] * '''''Мали жени'' – Жаклин Дуран''' ** ''Ирецот'' – Сенди Пауел и Кристофер Петерсон ** ''Џоџо Рабит'' – Мејес К. Рубео ** ''Џокер'' – Марк Бриџес ** ''Си беше еднаш во Холивуд'' – Аријан Филипс |- | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center | [[Оскар за најдобро филмско уредување|Најдобро филмско уредување]] * '''''Форд против Ферари'' – Ендру Бакленд и Мајкл Мекаскер''' ** ''Ирецот'' – Телма Шунмејкер ** ''Џоџо Рабит'' – Том Иглс ** ''Џокер'' – Џеф Грот ** ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' – Јанг Џин-мо | style="vertical-align:top; width:50%;" background=#eedd82 align=center| [[Оскар за најдобри визуелни ефекти|Најдобри визуелни ефекти]] * '''''1917'' – Гијом Рошеро, Грег Батлер, и Доминик Туохи''' ** ''Одмаздници: Крајна игра'' – Ден Делију, Мет Еиткен, Расел Ерл, и Ден Садик ** ''Ирецот'' – Пабло Хелман, Леандро Естебекорена, Стефани Грабли, и Нелсон Сепулведа ** ''Кралот лав'' – Роберт Легато, Адам Валдез, Ендру Р. Џонс, и Елиот Њуман ** ''Војна на ѕвездите: Подемот на Скајвокер'' – Роџер Гајет, Нил Сканлан, Патрик Тубах, и Доминик Туохи |} == Почесни Академски Награди == [[Академија за филмски уметности и науки|Академијата]] ја одржала својата 11-та церемонија на Годишнините Гувернерски Награди на 27 октомври 2019 година и ги доделил следниве четири награди:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oscars.org/news/academy-honor-geena-davis-david-lynch-wes-studi-and-lina-wertmuller-2019-governors-awards|title=THE ACADEMY TO HONOR GEENA DAVIS, DAVID LYNCH, WES STUDI AND LINA WERTMÜLLER AT 2019 GOVERNORS AWARDS|work=Академија за филмски уметности и науки|archive-url=https://archive.today/20191028090110/https://www.oscars.org/news/academy-honor-geena-davis-david-lynch-wes-studi-and-lina-wertmuller-2019-governors-awards|archive-date=October 28, 2019|accessdate=3 June 2019}}</ref> * Почесни Академски Награди : ** [[Дејвид Линч]] ** Вес Стади ** Лина Вертмилер * Хуманитарна Награда Џин Хершолт : ** [[Џина Дејвис]] == Филмови кои добиле повеќе номинации == На 92-те Академски Награди, 53 филмови добиле 124 номинации. Од овие, 16 филмови добиле 24 награди. {{col-float}} {| class="wikitable plainrowheaders" border="2" cellpadding="4" style="text-align: center;" |+ Филмови кои добиле повеќе номинации ! scope="col" style="width:55px;" | Номинации ! scope="col" style="text-align:center;" | Филм |- | scope="row" style="text-align:center" | 11 | ''Џокер'' |- | rowspan="3" scope="row" style="text-align:center" | 10 | ''1917'' |- | ''Ирецот'' |- | ''Еднаш во Холивуд'' |- | rowspan="4" scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''Џоџо Ребит'' |- | ''Мали жени'' |- | ''Приказна за брак'' |- | ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' |- | scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''Форд против Ферари'' |- | rowspan="3" scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''Бомбaстични'' |- | ''Војна на Ѕвездите: Подемот на Скајвокер'' |- | ''Двајцата Папи'' |- | rowspan="5" scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''Хариет'' |- | ''[[Медена земја]]'' |- | ''Џуди'' |- | ''Болка и слава'' |- | ''[[Приказна за играчките 4]]'' |- |} {{col-float-break}} {| class="wikitable plainrowheaders" rowspan=2 style="text-align: center;" border="2" cellpadding="4" background: #f6e39c; |+ Филмови кои добиле повеќе награди |- ! scope="col" style="width:55px;" |Награди ! scope="col" style="text-align:center;" |Филм |- | scope=row style="text-align:center"|4 | ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' |- | scope=row style="text-align:center"|3 | ''1917'' |- | scope=row style="text-align:center" rowspan=3|2 | ''Форд против Ферари'' |- | ''Џокер'' |- | ''Си беше еднаш во Холивуд'' |- |} {{col-float-end}} == Презентери == {| class="wikitable sortable" ! Име ! Награда |- | data-sort-value="Ali, Mahershala" | [[Махершала Али]] | Презентер за [[Оскар за најдобра глумица во споредна улога|најдобра глумица во споредна улога]] |- | data-sort-value="Colman, Olivia" | Оливија Колман | Презентер за [[Оскар за најдобар глумец|Најдобар глумец]] |- | data-sort-value="King, Regina" | Реџина Кинг | Презентер за [[Оскар за најдобар глумец во споредна улога|најдобар глумец во споредна улога]] |- | data-sort-value="Malek, Rami" | [[Рами Малек]] | Презентер за [[Оскар за најдобра глумица|најдобра глумица]] |} == Информации за церемонијата == За време на состанокот на управниот одбор во април 2019 година, Академијата гласала да ја преименува категоријата „Најдобар филм на странски јазици“ во „ [[Оскар за најдобар странски филм|Најдобар меѓународен игран филм]]“. Анимираните и документарните филмови исто така ќе имаат право на преименувана награда (како што бил случајот со ''[[Медена земја]]'') <ref>[https://www.forbes.com/sites/sheenascott/2020/01/15/honeyland-first-north-macedonia-film-oscar-nominations/ 'Honeyland': The First Film From North Macedonia To Receive Two Oscar Nominations|Forbes]</ref>, но категоријата сепак ќе бара од номинираните да имаат најголем дел од нивниот дијалог да биде на друг јазик освен [[Англиски јазик|англискиот]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.screendaily.com/news/academy-leaves-netflix-eligibility-rule-intact-changes-name-of-foreign-language-category/5138723.article|title=Academy leaves Netflix eligibility rule intact, changes name of foreign language category|last=Kay|first=Jeremy|work=Screen|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424090258/https://www.screendaily.com/news/academy-leaves-netflix-eligibility-rule-intact-changes-name-of-foreign-language-category/5138723.article|archive-date=24 април 2019|accessdate=24 јануари 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2019/film/news/netflix-can-chill-academy-rules-no-change-in-streaming-oscar-eligibility-1203196351/|title=Netflix Can Chill: Academy Rules No Change in Streaming Oscar Eligibility|last=Donnelly|first=Matt|date=24 април 2019|work=Variety|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424070202/https://variety.com/2019/film/news/netflix-can-chill-academy-rules-no-change-in-streaming-oscar-eligibility-1203196351/|archive-date=24 април 2019|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> Категоријата Најдобра шминка и фризура била проширена од седум финалисти и три номинирани на десет финалисти и пет номинирани.<ref name="92nd">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oscars.org/news/academy-announces-rules-92nd-oscars|title=Foreign Language Film Award Renamed 'International Feature Film Award'|last=<!--Not stated-->|date=April 23, 2019|work=|publisher=[[Академија за филмски уметности и науки]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711223230/https://www.oscars.org/news/academy-announces-rules-92nd-oscars|archive-date=11 јули 2019|accessdate=24 јануари 2020|quote=}}</ref> На 9 јануари 2020 година, претседателот на АБЦ Забава (ABC Entertainment), Кери Бурк открил дека церемонијата повторно ќе нема домаќин, наведувајќи го успехот во форматот на претходната церемонија (неопходно со повлекување на првично најавениот домаќин Кевин Харт). Бурк ветил дека на церемонијата ќе бидат претставени „огромни забавни вредности, големи музички броеви, комедија и моќ на ѕвездите“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/01/the-oscar-telecast-2020-no-ho-abcst-second-straight-year-tca-1202824503/|title=The Oscar Telecast Won't Have Traditional Host For Second Straight Year – TCA|last=Andreeva|first=Nellie|date=2020-01-08|work=Deadline|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111064025/https://deadline.com/2020/01/the-oscar-telecast-2020-no-ho-abcst-second-straight-year-tca-1202824503/|archive-date=11 јануари 2020|accessdate=24 јануари 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/01/09/movies/oscars-no-host.html|title=Who's Hosting the Oscars in 2020? No One|last=Taylor|first=Derrick Bryson|date=2020-01-09|work=The New York Times|access-date=24 јануари 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111064023/https://www.nytimes.com/2020/01/09/movies/oscars-no-host.html|archive-date=11 јануари 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Заработка на номинираните филмови == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Филм !Број на<br /><br />номинации !Заработка<br /><br />(домашна) |- |''Одмаздници: Крајна игра'' | style="text-align:center " |1 |$858,373,000<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt7286456/?ref_=bo_se_r_1|title=Архивиран примерок|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217103206/https://www.boxofficemojo.com/title/tt7286456/?ref_=bo_se_r_1|archive-date=17 декември 2019|accessdate=24 јануари 2020}}</ref> |- |''Кралот лав'' | style="text-align:center " |1 |$543,638,043 |- |''Војна на ѕвездите: Подемот на Скајвокер'' | style="text-align:center " |3 |$495,189,050 |- |''Замрзната II'' | style="text-align:center " |1 |$466,850,574 |- |''[[Приказна за играчките 4]]'' | style="text-align:center " |2 |$434,038,008 |- |''Џокер'' | style="text-align:center " |11 |$334,628,641 |- |''Како да го извежбаш твојот змеј: Скриениот свет'' | style="text-align:center " |1 |$160,799,505 |- |''Без Ножеви'' | style="text-align:center " |1 |$147,524,652 |- |''Си беше еднаш во Холивуд'' | style="text-align:center " |10 |$141,633,131 |- |''Злонамерна: Госпоѓица на злото'' | style="text-align:center " |1 |$113,775,387 |- |''Форд против Ферари'' | style="text-align:center " |4 |$113,309,704 |- |''Ракетен човек'' | style="text-align:center " |1 |$96,368,160 |- |''Мали жени'' | style="text-align:center " |6 |$87,698,881 |- |''1917'' | style="text-align:center " |10 |$84,420,864 |- |''Убав ден во маалото'' | style="text-align:center " |1 |$60,638,265 |- |''Ад астра'' | style="text-align:center " |1 |$50,188,370 |- |''Хариет'' | style="text-align:center " |2 |$43,059,080 |- |''Пробивање'' | style="text-align:center " |1 |$40,713,082 |- |''Бомбастични'' | style="text-align:center " |3 |$29,529,804 |- |''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' | style="text-align:center " |6 |$28,489,865 |- |''Џоџо Рабит'' | style="text-align:center " |6 |$24,259,749 |- |''Џуди'' | style="text-align:center " |2 |$24,044,816 |- |''Ричард Џуел'' | style="text-align:center " |1 |$22,195,105 |- |''Алка која недостасува'' | style="text-align:center " |1 |$16,649,539 |- |''Светилникот'' | style="text-align:center " |1 |$10,857,978 |- |''Корпус Кристи'' | style="text-align:center " |1 |$6,996,508 |- |''Болка и слава'' | style="text-align:center " |2 |$4,055,883 |- |''[[Медена земја]]'' | style="text-align:center " |2 |$711,628 |- |''Пештерата'' | style="text-align:center " |1 |$45,096 |- |''За Сама'' | style="text-align:center " |1 |$43,796 |- |''Клетници'' | style="text-align:center " |1 |$24,414 |- |''Американска фабрика'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Братство'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Ќерка'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Работ на демократија'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Љубов за коса'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Го изгубив моето тело'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Во отсуството'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Ирецот'' | style="text-align:center " |10|| {{n/a}} |- |''Китбул'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Клаус'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Учејќи да вози скејтборд во воена зона (Ако си девојка)'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Животот ме презема'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Приказна за брак'' | style="text-align:center " |6|| {{n/a}} |- |''Незаборавно'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Нефта фудбалски клуб'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Прозорецот на соседот'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Сарија'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Сестра'' (филм од САД) | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Сестра'' (белгиски филм) | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Супермен од Сент Луис'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |- |''Двајцата Папи'' | style="text-align:center " |3|| {{n/a}} |- |''Оди трчај Ча-Ча'' | style="text-align:center " |1|| {{n/a}} |} == Поврзано == * [[47-ми Ени Награди]] * [[73-ти Филмски награди на Британската академија]] * [[25-ти Награди за избор на критичари]] * [[77-ми Награди за Златен глобус]] * [[40-ти Награди Златна малина]] * [[23-ти Награди за холивудски филмови]] * [[35-ти Независни Духовни Награди]] * [[24-ти Сателитски Награди]] * [[26-ти Награди за Еснафски глумци]] * [[74-ти Тони Награди]] * [[Список на пријавувања на 92-та награда Академија за најдобар меѓународен филм за долгометражни филмови]] == Наводи == {{Наводи|40em}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://oscar.go.com/|Службено мрежно место на Академските Награди}} * {{Матична|http://www.oscars.org/|Службено мрежно место на Академијата за филмски уметности и науки}} * [https://www.youtube.com/user/Oscars Канал Оскар] на [[YouTube|ЈуТјуб]] (воден од [[Академијата за филмски уметности и науки|Академијата за филмска уметност и наука]] ) {{Оскар}} [[Категорија:Филм]] [[Категорија:2020]] 4of1xw3uivgcrxu2k6sa5nn1s03cjha Бик (планина) 0 1238339 5622369 5590357 2026-08-31T23:50:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622369 wikitext text/x-wiki [[File:HU subregion 6.5.1. Központi-Bükk.png|thumb|right|300px|Местоположба на планините Бик]] '''Планините Бик''' (Унгарски: '''Bükk''') се дел од [[Северни Унгарски Планини|Северно Унгарските Планини]] на Внатрешни Западни Карпати. Голем дел од областа е вклучена во Националниот парк Бик. == Географија == Иако [[Кекеш]], највисоката точка во Унгарија, не е овде, туку во планините [[Матра]], просечната висина на планините Бик - со повеќе од 20 врвови, е повисока 900 м - ја надминува висината на Матра. Највисоката точка на Бик е Кетеш Берц (961 м)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://index.hu/tudomany/2014/02/05/uj_csucsa_van_a_bukknek/&psig=AOvVaw0oF9N7nd1VU0qaPtR6RVqK&ust=1564642536900527|title=Index|work=www.google.com|accessdate=2019-07-31}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, трет највисок врв во Унгарија по [[Кекеш]] и Гаљајатете. Во планинскиот венец има 1115<ref>You can find information about Hungarian caves here: {{Наведена мрежна страница|url=http://www.termeszetvedelem.hu/index.php?pg%3Dcaves|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506081709/http://www.termeszetvedelem.hu/index.php?pg=caves|archive-date=2016-05-06|accessdate=2009-03-30}}</ref> познати пештери, вклучително и Бињас-барланг (рударска пештера, 274 м) и Иштван-лапа (254 м), најдлабоките пештери во Унгарија, археолошки важната пештера Селета, [[Термална бања во Мишколц|Пештерската бања]] (главна туристичка атракција на Мишколц-Таполка ), Пештерата Ана и Пештерата Иштван. 52 од пештерите се заштитени заради нивната [[фауна]] и микроклима. Планинскиот венец е исто така познат по своите скијачки капацитети сместени околу Банкут. Постојат голем број на одржувани скијачки падини опремени со неколку лифтови Ј-бар. Долгите традиции на скијање - на ниво на трки и рекреација - во Бик се негувани од локалните ентузијасти што се во „Ски-клубот„ Банкут“, исто така задолжени и за работење и развој на еден од најголемите [[Алпско скијање|алпски скијачки]] центри во Унгарија . == Галерија == <gallery> File:Bukkszentkereszt-03.JPG|Шума File:Istállós-kő-barlang.jpg| Влез во една од пештерите File:Ski lifts at Bánkút, Hungary (2006).jpg|Ски лифт </gallery> == Наводи == === Белешки === {{Наводи|2}} === Литература === * {{Наведено списание|last=Lénárt|first=László|date=November 2006|title=Karst water potential of Bükk area – environmental tasks for long term utilization|url=http://www.norda.hu/norda/fajlok/folyoirat-6_szam.pdf|journal=Észak-magyarországi stratégiai füzetek|publisher=MTA Regionális Kutatások Központja|volume=Series 3|issue=2|access-date=2009-03-30}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}   * {{Наведена книга|title=A Bükk turistakalauza|last=Rakaczky|first=István|publisher=Bíbor Kiadó|year=1996|isbn=963-85610-1-7|location=Miskolc|author-link=Rakaczky István}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.menesgazdasag.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=114&Itemid=10|title=Állami Ménesgazdaság Szilvásvárad|year=2007|work=Állami Ménesgazdaság Szilvásvárad|publisher=Állami Ménesgazdaság Szilvásvárad|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104234253/http://www.menesgazdasag.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=114&Itemid=10|archive-date=2009-01-04|accessdate=2008-02-14}} == Надворешни врски == * [http://hoehlenthermalbad-ungarn.de/deutsches канцеларија miskolc / ARC покажете ја картичката] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201028030604/https://hoehlenthermalbad-ungarn.de/deutsches |date=2020-10-28 }} * [https://web.archive.org/web/20100813021700/http://www.unep-wcmc.org/sites/pa/0083v.htm Национален парк Бакк] * [http://www.mlbe.hu Клуб за печење на Марсел Лобес] * [http://szallaskeres.hu/Bükk Сместување во Бакк] [[Категорија:Планини во Унгарија]] ohvq4g5e41er1ar874sc4ldkdqr9fgp Мехмед Фуад-паша 0 1244876 5622406 5014504 2026-09-01T08:22:02Z Bjankuloski06 332 5622406 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Мехмед Фуад | honorific-suffix = [[паша]] | image = Mehmed fuad.jpg | imagesize = | caption = | office1 = [[Голем везир на Отоманското Царство]] | monarch1 = | blank1 = | data1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = | monarch2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | office3 = | monarch3 = | term_start3 = | term_end3 = | predecessor3 = | successor3 = | office4 = | monarch4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | birth_date = 1814 | birth_place = [[Цариград]] (денес [[Истанбул]]), [[Османлиско Царство]] | death_date = 12 февруари 1869 | death_place = [[Ница]], [[Второ Француско Царство]] | nationality = | blank2 = Origins | data2 = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = | battles = | occupation = | profession = | religion = | signature = | footnotes = }} '''Мехмед Фуад-паша''' ({{роден на|||1814}} – {{починат на|12|февруари|1869}}) — [[Османлиско Царство|отомански]] администратор и државани, познат по својата истакната улови во [[танзимат]]ските реформи во средината на 19 век, како и неговото водство за време на Сириската граѓанска војна. Тој е претставник на модерната отоманска ера, ја отворил модернизацијата во европски стил и помогнал да се воведат реформите. Меѓу другите позиции, тој бил [[голем везир]], во два наврати меѓу 1861 и 1866 година. Често се смета, заедно со [[Мехмед Емин Али-паша]], за еден од највлијателните отомански државници, кој го фаворизирал француски инспирираниот [[граѓански кодекс]] за нововоспоставените граѓански судови во 1868 година.<ref>{{Наведена книга |url=https://books.google.nl/books?id=vweaF4UgvQ8C&pg=PA43&lpg=PA43&dq=mehmed+fuad+pasha+liberal+constitutionalism&source=bl&ots=tUXqVY0RxY&sig=KexQspV4KZmghFMp-SM6toyoPqo&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjgqaHRrLTXAhWXHsAKHQf4AY4Q6AEIXDAG#v=onepage&q=mehmed%20fuad%20pasha%20liberal%20constitutionalism&f=false |title=Ottoman Painting: Reflections of Western Art from the Ottoman Empire to the Turkish Republic|last= M. K. Shaw |first=Wendy| date=2011 |publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-84885-288-4|language=en}}</ref> Фуад-паша бил жесток поборник за зачувување на царството како [[апсолутна монархија]], ги отфрлал идеите за законско или уставно ограничување.<ref>[https://www.academia.edu/13198874/MEHMET_EM%C4%B0N_%C3%82L%C4%B0_PA%C5%9EA_VE_KE%C3%87EC%C4%B0ZADE_MEHMED_FUAD_PA%C5%9EA MEHMET EMİN ÂLİ PAŞA VE KEÇECİZADE MEHMED FUAD PAŞA]</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{s-start}} {{succession box|title=[[Голем везир]]|before=[[Мехмед Емин Али-паша]]|after=[[Јусуф Ќамил-паша]]|years=22 ноември 1861 - 5 јануари 1863}} {{succession box|title=[[Голем везир]]|before=[[Јусуф Ќамил-паша]]|after=[[Мехмед Рушди-паша]]|years=1 јуни 1863 - 4 јуни 1866}} {{s-end}} {{Големи везири на Отоманското Царство}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фуад-паша, Мехмед}} [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 19 век]] [[Категорија:Министри за надворешни работи на Отоманското Царство]] [[Категорија:Отоманци од Кримската војна]] [[Категорија:Отомански управители на Дамаск]] [[Категорија:Отомански управители на Сидон]] [[Категорија:Родени во 1815 година]] ta7kxqxbhpimbgvd9kv032uy5p20my1 Галена 0 1248196 5622357 5619707 2026-08-31T21:38:05Z NadyBarbieGirl 63459 5622357 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Галена |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Галена Вичева Генчева |alias = |birth_date = {{роден на|21|мај|1985}} |birth_place ={{роден во|Смјадово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |Албуми_ = |Музички_видеа = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]], [[Криско]], [[Галин (пејач)|Галин]], [[Борис Дали]], [[Цветелина Јанева]], [[Андреа]], [[Емилија]], [[Деси Слава]],[[Азис]] |website = }} '''Галена''' уметничко име на '''Галена Вичева Генчева''' (р. {{роден во|Смјадово}} на {{роден на|21|мај|1984}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]].<ref>{{cite web |title=Galena biography |url=https://www.last.fm/music/Galena/+wiki |website=Last.fm |accessdate=9 јуни 2020 |language=en}}</ref>{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Галена]] |Image = Galenanagradi.jpg |Image size = 250px |Caption = Галена 2014 |Studio = 6 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = lightsalmon |Music videos = 104 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Галена (2006) * След 12 (2008) * Официјално забранет (2010) * Аз (2011) * Кой (2015) * XX (2024) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Можеш ли'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Само миг'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Дъждовно реге'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Екстаз'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Чупката'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Душата ми крещи'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Намерих те'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Вземи си дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Утешителна награда'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Нищо общо'' || 2008 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Сама'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Страст на кристали'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''След 12'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''100 пъти'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Знам диагнозата'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дяволът ме кара'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Много сладко'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Нещастница'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мой'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''За последно'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лоша ли съм'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''На две големи'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Тихо ми пази'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Блясък на кристали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Запали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За пари'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''С кое право'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хайде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти го дам ли'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Dj-ят ме издаде – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Неудобни въпроси'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Създай игра'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''След раздялата'' || 2011 || Георги Манов |- | ''Ще се проваля'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Искам да останем будни'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Знам как'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мразя да те обичам'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тоя става'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не пред хората'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спри ме'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Много ми отиваш'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Пак ли'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси,Георги Марков |- | ''Бутилка'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Истински щастлива'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Vatreno, vatreno'' || 2013 || Андреј Илич |- | ''Дай ми'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Кой'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Хавана Тропикана'' || 2014 || Георги Манов |- | ''Body language'' || 2014 || Иван Бончев,Николај Нанков |- | ''Боже прости'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Пантера'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''В твоите очи'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Te quiero'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Стара каравана'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Една жена'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Коледа'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Да ти олекне'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Пей, сърце'' || 2016 || Георги Манов |- | ''#МамаУраган'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Moro mou (Бебето ми)'' || 2017 || Георги Манов |- | ''#TheBo$$'' || 2017 || Bashmotion,Добромир Кирјаков |- | ''Изневериш ли ми'' || 2017 || Николај Нанков |- | ''#JustShow/#ПростоШоу'' || 2017 || Валери Милев |- | ''#GiveMeLove/#ДайМиЛюбов'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Маракеш'' || 2018 || Николај Нанков,Добромир Кирјаков |- | ''Феноменален'' || 2018 || Алексеј Фигуров |- | ''Сърце'' || 2019 || Julie Gomez |- | ''Добре ли си'' || 2019 || Георги Манов |- | ''Паника'' || 2019 || Salih Sali |- | ''Ламборгини'' || 2019 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''100 живота'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Красиви лъжи'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Кавала кючек'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Къде беше ти'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Скандал'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Ти не си за мен'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Тръпката'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''А+Г=ВНЛ'' || 2021 || Георги Марков, Георги Манов |- | ''Еуфорија'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Welcome to Bulgaria'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Честит рожден ден'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Не си ме давай'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Името ти'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Горчиво'' || 2023 || Валери Милев |- | ''Abracadabra'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''По,по,по'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Жалко'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Докторе'' || 2024 || Жоро Пеев |- | ''Зиг-заг'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Играй'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Неговата жена'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Ток по тялото'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Запалката'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Убий ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Delta force'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Хубавица'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Живот мой'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''22:22'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''My birthday'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''4:44'' || 2025|| Stressko |- | ''Все по живота'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''За награда'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Хващаме бас'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Пълен цирк'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''ChatGPT'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Ранена птица'' || 2013 || – || Радослав Георгиев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || – || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Лъжец'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Ангел по лице, дявол по сърце'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Как не те е срам'' || 2005 || Галена 2006 || |- | ''Харесвам те'' || 2006 || Галена 2006 || |- | ''Само за ден'' || 2007 || След 12 || |- | ''Всяка нощ'' || 2007 || След 12 || |- | ''Утешителна награда – remix'' || 2008 || След 12 || |- | ''Неплатена сметка'' || 2008 || Официално забранен || |- | ''Черен списък'' || 2009 || Официално забранен || |- | ''Опасен за жени'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не се опитвай'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не ставам втора'' || 2013 || – || |- | ''Завиждайте'' || 2013 || – || |- | ''Точно никога'' || 2014 || – || Интернет верзија |- | ''Криво ще ми е'' || 2014 || – || |- | ''Мина ми'' || 2017 || – || |- | ''Да си тук/Къде беше ти (acoustic version)'' || 2021 || – || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя – remix'' || 2024 ||XX || Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] 5izfhyx1gfsjppuw8w99n7s0u701zju Андреа (пејачка) 0 1248306 5622359 5620662 2026-08-31T21:40:43Z NadyBarbieGirl 63459 5622359 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=јуни 2026}}{{Внимание}}{{Infobox musical artist |name =Андреа |background = solo_singer |image = Andrea performing at the Planeta Summer Tour 2014.jpg |caption = |birth_name =Теодора Руменова Андреева |alias = |birth_date = {{роден на|23|јануари|1987}} |birth_place ={{роден во|Софија}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2006 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = [[Пајнер мјузик]] |associated_acts = [[Галена]] |website = }}'''Андреа''', уметничко име на '''Теодора Руменова Андреева''' (р. {{роден на|23|јануари|1987}}во {{родена во|Софија}}) — поп-фолк [[пејач]]ка од [[Бугарија]]. {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Андреа]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 4 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 72 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Оган во крвта (Огън в кръвта) (2008) * Мене си ме барал (Мен си търсил) (2009) * Андреа (2010) * Лоша (2012) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Като непознат'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не съм такава'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хладна нежност'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Без теб'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Красива лъжа'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Страх'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Фалшиво щастие'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма те'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нямам причина'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Само мой'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-велик'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дай ми всичко'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Избирам теб'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мен си търсил'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Употребена'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Tyalee'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Bellezza'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Моята порода'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Излъжи ме'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''С теб да бъдем пак'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Неблагодарен'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''I wanna'' || 2010 || |- | ''Mine'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Блясък на кристали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хайде, опа'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не ги прави тия работи'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На екс'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Докрай'' || 2011 || Георги Манов, Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предай се'' || 2011 || Мартин Макариев |- | ''Champagne'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Едно'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лоша'' || 2012 || Мартин Макариев |- | ''Пробвай се'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Only you'' || 2012 || Мартин Макариев |- | ''Искам искам'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Лош герой'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Без окови'' || 2013 || Bashmotion |- | ''Никой друг'' || 2013 || Андреа, Bashmotion |- | ''Hayati'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Pozovi me/Обади ми се'' || 2013 || Андреј Илиќ |- | ''Няма да съм аз'' || 2013 || Андреа, Јордан Петков |- | ''Zvuk'' || 2013 || Visual Fever |- | ''Пий едно от мене'' || 2013 || Андреа, Јордан Петков |- | ''Chupa song (Chupacabra)'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Най-добрата'' || 2014 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Искам нещо от теб'' || 2014 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Bésame'' || 2014 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Секс за ден'' || 2015 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Universal love'' || 2015 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Passión'' || 2015 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Полудей'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Love is mine'' || 2016 || Edward Aninaru, Станислав Христов, Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Всичко ми взе'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Vitamin'' || 2017 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Строго забранено'' || 2017 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Heart Beating Hard'' || 2018 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Miss California'' || 2018 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Amor Peligroso'' || 2019 || Андреа, Ричард Стан |- | ''Soledad'' || 2020 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Егоист'' || 2020 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Интуиција'' || 2022 || Aren Bayadyan |- | ''In love'' || 2023 || Max Production |- | ''Lights'' || 2023 || |- | ''Džanum'' || 2023 ||Стамбини |- | ''Повече от думи'' || 2023 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Miss me when i am gone'' || 2024 || |- | ''Burning my whole'' || 2024 || |- | ''Ma acum •Целуни ме сега '' || 2024 ||Bogdan Boier Bibescu |- | ''Нямам сърце '' || 2024 ||Иван Димитров – Torex |- | ''Peaceful Place'' || 2024 ||Радостин Сјабев – Шошо |- | ''Без коз'' || 2025 ||Иван Димитров – Torex |- | ''Топа'' || 2025 || Станислав Христов – Стенли |- | ''TBA'' || 2026 || |- | ''TBA'' || 2026 || |- | ''TBA'' || 2026 || |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [http://andreasite.eu/ Официјален портал на Андреа] * [http://andrea-daily.blogspot.bg/ Фен сайт на Андреа] * [http://andreaofficialsite.blogspot.bg/ Фен сайт на Андреа 2] * [http://www.vmusic.bg/artist/Андреа Профил във Vmusic] * [https://www.facebook.com/OfficialPageAndrea/ Официјален Facebook Профил] * [http://www.youtube.com/user/AndreaProfile?feature=watch Официјален Youtube Канал] * [http://twitter.com/andreamusic_bg Официјален Twitter Профил] * [https://www.instagram.com/andreabulgaria/ Официјален Instagram Профил] * [http://www.vbox7.com/user:andrea_official Официјален Vbox7 канал]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *dailymotion na Andrea production Bulgaria [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] abztcqohpop0mt17xu5reufjho4g02c Бвити 0 1248835 5622340 5568889 2026-08-31T20:21:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622340 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Mask for Bwiti association, Ndzebi or Sango peoples, Bend of the Ogowe River, Gabon, 1800s to early 1900s, wood, plant fiber, cotton string - Fowler Museum - University of California, Los Angeles - DSC02482.jpg|мини|Бвити маска на народите Ндзеби или [[Санго]] од [[Габон]], од 1800 до раните 1900 година, изработена од дрво, растителни влакна, памук - Музеј Фаулер - Универзитет во Калифорнија, [[Лос Анџелес]] ]] '''Бвити''' е духовна дисциплина на народите Пуну и Митсого во [[Габон]] (каде што е призната како една од трите [[Државна религија|официјални религии]] ) и на Фанг во Габон и [[Камерун]]. Современото бвити вклучува [[Анимизам|анимализам]], обожавање на предците и [[христијанство]] во систем на синкретистичко верување. Оваа синкретична религија наречена бвити (заснована на поранешното тајно општество со истото име) се појавила на почетокот на 20 век, а подоцна играла улога во промовирање на солидарноста кај народот Фанг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/place/Gabon|title=Gabon {{!}} Culture, History, & People|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2020-08-17}}</ref> Неотрадиционалните движења како '''бвити''' задржуваат елементи на домородно африканско верување и обред во рамките на христијанската литургија. Овие синкретички религиозни движења вклучиле важни аспекти на африканскиот религиозен израз, како што е практиката на тајност карактеристична за општествата „Санде“ во Западна Африка. Тие исто така ги усвоиле фундаменталните верувања на домородните религии, како што е интервенцијата на предците на духовите. Бвити во [[Габон]] ги спојува традиционалните култни предци со христијанска симболика и теологија и месијанско пророчко водство. Ваквите нови африкански цркви се обиделе да одржат чувство за заедница и континуитет, дури и при брзи и драматични општествени промени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/topic/African-religions|title=African religions - Mythology|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2020-08-17}}</ref> == Традиција == Традицијата бвити не е само религија туку проучување на животот. Тоа е традиционален духовен пат на живеење преку директно искуство. Истата е усна традиција која датира стотици години, ако не и повеќе. Ова знаење се смета дека потекнува од [[Пигмејци|пигмејските луѓе]] длабоко во Западна Африка.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://awakenyoursoul.co/bwiti-tradition/|title=The Bwiti Tradition|work=Awaken Your Soul|language=en-US|accessdate=2020-08-17|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923133115/https://awakenyoursoul.co/bwiti-tradition/|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Tabernanthe iboga bark pieces.jpg|мини|Сува кора од коренот на растението ибога]] === Ибога === Нивниот духовен пат се врти околу светата употреба на коренот [[ибога]] ''([[Латински јазик|лат.]]Tabernanthe ibogа).'' Со векови, следбениците на традицијата ја користеле ибогата во церемониите на лекување и духовни ритуали за самооткривање, личен развој, физичко заздравување, поврзаност со природата, директна комуникација со духовите и предците и во знак на благодарност за дарот на животот.<ref name=":0" /> Оваа психоделична кора од коренот на растението ''ибога'' специјално се култивира заради религијата а ја користат за да се промовира радикален духовен раст, да се стабилизира структурата во заедницата и семејството, за да се исполнат верските барања и за да се решат патолошки проблеми. Коренот на кората се конзумира стотици години во бвити церемонијата за премин како и во ритуалите за иницијација а растението се користи и за лекување. [[Податотека:Mask, Fang people, southern Cameroon or Gabon, wood - Naturhistorisches Museum Nürnberg - Nuremberg, Germany - DSC03932.jpg|мини|Дрвена маска од народот Фанг од јужен Камерун или [[Габон]], Природноисториски музеј, [[Нирнберг]] - Нирнберг, [[Германија]]]] == Историја == Бвити религијата е широко распространета во Габон, како во внатрешноста на џунглата од каде потекнува, така и во главниот град [[Либрвил]]. Во последните дваесет години ги преминала своите граници и стигнала до Камерун, Конго, Заир и Екваторска Гвинеја.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://ibogaine.mindvox.com/articles/bwiti-religion/|title=The Bwiti Religion|work=Ibogaine|language=en-US|accessdate=2020-08-17|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923235140/https://ibogaine.mindvox.com/articles/bwiti-religion/|url-status=dead}}</ref> Халуциногените својства на ибогата за прв пат ги откриле [[Пигмејци]]те во внатрешноста на џунглата. Тие го пренесле своето знаење на соседните народи, [[Апинџи]] и Митсого, кои ги започнале првите ритуали. Подоцна, ова знаење било пренесено на Фанг, Ешира и други етнички групи низ целиот јужен Габон. Долго време бвити се сметал за култ на предците, па дури и денес, зборот ''бвити'' се преведува како „мртов“ или „предок“, меѓутоа, како што се наведува кај Свидерски<ref>{{Наведено списание|last=Świderski|first=Stanislaw|date=1988|title=Le Mouvement Oecumenique Dans La Religion Bouiti Au Gabon|url=http://dx.doi.org/10.1163/157006688x00478|journal=Journal of Religion in Africa|volume=18|issue=2|pages=125–140|doi=10.1163/157006688x00478|issn=0022-4200}}</ref>, точната етимологијата може да потекнува од името „Мбуити“ на група Пигмејци кои денес живеат во регион помеѓу Габон и Заир.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.31826/9781463233983-013|title=Antrocom: Journal of Anthropology|last=Menicocci|first=Marco|date=2010-12-31|publisher=Gorgias Press|isbn=978-1-4632-3398-3|location=Piscataway, NJ, USA|pages=89–90}}</ref> Првично, практиката на бвити вклучувала човечка жртва и ритуална [[Канибализам|антропофагија]]. Овој факт е запаметен во митот за откривањето на ибогата и за жртвата на првата жена што ја проголтала, Банџиоку. Сепак, наскоро, бвити се ослободило од ваквите сурови компоненти и ги заменило овие обреди со жртвување кокошки.<ref name=":1" /> Обвинувањата за криминално [[Магија|волшепство]] итн. [[Ѓавол|дијаболни]] илузии произведени од ибогата отсекогаш биле дел од историјата на бвити. Потоа, прогонот извршен од мисионерите со одобрение на француската колонијална влада го почувствувале бвити заедници особено во текот на годините 1920 до 1940 година. И покрај палењето на храмовите, прогоните и убиствата на верските водачи, движењето продолжило да расте. Денес, религијата е добро прифатена и се смета за популарно религиозно движење кое ги чува и гарантира племенските вредности кои се сметаат за основни за духот на новата република. Владини претставници, припадници на полицијата и армијата се иницијатори на бвити и редовно го напуштаат градот за да учествуваат во ноќните церемонии што се одвиваат во соседните села на џунгла.<ref name=":1" /> == Митологија == Бвити [[митологија]]та се состои првенствено од сложена тегонија и митологија која се занимава со потеклото на ибогата („Историја ал Мума“). И покрај доказите за нејзината примарна структура, митологијата подлежи на многу варијации, за што сведочат разликите меѓу сектите и различните етнички групи. Бвити нема пишани текстови за ширење на нивните верувања, освен за некои „катехизми“ кои се тешки за читање, но може да се сметаат за срамежлив обид. === Приказната за мума === Во теогонијата се спомнува бог, Назам Мебег, сличен на христијанскиот бог, сепак не толку лут и одмаздувачки (не постои пекол), но кој го означува бвити како монотеистичка религија. На почетокот, Назам создал јајце од кое родиле тројца, Ејне, Нине и Гиндон, кои повеќе или помалку одговараат на [[Свето Тројство|Светата Троица]], Таткото, Синот и Светиот Дух. Последното е заменето со женска фигура, Гиндон, која се смета за мајка на црната раса. Во некои секти таа го зазема местото на [[Богородица|Дева Марија]]. '''''„Приказната за мума“''''' е мит на откривањето на ибогата и потеклото на бвити и има неколку различни верзии не само кај народот Фанг, туку и меѓу Апинџи, Митсого и Ешира. Кај Фанг, митот оди на следниов начин. <blockquote>Банџиоку, која обично потекнува од Пигмејците, го загубила сопругот додека берел плодови во шумата. Паднал од дрво и умрел. Неговото тело останало скриено во шумата, а Банџиоку, откако залудно го барала телото на нејзиниот сопруг, се вратила во селото и, како што е пропишано со племенско владеење, се омажила за неговиот брат. Еден ден отишла на риболов и направила мрежа за да го фаќа риби, но преку дупката на дното наместо риби, излегувале човечки коски. Тие биле коските на нејзиниот прв сопруг. Откако ги ставила коските на брегот на реката, едно животно поминало и ги однело. Банџиоку го следела животното сè додека не дошла во Какоангандагаве. Од внатрешноста на пештерата, гласовите на духовите на мртвите ја повикале: „''Бандзиоку, сакаш ли да нè видиш?''“,. . . „''Да''“, одговорила таа. Тогаш духовите ја хранеле со коренот на растението што растело во аголот на влезот на пештерата: тоа било ''игога''. Откако ја изела игогата, Банџиоку можела да ги види и да разговара со духовите на мртвите, а меѓу нив бил и духот на нејзиниот прв сопруг. Пред да замине, духовите ја замолиле да им даде дарови (''оанџо''), таа им дала и се вратила во селото. Следниот ден, таа станала рано, собрала храна и се вратила во пештерата да остави дарови, продолжувајќи да го прави тоа неколку дена. Нејзиниот втор сопруг, мислејќи дека има љубовник, решил тајно да ја следи. Кога дошла до пештерата, духовите викале „''Мума, мума''“ (што укажува на присуство на неинициран) и ја прашале кого до донела со себе. Банџиоку мислела дека е сама, се свртела и го видела својот сопруг. Кога тој ја прашал со кого разговара; таа му го покажала растението ибога и му дала да јаде од коренот. Така, и мажот можел да се види и да комуницира со духовите, вклучително и со духот на неговиот мртов брат. Во тој момент, духовите побарале од човекот ''оканџо'', задолжителната понуда и тој им го дал она малку што го имал. Духовите ја одбиле понудата и тој немал друг избор освен да ја понуди својата сопруга (тоа било она што духовите навистина го сакале). На овој начин Банџиоку била задавена и жртвувана. Човекот ја однел ибогата назад во селото и го изградил првиот бвити храм. Човечката жртва, спомената во секоја верзија, потекнува од културното опкружување во кое се појавило првото бвити и е поврзана со стариот култ на предците. </blockquote> == Литургија == [[Податотека:Ibogaine.svg|мини|Хемиската структура на ибога алкалоид.]] Употребата на растителни халуциногени за религиозни цели е многу стара. Длабоките измени во свеста предизвикана од употреба на халуциноген, служеле како основачки оски за верските системи и во развојот на воспоставените религии низ историјата на човештвото.<ref name=":1" /> Земањето ибога поттикнува визии кои можат да се засилат со темнина, амбиент и сугестија. Следејќи ги визиите, корисниците доживуваат интроспективен начин на размислување во кој тие честопати ги раскажуваат минатите искуства во животот. Тешкотија при спиењето, гадење и повраќање понекогаш траат во тек на денот по консумирањето.<ref>[http://www.erowid.org/chemicals/ibogaine/ibogaine_basics.shtml Ibogaine Basics]</ref> === Ритуали === Бвити церемониите ги води духовниот водач наречен ''н'ганга,'' кој е многу важен член на заедницата и има широко познавање на традиционалните лекувања и магии. Клучниот бвити обред е церемонијата на иницијација, кога младите мажи од Габон за прв пат земаат игога во машката колиба за да станат членови на духовната пракса. Постојат многу церемонии во различни периоди од годината за да им се оддаде почит на предците. Може да се одржат специјални церемонии за да се лекуваат болни лица или да се избркаат злобните духови. За време на многу церемонии, се пали традиционален факел. Тапаните и традиционалната харфа ''нгомби'' се клучни за обредите. Н'ганга и другите учесници обично се облекуваат во црвен, црн и бел чаршаф. Може да носат здолништа од материјал рафија и мали школки или мониста. Кожи од животни, како што е крзното генет, често се носат. Коренот ибога може да се става во чај или почесто да се зема во форма на стружења. Церемонијата обично започнува во текот на ноќта и може да трае со денови бидејќи дозите на лекот што се користи во овие церемонии се особено долготрајни. === Лекување === Преку јадење на растението, болното лице остварува контакт со ''имбвири'', духови со човечка форма кои живеат во невидливиот свет, поделени во вода, земја или воздух, а оваа комуникација резултира или со лек, или барем важни информации за болеста и како да се излечи (на пример, кои растенија да се користат).<ref name=":1" /> Покрај ибогата, Омбвири имаат важен додаток на зеленчук направен од голема група на растенија наречен ''екасо''. Подготовката мора да ја внесе болниот човек во прецизен момент за време на ритуалот. Во митот за потеклото на Омбвири, што е нешто слично на ''Приказната на мума'', духовите на мртвите ја сигнализираат првата жена што конзумира ибога, како и екасо, и со тоа ги контактира. Денес, во многу различни заедници Омбвири. [[Податотека:Mimongo-case-bwiti.jpg|мини|Бвити колиба во Мимонго, Габон]] ==== Секти и обреди ==== Бвити заедници се „отворени“, односно нивните обреди не се тајна. Не постои соперништво меѓу различните секти и има поединци кои се иницирани во две или повеќе секти. Сектите се состојат од групи од 10 до 50 луѓе, обично живеат во истото село, каде бвити храмот е симболично сместен на една од најпристапните улици. Околу храмот се одгледуваат и почитуваат грмушки со ибога.<ref name=":1" /> Терминот „бвити“ често е погрешно претставен на запад. Ова веројатно се должи на недостаток на пренесените информации (сметајќи дека ова е усна традиција ), присвојување и модификација на обредите меѓу различното население и намерна дезинформација за да се чуваат тајните обреди. Пигмејците често се наведуваат како потекло на бвити, или барем на употребата на ибога во ритуелен контекст.<ref name="blurring">{{Наведено списание|last=Bonhomme|first=Julien|last2=De Ruyter|first2=Magali|last3=Moussavou|first3=Guy-Max|year=2012|title=Blurring the Lines. Ritual and Relationships between Babongo Pygmies and their Neighbours (Gabon)|url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00801999|journal=Anthropos|volume=107|issue=2|pages=387–406|doi=10.5771/0257-9774-2012-2-367|access-date=2019-03-11}}</ref> === Храмот === Кога не се одржуваат службите, храмот се користи како место за социјално собирање, место за средби и разговори, простор што нуди заштита. Храмот исто така служи како центар за контрола, бидејќи од неговата внатрешност има визуелна контрола на селото. Тој е огромна колиба, со дрвени ѕидови и покрив, се состои од две главни простории, церемонијална просторија и „сакрахија“. Целата структура наликува на структурата на човечкото тело. == Признавање == Бвити е една од официјалните религии на Габон и е под влијание на христијанството, вклучувајќи го и користењето на христијанскиот календар.<ref>[http://www.bbc.co.uk/tribe/tribes/babongo/index.shtml The Babongo], BBC page for Bruce Parry's "Tribe" series.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * * [https://psychedelictimes.com/2018/11/08/holy-war-bwiti-iboga-initiation-part-1/ Света војна- Приказна за иницијативата на Бвити, Дел 1] (2018) од Џим Зјура. Психоделични времиња * [https://psychedelictimes.com/2018/11/15/holy-war-bwiti-iboga-initiation-part-2/ Света војна- Приказна за иницијативата на Бвити, Дел 2] (2018) од Џим Зјура. Психоделични времиња * БиБиСи ТВ серии (2005). ''Племе'' ( [http://www.bbc.co.uk/tribe/tribes/babongo/index.shtml врска] ) - истражувачот Брус Пари минал еден месец живеел помеѓу Бабонго и бил инициран во нивната употреба на ибога. * [https://web.archive.org/web/20110720214139/http://www.eboga.fr/VIDEO/TRIBE-BABONGO-IBOGA.html Племе Бабонго Ибога] со Брус Пари; Квалитет на видео Divx. * Пинчбек, Даниел (2002). „ Разбивање на главата “. Книги на Бродвеј. Дел I страници 9–39. * Пинчбек, Даниел (1999). „ [http://www.salon.com/travel/feature/1999/11/03/iboga/ Скокање по Ибога] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110830155448/http://www.salon.com/travel/feature/1999/11/03/iboga/ |date=2011-08-30 }} “. Патување со салони * Саморини, Џорџо . „ [https://web.archive.org/web/20051214093323/http://ibogaine.mindvox.com/Articles/GS-AdamEveIboga.htm Адам, ''Ева и Ибога''] “ (првично објавено во ''Интеграција'' 4: 4-10). * Саморини, Џорџо . „ [https://web.archive.org/web/20051214084814/http://ibogaine.mindvox.com/Articles/GS-Bwiti.htm ''Религијата Бвити и психоактивното растение Табернанте ибога (Екваторска Африка)''] “ (првично објавено во ''Интеграција'' 5: 105-114) == Литература == * Raponda-Walker A. & Sillans R., 1962. Rites et croyances des peuples du Gabon. Paris, Présence Africaine, ed. 1983. * Swiderski S., 1980. “Essai d’interpretation structurale et psychoanalytique du mythe au Gabon.” in: Perennitas, Studi in onore di Angelo Brelich, Roma, Edizioni dell’Ateneo, pp.&nbsp;52 1-539. * Pope H.G., 1969. “Tabernanthe iboga: an African Narcotic Plant of Social Importance.” Econ.Bot., vol. 23: 174-1 84. * {{Наведена мрежна страница|url=http://rcgi.org/news/seasonal-salon/34-news/seasonal-salon/winter-solstice-2007/219-in-the-pool-of-night|title=In the Pool of Night|last=Dashu|first=Max|date=|work=Seasonal Salon|publisher=Re-formed Congregation of the Goddess, International|accessdate=8 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226002503/http://rcgi.org/news/seasonal-salon/34-news/seasonal-salon/winter-solstice-2007/219-in-the-pool-of-night|archive-date=2019-02-26|dead-url=|url-status=dead}} * {{Наведено списание|last=Goutarel|first=Robert|last2=Gollnhofer|first2=Otto|last3=Sillans|first3=Roger|year=1993|others=Translated from French by William J. Gladstone|title=Pharmacodynamics and Therapeutic Applications of Iboga and Ibogaine|url=http://ibogaine.desk.nl/bwiti1.html|journal=Psychedelic Monographs and Essays|publisher=PM&E Publishing Group|volume=6|pages=70–111|issn=0892-371X|archive-url=https://archive.today/20121220045920/http://ibogaine.desk.nl/bwiti1.html|archive-date=20 December 2012|access-date=8 April 2013}} * Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa. By James W. Fernandez, Princeton University Press, 1982. [[Категорија:Религијата во Габон]] [[Категорија:Религијата во Камерун]] [[Категорија:Африканска култура]] [[Категорија:Африканска митологија]] lpln6yc0396het4zc2x78j7px2exau0 Емилија 0 1250417 5622360 5620664 2026-08-31T21:41:37Z NadyBarbieGirl 63459 5622360 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}{{Infobox musical artist |name =Емилија |background = solo_singer |image =|<nowiki>центар]] </nowiki> |caption =Емилија 2021 |birth_name =Емилија Јанчева Валева |alias = |birth_date = {{роден на|21|март|1982}} |birth_place ={{роден во|Г’л’бово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 1999 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Борис Дали]],[[Малина]],[[Галена]] |website = }} '''Емилија''' (р. {{роден во|Г’л’бово}}, {{роден на|21|март|1982}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]]. {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Емилија]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 11 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 107 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * [[Весело момиче]] (2001) * [[Нежни устни]] (2002) * [[Ангел в нощта]] (2004) * [[Самотна стая]] (2005) * [[Мисли за мен]] (2006) * [[Целувай ме – Best Ballads]] (2007) * [[Родена съм да те обичам]] (2008) * [[Така ми харесва]] (2010) * [[Смелите си имат всичко]] (2012) * [[Ех, Българийо, красива]] (2015) * [[Акула (албум)|Акула]] (2020) * [[Турбуленция (албум)|Турбуленция]] (2023) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Весело момиче'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Кой си ти'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Река на любовта'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Мъж да си'' || 2001 || Георги Колев |- | ''Ще те накажем'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Само с поглед'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Лудост е'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Студен огън'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Нежни устни'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Любов в полунощ'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Не виждам'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Мечтата ми вземи'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Легенда за любовта'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Няма да тъгувам'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Безумна любов'' || 2003 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Ти замина'' || 2004 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Познавам те'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Забрави'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Любов и нежност'' || 2004 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Целувай ме'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''За мене забрави'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Ела ме вземи'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Още мисля за теб'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Изгори ме с устни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Не се обръщай'' || 2006 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''С теб да полудея'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''С теб да бъдем пак'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Когато всичко свърши'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Отново не дойде'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Дори и да боли'' || 2007 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сълза'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Ще рискувам'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''История'' || 2008 || Јордан Петков |- | ''История – remix'' || 2008 || Јордан Петков |- | ''Всяка минута'' || 2009 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Изнервяш ме'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ти си луд'' || 2009 || Јордан Петков |- | ''Харесва ми'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Няма как'' || 2009 || Јордан Петков/Тенчо Јанчев |- | ''Мъртви души'' || 2009 || Јордан Петков/Тенчо Јанчев |- | ''Искаш ли'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Така ми харесва'' || 2010 || Јордан Петков |- | ''Пробвай ме'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''По твоите следи'' || 2010 || Јордан Петков |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Двойно'' || 2011 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Осмелявам се'' || 2011 || Николај Скерлев  |- | ''Щом така го искаш'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Смелите си имат всичко'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Не се променям'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Грешница'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''O Tannenbaum'' || 2011 || Јордан Петков |- | ''Моята половина'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Свързано е с теб'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Ще чакам да ми звъннеш'' || 2012 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Просто те убивам'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Кукла'' || 2013 ||Виктор Антонов |- | ''Ти си ми'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Ако си звезда'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Оставаш сам'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Кой ще му каже/Boi tegali li'' || 2014 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Балкания'' || 2014 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Да бях от гадните'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Без въпроси'' || 2014 || Bashmotion |- | ''Ето ме'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Питбул'' || 2015 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Jingle Bells'' || 2015 || Јордан Петков |- | ''Обичай ме'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''California'' || 2016 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Специално за всяка'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Напусни'' || 2017 || Александар Молов |- | ''Само мой'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Как да изтрезнея'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Все едно ми е'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Една любов/Hristougena'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''По-силна ставам'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''По такива си падам'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Завинаги'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Harem'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Само тебе искам'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Акула'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Тръгвай си'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''В София дойде/Asteri mou esi'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Djeale'' || 2020 || Алекс Кеусу |- | ''Отиваш си'' || 2020 || Николај Скерлев/Иван Димитров-Torex |- | ''На всичките в устата'' || 2020 || Валери Милев |- | ''Deals'' || 2021 || Алекс Кеусу |- | ''Турбуленция'' || 2021 || Валери Милев |- | ''Пак ще се броиш'' || 2022 || Валери Милев |- | ''Единствено'' || 2022 || Валери Милев |- | ''Алкохол'' || 2022 || Валери Милев |- | '' Българи-юнаци '' || 2023 || Валери Милев |- | '' Ела,Хабиби '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Dja dja '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Прощавам ти '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Шмекерия'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Закъсня'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Сбърка адреса'' || 2024 || Иван Димитров-Torex |- | ''Любов на кг'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Вълкът'' || 2025 || Валери Милев |- | ''Седам дана'' || 2025 || Иван Димитров-Torex |- | ''Вземах-давах'' || 2025 || Иван Димитров-Torex |- | ''Не заслужаваш '' || 2025 || Валери Милев |- | ''Страх ме е'' || 2026|| Николај Скерлев |- | ''Ако друга намериш'' || 2026|| Иван Димитров-Torex |- | ''Живот'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Луд скандал'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''TBA'' || 2026|| |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Снощи си мамо отидох'' || 2001 || |- | ''Раде ле, мари хубава'' || 2001 || |- | ''Иван Димитър думаше'' || 2001 || |- | ''Майчина обич'' || 2002 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Залюбих, майко'' || 2002 || |- | ''От горната махала момите'' || 2002 || |- | ''Малка мома вода носи'' || 2004 || Георги Колев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Стари спомени'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Тракийска сватба'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Хайдушка сватба'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Разболял ми се млад Стоян'' || 2021 || Николај Скерлев/Светослав Кјоркчииски |- | ''Майчина обич (нова верзија)'' || 2021 || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум |- | ''Втора цигулка'' || 2002 || Весело момиче |- | ''С любовта шега не бива'' || 2002 || Весело момиче |- | ''Коварство и печал'' || 2002 || Нежни устни |- | ''Майчино гнездо'' || 2003 || Весело момиче |- | ''Изгубена любов'' || 2003 || Нежни устни |- | ''Само ти, само аз'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Не оставяй сълзи'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Ангел в нощта'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Моля те'' || 2005 || Ангел в нощта |- | ''Самотна стая'' || 2005 || Самотна стая |- | ''Мисли за мен'' || 2006 || Мисли за мен |- | ''Само сега'' || 2007 || Мисли за мен |- | ''Писмата ти'' || 2007 || Мисли за мен |- | ''Птица бяла'' || 2007 || Родена съм да те обичам |- | ''Хайде на купона 2'' || 2008 || Родена съм да те обичам |- | ''Някъде, някога, някак си'' || 2008 || Родена съм да те обичам |- | ''Нощна смяна'' || 2010 || Родена съм да те обичам |- | ''Ще се влюбиш'' || 2010 || Така ми харесва |- | ''По твоите следи – remix'' || 2010 || Така ми харесва |- | ''Новогодишен микс 2018'' || 2017 || – |- | ''За тебе, братко'' || 2020 || Турболенция |- | ''Mashup 2023'' || 2023 || – |- | ''Вземах-давах (божиќна верзија)'' || 2025 || |- | ''Здравей любов (божиќна верзија)'' || 2025 || – |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] r03c39a2dyik5isv81b0hpm36syw3j8 Бездомништво на младите 0 1254345 5622349 5615253 2026-08-31T21:05:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622349 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sleeping,_homeless_children_-_Jacob_Riis.jpg|десно|мини| Деца бездомници кои спијат во New York, 1890 година. Фотографирано од obејкоб Риис .]] Бездомништвото кај младите е значајно социјално прашање на глобално ниво, како во [[Земја во развој|земјите]] во [[Земја во развој|развој, така]] и во многу развиени земји . Во земјите во развој, истражувањето и превенцијата се фокусираат најмногу на „ децата на улица “, додека во развиените земји, главните проблеми во истражувањето и спречувањето на бездомништво кај младите вклучуваат распаѓање на семејните односи и други причини што доведуваат младите да ги напуштат своите домови.<ref>{{Наведено списание|last=Stephenson, Svetlana|year=2001|title=Street children in Moscow: using and creating social capital|url=http://www.streetchildrenresources.org/wp-content/uploads/2013/03/street-children-in-moscow.pdf|journal=The Sociological Review|volume=49|issue=4|pages=530–547|doi=10.1111/1467-954X.00346|access-date=17 October 2017|archive-date=2016-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020055913/http://www.streetchildrenresources.org/wp-content/uploads/2013/03/street-children-in-moscow.pdf|url-status=dead}}</ref> Терминот „деца на улица“ исто така се однесува на деца - улични работници кои всушност не се бездомници.<ref>{{Наведено списание|last=Raffaelli, Marcela|date=1999|title=Homeless and working street youth in Latin America: a developmental review|url=http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1104&context=psychfacpub|department=Department of Psychology|publisher=Faculty Publications, University of Nebraska|access-date=17 October 2017}}</ref> Точната дефиниција за бездомништво кај младите варира по региони. Во Соединетите држави, млад бездомник е оној кој е на возраст под 21 година и не е во состојба безбедно да живее со роднини, и нема друг безбеден аранжман за живеење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nrcdv.org/rhydvtoolkit/each-field/homeless-youth/define.html|title=Defining the Problem and the Population - Runaway & Homeless Youth and Relationship Violence Toolkit|work=Nrcdv.org|accessdate=17 May 2018|archive-date=2018-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518200125/https://nrcdv.org/rhydvtoolkit/each-field/homeless-youth/define.html|url-status=dead}}</ref> Во Австралија, постојат три категории на бездомништво, кои ги вклучуваат оние кои живеат од едно до друго засолниште за итни случаи (во прифатилишта за бездомници или „сурфање на кауч“ во домови на пријатели), како и оние кои живеат во сместување што е под минималните стандарди на заедницата (пансиони и паркови со приколки).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.homelessnessaustralia.org.au/index.php/about-homelessness/what-is-homelessness#|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927110840/http://www.homelessnessaustralia.org.au/index.php/about-homelessness/what-is-homelessness#|archive-date=2016-09-27|accessdate=2016-09-25}}</ref> Бездомниците и организациите за бездомници понекогаш се обвинети или осудени за измамничко однесување. Познато е дека криминалците експлоатираат бездомници, почнувајќи од кражба на идентитет до измами за данок и социјална помош.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dublinlive.ie/news/dublin-news/kinahan-gang-taking-advantage-homeless-11569806|title=Kinahan gang taking advantage of homeless crisis as part of latest fraud scheme|last=Claire Scott|date=5 July 2016|publisher=Dublin Live|accessdate=17 October 2017}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.idahostatesman.com/news/local/crime/article148814304.html|title=Georgia man gets 10 months for perpetrating 'Operation Homeless' fraud in Boise|last=Kristin Rodine|date=5 May 2017|work=Idaho Statesman|access-date=17 October 2017}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kevin Wendolowski|year=2014|title=Fighting fraudsters who target homeless in scams|url=http://www.fraud-magazine.com/article.aspx?id=4294984602|journal=Fraud Magazine|issue=September–October|access-date=17 October 2017|archive-date=2017-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018015523/http://www.fraud-magazine.com/article.aspx?id=4294984602|url-status=dead}}</ref> Овие инциденти честопати доведуваат до негативни конотации за младите бездомници.<ref>{{Наведени вести|url=https://cityroom.blogs.nytimes.com/2009/11/24/homeless-organization-called-fraud/?_r=0|title=Homeless Organization Is Called a Fraud|last=Nicholas Confessore|date=24 November 2009|work=The New York Times|access-date=17 October 2017}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/life-style/is-begging-just-a-scam-or-a-lifeline-for-those-most-in-need-a7371516.html|title=Is Begging Just A Scam, Or A Lifeline For Those Most In Need?|last=David Barnett|date=31 October 2016|work=The Independent|access-date=17 October 2017}}</ref> == Австралија == Бездомништвото на младите во Австралија е значаен социјален проблем,<ref>MacKenzie, David, and Chris Chamberlain. "Youth homelessness in Australia 2006." (2008).</ref> кој погодува десетици илјади млади луѓе. Во 2006 година, според проценката на австралиската влада, фокусирајќи се на деца бездомници во училиштата, откриени се околу 20.000 млади бездомници на возраст од 12 до 18 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/housing-support/publications-articles/homelessness-youth/youth-homelessness-in-australia?HTML|title=Youth Homelessness in Australia &#124; Department of Social Services, Australian Government|work=www.dss.gov.au}}</ref> Друга проценка открила приближно 44.000 бездомници Австралијци на возраст под 25 години.<ref>Flatau, Paul, Monica Thielking, David MacKenzie, and Adam Steen. "The cost of youth homelessness in Australia study: snapshot report 1." (2015).</ref> Активистите тврдат дека мнозинството млади го напуштаат домот поради распад на семејството, честопати предизвикано од семејно насилство и злоупотреба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abc.net.au/news/2016-04-13/youth-homelessness-matters-day-2016/7321658|title=Family breakdowns blamed for youth homelessness|date=12 April 2016|work=Abc.net.au}}</ref> Истражувачите од универзитетот Свинберн откриле дека над 600 милиони УСД се трошат секоја година на здравствени и правни услуги за млади бездомници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.swinburne.edu.au/news/latest-news/2016/04/the-cost-of-youth-homelessness-in-australia-.php|title=The cost of youth homelessness in Australia - Swinburne news|work=Swinburne.edu.au}}</ref> Истражувачите ја проучувале преваленцата на психолошки тешкотии и ментални болести кај младите бездомници во Австралија.<ref>Kamieniecki, Gregory W. "Prevalence of psychological distress and psychiatric disorders among homeless youth in Australia: a comparative review." Australian and New Zealand Journal of Psychiatry 35, no. 3 (2001): 352-358.</ref> Некои експерти тврдат дека услугите за рана интервенција се ефикасен начин за спречување на бездомништвото кај младите.<ref>Chamberlain, Chris, and David Mackenzie. Youth Homelessness: Early Intervention & Prevention. Australian Centre for Equity through Education, Corner Bridge and Swanson Streets, Erskineville, New South Wales 2043, Australia, 1998.</ref> Други истражувачи го испитале потенцијалното решение на Фоаје за млади .<ref>Beer, Andrew, and Fiona Verity. Homelessness amongst young people in rural regions of Australia. Routledge, 2006.</ref> == Канада == Во Канада, иако бездомништвото кај младите е признаено како значајно социјално прашање, сепак, не е спроведена стратегија или студија на национално ниво.<ref>Evenson, J., and C. Barr. "Youth homelessness in Canada: The road to solutions." Toronto, Canada: Raising the Roof (2009).</ref> Некои истражувачи се фокусираат на ефектите од бездомништво врз младите ЛГБТ канаѓани.<ref>Abramovich, Ilona Alex. "No safe place to go-LGBTQ youth homelessness in Canada: Reviewing the literature." Canadian Journal of Family and Youth/Le Journal Canadien de Famille et de la Jeunesse 4, no. 1 (2012): 29-51.</ref> Други се фокусираат на различни фактори на физичко и ментално здравје кај младите бездомници во Канада.<ref>Kirst, Maritt, and P. Erikson. "Substance use and mental health problems among street-involved youth: the need for a harm reduction approach." Youth homelessness in Canada: Implications for policy and practice (2013): 185-198.</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kidd|first=Sean A.|last2=Gaetz|first2=Stephen|last3=O’Grady|first3=Bill|date=July 2017|title=The 2015 National Canadian Homeless Youth Survey: Mental Health and Addiction Findings|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0706743717702076|journal=The Canadian Journal of Psychiatry|language=en|volume=62|issue=7|pages=493–500|doi=10.1177/0706743717702076|issn=0706-7437}}</ref> == Соединети Држави == Во САД, младите бездомници се разновидна група.<ref>Edidin, Jennifer P., Zoe Ganim, Scott J. Hunter, and Niranjan S. Karnik. "The mental and physical health of homeless youth: a literature review." Child Psychiatry & Human Development 43, no. 3 (2012): 354-375.</ref> Некои истражувачи тврдат дека околу два милиони млади луѓе во Америка се бездомници.<ref>Helfrich, Christine A., Ann M. Aviles, Chaula Badiani, Deborah Walens, and Peggy Sabol. "Life skill interventions with homeless youth, domestic violence victims and adults with mental illness." [[Occupational Therapy in Health Care]] 20, no. 3-4 (2006): 189-207.</ref> == Здравствени ризици == Бездомништво кај младите често е придружено со однесување со висок ризик како секс без употреба на кондом и дрога. Ова е многу позастапено кај младите бездомници отколку кај младите луѓе кои имаат стабилно место за живеење.<ref>{{Наведено списание|title=Sexual health disparities between street-involved youth and peers in the general population highlight the need for targeted, early intervention among at-risk youth|id={{ProQuest|1030959958}}}}</ref> И покрај тоа што ризикот од инфекција е многу поголем кај младите бездомници, студиите откриле дека неодамна биле тестирани само 46%, што укажува на тоа дека бездомниците немаат поголема веројатност да се тестираат за сексуално преносливи инфекции (СПИ) отколку нивните врсници.<ref>{{Наведено списание|last=Rosa Solorio|first=M.|last2=Milburn|first2=Norweeta G.|last3=Rotheram-Borus|first3=Mary Jane|last4=Higgins|first4=Chandra|last5=Gelberg|first5=Lillian|date=2006-03-01|title=Predictors of Sexually Transmitted Infection Testing Among Sexually Active Homeless Youth|journal=AIDS and Behavior|volume=10|issue=2|pages=179–184|doi=10.1007/s10461-005-9044-8|issn=1573-3254|pmc=2953371|pmid=16479414}}</ref> Поради историјата на занемарување и злоупотреба која е вообичаена за младите кои остануваат бездомници, тие честопати имаат длабока недоверба кон возрасните и останатите авторитетни фигури. Возрасните кои сакаат да им помогнат на овие ранливи млади луѓе мора да докажат дека се луѓе од доверба, и дека имаат добри намери доколку сакаат да одржат каква било трајна врска со нив. Делотворните врски се формирани преку нудење бесплатно тестирање за СПИ. Додека фидбекот за интервјуа забележа стапка на задржување помала од 40%,<ref>{{Наведено списание|last=Spiro|first=S. E.|last2=Peled|first2=E.|last3=Dekel|first3=R.|date=April 2003|title=Shelters for houseless youth: a follow-up evaluation.|journal=Journal of Adolescence|volume=26|issue=2|pages=201–212|doi=10.1016/S0140-1971(02)00130-6|issn=0140-1971|pmid=12581727}}</ref> слични студии кои нудат бесплатно тестирање за СПИ, забележаа позитивен фидбек од дури 98%.<ref>{{Наведено списание|last=Grimley|first=Diane|last2=Annang|first2=Lucy|last3=Lewis|first3=Ivey|last4=Smith|first4=Rev|last5=Aban|first5=Immaculada|last6=Hooks|first6=Terry|last7=Williams|first7=Samantha|last8=Hook|first8=Edward|last9=Lawrence|first9=Janet|date=2006-11-01|title=Sexually Transmitted Infections Among Urban Shelter Clients|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2006-11_33_11/page/666|journal=Sexually Transmitted Diseases|language=en|volume=33|issue=11|pages=666–669|doi=10.1097/01.olq.0000223285.18331.4d|issn=0148-5717|pmid=16773034}}</ref> == Користена литература == {{Наводи}}Бездомништво на младите Алдер, Ц., 1991 година. Victртви на насилство: Случај на млади бездомници. Австралиско & новозеландско списание за криминологија, 24 (1), стр. 1-14. Вајт, Р., 1993 година. Младите и конфликтот околу урбаниот простор. Детски средини, стр. 85-93. Бездомништво на младите во Австралија, [https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/housing-support/publications-articles/homelessness-youth/youth-homelessness-in-australia?HTML#p4 Бездомништво на младите во Австралија | Одделение за социјални услуги, австралиска влада] [[Категорија:Младина]] [[Категорија:Category:Бездомништво]] kir2atwcqcstr28i6rgyuycc1dztyqe Вирусот (ТВ серија) 0 1254690 5622274 5550731 2026-08-31T16:25:43Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622274 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија}} [[Податотека:TheStrainLogo.png|мини|Лого на телевизиската серија „Вирусот“]] '''''Вирусот''''' е американска хорор [[Драма|драмска]] телевизиска серија што се емитувала на ФКС американски платен телевизиски канал од 13 јули 2014 година до 17 септември 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/fx-orders-guillermo-del-toros-657628|title=FX Orders Guillermo del Toro's 'The Strain' to Series|last=Goldberg|first=Lesley|last2=O'Connell|first2=Michael|date=November 19, 2013|work=The Hollywood Reporter|accessdate=November 20, 2013}}</ref> Создадено е од Гиљермо дел Торо и Чак Хоган, засновано врз нивната истоимена романска трилогија . Карлтон Кисе работи како извршен продуцент и водител. Дел Торо и Хоган ја напишале пилот епизодата „ Ноќна нула “, што ја режирал дел Торо. Првата сезона од тринаесет епизоди била започната на 19 ноември 2013 година.<ref name="series">{{Наведена мрежна страница|url=http://insidetv.ew.com/2013/11/19/the-strain-fx-series-order/|title='The Strain' gets FX series order: More vamps!|last=Hibberd|first=James|date=November 19, 2013|work=Entertainment Weekly|accessdate=November 20, 2013|archive-date=2013-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20131121015924/http://insidetv.ew.com/2013/11/19/the-strain-fx-series-order/|url-status=dead}}</ref> Пилот-епизодата била премиерно прикажана на Телевизискиот фестивал ATX во [[Остин (Тексас)|Остин, Тексас]], на почетокот на јуни 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insidetv.ew.com/2014/04/15/guillermo-del-toro-fx-the-strain-atx-television-festival/|title=Guillermo Del Toro's FX series 'The Strain' to have world premiere at ATX Television Festival{{nbsp}}— EXCLUSIVE|last=Valby|first=Karen|date=April 15, 2014|work=Entertainment Weekly|accessdate=July 6, 2014|archive-date=2014-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022234517/http://insidetv.ew.com/2014/04/15/guillermo-del-toro-fx-the-strain-atx-television-festival/|url-status=dead}}</ref> На 6 август 2014 година, ФКС американски платен телевизиски канал го обновил емитувањето на ''Вирусот'' за втора сезона со 13 епизоди, чија премиера била на 12 јули 2015 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/08/19/the-strain-renewed-for-season-two-by-fx/294611/|title='The Strain' Renewed for Thirteen-Episode Season Two by FX|last=Bibel|first=Sara|date=August 19, 2014|access-date=August 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819183146/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/08/19/the-strain-renewed-for-season-two-by-fx/294611/|archive-date=August 19, 2014|publisher=[[TV by the Numbers]]}}</ref><ref name="S2 Premiere">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2015/05/the-strain-season-2-july-premiere-fx-1201429801/|title='The Strain' Season 2 Gets July Premiere Date On FX|last=Petski|first=Denise|date=May 19, 2015|publisher=Deadline.com|accessdate=May 19, 2015}}</ref> На 7 август 2015 година, ФКС американски платен телевизиски канал го обновил емитувањето на ''Вирусот'' за трета сезона со 10 епизоди, чија премиера била на 28 август 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2015/tv/news/the-strain-season-3-american-horror-story-hotel-oct-7-1201559078/|title=FX Renews 'The Strain,' Sets Premiere Dates for 'AHS: Hotel' and More|last=Wagmeister|first=Elizabeth|date=August 7, 2015|work=Variety|accessdate=August 7, 2015}}</ref><ref name="10 episodes">{{Наведена мрежна страница|url=http://tvline.com/2015/10/06/the-strain-season-3-nora-dead-quinlan-eldritch/|title=''Strain'' EPs Clear the Air on Nora's Fate, Tease a 'Different, Faster' Season 3|last=Mitovich|first=Matt Webb|date=October 6, 2015|publisher=TVLine|accessdate=October 19, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tvline.com/2016/05/10/youre-the-worst-season-3-premiere-date-the-strain-returns-fx/|title=You're the Worst, The Strain Get Summer Return Dates at FX Networks|last=Iannucci|first=Rebecca|date=May 10, 2016|publisher=TVLine|accessdate=May 10, 2016|archive-date=2016-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602052302/http://tvline.com/2016/05/10/youre-the-worst-season-3-premiere-date-the-strain-returns-fx/|url-status=dead}}</ref> ФКС американски платен телевизиски канал ја обновил серијата за четвртата и последна сезона на 27 септември 2016 година,<ref name="final season">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/strain-renewed-fourth-final-season-932948|title='The Strain' Renewed for Fourth and Final Season at FX|last=Goldberg|first=Lesley|date=September 27, 2016|work=The Hollywood Reporter|accessdate=September 27, 2016}}</ref> чија премиера била на 16 јули 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tvline.com/2017/05/09/the-strain-final-season-4-premiere-date-fx/|title=The Strain's Fourth and Final Season Gets Premiere Date on FX|last=Nemetz|first=Dave|date=May 9, 2017|publisher=TVLine|accessdate=May 9, 2017|archive-date=2017-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603065730/http://tvline.com/2017/05/09/the-strain-final-season-4-premiere-date-fx/|url-status=dead}}</ref> Во текот на четирите сезони од Вирусот емитувани се, 46 епизоди. Шоуто се концентрира околу д-р Ефрем Гудведер, шефот на Канарскиот проект со седиште во ЦДЦ во Њујорк, кој е повикан да го испита слетување на комерцијален патнички авион каде што сите што се наоѓаат во него се заразени.Она што неговиот тим го открива е вирусна епидемијакоја има сличности со антички вид вампиризам.Вирусот почнува да се шири и Гудведер работи со неговиот тим и група жители на градот и водат војна за спас на човештвото. == Улоги и ликови == === Главна екипа === * Кори Стол како д-р Ефрем „Еф“ Гудведер, шеф на ЦДЦ Канарскиот тим во Њујорк.<ref name="Stoll">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/04/corey-stoll-to-star-in-the-strain-guillermo-del-toro-series-fx/|title=Corey Stoll To Topline FX's 'The Strain', From Guillermo Del Toro & Carlton Cuse|last=Andreeva|first=Nellie|date=April 25, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=April 27, 2013}}</ref> * Дејвид Бредли како професор Сестракијан Абрахам, на [[Холокауст]]от преживеан го претвори Њујорк pawnbroker . Џим Вотсон го глуми младиот Сетракијан во ретроспективи .<ref name="bradley">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/fxs-strain-casts-david-bradley-658804|title=FX's 'The Strain' Casts 'Harry Potter's' David Bradley to Replace John Hurt|last=Ng|first=Philiana|date=November 21, 2013|work=The Hollywood Reporter|accessdate=November 22, 2013}}</ref><ref name="globalnews">{{Наведени вести|url=http://globalnews.ca/video/1623990/actors-brown-and-watson-talk-vampire-thriller-the-strain|title=Actors Brown and Watson talk vampire thriller "The Strain"|date=October 20, 2014|access-date=August 3, 2015|publisher=[[Global News]]|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923074801/https://globalnews.ca/video/1623990/actors-brown-and-watson-talk-vampire-thriller-the-strain|url-status=dead}}</ref> * Миа Маестро како д-р Нора Мартинес, член на ЦДЦ Канарскиот тим и најблизок сојузник на Еф <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collider.com/guillermo-del-toro-the-strain-mia-maestro/|title=FX Pilots: Director Ang Lee Departs Drama TYRANT, While Guillermo del Toro's THE STRAIN Finds Its Female Lead in Mia Maestro|last=Trumbore|first=Dave|date=May 20, 2013|publisher=Collider|accessdate=May 21, 2013}}</ref> (сезони 1–2). * Кевин Дуранд како Василиј Фет, некогаш осамен истребувач на стаорци со украинско потекло, кој е фатен во борбата за човештвото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2013/tv/news/strain-1200416803/|title=Durand joins Stoll in FX's 'Strain'|last=Weisman|first=Jon|date=April 26, 2013|work=Variety|accessdate=April 27, 2013}}</ref> * Џонатан Хајд во улогата на Елдритч Палмер / Мајсторот, стар милијардер, инвалид, натеран да добие бесмртност. Чарли Галант го глуми младиот Палмер во ретроспективи. * Ричард Самел во улогата на Томас Ајхорст, аквалит на вампир, кој не е на смрт, на мајсторот, кој има 70-годишна историја со Сетракијан. Во неговиот поранешен живот, тој бил [[Националсоцијализам|нацистички]] командант во [[Треблинка|логорот за истребување Треблинка]] во Полска, окупирана од Германија .<ref name="hydesammel">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/guillermo-del-toros-fx-pilot-526231|title=Guillermo del Toro's FX Pilot 'The Strain' Adds Pair to Cast (Exclusive)|last=Goldberg|first=Lesley|date=May 21, 2013|work=The Hollywood Reporter|accessdate=May 22, 2013}}</ref> * Шон Астин како Џим Кент, администратор на ЦДЦ, кој работи со Еф и Нора <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insidetv.ew.com/2013/07/09/sean-astin-fx-vampire-drama/|title=Sean Astin joins FX vampire drama|last=Hibberd|first=James|date=July 9, 2013|work=Entertainment Weekly|accessdate=July 10, 2013|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222134117/http://insidetv.ew.com/2013/07/09/sean-astin-fx-vampire-drama/|url-status=dead}}</ref> (сезона 1, сезона на гости 2). * Џек Кеси како Габриел Боливар / Мајсторот, флејнг-рок- звезда со наклонетсост на лекови за рекреација и е еден од ацилитите на вампирскиот господар пред да стане тело домаќин на мајсторот (сезони 1–2, повторувачка сезона 3).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/06/cable-pilots-the-leftovers-quarry-the-strain-add-to-casts/|title=Cable Pilots 'The Leftovers', 'Quarry' & 'The Strain' Add To Casts|last=Andreeva|first=Nellie|date=June 20, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=June 21, 2013}}</ref> * Натали Браун како Кели Гудведер, отуѓената сопруга на Еф <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/09/pilots-line-of-sight-strain-add-regulars/|title=Pilots 'Line Of Sight' & 'Strain' Add Regulars|last=Andreeva|first=Nellie|date=September 3, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=September 4, 2013}}</ref> (сезони 1–3, повторувачка сезона 4). * Мигел Гомес како Аугустин „Гас“ Елизалде, член на банда кој штотуку излегол од малолетнички затвор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/06/miguel-gomez-joins-fx-pilot-the-strain-roger-howarth-to-recur-on-californication/|title=Miguel Gomez Joins FX Pilot 'The Strain', Roger Howarth To Recur On 'Californication'|last=Andreeva|first=Nellie|date=June 11, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=June 12, 2013}}</ref> * Бен Хиланд (сезона 1) и Макс Чарлс (сезони 2–4) како Зак Гудведер, синот на Ефрем и Кели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://theislandnow.com/news-98/munsey-park-boy-getting-taste-of-hollywood-life/|title=Munsey Park boy getting taste of Hollywood life|last=San Antonio|first=Bill|date=October 10, 2013|work=The Island Now|accessdate=October 12, 2013|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919160339/https://theislandnow.com/news-98/munsey-park-boy-getting-taste-of-hollywood-life/|url-status=dead}}</ref><ref name="zach recast">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2015/01/max-charles-the-strain-recasting-fx-1201343303/|title=Max Charles Joins 'The Strain' As Regular In Recasting|last=Andreeva|first=Nellie|date=January 7, 2015|publisher=Deadline.com|accessdate=January 8, 2015}}</ref> * Робин Аткин Даунс како глас на мајсторот, еден од седумте антички вампири и централен антагонист на серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.comicbooked.com/strain-exclusive-interview-robin-atkin-downes/|title=The Strain: Exclusive Interview with Robin Atkin Downes|last=Clutter|first=Aaron|date=July 16, 2014|work=Comic Booked|accessdate=July 21, 2014|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073754/http://www.comicbooked.com/strain-exclusive-interview-robin-atkin-downes/|url-status=dead}}</ref> * Рута Гедминтас како холандски Велдерс, интернет хакер ангажиран од Палмер, кој се свртува против компанијата кога ќе сфати што сторила (повторувачка сезона 1, главни сезони 2–4). * Руперт Пери- како г-дин Квинлан, полу вампир со одмазда против мајсторот <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2015/08/strain-recap-season-2-episode-5.html|title=The Strain Recap: Rest in Hairpiece|last=Herzog|first=Kenny|date=August 9, 2015|publisher=Vulture|accessdate=August 10, 2015}}</ref> (сезони 2–4). * Саманта Матис во улогата на Џастин Фералдо, жилава советничка во Њујорк за Стејт Ајленд (повторувачка сезона 2, главна сезона 3).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2014/11/samantha-mathis-joins-the-strain-inbar-lavi-in-the-last-ship-1201284535/|title=Samantha Mathis Cast in 'The Strain; Inbar Lavi in 'The Last Ship'|last=Petski|first=Denise|date=November 14, 2014|publisher=Deadline.com|accessdate=July 20, 2015}}</ref> * Хоакин Косио како Ангел Гусман Хуртадо, пензиониран борач некогаш познат како „Сребрениот ангел“ (повторувачка сезона 2, главна сезона 3).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hitfix.com/the-fien-print/exclusive-fxs-the-strain-finds-its-vampire-fighting-silver-angel|title=Exclusive: FX's 'The Strain' finds its vampire-fighting Silver Angel|last=Fienberg|first=Daniel|date=January 13, 2015|website=[[HitFix]]|accessdate=January 28, 2015|archive-date=2015-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121012812/http://www.hitfix.com/the-fien-print/exclusive-fxs-the-strain-finds-its-vampire-fighting-silver-angel|url-status=dead}}</ref> === Повторувачка екипа === * Кас Анвар како Санџај Десаи, вработен во Стоун срце и подреден на Ајхорст (сезони 3-4). * Педро Мигел Арце како Феликс, пријателот на Гус (сезона 1). * Адријана Бараза како Гвадалупе Елизалде, мајката на Гус и Криспин (сезони 1–3). * Бренда Базинет како Полин Мекгивер, жртва на вампир, експериментирана од Еф и Нора (сезона 2). * Најџел Бенет како д-р Вернер Древерхавен, поранешен нацистички лекар кој се претворил во вампир (сезони 2–3). * Ана Бетанкур како Мариела Мартинес, мајката на Нора која страда од [[деменција]] (сезона 1). * Лизи Броше во улогата на Коко Маршанд, новиот личен асистент на Палмер (сезона 2).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tracking-board.com/lizzie-brochere-to-help-track-down-fxs-the-strain/|title=Lizzie Brochere to help track down FX's 'The Strain'|last=Loyal|first=Maggie|date=November 13, 2014|publisher=The Tracking Board|accessdate=July 14, 2015|archive-date=2020-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504025310/https://www.tracking-board.com/lizzie-brochere-to-help-track-down-fxs-the-strain/|url-status=dead}}</ref> * Инга Кадранел како Дајан, родена во Квинс и најдобра пријателка на Кели (сезона 1). * Рон Канада како Џорџ Лајл, градоначалник на градот Њујорк (сезона 2).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dreadcentral.com/news/79898/strain-season-2-ron-canada-manages-nyc-crisis-mayor/|title=The Strain Season 2 – Ron Canada Manages NYC Crisis as Mayor|last=Barton|first=Steve|date=November 24, 2014|publisher=Dread Central|accessdate=July 20, 2015}}</ref> * Френсис Капра како Криспин Елизалде, брат уметник на Гас (сезона 1). * К.К Колинс како капетан Даниел Роман, офицер на американското воено воздухопловство кој порано служел во силос за јадрена ракета (сезона 4) * Никола Кореја-Дамуд како Ники Тејлор, цимерка и поранешна девојка на холандски Велдерс (сезони 1–2). * Роџер Крос како Реџи Фицвилијам, негувател на Палмер и шеф на безбедноста (сезони 1–2).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/07/nicole-ari-parker-to-recur-on-revolution/|title=Nicole Ari Parker To Recur On ''Revolution'', Roger Cross Joins FX Pilot ''The Strain''|last=Andreeva|first=Nellie|date=July 24, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=July 25, 2013}}</ref> * Миранда Едвардс како Ева, човечки агент кој работи со Квинлан и древните (сезона 2). * Кевин Ханчард како Кертис Фицвилијам, пожарникар и брат на Реџи (сезона 2).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvfanatic.com/2015/07/the-strain-season-2-episode-3-review-fort-defiance/|title=The Strain Season 2 Episode 3 Review: Fort Defiance|last=Otero|first=Harry A.|date=July 26, 2015|publisher=TV Fanatic|accessdate=August 3, 2015}}</ref> * Џејми Хектор како Алонсо Крем, дилер на оружје и водач на банда (сезони 1–2, 4). * Лесли Хоуп како Џоан Лус, адвокат и една од преживеаните патници на авионот (сезона 1).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tvline.com/2013/08/12/the-strain-leslie-hope-fx/|title=Exclusive: ''24''{{'}}s Leslie Hope Battles FX's ''Strain''|last=Ausiello|first=Michael|date=August 12, 2013|publisher=TVLine|accessdate=August 13, 2013|archive-date=2020-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125061040/https://tvline.com/2013/08/12/the-strain-leslie-hope-fx/|url-status=dead}}</ref> * Џоселин Худон како Аби, собарка што се спријателува со Зак (сезона 4). * Даг Џонс како еден од древните, седумте оригинални вампири.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://comicbook.com/2015/06/05/doug-jones-talks-falling-skies-the-strain-crimson-peak-hellboy-3/|title=Doug Jones Talks Falling Skies, The Strain, Crimson Peak, & Hellboy 3|last=Davis|first=Brandon|date=June 5, 2015|publisher=comicbook.com|accessdate=July 13, 2015}}</ref> Џонс, исто така, го глуми претходниот домаќин на мајсторот пред Џозеф во ретроспектива (сезони 1–3). * Даниел Каш како д-р Еверет Барнс, директор на ЦДЦ, а подоцна и секретар за здравство и човечки ресурси (сезони 1–2). * Парвен Каур како Анија Гупта, келнерка и ќерка на сопствениците на палатата Тандори (сезона 2). * Том Кемп како кардинал Мек Намара, [[Римокатоличка црква|католички]] кардинал кој продава предмети од интерес и на Сетракијан и на Палмер (сезона 2). * Регина Кинг како Руби Вајн, интелигентен и успешен менаџер на Боливар (сезона 1).<ref name="Dec5">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/12/regina-king-the-strain-fx/|title=Regina King Joins FX Series ''The Strain''|last=Andreeva|first=Nellie|date=December 5, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=December 6, 2013}}</ref> * Рон Леа како Харисон Мекгивер, жртва на вампир, експериментирана од Еф и Нора (сезона 2). * Роберт Мејлет како Јусеф Сарду, [[Полјаци|полски]] благородник од 19 век, кој бил тело домаќин на мајсторот сè додека не се повредил сериозно <ref name="Deadline-Maillet">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/07/guillermo-del-toro-sets-pacific-rims-robert-maillet-as-main-strain-villain/|title=Guillermo del Toro Sets 'Pacific Rim's' Robert Maillet As Main 'Strain' Villain|last=Patten|first=Dominic|date=July 10, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=July 11, 2013}}</ref> (сезони 1–2, 4). * Стивен Мек Хети како Ваун, водач на група ловци на мртви, испратени да ја уништат епидемијата на вампир (сезони 1–2).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ign.com/articles/2015/07/27/the-strain-fort-defiance-review|title=The Strain: "Fort Defiance" Review|last=Schedeen|first=Jesse|date=July 26, 2015|publisher=IGN|accessdate=July 27, 2015}}</ref> * Мелани Меркоски како Силвија Кент, сопругата болна од рак на Џим Кент (сезона 1). * Рона Митра како Шарлот, жена која им се придружува на Фет и Квинлан во потрагата по оружје за да го уништат Мајсторот (сезона 4). * Дру Нелсон како Мет Сајлс, живо момче на Кели Гудведер (сезона 1).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/drewnelsonlive/status/443208036996243456|title=Twitter / drewnelsonlive: @MiEg007 I have a major recurring|date=March 10, 2014|publisher=Twitter|accessdate=May 17, 2014}}</ref> * Паулино Нунес како Капетан Френк Ковалски, на [[Полициски оддел на градот Њујорк|њујоршката полиција]] службеник кој работи со Жастин Фералдо (сезона 2-3). * Америка Оливо како капетан Кејт Роџерс, командант на одред на борци на Њујорк (сезона 3). * Ангел Паркер во улога на Алекс Грин, водач на група борци против отпорот (4-та сезона). * Џонатан Потс како капетан Дојл Редферн, пилот на летот и еден од ретките преживеани од епидемијата (сезона 1). * Мајкл Ревентар како Раул, братучед на Гас (сезона 4). * Ким Робертс како Неева, дадилката и домаќинка на Џан Лус (сезона 1). * Николај Витшл како Ансел Барбур, еден од преживеаните патници на авионот (сезона 1). == Производство == === Развој === Во 2006 година, дел Торо го поставил филмот ''„Вирус“'' како телевизиска серија, но преговорите прекинале кога претседателот на мрежата во „ Фокс радиодифузната компанија“ го замолил да направи комедија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://screenrant.com/guillermo-del-toro-talks-future-projects-ross-10001/|title=Guillermo del Toro Talks Future Projects & More|last=Miller|first=Ross|date=2009|publisher=Screen Rant|accessdate=June 18, 2014}}</ref> Агентот предложил да се прошири концептот како роман серија.<ref name="Deadline">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2012/09/the-strain-drama-from-guillermo-del-toro-and-carlton-cuse-gets-pilot-order-at-fx/|title='The Strain' Drama From Guillermo Del Toro And Carlton Cuse Gets Pilot Order At FX|last=Andreeva, Nellie|last2=Fleming Jr., Mike|date=September 20, 2012|publisher=Deadline.com|accessdate=February 19, 2013}}</ref> Дел Торо го замолил Чак Хоган да ја напише серијата, објаснувајќи: „Напишав раскази на шпански и англиски јазик. Имам напишано сценарија. Но, јас не сум добар во форензички романи. Не сум добар во јазикот на опасностите и таа прецизност во стилот на '''''ЦСИ'''''. Кога Стокер го напиша ''Дракула'', тоа беше многу модерно, вид на роман '''''ЦСИ''''' . Сакав да му дадам процедурално чувство на ''В''ирус и сè да изгледа реално “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.wired.com/entertainment/hollywood/magazine/17-06/mf_deltoro|title=Q&A: Hobbit Director Guillermo del Toro on the Future of Film|last=Brown|first=Scott|date=May 22, 2009|work=Wired|accessdate=June 28, 2013}}</ref> Хоган се согласил откако прочитал страница и половина од нацртот на проектот на дел Торо на 12 страници; дуото соработувало првата година само на ракување, без договор или договор за објавување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sarahweinman.com/confessions/2009/06/chuck-hogan-on-the-strain-and-collaborative-writing.html|title=Chuck Hogan on Co-Writing THE STRAIN with "Some Other Guy"|last=Weinman|first=Sarah|date=June 2, 2009|publisher=Sarahweinman.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502201818/http://www.sarahweinman.com/confessions/2009/06/chuck-hogan-on-the-strain-and-collaborative-writing.html|archive-date=May 2, 2014|accessdate=June 28, 2013}}</ref> Првата сезона, ''Вирус'', излезе во 2009 година. Следувал ''падот на'' 2010 година и ''ноќта вечна во'' 2011 година. По објавувањето на првата книга, студија и мрежи започнале да даваат понуди за права за филмска и телевизиска адаптација,но дел Торо и Хоган одбиле,не сакајќи верзијата на екранот да влијае на начинот на кој тие ги пишуваат книгите. После објавувањето на третата книга, авторите разговарале со секоја кабелска мрежа што изразила интерес. FX ги сметале за најсоодветни затоа што тие сакале внимателно да ги следат книгите и им се допаднала идејата за ''филмот Вирус'' како серија која се состои од три до пет сезони. Дел Торо изјави дека првите два романи можат да бидат опфатени со по една сезона, додека ''ноќта вечна'' може да се подели на две или три сезони. Авторот бил исто така отворен за креативни заобиколувања што може да се развијат во продолжението на серијата, а можеби и ќе вклучувал и материјал отсечен од книгите. дел Торо имал намера да режира онолку епизоди колку што дозволува неговиот зафатен распоред.<ref name="Deadline"/> Пред да биде објавена нарачката на сериите, ФКС му дал зелено светло на писателскиот тим за скриптирање на уште десет епизоди, кои Дел Торо ги преработил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shocktillyoudrop.com/news/174729-exclusive-guillermo-del-toro-on-the-televised-horrors-of-the-strain-fx-orders-scripts-for-entire-season|title=Exclusive: Guillermo del Toro on the Televised Horrors of ''The Strain'', FX Orders Scripts for Entire Season|last=Turek|first=Ryan|date=June 30, 2013|publisher=Shock Till You Drop|accessdate=June 30, 2013}}</ref> Претседателот на ФКС , Џон Ландграф, изјавил дека серијата ќе се состои од „39–65 епизоди, ни помалку, ни повеќе“, додавајќи „Што ако телевизиското шоу би можело да биде само должината што е оптимална за таа приказна?“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/08/tca-fxs-john-landgraf-signals-end-of-nuclear-arms-race-of-darkness-talks-the-strain-game-plan-fx-brand-expansion/|title=TCA: FX's John Landgraf Signals End Of 'Nuclear Arms Race Of Darkness', Talks ''The Strain'' Game Plan, FX Brand Expansion|last=Andreeva|first=Nellie|date=August 2, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=August 2, 2013}}</ref> Во врска со стилот на продукцијата на шоуто,дел Торо изјавил:„Во суштина се обидувам да го сторам тоа што го правам во моите филмови,што треба да го прикажам како реалност,но како реализирана стилизирана. Не е како '''''ЦСИ''''' или Вирус, реално е, но се чувствува малку стилизирано. Но, начинот на кој ќе работи камерата е многу реален. Ние сакаме да ја задржиме камерата многу документарна, дури и ако изгледот на шоуто не е таков. Изгледот на шоуто е многу дизајниран. Стилот на камерата и раскажувањето ќе бидат многу лабави. Вил еволуира од тоа чувство на реалност, и малку по малку сакаме да прераснеме во повеќе стилско, хорор чувство што го бара неспокојот на фотоапаратот, повеќе неизвесност и моменти водени од атмосферата, така што ќе биде мешавина. Мислам дека таа мешавина не е видена многу на ТВ. “ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://geek-news.mtv.com/2012/11/12/interview-guillermo-del-toro-the-strain/|title=Interview: Guillermo del Toro Takes 'The Strain' To Dark Horse And Beyond|last=Wright|first=Eddie|date=November 12, 2012|publisher=MTV|accessdate=June 28, 2013|archive-date=2013-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124095911/http://geek-news.mtv.com/2012/11/12/interview-guillermo-del-toro-the-strain/|url-status=dead}}</ref> КС започнале тринаесет епизоди од првата серија на 19 ноември 2013 година и најавиле дека серијата ќе има премиера во јули 2014 година.<ref name="series"/> Во август 2015 година,дел Торо и Кусе објавиле план за пет сезони за серијата по обновување на третата сезона, Кусе рекол: „Од самиот почеток, навистина зборувавме за првата книга како прва сезона, а втората книга беше за следните две сезони и третата книга за последните две сезони ". Тој исто така рекол дека надвор од првата и втората сезона.кои се по 13 епизоди,преостанатите сезони се планирани да се состојат од по 10 епизоди.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ew.com/article/2015/08/07/the-strain-guillermo-del-toro-carlton-cuse|title=Guillermo del Toro and Carlton Cuse lay out five-year plan for ''The Strain''|last=Robinson|first=Will|date=August 7, 2015|work=Entertainment Weekly|accessdate=August 8, 2015|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924104343/https://ew.com/article/2015/08/07/the-strain-guillermo-del-toro-carlton-cuse/|url-status=dead}}</ref> Сепак, во септември 2016 година,ФКС објавиле дека четвртата сезона на серијата ќе биде последна. Кисе изјавил: „По завршувањето на пишувањето во сезоната три, Гиљермо, Чак и јас ја погледнавме нашата преостаната приказна и чувствувавме дека најдобрата верзија може да се раскаже во уште една сезона“.<ref name="final season"/> === Кастинг === Дел Торо и Кусе заедно ја создале серијата.<ref name="HitFix1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hitfix.com/the-fien-print/guillermo-del-toro-brings-the-strain-to-comic-con-live-blog|title=Guillermo del Toro Brings ''The Strain'' to Comic-Con: Live-Blog|last=Fienberg|first=Daniel|date=July 27, 2014|work=[[HitFix]]|accessdate=July 28, 2014|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305161947/http://www.hitfix.com/the-fien-print/guillermo-del-toro-brings-the-strain-to-comic-con-live-blog|url-status=dead}}</ref> Стол ја добил улогата на Еф Гудведер според неговиот настап во ''Полноќ во Париз'' . Он [[Џон Херт|Херт го]] глумел Абрахам Сетракијан во оригиналната верзија на пилотот, но подоцна отпаднал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/11/fxs-the-strain-gets-official-13-episode-order/|title=FX's 'The Strain' Gets Official 13-Episode Order, Abraham Role To Be Recast|last=Andreeva|first=Nellie|date=November 19, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=November 20, 2013}}</ref> Улогата била преработена со Дејвид Бредли, а неговите сцени биле преработени со Бредли.<ref name="bradley"/> Дел Торо претходно изразил интерес за кастинг на Рој Дотрис, кој го играл Сетракијан во неколку реклами во живо-акција за првиот роман.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=IQ3i35X44DI|title=Guillermo del Toro and Chuck Hogan – The Fall|last=WGBHForum|date=September 6, 2012|publisher=YouTube|accessdate=June 18, 2013|quote=If you see the trailers we did for the first book, I would love... some of the casting ideas were there. Roy Dotrice. I would love Roy Dotrice to play Setrakian, you know. He's a fantastic actor. And to have Roy Dotrice and Ron Perlman again after ''Beauty and the Beast'' – it would be a geek dream.}}</ref> Кевин Дуранд, кој се појавил во претходното шоу „ ''[[Изгубени|Изгубени“ на]]'' Кусе, бил избран за Василиј Фет, иако ликот првично бил создаден со вообичаениот соработник на Дел Торо, Рон Перлман .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cinemaknifefight.com/2010/09/28/a-night-with-guillermo-del-toro-and-chuck-hogan/|title=A Night with GUILLERMO DEL TORO and CHUCK HOGAN|date=September 23, 2010|publisher=Cinema Knife Fight|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305182702/http://balzertown.com/cinemaknifefight/2010/09/28/a-night-with-guillermo-del-toro-and-chuck-hogan/|archive-date=March 5, 2016|accessdate=April 27, 2013}}</ref> Лорен Ли Смит првично била избрана за Кели Гудведер, но на крајот била заменета со Натали Браун .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deadline.com/2013/06/fx-pilot-castings-lauren-lee-smith-in-the-strain-brett-gelman-jenny-slate-in-gurland/|title=FX Pilot Castings: Lauren Lee Smith In 'The Strain'; Brett Gelman, Jenny Slate In Gurland|last=Andreeva|first=Nellie|date=June 12, 2013|publisher=Deadline.com|accessdate=June 13, 2013}}</ref> Дел Торо го сакал Даг Џонс за главна улога, но глумецот морал да се откаже поради закажување конфликти; тој подоцна ја играл античката и претходната инкарнација на мајсторот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fangoria.com/new/exclusive-qa-doug-jones-talks-the-strain-crimson-peak-falling-skies-and-more/|title=Exclusive Q&A: Doug Jones talks "THE STRAIN", "CRIMSON PEAK", "FALLING SKIES" and more…|last=Hanley|first=Ken W.|date=July 9, 2015|work=[[Fangoria]]|accessdate=July 15, 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054443/http://www.fangoria.com/new/exclusive-qa-doug-jones-talks-the-strain-crimson-peak-falling-skies-and-more/|url-status=dead}}</ref> Шон Астин бил избран за Џим Кент затоа што Дел Торо и Кусе „сметале дека би било смешно да биде најпознат помошник на сите времиња како предавник“ За втората сезона, Макс Чарлс го заменил Бен Хиланд во редовната серија во улогата на Зак Гудведер.<ref name="zach recast"/> === Снимање === Пилот епизодата започнала со главната фотографија на 17 септември 2013 година, во [[Торонто]], [[Онтарио]], Канада.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1710026/guillermo-del-toro-emma-watson-beauty-beast/|title=Finding Emma Watson's Beastly Costar Tops Guillermo Del Toro's To-Do List|last=Sullivan|first=Kevin P.|date=July 3, 2013|publisher=MTV|accessdate=July 3, 2013|archive-date=2014-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140616054033/http://www.mtv.com/news/1710026/guillermo-del-toro-emma-watson-beauty-beast/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.citynews.ca/2013/05/29/new-premium-series-added-to-fx-canadas-lineup/|title=New premium series added to FX Canada's lineup|date=May 29, 2013|publisher=CityNews|accessdate=July 3, 2013|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923204602/http://www.citynews.ca/2013/05/29/new-premium-series-added-to-fx-canadas-lineup/|url-status=dead}}</ref> Снумањето на пилотот завршило на 31 октомври 2013 година. ФКС порачале 13 епизоди. Се очекувало првата сезона да се снима од 25 ноември 2013 година до 30 април 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iatse873.com/current_productions|title=Current Productions|publisher=IATSE 873|accessdate=November 23, 2013|archive-date=2019-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101160158/https://www.iatse873.com/current_productions|url-status=dead}}</ref> Бил ангажиран целосен персонал за пишување за да ги скриптира следните епизоди. Наводно, ФКС посветил 500.000 УСД за создавање суштества.<ref name="Stoll"/> Дванаесет мечеви што биле користени во серијата биле обезбедени од компанијата за производство на сечила „Мисула“ , со седиште во Монтана, „Зомби алатки“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ravallirepublic.com/entertainment/arts-and-theatre/article_76d7e4e0-78e6-53d0-aa01-2b70e7b8d9bc.html|title=Zombie Tools swords to be used in new Guillermo del Toro series|last=Kato|first=Dillon|date=June 26, 2014|work=Ravalli Republic|accessdate=July 1, 2014}}</ref> Снимањето за втората сезона започнало во Торонто во ноември 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://globalnews.ca/news/1495307/toronto-shot-the-strain-renewed-for-a-second-season/|title=Toronto-shot 'The Strain' renewed for a second season|last=Kennedy|first=John R.|date=August 6, 2014|publisher=Global News|accessdate=August 11, 2014}}</ref> === Музика === [[Податотека:Ramin_Djawadi.jpg|алт=Ramin Djawadi|десно|мини| [[Рамин Џавади]] е композитор на музиката за „ ''Вирус“'' .]] Музиката е компонирана од [[Рамин Џавади]], кој претходно ја компонирал музиката за филмот на Дел Торо во 2013 година „ ''Пацифик“'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://filmmusicreporter.com/2013/09/27/ramin-djawadi-to-score-guillermo-del-toros-the-strain/|title=Ramin Djawadi to Score Guillermo Del Toro's ''The Strain''|date=September 27, 2013|publisher=Film Music Reporter|accessdate=October 2, 2013}}</ref> === Маркетинг === Во оригиналната клучна слика за серијалот истакнато е црв, вектор на вампирискиот вирус, вдлабнат во окото на една личност. По поплаките од членовите на јавноста, ФКС објавиле дека ќе ги заменат уметничките слики на неколку нивни билборди.<ref name="poster">{{Наведена мрежна страница|url=http://insidetv.ew.com/2014/06/27/fx-the-strain-gross-billboards/|title=FX yanks gross billboards for ''The Strain''|last=Rice|first=Lynette|date=June 27, 2014|work=Entertainment Weekly|accessdate=July 1, 2014|archive-date=2015-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112015322/http://insidetv.ew.com/2014/06/27/fx-the-strain-gross-billboards/|url-status=dead}}</ref> == Епизоди == Како дополнение, се емитувала серија од 10 дела на мрежно место со наслов ''Вирус : Под Опсада'' заедно со третата сезона. Исто така било објавено на ДВД-изданијата од третата сезона објавена е и целата серија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.filmaffinity.com/en/film678887.html|title=The Strain: Webisodes (The Strain: Under Siege) (TV Series)|work=FilmAffinity|accessdate=July 14, 2020}}</ref> == Прием == Првата сезона добила генерално позитивни критики од критичарите и има [[Metacritic|метакритички]] рејтинг 72 од 100 врз основа на 38 рецензии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/tv/the-strain/season-1|title=The Strain – Season 1 Reviews|publisher=Metacritic|accessdate=September 29, 2014}}</ref> На [[Rotten Tomatoes|Расипани Домати]], првата сезона има 87% „Овластен свеж“ рејтинг со просечна оценка од 7,6 од 10 врз основа на 55 прегледи. Неговиот консензус вели: „ ''Вирусот максимално'' ги користи своите познати теми преку делотворна мешавина од натприродни возбудувања во Б-филм -иако можеби не им се допаѓа на сите„.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/the-strain/s01/|title=The Strain: Season 1 (2014)|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=September 29, 2014}}</ref> Втората сезона добила генерално позитивни критики и има метакритички рејтинг од 66 од 100 брз основа на 8 критики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/tv/the-strain/season-2|title=The Strain – Season 2 Reviews|publisher=Metacritic|accessdate=October 16, 2015}}</ref> На Расипани Домати, сезоната има рејтинг од 79% со просечна оценка од 7,2 од 10 врз основа на 19 прегледи. Во неговиот консензус се вели:„Страшното дејство на Вирусот помага да се компензира нефокусираниот наратив, додека политичкиот и филозофаскиот подтекст на шоуто додаваат неопходна големина за возрасните гледачи“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/the-strain/s02/|title=The Strain: Season 2 (2015)|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=October 16, 2015}}</ref> Третата сезона добила генерално позитивни критики и оценкана Метакритик 62 од 100 врз основа на 5 критики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/tv/the-strain/season-3|title=The Strain – Season 3 Reviews|publisher=Metacritic|accessdate=August 29, 2016}}</ref> На Расипани Домати, сезоната имала рејтинг од 57% со просечен резултат од 6,1од 10 врз основа на 7 прегледи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/the-strain/s03/|title=The Strain: Season 3 (2016)|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=September 5, 2018}}</ref> Четвртата сезона добила генерално позитивни критики. На Расипани Домати, сезоната имала рејтинг од 100% со просечен резултат 7,65 од 10 врз основа на 7 прегледи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/the-strain/s04/|title=The Strain: Season 4 (2017)|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=July 25, 2017}}</ref> === Награди и номинации === {| class="wikitable" !Година ! Награда ! Категорија ! Номиниран ! Резултат ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | rowspan="2" | 2014 година | Телевизиски награди за избор на критичари | Највозбудлива нова серија | ''Вирусот''|| {{Won}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.criticschoice.com/television-awards/2014-winners-from-the-4th-annual-critics-choice-television-awards/|title=2014 // Winners and Nominees from the 4th Annual Critics' Choice Television Awards|date=June 1, 2015|publisher=Critics' Choice Awards|accessdate=April 9, 2017|archive-date=2016-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325133318/http://www.criticschoice.com/television-awards/2014-winners-from-the-4th-annual-critics-choice-television-awards/|url-status=dead}}</ref> |- | Награди за сателит | Најдобра жанровска телевизиска серија | ''Вирусот''|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pressacademy.com/award_cat/2014/|title=2014 {{!}} Categories {{!}} International Press Academy|publisher=International Press Academy|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | rowspan="6" | 2015 година | rowspan="3" | Награди на Сатурн | Најдобра синдикална / кабелска телевизиска серија | ''Вирусот''|| {{Победничка}} | rowspan="3" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ew.com/article/2015/03/04/saturn-awards-captain-america-walking-dead/|title=2015 Saturn Awards: 'Captain America: Winter Soldier,' 'Walking Dead' lead nominees|last=Blake|first=Emily|date=March 4, 2015|work=Entertainment Weekly|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | rowspan="2" | Најдобра споредна машка улога во телевизиска серија | Дејвид Бредли || {{Победничка}} |- | Ричард Самел || {{Победничка}} |- | rowspan="2" | Награди со моторна пила Фангорија | Најдобар глумец за споредна улога во ТВ | Дејвид Бредли|| {{Победничка}} | rowspan="2" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fangoria.com/new/the-2015-fangoria-chainsaw-awards-winners-and-full-results/|title=The 2015 FANGORIA Chainsaw Awards Winners and Full Results!|date=June 1, 2015|work=Fangoria|accessdate=April 9, 2017|archive-date=2016-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20161204005338/http://www.fangoria.com/new/the-2015-fangoria-chainsaw-awards-winners-and-full-results/|url-status=dead}}</ref> |- | Најдобра ТВ шминка / Суштество FX | Стив Невбурн, Шон Сансом || {{Победничка}} |- | Награди „Златна ролна“ | Најдобра монтажа на звук - Дијалог за кратки форми и ADR во телевизијата | Нелсон Фереира, Џил Пурди (за „Кутијата“)|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-birdman-nominees-golden-reel-awards-20150113-story.html|title='Birdman,' 'Grand Budapest Hotel' among Golden Reel Award nominees|last=King|first=Susan|date=January 14, 2015|work=Los Angeles Times|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | rowspan="7" | 2016 година | Награди на канадското друштво на кинематографери | Кинематографија на ТВ серии | Колин Хулт (за „Со какво било средство“)|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.csc.ca/CSCawards/2016/default.asp|title=CSC Awards 2016|publisher=Canada Society of Cinematographers|accessdate=April 9, 2017|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409200138/http://www.csc.ca/CSCawards/2016/default.asp|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" | Награди на Сатурн | Најдобра телевизиска серија хорор | ''Вирусот''|| {{Победничка}} | rowspan="2" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2016/film/news/saturn-awards-nominations-2016-star-wars-mad-max-1201713942/|title='Star Wars,' 'Mad Max,' 'Walking Dead' Lead Saturn Awards Nominations|last=Bryant|first=Jacob|date=February 24, 2016|work=Variety|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | Најдобра изведба на помлад глумец во телевизиска серија | Макс Чарлс || {{Победничка}} |- | Награди на еснафот на режисери од Канада | Најдобра монтажа на звук - телевизиска серија | Џон Лоранџер, Дан Секстон, Адам Стајн, Нејтан Робитајл, Џил Пурди, Ричард Калистан, ео Манкузо, Крег Меклелан (за „Ноќен воз“)|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newswire.ca/news-releases/2016-directors-guild-of-canada-awards-nominees-announced-584005731.html|title=2016 Directors Guild Of Canada Awards Nominees Announced|date=June 22, 2016|publisher=Newswire|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | Награди со моторна пила Фангорија | Најдобра ТВ шминка / Суштество FX | Стив Невбурн, Шон Сансом|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fangoria.com/new/never-mind-oscar-heres-the-2016-fangoria-chainsaw-awards-nominees-ballot/|title=Never mind Oscar, here's the 2016 FANGORIA Chainsaw Awards Nominees Ballot!|date=January 14, 2016|work=Fangoria|accessdate=April 9, 2017|archive-date=2016-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117114531/http://www.fangoria.com/new/never-mind-oscar-heres-the-2016-fangoria-chainsaw-awards-nominees-ballot/|url-status=dead}}</ref> |- | Награди Златен јавор | Најдобра глумица во ТВ серија емитувана во САД | Натали Браун|| {{Won}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tv-eh.com/2016/07/01/acise-la-announces-2016-golden-maple-awards-winners/|title=ACISE-LA announces 2016 Golden Maple Awards winners|last=David|first=Greg|date=July 2, 2016|work=TV, eh?|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | Награди за општеството за визуелни ефекти | Извонредни визуелни ефекти во фотореална епизода | Денис Берарди, Лук Гроувс, Мет Гловер, Треј Харел, Ворен Еплби (за „Идентитет“)|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.visualeffectssociety.com/14th-annual-ves-awards-nominees|title=14th Annual VES Awards Nominees|date=January 12, 2016|publisher=Visual Effects Society|accessdate=April 9, 2017|archive-date=2017-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170607181849/https://www.visualeffectssociety.com/14th-annual-ves-awards-nominees|url-status=dead}}</ref> |- | 2017 година | Награди на Сатурн | Најдобра изведба на помлад глумец во телевизиска серија | Макс Чарлс|| {{Победничка}} | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2017/film/awards/saturn-awards-nominations-2017-rogue-one-walking-dead-1202000833/|title='Rogue One,' 'Walking Dead' Lead Saturn Awards Nominations|last=McNary|first=Dave|date=March 2, 2017|work=Variety|accessdate=April 9, 2017}}</ref> |- | rowspan="2" | 2018 година | rowspan="2" | Награди на Сатурн | Најдобра телевизиска серија хорор | ''Вирусот''|| {{Победничка}} | rowspan="2" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2018/film/news/saturn-awards-nominations-2018-black-panther-walking-dead-1202727752/|title=‘Black Panther,’ ‘Walking Dead’ Rule Saturn Awards Nominations|last=McNary|first=Dave|date=March 15, 2018|work=Variety|archive-url=https://www.webcitation.org/6xwc1azco?url=http://variety.com/2018/film/news/saturn-awards-nominations-2018-black-panther-walking-dead-1202727752/|archive-date=March 15, 2018|accessdate=March 15, 2018}}</ref> |- | Најдобра изведба на помлад глумец во телевизиска серија | Макс Чарлс || {{Победничка}} |} * == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * The Strain on IMDb [[Категорија:Американска телевизиска серија]] 2fcyz84846u1bz9gszma1sx37dvs8ls Апараџита Дата 0 1255887 5622194 5296317 2026-08-31T13:00:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622194 wikitext text/x-wiki [[File:Aparajita_Datta_-_Turning_hunters_into_conservationists.webm|мини|Апараџита Дата - Претворање на ловци во конзерватори: Видео презентација, 7 минути.|300x300пкс]] [[Податотека:Great_Hornbill_Male2.jpg|мини|Клунорог, фотографиран од Дата во 2015 година.|300x300пкс]] [[Податотека:Nature_Education_Teacher_training_02.jpg|мини| Работилница за обука на наставници во [[Аруначал Прадеш]].|299x299пкс]] '''Апараџита Дата''' (родена 1970 година) е индиски [[Зачувување на дивиот свет|екологист за диви животни,]] која работи за фондацијата за зачувување на природата.<ref>{{cite web|url=https://www.sanctuaryasia.com/people/opinions/10039-dr-aparajita-datta-wild-shades-of-grey.html|title=Dr. Aparajita Datta – Wild Shades Of Grey|publisher=Sanctuary Asia, Vol. XXXV|date=6 June 2015|accessdate=8 February 2020|language=|archive-date=2020-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129142459/https://www.sanctuaryasia.com/people/opinions/10039-dr-aparajita-datta-wild-shades-of-grey.html|url-status=dead}}</ref> Нејзиното истражување во густите тропски шуми во [[Аруначал Прадеш]] успешно се фокусирало на [[Клунорог|клунорозите]], спасувајќи ги од ловокрадците. Во 2013 година, таа била една од осумте заштитници кои ја добија наградата [[Награди Витли (Велика Британија)|Витли]].<ref name="jag">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/a-young-indian-biologist-aparajita-datta-honoured-with-the-whitley-award-2013-1367651371-1|title=A Young Indian Biologist, Aparajita Datta Honoured With the Whitley Award 2013|date=4 May 2013|publisher=Jagran Josh|language=|accessdate=8 February 2020|archive-date=2020-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129143930/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/a-young-indian-biologist-aparajita-datta-honoured-with-the-whitley-award-2013-1367651371-1|url-status=dead}}</ref><ref name="Ross2014" /> == Животопис == Родена во [[Колката]] на 5 јануари 1970 година, во 1978 година со семејството се преселила во [[Лусака]], [[Замбија]], каде што нејзиниот татко работел како сметководител. Забележувајќи го нејзиниот интерес за природата, нејзиниот учител на [[Меѓународно училиште на Лусака|Меѓународното училиште во Лусака]] и посветил посебно внимание, поканувајќи ја во зоолошкиот клуб на училиштето. По пет години поминати во [[Африка]], семејството се вратило во [[Индија]] каде што, по завршувањето на средното училиште, студирала ботаника на Универзитетот „Претседателство“, Колкута . По дипломирањето, таа се приклучила на [[Институт за диви животни во Индија|Институтот за диви животни во Индија]] каде што магистрирала во екологија на дивиот свет во 1993 година. Додека била на универзитетот, таа се сретнала со друг студент по екологија на дивиот свет, Шарудут Мишра, со кого се омажила во 1999 година.<ref name="Ross2014"/> Потоа започнала на докторски студии на Универзитетот Шаураштра во [[Рајкот]] на североисточниот брег на Индија, но работата на нејзината теза ја вратила во [[Аруначал Прадеш]], каде што ја истражувала екологијата на клунорозите во засолништето за дивиот свет Пахуи, успешно завршувајќи го својот докторат. Во него, таа открила дека клунорозите се од витално значење за животната средина бидејќи ширеле семе од дрвја од над 80 видови, некои потполно се потпирале на клунорозите. Таа ги нарекла „земјоделци во шумата“.<ref name="Ross2014"/> Во 2002 година, Дата се преселила во [[Мајсур|Мисуру]] на [[Химунд Хилс|ридовите Шамунди,]] каде што започнала да работи за програмата за зачувување на природата и програмата за заштита на дивиот свет на Индија, со цел да ги испита ефектите од племенскиот лов врз популацијата на клунорози. Како резултат на контактите со локалните ловџии, таа открила присуство на два вида елени во Индија. Придружувајќи се на нејзиниот сопруг Мишра и биологот за диви животни [[Мисур Доресвами Мадхусудан|Мајсур Доресвами Мадхусудан]], таа презела експедиција до височините на [[Хималаи]]те во Аруначал Прадеш каде што откако виделе кинеска коза, пронашле нов вид мајмун наречен [[Арунахал макака|Арунахал макаки]].<ref name="Ross2014">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=f_HQAgAAQBAJ&pg=PA99|title=A World of Her Own: 24 Amazing Women Explorers and Adventurers|last=Ross|first=Michael Elsohn|publisher=Chicago Review Press|year=2014|isbn=978-1-61374-438-3|pages=99–}}</ref> Потоа, Дата започнала со пионерската задача да направи попис на дивиот свет во Аруначал, вклучувајќи [[мечки]], [[Тигар|тигри]], [[Облачен леопард|заматени леопарди]] и мошусен елен во [[Национален парк Намдафа|Националниот парк Намдафа]]. Таа, исто така, продолжила да ги проучува клунорозите потпирајќи се на помошта на поранешните ловци во [[Лису]] и племињата на Њиши. Таа им помогнала да престанат со лов, обезбедувајќи медицинска поддршка, здравствена заштита и градинки за своите деца.<ref name="Ross2014"/> Дата го објаснила својот пристап: „''Народот Лису е веднаш покрај нас.'' ''Тие ми покажаа и ми рекоа работи што инаку никогаш не би ги знаела. Мислам дека биолозите од дивиот свет често забораваат колку зависиме од увидот на месното население. За мене, дел од чудата на ова неверојатно место е да се биде таму со Лису, споделување моменти во шумата со нив.“''<ref name="ng" /> Дата и нејзиниот тим биолози исто така им помогнале на луѓето Лису да најдат алтернативни извори на приход преку развивање на маркетинг на нивните ракотворби и атракции на природниот туризам во областа.<ref name="jag"/> == Награди == * 2004 година: Награда за хероите на Земјата во ''Светилиштето на Азија'' (заедно со Шарудут Мишра)<ref name="Ross2014"/> * 2009 година: Награда за хуманост „Жени откривачи“ за напори за зачувување на заедницата * 2010 година: Национален географски истражувачки развој<ref name="ng">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalgeographic.org/find-explorers/aparajita-datta|title=Emerging Explorer 2010: Aparajita Datta|publisher=National Geographic|language=|accessdate=10 February 2020|archive-date=2020-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129140356/https://www.nationalgeographic.org/find-explorers/aparajita-datta|url-status=dead}}</ref> * 2013 година: Награда Витли<ref name="jag"/> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дата, Апараџита}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1970 година]] [[Категорија:Индиски екологисти]] 8xdmtb47h5ucrkp46zsrladsu1ho0zv Емануела 0 1257242 5622438 5621330 2026-09-01T10:34:36Z Gurther 105215 5622438 wikitext text/x-wiki {{превод}} {{Infobox musical artist |name =Емануела |background = solo_singer |image = Emanuela (Mar 2021) (cropped).png |caption =Емануела |birth_name =Емилија Иванова Цветкова |alias = |birth_date = {{роден на|8|ноември|1981}} |birth_place ={{роден во|Софија}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2004 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Ариа]], [[Галин (пејач)]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Емануела]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 4 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 83 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Емануела''' ({{роден во|Софија}}, {{роден на|8|ноември|1981}}) — бугарска поп-фолк пејачка. == Дискографија == === Албуми === * [[Запознай я с мен ]] (2008) * [[Буря от емоции]] (2010) * [[Емануела]] (2013) * [[Нотариално заверен]] (2018) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Само за мен'' || 2004 || — |- | ''Нищо мъжко'' || 2006 || — |- | ''Дълго, сладко'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Аз'' || 2007 || — |- | ''Мили мой, ангел мой'' || 2007 || Дејан Миличевиќ |- | ''Да си плащал'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Запознай я с мен'' || 2008 || — |- | ''На повикване'' || 2008 || — |- | ''Празни думи'' || 2008 || — |- | ''Късам ти нервите'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Нищо не знаеш'' || 2009 || — |- | ''Отзад мини'' || 2009 || Дејан Миличевиќ |- | ''Всичко се връща'' || 2010 || — |- | ''Големите рога'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Данък любов'' || 2010 || — |- | ''Досещай се сам'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Преди употреба прочети листовката'' || 2010 || — |- | ''Питам те последно'' || 2011 || — |- | ''Крайна мярка'' || 2011 || Јордан Петков |- | ''От моята уста'' || 2011 || — |- | ''Попитай за мен'' || 2011 || — |- | ''Пак скандал'' || 2012 || — |- | ''Стой далече'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Ром-пом-пом'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Емануела'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Таралеж'' || 2013 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тръпката'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Кой видял—видял'' || 2013 || Front Line Cinema |- | ''Нямам забележка'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Не безпокойте'' || 2014 || Radostin Sabev-Shosho |- | ''Трий ме'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Гъзар бъди'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Сменяй ме'' || 2015 || Јордан Петков |- | ''Съкровище'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Като теб'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''20 лева'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Не ме заслужаваш'' || 2016 || Александар Молов |- | ''Почти перфектен'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Незабравима'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''5,6,7,8'' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Виновна'' || 2017 || Александар Молов |- | ''Без чувства'' || 2017 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Още те обичам'' || 2017 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Нотариално заверен'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Гледай ме на снимка'' || 2018 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Купих ти сърце'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Пожелавам ти'' || 2018 || Александар Молов |- | ''Направи така'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Скъпото се плаща'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси/Георги Марков |- | ''Я се успокой'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Предател'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Аре, дърпай'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Вечно свързани'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Бензин'' || 2020 || Виктор Антонов-Rikk |- | ''Мамино синче'' || 2020 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Граници'' || 2020 || Stavros Ntais |- | ''Направо в коша'' || 2021 || Добромир Николов |- | ''Чуждите легла'' || 2021 || Добромир Николов |- | '' Дърпай я '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Подводница '' || 2021 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Изгубих те '' || 2022 || Николај Скерлев |- | '' Ако тръгна '' || 2022 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Частно парти '' || 2022 || Људмил Иларионов-Љуси |- | '' Крипто '' || 2022 || Добромир Николов |- | ''Устните ти мръсни'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Към вратата'' || 2022 || Иван Димитров-Torex |- | ''Първа лига'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Мъже милиарди'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Втори дом'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Свекървище'' || 2023 || Александар Моллов |- | ''Казах ти'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Без аналог'' || 2024 || Стефан Маринов |- | ''Окадар'' || 2024 ||Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сиромах'' || 2024 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Мазаляк'' || 2024 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сините ти очи '' || 2025 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Дъното копай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Късай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Халката '' || 2026|| Константин Нутсов |- | ''Вдигни си телефона'' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''Bad boy'' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''Трохари'' || 2026 ||Стефан Маринов |- | ''Играчка '' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''TBA '' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''TBA '' || 2026 || Стефан Маринов |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] pv4r6tlmr1svh5ea49vdf49e2mfo1b4 5622439 5622438 2026-09-01T10:34:55Z Gurther 105215 5622439 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{превод}} {{Infobox musical artist |name =Емануела |background = solo_singer |image = Emanuela (Mar 2021) (cropped).png |caption =Емануела |birth_name =Емилија Иванова Цветкова |alias = |birth_date = {{роден на|8|ноември|1981}} |birth_place ={{роден во|Софија}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2004 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Ариа]], [[Галин (пејач)]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Емануела]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 4 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 83 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Емануела''' ({{роден во|Софија}}, {{роден на|8|ноември|1981}}) — бугарска поп-фолк пејачка. == Дискографија == === Албуми === * [[Запознай я с мен ]] (2008) * [[Буря от емоции]] (2010) * [[Емануела]] (2013) * [[Нотариално заверен]] (2018) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Само за мен'' || 2004 || — |- | ''Нищо мъжко'' || 2006 || — |- | ''Дълго, сладко'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Аз'' || 2007 || — |- | ''Мили мой, ангел мой'' || 2007 || Дејан Миличевиќ |- | ''Да си плащал'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Запознай я с мен'' || 2008 || — |- | ''На повикване'' || 2008 || — |- | ''Празни думи'' || 2008 || — |- | ''Късам ти нервите'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Нищо не знаеш'' || 2009 || — |- | ''Отзад мини'' || 2009 || Дејан Миличевиќ |- | ''Всичко се връща'' || 2010 || — |- | ''Големите рога'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Данък любов'' || 2010 || — |- | ''Досещай се сам'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Преди употреба прочети листовката'' || 2010 || — |- | ''Питам те последно'' || 2011 || — |- | ''Крайна мярка'' || 2011 || Јордан Петков |- | ''От моята уста'' || 2011 || — |- | ''Попитай за мен'' || 2011 || — |- | ''Пак скандал'' || 2012 || — |- | ''Стой далече'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Ром-пом-пом'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Емануела'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Таралеж'' || 2013 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тръпката'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Кой видял—видял'' || 2013 || Front Line Cinema |- | ''Нямам забележка'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Не безпокойте'' || 2014 || Radostin Sabev-Shosho |- | ''Трий ме'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Гъзар бъди'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Сменяй ме'' || 2015 || Јордан Петков |- | ''Съкровище'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Като теб'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''20 лева'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Не ме заслужаваш'' || 2016 || Александар Молов |- | ''Почти перфектен'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Незабравима'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''5,6,7,8'' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Виновна'' || 2017 || Александар Молов |- | ''Без чувства'' || 2017 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Още те обичам'' || 2017 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Нотариално заверен'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Гледай ме на снимка'' || 2018 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Купих ти сърце'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Пожелавам ти'' || 2018 || Александар Молов |- | ''Направи така'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Скъпото се плаща'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси/Георги Марков |- | ''Я се успокой'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Предател'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Аре, дърпай'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Вечно свързани'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Бензин'' || 2020 || Виктор Антонов-Rikk |- | ''Мамино синче'' || 2020 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Граници'' || 2020 || Stavros Ntais |- | ''Направо в коша'' || 2021 || Добромир Николов |- | ''Чуждите легла'' || 2021 || Добромир Николов |- | '' Дърпай я '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Подводница '' || 2021 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Изгубих те '' || 2022 || Николај Скерлев |- | '' Ако тръгна '' || 2022 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Частно парти '' || 2022 || Људмил Иларионов-Љуси |- | '' Крипто '' || 2022 || Добромир Николов |- | ''Устните ти мръсни'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Към вратата'' || 2022 || Иван Димитров-Torex |- | ''Първа лига'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Мъже милиарди'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Втори дом'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Свекървище'' || 2023 || Александар Моллов |- | ''Казах ти'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Без аналог'' || 2024 || Стефан Маринов |- | ''Окадар'' || 2024 ||Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сиромах'' || 2024 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Мазаляк'' || 2024 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сините ти очи '' || 2025 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Дъното копай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Късай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Халката '' || 2026|| Константин Нутсов |- | ''Вдигни си телефона'' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''Bad boy'' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''Трохари'' || 2026 ||Стефан Маринов |- | ''Играчка '' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''TBA '' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''TBA '' || 2026 || Стефан Маринов |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] d2bh7lz319vxojs2f9uawdk7ct46yn3 5622440 5622439 2026-09-01T10:35:28Z Gurther 105215 5622440 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{превод}} {{Infobox musical artist |name =Емануела |background = solo_singer |image = Emanuela (Mar 2021) (cropped).png |caption =Емануела |birth_name =Емилија Иванова Цветкова |alias = |birth_date = {{роден на|8|ноември|1981}} |birth_place ={{роден во|Софија}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2004 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Ариа]], [[Галин (пејач)]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Емануела]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 4 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 83 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Емануела''' (р. {{роден на|8|ноември|1981}}<nowiki/>во {{роден во|Софија}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * [[Запознай я с мен ]] (2008) * [[Буря от емоции]] (2010) * [[Емануела]] (2013) * [[Нотариално заверен]] (2018) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Само за мен'' || 2004 || — |- | ''Нищо мъжко'' || 2006 || — |- | ''Дълго, сладко'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Аз'' || 2007 || — |- | ''Мили мой, ангел мой'' || 2007 || Дејан Миличевиќ |- | ''Да си плащал'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Запознай я с мен'' || 2008 || — |- | ''На повикване'' || 2008 || — |- | ''Празни думи'' || 2008 || — |- | ''Късам ти нервите'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Нищо не знаеш'' || 2009 || — |- | ''Отзад мини'' || 2009 || Дејан Миличевиќ |- | ''Всичко се връща'' || 2010 || — |- | ''Големите рога'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Данък любов'' || 2010 || — |- | ''Досещай се сам'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Преди употреба прочети листовката'' || 2010 || — |- | ''Питам те последно'' || 2011 || — |- | ''Крайна мярка'' || 2011 || Јордан Петков |- | ''От моята уста'' || 2011 || — |- | ''Попитай за мен'' || 2011 || — |- | ''Пак скандал'' || 2012 || — |- | ''Стой далече'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Ром-пом-пом'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Емануела'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Таралеж'' || 2013 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тръпката'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Кой видял—видял'' || 2013 || Front Line Cinema |- | ''Нямам забележка'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Не безпокойте'' || 2014 || Radostin Sabev-Shosho |- | ''Трий ме'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Гъзар бъди'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Сменяй ме'' || 2015 || Јордан Петков |- | ''Съкровище'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Като теб'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''20 лева'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Не ме заслужаваш'' || 2016 || Александар Молов |- | ''Почти перфектен'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Незабравима'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''5,6,7,8'' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Виновна'' || 2017 || Александар Молов |- | ''Без чувства'' || 2017 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Още те обичам'' || 2017 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Нотариално заверен'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Гледай ме на снимка'' || 2018 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Купих ти сърце'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Пожелавам ти'' || 2018 || Александар Молов |- | ''Направи така'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Скъпото се плаща'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси/Георги Марков |- | ''Я се успокой'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Предател'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Аре, дърпай'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Вечно свързани'' || 2019 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Бензин'' || 2020 || Виктор Антонов-Rikk |- | ''Мамино синче'' || 2020 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Граници'' || 2020 || Stavros Ntais |- | ''Направо в коша'' || 2021 || Добромир Николов |- | ''Чуждите легла'' || 2021 || Добромир Николов |- | '' Дърпай я '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Подводница '' || 2021 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Изгубих те '' || 2022 || Николај Скерлев |- | '' Ако тръгна '' || 2022 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Частно парти '' || 2022 || Људмил Иларионов-Љуси |- | '' Крипто '' || 2022 || Добромир Николов |- | ''Устните ти мръсни'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Към вратата'' || 2022 || Иван Димитров-Torex |- | ''Първа лига'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Мъже милиарди'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Втори дом'' || 2023 || Иван Димитров-Torex |- | ''Свекървище'' || 2023 || Александар Моллов |- | ''Казах ти'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Без аналог'' || 2024 || Стефан Маринов |- | ''Окадар'' || 2024 ||Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сиромах'' || 2024 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Мазаляк'' || 2024 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сините ти очи '' || 2025 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Дъното копай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Късай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Халката '' || 2026|| Константин Нутсов |- | ''Вдигни си телефона'' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''Bad boy'' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''Трохари'' || 2026 ||Стефан Маринов |- | ''Играчка '' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''TBA '' || 2026 || Стефан Маринов |- | ''TBA '' || 2026 || Стефан Маринов |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] o7n8semu3d11awjz7qnuz0gl4zzeum5 Аљоша Попович и Тугарин Змејот 0 1261671 5622281 5512678 2026-08-31T17:00:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622281 wikitext text/x-wiki '''„Аљоша Попович и Тугарин Змејот“''' е долгометражен анимиран филм на студиото Мелница и прв цртан филм од [[Тројца јунаци (цртан циклус)|циклусот „Тројца јунаци]]“. Врз основа на овој цртан филм, во мај 2005 година, била издадена компјутерска игра со исто име од 1C. Премиерата се одржала на 23 декември 2004 година.<ref>[http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=401 «Алёша Попович и Тугарин Змей» вышел в прокат. 23.12.2004]</ref> == Заплет == Во античкиот руски град [[Ростов]], семејството на свештеникот добило син, кој го добил името Аљоша, по неговиот татко - Попович. Кога пораснал, тој станал херој, кој цело време имал проблеми и дури го добил прекарот „несреќен“. Откако непријателска орда номадски воини се приближува до Ростов (алузија на Турците - особено на Печенезите и Половци), предводена од Тугарин Змејот и бара од жителите на градот да оддадат почит. Аљоша и неговиот ментор, дедо Тихон, предлагаат да го сокријат златото во една пештера под планината Бајун и да чекаат таму да влезат номадите, а потоа да се наполни излезот со огромен камен. Сепак, планот не успее: фрлениот камен се оддалечува од пештерата и го уништува целиот Ростов. Номадите заминуваат без пречки со злато, а Аљоша и Тихон го добиваат за тоа. Аљоша нема намера да го трпи ова и одлучи да оди сама во потрага по злато, но Тихон оди по него. Исто така, по стапките на Аљоша се и 16 -годишното девојче Љубава и нејзината баба, како и магарето на Љубава по име Мојсеј (именувано по [[Мојсеј|еврејскиот пророк]]). По патот, Тихон се среќава со Цигани, кои го ограбуват и го врзаат и коњот со врзана уста. Тихон ја наоѓа Аљоша и тие ја вадат замката од коњот: животното се покажува дека знаело да зборува. Неговото име е Гај Јулиј Цезар (именуван по „[[Гај Јулиј Цезар|најголемиот римски командант и император]]“, а подоцна и за пријателите - Јулиј), а самиот коњ некогаш бил „во храмот Новгород“, каде што имало библиотека. Токму таму ги сретнуваат Љубава, Мојсеј и баба и и сите заедно одат во потрага по златото. Наскоро стигнуваат до куќата на херојот Свјатогор, кој им кажува дека неодамна ја здогледал војската на Тугарин со злато, а исто така им покажал краток пат до нивната пештера и му го дава мечот на Аљоша. Патниците одат во пештерата. Сепак, откако поминале низ подземните катакомби, тие го здогледале нивниот роден град Ростов, и се покажало дека пештерата е онаа во која Аљоша и Тихон го криеле златото. Тие разбираат дека токму тука Свјатогор ги видел своите непријатели за последен пат. Фрустрираната Аљоша го исполнува излезот од пештерата со камења пронајдени во близина, но одеднаш бабата забележува дека каменот е посочувач. Во него било запишано: кој ќе отиде лево, ќе стане богат, оној што оди десно, ќе се ожени и кој оди директно, ќе ја пронајде својата смрт. Аљоша, враќајќи го каменот на раскрсницата каде што го нашол, одлучува да оди право. Сепак, Љубава, која сака да се омажи, му е лута и заедно со нејзината баба заминува надесно, а Јулиус, кој сака да се збогати, заминува лево. Некое време подоцна, Јулиус наоѓа дрво што зборува, кое го поканува [[Коцкарница|да игра, погодувајќи ги броевите]]. Кога Јулиус ќе изгуби, дрвото им наредува на своите чувари, флејтери, да ја одерат кожата на Јулиј и тој избегал. Во меѓувреме, Аљоша и Љубава сфаќаат дека се сакаат и повторно се обединуваат. Наскоро ги пронашол и Јулиј и заедно тргнале во потрага по Тугарин Змејот. Наскоро го пронашле логорот на Тугарин Змејот а ноќе, додека сите спиеле, тие продираат таму, се прикрадуваат во [[Јурта|југот на Тугарин]] и го носат златото и откриваат дека Ордата го стопила во голема златна топка. Сепак, Аљоша не можел да издржи дека тие се однесуваат како крадци. Тој не се воздржал, ја разбудил целата Орда и ги предизвикал на фер борба. Тој успеал да ја победи целата непријателска војска, иако со големи тешкотии, но Тугарин Змејот ја киднапирал Љубава и барал од Аљоша да го врати златото и да го донесе на стариот даб во замена за животот на Љубава. Аљоша, наредил Тихон и бабата да му го вратат златото на Ростов, тој оди кај Јулија да ја спаси Љубава. Но, бабата и Тихон решаваат да го остават златото на чување на принцот во [[Киев]], и тие самите одат да му помогнат. Во меѓувреме, Аљоша и Јулиус го наоѓаат Змејот Тугарин. Додека Тугарин и дрвобранителите кои се приближувале се расправале кому треба да му припаѓа Јулиус, Аљоша ја спасува Љубава, а потоа се бори со Тугарин и тестерите. Секој бил за себе, само леталките биле заедно. Сепак, тие биле поразени, а Тугарин го победувал Аљоша, но Тихон, Бабата и Мојсеј го спасиле. Од количката прават еден вид катапулт, а ударот во главата го оневозможува Тугарин и го фрла кон стариот даб. Потоа сите заедно се враќаат во Киев, каде што Аљоша го остава Тугарин како подарок на принцот, по што, земајќи го своето злато, се враќа во Ростов со пријателите. Кога топката паѓа од планината, таа повторно лета во работите од кои е направена, вклучително и забот на бабата извончето. Жителите на Ростов одлучуваат дека сè им е вратено со божествена промисла, а Аљоша е пречекан со зборовите „Несреќникот се врати! " Во последната сцена од филмот, Мојсеј станува хроничар и има златни потковици и заби. == Креатори на филмот == {| class="wikitable" |+ |''Продуцент'' | Константин Бронзит |- | ''Производители'' | Сергеј Селјанов, Александар Бојарски |- | ''Писатели на скрипти'' | Александар Бојарски, Иљја Максимов, Максим Свешников, Константин Бронзит |- | ''Табла за приказни'' | Константин Бронзит, Иљја Максимов |- | ''Ликови'' | Људмила Стебyјанко, Иљја Максимов, Марина Микеева |- | ''Дизајнер на производство'' | Олга Овиникова |- | ''Композитор'' | Валентин Васенков |- | ''Инженер за звук'' | Владимир Голунин |- | ''Инсталација'' | Сергеј Глезин, Константин Бронзит |- | ''Компјутерска графика, композиција, специјални ефекти'' | Марина Егорова, Максим Ковбас, Роман Смородин |- | ''Лидер на групата за распоред'' | Марина Микеева |- | ''Артисти за распоред'' | Марина Микеева, Светлана Мардаголимова, Олег Пожидаев |- | ''Оловни аниматори'' | Олга Образцова, Екатерина Шрага |- | ''Аниматори'' | Алексеј Пичужин, Константин Бронзит, Екатерина Рјабкова, Наталија Кондратеева, Алина Александрова, Виталиј Хасан, Максим Бадмаев, Љубов Цимбалиук, Вера Бекелева, Вера Шиганова, Евгенија Боталова, Александра Јаскина, Викторија Гнедиша, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Домнијев, Викерија Дозинеј, Викет Доминај, Алексиј Горобетс, Јулија Даниел, Евгениј Инјушин, Иљја Соловиев, Сергеј Ермолин, Људмила Стебљанко, Олга Казанова, Албина Кунцевич, Елена Кокулина, Екатерина Стрелетс, Јулија Петрова, Алина Макарова, Светлана Петухова, Ксењавија Евдохијадва, Евзенија Елдојдов Виктор Полуектов, Галина Павлова, Олга Тарарина, Александар Шоха, Сергеј Тенин, Екатерина Шрага, Вероника Толбина, Татјана Румјанцева, Оксана Трифонова, Варвара Романова, Маргарита Русакова, Константин Фефоктилова Олесија Барсукова, Александра Каловја |- | ''Лидер на тимот за цртање'' | Олга Лизо, Светлана Варфоломеева |- | ''Координатор'' | Мајкл Менис |- | ''Директор за операции'' | Татјана Глезина |- | ''Извршен продуцент'' | Сергеј Глезин |} == Видео издание == Во 2005 година, цртаниот филм бил објавен на VHS и [[Дигитален видеодиск|DVD]] од концернот Сојуз со звучниот систем Долби Дигитал 2.1 и PAL- сликата на видео лентата, и на ДВД со титл и главното мени со сцени од цртаниот филм (било и на VHS). По 2007 година било издадено (колекционерско издание) на ДВД од концернот Мега-Видео. Во јануари 2011 година, тој бил лиценциран на ДВД од „Тајната на звукот“ . == Емитување == Телевизиската премиера на цртаниот филм се одржала на 8 јануари 2006 година на каналот НТВ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ntv.ru/novosti/57593/|title=Суперсовременный мультфильм-сказка будет показан на НТВ|date=2004-12-22|publisher=[[НТВ]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vremya.ru/2005/244/6/142665.html|title=Программа телепередач со 2 по 8 января|date=2005-12-29|publisher=Время новостей|quote=НТВ 14.40 «Алеша Попович и Тугарин Змей». Мультфильм}}</ref> Пред новогодишните празници во 2008 година, имало периодични повторувања на истиот канал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tv.cmlt.tv/program?day=07012008&channel=3&time=3|title=Телепрограмма на 7 января 2008 года — НТВ|publisher=[[Камелот (газета, Воронеж)|Камелот]]|accessdate=2021-02-27|archive-date=2018-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026025028/http://tv.cmlt.tv/program?day=07012008&channel=3&time=3|url-status=dead}}</ref> Од 2008 година до денес, на празници, цртаниот филм се емитува од ТВ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kommersant.ru/doc/1126015|title=Алексей Пивоваров напомнил о прежнем НТВ|date=2009-02-27|publisher=[[Коммерсантъ]]}}</ref> Понекогаш емисиите биле прикажувани на STS и други ТВ-канали. == Награди == * 1 април 2005 година - XII фестивал на комедиски филмови и хумор „Златен Остап“ - фигурина на „Големиот комбинатор“ за најдобриот анимиран долгометражен филм<ref>[http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=446 Лауреат «Золотого Остапа». 2.04.2005]</ref>. * Јули 2005 година - Интернационален фестивал за анимација „Анима Мунди“ во Рио де Жанеиро (Бразил) - најдобар целовечерен филм <ref>[http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=482 МФАК «Анима Мунди». 19.07.2005]</ref>. * Август 2005 година - IX серуски фестивал на визуелни уметности во „Орлјонок“ - 1-то место на конкурсот за анимација<ref>[http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=487 Призы фестиваля в «Орлёнке». 10.08.2005]</ref>. * Октомври 2005 година - X меѓународен фестивал во Москва „Златна рипка“ - Награда на жирито<ref>[http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=512 Завершился фестиваль «Золотая рыбка». 4.10.2005]</ref>. * Ноември 2005 година - IV меѓународен филмски фестивал Буенос Аирос во Аргентина (4-ти интер.) Фестивал Нуева Мирадо). Две главни награди за најдобар анимиран филм. Едниот - од независното детско жири, вториот - од професионално возрасно лице<ref>[http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=533 Два новых приза. На этот раз — в Аргентине. 8.11.2005]</ref>. == Компјутерска игра == Една година по објавувањето на цртаниот филм, била објавена [[Аљоша Попович и Тугарин Змејот (игра)|истоимената компјутерска игра]]. == Литература == * Алеша Попович и Тугарин Змей. — М.: Эгмонт, 2007. — 80 с. — ISBN 5-9539-0441-X, 978-5-9539-2069-8. == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20171110201048/http://2011.russiancinema.ru/index.php?e_dept_id=2&e_movie_id=176 „Аљоша Попович и Тугарин Змејот“] на страницата „Енциклопедија на руското кино“ * [http://melnitsa.com/project/alyosha_popovich_i_tugarin_zmey/ „][https://web.archive.org/web/20171110201048/http://2011.russiancinema.ru/index.php?e_dept_id=2&e_movie_id=176 Аљоша Попович и Тугарин Змејот]“ на мрежното место на студиото „Мелница“ * [http://www.exler.ru/films/27-01-2005.htm Преглед од Алекс Екслер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160801120809/http://www.exler.ru/films/27-01-2005.htm |date=2016-08-01 }} * [http://www.animator.ru/articles/article.phtml?id=126 Интервју на Константин Бронзит за CGTALK.] [http://www.animator.ru/articles/article.phtml?id=126 RU] [[Категорија:Руски цртани филмови]] bpjkiofxhba0cw0kkwdwkmuowkp057d Биоразновидност на Албанија 0 1265521 5622374 5582776 2026-09-01T00:24:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622374 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | image1 = Valbona_nga_Kukaj.jpg | caption1 = [[Проклетие|Албанските Алпи]] претставуваат голем геоморфолошки дел од Албанија. Тие се најјужното продолжение на [[Динариди]]те, кои се протегаат по должината на [[Јадранско Море]]| image2 = Gjipe_beach,_Albania.JPG | caption2 = НА [[Албански брег на Јадранско Море|албански брег на Јадранско]] и [[Албански брег на Јонско Море|Јонско Море]] се наоѓа голем [[екосистем]] кој е од огромно значење.}} '''[[Албанија]]''' се одликува со значително богатство на копнени и морски [[екосистем]]и и [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]] со контрастни [[Флора|цветни]] и [[Фауна|фаунски]] видови, дефинирани на површина од 28.748 квадратни километри. Поголемиот дел од земјата е претежно со [[Средоземно Море|средоземен]] карактер, опфаќајќи го центарот и југот на земјата, додека алпскиот афинитет е повидлив на североисток.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbd.int/doc/world/al/al-nr-04-en.pdf|title=Fourth National Report to the United Nations Convention On Biological Diversity|last=[[Ministry of Tourism and Environment (Albania)|Ministry Enviroinment, Forests and Water Administration Biodiversity Directorate]]|work=cbd.int|location=Tirana|page=6|language=en}}</ref> Покрај разновидноста на [[топографија]]та и [[клима]]та, непосредната близина на Албанија до [[Средоземно Море|Средоземното Море]] и значајната местоположба во рамките на [[Континентална Европа|европскиот континент]] создале поволни услови за појава на огромна низа флора и фауна со неизмерен квалитет, што, сепак, довело до тоа да земјата биде призната како важно жариште на биоразновидноста на континентот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://balkangreenenergynews.com/wp-content/uploads/2017/08/Albania-Assessment_ENG.pdf|title=National Assessment of Biodiversity Information Managementand Reporting Baseline for Albania|last=Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH|work=balkangreenenergynews.com|page=10|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.climatechangepost.com/albania/biodiversity/|title=Biodiversity Albania|work=climatechangepost.com|language=en|quote=Some of the 30% of the European plant species, and 42% of the European mammals can be found in the country. Albania's variety of wetlands, lagoons and large lakes also provide critical winter habitat for migratory birds (1).}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://macfungi.webs.com/Fungi-Albanici/Report%20on%20National%20Situation%20of%20Biodiversity%20in%20Albania.pdf|title=Biodiversity in Albania Report On National Situation of Biodiversity in Albania|work=macfungi.webs.com|page=2|language=en|quote=Approximately 30% of all European floras occur in Albania.|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306024211/https://macfungi.webs.com/Fungi-Albanici/Report%20on%20National%20Situation%20of%20Biodiversity%20in%20Albania.pdf|url-status=dead}}</ref> Бројот на глобално загрозени видови на животински свет во Албанија е голем со интегрален дел од повеќе од 181 видови, и земјата е рангирана на седмото место во Средоземниот слив.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cepf.net/sites/default/files/mediterranean-basin-2017-ecosystem-profile-english_0.pdf|title=Mediterranean Basin Biodiversity Hotspot|work=cepf.net|page=62|language=en}}</ref> Албанија е претежно [[Планина|планинска]] и [[рид]]ска со брза промена на пределот од морска во алпска. Само една третина се состои од низини кои се протегаат низ западниот дел на земјата свртени кон Средоземното Море со должина на крајбрежјето од околу 476 километри <ref name="Albania pdf">{{Наведена мрежна страница|url=http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf|title=Some Considerations On Seawater-Freshwater Relationship in Albanian Coastal Area|last=Eftimi, R.|publisher=ITA Consult|accessdate=2021-04-08|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504034347/http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf|url-status=dead}}</ref> Како резултат на тоа, планинските венци ја преминуваат должината на земјата од север кон југ, со [[Проклетие|Албанските Алпи]] на север, [[Шар Планина]] на североисток, Централниот планински масив во центарот, [[Кораб]] на исток, [[Пинд]] на југоисток и Каналните Планини на југозапад кои се протегаат заедно со Албанската ривиера . [[Хидрографија|Хидрографската]] мрежа на Албанија е составена од езера, реки, мочуришта, [[Море|мориња]] и [[подземни води]]. Постојат околу 250 езера од различно потекло, вклучувајќи [[Езеро|тектонски]], [[Ледничко езеро|глацијални]] и [[Езеро|флувијални]] езера. Меѓу најважните е езерото [[Скадарско Езеро|Скадар]], најголемото езеро во [[Јужна Европа]], проследено со [[Охридско Езеро|Охридското]], кое се смета за едно од најстарите езера во светот. Реките имаат значаен ефект и врз крајбрежната [[биоразновидност]] на месното население (или живиот свет). Во земјата има 152 реки, од кои најзабележителни се [[Дрим]], [[Војуша]], [[Шкумба]], [[Матија (река)|Матија]] и [[Осум (река)|Осум]]. На бреговите долж Средоземното Море се наоѓаат разни лагуни, вклучувајќи ги [[Лагуна Караваста|Караваста]] и Нарта. Заштитените области припаѓаат на најважните инструменти за зачувување на природата. 799 видови заштитени подрачја се прогласени во Албанија, со површина од 5,216,96 квадратни километри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.protectedplanet.net/country/AL|title=Albania|last=[[United Nations Environment Programme|UNEP]], [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]], [[World Conservation Monitoring Centre|WCMC]]|work=protectedplanet.net|page=1|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2020-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127002203/https://www.protectedplanet.net/country/al|url-status=dead}}</ref> Меѓу нив, 14 [[Национален парк|национални паркови]], 1 морски парк, 4 Рамсарски места, 3 места на [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]], 45 важни области со растенија, 16 важни области со птици и 786 заштитени области од различни категории.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/albaniathe-former-yugoslav-republic-of-macedonia/ohrid-prespa/|title=Ohrid-Prespa|last=UNESCO|work=unesco.org|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/al|title=Albania|last=[[UNESCO]]|work=whc.unesco.org|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ramsar.org/wetland/albania|title=Albania|last=[[Ramsar Convention]]|work=ramsar.org|language=en|format=PDF}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2011-014.pdf|title=Important Plant Areas of the south and east Mediterranean region|work=portals.iucn.org|page=76|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://datazone.birdlife.org/site/results?cty=2&fam=0&gen=0|title=Albania|last=[[BirdLife International]]|work=datazone.birdlife.org|language=en}}</ref> == Екорегиони == Земјата Албанија е дел од [[Бореално царство|Бореалското]] царство и се протега специфично во рамките на [[Илирија|илирската]] покраина на Циркумбореалниот регион. Неговата територија може конвенционално да се подели на четири копнени екорегиони на палеарктичкото царство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.natura.al/page.php?lang=en&section=albaniatowardsn2000|title=Albania towards NATURA 2000|last=NaturAL|work=natura.al|location=Tirana|page=1|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2017-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311223347/http://www.natura.al/page.php?lang=en&section=albaniatowardsn2000|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-national-parks-of-albania-protecting-the-natural-treasures-of-the-country.html|title=The National Parks Of Albania The fifteen national parks in Albania encompass an area of 210,668.48 hectares which accounts for about 3.65% of the overall territory of the country.|work=worldatlas.com|language=en|quote=The territory of Albania can be divided into four ecoregions: Dinaric Alpine (mixed forests in the far north). Balcanic (mixed forest in the north-east). Pindus mountain (mixed forests covering the central and southeast mountains). Illyrian deciduous (forest covering the rest of the country).}}</ref> Илирските листопадни шуми се протегаат по должината на албанскиот Јадран и крајбрежјето на Јонското Море на запад преку Средоземниот слив, додека мешаните шуми на планините Пинд се појавуваат на источните и југоисточните планински масиви на исток. Мешаните шуми на планините Динарик покриваат поголем дел од [[Проклетие|Албанските Алпи]] на север, додека Балканските мешани шуми се протегаат низ источниот крај на опсегот. == Екосистеми == === Шуми === [[Податотека:AlbaniaLibrazhdLlange.jpg|десно|мини|200x200пкс| Шумите на Рајца и реката Гаши се дел од античката и исконска букова шума на Карпатите, [[УНЕСКО|светско]] [[Светско наследство на УНЕСКО|наследство на УНЕСКО,]] поради извонредната вредност на овие шуми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|last=[[UNESCO]] [[World Heritage site|World Heritage Site]]s|work=whc.unesco.org|page=1|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronatur.org/fileadmin/migration/uploads/media/EuroNatur_spezial__1_2014_Ancient_Beech_Forests_in_Albania_and_Macedonia.pdf|title=Report of the Excursion to Ancient Beech Forests in Albania and Macedonia July 14–19, 2013|last=Euronatur|work=euronatur.org|pages=1–20|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2020-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200826150636/https://www.euronatur.org/fileadmin/migration/uploads/media/EuroNatur_spezial__1_2014_Ancient_Beech_Forests_in_Albania_and_Macedonia.pdf|url-status=dead}}</ref>]] [[Шума|Шумите]] се најраспространетиот копнен екосистем во Албанија. Тие претставуваат суштинска функционална и естетска компонента на 36% од пејзажите во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbd.int/doc/world/al/al-nbsap-v2-en.pdf|title=Document of Strategic Policies for the Protection of Biodiversity in Albania|last=[[Ministry of Environment (Albania)|Ministry of Environment]]|work=cbd.int|page=15|language=en}}</ref><ref name="species">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbd.int/doc/world/al/al-nr-05-en.pdf|title=Fifth National Report of Albania to the United Nations Convention On Biological Diversity (CBD)|last=[[Ministry of Environment (Albania)|Ministry of Environment]]|work=cbd.int|page=4|language=en}}</ref><ref name="forests">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf|title=Albania Environmental Performance Reviews|last=UNECE|work=unece.org|page=141|language=en}}</ref> За разлика од шумите на северна Албанија, слични се на [[континентална Европа]], а оние од јужна Албанија упатуваат на сличности со сливот на Средоземниот слив.<ref name="vegetation">{{Наведена мрежна страница|url=https://rmportal.net/library/content/118_albania/at_download/file|title=lbania Biodiversity Assessment Under the Biodiversity and Forestry Indefinite Quantity Contract Contract No. LAG-I-00-99-00013-00, Task Order No. 811|date=November 2003|work=rmportal.net|pages=16–23|language=en|format=PDF|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503112538/https://rmportal.net/library/content/118_albania/at_download/file|url-status=dead}}</ref> Шумите можат да имаат различни форми, во зависност од нивната географска ширина, почва, врнежи од дожд и преовладувачки температури. Концентрацијата на [[Листопадни растенија|листопадни]] дрвја доминира во шумите на земјата, се движи од скоро 56,8% или 6,093 квадратни километри од пошумената територија. [[Даб]]от претставува важен природен шумски ресурс во Албанија со 32,1%, проследен со [[бука]] со 18,4%. Постојат 12 видови даб пронајдени во Албанија распоредени низ целата територија на земјата од север кон југ и исток кон запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/forestry/6569-0c920d4b05407cd6907c8b485d1c30df1.pdf|title=State of Forest Tree Genetic Resources in Albania|last=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|work=fao.org|page=5|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2017-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026214700/http://www.fao.org/forestry/6569-0c920d4b05407cd6907c8b485d1c30df1.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Четинари|Иглолисните]] шуми зафаќаат 1.756 квадратни километри, што претставува 16,4% од целата пошумена површина на земјата. Иако црниот бор доминира и е меѓу најзначајните видови дрвја во земјата, зафаќа површина од приближно 10,2%.<ref name="forests"/> Примарно е пронајден во Централниот планински масив, но исто така расфрлан и во Северниот и Јужниот планински венец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/docrep/004/Y2316E/y2316e0d.htm|title=Black pine resources in Albania|last=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|work=fao.org|page=1|language=en}}</ref> Сребрената ела сочинува 1,4% од четинарите со 152 квадратни километри, кои обично се наоѓаат на падините и долините на планините и покрај бреговите на албанскиот Јадран и Јонско Море на запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/3/a-y5901e.pdf|title=Forest Genetic Resources|last=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|work=ftp.fao.org|page=48|language=en}}</ref> === Мочуришта === [[Податотека:Naturschutzgebiet_Patog_in_Albanien.JPG|мини|200x200пкс| Главните брегови на лагуната и островите Патоку се покриени со пилинзи од солено мочуриште.<ref name="general">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vliz.be/imisdocs/publications/235127.pdf|title=Conservation Status of Albanian Coastal Wetlands and their Colonial Waterbird Populations (Pelecaniformes and Ciconiiformes)|work=vliz.be|location=Brussels|pages=1–10|language=en}}</ref>]] Албанија поседува богатство на [[Моклиште|водни]] екосистеми кои поддржуваат различни и уникатни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]]. Овие мочуришта содржат соодветно бројни еколошки добра и услуги, но се под значителен товар заради брзата [[урбанизација]] и [[индустријализација]]. Блатна, трски и [[Езеро|езера]] се наоѓаат во сите региони, заедно со [[Река|реки]] и [[Речна делта|делти,]] додека мочуриштата се дистрибуираат од високата внатрешно планинска зона на југоисток до крајбрежјето на запад.<ref name="general">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vliz.be/imisdocs/publications/235127.pdf|title=Conservation Status of Albanian Coastal Wetlands and their Colonial Waterbird Populations (Pelecaniformes and Ciconiiformes)|work=vliz.be|location=Brussels|pages=1–10|language=en}}</ref> Најбогатите мочуришни региони се особено во крајбрежната рамнина долж целата западна граница на Албанија, која е обликувана од [[Јадранско Море|Јадранското]] и [[Јонско Море|Јонското Море]].<ref name="wetlandsbook">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=42w4XA6GUqMC&q=wetlands+of+albania&pg=PA14|title=The Wetlands of Central and Eastern Europe|publisher=IUCN, 1993|year=1993|isbn=9782831701424|pages=14–15|language=en|format=Book}}</ref> [[Лагуна Караваста|Мочуришниот]] комплекс Бутринт, Караваста и Нарта претставува едно од најважните места на крајбрежните мочуришта на Албанија. Лагуните се одделени од морето со прилично тесни песочни решетки, кои континуирано се менуваат во големина и форма. Други важни лагуни се лагуната Патоку, лагуната Куне- Ваин, лагуната Вилуни и многу други. Албанија е дом на неколку најважни езера во [[Јужна Европа]]. Четири езера се распределени со соседните земји, на пример [[Скадарско Езеро|Скадарското Езеро]] со [[Црна Гора]], [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] со [[Македонија]], [[Мало Преспанско Езеро|Малото Преспанско Езеро]] со [[Грција]] и [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] со Македонија и Грција. Сепак, сите се од меѓународно значење, особено за [[лимнологија]]та и [[биоразновидност]]а.<ref name="wetlandsbook"/> Покрај тоа, [[Скадарско Езеро|Скадарското Езеро]] и [[Преспанското Езеро]] се признати како [[моклиште]] од меѓународно значење со официјално означување според [[Рамсарска конвенција|Рамсарската конвенција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ramsar.org/news/albania-adds-its-parts-of-the-prespa-lakes-to-the-ramsar-list|title=Albania adds its parts of the Prespa Lakes to the Ramsar List|last=[[Ramsar Convention]]|date=3 July 2013|work=ramsar.org|language=en}}</ref> === Утоки === [[Естуар]] е делумно затворено крајбрежно тело со вода што се формира кај [[Устие|речните устија]] и обезбедува уникатни живеалишта за популации на [[Преселба на птиците|птици преселници]] [[Безрбетници|, безрбетници]], како и морски риби, вклучувајќи ги и оние што посетуваат да се размножуваат. Главните одлики на животот на устието се варијабилноста на [[соленост]]а и седиментацијата. Тие се определени од геологијата на регионот и се под влијание на топографските, хемиските и климатските услови. Иако е мала по големина, Албанија има многу реки што течат низ нејзините пространства. Главните реки на Албанија се [[Дрим]], [[Војуша]], [[Матија (река)|Матија]], [[Ерзен]], [[Шкумба]] и [[Семан]] кои се излеваат во источното [[Јадранско Море]]. Речните текови се многу променливи со високи текови во зима и раната пролет и драматично помали текови кон крајот на летото. Покрај тоа, реките добиле мало научно внимание од биолозите и малку се знае за статусот на [[биоразновидност]]а што тие го содржат, сепак, речниот слив на [[Дрим]] е едно од најважните жаришта на биоразновидноста во [[Европа]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://act4drin.net/wp-content/uploads/2015/09/Act4Drin_Brochure_18_9_2015_single_pages.pdf|title=The natural wealth and legacy of the Drin River Basin: inspiring our collective actions|work=act4drin.net|page=7|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123112753/https://act4drin.net/wp-content/uploads/2015/09/Act4Drin_Brochure_18_9_2015_single_pages.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mio-ecsde.org/wp-content/uploads/2012/12/drin-river-basin_brochure_02.pdf|title=Drin River Basin The blue heart of the Balkans|work=mio-ecsde.org|page=4|language=en}}</ref> == Флора == [[Податотека:Biodiversity_Hotspots.svg|десно|мини|200x200пкс| [[Албанија|Албанија е]] домаќин на жариштето за биоразновидност во Средоземниот слив. <small>( '''14''' )</small>]] [[Албанија]] има контрастни и различни видови растителност, определени главно од [[топографија]], [[хидрологија]], [[клима]] и [[геологија]]. Ужива во разновидност на [[Умерена клима|умерени екологии]], вклучувајќи [[Листопадни растенија|листопадни]] и [[Четинари|иглолисни]] шуми, [[Моклиште|мочуришта]], [[Речна делта|речни делти]], алпски и субалпински [[Пасиште|пасишта]] и [[Ливада|ливади]], зимзелени и широколисни грмушки, морски и крајбрежни предели. Стратешки сместена на северниот брег на [[Средоземно Море|Средоземното Море]], Албанија се наоѓа на едно од жариштата за биоразновидност на планетата заради зголеменото ниво на [[ендемизам]] во Средоземното басен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucn.org/theme/species/our-work/freshwater-biodiversity/what-we-do/mediterranean-hotspot|title=Mediterranean Hotspot|last=[[IUCN]]|work=iucn.org|language=en}}</ref> [[Флора]]та на Албанија се состои од повеќе од 3.200 васкуларни <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cqm.rs/2009/3iqc/11.pdf|title=Biodiversity and the Protected Areas System in Albania|last=Mehmet Metaj|work=cqm.rs|pages=1–8|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020184426/http://www.cqm.rs/2009/3iqc/11.pdf|url-status=dead}}</ref> и 2.350 неваскуларни растенија и помалку познат број на габи.<ref name="species"/> Главните елементи на флората на земјата се 24% [[Средоземно Море|средоземен]], 22% [[Балкански Полуостров|балкански]], 18% [[Европа|европски]] и 14% [[Евроазија|евроазиски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catsg.org/balkanlynx/05_wildlife-management/5_4_biodiversity/Pdfs/GIRDA_%26_Dedej_-_Biodiversity_in_Albania.pdf|title=Biodiversity in Albania Report On National Situation of Biodiversity in Albania|work=catsg.org|page=3|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020170516/http://www.catsg.org/balkanlynx/05_wildlife-management/5_4_biodiversity/Pdfs/GIRDA_%26_Dedej_-_Biodiversity_in_Albania.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://medomed.org/2010/3976/|title=Albania – Biodiversity Conservation Data|work=medomed.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109112959/http://medomed.org/2010/3976/|archive-date=9 January 2015|accessdate=5 June 2017}}</ref> Фитогеографски, земјата се простира на [[Илирија|илирската]] провинција [[Циркумбореален регион]] во рамките на [[Бореално царство|Бореалското царство]]. Според [[Светски фонд за природа|Светскиот фонд за природата]] и Европската агенција за животна средина, тој спаѓа во четири копнени екорегиони од областа на Палеарктикот, вклучувајќи ги Илирските листопадни шуми, Балканските мешани шуми, Пиндските мешани шуми на планините и Динариските мешаните шуми на планините . Околу 3.000 различни видови на растенија растат во Албанија, од кои многу се користат за медицински цели. Крајбрежните региони и низините имаат типична растителност на средоземна макија [[Даб|, додека дабовите]] шуми и растителноста се наоѓаат на поголеми височини. Огромни шуми од црн бор, [[бука]] и [[ела]] се наоѓаат на повисоките планини, а алпските пасишта растат на надморска височина над 1800 метри.<ref name="cbd.int">Bego, Ferdinand and Koni, Mynyr (1999) [http://www.cbd.int/doc/world/al/al-nbsap-01-p1-en.pdf "Albania"] in ''Blodlverslty Strategy and Action Plan''. The National Environmental Agency</ref> Родот на флората со најмногу видови во Албана ''Трифолиум'' ( [[детелина]] ) со вкупно 63 видови. Ова главно се должи на средоземната клима на крајбрежјето на нацијата. Земјата е дом и на речиси 27 видови ''[[Бабјак (растение)|Вербаскум]]'', што се должи на поголемата близина на [[Мала Азија|Анадолија]], која е главниот центар за развој на кралските свеќи. == Фауна == === Птици === [[File:Phoenicopterus_roseus_(Walvis_bay).jpg|180px|thumb|[[Розово фламинго|Розовото фламинго]] е жител во текот на целата година]] Географската местоположба на Албанија во комбинација со нејзината променлива и сложена клима е одговорна за разновидната популација на птици во земјата. Во Албанија се евидентирани над 353 видови [[птици]] со 11 глобално загрозени видови и видови воведени од луѓе. Земјата е дом на поволни [[Моклиште|мочуришта]], [[Лагуна|лагуни]], [[Езеро|езера]], утоки и [[Речна делта|делти]] заедно со соодветните [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]]. Овие живеалишта служат како поле за хранење на илјадници [[Преселба на птиците|мигранти птици]] кои патуваат помеѓу [[Северна Африка]] и [[Европа]] преку јадранскиот пат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronatur.org/en/what-we-do/endangered-species/migratory-birds/campaign-on-bird-hunting/adriatic-flyway/|title=Adriatic Flyway|last=Euronatur|work=euronatur.org|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2020-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918125327/https://www.euronatur.org/en/what-we-do/endangered-species/migratory-birds/campaign-on-bird-hunting/adriatic-flyway/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronatur.org/fileadmin/docs/Vogeljagd-Kampagne/Adriatic_Flyway_Proceedings_04-05-17.pdf|title=Adriatic Flyway – Bird Conservation On the Balkans|last=Euronatur|work=euronatur.org|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516001729/https://www.euronatur.org/fileadmin/docs/Vogeljagd-Kampagne/Adriatic_Flyway_Proceedings_04-05-17.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Dalmatian_pelican_(Pelecanus_crispus)_in_Divjakë-Karavasta,_Albania.jpg|лево|мини|270x270пкс| [[Кадрав пеликан|Далматинскиот пеликан]] останува во лагуните и мочуриштата низ целата земја како на пример во [[Лагуна Караваста|Караваста]] .]] Постојат бројни [[грабливи птици]] во Албанија, како некои видови [[Орел|орли]], јастреби, [[сокол]]и и мршојадци. Орлите се широко распространети низ целата земја, додека различни видови живеат во различни живеалишта. [[Златен орел|Златниот орел]] е најголемата грабливка птица и особено се наоѓа во планинските области, карпите и оддалечените области на Албанија. [[Белоопашест орел|Белоопашестиот орел]] се наоѓа каде и да има големи водни тела и се храни главно со риби, а повремено и со други ’рбетници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catsg.org/balkanlynx/05_wildlife-management/5_4_biodiversity/Pdfs/GIRDA_%26_Dedej_-_Biodiversity_in_Albania.pdf|title=Biodiversity in Albania Report On National Situation of Biodiversity in Albania|work=catsg.org|location=Tirana|page=28|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020170516/http://www.catsg.org/balkanlynx/05_wildlife-management/5_4_biodiversity/Pdfs/GIRDA_%26_Dedej_-_Biodiversity_in_Albania.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Орел-змијар|Змискиот орел]] е шумски вид и се храни претежно со [[Змија|змии,]] но и со некои [[гуштери]]. Постои огромен број видови јастреби кои се наоѓаат низ целата земја, вклучително и [[Јастреб врапчар|евроазискиот врабец]], [[Краткопрст јастреб|краткопрстиот јастреб]] и [[Јастреб кокошкар|северниот ловец]] . Соколите се добро претставени од голем број видови. Тие се претставени од [[Средоземен сокол|средоземниот сокол]], [[сокол ластовичар]], планински [[Планински сокол|сокол]], [[сив сокол]], [[Степски сокол|степски сокер]] и [[Мал сокол|мал]] сокол. Десетина видови мршојадци може да се најдат како живеат во земјата главно во одредени делови на клисури, на карпи, и пештери. Меѓу најважните и најистакнати видови е глобално загрозениот [[египетски мршојадец]]. Овие птици живеат главно на југот на Албанија, но можат да се најдат на многу малку територии на север.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iucnredlist.org/news/save-the-egyptian-vulture-on-the-balkans|title=Save the Egyptian Vulture on the Balkans|last=[[IUCN Red List]]|work=iucnredlist.org|language=en}}</ref> Сместена во [[Средоземно Море|Средоземното Море]], Албанија има богата морска фауна со многу големи и разни колонии на морски птици, распоредени околу нејзиното чисто крајбрежје на запад. [[Пеликани]] и фламинго најчесто се среќаваат во крајбрежните области. Исклучително реткиот [[Кадрав пеликан|далматински пеликан]] е најчестиот пеликан во земјата и многу тежок за летачка птица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronatur.org/en/what-we-do/endangered-species/migratory-birds/protecting-migrating-birds/projects/dalmatian-pelicans/|title=Dalmatian Pelicans Help for the rarest pelican in the world|last=Euronatur|work=euronatur.org|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2020-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019051944/https://www.euronatur.org/en/what-we-do/endangered-species/migratory-birds/protecting-migrating-birds/projects/dalmatian-pelicans/|url-status=dead}}</ref> [[Розово фламинго|Поголемото фламинго]], кое е надвор од шесте видови фламинго на планетата, може да се најде покрај топлите, водени региони, особено во лагуните, како што се [[Лагуна Караваста|лагуната Караваста и лагуната]] Нарта . === Цицачи === Албанија е дом на широк спектар на [[цицачи]] кои се тесно поврзани со нејзината [[Географија на Албанија|географска локација]] и климатските услови. Регистрирано е околу 58 видови цицачи да се појавуваат во земјата. Заштитените области, вклучувајќи ги националните паркови, природните резервати и биосферските резервати, обезбедуваат заштита на цицачите и се најверојатни локации каде може да се видат овие животни. [[Податотека:Eurasian_lynx_(Lynx_lynx).jpeg|десно|мини| [[Евроазиски рис|Евроазискиот рис се]] населува во Националниот парк Шебеник-Јабланица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.europeangreenbelt.org/projects/balkan/balkan-green-belt-as-ecological-corridor.html|title=Balkan Green Belt as Ecological Corridor for Wolf, Bear and Lynx|last=[[European Green Belt]]|work=europeangreenbelt.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141806/http://www.europeangreenbelt.org/projects/balkan/balkan-green-belt-as-ecological-corridor.html|archive-date=12 June 2018|accessdate=3 June 2018}}</ref>]] За мала земја, Албанија има важна улога во одржувањето и обезбедувањето долгорочен опстанок на големите месојади на западниот и јужниот [[Балкански Полуостров]].<ref name="Bego2005">{{Наведено списание|last=Bego, F.|year=2005|title=On the status and distribution of the large carnivores (Mammalia: Carnivora) in Albania|url=https://www.researchgate.net/publication/237295467|journal=Albanian Journal of Nat. Tech. Sciences|volume=2005|pages=41–53}}</ref> Месните месојади се чини дека се дистрибуирани првенствено во последните преостанати шуми низ целата земја, особено во областите околу [[Проклетие|Албанските Алпи]] на север, [[Кораб|планините Кораб]] на исток и расфрланите издигнати области на југ, како што се на полуостровот [[Карабурун]] и планините [[Валамара]] и [[Немеречка]]. Видовите мачки во земјата вклучуваат [[евроазиски рис]] и европска дива мачка. Сите тие се критично загрозени и заштитени. Земјата е домаќин на моментално најголемата област на дистрибуција на критично загрозениот балкански рис, за која се смета дека е најголемата мачка на Балканот, со проценета популација од помалку од 100 едински.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catsg.org/balkanlynx/20_blx-compendium/index.htm|title=The Balkan Lynx Conservation Compendium|publisher=Catsg.org|accessdate=29 December 2009|archive-date=2009-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420011001/http://www.catsg.org/balkanlynx/20_blx-compendium/index.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iberianature.com/wildworld/guides/wildlife-of-albania/|title=Wildlife of Albania|work=iberianature.com|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ppnea.org/news/balkan_lynx_recovery_program_.html|title=Balkan Lynx Recovery Program|work=ppnea.org|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2018-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831155940/http://ppnea.org/news/balkan_lynx_recovery_program_.html|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Alone_Ranger_(cropped).jpg|лево|мини| Националниот парк Логора и Карабурун-Сазан обезбедува живеалишта за [[Обичен шакал|златниот чакал]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vinc.s.free.fr/IMG/karaburuni_llogara_MPenglish.pdf|title=Management Plan Llogora-Rreza e Kanalit-Dukat -Orikum-TragjasRadhime-Karaburun Complex Site|work=vinc.s.free.fr|page=76|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2016-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105171946/http://vinc.s.free.fr/IMG/karaburuni_llogara_MPenglish.pdf|url-status=dead}}</ref>]] Семејството [[кучиња]] има неколку члена во Албанија, вклучувајќи го [[Волк|сивиот волк]], евроазиски волк, [[Црвена лисица|црвената лисица]] и [[Обичен шакал|златниот чакал]]. Опсегот на дистрибуција на сивиот и евроазискиот волк опфаќа поголем дел од територијата на земјата.<ref name="Bego2005"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronatur.org/fileadmin/docs/arten/inf16e_2005_Conservation_Threats_Wolf1.pdf|title=Report on the conservation status and threats for wolf (Canis lupus) in Europe|work=euronatur.org|page=7|language=en}}</ref> Црвената лисица, која е родна, е најголемиот вид лисица и се појавува во секој дел на Албанија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pestsmart.org.au/wp-content/uploads/2010/10/Vulpes_vulpes_VPCendorsed_270410.pdf|title=Risk Assessment for Australia – Red Fox, (''Vulpes vulpes'') (Linnaeus, 1758)|work=pestsmart.org.au|page=4|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2020-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319051238/https://www.pestsmart.org.au/wp-content/uploads/2010/10/Vulpes_vulpes_VPCendorsed_270410.pdf|url-status=dead}}</ref> Сепак, опсегот на златниот чакал се протега низ Западните Низини долж албанскиот брег на Јадранско и на Јонско Море.<ref>{{Наведено списание|last=Plass J.|year=2007|title=Dokumentation einer zweiten Einwanderungswelle des Goldschakals ''Canis aureus'' Linnaeus 1758 in Österreich aus den Jahren 2003–2006|url=https://www.zobodat.at/pdf/BNO_0017_0055-0068.pdf|journal=Beiträge zur Naturkunde Oberösterreichs|issue=17|pages=55–68}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wwf.gr/images/pdfs/jackalactionplan.pdf|title=Conservation Action Plan for the golden jackal (''Canis aureus'') in Greece|last=[[World Wide Fund for Nature]]|work=wwf.gr|page=8|language=en}}</ref> [[Кафеава мечка|Кафеавата мечка]], можеби најпознатиот албански [[Див свет|вид]], е еден од највредните елементи на [[биоразновидност]]а и има важна улога во одржувањето на биоразновидноста.<ref name="brownbeartr">{{Наведена книга|url=https://www.researchgate.net/publication/269095567|title=The Brown Bear (''Ursus arctos'') Action Plan|last=Bego, F.|date=2007|publisher=University of Tirana|location=Tirana|language=en}}</ref> Тие се наоѓаат низ голем дел од земјата, вклучително и во Северниот, Централниот и Јужниот планински масив на Албанија, и се дел од [[Динариди|Динарик]] - [[Пинд]], кое е второ по големина население во Европа. Популациите на кафеавата мечка и во Албанија и во [[Македонија]] се од значителна и важна биолошка и генетска вредност, бидејќи тие ги сочинуваат поврзувачките популации помеѓу мечките на земјите од [[Србија]], [[Хрватска]] и [[Словенија]] на северот на Балканот и мечките на [[Грција]] во југот.<ref name="brownbearalbmk">{{Наведена мрежна страница|url=https://bearbiology.com/wp-content/uploads/2017/10/KARAMANLIDIS_ZEDROSSER_Final_report.pdf|title=Status of Brown Bears (''Ursus arctos'') in Albania and Fyrom|work=bearbiology.com|location=Athens|page=6|language=en}}{{Мртва_врска|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:European_Otter.jpg|мини| Националниот парк Дивјака-Караваста служи како место за размножување и хранење на [[Видра|евроазиската видра]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.researchgate.net/publication/305253411|title=The Status of the habitats of European Conservation Interest along the Adriatic Coast of Albania|last=Bego, F., A. Mullaj, L. Kashta, A. Zotaj|year=2013|location=Tirana|language=en|format=PDF}}</ref>]] [[Куни|Најголемото семејство]] месојадни цицачи припаѓа на видрите, [[Јазовец|јазовците]], ласиците и куните, сите се наоѓаат во земјата. Сите овие се кратки, крзнени животни со кратки, заоблени уши и густо крзно, но тие значително се разликуваат по големина, навика и живеалиште. [[Видра|Евроазиската видра]] се наоѓа низ поголемиот дел од земјата и здравото население е локализирано во реки и мочуришта на северозапад и на југ.<ref>{{Наведено списание|last=Bogliani, G., C. Prigioni, F. Barbieri|year=1986|title=The otter ''Lutra lutra'' in Albania|url=https://www.researchgate.net/publication/233919734|journal=Biological Conservation|volume=36|issue=4|pages=375–383|doi=10.1016/0006-3207(86)90011-X}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Balestrieri, A., Messina, S., Pella, F., Prigioni, C., Saino, N. and Fasola, M.|year=2016|title=Eurasian otter ''Lutra lutra'' in developing countries: a resurvey of Albania 22 years after the fall of communism|journal=Oryx|volume=50|issue=2|pages=368–373|doi=10.1017/S0030605314000921|doi-access=free}}</ref> Европскиот јазовец е најчестиот јазовец во Албанија и се наоѓа низ голем дел од територијата на земјата.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zVSd-y-czIkC&pg=PA8|title=The Conservation and Management of the European Badger (''Meles meles''): (revised Results of an Enquiry Into the Species, Originally Presented as a Report to the Standing Committee of the Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats, on the Population and Management Status and Conservation Needs of the Species in the Western Palaearctic)|last=Griffiths, H. I., Thomas, D. H.|publisher=Council of Europe|year=1997|isbn=9789287134479|pages=8–9}}</ref> Класифицирани како месојади, [[перконоги]]те се поделени помеѓу безушни и ушасти фоки. [[Средоземна фока-мечка]], меѓу најретките видови на светот, е единствениот вид што може да се најде во Албанија. Првенствено е дом во карпестите крајбрежни региони на јужна Албанија, како што се полуостровот Карабурун, [[Сазан|островот Сазан]] и [[Ксамил (островска група)|островите Ксамил]] кои обезбедуваат добри живеалишта за загрозените видови. [[Податотека:Sperm_whale_123.jpg|лево|мини| [[Кашалот]] е забележан во водите на морскиот парк Карабурун-Сазан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mcpa.iwlearn.org/docs/management-plan-for-mpa-karaburun-sazani|title=Management Plan for National Marine Park Karaburun-Sazan|work=mcpa.iwlearn.org|page=29|language=en|format=PDF}}</ref>]] Со оглед на големата достапност на вода, се проценува дека крајбрежјето на земјата е 381 километри долго.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=OynyBwAAQBAJ&q=length+of+the+ionian+sea+albania&pg=PA85|title=Sustainable Development of Sea-Corridors and Coastal Waters: The TEN ECOPORT project in South East Europe|date=7 April 2015|publisher=Springer|isbn=9783319113852|edition=Chrysostomos Stylios, Tania Floqi, Jordan Marinski, Leonardo Damiani|page=85}}</ref> Средоземното Море, кое ги вклучува [[Јадранско Море|Јадранското Море]] и [[Јонско Море|Јонското Море]] што ја сочинуваат целата западна граница на Албанија, е дом на сè поретки популации на [[китови]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.undp.org/content/dam/albania/docs/Albania%20Protected%20Area%20Gap%20Assessment.pdf|title=Protected area gap assessment, marine biodiversity and legislation on marine protected areas|last=[[Ministry of Tourism and Environment (Albania)|Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujrave]]|work=undp.org|location=Tirana|page=38|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802165036/http://www.undp.org/content/dam/albania/docs/Albania%20Protected%20Area%20Gap%20Assessment.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oceandocs.org/bitstream/handle/1834/840/?sequence=1|title=Cetacean Species Occurring in the Mediterranean and Black Seas|last=Giuseppe Notarbartolo di Sciara|work=oceandocs.org|location=Rome, Italy|page=2|language=en|format=PDF|accessdate=2021-04-08|archive-date=2018-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180617015334/http://www.oceandocs.org/bitstream/handle/1834/840/?sequence=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/ECE.CEP.183_Eng.pdf|title=Environmental Performance Reviews Albania Third Review|last=[[United Nations Economic Commission for Europe]]|work=unece.org|page=78|language=en}}</ref> Како и да е, земјата има неколку видови кои живеат во албанското Средоземно Море. Познато е дека обичниот делфин со краток клун ги населува крајбрежните води. Обичниот делфин е обилен по должината на албанскиот брег на Јадранското Море, особено во зимски и пролетни сезони каде доаѓаат на крајбрежните области за да се размножуваат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/montenegro-s-scientist-to-preserve-endangered-dolphins-in-albania|title=Montenegrins Battle to Save Endangered Dolphins|date=26 May 2015|work=balkaninsight.com|language=en}}</ref> Области за заштита на видовите делфини се воспоставени во реката Буна-Велипоја, Карабурун-Сазан, [[Ксамил (островска група)|Ксамилските Острови]], Војуша-Нарта <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-6WHOO0JG/684d4f8a-aef3-4571-8a05-4ff7fa22e55f/PDF|title=Inland observations of the common bottlenose dolphins ''Tursiops truncatus'' (Montagu, 1821) in the delta of the Bojana/Buna River, Albania and Montenegro|work=dlib.si|pages=1–4|language=en|format=PDF|accessdate=2021-04-08|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142039/https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-6WHOO0JG/684d4f8a-aef3-4571-8a05-4ff7fa22e55f/PDF|url-status=dead}}</ref><ref name="proare">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QiEK_7D0e08C&q=dolphins+in+albania&pg=PA172|title=Marine Protected Areas for Whales, Dolphins and Porpoises: A World Handbook for Cetacean Habitat Conservation and Planning|last=Erich Hoyt|date=2 October 2012|publisher=Routledge, 2012|isbn=9781136538308|page=172|language=en|format=Book}}</ref> Затоа, клуновестиот кит на Кивје е забележан неколку пати во албанските води.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=tjbZCgAAQBAJ&q=Cetacea+in+albania&pg=PA134|title=Mediterranean Marine Mammal Ecology and Conservation|last=Giuseppe Notarbartolo di Sciara, Michela Podestà, Barbara E. Curry|date=18 October 2016|publisher=Academic Press, 2016|isbn=9780128052969|page=134|language=en|format=Book}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/225274646|title=Occurrence of Cuvier's beaked whales in the southern Adriatic Sea: Evidence of an important Mediterranean habitat|work=researchgate.net|language=en}}</ref> <nowiki></br></nowiki>[[Парнокопитни|Копитарите со рамни прсти]] се претставени со видови како што се [[Обичен елен|црвениот елен]], [[срна]], [[Елен лопатар|елен]]. и [[дивокоза]]. Црвениот елен е меѓу најголемите тревојади во земјата и особено еден од најпопуларните видови на шуми во земјата. === Влекачи === [[Податотека:Butrint_Turtles.jpg|десно|мини|200x200пкс| Европска барска желка во [[Национален парк Бутринт|Националниот парк Бутринт]] .]] И покрај фактот дека нема точни студии, Албанија е рангирана меѓу најважните региони на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] во однос на [[влекачи]]те со повеќе од триесет и седум видови.<ref name="fra">{{Наведена мрежна страница|url=https://rmportal.net/library/content/118_albania/at_download/file|title=lbania Biodiversity Assessment Under the Biodiversity and Forestry Indefinite Quantity Contract Contract No. LAG-I-00-99-00013-00, Task Order No. 811|date=November 2003|work=rmportal.net|pages=1–9|language=en|format=PDF|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503112538/https://rmportal.net/library/content/118_albania/at_download/file|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/436104|title=First records of the Italian wall lizard, ''Podarcis siculus'' (Rafinesque-Schmaltz, 1810) (Squamata: Lacertidae) in Albania|date=24 October 2016|work=dergipark.gov.tr|pages=1–2|language=en|format=PDF|accessdate=2021-04-08|archive-date=12 јуни 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142202/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/436104|url-status=dead}}</ref> Многу од нив се широко распространети особено по должината на албанските брегови кои содржат широк спектар на [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]] и [[екосистем]]и . [[Податотека:BennyTrapp_Pelophylax_shquipericus_Montenegro.jpg|лево|мини|200x200пкс| Албанската жаба е загрозен вид според [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]]. ]] Постојат неколку видови морски желки што се гнездат на плажите во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucn.org/content/albania-adopts-sea-turtle-conservation-action-plan|title=Albania adopts sea turtle conservation action plan|last=IUCN|work=iucn.org|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=12 јуни 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143450/https://www.iucn.org/content/albania-adopts-sea-turtle-conservation-action-plan|url-status=dead}}</ref> Главестата желка е голема океанска желка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cmsdata.iucn.org/downloads/iucn_med_2012_marine_mammals___sea_turtles_def.pdf|title=Marine mammals and sea turtles of the Mediterranean and Black Seas|last=IUCN & IUCN Centre for Mediterranean Cooperation|work=cmsdata.iucn.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160513141954/https://cmsdata.iucn.org/downloads/iucn_med_2012_marine_mammals___sea_turtles_def.pdf|archive-date=13 May 2016|accessdate=8 June 2018}}</ref> Зелената морска желка е уште еден важен вид во Средоземното Море и повремено се наоѓа во [[Дрим|Дримскиот Залив на]] север и [[Валонски Залив|Валонскиот Залив]] на југот на Албанија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/309899182|title=Data about Loggerhead Sea Turtle (''Caretta caretta'') and Green Turtle (''Chelonia mydas'') in Vlora Bay, Albania|last=Enerit Saçdanaku, Idriz Haxhiu|work=researchgate.net|language=en}}</ref> Морската желка е една од најзагрозените морски желки во светот и во основа се наоѓа во тропските води ширум светот, но исто така и повремено во Албанија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mtsg.files.wordpress.com/2010/07/med-turtle-report.pdf|title=Sea turtles in the Mediterranean Distribution, threats and conservation priorities|last=IUCN|work=mtsg.files.wordpress.com|pages=23–37|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2020-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211054653/https://mtsg.files.wordpress.com/2010/07/med-turtle-report.pdf|url-status=dead}}</ref> Територијата на Албанија е населена со два важни вида [[Желки|слатководни желки]] како што се европската желка и речната желка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hrcak.srce.hr/file/232560|title=First observations on ecology and distribution of Balkan terrapin, ''Mauremys rivulata'' (Valenciennes, 1833) in Vlora Bay, Albania|last=Enerit Saçdanaku, Idriz Haxhiu|work=hrcak.srce.hr|location=Tirana|pages=1–5|language=en|format=PDF}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Една од најпознатите желки на Албанија е желката Херман која е релативно изобилна низ целата земја. [[Гуштери]] се среќаваат и во земјата. Големите гуштери, како што се европскиот зелен гуштер, балканскиот зелен гуштер најредовно се среќаваат во земјата. === Риба === Албанија има приближно 249 [[Риби|видови риби]] во нејзините крајбрежни води и 64 слатководни видови во нејзините реки и езера.<ref name="fra"/> И покрај тоа што риби од морски и слатки води може да се најдат во различни делови на водите низ целата земја. [[Јадранско Море|Јадранското]] и [[Јонско Море|Јонското Море]] во [[Средоземно Море|Средоземното Море]] се дом на риби со солена вода, додека рибите од слатка вода се јавуваат на езерото Бутринт, [[Скадарско Езеро|Скадарското Езеро]], [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро,]] како и во [[Лагуна Караваста|лагуната Караваста, лагуната]] Нарта и лагуната Патос . Охридското Езеро, најстарото езеро во Европа, се наоѓа помеѓу [[Географија на Албанија|Албанија]] и [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldlakes.org/uploads/19_Lake_Ohrid_27February2006.pdf|title=Lake Ohrid Experience and Lessons Learned Brief|work=worldlakes.org|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225124806/http://www.worldlakes.org/uploads/19_Lake_Ohrid_27February2006.pdf|url-status=dead}}</ref> Како едно од ретките антички езера во светот, тоа е езерото кое содржи најголем број [[Ендемизам|ендемски видови]] во светот, со 212 видови [[Животно|животни]] и [[растенија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unipi.it/index.php/english-news/item/4878-the-true-age-of-europes-oldest-lake-has-now-been-determined|title=The true age of Europe's oldest lake has now been determined|date=29 September 2014|work=unipi.it|language=en}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Matzinger|first=Andreas|last2=Schmid|first2=Martin|last3=Veljanoska-Sarafiloska|first3=Elizabeta|last4=Patceva|first4=Suzana|last5=Guseska|first5=Dafina|last6=Wagner|first6=Bernd|last7=Müller|first7=Beat|last8=Sturm|first8=Michael|last9=Wüest|first9=Alfred|year=2007|title=Eutrophication of ancient Lake Ohrid: Global warming amplifies detrimental effects of increased nutrient inputs|journal=Limnology and Oceanography|language=en|volume=52|issue=1|pages=338–353|bibcode=2007LimOc..52..338M|citeseerx=10.1.1.629.6860|doi=10.4319/lo.2007.52.1.0338}}</ref> Тоа е [[Живеалиште (екологија)|живеалиште]] за многу ретки видови риби како што е загрозената [[охридска пастрмка]], една од најстарите [[Пастрмка (риба)|пастрмки]] на целиот [[Балкански Полуостров]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/environment/2003/jul/28/endangeredspecies.sciencenews|title=Ohrid fate awaits ancient trout in the Balkans|last=[[The Guardian]]|work=theguardian.com|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mes.org.mk/PDFs/2nd%20Congress%20Poceedings/Spirkovski_Changes.pdf|title=Changes in the Spawning Ecology of the Lake Ohrid Trout, ''Salmo letnica'' (Karaman)|work=mes.org.mk|language=en}}</ref> Со идентификувани повеќе од 28 видови, од 38 видови регистрирани за целото [[Јадранско Море]], разновидноста на [[Ајкула|ајкулите]] во Албанија е меѓу најраспространетите на [[Балкански Полуостров|Балканот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.undp.org/content/dam/albania/docs/Albania%20Protected%20Area%20Gap%20Assessment.pdf|title=Protected area gap assessment, marine biodiversity and legislation on marine protected areas|last=[[Ministry of Tourism and Environment (Albania)|Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujrave]]|work=undp.org|location=Tirana|page=36|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802165036/http://www.undp.org/content/dam/albania/docs/Albania%20Protected%20Area%20Gap%20Assessment.pdf|url-status=dead}}</ref> == Заштитени области == Бројни делови на Албанија се заштитени во согласност со голем број национални и меѓународни назнаки заради нивната [[Природа|природна]], [[Историја|историска]] или [[Култура|културна]] вредност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/short_report_design.pdf|title=Albania's Biodiversity and Protected Areas An Executive Summary|last=Spase Shumka|work=al.undp.org|pages=1–12|language=en|accessdate=2021-04-08|archive-date=2018-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008214412/http://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/short_report_design.pdf|url-status=dead}}</ref> Заштитените области припаѓаат на најважните инструменти за зачувување, што, пак, делотворно придонесува за одржување на [[Вид (биологија)|видовите]], [[Живеалиште (екологија)|живеалиштата]] и [[екосистем]]ите . Земјата во моментов има петнаесет назначени [[Национален парк|национални паркови]], при што еден е наведен како морски парк. Почнувајќи од [[Јадранско Море|Јадранското Море]] и [[Јонско Море|Јонското Море]] до [[Проклетие|Албанските Алпи]] и Кераунските Планини, тие поседуваат извонредни предели што претставуваат живеалишта за илјадници [[Растенија|растителни]] и [[Животно|животински]] видови. [[Национален парк Бутринт|Бутринт]], Дивјака-Караваста, Карабурун-Сазан, Логора, Преспа, Шебеник-Јабланица, Тет и Валбона се едни од најспектакуларните национални паркови во земјата. {{multiple image | align = center | total_width = 1000 | image1= Theth_and_Theth_National_Park,_Albania_2017.jpg | alt1= Национален парк Тети| caption1= [[Национален парк Тети]]<br />{{small|21 ноември 1966}}<ref name="Thethi-Guide">{{cite web|title=Historia e Parkut Kombetar Theth|url=http://www.thethi-guide.com/index.php?option=com_content&view=article&id=75%3Ahistoria-e-parkut-kombetare-theth&catid=39%3Ainfo&lang=sq|last=Thethi-Guide|language=sq|access-date=28 July 2010}}</ref> | image2= 2013-10-05_Valbona,_Albania_8265.jpg | alt2= Национален парк Валбона | caption2= [[Национален парк Валбона ]]<br />{{small|15 јануари 1996}}<ref>{{cite web|title=Rrjeti I Zonave Të Mbrojtura Në Shqipëri |url=http://www.mjedisi.gov.al/files/userfiles/widgets_zonat_e_mbr/RRJETI_I_ZONAVE_TE_MBROJTURA_NE_SHQIPERI_MARS-20141.pdf|website=mjedisi.gov.al|page=1|language=sq|access-date=12 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905185904/http://www.mjedisi.gov.al/files/userfiles/widgets_zonat_e_mbr/RRJETI_I_ZONAVE_TE_MBROJTURA_NE_SHQIPERI_MARS-20141.pdf|archive-date=5 September 2017|url-status=dead}}</ref> | image3= View_of_Mount_Tomorri_from_Skënderbegas_Village.jpg | alt3= Национален парк Томор| caption3= [[Национален парк Томор]]<br />{{small|18 јули 2012}} | image4= Lura_Liqeni_i_Lulëve.JPG | alt4= Национален парк Лура| caption4= [[Национален парк Лура]]<br />{{small|31 октомври 2018}}<ref>{{cite web|author1=FAO|title=PËR ZGJERIMIN E SIPËRFAQES SË PARKUT KOMBËTAR "LURË" DHE KRIJIMIN E PARKUT KOMBËTAR "LURË–MALI I DEJËS"|url=http://extwprlegs1.fao.org/docs/pdf/ALB182252.pdf|website=Fao.org|language=sq|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213160943/http://extwprlegs1.fao.org/docs/pdf/ALB182252.pdf|url-status=dead}}</ref> | image5= In_the_wood.jpg | alt5= Национален парк Штаме| caption5= [[Национален парк Штаме]]<br />{{small|15 јануари 1996}} }} {{multiple image | align = center | total_width = 1000 | image1= Bredhi_i_Hotovës.jpg | alt1= Fir of Hotovë-Dangelli National Park | caption1= [[Fir of Hotovë-Dangelli National Park]]<br />{{small|17 декември 2008 }} | image2= Mali_Dajtit.jpg | alt2= Национален парк Дајти| caption2= [[Национален парк Дајти]]<br />{{small|16 декември 1960}}<ref>{{cite web|title=tirana.al/|url=http://www.tirana.al/publimepdf/faza3/TR030_VSM-report.pdf|website=tirana.al|page=39|language=en|access-date=8 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712191207/http://www.tirana.al/publimepdf/faza3/TR030_VSM-report.pdf|archive-date=12 July 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Vendim Nr. 402 (21. Juni 2006): Për shpalljen e ekosistemit natyror të Malit të Dajtit "Park Kombëtar" (me sipërfaqe të zgjeruar)|url=http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2006/PDF-2006/68-2006.pdf|access-date=27 December 2015|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20151227212411/http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2006/PDF-2006/68-2006.pdf|archive-date=27 December 2015|url-status=dead}}</ref> | image4= Parku_Kombëtar_Bredhi_i_Drenovës.jpg | alt4= Национален парк Дренова| caption4= [[Национален парк Дренова]]<br />{{small|21 ноември 1966}} | image5= Qarrishte.JPG | alt5= Национален парк Шебеник-Јабланица| caption5= [[Национален парк Шебеник-Јабланица]]<br />{{small|21 мај 2008}}<ref>{{cite web|title=Vendim Nr. 640 (21. Mai 2008): Për shpalljen "Park kombëtar" të ekosistemit natyror Shebenik-Jabllanicë|url=http://www.mjedisi.gov.al/files/userfiles/Biodiversiteti/2008-VKM_nr_640,_dt_21-5-2008_Shplljen_PK_Shebenik-Jabllanice.pdf|website=mjedisi.gov.al|page=1|language=sq|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210181336/http://www.mjedisi.gov.al/files/userfiles/Biodiversiteti/2008-VKM_nr_640,_dt_21-5-2008_Shplljen_PK_Shebenik-Jabllanice.pdf|archive-date=10 December 2014}}</ref> }} {{multiple image | align = center | total_width = 1000 | image1= Gjiri_Skaloma_Beget._Karaburun.jpg | alt1= Karaburun-Sazan Marine Park | caption1= [[Национален парк Карабурун-Сазан]]<br />{{small|28 април 2010}}<ref>{{cite web|title=Management Plan for National Marine Park Karaburun-Sazan|url=http://mcpa.iwlearn.org/docs/management-plan-for-mpa-karaburun-sazani|website=mcpa.iwlearn.org|page=10|language=en|format=PDF}}</ref> | image2= Prespa_Lake_2015.JPG | alt2= Национален парк Преспа| caption2= [[Национален парк Преспа]]<br />{{small|18 февруари 1999}} | image3= Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg | alt3= Национален парк Бутринт| caption3= [[Национален парк Бутринт]]<br />{{small|2 март 2000}} | image4= From_the_beach_to_Maja_Çika.jpg | alt4= Национален парк Логора| caption4= [[Национален парк Логора]]<br />{{small|21 ноември 1966}} | image5= Habitat_in_Divjakë-Karavasta_National_Park,_Albania.jpg | alt5= Национален парк Дивјака-Караваста| caption5= [[Национален парк Дивјака-Караваста]]<br />{{small|19 октомври 2007}} }} == Поврзано== * [[Географија на Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Географија на Албанија]] [[Категорија:Природа на Албанија]] [[Категорија:Биоразновидност]] [[Категорија:Статии со извори на албански (sq)]] fdf27oih3bm82ia6muebv0stg27ml31 Ара Шираз 0 1266055 5622198 5415670 2026-08-31T13:17:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622198 wikitext text/x-wiki {{other uses|Шираз (појаснување)}} {{Infobox artist | name =Ара Шираз <br/> Ara Shiraz | native_name = {{lang|hy|Արա Շիրազ}} | image = Ara Shiraz - Vruyr.jpg | birth_name = Армазад Карапетјан | birth_date = {{birth date|1941|6|8}} | birth_place = [[Ереван]], [[Ерменска Советска Социјалистичка Република]], [[Советски Сојуз]] | death_date = {{death date and age|2014|3|18|1941|6|8}} | death_place = [[Ереван]], [[Ерменија]] | known_for = Вајар | notable_works = Држава Андраник (2002) | mother = [[Силва Капутикјан]] | father = [[Хованс Шираз]] | spouse = оженет [[Мари Роуз Абусефијан]]|1967 -1971 }} ''' Ара Шираз ''' ({{langx|hy|Արա Շիրազ}}; 8 јуни 1941 година - 18 март 2014 година) —[[Ерменци|ерменски]] вајар. Неговата мајка и татко биле поети - [[Силва Капутикјан]] и [[Хованс Шираз]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://asbarez.com/120762/armenian-sculptor-ara-shiraz-dies-at-73/ |title=Armenian Sculptor Ara Shiraz Dies at 73 |accessdate=2021-04-17 |archive-date=2021-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417094752/https://asbarez.com/120762/armenian-sculptor-ara-shiraz-dies-at-73/ |url-status=dead }}</ref>. == Животопис == Ара Шираз е роден како '''Арамазд Карапетјан''' ({{langx|hy | Արամազդ Կարապետյան}}) во [[Ереван]] во 1941 година. Дипломирал на Институтот за театар и ликовни уметности во Ереван во 1966 година. Учествувал во бројни изложби на млади уметници во Ерменија и Советскиот Сојуз. Од 1968 година до неговата смрт во 2014 година бил член на Сојузот на уметници на Ерменија. Неговите дела биле изложени во поголемите градови на ЦССР ([[Москва]] , [[Ленингра]] д, [[Тбилиси]] ) како дел од соло и групни претстави. Учествувал на Фестивалот на ерменска уметност „Од Урарту до денес“ ([[Париз]], 1970). За Шираз се одликуваат неговите монументални вајарски уметнички дела. Во 1979 година Шираз бил награден со Државната награда на Ерменија за неговите скулптури кои ја украсуваа фасадата на хотелот Двин во Ереван. Во 1977 година му била доделена титулата заслужен уметник на Ерменија. Во 1987 година е избран за претседател на Сојузот на уметници на Ерменија, и член на Секретаријатот на Сојузот на уметници на СССР. Во 2017 година, неговите дела биле изложени на [[Националната галерија на Ерменија]] на изложбата „Ара Шираз: Ретроспектива“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://arminfo.info/index.cfm?objectid=0E201F80-AE80-11E3-A65F0EB7C0D21663%2F |title=Ara Shiraz |accessdate=2021-08-11 |archive-date=2021-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418204127/https://arminfo.info/index.cfm?objectid=0E201F80-AE80-11E3-A65F0EB7C0D21663%2F |url-status=dead }}</ref> == Творештво == [[File:Statue of Hovhannes Shiraz.png|thumb|260x260px|Статуа на [[Хованс Шираз]] во округот [[Округ Малатија-Себастија|Малатија-Себастија]] во Ереван.]] [[File:Monument of Zoravar Andranik2.JPG|alt=|thumb|240x240px|Статуа на [[Андраник]] (2002) во близина на [[Катедралата Свети Григориј Светител, Ереван|Катедрала Свети Григориј]]]] Најпознатите дела на Шираз вклучуваат бисти на [[Пабло Пикасо]], [[Јерванд Кочар]], [[Хованс Шираз]] и [[Вруир Галстијан]]. Многу од неговите вајарски композиции се на трајна изложба во Музејот на модерна уметност на Ерменија, Државната галерија на Ерменија, [[Галеријата Третјаков]] и Музејот на уметноста на Источните нации во Москва. Сликите и скулптурите на Шираз се наоѓаат во многу приватни колекции низ целиот свет: [[Москва]], [[Петербург]], [[Тбилиси]], [[Ереван]], [[Бејрут]], [[Париз]], [[Лондон]], [[Лос Анџелес]], [[Чикаго]], [[Детроит]] и [[Монтреал]]. Неговите дела вклучуваат: * [[Yeghishe Charents]], Charentsavan (1977) * [[Паруј Севак]], Ереван (1978) * [[Александар Мијаснијан]], Ереван (1980) * [[Вилијам Саројан]], [[Пантеон Комити]], Ереван (1984) * [[Тигран Петросијан]], Шаховска куќа, Ереван (1989) * [[Хованс Шираз]], [[Пантеон Комити]] (1989) * [[Сергеј Парајанов]], [[Пантеон Комити]] (1999) * [[Андраник]], [[Катедрала Свети Григориј Илуминатор, Ереван|Катедрала Свети Григориј Илуминатор]] (2002) * [[Хованс Шираз]], округ Малатија-Себастија, Ереван (2005) * [[Вазген I]], [[Васконијанска теолошка академија]], Севан (2008) <ref>[https://armenpress.am/eng/news/754286/armenian-sculptor-ara-shiraz-dies.html18/ Armenian sculptor Ara Shiraz]</ref>. == Награди == * Заслужен уметник на Ерменија (1977) * Државна награда на Ерменија (1979 година) * Награда за претседател на РА (2008) * Народен уметник на Ерменија (2009) ==Наводи== {{наводи}} {{DEFAULTSORT:Шираз,Ара }} [[Категорија:Вајари од Ерменија]] [[Категорија:Починати во 2014 година]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] kfstkf1xh7v9yxywuc4sjs2pq89dci5 Бавна неправилна променлива ѕвезда 0 1268390 5622299 5263601 2026-08-31T18:03:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622299 wikitext text/x-wiki '''Бавна неправилна променлива ѕвезда''' (типови L, LB и LC) — [[променлива ѕвезда]] чии [[сјајност|сајносни]] колебања се слабо одредени, или воопшто неодредени. Ваквите ѕвезди честопати се слабо проучени и претрпуваат прекласификација кога ќе се дознае повеќе за нив. Неретко одат во класата на [[полуправилна променлива ѕвезда|полуправилни променливи]]. == Номенклатура == Неправилните променливи ѕвезди првично добиле ознаки со буквата „I“: ''Ia'', ''Ib'' и ''Ic''.<ref name=kholopov/> Овие подоцна се изменети, така што буквата I почнала да означува маглински или брзонеправилни променливи ѕвезди како T Бик и орионските променливи. Останатите неправилни ѕвезди, студените бавнопменувачки џинови и суперџинови од доготашниот тип Ib или Ic ги добиле назнаките Lb и Lc.<ref name=mayall/> Кога Општиот каталог на променливи ѕвезди (ОКПЗ) го вовел правилото за користење на големи букви, ознаките станале LB и LC.<ref name=gcvs_vartype/> === Тип Lb === ''Бавни непраивлни променливи од доцните [[ѕвездена класификација|спектралните типови]] K, M, C, S); по правило, овие се џинови''<ref name=gcvs_vartype/> Во ОКПЗ се вели дека овој тип им се дава и на бавните неправилни црвени променливи чиишто сјајност или спектрален тип се непознати, иако впрочем за ваквите ѕвезди во каталогот ја среќаваме и буквата L. Како претставителен пример е дадена K5-ѕвездата [[CO Лебед]].<ref name=gcvs_vartype/> === Тип Lc === ''Неправилни променливи суперџинови од доцни спектрални типови со замав од околу 1 mag во V''<ref name=gcvs_vartype/> Претставителен пример е M2-суперџинот [[TZ Касиопеја]].<ref name=gcvs_vartype/> == Список == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |+ Список на бавни неправилни ѕвезди<ref name=gcvs/> |- bgcolor="#efefef" ! width="15%"|'''Име''' ! width="10%"|'''Соѕвездие''' ! width="8%"|''[[Привидна ѕвездена величина|Привидна величина]]'' (најг)<ref name="ReferenceA"/> ! width="8%"|''[[Привидна ѕвездена величина|Привидна величина]]'' (најм)<ref name="ReferenceA"/> ! width="8%"|''Величински опсег'' ! width="15%"|'''Спектрален тип''' ! width="6%"|'''Поттип''' |--- | [[U Пумпа]] | [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] | {{пбс|8.1}}8<sup>{{св}}</sup>,1 (p) | {{пбс|9.7}}9<sup>{{св}}</sup>,7 (p) | {{пб|1.6}} | N:v | Lb |--- | [[Бета Пегаз]] | [[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]] | {{пбс|2.31}}2<sup>{{св}}</sup>,31 | {{пбс|2.74}}2<sup>{{св}}</sup>,74 | {{пб|0.43}} | M2.3 II-III | Lb |--- | [[Епсилон Пегаз]] (Ениф) | [[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]] | {{пбс|0.7}}0<sup>{{св}}</sup>,7 | {{пбс|3.5}}3<sup>{{св}}</sup>,5 | {{пб|2.8}} | K2 Ib | Lc |--- | [[TX Риби]] | [[Риби (соѕвездие)|Риби]] | {{пбс|4.79}}4<sup>{{св}}</sup>,79 | {{пбс|5.20}}5<sup>{{св}}</sup>,20 | {{пб|0.42}} | C5 III | Lb |--- | Алфа Скорпија ([[Антарес]]) | [[Скорпија (соѕвездие)|Скорпија]] | {{пбс|0.88}}0<sup>{{св}}</sup>,88 | {{пбс|1.16}}1<sup>{{св}}</sup>,16 | {{пб|0.28}} | M1.5 Iab-b | Lc |--- | Алфа Бик ([[Алдебаран]]) | [[Бик (соѕвездие)|Бик]] | {{пбс|0.75}}0<sup>{{св}}</sup>,75 | {{пбс|0.95}}0<sup>{{св}}</sup>,95 | {{пб|0.20}} | K5 III | Lb |--- | [[Ми Близнаци]] | [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] | {{пбс|2.75}}2<sup>{{св}}</sup>,75 | {{пбс|3.02}}3<sup>{{св}}</sup>,02 | {{пб|0.28}} | M3 III | Lb |--- | [[BE Жирафа]] | [[Жирафа (соѕвездие)|Жирафа]] | {{пбс|4.35}}4<sup>{{св}}</sup>,35 | {{пбс|4.48}}4<sup>{{св}}</sup>,48 | {{пб|0.13}} | M2 II | Lc |--- | [[Тау4 Еридан|Тау<sup>4</sup> Еридан]] | [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] | {{пбс|3.57}}3<sup>{{св}}</sup>,57 | {{пбс|3.72}}3<sup>{{св}}</sup>,72 | {{пб|0.15}} | M3 III | Lb |--- | [[13 Воловар]] | [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] | {{пбс|5.29}}5<sup>{{св}}</sup>,29 | {{пбс|5.38}}5<sup>{{св}}</sup>,38 | {{пб|0.09}} | M2 IIIab | Lb |--- | [[Пси Девица]] | [[Девица (соѕвездие)|Девица]] | {{пбс|4.73}}4<sup>{{св}}</sup>,73 | {{пбс|4.96}}4<sup>{{св}}</sup>,96 | {{пб|0.23}} | M3 III | Lb |--- | [[HD 155035|V854 Олтар]] | [[Олтар (соѕвездие)|Олтар]] | {{пбс|5.87}}5<sup>{{св}}</sup>,84 | {{пбс|5.99}}5<sup>{{св}}</sup>,99 | {{пб|0.12}} | M1.5 III | Lb |--- | [[62 Стрелец]] | [[Стрелец (соѕвездие)|Стрелец]] | {{пбс|4.45}}4<sup>{{св}}</sup>,45 | {{пбс|4.62}}4<sup>{{св}}</sup>,62 | {{пб|0.17}} | M4 III | Lb |--- | [[CQ Жирафа]] | [[Жирафа (соѕвездие)|Жирафа]] | {{пбс|5.15}}5<sup>{{св}}</sup>,15 | {{пбс|5.27}}5<sup>{{св}}</sup>,27 | {{пб|0.12}} | M0 II | Lc |--- | [[Пи Кочијаш]] | [[Кочијаш (соѕвездие)|Кочијаш]] | {{пбс|4.24}}4<sup>{{св}}</sup>,24 | {{пбс|4.34}}4<sup>{{св}}</sup>,34 | {{пб|0.10}} | M3.5 II | Lc |--- | [[NO Кочијаш]] | [[Кочијаш (соѕвездие)|Кочијаш]] | {{пбс|6.06}}6<sup>{{св}}</sup>,06 | {{пбс|6.44}}6<sup>{{св}}</sup>,44 | {{пб|0.58}} | M2 Iab | Lc |--- | [[Омикрон1 Големо Куче]] | [[Големо Куче (соѕвездие)|Големо Куче]] | {{пбс|3.78}}3<sup>{{св}}</sup>,78 | {{пбс|3.99}}3<sup>{{св}}</sup>,99 | {{пб|0.21}} | M2.5 Iab | Lc |--- | [[Сигма Големо Куче]] | [[Големо Куче (соѕвездие)|Големо Куче]] | {{пбс|3.43}}3<sup>{{св}}</sup>,43 | {{пбс|3.51}}3<sup>{{св}}</sup>,51 | {{пб|0.08}} | M1.5 Iab | Lc |--- | [[NS Крма]] | [[Крма (соѕвездие)|Крма]] | {{пбс|4.4}}4<sup>{{св}}</sup>,4 | {{пбс|4.5}}4<sup>{{св}}</sup>,5 | {{пб|0.1}} | K3 Ib | Lc |--- | [[Ламбда Едро]] | [[Едро (соѕвездие)|Едро]] | {{пбс|2.14}}2<sup>{{св}}</sup>,14 | {{пбс|2.30}}2<sup>{{св}}</sup>,30 | {{пб|0.16}} | K4 Ib-IIa | Lc |--- | [[V337 Кобилица]] | [[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]] | {{пбс|3.36}}3<sup>{{св}}</sup>,36 | {{пбс|3.44}}3<sup>{{св}}</sup>,44 | {{пб|0.08}} | K3 II | Lc |--- | [[GZ Едро]] | [[Едро (соѕвездие)|Едро]] | {{пбс|3.43}}3<sup>{{св}}</sup>,43 | {{пбс|3.81}}3<sup>{{св}}</sup>,81 | {{пб|0.38}} | K3 II | Lc |--- | [[RX Телескоп]] | [[Телескоп (соѕвездие)|Телескоп]] | {{пбс|6.6}}6<sup>{{св}}</sup>,6 | {{пбс|7.4}}7<sup>{{св}}</sup>,4 | {{пб|0.8}} | M3 Iab | Lc |--- |} == Други неправилни променливи == Има и ред други видови на променливи ѕвезди кои немат јасно одредливи периоди, и понекогаш се нарекуваат [[непраивлна променлива ѕвезда|неправилни променливи]]:<ref name=gcvs/> *[[променлива ѕвезда од типот на γ Касиопеја|променливи од типот на γ Касиопеја]], избувни [[обвивна ѕвезда|обвивни ѕвезди]] *[[Орионска променлива ѕвезда|Орионски променливи]], ѕвезди пред главната низа, вкл. ѕвездите [[ѕвезда од типот на T Бик|од типот на T Бик]] и [[орионска променлива|од типот на YY Орион]] *Брзи неправилни променливи, веројатно слични на орионските, но со пократок период *Слабо одредени неправилни променливи ѕвезди, од непознат тип Покрај тоа, голема непредвидливост покажуваат и многу видови на [[избувна променлива ѕвезда|избувни]] и [[катаклизмична променлива ѕвезда|катаклизмични променливи]].<ref name=gcvs/> == Поврзано == * [[Неправилна променлива ѕвезда]] * [[Полуправилна променлива ѕвезда]] == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=kholopov>{{наведено списание|bibcode=1959SvA.....3..291K|title=A Revised List of T-Associations and Their Members|journal=Soviet Astronomy|volume=3|pages=291|last1=Kholopov|first1=P. N.|year=1959}}</ref> <ref name=mayall>{{наведено списание|bibcode=1964JRASC..58..283M|title=Variable Star Notes- from the XII General Assembly, I.A.U.; 043274 X Camelopardalis|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=58|pages=283|last1=Mayall|first1=Margaret W.|year=1964}}</ref> <ref name=gcvs_vartype>{{нмс|url=http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/vartype.txt|access-date=2016-09-04|title=GCVS Variability Types}}</ref> <ref name=gcvs>{{наведено списание|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S|volume=1|pages=02025|last1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009|display-authors=etal}}</ref> <ref name="ReferenceA">''(видлива величина, освен ако не е означено со'' (С) ''(= сино) или'' (ф) ''(= фотографски))''</ref> }} == Надворешни врски == *[https://www.assa.org.au/sig/variables/classifications Класификување на променливите ѕвезди] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210512150401/https://www.assa.org.au/sig/variables/classifications |date=2021-05-12 }} — Астрономско друштво на Јужна Австралија {{en}} *[http://www.britastro.org/vss/holland.pdf Зошто набљудуваме променливи ѕвезди?] — Британско астрономско здружение {{en}} {{Променливи ѕвезди}} [[Категорија:Бавни неправилни променливи ѕвезди| ]] nt58hq4mbxyi2ivkep2bkcdin1ehq1g Асука Кавазу 0 1277456 5622250 5608034 2026-08-31T15:24:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622250 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Асука Кавазу|native_name=川津 明日香|native_name_lang=ja|birth_date={{Birth date and age|2000|2|12|mf=yes}}<ref name="profile">{{cite web|url=http://asiapro.co.jp/profile/asuka_kawazu/|title=Official profile at Asia Promotion|language=ja|publisher=Asia Promotion|date=|accessdate=24 Август 2020|archive-date=2021-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116182537/http://asiapro.co.jp/profile/asuka_kawazu/|url-status=dead}}</ref>|birth_place=[[Токио]],<ref name="profile"/> [[Јапонија]]|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death date then birth -->|nationality=[[Јапонка]]|occupation=Глумец, модел|years_active=2014&ndash;денес|agent=Asia Promotion|height={{height|m=1.63}}<ref name="profile"/>|website={{official website|http://asiapro.co.jp/profile/asuka_kawazu/|Official profile}}}} '''Асука Кавазу''' (родена на 12 Февруари, 2000 во Токио, Јапонија) е јапонска глумица и модел. Таа е дел од агеницијата Ејжа Промоушн. == Биографија == Во 2014 година, Кавазу ја освоила титулата Мис Севентин 2014 и прво ја започнала својата кариера како ексклузивен модел за јапонското списание ''Севентин'' (''Seventeen).'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mdpr.jp/news/detail/1406825|title=未来の北川景子・木村カエラ 「ミスセブンティーン2014」に3名が決定|date=21 August 2014|publisher=Modelpress|language=ja|accessdate=24 August 2020}}</ref> Таа го направила своето деби во филмот ''Пркосејќи на Куросаки-кун,'' од 2016 година во живо. Глумела како женска главна улога во токусацу драмата ''Камен Рајдер Сајбер'' во 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://natalie.mu/eiga/news/389523|title=令和第2弾は「仮面ライダーセイバー」！10人以上のライダー登場、主演は内藤秀一郎|date=29 July 2020|publisher=Natalie|language=ja|accessdate=24 August 2020|archive-date=2021-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009124629/https://natalie.mu/eiga/news/389523|url-status=dead}}</ref> == Филмографија == === Филмови === {| class="wikitable sortable" !Година ! Наслов ! Улога ! class="unsortable" | Белешки |- | 2016 година | ''Пркосејќи на Куросаки-кун'' | Такако Курусу | |- | 2017 година | ''Мојот брат ме сака премногу'' | Ајка Кирино | |- | 2020 година | ''Кратка театарска приказна'' ''Камен Рајдер Сабја: Мечувалецот Феникс и книгата на пропаста'' | Меи Судо | |- | rowspan="2" | 2021 година | ''Меѓу нас'' | Хикари Машиба | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://natalie.mu/eiga/news/413645|title=「藍に響け」に永瀬莉子、板垣瑞生、小西桜子、山之内すずら8名！特報も到着|date=January 25, 2021|publisher=Natalie|language=ja|accessdate=January 25, 2021|archive-date=2021-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205160124/https://natalie.mu/eiga/news/413645|url-status=dead}}</ref> |- |''Сабја + Зенкајгер: Суперхеројот Сенки'' | Меи Судо | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eiga.com/movie/94379/|title=セイバー＋ゼンカイジャー スーパーヒーロー戦記|date=|publisher=Eiga.com|language=ja|accessdate=July 17, 2021}}</ref> |} === Телевизиски серии === {| class="wikitable sortable" !Година ! Наслов ! Улога ! Мрежа ! class="unsortable" | Белешки |- | 2015 година | ''Пркосејќи на Куросаки-кун'' | Такако Курусу | НТВ | |- | 2016 година | ''Кула од песок'' | Наруми Хашигучи | TBS | |- | 2017 година | ''Мојот брат ме сака премногу'' | Ајка Кирино | НТВ | |- | 2018 година |''Саки: Ачига-хен епизода од страна-А'' | Јука Татсуми | МБС | |- | 2019 година |''Домаќинството на Хираги'' | Реина Кагејама во лажното видео | НТВ | Завршна епизода |- | rowspan="2" | 2020 година | ''Мојата домаќинка Нагиса-сан'' | Аки Хибино | TBS | Епизода 2 |- |''Камен Рајдер Сабја'' | Меи Судо | ЕКС | |} === Веб серии === {| class="wikitable sortable" !Година ! Наслов ! Улога ! Мрежа ! class="unsortable" | Белешки |- | 2019 година |''Ренаи Драма и Кои га Шитаи 3 сезона'' | Асука | Абема ТВ | |- | rowspan="2" | 2020 година |Потчинетиот Харуто-кун | Аки Хибино | Парави | Епизода 7 |- |Камен Рајдер Сабја: Историја на мечувалецот | rowspan="3" | Меи Судо | Теласа | Епизоди 3 и 4 |- | rowspan="2" | 2021 година |Камен Рајдер Сабја х Дух | rowspan="2" | Навивачки клуб „Тоеј Токусацу“ | |- |Камен Рајдер Спектар Сечила | |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://asiapro.co.jp/profile/asuka_kawazu/ Официјален профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210116182537/http://asiapro.co.jp/profile/asuka_kawazu/ |date=2021-01-16 }} на Асука Кавазу на Asia Promotion (на јапонски) * {{Imdb име|nm7727920|Asuka Kawazu}} * * {{Твитер|asuka_kawazu_}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кавазу, Асука }} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Родени во 2000 година]] [[Категорија:Статии со извори на јапонски (ja)]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Матични мрежни места што не се на Википодатоците]] [[Категорија:Јапонски глумици]] [[Категорија:Јапонски манекенки]] 554dvsi0kq0ng9hqasfx0btu1pkcxbl Хисинген 0 1281066 5622270 5469856 2026-08-31T16:18:19Z Lili Arsova 86688 5622270 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Eriksberg.JPG|мини|Ериксберг]] '''Хисинген''' е петтиот по големина [[Список на острови на Шведска|остров]] во Шведска (по [[Готланд]], [[Еланд|Оланд]], Содерторн и Оруст), со површина од 199&nbsp;км<sup>2</sup>. Тоа е дел од [[Гетеборг]] и се граничи со [[Јета]] на југ и исток, Нордре Елв на север, и [[Категат]] на запад. Северниот дел на градот Гетеборг, со своите пристаништа, индустрии и предградија, се наоѓа на островот, кој е поделен помеѓу двете историски провинции Вестерјетланд и [[Бохуслен]]. Населението на островот е околу 130.000, што го прави најнаселен остров во Шведска, пред [[Седермалм]] и [[Готланд]]. За краток, повоен период, Хисинген бил дом на најголемиот центар за бродоградба во светот, но сите три дворови биле затворени во 1979 година. Хисинген е дом на групацијата Волво и сега веќе одделните Волво автомобили. Повеќето од најголемото пристаниште на нордиските земји, пристаништето Гетеборг исто така се наоѓа на Хисинген. == Етимологија == Етимологијата на името ''Хисинген'' е спорна. ''Хесинг'' го прави своето прво појавување во исландските извори од 13 век; ''Хисинген'' датира од 1399 година. Основното значење на [[Претставка|префиксот]] ''Хис''- е „да се подели, отсече“ и може да се најде во ''локалните'' имиња ''Хисои'' и ''Хисон''. Оттука, името може да се толкува како „островот отсечен од копното“. == Историја == Камената слика на Тумлехед и остатоците од античките населби докажуваат дека Хисинген бил населен од 9000 година п.н.е. На Хисинген постоел првиот град со името Гетеборг. Основана е од кралот Чарлс IX во 1603 година на северниот брег на реката Гота кај Ферјенес. Бил населен претежно со холандски трговци, намамени да се населат таму по поволни економски услови. Сепак, градот бил целосно уништен од Данците во 1611 година за време на Калмарската војна. До 1658 година, кога бил предаден на Шведска од Данска-Норвешка со [[Роскилдски мировен договор|Договорот од Роскилде]], островот бил поделен на шведски и норвешки дел. Поделбата продолжила во официјалното име на провинциските области Шведски и Норвешки Хисинген-''Свенска Хисингенс херад'' и ''Норска Хисингенс херад''-до 1681 година, кога беа преименувани во Источни и Западни окрузи. Островот бил претежно земјоделско земјиште до 19-ти век, кога [[индустријализација]]та започна и компании како Арендалсварвет, Ериксберг, Готаверкен и Линдхолмен започна да работи таму. Во поголемиот дел од 20 век, до кризата со бродоградилиштата во 1970-тите, островот бил во фокусот на шведската бродоградба. Производителот на автомобили Волво ги има своите корени од Хисинген; таму била сместена нивната прва фабрика и првиот автомобил Волво ОВ 4, бил произведен во 1927 година. Денес, компанијата се уште ја има својата главна канцеларија и производствени капацитети на островот. Музејот Волво исто така се наоѓа во близина. Во текот на последните 20 години, северната банка на Гота Елв претрпела голема експанзија. Станбените области, универзитетските згради и високотехнолошката индустрија во голема мера ги замениле бродоградилиштата. == Географија == [[Податотека:Ramberget.jpg|десно|мини| Рамберг како што се гледа од мостот Гата.]] Островот има разновиден пејзаж со брегови, фарми и шуми. Најголемата шумска област е Хисингспаркен, кој е и најголемиот парк во Гетеборг. Риа Ског е помала шума и природен резерват, се наоѓа на југот на Хисинген. Рамбергет, рид од 87 метри, е добро познато обележје. Тоа е дел од паркот Кејлер, основан во 1908 година и зафаќа површина од над 31 хектари. Од врвот на ридот до кој може да се стигне со автомобил, има широк поглед на целиот град. == Администрација == Целиот остров припаѓа на општината Гетеборг. Поделено е на три области: * Нора Хисинген (Северен Хисинген) * Вестра Хисинген (Западен Хисинген) * Лундби == Транспорт == Островот е поврзан со копното со неколку мостови, вклучително и Гота Елвброн (мост на реката Гота), мостот Елвсборг и автопатскиот тунел Тингстадстунелн (се планира и втор тунел за автопат). Голем број автобуски линии, како и трамвајските линии 5,6,10 и 13, го поврзуваат островот со центарот на Гетеборг. Градскиот аеродром Гетеборг (втор меѓународен аеродром во Гетеборг по [[Аеродром Гетеборг Лендветер|Ландветер]]) се наоѓа во Севе во северниот дел на Хисинген. == Пласман на листата на најголеми Шведски острови == Во 2014 година, [[Централна статистичка служба (Шведска)|Статистика Шведска]] го прогласил за петти по големина остров, според дефиниција која додава вештачки канали на можните водни тела што го опкружувале островот. Забележано е дека според оваа дефиниција целиот Јеталанд ќе биде најголемиот остров во земјата, што го прави Хисинген наместо шести по големина. == Надворешни врски == * [http://www.alvstranden.com/ Почетна страница на проектот „северниот брег на реката“] * [https://hisingen.se/ Хисинген] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211120143821/https://hisingen.se/ |date=2021-11-20 }} [[Категорија:Гетеборг]] [[Категорија:Острови во Шведска]] 5vr9vlyu29hcep5lfqhuthrd9d088q1 Брофјорден 0 1284176 5622276 5451229 2026-08-31T16:27:11Z Lili Arsova 86688 5622276 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ship in Brofjorden.JPG|мини|Брод во Брофјорден]] '''Брофјорден''' е [[фјорд]] во општина [[Бохуслен|Лисешил]], Бохуслан, Шведска.<ref name="nima">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=llo0hZiw9JQC&dq|title=Pub193, 2004 Sailing Directions (Enroute): Skaggerat and Kattegat|last=NIMA|date=2004|publisher=ProStar Publications|isbn=1-57785-565-5|page=66|author-link=National Geospatial-Intelligence Agency}}</ref> Се пробива во [[Вестра Јеталанд (округ)|округот Вестра Јеталанд]] во правец југозапад-североисток помеѓу полуостровот Стенгенесет и Хернасет. Сместен помеѓу Гулмарн и Абифјорден, тој е најмалиот од овие фјордови. Пристаништето Брофјорден во фјордот е најголемото нафтено пристаниште во Шведска. == Историја == За време на [[Камено време|каменото време]], [[Бронзено време|бронзеното]] и [[Железно време|железното време]], Брофјорден бил пловен дури на север до Бродален. Крајбрежјето се повлекло за околу {{Convert|2|km|mi}} на југ од тогаш. Областа била исполнета со тиња и глина, оставајќи ја само малата река Броелвен во средината на поранешниот северен дел на фјордот. Околината била богата со [[Среден век|предсредновековни]] археолошки наоди. На ридот Броберг се наоѓаат остатоци од тврдина од 12 век и најстарите делови од блиската црква Бро, се од средниот век.<ref name="lysekil">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lysekil.se/invanare/kulturochfritid/kulturarv/kulturhistorisktvardefullamiljoer.4.31a37799139b9fc898fdc0c.html|title=Kulturhistoriskt värdefulla miljöer|work=www.lysekil.se|publisher=[[Lysekil Municipality]]|trans-title=Significant cultural locations|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325041926/http://www.lysekil.se/invanare/kulturochfritid/kulturarv/kulturhistorisktvardefullamiljoer.4.31a37799139b9fc898fdc0c.html|archive-date=25 March 2016|accessdate=17 March 2016}}</ref> Островот Риксо во средината на Брофјорден бил стратешка точка во локалните водни патишта за време на бронзеното доба. На островот и на соседните брегови има голем број на коњи.<ref name="lysekil" /><ref name="raa">{{Наведена мрежна страница|url=http://samla.raa.se/xmlui/bitstream/handle/raa/7264/BM_Rapport_2014-18.pdf?sequence=1|title=Brofjorden|last=Bergstrand|first=Thomas|work=www.samla.raa.se|publisher=[[Swedish National Heritage Board]]|accessdate=17 March 2016|archive-date=2016-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160321115055/http://samla.raa.se/xmlui/bitstream/handle/raa/7264/BM_Rapport_2014-18.pdf?sequence=1|url-status=dead}}</ref> === 1600-1700-ти години === Кога риболовот со харинга го достигнал својот врв во 17 и 18 век, риболовната индустрија процветала насекаде околу Брофјорден. Примарните производи биле солена харинга и масло за воз направено од варена харинга за извлекување на [[Рибино масло|маслото]]. Солената харинга се продавала на трговци од Германија и Холандија, а маслото од возот се извезувало во [[Лондон]], [[Париз]] и [[Њујорк (град)|Њујорк за]] да се користи во улични светилки. Најчистото масло, филтрирано десет пати, било произведено во Нора Грундсунд јужно од устата на Брофјорден.<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hembygd.se/stangenas/files/2015/11/Scanraff-1.pdf|title=Historien om etableringen av ett raffinaderi|last=Fredh|first=Terje W|work=www.hembygd.se|publisher=Sveriges Hembygdsförbund|trans-title=The story behind establishing a refinery|accessdate=20 March 2016|archive-date=2018-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102122534/https://www.hembygd.se/stangenas/files/2015/11/Scanraff-1.pdf|url-status=dead}}</ref> === Почетокот на 1900-ти години === На почетокот на 20 век, околу Брофјорден имало неколку фабрики за конзервирана храна за преработка на харинга и други производи од морска храна. Поради добриот квалитет на водата, во фјордот имало фарма за остриги околу 1920 година.<ref name="history" /> Дотогаш повеќето ако рибарската индустрија беше затворена. Риболовот на харинга се намалил и до 1915 година, [[скуша]]та исчезнала од фјордот, останал само егзистенцијалниот риболов што го вршеле луѓето што живееле покрај фјордот. === Каменоломи за гранит === Околу десет [[Гранит|каменоломи за гранит]] биле отворени покрај бреговите на Бјофјорден на крајот на 19 век. Кејови и брегови биле изградени на места како што се Скалхамн, Фискебаксвик, Сјобол, Лахала, Риксо, Винбречка, Хјалмедал, Сандвик, Лодебо, Ингерод и Крабевик. Црвениот гранит беше ископан веднаш покрај брегот и се товареше на чамци од неколку европски нации.<ref name="hembygd">{{cite web|last1=Blad|first1=John|title=Brofjorden förr och nu|trans-title=Brofjorden now and then|url=http://www.hembygd.se/stangenas/files/2013/02/Brofjorden-f%C3%B6rr-och-nu.pdf|website=www.hembygd.se|publisher=Sveriges Hembygdsförbund|accessdate=17 March 2016}}</ref> Каменот бил испорачан за да се користи во урбана градба низ цела Европа.<ref name="brastad">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pro.se/Distrikt/Bohuslan/Samorganisationer/Lysekil/Foreningar/Brastad/Om-Brastad/|title=Om Brastad|last=Karlsson|first=Ingemar|work=www.pro.se|publisher=[[Swedish National Pensioners' Organisation]]|trans-title=About Brastad|accessdate=17 March 2016|archive-date=2018-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102034704/http://www.pro.se/Distrikt/Bohuslan/Samorganisationer/Lysekil/Foreningar/Brastad/Om-Brastad/|url-status=dead}}</ref> Стрмните карпи, исто така, им овозможија на бродовите да се закотват покрај брегот и да го полнат снабдувањето со свежа вода директно од малите водопади што се формираа по силен дожд, наместо тоа, ако ја носат рачно на бродот.<ref name="hembygd" /> Каменоломите биле во употреба до 1930-тите, кога [[Големата депресија]] ги принудила да се преклопат.<ref name="brastad" /> === Втора светска војна === За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Брофјорден служел како складиште за дел од операцијата Бридфорд. Норвешките чамци и бродови од сите видови и големини доаѓаа со товар кој се состоеше од машински делови, особено топчести лежишта за британската индустрија за оружје, кои беа префрлени на британските тркачи со блокади кои го преминаа [[Скагерак]]. Според германски капетан на брод што товарел гранит во каменоломот Риксо, кој служел на подморница за време на војната, германските подморници исто така користеле длабок фјорд. Тие одеа таму да се извлечат од борбите на неколку дена, да ја пуштат екипажот да се одмори, да спие и да „задиши“.<ref name="history" /><ref name="hembygd" /> === Рафинерија за нафта === [[Податотека:Radda-brofjorden-lahalla-1979.jpg|лево|мини| ''Rädda Brofjorden!'' слоганот е сè уште видлив на карпите околу фјордот.]] Плановите за рафинерија се дискутираа уште откако во 1945 година била формирана ''шведската нафтена компанија во сопственост на потрошувачите Oljekonsumenters Riksförbund (OK).'' Имаше многу долги и жестоки дебати во 1960-тите, за тоа каде треба да се наоѓа рафинеријата. Двете главни предложени локации беа Брофјорден и [[Хисинген]] во [[Гетеборг]]. Фјордот беше доволно длабок и широк за да се сместат големи танкери за нафта, додека Хисинген обезбеди веќе експлоатирана област со инфраструктура на копно.<ref name="ok">{{Наведена мрежна страница|url=http://okhistoria.se/agerande-i-kristider/agerande-i-kristider/oljeraffinaderiet-scanraff/|title=Oljeraffinaderiet Scanraff|last=Stendahl|first=Jenny|work=www.okhistoria.se|publisher=Sveriges Oljekonsumenters Riksförbund|trans-title=Scanraff oil refiney|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214210307/http://okhistoria.se/agerande-i-kristider/agerande-i-kristider/oljeraffinaderiet-scanraff/|archive-date=14 February 2015|accessdate=20 March 2016}}</ref> Мнозинството беа оние кои беа против основањето на рафинеријата во Брофјорден, предводени од Шведското друштво за зачувување на природата. Здружение под слоганот ''Rädda Brofjorden!'' („Спаси го Брофјорден!“) беше формирана и со новоразбудениот интерес за зачувување на природата, тие добија голем дел од медиумите.<ref name="ok" /><ref name="scanraff3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hembygd.se/stangenas/files/2015/11/Scanraff-3.pdf|title=Scanraff 3|last=Fredh|first=Terje w|work=www.hembygd.se|publisher=Sveriges Hembygdsförbund|accessdate=20 March 2016|archive-date=2018-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916202404/https://www.hembygd.se/stangenas/files/2015/11/Scanraff-3.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Ärendet Brofjorden|date=1970|publisher=Föreningen Rädda Brofjorden|location=Västra Frölunda|trans-title=The Brofjorden Files|id={{LIBRIS|1773677}}}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Fallet Brofjorden - regering på osäkert vatten: hur samhällsplanering fungerar i verkligheten|last=Svensson|first=Ronny|date=1971|publisher=Wahlström & Widstrand|series=Nu! (1967), 99-0344976-3 ; 16|location=Stockholm|trans-title=The Brofjorden Case - the government in uncharted waters: how community planning works in reality|id={{LIBRIS|7464}}}}</ref> Поради масовните протести, еколошките прашања и безбедноста станаа две од главните грижи при планирањето на рафинеријата. Бидејќи фабриката би била многу видлива и во пејзажот покрај фјордот, една од директивите била да се направи „најубавата рафинерија за нафта во светот досега“. Пробните трки со танкери беа направени на фјордот во летото 1970 година. Најголемиот танкер што го тестирал фјордот бил супертанкерот ''Тексако Франкфурт тежок'' 230.000 тони. {{На|2015}}, најголемиот брод што влегол во фјордот е ''Burmah Enterprize со капацитет'' од 470.000 dwt.<ref name="scanraff3" /> На 25 ноември 1970 година, владата гласаше во корист на локацијата Брофјорден и во септември 1971 година, беше дадена дозвола на ОК да започне со изградба на рафинеријата. По проценета цена од [[Шведска круна|750-800 милиони круни]], рафинеријата беше отворена на 29 мај 1975.<ref name="ok" /> Додека фабриката и резервоарите за складирање нафтени производи се над земја и видливи со километри околу локацијата, [[Нафта|суровата нафта]] се складира во четири големи цистерни кои можат да соберат до 800.000 метри кубни, уништена од гранитната основа под фабриката.<ref name="scanraff3" /> == Брофјорден пристаниште == [[Податотека:Ship_in_Brofjorden.jpg|мини|''Бит Октанија се'' вчитува на терминалот на производот]] Најголемото нафтено пристаниште во Шведска, пристаништето Брофјорден, се наоѓа во близина на устието на фјордот на југоисточната страна. Со околу 22 милиони тони товар годишно, тоа е и второто по големина пристаниште во Шведска.<ref name="bigharbor">{{Наведена мрежна страница|url=http://bohuslaningen.se/nyheter/lysekil/1.4297717-sveriges-nast-storsta-hamn|title=Sveriges näst största hamn|last=Spetsmark|first=Ingvar|date=14 September 2015|work=www.bohuslaningen.se|publisher=Bohuslänningen|trans-title=Swedens's second biggest port|accessdate=15 March 2016}}</ref><ref name="trafa">{{Наведена мрежна страница|url=http://trafa.se/globalassets/statistik/sjotrafik/sjoetrafik_2013.pdf|title=Shipping goods 2013|date=2013|editor-last=Saxton|editor-first=Brita|work=www.trafa.se|publisher=Trafikanalys|page=12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311195146/http://trafa.se/globalassets/statistik/sjotrafik/sjoetrafik_2013.pdf|archive-date=11 March 2016|accessdate=15 March 2016}}</ref> Пристанишните капацитети во Брофјорден се во сопственост на рафинеријата за нафта Преемраф Лисешил.<ref name="sdk">{{Наведена мрежна страница|url=http://sdkshipping.com/OFFICES/SWEDEN/BROFJORDEN.aspx|title=The Port of Brofjorden|work=www.sdkshipping.com|publisher=SDK Shipping AB|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925033138/http://sdkshipping.com/OFFICES/SWEDEN/BROFJORDEN.aspx|archive-date=25 September 2015|accessdate=15 March 2016}}</ref> Пристаништето има шест пристаништа, едно за [[Нафта|сурова нафта]] и пет капи за нафтени деривати. Пристаништето за сурова нафта веднаш југозападно од морската лента е 135 метри долго со длабочина од 28 метри и може да прими танкери до 500.000 dwt. Производните терминал диви сместени на јужниот брег на делот Троммекилен од фјордот се вкупно 380 метри и може да смести танкери до 80.000 dwt.<ref name="sdk" /> Повеќе од 11 милиони тони сурова нафта се доставуваат до пристаништето секоја година. Во 2015 година, систем за утовар и истовар на течен [[Земен гас|природен гас]] на -162&nbsp;°C беше инсталиран. Во просек, по пет танкери дневно го посетуваат Брофјорден. Во 2014 година, пристаништето прими 1.400 бродови.<ref name="bigharbor" /> == Природни резервати == [[Податотека:Brofjorden_panorama.jpg|лево|мини|800x800пкс| Панорама на Брофјорден како што се гледа од Лахала.]] Постојат два природни резервати во Брофјорден, островот Риксо и Броелвен. Риксо, основана во 1968 година со површина од 61 хектари, е остров во средината на фјордот. Централниот дел е островот има [[Листопадни растенија|листопадна шума]], главно [[даб]]ови и ливади пресечени со стрмни карпи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lansstyrelsen.se/vastragotaland/Sv/djur-och-natur/skyddad-natur/naturreservat/lanets-naturreservat/lysekil/ryxo/Pages/index.aspx|title=Ryxö|work=www.lansstyrelsen.se|publisher=[[County administrative boards of Sweden]]|accessdate=15 March 2016}}</ref> Broälven, основана во 1995 година со површина од {{Convert|194|ha|acre}} опфаќа земјиштето на плиткиот северен крај на Брофјорден и бреговите на Броелвен, кој има излез во фјордот. Плиткото подрачје на устието на реката е вредно живеалиште за [[Речна пастрмка|морската пастрмка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lansstyrelsen.se/vastragotaland/Sv/djur-och-natur/skyddad-natur/naturreservat/lanets-naturreservat/lysekil/broalven/Pages/index.aspx|title=Broälven|work=www.lansstyrelsen.se|publisher=[[County administrative boards of Sweden]]|accessdate=15 March 2016}}</ref> Во јануари 2015 година, три [[Кит-убиец|китови убијци]], мажјак, женка и младо, биле забележани на устието на Брофјорден. Тие следеле танкер кој се движел кон пристаништето кај рафинеријата за нафта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gp.se/nyheter/vastsverige/bohuslan/1.2609832-spackhuggare-i-brofjorden|title=Späckhuggare i Brofjorden|last=Hultin|first=Per-Anders|date=23 January 2015|work=www.gp.se|publisher=[[Göteborgs-Posten]]|trans-title=Three killer whales in Brofjorden|accessdate=15 March 2016}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://samla.raa.se/xmlui/bitstream/handle/raa/7264/BM_Rapport_2014-18.pdf?sequence=1 Детални мапи и морски археолошки слики на Брофјорден] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160321115055/http://samla.raa.se/xmlui/bitstream/handle/raa/7264/BM_Rapport_2014-18.pdf?sequence=1 |date=2016-03-21 }} [[Категорија:Вестра Јеталанд (округ)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Заштитени подрачја во Шведска]] [[Категорија:Фјордови во Шведска]] d2lci5ukqaoiv9twursza82k7eel0z2 Бразилски фестивал во Италија 0 1286601 5622385 5240621 2026-09-01T04:42:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622385 wikitext text/x-wiki '''Бразилскиот фестивал во Италија''' ― фестивал создаден во [[Болоња]], [[Италија]], во 2002 година како почит на [[Италијанци]] за нивниот придонес во бразилската култура. Створен од Културното здружение „МАМБО“, во 2003 година бил службено признат од Министерствата за надворешни работи и култура и [[бразил]]скиот генерален конзулат во [[Милано]]. == Историја == Во своите први 17 изданија настанот претстави стотици уметници кои настапувајќи на околу 300 концерти на Аирто Мореира, Артур Маја, Чико Сезар, Трио Мадејра Ирио де Паула, Ренато Боргети, Ирио де Паула, Робертињо де Паула, Гуинга, Марија Гаду, Ариго Барнабе, Марко Лобо, Роза Емилија Мачадо Диас, Дуду Тучи, Азимут, Квартето Маогани, Барбара Казини, Жулињо Мартинс, Жилсон Силвеира, Даниела Фирпо, Фабрицјо Босо, Патрисија де Асис, Марсио Рангел, Афроеира, Нелсон Мачадо, Ивет Соуза, Дуду Тучи, Маривалдо Паим, Луиза Котифољи, Нене Рибеиро, Лигија Франса, Зедуардо Мартинс, Рожерио Таварес, Жози Ногуеира, Кал дос Сантос и многу други. Покрај музика, фестивалот понуди 16 изложби, 9 филмски критики, 15 дебати, 21 студиски курс и пракса и 22 временски термини  со бразилска кујна. Фестивалот вклучува над 30 месни области, 8 општини и 90.000 гледачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brasilfestival.org/|title=11 Festival Brasiliano|work=Festival Brasiliano|publisher=Bologna Italia Brasil|language=it|accessdate=25 декември 2021}}</ref> == Наводи == {{наводи}}  == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.brasilfestival.org}} * [http://www.livetime.it Livetime] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220119134654/https://www.livetime.it/ |date=2022-01-19 }} [[Категорија:Појавено во 2002 година во Италија]] [[Категорија:Италијанско-бразилска култура]] [[Категорија:Фестивали појавени во 2002 година]] [[Категорија:Туристички атракции во Болоња]] [[Категорија:Фестивали во Италија]] 3st9gi3rbiytm9vswar8qap5m0shuux Концентрационен логор Сајмиште 0 1291534 5622280 5417410 2026-08-31T16:59:21Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622280 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Belgrade Old fairground central tower.jpg|мини|Централна кула, дел од поранешниот концентрационен логор Сајмиште]] '''Концентрациониот логор Сајмиште''' бил [[Трет Рајх|нацистички германски]] концентрационен и логор за истребување за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Се наоѓал на некогашното [[белград]]ско саемско место во близина на градот [[Земун]], во [[Независна Држава Хрватска|Независната држава Хрватска]] (НДХ). Кампот бил организиран и управуван од единиците на СС Еинсатгрупен, стационирани во окупирана Србија. Било во функција во септември 1941 година и бил официјално отворен на 28 октомври истата година. Германците го нарекле '''еврејски логор во Земун'''. На крајот на 1941 година и почетокот на 1942 година, илјадници [[Евреи|еврејски]] жени, деца и старци биле донесени во логорот, заедно со 500 мажи Евреи и 292 жени и деца [[Роми]], од кои повеќето биле од [[Ниш]], [[Смедерево]] и [[Шабац]]. Жените и децата биле сместени во импровизирани бараки и страдаа за време на бројни епидемии на грип. Чувани во лоши услови, им беа обезбедени несоодветни количини храна и многумина измрзнаа до смрт во текот на зимата 1941-1942 година. Помеѓу март и мај 1942 година, Германците користеле комбе со гас испратено од [[Берлин]] за да убијат илјадници еврејски затвореници. По завршувањето на фрлањето гасови, тој бил преименуван во '''концентрационен логор Земун''' и служел за задржување на последната група Евреи кои биле уапсени по предавањето на Италија во септември 1943 година. За тоа време, исто така, држеше заробени [[југословенски партизани]], [[четници]], симпатизери на движењето на отпорот на Грција и Албанците и српски селани од селата во другите делови на НДХ. Се проценува дека во овој период низ логорот поминале околу 32.000 затвореници, главно Срби, од кои 10.600 биле убиени или умреле поради глад и болести. Условите во Сајмиште беа толку лоши што некои почнаа да го споредуваат со [[Јасеновац (логор)|Јасеновац]] и други големи концентрациони логори низ Европа. Во 1943 и 1944 година, доказите за злосторствата извршени во логорот беа уништени од единиците на ''СС-Стандартенфирерот'' Пол Блобел, а илјадници тела беа ексхумирани од масовните гробници и изгорени. Во мај 1944 година, Германците ја префрлиле контролата врз логорот на НДХ, а истиот јули бил затворен. Проценките за бројот на смртни случаи во Сајмиште се движат од 20.000 до 23.000, а бројот на смртни случаи на Евреи се проценува на 7.000 до 10.000. Се смета дека половина од сите српски Евреи загинале во логорот. Повеќето од Германците одговорни за работата на логорот беа заробени и изведени пред суд. Неколку беа екстрадирани во [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] и погубени. Командантот на кампот Херберт Андорфер и неговиот заменик Едгар Енге беа уапсени во 1960-тите по многу години криење. И двајцата беа осудени на кратки затворски казни во [[Западна Германија]] и [[Австрија]], соодветно, иако Енге никогаш не отслужи никакво време со оглед на неговата старост и лошата здравствена состојба. == Заднина == [[Податотека:Staro_sajmište_1.jpg|лево|мини| Белградскиот саем пред Втората светска војна]] Местото кое станало концентрационен логор Сајмиште за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] првично било изложбен центар изграден од општина [[Белград]] во 1937 година{{Sfn|Norris|2009}} во обид да привлече меѓународна трговија во градот.{{Sfn|Shelach|1989}} Модернистичките павилјони на центарот прикажуваа елаборирани прикази на индустриски напредок и дизајн од европските земји, вклучително и [[Трет Рајх|Германија]]. Нејзиното архитектонско централно парче беше голема кула што ја користеше [[Philips|Филипс]] за пренос на најраните телевизиски преноси во Европа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/04/07/graphic-content-the-designer-as-activist/?_r=0|title=Graphic Content: The Designer as Activist|last=Steven Heller|date=7 April 2010|work=The New York Times|accessdate=8 December 2013}}</ref> Голем [[Република Косово|дел]] од центарот стоел празен и неискористен до [[Централна Србија|инвазијата]] [[Априлска војна|на Југославија]] на [[Сили на Оската|оската]] во април [[Косовска Митровица|1941.]]{{Sfn|Shelach|1989}} Банат, кој бил окупиран од Германците и ставен под управа на германската воена влада. {{Sfn|Kroener|Müller|Umbreit|2000}} [[Милан Недиќ]], предвоен политичар за кој се знаеше дека има наклонетост кон Оската, тогаш Германците го избраа да ја предводи колаборационистичката [[Влада за национален спас]] на територијата на воениот командант во Србија.{{Sfn|Singleton|1985}} Цивилната администрација во земјата била предводена од Харалд Тарнер, кој командувал, била првично предводена од ''СС-Стандартенфирерот'' Вилхелм Фукс, а подоцна од ''СС-'' Группенфирерот Август Мејзнер со ''СС-'' стандартенфирерот Емануел Шафер како негов заменик, групата била одговорна за обезбедување внатрешна безбедност, борба против противниците на окупацијата и справување со [[Евреи]]те.{{Sfn|Shelach|1989}} [[Податотека:Axis_occupation_of_Yugoslavia_1941-43.png|алт=map showing the partition of Yugoslavia, 1941–43|мини| Карта на која е прикажана окупацијата на Југославија на оската од 1941–43 година.]] Во меѓувреме, екстремниот [[Хрвати|хрватски]] националист и фашист [[Анте Павелиќ]], кој бил во егзил во [[Кралство Италија|Италија]] на [[Бенито Мусолини]], беше назначен за ''Поглавник'' („водач“) на хрватската држава предводена од [[усташи]]те – [[Независна Држава Хрватска]] (често наречена НДХ, од {{Langx|hr|Nezavisna Država Hrvatska}}).{{Sfn|Goldstein|1999}} НДХ ја обедини речиси цела денешна [[Хрватска]], цела денешна [[Босна и Херцеговина]] и делови од денешна [[Србија]] во „италијанско-германски квазипротекторат“.{{Sfn|Tomasevich|2001}} {{Sfn|Tomasevich|2001}} Властите на НДХ, предводени од усташката милиција,{{Sfn|Tomasevich|2001}} потоа спроведоа геноцидни политики против [[Срби|српското]], еврејското и [[Роми|ромското]] население кое живееше во границите на новата држава.{{Sfn|Hoare|2007}} [[Земун]], градот каде што се наоѓало панаѓурот Сајмиште, бил отстапен на НДХ.{{Sfn|Crowe|2000}} Окупацијата на Земун – за време на која не-Хрватите како Србите, Евреите и Ромите беа немилосрдно прогонувани од усташите – ќе трае до крајот на 1944 година. До овој момент, повеќе од 25 отсто од предвоеното население на Земун од 65.000 загинало.{{Sfn|Norris|2009}} Големо востание избувна во Србија по [[Операција Барбароса|инвазијата на Оската на Советскиот Сојуз]] во јуни 1941 година. Иако не учествувале во бунтот, Евреите биле цел на одмазднички погубувања од Германците. Германците набрзо спроведоа голем број антиеврејски закони, а до крајот на август 1941 година, сите српски еврејски мажи беа интернирани во концентрациони логори, пред се во Топовске Шупе во Белград.{{Sfn|Shelach|1989}} == Историја == === Основање === [[Податотека:Bundesarchiv_Bild_101I-185-0112-08,_Belgrad,_Erfassung_von_Juden.jpg|десно|мини| [[Евреи]]те беа собрани од Германците по инвазијата на [[Сили на Оската|Оската]] [[Априлска војна|на Југославија]].]] Во есента 1941 година, Тарнер наредил сите еврејски жени и деца во Србија да бидат концентрирани во логор. На почетокот Германците размислувале да создадат [[гето]] за Евреите во циганскиот кварт во Белград, но оваа идеја брзо била отфрлена поради тоа што областа се сметала за „премногу гнасна и нехигенска“. Кога неколку други планови за интернирање на еврејското и ромското население во Белград пропаднаа, бил основан концентрационен логор на [[полуостров]] опкружен од три страни со реката [[Сава]],{{Sfn|Shelach|1989}} и сместен пред целосниот поглед на белградскиот централен плоштад [[Теразије (Белград)|Теразије]].{{Sfn|Matthäus|2013}} Кампот бил поставен на начин што го направил бегството речиси невозможно. Се наоѓал во близина на административните и полициските центри, како и на централната железничка станица во Белград, што овозможи ефикасен транспорт на Евреите до логорот од многуте градови во регионот. Неговата цел беше да ги приведе еврејските жени и деца за кои Германците тврдеа дека ја „загрозуваат“ јавната безбедност и [[Вермахт]]от.{{Sfn|Shelach|1989}} Германците го нарекоа Сајмиште „еврејски логор во Земун“.{{Sfn|Israeli|2013}} Кампот требало да собере околу 500.000 луѓе заробени од бунтовничките области низ окупирана Југославија.{{Sfn|Pavlowitch|2002}} Името „Семлин“ е изведено од германскиот збор за поранешниот австроунгарски пограничен град Земун, каде што се наоѓал логорот.{{Sfn|Matthäus|2013}} И покрај тоа што се наоѓал на територијата на НДХ, бил контролиран од апаратот на германската воена полиција во окупирана Србија.{{Sfn|Pavlowitch|2002}} {{Sfn|Pavlowitch|2007}} Властите на НДХ не се противеле на нејзиното формирање и им рекле на Германците дека може да се наоѓа на територијата на НДХ сè додека нејзините чувари се Германци наместо Срби.{{Sfn|Crowe|2000}} Набргу по формирањето на логорот, негов командант станал ''СС-Шарфирерот'' Едгар Енге од белградскиот [[Гестапо]].{{Sfn|Shelach|1989}} Првично, камповите имаа околу 500 машки еврејски затвореници{{Sfn|Manoschek|2000}} на кои им беше дадена задача да ја водат таканаречената „самоуправа“ на логорот и беа одговорни за дистрибуција на храна, поделба на трудот и организирање еврејски чувар сила која патролирала по кампот. Надворешноста на логорот, сепак, беше чувана на основа на ротација од дваесет и пет членови на резервниот полициски баталјон 64.{{Sfn|Manoschek|2000}} До октомври, сите затвореници машки Евреи и повеќето машки затвореници Роми беа убиени. Повеќето беа погубени во четири големи бранови, со чести убиства кои се случија во средината на септември и помеѓу 9 и 11 октомври. Во секоја прилика, на затворениците им беше кажано дека ги превезувале во логор во Австрија со подобри работни услови, но наместо тоа, биле однесени во [[Јабука]] во [[Банат]] или на полигон на периферијата на Белград, каде што биле убиени.{{Sfn|Mojzes|2011}} Сајмиште официјално било отворено во пошироки размери на 28 октомври 1941 година.{{Sfn|Ramet|2006}} Последните од почетните машки еврејски затвореници беа убиени на 11 ноември.{{Sfn|Mojzes|2011}} === ''Јуденлагер Семлин'' === [[Податотека:Destroyed_Magirus-Deutz_furniture_transport_van_Kolno_Poland_1945.jpg|лево|мини| Плинско комбе слично на она што се користи во Сајмиште.]] На крајот на 1941 година и почетокот на 1942 година, приближно 7.000 еврејски жени, деца и старци беа донесени во логорот, заедно со уште 500 мажи Евреи и 292 жени и деца Роми. {{Sfn|Manoschek|2000}} Повеќето од овие луѓе биле од оддалечените српски градови, првенствено [[Ниш]], [[Смедерево]] и [[Шабац]].{{Sfn|Shelach|1989}} Жените и децата биле сместени во импровизирани бараки кои едвај биле загреани,{{Sfn|Manoschek|2000}} {{Sfn|Browning|2007}} и чии прозорци биле скршени поради германските бомбардирања извршени за време на инвазијата на Југославија. Првично изградени како павилјони на саеми, најголемата од овие бараки држеше до 5.000 затвореници. Затворениците страдале за време на бројни епидемии на [[грип]], спиеле на влажна слама или голи подни даски и им биле обезбедени несоодветни количини храна.{{Sfn|Mojzes|2011}} Гладувањето било широко распространето, а еврејските затвореници неуспешно апелирале до српските власти за да се обезбеди повеќе храна во логорот.{{Sfn|Cohen|1996}} Следствено, голем број на затвореници, особено деца, умреле кон крајот на 1941 и почетокот на 1942 година,{{Sfn|Manoschek|2000}} при што многу затвореници се смрзнале до смрт во една од најстудените зими досега.{{Sfn|Mojzes|2011}} Затворениците Роми биле чувани во многу помизерни услови од нивните еврејски колеги.{{Sfn|Mojzes|2011}} Тие, исто така, спиеле на слама во незагреана сала, но биле чувани одвоени од затворениците кои не биле Роми.{{Sfn|Kenrick|Puxon|2009}} Мнозинството ромски затвореници беа ослободени по шест недели притвор. Повеќето еврејски затвореници останаа притворени, со исклучок на десет Еврејки кои беа во брак со мажи христијани.{{Sfn|Mojzes|2011}} Во јануари 1942 година, ''SS-Untersturmführer'' Херберт Андорфер бил назначен да го замени неискусниот Енге како командант на логорот. Енге потоа беше заменик на Андорфер.{{Sfn|Shelach|1989}} Тој месец, германските воени власти побарале логорот да се исчисти од Евреите со цел да се смести зголемениот број заробеници земени во битките со [[Југословенски партизани|партизаните]].{{Sfn|Glenny|2011}} До февруари во логорот имало околу 6.500 затвореници, од кои десет проценти биле Роми.{{Sfn|Cohen|1996}} На почетокот на март, Андорфер бил информиран дека во логорот било испратено комбе со гас од [[Берлин]]. Комбето Зауер било испорачано на барање на началникот на германската воена администрација во Србија, Харалд Тарнер.{{Sfn|Manoschek|2000}} Погоден од вина поради тоа што морал да игра централна улога во убиството на еврејските затвореници, со некои од кои развил добри односи, Андорфер побарал трансфер; ова беше одбиено.{{Sfn|Glenny|2011}} Со цел да се осигури брзината и ефикасноста на фрлањето гасови, тој дал најави со цел да ги убеди затворениците дека ќе бидат префрлени во друг, подобро опремен логор. Тој отиде дотаму што објави фиктивни прописи за логорот и најавил дека на затворениците ќе им биде дозволено да ги земат торбите со себе. Многу затвореници се пријавиле за наводниот трансфер, надевајќи се дека ќе избегаат од ужасните услови за живеење во кампот.{{Sfn|Manoschek|2000}} Затворениците кои доброволно се пријавиле да заминат претходната вечер, следниот ден се качувале во комбето во групи од 50 до 80 лица. Возачите на комбето, ''SS-Scharführer'' s Meier и Götz, им поделија бонбони на децата за да ја придобијат нивната наклонетост. Потоа, вратите на комбето биле затворени. Комбето потоа следеше мал автомобил управуван од Андорфер и Енге, пред да ја премине границата во Србија, окупирана од Германија.{{Sfn|Shelach|1989}} Токму тука еден од возачите излегол од комбето и се вовлекол под него, пренасочувајќи ги неговите издувни гасови во внатрешноста на возилото{{Sfn|Glenny|2011}} и убивајќи ги затворениците со гас [[јаглерод моноксид]].{{Sfn|Mojzes|2011}} Комбето потоа било однесено на полигонот [[Авала]], каде што телата биле фрлени во масовни гробници штотуку ископани од српски{{Sfn|Shelach|1989}} и ромски затвореници.{{Sfn|Mojzes|2011}} Ваквите гасови станале рутина, а бензинското комбе пристигнувало секој ден освен недела. Брзо се проширија гласини за фрлањето гас, а вестите стигнаа до германските војници стационирани во Белград, па дури и до некои Срби.{{Sfn|Shelach|1989}} Следствено, бензинското комбе го добило прекарот „убиец на душата“ од српското население изложено на овие гласини.{{Sfn|Mojzes|2011}} Се смета дека фрлањето гас ги одзело животите на околу 8.000 затвореници, главно жени и деца. {{Sfn|Shelach|1989}} Седумте српски затвореници кои учествувале во растоварувањето на убиените затвореници од комбето биле застрелани откако пукањето со гас престанало, но гробарот, Србинот Владимир Милутиновиќ, преживеал. Беа подготвени осумдесет и еден или осумдесет и два ровови и јас помогнав да се ископаат сите“, се сеќава тој. „Најмалку 100 луѓе [се вклопуваат] во секој ров. Овие биле само за оние што се задушија во камионот. Ископавме поинаков сет за оние што биле застрелани.“{{Sfn|Glenny|2011}} Малку затвореници останаа во логорот по прекинот на фрлањето гас, главно нееврејски жени кои биле во брак со Евреи. Тие беа ослободени неколку дена подоцна, откако положија заклетва на тајност. Освен затворениците во Сајмиште, во комбето со гас беа убиени и 500 пациенти и персонал на белградската еврејска болница, како и еврејски затвореници од блискиот концентрационен логор Бањица. Последниот еврејски затвореник во Сајмиште бил убиен на 8 мај 1942 година, а комбето со гас што се користело во логорот било вратено во Берлин на {{Sfn|Shelach|1989}} јуни 1942 година. да ги гасне Евреите во [[Минск]].{{Sfn|Manoschek|2000}} Набргу откако го воделе истребувањето на еврејските затвореници во Сајмиште, на Андорфер и Енге им биле доделени различни улоги на безбедносната полиција. Андорфер подоцна доби Железен крст 2-ра класа за водење на кампот и освои унапредување.{{Sfn|Shelach|1989}} === ''Анхалтелагер Семлин'' === Со завршувањето на истребувањето на првобитните еврејски затвореници, логорот бил преименуван во концентрационен логор Земун и служел за задржување на последната група Евреи кои биле уапсени по предавањето на Италија во септември 1943 година. Таа, исто така, држела заробени југословенски партизани, [[четници]], симпатизери на движењето на грчкиот и албанскиот отпор и српските селани од селата во хрватските усташки области [[Срем]] и Козара, каде што беа затворени во [[Јасеновац (логор)|концентрациониот логор Јасеновац]].{{Sfn|Israeli|2013}} Условите се влошија до тој степен што некои почнаа да го споредуваат со Јасеновац и други големи концентрациони логори низ Европа.{{Sfn|Mojzes|2011}} Логорот стана главна транзитна точка за југословенските затвореници и затвореници на нивниот пат до работните локации и концентрационите логори во Германија.{{Sfn|Pavlowitch|2002}} Се проценува дека во овој период низ Сајмиште поминале околу 32.000 претежно српски затвореници, од кои 10.600 биле убиени или умреле поради глад и болест.<ref name="B9223 January 2009">{{Наведени вести|url=http://www.b92.net/tv/press.php?nav_category=924&nav_id=340856|title=Sajmište, istorija jednog logora|date=23 January 2009|work=B92|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030415/http://www.b92.net/tv/press.php?nav_category=924&nav_id=340856|archive-date=3 December 2013|language=sr|trans-title=Sajmište, History of a Camp}}</ref> {{Sfn|Byford|2011}} Вознемирен од фактот дека камповите лесно може да се видат од другата страна на Сава, кон крајот на 1943 година, новиот германски амбасадор во Србија  предложил кампот да се премести подлабоко во територијата на НДХ, бидејќи неговото „[продолжување на постоење] пред очите на жителите на Белград беше политички неподносливо од причини на јавното чувство“. Неговите барања беа игнорирани од германските власти.{{Sfn|Browning|2007}} До крајот на 1943 година, Германците направиле напори да ги избришат сите траги од злосторствата извршени во логорот со палење записи, согорување трупови и уништување на други докази.{{Sfn|Ramet|2006}} Оваа задача ја презел ''СС-стандартенфирерот'' Пол Блобел, кој пристигнал во Белград во ноември 1943 година. По пристигнувањето, тој му наредил на шефот на локалниот Гестапо, ''СС-Штурмбанфирерот'' Бруно Сатлер, да формира посебен одред кој требало да биде одговорен за ексхумација и палење на телата. Одредот бил предводен од поручникот Ерих Грунвалд, а составен од десет полицајци од обезбедувањето и 48 воени полицајци. Баталјоните за копање беа составени од 100 српски и еврејски затвореници. Ексхумации се случија од декември 1943 година до април 1944 година, а илјадници тела беа изгорени. Сите затвореници кои биле присутни за време на ексхумациите биле застрелани, освен тројца Срби кои успеале да побегнат.{{Sfn|Shelach|1989}} [[Сојузници во Втората светска војна|Сојузничките]] авиони го бомбардираа Сајмиште на 17 април 1944 година, убивајќи околу 100 затвореници и нанесувајќи голема штета на самиот логор.<ref name="B9223 January 2009"/> На 17 мај 1944 година, Германците ја префрлиле контролата на кампот на НДХ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.semlin.info/|title=Semlin Anhaltelager (May 1942–July 1944)|publisher=Semlin Judenlager|accessdate=23 November 2015|archive-date=2018-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901030259/http://www.semlin.info/|url-status=dead}}</ref> Тој беше затворен во јули.{{Sfn|Ramet|2006}} == Последици и наследство == [[Податотека:Старо_сајмиште_2012-09-09_15-07-54.jpg|десно|мини| Споменик во чест на жртвите од кампот]] По војната, новата комунистичка влада на Југославија објавила дека меѓу 1941 и 1944 година низ Сајмиште поминале 100.000 луѓе, од кои половината биле убиени.<ref name="Helsinki" /> Југословенската државна комисија за воени злосторства подоцна процени дека во логорот можеби биле убиени околу 40.000, вклучително и 7.000 Евреи.{{Sfn|Ramet|2006}} Според Хелсиншкиот комитет за човекови права во Србија, бројот на жртвите бил преувеличен од комунистите за политички цели, а реалниот број на затвореници бил околу 50.000, со 20.000 убиени.<ref name="Helsinki">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.helsinki.org.rs/hcharter_t39a03.html|title=Patriotic Tears and Calculations|last=Slobodanka Ast|date=November 2011|publisher=Helsinki Committee for Human Rights in Serbia}}</ref> Се проценува дека половина од сите српски Евреи загинале во логорот.{{Sfn|Cohen|1996}} Меморијалот Старо Сајмиште наведува 23.000 жртви, од кои 10.000 биле Евреи.{{Sfn|Pavlowitch|2007}} Повеќето одговорни за операцијата на кампот беа заробени и изведени пред суд. По војната, многу истакнати германски функционери, вклучувајќи ги Тарнер, Фукс и Мејзнер, беа екстрадирани во [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] од страна на сојузниците, а потоа и погубени. Андорфер побегнал во Венецуела со помош на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Тој се вратил во Австрија во 1960-тите, а потоа бил уапсен и суден под малолетно обвинение дека е помошник во убиството, за што бил осуден на 2 и пол години затвор. Заменикот на Андорфер Енге беше уапсен во 1960-тите и осуден на 1 и пол година затвор. Поради староста и лошата здравствена состојба избегнал да ја одлежи казната. Чуварите осомничени за погубување на затвореници никогаш не биле судени, иако тие служеле како очевидци на неколку судења во [[Западна Германија]].{{Sfn|Shelach|1989}} Сајмиште остана напуштено до 1948 година, кога беше претворено во младински работнички штаб за време на изградбата на [[Нов Белград]].{{Sfn|Jakovljević|2016}} === Спомен === Белградските Евреи убиени за време на холокаустот, вклучително и оние во Сајмиште, повоената комунистичка влада на Југославија не ги одбележа дури 30 години по завршувањето на војната.{{Sfn|Norris|2009}} Стариот саем на Сајмиште е обележан со мали плакети и споменик во знак на сеќавање на приведените или убиените во логорот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2008&mm=05&dd=11&nav_category=12&nav_id=297955|title=Diskusija o Starom sajmištu|date=11 May 2008|work=B92|language=sr|trans-title=Discussion About Staro Sajmište}}</ref> Плакетите беа посветени во 1974 и 1984 година, соодветно. Во 1987 година, саемот Сајмиште добил статус на културно обележје од владата на Југославија. Споменик, {{Convert|10|m|ft}} високо и создадена од уметникот [[Миќа Поповиќ]], е подигната на брегот на Сава на 22 април 1995 година, одбележувајќи 50 години од победата над нацизмот и Денот на сеќавањето на српскиот холокауст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.memorialmuseums.org/eng/staettens/view/1257/Memorial-to-the-Victims-of-the-Sajmi%C5%A1te-Concentration-Camp|title=Memorial to the Victims of the Sajmište Concentration Camp|publisher=Memorial Museums}}</ref> {{Sfn|Solomun, 20 November 2019}} На поранешните кампови никогаш не биле изградени меморијални центри или музеи. Местата за кампување сега се користат за сместување на жители со ниски приходи.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2013/02/08/feature-03|title=Staro Sajmište: Belgrade's forgotten concentration camp|last=Salem|first=Harriet|date=8 February 2013|work=Southeast European Times}}</ref> Во февруари 1992 година, како што било предвидено со деталниот урбанистички план, населбата требаше целосно да се реконструира во предвоениот изглед, идеја на која се спротивставија некои архитекти, со додадени споменици и комеморативни предмети. Целиот комплекс требаше да се трансформира во еден голем споменик, но сето тоа остана на хартија. Идејата беше постојано присутна, добивајќи медиумски и политички замав во 2010-тите, но од 2018 година ништо не е направено.{{Sfn|Kulturni dodatak, 22 September 2018}} Во ноември 2018 година беше објавено дека покрај кејот, покрај веќе постоечкиот спомен-обележје, ќе биде поставен споменик на хуманитарката [[Дијана Будисављевиќ]]. Будисављевиќ спасил 15.000 деца (од кои 12.000 преживеале) од смрт во концентрационите логори во Независната држава Хрватска, управувани од [[Усташи|усташкиот]] режим за време на Втората светска војна. Сити одлучи да подигне споменик во нејзин спомен веќе во октомври 2015 година, но дури сега ја одреди локацијата. Споменикот требало да биде завршен и посветен во втората половина на 2019 година.{{Sfn|Politika, 11 April 2018}} Не се работи на овој проект и во ноември 2019 година градот објави дека споменикот на Будисављевиќ ќе биде подигнат преку Сава, во стариот дел од градот.{{Sfn|Politika, 27 November 2019}} На делот свртен кон пристапот до Бранковиот мост имаше срушени остатоци од два масивни бетонски столбови со нивните темели. Тие беа дел од портата на кампот. Во 2014 година, вајарот и професор Томислав Тодорович, со минимална интервенција, ги обликувал во две глави, со железни шипки кои го формираат лицето (очите, устата) и шилеста коса. Готовата работа била опишана како артефакт, споменик и уметничко дело, сите во едно.{{Sfn|Politika, 16 June 2020}} На 24 февруари 2020 година, [[Народно собрание на Србија|Народното собрание на Србија]] го усвоило Законот за Меморијалниот центар „Старо Сајмиште“. Организиран е како државен културен институт за, меѓу другите должности, да го чува споменот на жртвите од нацистичките концентрациони логори Јуденлагер Семлин и Анхалтелагер Семлин. За прв пат, еден закон во Србија го призна [[Геноцид над Србите во Независна Држава Хрватска|геноцидот во Независната држава Хрватска]], [[Холокауст]]от и [[Геноцид на Ромите|Самударипен]], како геноциди од Втората светска војна врз Србите, Евреите и Ромите, соодветно. Центарот, исто така, ќе ги прилагоди посмртните останки во соодветниот споменик. Законот ќе се применува од јануари 2021 година.{{Sfn|Politika, 25 February 2020}} Во јуни 2021 година, градоначалникот на Белград Зоран Радојичиќ најавил реконструкција на комплексот, која треба да опфати целосна реставрација на сите структури, почнувајќи од централната кула во 2022 година.{{Sfn|Politika, 29 June 2021}} Во летото 2021 година, група од четиринаесет средношколци од различни српски градови започнаа проект наречен „Светлина на светулките“. Придружени од историчарите и уметниците од Србија и Германија, студентите до декември 2021 година создадоа [[Извршен програм|апликација]], виртуелна обиколка на поранешниот камп. Како основа послужија архивски снимки и досиеја, оригинални сведоштва, писма и фотографии, кои потоа беа надградени со глумци, сценски рекреации и светлосни инсталации. „Светлината на светулките“ е опишан како „виртуелен споменик“ и за жртвите и за самиот локалитет, одбележувајќи 80 години од формирањето на кампот.{{Sfn|Kurteš, 13 December 2021}} <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://slobodnazona.rs/app-download/?lang=en|title=Slobodna zona - Svetlost svitaca|date=2021|work=slobodnazona.rs|trans-title=Free zone - Light of the fireflies}}</ref> === Контроверзи === Хрватскиот автор Анто Кнежевиќ предизвика значителни контроверзии во мај 1993 година, кога посочил дека Србите, а не Германците, биле одговорни за управувањето со кампот. Ова тврдење било жестоко демантирано од еврејските историчари и од белградската еврејска заедница. {{Sfn|Israeli|2013}} Запуштениот и пуст комплекс во кој навреме биле сместени некои истакнати уметници (сликари и вајари) како поранешни саемски згради, им биле доделени како нивни [[ателје]]а.{{Sfn|Politika, 13 June 2010}} Исто така, некои други објекти се вселиле со текот на времето, како кафаните и спортските сали, но големата јавна полемика настана во април 2019 година кога било објавено дека во една од зградите ќе биде отворена [[детска градинка]] во приватна сопственост. Инвеститорот, Милорад Крсмановиќ, ја купи зградата (павилјонот Симиќ) во 1998 година, но судот подоцна го поништи договорот, што не го спречи да го користи местото како диско клуб, галерија, ресторан и вежбалница оттогаш. Следеше жестока јавна дебата, вклучително и градската администрација која побара од државната влада „да размисли повторно за дозволата“, владата тврдејќи дека нема правна причина да го спречи тоа, еврејските и родителските организации кои се против тоа и инвеститорот кој го обвинува состојба на обид да го ограби. Дебатата повторно укажа на 75-годишната неспособност на државата да го уреди комплексот правилно.{{Sfn|Politika, 13 April 2019}} Според Јован Бајфорд, Сајмиште од самиот почеток бил еден од главните мотиви на борбата на српските и хрватските квазиисторичари. Авторите во Србија на крајот на осумдесеттите се повеќе тврдеа дека Сајмиште се наоѓа на територијата на Независна Држава Хрватска. Најчесто, намерата не била да се „пренесат“ жртвите од овој камп во Хрватска, туку да се укаже дека колаборационистичката влада во Србија немала никакво влијание врз настаните во овој камп бидејќи Сајмиште бил под германска управа и на територијата на друга држава. . Според некои автори во Србија, владата на [[Милан Недиќ|Недиќ]] во Белград не може да сноси одговорност за холокаустот. Овој аргумент соработниците го користеле и во повоените судења. Меѓутоа, оние што го увиделе фактот дека Сајмиште формално се наоѓа на територијата на Независна Држава Хрватска, видоа потврда дека се работи за усташки логор. Во написот на [[Политика (весник)|Политика]] од 1990 година, Сајмиште се споменува заедно со Јасеновац и Јадовно, како место на усташкото злосторство против Евреите, Србите и Ромите. Авторите од Хрватска на ваквите тврдења одговорија со контранапад. Освен што го оспоруваа тврдењето дека Сајмиште бил усташки логор (особено не во времето кога таму биле затворени Евреите), тие се обиделе да докажат дека Србите се најголемите џелати во него.<ref>Byford, Jovan; (2011) S''taro sajmište: mesto sećanja, zaborava i sporenja. Beogradski centar za ljudska prava'' p. 147-150, {{ISBN|978-86-7202-131-8}}. </ref> === Филозофска проценка === Љиљана Благојевиќ, професор и архитект, рече дека „Старо Сајмиште е град на колективот со исто така сонувано конечно решение“. Јована Крстиќ, исто така и архитект, рече дека Старо Сајмиште е единствениот феномен во светот бидејќи ниту еден друг локалитет не ги споил симболите на просперитетот и падот на таков уникатен и трагичен начин. Таа го поистоветуваше локалитетот со терминот „''lieux de memoire'' “ на Пјер Нора, место каде што сеќавањето опстојува иако локалитетот го промени својот изглед и престана да биде средина на ''мемоарите'', вистинска средина на сеќавањето. Писателот [[Давид Албахари|Дејвид Албахари]] напиша: „Тоа е место кое едноставно не понижува со својата нечовечност, туку и со целосното изложување на Белград, кој немо го гледаше од другата страна на реката“.{{Sfn|Kulturni dodatak, 22 September 2018}} == Белешки == {{Наводи}} == Библиографија == {{Refbegin}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jHQdRHNdK44C|title=The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939&nbsp;– March 1942|last=Browning|first=Christopher|publisher=University of Nebraska Press|year=2007|isbn=978-0-80320-392-1|edition=2|location=Lincoln, Nebraska}} * {{Наведување|last=Byford|first=Jovan|editor1-last=Ramet|editor1-first=Sabrina P.|editor2-last=Listhaug|editor2-first=Ola|year=2011|title=Serbia and the Serbs in World War Two|chapter=The Collaborationist Administration and the Treatment of the Jews in Nazi-occupied Serbia|publisher=Palgrave Macmillan|place=London, England|isbn=978-0-230-27830-1|url=https://books.google.com/books?id=gkiEDAAAQBAJ|pages=109–127}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/serbiassecretwar0000cohe|title=Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History|last=Cohen|first=Philip J.|publisher=Texas A&M University Press|year=1996|isbn=978-0-89096-760-7|location=College Station, Texas|author-link=Philip J. Cohen|url-access=registration}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lLnBSq7YP0gC|title=The Holocaust's Ghost: Writings on Art, Politics, Law and Education|last=Crowe|first=David M.|publisher=University of Alberta Press|year=2000|isbn=978-0-88864-337-7|editor-last=DeCoste|editor-first=Frederick C.|location=Edmonton, Alberta|chapter=The Roma Holocaust|editor-last2=Schwartz|editor-first2=Bernard}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LJqYbknmxjYC|title=The Balkans: Nationalism, War, and the Great Powers, 1804–2011|last=Glenny|first=Misha|publisher=Penguin Books|year=2011|isbn=978-1-77089-274-3|location=London|author-link=Misha Glenny}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/croatia00ivog|title=Croatia: A History|last=Goldstein|first=Ivo|publisher=McGill-Queen's Press|year=1999|isbn=978-0-7735-2017-2|location=Montreal|author-link=Ivo Goldstein|url-access=registration}} * {{Наведена книга|title=The History of Bosnia: From the Middle Ages to the Present Day|last=Hoare|first=Marko Attila|publisher=Saqi|year=2007|isbn=978-0-86356-953-1|location=London|author-link=Marko Attila Hoare}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=M66fG2bhi1AC|title=The Death Camps of Croatia: Visions and Revisions, 1941–1945|last=Israeli|first=Raphael|publisher=Transaction Publishers|year=2013|isbn=978-1-4128-4975-3|location=New Brunswick, New Jersey|author-link=Raphael Israeli}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-NzFDAAAQBAJ|title=Alienation Effects: Performance and Self-Management in Yugoslavia, 1945–91|last=Jakovljević|first=Branislav|publisher=University of Michigan Press|year=2016|isbn=978-0-4720-5314-8|location=Ann Arbor, Michigan}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9yfpTX1w3KcC|title=Gypsies Under the Swastika|last=Kenrick|first=Donald|last2=Puxon|first2=Grattan|publisher=University of Hertfordshire Press|year=2009|isbn=978-1-902806-80-8|location=Hatfield, Hertfordshire}} * {{Наведена книга|title=Germany and the Second World War, Volume 5: Organization and Mobilization of the German Sphere of Power. Part I. Wartime Administration, Economy, and Manpower Resources 1939-1941|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=978-0-19-822887-5|editor-last=Kroener|editor-first=Bernard R.|volume=5|location=New York, New York|editor-last2=Müller|editor-first2=Rolf-Dieter|editor-last3=Umbreit|editor-first3=Hans}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=cDP1d8RMND8C|title=National Socialist Extermination Policies: Contemporary German Perspectives and Controversies|last=Manoschek|first=Walter|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=978-1-57181-751-8|editor-last=Herbert|editor-first=Ulrich|location=New York|pages=163–186|chapter=The Extermination of the Jews in Serbia}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=x9PTQR93dNsC|title=Jewish Responses to Persecution: 1941–1942|last=Matthäus|first=Jürgen|publisher=AltaMira Press|year=2013|isbn=978-0-7591-2259-8|location=Lanham, Maryland}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KwW2O7v7CUcC|title=Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the 20th Century|last=Mojzes|first=Paul|publisher=Rowman & Littlefield|year=2011|isbn=978-1-4422-0665-6|location=Lanham, Maryland}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=b7RWayXdH0UC|title=Belgrade: A Cultural History|last=Norris|first=David A.|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-970452-1|location=Oxford}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=u46G_l3Cz20C|title=Serbia: The History of an Idea|last=Pavlowitch|first=Stevan K.|publisher=New York University Press|year=2002|isbn=978-0-8147-6708-5|location=New York|author-link=Stevan K. Pavlowitch}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=R8d2409V9tEC|title=Hitler's New Disorder: The Second World War in Yugoslavia|last=Pavlowitch|first=Stevan K.|publisher=Columbia University Press|year=2007|isbn=978-1-85065-895-5|location=New York}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC|title=The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005|last=Ramet|first=Sabrina P.|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=978-0-253-34656-8|location=Bloomington, Indiana|author-link=Sabrina P. Ramet}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/shorthistoryofyu0000sing|title=A Short History of the Yugoslav Peoples|last=Singleton|first=Frederick Bernard|publisher=Cambridge University Press|year=1985|isbn=978-0-521-27485-2|location=Cambridge|url-access=registration}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8xhE8AfJ03QC|title=The Victims of the Holocaust|last=Shelach|first=Menachem|publisher=Walter de Gruyter|year=1989|isbn=978-3-11-096872-9|editor-last=Marrus|editor-first=Michael Robert|series=The Nazi Holocaust|volume=2|location=Berlin|pages=1168–1186|chapter=Sajmište: An Extermination Camp in Serbia}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|last=Tomasevich|first=Jozo|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-3615-2|location=Stanford, California|author-link=Jozo Tomasevich}} {{Refend}} === Списанија === == Дополнително читање == * {{Наведено списание|last=Janjetović|first=Zoran|year=2012|title=Borders of the German occupation zone in Serbia 1941–1944|url=http://doiserbia.nb.rs/img/doi/0350-7599/2012/0350-75991202093J.pdf|journal=Journal of the Geographical Institute Jovan Cvijic|publisher=Serbian Academy of Sciences and Arts|volume=62|issue=2|pages=93–115|doi=10.2298/IJGI1202093J|doi-access=free}} == Надворешни врски == * [http://www.semlin.info Семлин Јуденлагер во српската јавна меморија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180901030259/http://www.semlin.info/ |date=2018-09-01 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Србија во Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Евреите во Србија]] [[Категорија:Хрватска во Втората светска војна]] [[Категорија:Концентрациони логори во Независна Држава Хрватска]] [[Категорија:Србија во 20 век]] [[Категорија:Статии со извори на српски (sr)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] sseqonrj6yedmhb5tdj3p68pwx0qby3 Бомбашки напад во Гечо во 2008 година 0 1299526 5622380 5259000 2026-09-01T02:57:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622380 wikitext text/x-wiki '''Бомбашкиот напад во Гексо во 2008 година''' се случил на 19 мај 2008 година, кога експлодирало комбе-бомба пред бродски клуб во градот Гексо, Бискеј во [[Баскија (автономна заедница)|Баскија]], Шпанија. Нападот предизвикал сериозна штета на клубот, како и на околните згради и објекти. Никој не бил убиен или повреден по предупредувачкиот повик од баскиската сепаратистичка организација [[Баскиска татковина и слобода|ЕТА]]. На 31 мај, организацијата ја презела одговорноста за бомбашкиот напад.<ref name="gara1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gara.net/paperezkoa/20080531/80252/es/ETA-PSOE-PNV-no-ofrecen-mas-que-oscuro-futuro-lleno-limites-|title=ETA: "PSOE y PNV no ofrecen más que un oscuro futuro lleno de límites"|date=31 May 2008|work=gara.net|language=es|accessdate=6 December 2010|archive-date=2012-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319221220/http://www.gara.net/paperezkoa/20080531/80252/es/ETA-PSOE-PNV-no-ofrecen-mas-que-oscuro-futuro-lleno-limites-|url-status=dead}}</ref> Пет дена пред нападот, друг автомобил-бомба на ЕТА во касарната на Цивилната гарда во [[Легутио|Легутиано]], [[Алава]] убил еден член на Цивилната гарда и повреди четворица. За двата напади била обвинета бискејската ќелија на ЕТА предводена од [[Баскиска татковина и слобода|Аркаиц Гоикоетксеа Басабе]], која била најактивна по завршувањето на примирјето во 2006 година и била одговорна за неколку напади во регионот во текот на 2007 и 2008 година. Повеќето членови на ќелијата, како и учесниците во нападот, биле уапсени во јули 2008 година.<ref name="cnn1">{{Наведена мрежна страница|url=http://articles.cnn.com/2008-07-22/world/spain.arrests_1_eta-minister-alfredo-perez-rubalcaba-madrid?_s=PM:WORLD|title=Nine ETA bombing suspects arrested|date=22 July 2008|work=articles.cnn.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121001185041/http://articles.cnn.com/2008-07-22/world/spain.arrests_1_eta-minister-alfredo-perez-rubalcaba-madrid?_s=PM:WORLD|archive-date=1 October 2012|accessdate=6 December 2010}}</ref> Нападот се случил неколку часа пред состанокот на шпанскиот премиер [[Хосе Луис Родригес Сапатеро|Хосе Луис Родригес Запатеро]] и баскискиот лехендакари Хуан Хосе Ибаретсе на разговори за баскискиот конфликт. Истиот ден на нападот, во [[Сан Себастијан]] се одржала комеморација за жртвите на тероризмот.<ref name="gmanews">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gmanews.tv/story/96163|title=Car bomb explodes in Spanish Basque area|date=19 May 2008|work=gmanews.tv|archive-url=https://archive.today/20130418190600/http://www.gmanews.tv/story/96163|archive-date=18 April 2013|accessdate=6 December 2010}}</ref> == Заднина == Гексо, богато приморско предградие во близина на градот [[Билбао]], било локација на неколку напади на ЕТА за време на баскискиот конфликт, при што повеќето од нападите биле извршени во населбата ''Лас Аренас'', дом на многу стопанственици и претприемачи.<ref name="elcorreo1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/20080519/mas-actualidad/politica/arenas-objetivo-habitual-bombas-200805190212.html|title=Las Arenas, un objetivo habitual de las bombas de ETA|date=19 May 2008|work=elcorreo.com|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> Тројца цивилни чувари биле убиени во заседа во Лас Аренас во октомври 1978 година.<ref name="LV1">[http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1978/10/24/pagina-13/33744126/pdf.html Otro criminal atentado en Bilbao] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150607060542/https://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1978/10/24/pagina-13/33744126/pdf.html |date=2015-06-07 }}, La Vanguardia, 24 October 1978, p13</ref> Во 2000 година, автомобил-бомба повредил седуммина на 25 јуни, а четири лица биле ранети во друг напад со автомобил-бомба на 24 јули. На 22 јануари 2001 година, членовите на Ерцаинца деактивирале автомобил-бомба и судијата Хосе Марија Лидон Корби бил застрелан на 7 ноември. На 20 април 2002 година, автомобил-бомба експлодирал пред куќата на стопанственик, кој бил киднапиран во 1996 година. Бомба експлодирала во хотел на 23 јуни 2003 година, додека друга автомобил-бомба експлодирала на 18 јануари 2005 година, при што бил повреден еден.<ref name="elcorreo2"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.elcorreo.com/alava/pg060322/actualidad/politica/200603/22/ETA_atentados.html|title=Atentados de ETA desde la ruptura de la última tregua|date=22 March 2006|work=elcorreo.com|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> На 11 ноември 2007 година, две бомби „ Буби трап “ не успеале да експлодираат пред зградата на судот.<ref name="elcorreo1" /> Истиот бродски клуб веќе бил нападнат со бомби на 12 март 1969 година и на 30 декември 1971 година. На 26 ноември 1973 година, шест членови на ЕТА го запалиле клубот.<ref name="ideal1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ideal.es/granada/20080519/espana/incendio-provocado-1973-obligo-200805191624.html|title=Un incendio provocado por ETA en 1973 obligó a demoler el Club Marítimo|date=19 May 2008|work=ideal.es/granada|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> 2008 година била најсмртоносната година на ЕТА од крајот на примирјето во 2006 година.<ref name="abc1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.abc.es/20100907/archivo/doce-muertos-sangriento-balance-201009071533.html|title=Doce muertos, el sangriento balance entre las dos treguas trampa de ETA|date=21 November 2010|work=abc.es|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20101126053150/http://www.abc.es/20100907/archivo/doce-muertos-sangriento-balance-201009071533.html|archive-date=26 November 2010|accessdate=6 December 2010}} </ref> Во средината на 2006 година, организацијата прогласила прекин на огнот и започнале разговори меѓу Батасуна, ЕТА и баскиската и шпанската влада. Мировните разговори завршиле во декември, кога ЕТА го прекинала примирјето со огромна автомобил-бомба на [[Аеродром Мадрид-Барахас|аеродромот Мадрид-Барахас]]. ЕТА официјално го прекинала примирјето во 2007 година и ги продолжила нападите низ Шпанија. Во исто време, десетици членови биле уапсени од шпанската и француската полиција. И покрај тоа, организацијата не го загубила капацитетот за извршување на напади.<ref name="cnn1"/> == Напад == Возилото, Цитроен Берлинго, истиот модел користен во нападот на Легутиано, било украдено во Гексо истото утро на нападот од страна на ќелија формирана од Аркаиц Гоикоетксеа Басабе и неговиот колега член на ЕТА, Аитор Артексе Родригес.<ref name="elmundo1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/08/19/espana/1250692017.html|title=Goikoetxea y Artetxe, procesados por atentar contra el club marítimo de Getxo|date=19 August 2009|work=elmundo.es|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref><ref name="ideal2"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ideal.es/granada/20080520/espana/furgoneta-bomba-getxo-robada-200805201015.html|title=La furgoneta bomba utilizada en el atentado de Getxo fue robada de la empresa de un miembro histórico de ETA|date=20 May 2008|work=ideal.es/granada|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> Автомобилот бил сопственост на компанија во сопственост на поранешен член на ЕТА, Хабиер Изко де ла Иглесија, кој бил осуден во судскиот процес Бургос во 1970 година. Тогаш автомобилот бил натоварен со 60&nbsp;kg амонил, вид експлозив што обично го користи ЕТА.<ref name="ideal2" /> Во автомобилот имало и гранати од шрапнел за да се зголеми разорната моќ. Експлозивната направа била добиена во градот Езкарај, Ла Риоха и била слична на напуштена бомба пронајдена во Гексо на 31 јануари 2008 година.<ref name="elmundo1" /><ref name="rtve1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtve.es/noticias/espana/pais-vasco/vizcaya/20080519/eta-cargo-furgoneta-bomba-getxo-con-kilos-goma-2/57110.shtml|title=ETA cargó la furgoneta bomba de Getxo con 60 kilos de goma-2|date=19 May 2008|work=rtve.es/noticias|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20101128054421/http://www.rtve.es/noticias/espana/pais-vasco/vizcaya/20080519/eta-cargo-furgoneta-bomba-getxo-con-kilos-goma-2/57110.shtml|archive-date=28 November 2010|accessdate=6 December 2010}} </ref> [[Податотека:Consulado_Austria_Las_Arenas.jpg|десно|мини|190x190пкс| Од експлозијата е оштетен австрискиот конзулат во Гексо]] Во 23:55 часот, Гоикоетксеа му се јавил на седиштето на DYA, баскиско здружение за помош на пат, во Билбао во име на ЕТА, за да ги предупреди дека автомобил-бомба ќе експлодира во Гексо: „ ''Слушајте внимателно, јас се јавувам во име на ЕТА.'' ''За еден час, комбе-бомба ќе експлодира во прошетката покрај морето, до бродскиот клуб Гексо.'' ''Дали разбираш?'' ''Слобода за Баскија.'' ''Да живее ЕТА'' ".<ref name="elmundo1"/> Според извештаите, предупредувачкиот повик бил упатен од телефонска кутија сместена на 500 метри од бродскиот клуб.<ref name="rtve2"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtve.es/noticias/20080520/eta-aviso-del-atentado-getxo-desde-una-cabina-situada-500-metros-del-club-maritimo/58951.shtml|title=ETA avisó del atentado de Getxo desde una cabina situada a 500 metros del club marítimo|date=20 May 2008|work=rtve.es/noticias|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125054623/http://www.rtve.es/noticias/20080520/eta-aviso-del-atentado-getxo-desde-una-cabina-situada-500-metros-del-club-maritimo/58951.shtml|archive-date=25 November 2010|accessdate=6 December 2010}} </ref> Неколку минути подоцна, работник од клубот забележал две лица со качулки, како оставаат возило на сред пат. Откако полицајците од Ерцаинца го забележале возилото, областа била опколена и луѓето биле евакуирани од околните куќи. Семејството, наводно, не било предупредено за детонацијата.<ref name="rtve1"/> Во 00:50 часот, десет минути пред времето што го дал повикувачот, уредот се исклучил.<ref name="gmanews"/> Детонацијата откорна дупка во земјата и предизвикала значителна штета на клубот. Неколку ката од зградата биле откорнати и претрпеле сериозни структурни оштетувања. И блиските куќи и згради биле погодени од експлозијата, која се слушнала во повеќето градови околу устието на Билбао.<ref name="rtve3"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtve.es/noticias/espana/pais-vasco/vizcaya/20080519/explota-una-furgoneta-bomba-paseo-maritimo-localidad-vizcaina-getxo/56810.shtml|title=Explota una furgoneta-bomba en el paseo marítimo de la localidad vizcaína de Getxo|date=19 May 2008|work=rtve.es/noticias|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20101128054414/http://www.rtve.es/noticias/espana/pais-vasco/vizcaya/20080519/explota-una-furgoneta-bomba-paseo-maritimo-localidad-vizcaina-getxo/56810.shtml|archive-date=28 November 2010|accessdate=6 December 2010}} </ref> Според шпанскиот Висок суд, 114 лица биле на некој начин погодени од нападот.<ref name="elmundo1"/> По нападот, Ерцаинца ја држела областа опколена, додека барала други можни бомби. Во меѓувреме, Гоикоетксеа се упатил кон Лејоа и го сретнал Артексе во блиската планина, каде што останале цела ноќ.<ref name="elmundo1"/> До утрото не биле пронајдени други уреди и луѓето можеле да се вратат во своите домови.<ref name="rtve3"/> == Последици == Многу власти и политичари го осудиле нападот. Претседателот на Баскиската националистичка партија Ињиго Уркулу изјавил дека „уште еднаш ЕТА се обидела неразумно да стане судија на шпанската политика“, а претседателот на Партидо Популарно, Маријано Рахој и дал поддршка на владата на Шпанија во нејзината борба против ЕТА. Повеќето политички партии, исто така, го осудиле нападот, а Аралар изјавил дека „ЕТА е пречка за мирот што го бара [[Баскиска земја|Еускал Хериа]] (Баскија).<ref name="rtve1"/> === Апсење === На 22 јули 2008 година, Граѓанската гарда ја растурила ќелијата Бискеј, со апсење на девет членови на ЕТА, вклучувајќи го и Гоикоетксеа. Повеќето од апсењата биле извршени во Билбао, Гексо и Елорио, додека уште две лица биле приведени во Фуенгирола, [[Малага]] и во Нигран, [[Понтеведра (покраина)|Понтеведра]]. Операцијата, која ја водел судијата Балтасар Гарзон, завршила и со апсење на Гаизка Јарењо Угариза, Адур Аристеги Арагон, Иниго Гутиерез, Аитор Котано Синде, Либе Агире Мазага, Маилен Зуазо и Ана Изабел Прието Фундарена.<ref name="rtve4"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtve.es/noticias/20080722/guardia-civil-desarticula-comando-vizcaya-eta-con-nueve-detenciones/119930.shtml|title=La Guardia Civil desarticula el 'comando Vizcaya' de ETA con nueve detenciones|date=22 July 2008|work=rtve.es/noticias|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125052559/http://www.rtve.es/noticias/20080722/guardia-civil-desarticula-comando-vizcaya-eta-con-nueve-detenciones/119930.shtml|archive-date=25 November 2010|accessdate=6 December 2010}} </ref> Високите членови на ќелијата, како Јурдан Мартитеги или Асиер Бореро не биле уапсени.<ref name="diariovasco1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.diariovasco.com/20080731/politica/policia-ertzaintza-intensifican-busqueda-20080731.html|title=Policía y Ertzaintza intensifican la búsqueda de los etarras huidos para evitar más atentados|date=31 July 2008|work=diariovasco.com|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> Ќелијата требала да изврши уште еден напад со автомобил-бомба во Гексо на 31 јули и имала планови да го нападне Изложбениот центар во Билбао, како и судијата Фернандо Гранде-Марласка.<ref name="20minutos"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.20minutos.es/noticia/401759/0/ETA/Getxo/atentado/|title=Objetivo de ETA: coche bomba el 31 de julio en el barrio de Neguri de Getxo|date=24 July 2008|work=20minutos.es|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> Ајтор Артексе бил уште еден член на ќелијата во бегство додека не бил уапсен во францускиот град Гер, Горни Пиринејски, на 8 декември 2008 година. Во истата операција, уапсен бил и шефот на воените командоси Ајцол Ириондо, како и уште еден висок член на ЕТА, Енеко Зарабеитија Салтераин.<ref name="elmundo1"/><ref name="elpais1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.elpais.com/articulo/espana/Detenido/Francia/etarra/Aitzol/Iriondo/supuesto/sucesor/Txeroki/elpepuesp/20081208elpepunac_11/Tes|title=Detenido en Francia el etarra Aitzol Iriondo, supuesto sucesor de Txeroki|date=8 December 2008|work=elpais.com|language=es|accessdate=6 December 2010}} </ref> На 19 август 2009 година, судијата Сантјаго Педраз ги гонел Гоикоетксеа и Артексе за нападот.<ref name="elmundo1"/> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ideal.es/granada/multimedia/videos/285557.html Снимка од нападот] * [http://www.elmundo.es/albumes/2008/05/19/getxo/index.html Галерија со слики] [[Категорија:Статии со извори на шпански (es)]] [[Категорија:Европа во 2008 година]] gwypavdp8yvombqaliiazbm35mukayx Гола ситница 0 1300358 5622413 5558985 2026-09-01T09:18:07Z Виолетова 1975 5622413 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Herniaria glabra 2005.06.12 14.50.22.jpg|genus=Herniaria|species=glabra|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Herniaria glabra'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] |- |Царство: |[[Plantae]] |- |''Оддел'': |[[Tracheophytes]] |- |''Оддел'': |[[Angiosperms]] |- |''Оддел'': |[[Eudicots]] |- |Ред: |[[Caryophyllales]] |- |Семејство: |[[Caryophyllaceae]] |- |Род: |''[[Herniaria]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''H.&nbsp;glabra'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Herniaria glabra''</span>'''<div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''Гола ситница''' (Herniaria glabra), познато и како '''зелена килавица''', е растение од фамилијата [[Каранфили]] и расте во Северна Америка и Европа. Содржи [[херниарин]], метокси аналог на умбелиферон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.liberherbarum.com/In0133.HTM |title=Herniarin on www.liberherbarum.com |accessdate=2022-05-07 |archive-date=2014-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116103417/http://www.liberherbarum.com/In0133.HTM |url-status=dead }}</ref> == Опис == Едногодишно или двегодишно растение, поретко повеќегодишно. Стеблото е долго до 15 см, силно разгрането и полегнато по површината на почвата, со многу куси расперени влакненца или речиси голо, круглесто и со многубројни странично расположени цветни гранчиња. Листовите се обратно јајцевидни, приседнати, до 7 мм долги, 3,5 мм широки. Цветовите се мали, без дршка, приседнати, прилисниците се мали, триаглести или јајцевидни, сраснати. Чашкините ливчиња се пет слободни, мали, јајцевидно, жолтеникаво зелени. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по песокливи и тревести места, брдски пасишта, меѓи, покрај патишта и населби од низините па до 2100 метри надморска височина. Претставува широко распространто растение кое расте по речиси цела Македонија. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Herniaria glabra|''Herniaria glabra''}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] l4cbabmg0oemmpwvpuukw6pvgtv6gam 5622414 5622413 2026-09-01T09:19:59Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5622414 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Herniaria glabra 2005.06.12 14.50.22.jpg|genus=Herniaria|species=glabra|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Herniaria glabra'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] |- |Царство: |[[Plantae]] |- |''Оддел'': |[[Tracheophytes]] |- |''Оддел'': |[[Angiosperms]] |- |''Оддел'': |[[Eudicots]] |- |Ред: |[[Caryophyllales]] |- |Семејство: |[[Caryophyllaceae]] |- |Род: |''[[Herniaria]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''H.&nbsp;glabra'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Herniaria glabra''</span>'''<div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''Гола ситница''' ([[науч.]] ''Herniaria glabra''), познато и како '''зелена килавица''', е растение од фамилијата [[Каранфили]] и расте во Северна Америка и Европа. Содржи [[херниарин]], метокси аналог на умбелиферон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.liberherbarum.com/In0133.HTM |title=Herniarin on www.liberherbarum.com |accessdate=2022-05-07 |archive-date=2014-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116103417/http://www.liberherbarum.com/In0133.HTM |url-status=dead }}</ref> == Опис == Едногодишно или двегодишно растение, поретко повеќегодишно. Стеблото е долго до 15 см, силно разгрането и полегнато по површината на почвата, со многу куси расперени влакненца или речиси голо, круглесто и со многубројни странично расположени цветни гранчиња. Листовите се обратно јајцевидни, приседнати, до 7 мм долги, 3,5 мм широки. Цветовите се мали, без дршка, приседнати, прилисниците се мали, триаглести или јајцевидни, сраснати. Чашкините ливчиња се пет слободни, мали, јајцевидно, жолтеникаво зелени.<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 288-289</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по песокливи и тревести места, брдски пасишта, меѓи, покрај патишта и населби од низините па до 2100 метри надморска височина. Претставува широко распространто растение кое расте по речиси цела Македонија.<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Herniaria glabra|''Herniaria glabra''}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 2zc3of7jnyjp7u592ywtdgz3l7losb2 Антимикробик 0 1303650 5622163 5612471 2026-08-31T12:18:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622163 wikitext text/x-wiki '''Антимикробик''' ― агенс што ги убива [[Микроорганизам|микроорганизмите]] или го запира нивниот раст.<ref name="urlAntimicrobial – Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Antimicrobial|title=Antimicrobial|work=Merriam-Webster Online Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424210931/http://www.merriam-webster.com/dictionary/antimicrobial|archive-date=24 април 2009|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> Антимикробиците може да бидат групирани според микроорганизмите против кои првенствено дејствуваат. На пример, [[Антибиотик|антибиотиците]] се користат против [[бактерии]], а антигабиците се користат против [[Габа|габите]]. Тие можат да се класифицираат и според нивната функција. Средствата кои ги убиваат микробите се '''микробициди''', додека оние кои само го инхибираат нивниот раст се нарекуваат бактериостатски агенси. Употребата на антимикробни лекови за лекување на инфекции е позната како [[антимикробна хемотерапија]], додека употребата на антимикробни лекови за спречување на инфекција е позната како антимикробна профилакса. Главните класи на антимикробни агенси се средства за дезинфекција (неселективни средства, како што е белилото), кои убиваат широк спектар на микроби на неживите површини за да се спречи ширењето на болеста, антисептиците (кои се нанесуваат на живото ткиво и помагаат во намалување на инфекцијата за време на операцијата) и [[Антибиотик|антибиотици]] (кои ги уништуваат микроорганизмите во телото). Поимот „антибиотик“ првично ги опишал само оние формулации добиени од живи микроорганизми, но сега се применува и на [[Хемиска синтеза|синтетички]] агенси, како што се сулфонамиди или [[Хинолонски антибиотик|флуорохинолони]]. Иако поимот порано бил ограничен на антибактериски средства (и често се користи како синоним за нив од медицинските работници и во медицинската книжевносто), неговиот контекст се проширил за да ги вклучи сите антимикробни средства. Антибактериските агенси може дополнително да се поделат на бактерицидни агенси, кои ги убиваат бактериите и бактериостатски агенси, кои го забавуваат или запираат бактерискиот раст. Како одговор, понатамошниот напредок во антимикробните технологии резултирало со решенија кои можат да го надминат едноставното инхибирање на растот на микробите. Наместо тоа, развиени се одредени видови на порозни медиуми за убивање на микробите при контакт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.porex.com/technologies/applications/antimicrobial/|title=Antimicrobial Porous Media {{!}} Microbicidal Technology {{!}} Porex Barrier Technology|work=www.porex.com|accessdate=27 јуни 2022|archive-date=2017-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303065501/http://www.porex.com/technologies/applications/antimicrobial/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Антимикробната употреба е вообичаена практика најмалку 2000 години. Античките Египќани и Старите Грци користеле посебни [[Мувла|калапи]] и растителни екстракти за лекување на инфекции.<ref>{{Наведено списание|year=1989|title=Moulds in ancient and more recent medicine|journal=Mycologist|volume=3|issue=1|pages=21–23|doi=10.1016/S0269-915X(89)80010-2}}</ref> Во 19 век, микробиолозите како [[Луј Пастер]] и Жил Франсоа Жубер забележале антагонизам меѓу некои бактерии и разговарале за заслугите на контролирањето на овие интеракции во медицината.<ref>{{Наведено списание|date=June 2008|title=Irish contributions to the origins of antibiotics|journal=Irish Journal of Medical Science|volume=177|issue=2|pages=87–92|doi=10.1007/s11845-008-0139-x|pmid=18347757}}</ref> Работата на Луј Пастер за ферментација и спонтано создавање довело до разлика помеѓу анаеробните и аеробните бактерии. Информациите што ги собрал Пастер го навеле Џозеф Листер да вклучи антисептички методи, како што се стерилизирање хируршки алатки и отстранување на рани во хируршки постапки. Спроведувањето на овие антисептички техники драстично го намалило бројот на инфекции и последователни смртни случаи поврзани со хируршки постапки. Работата на Луј Пастер во микробиологијата, исто така, доведе до развој на многу вакцини за опасни по живот болести како што се [[антракс]] и беснило.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Louis-Pasteur|title=Louis Pasteur {{!}} Biography, Inventions, Achievements, & Facts|last=Ullmann|first=Agnes|date=23 декември 2019|work=Encyclopedia Britannica|publisher=Encyclopedia Britannica, inc.|language=en|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> На 3 септември 1928 година, [[Александар Флеминг]] се вратил од одмор и открил дека петриевата чинија исполнета со [[стафилококи]] била одвоена во колонии поради антимикробната габа ''Penicillium rubens''. Флеминг и неговите соработници се бореле да го изолираат антимикробното средство, но го навеле неговиот терапевтски потенцијал во 1929 година во ''Британски весник за опитна патологија''.<ref>{{Наведено списание|year=1929|title=On the Antibacterial Action of Cultures of a Penicillium, with Special Reference to their use in the Isolation of B. influenzae|journal=The British Journal of Experimental Pathology|volume=10|issue=3|pages=226–236}}</ref> Во 1942 година, Хауард Флори, Ернст Чејн и Едвард Абрахам ја искористиле работата на Флеминг за прочистување и екстракција на пеницилин за медицински цели, со што ја добиле [[Нобелова награда за физиологија или медицина|Нобеловата награда за медицина]] во 1945 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1945/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1945|publisher=The Nobel Prize Organization}}</ref> == Хемиски == [[Податотека:Selman_Waksman_NYWTS.jpg|десно|мини|184x184пкс| [[Селман Ваксман]], кој бил награден со [[Нобеловата награда за медицина]] за развој на 22 антибиотици, особено стрептомицин.]] === Антибактериски средства === Антибактериските средства се користат за лекување на бактериски инфекции. Антибиотиците главно се класифицирани како бета-лактами, макролиди, кинолони, тетрациклини или аминогликозиди. Нивната класификација во овие категории зависи од нивните антимикробни спектри, фармакодинамика и хемиски состав.<ref name="ReferenceA">{{Наведена книга|title=Sanford Guide to Antimicrobial Therapy|last=Gilbert|first=David N.|last2=Saag|first2=Michael S.|date=2018|isbn=978-1944272067|edition=48.}}</ref> Долготрајната употреба на одредени антибактериски средства може да го намали бројот на ентерични бактерии, што може да има негативно влијание врз [[здравје]]то. Потрошувачката на [[пробиотик|пробиотици]] и разумното јадење може да помогне да се замени уништената цревна [[флора]]. Може да се земе предвид пресадување на столица кај пациенти кои имаат потешкотии да се опорават од продолжен третман со антибиотици, како и за рекурентни инфекции со ''Clostridioides difficile''.<ref>{{Наведено списание|date=февруари 2013|title=American Journal of Gastroenterology Lecture: Intestinal microbiota and the role of fecal microbiota transplant (FMT) in treatment of C. difficile infection|journal=The American Journal of Gastroenterology|volume=108|issue=2|pages=177–85|doi=10.1038/ajg.2012.450|pmid=23318479}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=ноември 2013|title=Prospects and challenges for intestinal microbiome therapy in pediatric gastrointestinal disorders|journal=World Journal of Gastrointestinal Pathophysiology|volume=4|issue=4|pages=91–3|doi=10.4291/wjgp.v4.i4.91|pmc=3829459|pmid=24244876}}</ref> Откривањето, развојот и употребата на антибактериски средства во текот на 20 век ја намалиле смртноста од бактериски инфекции. Ерата на антибиотици започнала со терапевтска примена на сулфонамидни лекови во 1936 година, по што следел „златен“ период на откривање од околу 1945 до 1970 година, кога биле откриени и развиени голем број структурно различни и високо ефективни средства. Од 1980 година, воведувањето на нови антимикробни агенси за клиничка употреба било намалено, делумно поради огромните трошоци за развој и тестирање на нови лекови.<ref>{{Наведено списание|date=април 2015|title=The antibiotic resistance crisis: part 1: causes and threats|journal=P & T|volume=40|issue=4|pages=277–83|pmc=4378521|pmid=25859123}}</ref> Напоредно, забележано е алармантно зголемување на [[Антимикробна отпорност|антимикробната отпорност]] на бактерии, [[габи]], [[паразити]] и некои [[вируси]] на повеќе постоечки агенси.<ref>{{Наведено списание|date=16 јули 2014|title=Multidrug resistance: an emerging crisis|journal=Interdisciplinary Perspectives on Infectious Diseases|volume=2014|pages=541340|doi=10.1155/2014/541340|pmc=4124702|pmid=25140175|doi-access=free}}</ref> Антибактериските лекови се меѓу најчесто користените лекови и меѓу лековите кои најчесто ги злоупотребуваат лекарите, на пример, кај вирусни инфекции на дишниот пат. Како последица на широката и неразумна употреба на антибактериски средства, дојде до забрзана појава на патогени отпорни на антибиотици, што резултира со сериозна закана за светското јавно здравје. Проблемот со отпорот бара да се направат обновени напори за барање антибактериски агенси ефикасни против патогени бактерии отпорни на сегашните антибактериски средства. Можните стратегии кон оваа цел вклучуваат зголемено земање примероци од различни средини и примена на метагеномика за идентификување на биоактивни соединенија произведени од моментално непознати и некултурни микроорганизми, како и развој на библиотеки со мали молекули приспособени за бактериски цели.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK19843/|title=Challenges for the Development of New Antibiotics — Rethinking the Approaches|last=Committee on New Directions in the Study of Antimicrobial Therapeutics|publisher=National Academies Press|year=2006|id=NBK19843}}</ref> === Противгабични средства === Антигабичните средства се користат за убивање или спречување на понатамошен раст на [[Габа|габите]]. Во медицината, тие се користат како третман за инфекции како што се [[Атлетско стапало|спортско стапало]], [[дерматофитоза]] и [[кандидијаза]] и делуваат со искористување на разликите помеѓу клетките на [[цицачи]]те и габите. За разлика од бактериите, и габите и луѓето се [[еукариоти]]. Така, габичните и човечките [[Клетка|клетки]] се слични на молекуларно ниво, што го отежнува наоѓањето цел за напад на антигабичен лек кој исто така не постои во организмот домаќин. Следствено, често има несакани ефекти на некои од овие лекови. Некои од овие несакани ефекти може да бидат опасни по живот ако лекот не се користи правилно. Како и нивната употреба во медицината, често се бараат антигабични средства за контрола на мувла во затворен простор во влажни домашни материјали. Натриум бикарбонат (сода бикарбона) разнесен на површини делува како антигабичен. Друг антигабичен [[раствор]] кој се применува по или без минирање со сода е мешавина од [[водород пероксид]] и тенка површинска обвивка што ја неутрализира мувлата и ја капсулира површината за да спречи ослободување на спори. Некои бои, исто така, се произведуваат со додадено противгабично средство за употреба во области со висока влажност како што се бањи или кујни. Другите противгабични површински третмани обично содржат варијанти на метали за кои е познато дека го потиснуваат растот на мувлата, на пр. пигменти или раствори што содржат [[бакар]], [[сребро]] или [[цинк]]. Овие раствори обично не се достапни за пошироката јавност поради нивната токсичност. === Антивирусни средства === Антивирусни лекови се класа на лекови кои се користат специјално за лекување на [[вирус]]ни инфекции. Како и антибиотиците, специфичните антивирусни средства се користат за специфични вируси. Тие треба да се разликуваат од вирицидите, кои активно ги деактивираат вирусните честички надвор од телото. Многу антивирусни лекови се дизајнирани за лекување на инфекции од [[ретровирус]]ите, вклучително и [[ХИВ]]. Важните антиретровирусни лекови ја вклучуваат класата на [[протеазен инхибитор|протеазни инхибитори]]. Херпесните вируси, најпознати по предизвикување херпес и генитален херпес, обично се третираат со нуклеозидниот аналог на [[ацикловир]]. Вирусниот хепатит е предизвикан од пет неповрзани хепатотропни вируси (AE) и може да се третира со антивирусни лекови во зависност од видот на инфекцијата. Некои вируси на грип А и Б станале отпорни на инхибитори на неураминидаза, како што е [[оселтамивир]], и потрагата по нови супстанции продолжува. === Антипаразити === Антипаразити се класа на лекови индицирани за третман на заразни болести како што се [[лајшманиоза]], [[маларија]] и Шагасова болест, кои се предизвикани од паразити како што се [[Цевчести црви|нематоди]], [[Тенија|тении]], [[метили]] и заразни [[праживотни]]. Антипаразитски лекови вклучуваат [[метронидазол]], јодокинол и албендазол.<ref name="ReferenceA"/> Како и сите терапевтски антимикробни средства, тие мора да го убијат инфицирачкиот организам без сериозно оштетување на домаќинот. === Терапија со широк спектар === Терапиите со широк спектар се активни против повеќе класи на патогени.<ref>{{Наведено списание|last=Firth|first=Anton|last2=Prathapan|first2=Praveen|date=1 јануари 2021|title=Broad-spectrum therapeutics: A new antimicrobial class|journal=Current Research in Pharmacology and Drug Discovery|language=en|volume=2|pages=100011|doi=10.1016/j.crphar.2020.100011|issn=2590-2571|pmc=8035643|pmid=34870144|doi-access=free}}</ref> Таквите терапевтски средства се предложени како потенцијални итни третмани за [[Пандемија|пандемии]]. [[Азитромицин]] во моментов е единствениот идентификуван терапевтски лек со широк спектар. === Нефармацевтски средства === Широк спектар на хемиски и природни [[соединенија]] се користат како антимикробни средства. [[Органските киселини]] и нивните соли широко се користат во прехранбените производи, на пр. [[млечна киселина]], [[лимонска киселина]], [[оцетна киселина]], било како состојки или како средства за дезинфекција. На пример, трупови од говедско месо често се прскаат со киселини, а потоа се исплакнуваат или се ставани на [[пареа]], за да се намали преваленцата на [[Escherichia coli|ешерихија коли]]. Површините од [[легура]] на [[бакар]] имаат природни суштински антимикробни својства и можат да убијат микроорганизми како што се ''E. coli'' и ''Staphylococcus''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://coppertouchsurfaces.org/antimicrobial/bacteria/index.html|title=Copper Touch Surfaces|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723235812/http://www.coppertouchsurfaces.org/antimicrobial/bacteria/index.html|archive-date=23 јуни 2012|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> Агенција за заштита на животната средина на Соединетите Држави одобрила регистрација на 355 такви антибактериски легури на бакар. Покрај редовното чистење, како јавна хигиенска мерка се поставуваат и антимикробни бакарни легури во некои здравствени установи и транзитни системи на подземната железница.<ref name="ReferenceB">{{Наведена изјава за печат}}{{medrs|date=August 2014}}</ref><ref name="ReferenceB"/> Бакарот, во облик на [[Наночестичка|наночестички]], се повеќе привлекува интерес за внатрешните антимикробни однесувања.<ref>{{Наведено списание|last=Ermini|first=Maria Laura|last2=Voliani|first2=Valerio|date=1 април 2021|title=Antimicrobial Nano-Agents: The Copper Age|journal=ACS Nano|volume=15|issue=4|pages=6008–6029|doi=10.1021/acsnano.0c10756|issn=1936-0851|pmc=8155324|pmid=33792292|doi-access=free}}</ref> Други [[катјон]]и на тешки метали како што се [[Жива|Hg<sup>2+</sup>]] и [[Олово|Pb<sup>2+</sup>]] имаат антимикробно дејство, но можат да бидат токсични. Во последниве години, била истражувана антимикробната активност на координативните соединенија.<ref>{{Наведено списание|last=Ratia|first=Carlos|last2=Soengas|first2=Raquel G.|last3=Soto|first3=Sara M.|date=2022|title=Gold-Derived Molecules as New Antimicrobial Agents|journal=Frontiers in Microbiology|volume=13|page=846959|doi=10.3389/fmicb.2022.846959|issn=1664-302X|pmc=8984462|pmid=35401486|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Pintus|first=Anna|last2=Aragoni|first2=M. Carla|last3=Cinellu|first3=Maria A.|last4=Maiore|first4=Laura|last5=Isaia|first5=Francesco|last6=Lippolis|first6=Vito|last7=Orrù|first7=Germano|last8=Tuveri|first8=Enrica|last9=Zucca|first9=Antonio|date=мај 2017|title=[Au(pyb-H)(mnt)]: A novel gold(III) 1,2-dithiolene cyclometalated complex with antimicrobial activity (pyb-H=C-deprotonated 2-benzylpyridine; mnt=1,2-dicyanoethene-1,2-dithiolate)|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28260677/|journal=Journal of Inorganic Biochemistry|volume=170|pages=188–194|doi=10.1016/j.jinorgbio.2017.02.015|issn=1873-3344|pmid=28260677}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Marques|first=Fernanda|last2=Sousa|first2=Sílvia A.|last3=Leitão|first3=Jorge H.|last4=Morais|first4=Tânia S.|last5=Le Gal|first5=Yann|last6=Lorcy|first6=Dominique|date=1 април 2021|title=Gold(III) bisdithiolate complexes: molecular conductors that also exhibit anticancer and antimicrobial activities|url=https://doi.org/10.1080/07853890.2021.1896913|journal=Annals of Medicine|volume=53|issue=sup1|pages=S29–S30|doi=10.1080/07853890.2021.1896913|issn=0785-3890|pmc=8480714}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Podda|first=Enrico|last2=Arca|first2=Massimiliano|last3=Atzeni|first3=Giulia|last4=Coles|first4=Simon J.|last5=Ibba|first5=Antonella|last6=Isaia|first6=Francesco|last7=Lippolis|first7=Vito|last8=Orrù|first8=Germano|last9=Orton|first9=James B.|date=28 април 2020|title=Antibacterial Activity of Amidodithiophosphonato Nickel(II) Complexes: An Experimental and Theoretical Approach|journal=Molecules|volume=25|issue=9|pages=2052|doi=10.3390/molecules25092052|issn=1420-3049|pmc=7248947|pmid=32354035|doi-access=free}}</ref> Традиционалните билкари користеле растенија за лекување на заразни болести. Многу од овие растенија се научно истражени за антимикробна активност, а некои растителни производи се покажа дека го инхибираат растот на патогени микроорганизми. Се чини дека одреден број од овие агенси имаат структури и начини на дејствување кои се разликуваат од оние на антибиотиците во моменталната употреба, што наведува дека вкрстената отпорност со средствата што веќе се користат може да биде минимална.<ref>{{Наведено списание|date=септември 2010|title=The antifungal activity of Sarcococca saligna ethanol extract and its combination effect with fluconazole against different resistant Aspergillus species|journal=Applied Biochemistry and Biotechnology|volume=162|issue=1|pages=127–33|doi=10.1007/s12010-009-8737-2|pmid=19685213}}</ref> ==== Есенцијални масла ==== За многу есенцијални масла вклучени во хербалните фармакопеи се тврди дека поседуваат антимикробна активност, при што маслата од ловор, [[цимет]], каранфилче и мајчина душица се пријавени како најмоќни во студиите со бактериски патогени од храната.<ref>{{Наведено списание|date=февруари 1998|title=Antimicrobial properties of plant essential oils and essences against five important food-borne pathogens|url=https://archive.org/details/letters-in-applied-microbiology_1998-02_26_2/page/118|journal=Letters in Applied Microbiology|volume=26|issue=2|pages=118–22|doi=10.1046/j.1472-765x.1998.00303.x|pmid=9569693|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=мај 2003|title=Antibacterial and antifungal properties of essential oils|journal=Current Medicinal Chemistry|volume=10|issue=10|pages=813–29|doi=10.2174/0929867033457719|pmid=12678685}}</ref> Кокосовото масло е познато и по своите антимикробни својства.<ref>{{Наведен нестручен часопис}}</ref> Активните состојки вклучуваат терпеноиди и [[вторични метаболити]].<ref>{{Наведено списание|last=Schnitzler|first=Paul|date=2019|title=Essential Oils for the Treatment of Herpes Simplex Virus Infections|url=https://www.karger.com/Article/FullText/501062|journal=Chemotherapy|language=en|volume=64|issue=1|pages=1–7|doi=10.1159/000501062|issn=0009-3157|pmid=31234166}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Astani|first=Akram|last2=Reichling|first2=Jürgen|last3=Schnitzler|first3=Paul|date=мај 2010|title=Comparative study on the antiviral activity of selected monoterpenes derived from essential oils: ANTIVIRAL ACTIVITY OF MONOTERPENES DERIVED FROM ESSENTIAL OILS|journal=Phytotherapy Research|language=en|volume=24|issue=5|pages=673–679|doi=10.1002/ptr.2955|pmc=7167768|pmid=19653195}}</ref> И покрај нивната распространета употреба во алтернативната медицина, есенцијалните масла имаат ограничена употреба во признаената медицина. Додека 25 до 50% од фармацевтските соединенија се добиени од растително потекло, ниту едно не се користи како антимикробно, иако има зголемено истражување во оваа насока.<ref>{{Наведено списание|date=октомври 1999|title=Plant products as antimicrobial agents|url=https://archive.org/details/sim_clinical-microbiology-reviews_1999-10_12_4/page/564|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=12|issue=4|pages=564–82|doi=10.1128/CMR.12.4.564|pmc=88925|pmid=10515903}}</ref> Пречките за зголемена употреба во главната медицина вклучуваат слаб регулаторен надзор и контрола на квалитетот, погрешно означени или погрешно идентификувани производи и ограничени начини на испорака. ==== Антимикробни пестициди ==== [[Податотека:23. Хемиски методи за контрола на микробниот раст.ogg|230п|мини|[[Хемија|Хемиски]] методи за контрола на [[Микроорганизам|микробниот]] раст]] Според Агенцијата за заштита на животната средина (АЗЖС на Соединетите Држави), а дефинирана со Сојузниот Закон за инсектициди, фунгициди и родентициди, антимикробните пестициди се користат со цел да се контролира растот на микробите преку дезинфекција, санитација или намалување на развојот и да се заштитат неживите предмети. индустриски процеси или системи, површини, вода или други хемиски супстанци од контаминација, нечистотија или влошување предизвикани од [[бактерии]], [[вируси]], [[габи]], [[протозои]], [[алги]].<ref name="epa.gov">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.epa.gov/oppad001/ad_info.htm|title=What Are Antimicrobial Pesticides?|date=2000|publisher=U.S. Environmental Protection Agency|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520134604/http://www.epa.gov/oppad001/ad_info.htm|archive-date=20 мај 2013|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> АЗЖС ги следи производите, како што се средствата за дезинфекција/дезинфекција за употреба во болници или домови, со цел да се утврди ефикасноста.<ref>{{Наведено списание|year=2003|title=The Role of the EPA in the Regulation of Antimicrobial Pesticides in the United States|journal=Pesticide Outlook|volume=14|issue=2|pages=251–255|doi=10.1039/b314854h}}</ref> Затоа, производите што се наменети за јавното здравје се под овој систем за следење, вклучително и производите што се користат за вода за пиење, базени, санитација на храна и други површини на животната средина. Овие производи од пестициди се регистрирани под премисата дека, кога се користат правилно, тие не покажуваат неразумни несакани ефекти врз луѓето или животната средина. Дури и кога одредени производи ќе бидат на пазарот, АЗЖС продолжува да ги следи и оценува за да се увери дека ја одржуваат ефикасноста во заштитата на јавното здравје. Производите за јавно здравје регулирани со АЗЖС се поделени во три категории:<ref name="epa.gov"/> * Стерилизатори (спорициди): ги елиминираат сите бактерии, габи, спори и вируси. * Средства за дезинфекција: уништуваат или смируваат микроорганизми (бактерии, габи, вируси), но не можат да дејствуваат како спорициди (бидејќи тие се најтешкиот облик за уништување). Според податоците за ефикасноста, АЗЖС ќе класифицира средство за дезинфекција како ограничен, општ/широк спектар или како болничко средство за дезинфекција. * Средства за дезинфекција: го намалуваат бројот на микроорганизми, но не може да ги убијат или елиминираат сите. ===== Безбедност на антимикробни пестициди ===== Антимикробните пестициди имаат потенцијал да бидат главен фактор за отпорност на лекови.<ref>{{Наведено списание|last=Taneja|first=Neelam|last2=Sharma|first2=Megha|date=2019|title=Antimicrobial resistance in the environment: The Indian scenario|journal=Indian Journal of Medical Research|volume=149|issue=2|pages=119{{hyphen}}120|doi=10.4103/ijmr.IJMR_331_18|pmc=6563737|pmid=31219076}}</ref> Организациите како што е [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] повикуваат на значително намалување на нивната употреба на глобално ниво за борба против ова.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.who.int/news/item/24-08-2021-world-leaders-and-experts-call-for-significant-reduction-in-the-use-of-antimicrobial-drugs-in-global-food-systems|title=World leaders and experts call for significant reduction in the use of antimicrobial drugs in global food systems|last=<!--not stated-->|date=24 август 2021|work=WHO Departmental News|access-date=27 јуни 2022|location=Geneva, Nairobi, Paris, Rome}}</ref> Според извештајот на Центрите за контрола и превенција на болести од 2010 година, здравствените работници можат да преземат чекори за да ги подобрат своите безбедносни мерки против изложување на антимикробни пестициди. На работниците им се препорачува да ја минимизираат изложеноста на овие агенси со носење лична заштитна опрема како што се ракавици и заштитни очила. Дополнително, важно е правилно да се следат упатствата за ракување, бидејќи на тој начин АЗЖС на Соединетите Држави ги смета за безбедни за употреба. Вработените треба да се едуцираат за здравствените опасности и да се охрабруваат да бараат медицинска нега доколку се појави изложеност.<ref>{{Наведено списание|last=Centers for Disease Control Prevention (CDC)|date=мај 2010|title=Acute antimicrobial pesticide-related illnesses among workers in health-care facilities - California, Louisiana, Michigan, and Texas, 2002-2007|url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5918a2.htm|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=59|issue=18|pages=551–6|pmid=20467413}}</ref> === Озон === Озонот може да убие микроорганизми во [[воздухот]], водата и опремата за обработка и се користи во поставки како што се издувната вентилација на кујната, простории за ѓубре, замки за маснотии, постројки за биогас, постројки за третман на отпадни води, производство на текстил, пиварници, млекарници, производство на храна и хигиена, [[фармацевтска индустрија]], постројки за флаширање, зоолошки градини, општински системи за вода за пиење, [[базен]]и и бањи, и во перење облека и третман на мувла и мириси во куќата. === Антимикробни медицинска облека === Антимикробната медицинска облека може да го намалат таложењето на мириси и дамки врз облеката, што пак ја подобрува нивната долговечност. Оваа униформа исто така доаѓаат во различни бои и стилови. Бидејќи антимикробната технологија се развива со брзо темпо, оваа облека е лесно достапна, а секоја година на пазарот се појавуваат понапредни верзии.<ref>{{Наведено списание|date=октомври 2015|title=Antimicrobial resistance: a global multifaceted phenomenon|journal=Pathogens and Global Health|volume=109|issue=7|pages=309–18|doi=10.1179/2047773215Y.0000000030|pmc=4768623|pmid=26343252}}</ref> Овие бактерии потоа може да се шират на канцелариски клупи, соби за одмор, [[сметачи]] и друга заедничка технологија. Ова може да доведе до епидемии и инфекции како MRSA, третмани за кои здравствената индустрија ја чинат 20 милијарди долари годишно. === Халогени === Елементите како што се [[хлор]]от, [[јод]]от, [[флуор]]от и [[бром]]от се неметални по природа и го сочинуваат семејството на [[халогени]]. Секој од овие халогени има различен антимикробен ефект врз кој влијаат различни фактори како што се pH вредност, температура, време на допир и вид на микроорганизам. Хлорот и јодот се двата најчесто користени антимикробни средства. Хлорот интензивно се користи како средство за дезинфекција во постројките за третман на вода, лековите и прехранбената индустрија. Во постројките за третман на отпадни води, хлорот широко се користи како средство за дезинфекција. Ги оксидира растворливите загадувачи и ги убива бактериите и вирусите. Исто така е многу ефикасен против бактериски спори. Начинот на дејствување е со кршење на врските присутни во овие микроорганизми. Кога бактерискиот ензим ќе дојде во допир со [[соединение]] што содржи хлор, атомот на водород во таа молекула се поместува и се заменува со хлор. Ова на тој начин ја менува функцијата на ензимот што пак доведува до смрт на бактеријата. Јодот најчесто се користи за стерилизација и чистење на рани. Трите главни антимикробни соединенија кои содржат јод се раствор на алкохол-јод, воден раствор на јод и јодофори. Јодофорите се повеќе бактерицидни и се користат како антисептици бидејќи се помалку иритирачки кога се нанесуваат на кожата. Бактериските спори од друга страна не можат да бидат убиени со јод, но тие можат да бидат инхибирани од јодофорите. Растот на микроорганизмите се инхибира кога јодот продира во клетките и ги оксидира белковините, генетскиот материјал и [[масни киселини]]. Бромот е исто така ефикасен антимикробен лек кој се користи во постројки за третман на вода. Кога се меша со хлор, тој е многу ефикасен против бактериски спори како што е ''S. faecalis.'' === Алкохоли === Алкохолите најчесто се користат како средства за дезинфекција и антисептици. Алкохолите убиваат вегетативни [[бактерии]], повеќето [[вируси]] и [[габи]]. Етил алкохол, n-пропанол и изопропил алкохол се најчесто користените антимикробни агенси.<ref>{{Наведено списание|last=McDonnell|first=G.|last2=Russell|first2=A. D.|year=1999|title=Antiseptics and Disinfectants: Activity, Action, and Resistance|url=https://archive.org/details/sim_clinical-microbiology-reviews_1999-01_12_1/page/147|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=12|issue=1|pages=147–179|doi=10.1128/CMR.12.1.147|pmc=88911|pmid=9880479}}</ref> [[Метанол]]от е исто така средство за дезинфекција, но главно не се користи бидејќи е многу отровен. ''Escherichia coli'', ''Salmonella'' и ''Staphylococcus aureus'' се неколку бактерии чиј раст може да биде инхибиран од алкохолот. Алкохолите имаат висока ефикасност против вирусите со обвивка (60-70% етил алкохол) 70% изопропил алкохол или етанол се високо ефикасни како антимикробно средство. Во присуство на вода, 70% алкохол предизвикува коагулација на белковините со што го инхибира растот на микробите. Алкохолите не се баш ефикасни кога станува збор за спори. Начинот на дејство е со денатурирање на белковините. Алкохолите се мешаат со водородните врски присутни во структурата на белковините. Алкохолите, исто така, ги раствораат липидните мембрани кои се присутни во микроорганизмите.<ref>https://courses.lumenlearning.com/microbiology/chapter/using-chemicals-to-control-microorganisms/</ref> Нарушувањето на клеточната мембрана е уште едно својство на алкохолот кое помага во клеточната смрт. Алкохолите се евтини и ефективни антимикробни средства. Тие се широко користени во фармацевтската индустрија. Алкохолите најчесто се користат во средства за дезинфекција на раце, антисептици и средства за дезинфекција. === Фенол и фенолни соединенија === Фенолот познат и како карболна киселина била една од првите хемикалии што биле користени како антимикробно средство. Има високи антисептички својства. Тој е бактериостатски во концентрации од 0,1%-1% и е бактерициден/фунгициден на 1%-2%. 5% раствор ги убива [[антракс]]ните спорите за 48 часа.<ref>{{cite web | url=https://www.merckvetmanual.com/pharmacology/antiseptics-and-disinfectants/phenols-and-related-compounds | title=Phenols and Related Compounds as Antiseptics and Disinfectants for Use with Animals - Phenols and Related Compounds as Antiseptics and Disinfectants for Use with Animals }}</ref> Фенолите најчесто се користат во миење на устата и во средствата за чистење во домаќинството. Тие се активни против широк спектар на [[бактерии]], [[габи]] и [[вируси]]. Денес се користат деривати на фенол како тимол и крезол бидејќи се помалку токсични во споредба со фенолот. Овие фенолни соединенија имаат [[бензен]]ски прстен заедно со групата –OH вклучена во нивните структури. Имаат поголема антимикробна активност. Овие соединенија го инхибираат растот на микробите со таложење на белковини кои доведуваат до нивна денатурација и со навлегување во клеточната мембрана на микроорганизмите и нејзино нарушување. Фенолните соединенија исто така можат да ги деактивираат ензимите и да ги оштетат аминокиселините во микробните клетки. Како устен третман за габични инфекции се користат феноли како фентихлор, антибактериско и антигабично средство. Тришлосан е високо ефикасен против грам-позитивни и грам-негативни бактерии. Хексахлорофен (бисфенол) се користи како сурфактант. Широко се користи во [[сапун]]и, миење раце и производи за кожа поради неговите антисептички својства. Се користи и како средство за стерилизирање. Крезол е ефикасен антимикробен лек и широко се користи во миење уста и капки за кашлица. Фенолите имаат висока антимикробна активност против бактерии како што се ''Staphylococcus epidermidis'' и ''Pseudomonas aeruginosa.''{{Се бара извор|date=January 2022}} Водните раствори на 2-фенилфенол се користат во третманите со потопување на [[Плод|овошје]] за пакување (меѓутоа, не се користи на материјалите за пакување). Илоф и Калицки во 1961 година пронашле мала, но мерлива количина остатоци во кората на плодовите обработени на овој начин.<ref name="Luck-1997">{{Наведена книга|title=Antimicrobial Food Additives : Characteristics · Uses · Effects|last=Lück|first=Erich|publisher=[[Springer Berlin Heidelberg]]|year=1997|isbn=978-3-642-59202-7|publication-place=[[Берлин]], [[Хајделберг]]|pages=XXIIX+260|language=en|oclc=851702956}}</ref>{{Rp|193}} === Алдехиди === Тие се многу ефикасни против бактерии, габи и вируси. Алдехидите го инхибираат растот на бактериите со нарушување на надворешната мембрана. Тие се користат за дезинфекција и стерилизација на хируршки инструменти. Бидејќи се многу токсични, тие не се користат во антисептиците. Во моментов, само три алдехидни соединенија имаат широка практична употреба како биоциди за дезинфекција, имено глутаралдехид, [[формалдехид]] и орто-фталалдехид (OPA) и покрај демонстрациите дека многу други алдехиди поседуваат добра антимикробна активност.<ref>{{cite web | url=https://basicmedicalkey.com/aldehydes/ | title=Aldehydes | date=2021-05-09 }}</ref> Сепак, поради долгото време на контакт, најчесто се претпочитаат други средства за дезинфекција. == Физички == === Топлина === Микроорганизмите имаат минимална температура, оптимална и максимална температура за раст. Високите и ниските температури се користат како физички средства за контрола. Различни организми покажуваат различни степени на отпорност или подложност на топлина или температура, некои организми како бактериската ендоспора се поотпорни додека вегетативните клетки се помалку отпорни и лесно се убиваат на пониски температури.<ref>{{cite web | url=https://www.onlinebiologynotes.com/physical-agents-control-microorganisms/ | title=Physical agents to control microorganisms | date=2017-08-04 }}</ref> Друг метод кој вклучува употреба на топлина за убивање на микроорганизми е фракционата стерилизација. Оваа постапка вклучува изложеност на температура од 100 [[степени Целзиусови]] за еден час, на секој во текот на неколку дена.<ref>{{cite web | url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/fractional+sterilization | title=Fractional sterilization }}</ref> Дробната стерилизација се нарекува и тиндализација. Бактериските ендоспори може да се уништат со овој метод. И сувата и влажната топлина се ефикасни во елиминирање на микробниот живот. На пример, теглите што се користат за складирање на конзерви како џем може да се стерилизираат со загревање во обична рерна. Топлината се користи и во [[пастеризација]]та, метод за забавување на расипувањето на [[храна]]та како што се [[млеко]]то, [[сирење]]то, [[сок]]овите, [[Вино|вината]] и оцетот. Таквите производи се загреваат на одредена температура одреден временски период, што во голема мера го намалува бројот на штетни микроорганизми. Ниската температура исто така се користи за инхибирање на микробната активност со забавување на микробниот метаболизам.<ref>https://cleaning.lovetoknow.com/how-kill-household-germs/how-cold-does-temperature-need-be-kill-germs</ref> === Зрачење === [[Податотека:22. Физички методи за контрола на микробниот раст со ултравиолетова радијација.ogg|мини|220п|[[Физика|Физички]] методи за контрола на [[Микроорганизам|микробниот]] раст со [[ултравиолетово зрачење]].]] Храната често се озрачува за да се убијат штетните патогени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.epa.gov/radiation/sources/food_irrad.html|title=20467413|publisher=US EPA|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> Постојат два вида на зрачења кои се користат за инхибирање на растот на микроорганизмите - јонизирачко и нејонизирачко зрачење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onlinebiologynotes.com/physical-agents-control-microorganisms/|title=Physical agents to control microorganisms|date=4 август 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819093545/http://www.onlinebiologynotes.com:80/physical-agents-control-microorganisms/|archive-date=19 август 2017|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> Вообичаени извори на зрачење што се користат при стерилизација на храната вклучуваат [[кобалт-60]] (гама емитер), електронски зраци и [[рендгенски зраци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cdc.gov/nczved/divisions/dfbmd/diseases/irradiation_food/#process|title=Irradiation of Food FAQ: What is the actual process of irradiation?|publisher=U.S. Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420004615/http://www.cdc.gov/nczved/divisions/dfbmd/diseases/irradiation_food/#process|archive-date=20 април 2016|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> [[Ултравиолетово зрачење|Ултравиолетовата светлина]] е користена и за дезинфекција на водата за пиење, како во малите системи за лична употреба, така и во поголемите системи за прочистување на водата во големи населени места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.water-research.net/index.php/water-treatment/water-disinfection/uv-disinfection|title=UV Disinfection Drinking Water|publisher=Water Research Center|accessdate=27 јуни 2022|archive-date=2021-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812233136/https://water-research.net/index.php/water-treatment/water-disinfection/uv-disinfection|url-status=dead}}</ref> === Сушење === Сушењето е познато и како дехидратација. Тоа е состојба на екстремна сувост или постапка на екстремно сушење. Некои микроорганизми како [[бактерии]], [[квасци]] и [[мувла]] бараат вода за нивниот раст. Сушењето ја суши содржината на вода и на тој начин го инхибира растот на микробите. Поради достапноста на вода, бактериите го продолжуваат својот раст, така што сушењето не го инхибира целосно бактерискиот раст. Инструментот што се користи за спроведување на овој процес се нарекува десикатор. Оваа постапка е широко користена во прехранбената индустрија и е ефикасен метод за зачувување на храната. Сушењето исто така во голема мера се користи во фармацевтската индустрија со цел да се складираат вакцини и други производи. === Антимикробни површини === Антимикробните површини се дизајнирани или да ја инхибираат способноста на микроорганизмите да растат или да ги оштетат со хемиски (бакарна токсичност) или физички постапки (микро/нано-столбови за кинење на клеточните ѕидови). Овие површини се особено важни за здравствената индустрија.<ref>{{Наведено списание|last=Muller|first=M.P.|last2=MacDougall|first2=C.|last3=Lim|first3=M.|last4=Armstrong|first4=I.|last5=Bialachowski|first5=A.|last6=Callery|first6=S.|last7=Ciccotelli|first7=W.|last8=Cividino|first8=M.|last9=Dennis|first9=J.|date=2016-01-01|title=Antimicrobial surfaces to prevent healthcare-associated infections: a systematic review|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0195670115003667|journal=Journal of Hospital Infection|language=en|volume=92|issue=1|pages=7–13|doi=10.1016/j.jhin.2015.09.008|issn=0195-6701|pmid=26601608}}</ref> Дизајнирањето на ефективни антимикробни површини бара длабинско разбирање на почетните механизми за адхезија на микробната површина. Симулацијата на молекуларната динамика и снимањето со временско пропуштање обично се користат за истражување на овие механизми.<ref>{{Наведено списание|last=Sibilo|first=Rafaël|last2=Mannelli|first2=Ilaria|last3=Reigada|first3=Ramon|last4=Manzo|first4=Carlo|last5=Noyan|first5=Mehmet A.|last6=Mazumder|first6=Prantik|last7=Pruneri|first7=Valerio|date=2020-05-19|title=Direct and Fast Assessment of Antimicrobial Surface Activity Using Molecular Dynamics Simulation and Time-Lapse Imaging|journal=Analytical Chemistry|volume=92|issue=10|pages=6795–6800|doi=10.1021/acs.analchem.0c00367|issn=0003-2700|pmid=32295344|doi-access=free}}</ref> === Осмотски притисок === [[Податотека:21. Физички методи за контрола на микробниот раст со осмотски притисок.ogg|мини|230п|[[Физика|Физички]] методи за контрола на [[Микроорганизам|микробниот]] раст со [[осмотски притисок]].]] [[Осмотски притисок]] е [[притисок]]от потребен за да се спречи растворувачот да помине од регион со висока концентрација во регион со мала концентрација низ полупропустлива мембрана. Кога концентрацијата на растворени материјали или растворени материи е поголема внатре во клетката отколку што е надвор, се вели дека клетката е во хипотонична средина и водата ќе тече во клетката.<ref>https://www.umed.wroc.pl/sites/default/files/mikrobiologia/files/edSTERILIZATION_and_DISINFECTION.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220303040418/https://www.umed.wroc.pl/sites/default/files/mikrobiologia/files/edSTERILIZATION_and_DISINFECTION.pdf |date=2022-03-03 }} {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> Кога бактеријата се става во хипертоничен [[раствор]], предизвикува плазмолиза или собирање на клетките, слично во хипотоничен раствор, бактериите се подложени на плазмотиза или тургидна состојба. Оваа плазмолиза и плазмотиза ги убива бактериите бидејќи предизвикува промена во осмотскиот притисок.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onlinebiologynotes.com/physical-agents-control-microorganisms/|title=Physical agents to control microorganisms|date=4 август 2017|accessdate=27 јуни 2022}}</ref> == Поврзано == {{Портал|Биологија}} * [[Биоцид]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [http://antibiotics.toku-e.com/antimicrobial Антимикробен показател - постојано ажурирана листа на антимикробни агенси пронајдени во научната книжевност (вклучува растителни екстракти и пептиди)] * [http://npic.orst.edu/ Национален информативен центар за пестициди] * [http://www.bpf.co.uk/Plastipedia/Additives/Antimicrobials_Biostabilisers.aspx Преглед на употребата на антимикробни средства во пластични примени] * [https://web.archive.org/web/20080115101049/http://www.eu-burden.info/burden/pages/home.php ТОВАР на отпорот и болестите во европските нации - проект на ЕУ за проценка на финансискиот товар од отпорноста на антибиотици во европските болници] * Список на антимикробни средства за рани на Кокрајн ([https://wounds.cochrane.org/sites/wounds.cochrane.org/files/public/uploads/antimicrobials_list.pdf PDF]) * [https://courses.lumenlearning.com/microbiology/chapter/using-physical-methods-to-control-microorganisms/ https://courses.lumenlearning.com/microbiology/chapter/using-physical-methods-to-control-microorganis] [[Категорија:Биоциди]] [[Категорија:Антимикробици]] gwun0jntmpa7h7lhh0to554b8ratv79 Награда Празник на липите 0 1303835 5622423 5315331 2026-09-01T09:43:35Z ~2026-47559-29 136395 5622423 wikitext text/x-wiki Наградата „Празник на липите“ е традиционална награда што ја доделува [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] за најдобра напишана песна или есеј по повод истоимената манифестација во организација на Друштвото, кога се доделува и наградата за творечки опус „[[Книжевен жезол]]“. Наградата се доделува на членови на Друштвото, по правило, по претходно распишан тематски конкурс. За доделувањето на наградата одлучува селектор или жири-комисија. Победничките дела се објавуваат во првиот претстоен број на ревијата „[[Стожер]]“. Меѓу добитниците на оваа награда се вбројуваат македонските писатели и поети: [[Стефан Марковски]], [[Зоран Пејковски]], [[Весна Мундишевска-Велјановска]], [[Сузана В. Спасовска]], [[Игор Крајчев]], [[Евгенија Шуплинова]], [[Вања Изова Велева]], [[Ана Стојаноска|Ана Стојаноска,]] [[Даниела Андоновска-Трајковска]], [[Михајло Свидерски]], итн.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/vesti/kultura/stefan-markovski-e-dobitnik-na-nagradata-praznik-na-lipite/|title=Стефан Марковски е добитник на наградата „Празник на липите“|last=Сани|date=2022-06-21|work=Република|language=mk-MK|accessdate=2022-07-03|archive-date=2022-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220630014337/https://republika.mk/vesti/kultura/stefan-markovski-e-dobitnik-na-nagradata-praznik-na-lipite/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%9D%D0%B0%D1%98%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0-%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B0--%E2%80%9E%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-2015%E2%80%9C,-%D0%B7%D0%B0--%D0%98%D0%B3%D0%BE%D1%80-%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%98%D1%87%D0%B5%D0%B2-|title=Најдобра песна на „Празник на липите 2015“, за Игор Крајчев|work=Ти Реков Ми Рече|language=en|accessdate=2022-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://netpress.com.mk/zoran-pe-kovski-e-godineshniot-dobitnik-na-poetskata-nagrada-praznik-na-lipite/|title=Зоран Пејковски е годинешниот добитник на поетската награда „Празник на липите“|last=Неделковски|first=Серјожа|date=2020-09-13|work=NetPress|language=mk-MK|accessdate=2022-07-03}}</ref> Во минатото, наградата се доделуваше за поетска творба на еден поет. Од поново време, наградата се доделува на повеќе автори за дела од различни книжевни форми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kultura.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/soopstenija/ana-pejcinova-daniela-andonovska-trajkovska-i-vladimir-jankovski-dobitnici-na-nagradite-za-najdobra-knizevna-forma-na-praznik-na-lipite|title=Ана Пејчинова, Даниела Андоновска-Трајковска и Владимир Јанковски – добитници на наградите за најдобра книжевна форма на „Празник на липите“ - Соопштенија - Односи со јавност - Министерство за култура и туризам - Република Северна Македонија|work=kultura.gov.mk|language=mk|accessdate=2026-09-01}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Награди:Книжевност:Македонија]] [[Категорија:Македонски награди]] [[Категорија:Македонски литературни награди]] k20un2rslxfuy9gfw3neg3xx5t2vjbd Мамуза 0 1305639 5622333 4806560 2026-08-31T19:54:30Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5622333 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Spur.png|мини|десно||Мамузи]] '''Мамуза'''<ref>{{ДРМЈ|мамуза}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|мамуза}}</ref> или '''шпора'''<ref>{{ДРМЈ|шпора}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|шпора}}</ref> — метална направа прикачена на [[Обувки|обувките]] на [[Јавач|јавачот]], со која јавачот го поттикнува [[Коњ|коњот]]. Веќе во [[Стар век|стариот век]] се користела во облик на остар шилец, кој се носел само на едната нога. За време на династијата [[Меровинзи]], тој бил прицврстен за ногата со ремен провлечен низ ушите при крајот на лакот на мамузата, а за време на династијата [[Каролинзи]], ременот со клинци бил прицврстен на работ на тој лак. Од [[9 век|деветтиот]] до [[10 век|десеттиот]] век, шилецот на мамузата е значително продолжен. За време на [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]], често бил свртен нагоре или надолу. На крајот на средниот век наместо шилец, било поставувано назабено тркалце. Во феудалното раздобје, златните мамузи се сметале за симбол на витештвото, а сребрените симбол на [[Штитоносец|штитоносците]]. Во [[Хрватска]] се пронајдени разни видови на мамузи, од [[римско време]] сè до денес. Највредното откритие се позлатените [[Сребро|сребрени]] и [[Бронза|бронзени]] стари хрватски мамузи од периодот од [[7 век|VII]] до [[9 век|IX век]] пронајдени во градот [[Бискупија (град)|Бискупија]] кај [[Книн]]. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://hrcak.srce.hr/8322 Наоди од средниот век во Сињско Поле] * [http://www.muzej-grada-kastela.hr/arheoSred11.html Мамузи изложени во Музејот на градот Каштела] [[Категорија:Метали]] [[Категорија:Коњска опрема]] [[Категорија:Турцизми]] 5r3xu4into0y5kpxf45cudjgasj4gvl 5622335 5622333 2026-08-31T19:55:32Z P.Nedelkovski 47736 5622335 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Spur.png|мини|десно||Мамузи]] '''Мамуза'''<ref>{{ДРМЈ|мамуза}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|мамуза}}</ref> или '''шпора'''<ref>{{ДРМЈ|шпора}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|шпора}}</ref> — метална направа прикачена на [[Обувка|обувките]] на [[Јавач|јавачот]], со која јавачот го поттикнува [[Коњ|коњот]]. Веќе во [[Стар век|стариот век]] се користела во облик на остар шилец, кој се носел само на едната нога. За време на династијата [[Меровинзи]], тој бил прицврстен за ногата со ремен провлечен низ ушите при крајот на лакот на мамузата, а за време на династијата [[Каролинзи]], ременот со клинци бил прицврстен на работ на тој лак. Од [[9 век|деветтиот]] до [[10 век|десеттиот]] век, шилецот на мамузата е значително продолжен. За време на [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]], често бил свртен нагоре или надолу. На крајот на средниот век наместо шилец, било поставувано назабено тркалце. Во феудалното раздобје, златните мамузи се сметале за симбол на витештвото, а сребрените симбол на [[Штитоносец|штитоносците]]. Во [[Хрватска]] се пронајдени разни видови на мамузи, од [[римско време]] сè до денес. Највредното откритие се позлатените [[Сребро|сребрени]] и [[Бронза|бронзени]] стари хрватски мамузи од периодот од [[7 век|VII]] до [[9 век|IX век]] пронајдени во градот [[Бискупија (град)|Бискупија]] кај [[Книн]]. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://hrcak.srce.hr/8322 Наоди од средниот век во Сињско Поле] * [http://www.muzej-grada-kastela.hr/arheoSred11.html Мамузи изложени во Музејот на градот Каштела] [[Категорија:Метали]] [[Категорија:Коњска опрема]] [[Категорија:Турцизми]] j94sju9dd7ufptnd7cbhxyt7kkwdo8w Антарктикот во Втората светска војна 0 1305819 5622110 5614762 2026-08-31T12:01:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622110 wikitext text/x-wiki [[Податотека:British_Antarctic_Survey_1944.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/British Antarctic Survey 1944.jpg/220px-British Antarctic Survey 1944.jpg|алт=|мини| Персоналот на операцијата Табарин истоварува залихи во Локрој, 1944 година.]] '''Антарктикот во Втората светска војна''' — меѓународен натпревар кој се проширил на континентот [[Антарктик]] во текот на [[Втора светска војна]], иако во регионот немало борби. За време на увертирата на војната, [[Трет Рајх|Нацистичка Германија]] ја организирала [[Нова Швабија|Третата германска антарктичка експедиција]] во [[1938]] година за да ги спречи аспирациите на [[Норвешка]] кон [[Земја на Кралицата Мод|Земјата на Кралицата Мод]].<ref name="admle">{{Наведени вести|url=http://www.polarhistorie.no/artikler/2008/annekteringen%20av%20dronning%20maud%20land/print_artikler_view|title=Annekteringen av Dronning Maud Land|last=Widerøe|first=Turi|work=Norsk Polarhistorie|access-date=15 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924075108/http://www.polarhistorie.no/artikler/2008/annekteringen%20av%20dronning%20maud%20land/print_artikler_view|archive-date=24 September 2015|year=2008|language=no}}</ref> Експедицијата послужила како основа за новото германско барање, наречено Нова Швабија.<ref>D. T. Murphy, ''German exploration of the polar world. A history, 1870–1940'' (Nebraska 2002), p. 204.</ref> Една година подоцна, [[Американска антарктичка експедиција|Американската антарктичка експедиција]] основала две бази, кои работеле две години пред да бидат напуштени.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/americansinantar0000bert|title=Americans in Antarctica 1775–1948|last=Bertrand|first=Kenneth J.|publisher=American Geographical Society|year=1971|location=New York|url-access=registration}}</ref> Одговарајќи на овие навлегувања и искористувајќи ги воените превирања во [[Европа]], блиските нации [[Чиле]] и [[Аргентина]] поднеле свои претензии. Во [[1940]] година Чиле ја прогласила [[Чилеанска антарктичка територија|Чилеанската Антарктичка територија]] како своја област, за која веќе имала право и [[Британија]], додека Аргентина го прогласил [[Аргентински Антарктик]] во [[1943]] година. Како одговор на активностите на [[Германија]], Чиле, Аргентина и САД, и Британија ја започнала [[Операција „Табарин“|операцијата „Табарин“]] во [[1943]] година. Нејзината цел била да воспостави постојано присуство и да го потврди барањето на [[Велика Британија]] за зависност на [[Фолкландски Острови|Фолкландските Острови]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.antarctica.ac.uk/about_bas/our_history/stations_and_refuges/index.php|title=About – British Antarctic Survey|work=www.antarctica.ac.uk|accessdate=25 March 2018|archive-date=2007-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20071005173415/http://www.antarctica.ac.uk/about_bas/our_history/stations_and_refuges/index.php|url-status=dead}}</ref> како и да ја одбие употребата на областа на ''[[Кригсмарине]]'', за кој бил познат по тоа што ги користел оддалечените острови како точки на рандеву. Постоел и страв дека [[Јапонија]] може да се обиде да ги заземе [[Фолкландски Острови|Фолкландските Острови]]. Експедицијата под поручникот Џејмс Мар <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spri.cam.ac.uk/library/pictures/catalogue/hmscc1943/|title=Scott Polar Research Institute, Cambridge » Picture Library catalogue|work=www.spri.cam.ac.uk|accessdate=25 March 2018}}</ref> ги напуштила [[Фолкландски Острови|Фолкландските Острови]] на [[29 јануари]] [[1944]] година. Биле воспоставени бази на островот [[Дисепшен (остров)|Дисепшен]], брегот на [[Греамова Земја]] и во [[Хоупов Залив|Хоуповиот Залив]]. Истражувањето започнато со [[Операција „Табарин“|операцијата „Табарин“]] продолжило во следните години, и на крајот станало познато како [[Британско антарктичко истражување]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin/|title=Operation Tabarin overview|date=2015|work=British Antarctic Survey – Polar Science for Planet Earth|publisher=[[British Antarctic Survey]]|accessdate=31 May 2019}}</ref> Во повоениот период, конкуренцијата продолжила меѓу силите баратели на Антарктикот, како и [[Соединети Американски Држави|САД]] и [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]]. Во доцните 1950-ти, овој натпревар отстапил место на меѓународната рамка за соработка со [[Меѓународна геофизичка година|Меѓународната геофизичка година]] и [[Антарктички договор|Антарктичкиот договор]]. == Трета германска експедиција и Нова Швабија (1938–1939) == [[Податотека:Schwabenland.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Schwabenland.jpg/220px-Schwabenland.jpg|мини|''МС Шбабенланд'', околу 1938 година]] [[Нова Швабија]] претставувала област на земјиште за која [[Нацистичка Германија]] ја барала норвешката [[Земја на Кралицата Мод|Земјата на Кралицата Мод]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/place/Antarctica|title=Antarctica - National rivalries and claims|work=Encyclopædia Britannica|language=en|accessdate=2021-03-07}}</ref> Земјата била истражена во 1939 година од страна на екипажот на МС Шбабенланд од Третата германска антарктичка експедиција, која тргнала тајно на [[17 декември]] [[1938]] година од [[Хамбург]] со цел да воспостави германска база за китови на [[Антарктикот]] за новосоздадената германска флота за китови. Ова било дел од обидот на [[Хитлер]] да создаде производство на маснотии од суровини како што е китовото масло и да спречи да се потпира на увоз на маснотии од Норвешка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.seefunknetz.de/dofw.htm|title=MS Schwabenland / DOFW|last=MS Schwabenland / DOFW|first=MS Schwabenland / DOFW|date=2021-03-07|work=DOFW|archive-url=https://web.archive.org/web/20050225005650/http://seefunknetz.de:80/dofw.htm|archive-date=2005-02-25}}</ref> Експедицијата била предводена од капетанот. [[Алфред Ричер]] <ref>{{Наведено списание|last=Rack|first=Ursula|date=2013-12-01|title=The Third Reich in Antarctica: The German Antarctic Expedition 1938–1939|url=https://doi.org/10.1080/2154896X.2013.846977|journal=The Polar Journal|volume=3|issue=2|pages=470–472|doi=10.1080/2154896X.2013.846977|issn=2154-896X}}</ref> кој имал претходно искуство во поларни експедиции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.history.com/news/hitler-nazi-secret-expedition-antarctica-whale-oil|title=Hitler Sent a Secret Expedition to Antarctica in a Hunt for Margarine Fat|last=Niiler|first=Eric|work=HISTORY|language=en|accessdate=2021-03-07}}</ref> Бродот пристигнал на [[Брег на Принцезата Марта|Брегот на Принцезата Марта]] на [[19 јануари]] [[1939]] година, каде истражувањето набрзо започнало откако тимот изградил привремена база. Тие поставиле германски знамиња на крајбрежната линија и ја испитале областа каде што забележале резервации за барање на значајни локации долж брегот. [[МС Шбабенланд]] со себе донел два хидроавиони Дорније кои направиле вкупно петнаесет фотографски летови со 16.000 воздушни фотографии направени од областа Нојшвабенланд. Откако експедицијата го напуштила Антарктикот на [[6 февруари]] [[1939]] година, тие се вратиле во [[Хамбург]] на [[11 април]] [[1939]] година. [[Нацистичка Германија]] никогаш не развила каков било вид на постојана населба на Антарктикот <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.popularmechanics.com/military/a25672/nazi-antarctica-base-debunked/|title=Nope, There Was Never a Secret Nazi Base in Antarctica|last=Grossman|first=David|date=2017-03-14|work=Popular Mechanics|language=en-US|accessdate=2021-03-07}}</ref> и го изгубила своето право на областа Нова Швабија во [[1945]] година по нејзиниот пораз во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Податотека:Map_of_Antarctica_with_Neuschwabenland.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Map of Antarctica with Neuschwabenland.jpg/220px-Map of Antarctica with Neuschwabenland.jpg|мини|Германска карта на областа Нова Швабија (1941)]] == Американска експедиција (1939–1941) == Американската експедиција на Антарктикот била првата антарктичка експедиција финансирана од владата по [[Американска истражувачка експедиција|Истражувачката експедиција на САД]] (1838-1842) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.south-pole.com/p0000109.htm|title=Antarctic Explorers: Richard E. Byrd: The US Antarctic Service Expedition 1939-41|work=www.south-pole.com|accessdate=2021-03-10}}</ref> и била предводена од Ричард Е. Берд, познат поларен истражувач познат по претходните експедиции на Антарктикот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://virginiahistory.org/learn/richard-e-byrd|title=Richard E. Byrd|work=Virginia Museum of History & Culture|language=en|accessdate=2021-05-22}}</ref> Третата германска антарктичка експедиција (1938-1939) создала чувство на итност за американската влада да воспостави трајно населување на Антарктикот. Нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт]] во [[1939]] година,<ref>{{Наведено списание|last=Dewing|first=Charles E.|last2=Kelsay|first2=Laura E.|date=1955|title=RECORDS OF THE UNITED STATES ANTARCTIC SERVICE|url=https://www.archives.gov/files/research/cartographic/pi-90-antarctic.pdf|journal=The National Archives of the United States|pages=6 and 7}}</ref> Ричард. Е Берд обезбедил голем дел од опремата што била одредена за употреба во неговата планирана приватно финансирана експедиција.<ref>{{Наведено списание|last=Broadbent|first=Noel D.|last2=Rose|first2=Lisle|date=2002|title=Historical Archaeology and the Byrd Legacy: The United States Antarctic Service Expedition, 1939-41|url=https://www.jstor.org/stable/4250004|journal=The Virginia Magazine of History and Biography|volume=110|issue=2|page=4|issn=0042-6636|jstor=4250004}}</ref> Експедицијата била набрзина планирана, а на Берд му биле дадени само 4 месеци.<ref>{{Наведено списание|last=Broadbent|first=Noel D.|last2=Rose|first2=Lisle|date=2002|title=Historical Archaeology and the Byrd Legacy: The United States Antarctic Service Expedition, 1939-41|url=https://www.jstor.org/stable/4250004|journal=The Virginia Magazine of History and Biography|volume=110|issue=2|pages=5|issn=0042-6636|jstor=4250004}}</ref> Експедицијата започнала кон крајот на [[1939]] година кога 125 мажи заминале на бродовите ''Bear of Oakland'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.history.uscg.mil/Browse-by-Topic/Assets/Article/2082164/bear-1885/|title=Bear, 1885|work=United States Coast Guard|language=en-US|accessdate=2021-03-11|archive-date=2021-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104213417/https://www.history.uscg.mil/Browse-by-Topic/Assets/Article/2082164/bear-1885/|url-status=dead}}</ref> и ''USMS North Star.'' Наредбите од [[25 ноември]] [[1939]] година биле дела целта на експедицијата е да се изградат и одржуваат две бази, Западна база во близина на [[Земја на Кралот Едвард VII]] и Источна база во близина на [[Шарко (остров)|островот Шарко]]. Тие, исто така, имале задача да ги мапираат одликите на островот Херд, како и областа Џејмс В. Елсворт и Мари Берд, заедно со крајбрежната линија на меридијаните помеѓу 72 степени и 148 степени западно.<ref>{{Наведено списание|last=Broadbent|first=Noel D.|last2=Rose|first2=Lisle|date=2002|title=Historical Archaeology and the Byrd Legacy: The United States Antarctic Service Expedition, 1939-41|url=https://www.jstor.org/stable/4250004|journal=The Virginia Magazine of History and Biography|volume=110|issue=2|pages=7|issn=0042-6636|jstor=4250004}}</ref> Тимот успеал да изгради и Источна и Западна база, а источната база повторно ќе се користи за време на Роноватаистражувачка експедиција на Антарктикот. [[Податотека:Crew_of_the_USS_Bear.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Crew of the USS Bear.jpg/220px-Crew of the USS Bear.jpg|мини| Список на членови на екипажот ''Bear of Oakland'' за експедицијата 1939-1941 предводена од Ричард Е, Берд]] Тимот со себе го донел и ново дизајнираниот [[Антарктички снежен крстосувач]], кој имал мазни гуми без траки што го отежнувал зафатот на мразот на Антарктикот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedrive.com/news/37291/scientists-find-probable-location-of-massive-polar-exploration-vehicle-lost-for-decades|title=Scientists Find Probable Location of Massive Polar Exploration Vehicle Lost for Decades|last=Holderith|first=Peter|work=The Drive|language=en|accessdate=2021-03-11}}</ref> Поради овој проблем и постојаното поправка и одржување на гумите возилото било напуштено кога екипата на експедицијата се евакуирала.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/photo/2016/01/the-antarctic-snow-cruiser-updated/424851/|title=The Antarctic Snow Cruiser—Updated - The Atlantic|last=Taylor|first=Alan|work=www.theatlantic.com|language=en|accessdate=2021-03-13}}</ref> Пронајден е години подоцна за време на [[операција „Хајгџамп“|операцијата „Хајгџамп“]] и уште еднаш во [[1958]] година. Денес се смета дека е изгубен во морето или затрупан под насипи од мраз и снег.<ref>{{Наведено списание|last=Scambos|first=Ted|last2=Novak|first2=Clarence|date=2005-10-01|title=On the Current Location of the Byrd "Snow Cruiser" and Other Artifacts from Little America I, II, III and Framheim|url=https://doi.org/10.1080/789610142|journal=Polar Geography|volume=29|issue=4|pages=237–252|doi=10.1080/789610142|issn=1088-937X}}</ref> Екипажот на мисијата во која биле [[Ричард Блек]] и [[Пол Сипл]] <ref>{{Наведено списание|last=Roberts|first=B. B.|date=1969|title=Obituary: Paul Allman Siple|url=https://www.jstor.org/stable/1797429|journal=The Geographical Journal|volume=135|issue=3|pages=487–489|issn=0016-7398|jstor=1797429}}</ref> спровеле повеќе експерименти и набљудувања вклучувајќи собирање примероци од растенија, алги и лишаи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://naturalhistory.si.edu/research/botany/about/historical-expeditions/byrd-antarctic-expedition|title=Byrd Antarctic Expedition {{!}} Smithsonian National Museum of Natural History|work=naturalhistory.si.edu|accessdate=2021-03-11}}</ref> Мисијата резултирала со подобро разбирање на поларната наука.<ref>{{Наведено списание|last=Wade|first=F. Alton|date=1945|title=An Introduction to the Symposium on Scientific Results of the United States Antarctic Service Expedition, 1939-1941|url=https://www.jstor.org/stable/985310|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=89|issue=1|pages=1–3|issn=0003-049X|jstor=985310}}</ref> Со зголемувањето на борбите во [[Втората светска војна]], американската влада сметала дека е мудро да ги евакуира двете бази. Западната база била расчистена на [[1 февруари]] [[1941]] година, а источната база го следела случајот на [[22 март]] [[1941]] година. Бродовите ''USMS North star'' и ''Bear of Oakland'' пристигнале на [[5 мај]] [[1941]] година и [[18 мај]] [[1941]] година соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.south-pole.com/p0000146.htm|title=Antarctic Postal History: An Introduction to B.A.E. III Philately|work=www.south-pole.com|accessdate=2021-03-11}}</ref> == Германски тихоокеански трговски напаѓачи (1940–1943) == За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Трет Рајх|Нацистичка Германија]] изградила трговска флота од помошни трговски крстосувачи наменети да пловат низ [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] и да го нарушат сојузничкиот брод.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oceancitytoday.com/column_posts/world_war_ii/german-merchant-cruiser-komet-hits-seas/article_b3c50978-40a5-11eb-936f-07dba85dc6e0.html|title=German Merchant Cruiser Komet hits seas|last=Ghaleb|first=Sam|work=Ocean City Today|language=en|accessdate=2021-03-16}}</ref> Главната цел на овие напаѓачи била да го уништат и заробат непријателскиот брод. Германците конструирале 9 бродови кои биле трговски бродови кои биле претворени во вооружени напаѓачи со топови од 5,9 инчи и цевки за торпедо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nzetc.victoria.ac.nz/tm/scholarly/tei-WH2-1Epi-c1-WH2-1Epi-j.html|title=German Raiders in the Pacific {{!}} NZETC|work=nzetc.victoria.ac.nz|accessdate=2021-03-17}}</ref> Тие често биле маскирани како неутрални пловила.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=VJjvCwAAQBAJ|title=Kriegsmarine Auxiliary Cruisers|last=Williamson|first=Gordon|date=2012-06-20|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-78200-001-3|language=en}}</ref> Додека бродовите главно поминувале време во потоплите води во близина на [[Азија]], многумина залутувале во постудените води. На пример, ''Атлантис'' застанал на островите [[Кергелен]] во декември [[1940]] година за да се одмори и да се снабдува со вода и храна.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.ca/books/edition/Hitler_s_Secret_Pirate_Fleet/H41M5lN5cGkC?hl=en&gbpv=0|title=Hitler's Secret Pirate Fleet, The Deadliest Ships of World War II|last=Duffy|first=James P.|last2=Vessels|first2=Gordon G.|publisher=Praeger|year=2001|isbn=9780275966850|pages=24}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://warfarehistorynetwork.com/2016/11/08/the-atlantis-the-kriegsmarines-last-corsair/|title=The Atlantis: The Kriegsmarine's Last Corsair|date=2016-11-08|work=Warfare History Network|language=en-US|accessdate=2021-05-21|archive-date=2021-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102121453/https://warfarehistorynetwork.com/2016/11/08/the-atlantis-the-kriegsmarines-last-corsair/|url-status=dead}}</ref> Бродот ја претрпел својата прва жртва за време на војната кога го загубиле Бернхард Херман по несреќа на [[Бадник]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discoverfrance.net/Colonies/Kerguelen2.shtml|title=Kerguelen Islands, French Southern and Antarctic Lands (Part 2) - Iles Kerguelen, TAAF|work=www.discoverfrance.net|accessdate=2021-05-21}}</ref> Многу од напаѓачите ги користеле островите како место за запирање и полнење гориво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ku-prism.org/polarscientist/timeline/antexplorers1940.html|title=Antarctic Exploration Timeline - 1940s|work=ku-prism.org|accessdate=2021-05-21|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028200742/http://ku-prism.org/polarscientist/timeline/antexplorers1940.html|url-status=dead}}</ref> ''Крстосувсчот Пингвин'' заробил флота од норвешки рибари на [[14 јануари]] [[1941]] година во близина на [[Јужна Џорџија и Јужни Сендвички Острови|Јужна Џорџија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.warsailors.com/raidervictims/pinguin2.html|title=Norwegian Victims of Pinguin - Norwegian Merchant Fleet 1939-1945|work=www.warsailors.com|accessdate=2021-05-21}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/cruiseoftheraide007441mbp/page/n231/mode/2up|title=Cruise Of The Raider HK 33|last=Bennet|first=H. J.|publisher=Thomas Y. Crowell Company|year=1954|pages=192–202}}</ref> Германското присуство во Тихиот Океан се намалувало сè додека последниот брод не бил потопен или заробен во средината на 1940-тите. == Аргентински експедиции (1942 и 1943) == Аргентина спровела две експедиции за време на [[Втората светска војна]].<ref name=":0">Argentine Antarctic Expeditions, 1942, 1943, 1947, and 1947–48. (1953). ''Polar Record,'' ''6''(45), 656-662. doi:10.1017/S0032247400047835</ref> Првата се случила кон крајот на [[1942]] година, а втората во февруари [[1943]] година <ref name=":0" /> === Експедиција од 1942 година === Првата експедиција се случила во [[1942]] година кога бродот ''Премиеро Де Махо'' со капетан од Алберто Џ. Одера пристигнал на островот Дисепшан. По премерот, екипажот на експедицијата поставила знаме за да ја преземе областа за Аргентина.<ref>{{Наведено списание|last=Wilson|first=Robert E.|date=March 1964|title=National Interests and Claims in the Antarctic|url=https://www.jstor.org/stable/40507108|journal=Arctic Institute of North America|volume=17|issue=1|pages=23|jstor=40507108|via=JSTOR}}</ref> === Експедиција од 1943 година === Експедицијата од 1943 година се случила во февруари по уништувањето на знамето на претходните експедиции од ''МВ Карнарвон''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.spri.cam.ac.uk/picturelibrary/catalogue/hmscc1943/|title=Scott Polar Research Institute, Cambridge » Picture Library catalogue|work=www.spri.cam.ac.uk|accessdate=2021-05-21}}</ref> Експедицијата била во голема мера без настани со мала активност, покрај фотографските истражувања на областа Порт Локрој.<ref name=":0"/> == Операција Табарин (1943–1946) == [[Податотека:Port_Lockroy_20120128_144236.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Port Lockroy 20120128 144236.jpg/220px-Port Lockroy 20120128 144236.jpg|мини| Станица А, Локрој. Моментално сочуван како музеј.]] [[Операција „Табарин“|Операцијата „Табарин“]] била тајна мисија преземена од Британците <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.spri.cam.ac.uk/museum/news/antarctic-cataloguing-project/2017/11/30/spotlight-on-antarctic-expeditions-operation-tabarin-1943-46/|title=Scott Polar Research Institute, Cambridge » SPRI Museum news|publisher=University of Cambridge|accessdate=2021-03-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin/|title=Operation Tabarin overview|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-07}}</ref> која започнала во 1943 година и завршила во 1946 година. Првичната цел на мисијата била да постави бази во [[Греамова Земја|Греамовата Земја]], но потполковникот Џејмс Мар со помош на Комитетот за откривање одлучил да го прошири својот дофат на геодетски и други научни истражувања.<ref>{{Наведено списание|last=Davies|first=Gwion|last2=Rowley|first2=Graham W.|last3=Wynn-Williams|first3=David|last4=Stephenson|first4=Alfred|date=April 1994|title=Obituaries|url=https://archive.org/details/sim_polar-record_1994-04_30_173/page/153|journal=Polar Record|language=en|volume=30|issue=173|pages=153–157|doi=10.1017/S0032247400021537|issn=1475-3057|doi-access=free}}</ref> Започнал со преправање за пребарување на морињата на Антарктикот за нацистички под-чамци и други германски поморски закани, но всушност ова било покритие за изградба на бази на спорната територија за која претензии имала Аргентина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=2b1fd17f462047c087e9ce27152b2379|title=Story Map Journal|publisher=[[ArcGIS Online]]|accessdate=2021-03-09}}</ref> На чело со Џејмс Мар, кој имал претходно поларно искуство,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw166225/The-late-Sir-Ernest-Shackleton-and-the-Crew-of-the-Quest-including-Sir-Ernest-Henry-Shackleton|title='The late Sir Ernest Shackleton and the Crew of the "Quest"' (including Sir Ernest Henry Shackleton)|publisher=National Portrait Gallery|language=en|accessdate=2021-03-08}}</ref> мисијата <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://basclub.org/oral-history/index/ad6-24-1-5/|title=AD6-24-1-5|work=British Antarctic Survey Club|language=en-US|accessdate=2021-03-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin/list-of-tabarin-personnel/|title=List of Tabarin personnel|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08}}</ref> слета на Порт Фостер, островот Дисепшан на [[6 февруари]] [[1944]] година по заминувањето од Авонмаут на [[14 декември]] [[1943]] година. На половина пат од патувањето, експедициските сили ги префрлиле бродовите на ''Фицрој'' и ''Вилијам Скорсби'', капетан од Виктор Маркези.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://basclub.org/oral-history/index/ad6-24-1-2/|title=AD6-24-1-2|work=British Antarctic Survey Club|language=en-US|accessdate=2021-03-08}}</ref> Тие не нашле аргентинско присуство при слетувањето со исклучок на резервоар за гориво со обоено [[Знаме на Аргентина|аргентинско знаме]]. Тие брзо воспоставиле камп во стара норвешка станица за китови, подигајќи го знамето на Унијата и ја поставиле Базата Б како научна станица. Остатокот од тимот на експедицијата заминал во заливот Хоуп за да ја воспостави Базата А на [[7 февруари]] [[1944]] година. Поради тешките временски услови, ''Фицрој'' и ''Вилијам Скорсби'' заминале на [[10 февруари]] [[1944]] година и поставиле камп во Порт Локрој.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/british-research-stations-and-refuges/port-lockroy-a/|title=History of Port Lockroy (Station A)|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08|archive-date=2022-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008085145/https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/british-research-stations-and-refuges/port-lockroy-a/|url-status=dead}}</ref> Двата брода заминале за [[Фолкландски Острови|Фокландите]] откако ја завршиле главната колиба во Порт Локрој на [[17 февруари]] [[1944]] година. Поштенската канцеларија била завршена на [[23 март]] [[1944]] година, откако ''Вилијам Скорсби'' се вратил со повеќе екипаж, иако подоцна изгорел на [[23 април]] [[1944]] година. Анкетната работа започнала во мај не долго откако светот бил известен за постоењето на експедицијата. Иван Мекензи,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/wp-content/uploads/2019/02/ad6_1a_1944_b-departure-web.pdf|title=Departure Notes|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517145208/https://www.bas.ac.uk/wp-content/uploads/2019/02/ad6_1a_1944_b-departure-web.pdf|archive-date=2019-05-17}}</ref> водечки научник во екипажот, кој собрал примероци од лишаи, црви, морски ежови и сунѓери. Во февруари 1945 година ''Фицрој, Вилијам Скорезби'' и ''Орел <ref>{{Наведено списание|last=Dickinson|first=Anthony|date=January 2016|title=Maritime Support for Great Britain's Antarctic Sovereignty Claim: Operation Tabarin and the 1944-45 Voyage of the Newfoundland Sealing Ship ''Eagle''|url=https://www.cnrs-scrn.org/northern_mariner/vol26/tnm_26_1-20.pdf|journal=The Northern Mariner|volume=XXVI|issue=1|pages=1–20}}</ref>'' пристигнале на станиците А и Б со дополнителни научници. Откако таму, екипажот и опремата биле натоварени на ''Фицрој'' и ''Вилијам Скорсби'' и биле испратени во заливот Хоуп за изградба на станицата Д, додека другите биле испратени на островот Стонингтон за да започнат со работа на станицата Е, биле преместени на ''Орел''. Изградбата на станицата Е била напуштена откако Џејмс Мар поднел оставка поради здравствени причини на [[7 февруари]]. Неговиот наследник Ендрју Тејлор го префрлил фокусот на станицата Д <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin/transition/|title=Transition|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-09}}</ref> во Сил Поинт каде што базата била завршена на [[20 март]] [[1945]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/british-research-stations-and-refuges/hope-bay-d/|title=History of Hope Bay (Station D)|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08|archive-date=2022-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126084429/https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/british-research-stations-and-refuges/hope-bay-d/|url-status=dead}}</ref> Откако изградиле колиба на островот Коронејшан, Британците ја посетиле аргентинската метеоролошка база на островот Лори. Британците започнале три експедиции со санки <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin/dog-sledging/|title=Dog sledging|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08}}</ref> на помалите острови во областа како што се Дуз Поинт и островот Вортекс, почнувајќи во август [[1945]] година и завршувајќи во декември [[1945]] година откако тимот се вратил во станицата Д за последен пат. Тимот се вратил со примероци од карпи, лишаи, фосили и научни податоци и подобрувања на графиконите. Експедицијата завршила на почетокот на [[1946]] година кога на [[14 јануари]] [[1946]] година започнало заминувањето на екипажот и завршило на [[11 февруари]] [[1946]] година кога сите членови на воениот екипаж заминале дома. Мисијата резултирала со проширување на британското земјиште на континентот и натамошни научни истражувања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gov.uk/government/news/celebrating-the-anniversary-of-operation-tabarin|title=Celebrating the anniversary of Operation Tabarin|work=GOV.UK|language=en|accessdate=2021-03-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin-75th-anniversary/|title=Operation Tabarin 75th Anniversary|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009013104/https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin-75th-anniversary/|url-status=dead}}</ref> Станицата А во Порт Локрој <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/polar-operations/life-in-the-polar-regions/virtual-tours/virtual-trip-to-antarctica/port-lockroy/|title=Port Lockroy|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08|archive-date=2016-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207080339/https://www.bas.ac.uk/polar-operations/life-in-the-polar-regions/virtual-tours/virtual-trip-to-antarctica/port-lockroy/|url-status=dead}}</ref> сега е зачувана како музеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/antarctica/environmental-protection/special-areas-and-historic-sites-of-antarctica/conservation-of-historic-british-bases-in-antarctica/|title=Conservation of historic British bases in Antarctica|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08|archive-date=2022-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222150614/https://www.bas.ac.uk/about/antarctica/environmental-protection/special-areas-and-historic-sites-of-antarctica/conservation-of-historic-british-bases-in-antarctica/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukaht.org/antarctica-in-sight/|title=Antarctica In Sight|publisher=UK Antarctica Heritage Trust|accessdate=2021-03-08}}</ref> Операцијата Табарин била проследена со Истражување за зависности од Фолкландските Острови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bas.ac.uk/about/about-bas/history/operation-tabarin/a-new-beginning/|title=A new beginning|work=British Antarctic Survey|language=en-GB|accessdate=2021-03-08}}</ref> == Таен нацистички бункер == Низ годините, опстојувале гласини за скриена германска база на Антарктикот, кои произлегуваат од теориите за избеганите нацистички водачи и појавата на U-Boat во јули [[1945]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en/article/nz53eq/fake-news-about-a-secret-nazi-ufo-base-in-antarctica-refuses-to-die|title=Fake News About a Secret Nazi UFO Base In Antarctica Refuses to Die|work=www.vice.com|language=en|accessdate=2021-05-21}}</ref> Теоријата била изнесена од Унгарецот Ладислас Сабо, кој ја изнл идејата во 1947 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.warhistoryonline.com/instant-articles/nazi-super-fortress-in-antarctica.html|title=The Secret Nazi Super Fortress in Antarctica - Fact or Fiction?|last=Moncure|first=Billy|date=2018-10-28|work=WAR HISTORY ONLINE|language=en|accessdate=2021-05-21}}</ref> Многу познати научници како Колин Самерхејс ги отфрлиле овие теории во рецензирани трудови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mentalfloss.com/article/30249/hitler-ice-did-nazis-have-secret-antarctic-fortress|title=Hitler on Ice: Did the Nazis Have a Secret Antarctic Fortress?|date=2012-03-19|work=www.mentalfloss.com|language=en|accessdate=2021-05-21}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Summerhayes|first=Colin|date=May 2006|title=Hitler's Antarctic base: the myth and the reality|url=http://www.histarmar.com.ar/Antartida/Base-Hitler/LaBaseAntarticadeHitler.pdf|journal=Polar Record|volume=43|via=PDF|access-date=2022-09-10|archive-date=2016-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161213082353/http://www.histarmar.com.ar/Antartida/Base-Hitler/LaBaseAntarticadeHitler.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.net.au/radionational/programs/scienceshow/weird-antarctica---the-truth-behind-secret-nazi-bases-and-aliens/12325562|title=Weird Antarctica - the truth behind secret Nazi bases and aliens|date=2020-06-05|work=ABC Radio National|language=en-AU|accessdate=2021-05-21}}</ref> Тие докажуваат преку декласифицирани документи дека нацистичкиот режим бил присутен на Антарктикот само еден месец во [[1939]] година на едноставна геодетска експедиција која оставила малку време да се изгради градба со големина на град во мразот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://u.osu.edu/vanzandt/2019/04/09/the-nazi-bunkers-of-antarctica/|title=The Nazi Bunkers of Antarctica {{!}} The Psychology of Extraordinary Beliefs|work=u.osu.edu|accessdate=2021-05-21|archive-date=2022-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208013809/https://u.osu.edu/vanzandt/2019/04/09/the-nazi-bunkers-of-antarctica/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Антарктик}} [[Категорија:Трет Рајх]] [[Категорија:Историја на Антарктикот]] [[Категорија:Антарктик во Втората светска војна| ]] 9ugseh2fljz5f9lqgsd9igtzv521czy Светски рекорди во атлетика 0 1305940 5622230 4810276 2026-08-31T14:17:02Z Andrii Grebonkin 73626 /* Наводи */ 5622230 wikitext text/x-wiki Носители на '''светските рекорди во атлетика''' се следниве натпреварувачи: {| class="wikitable" |+ ''Табела бр. 1: Светски рекорди во атлетика (мажи)'' |- ! Дисциплина !! Носител на рекордот !! Резултат !! Место и време |- | Трчање на 100 метри || [[Јусејн Болт]] (Јамајка) || 9,69 секунди || Берлин, 16.8.2009<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 25.</ref> |- | Трчање на 200 метри || Јусејн Болт (Јамајка) || 19,13 секунди || Берлин, 26.8.2009<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 25.</ref> |- | Трчање на 400 метри || [[Мајкл Џонсон]] (САД) || 43,18 секунди || Севиља, 26.8.1999<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 25.</ref> |- | Скок во далечина || [[Мајк Пауел]] (САД) || 8,95 метри || Токио, 1991<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 28.</ref> |- | Скок во височина || [[Хавиер Сотомајор]] (Куба) || 2,45 метри || <ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 30.</ref> |} {| class="wikitable" |+ ''Табела бр. 2: Светски рекорди во атлетика (жени)'' |- ! Дисциплина !! Носител на рекордот !! Резултат !! Место и време |- | Скок во височина || [[Стефка Костадинова]] (Бугарија) || 2,09 метри || Рим, 31.8.1987<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 30.</ref> |- | Фрлање ѓуле || [[Наталија Лисовска]] (СССР) || 22,63 метри || Москва, 1987<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 33.</ref> |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Светски рекорди во атлетика]] myvi08l1sryoa4esqczmmyp7szvylsv Традицијата 0 1306003 5622454 5599713 2026-09-01T11:26:05Z Jtasevski123 69538 5622454 wikitext text/x-wiki [[File:Jericho brown 2014.jpg|mini| thumb| Џерико Браун, 2014]] '''Традицијата''' била збирка поезија од 2019 година на Џерико Браун.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.coppercanyonpress.org/books/the-tradition-by-jericho-brown/|title=The Tradition by Jericho Brown|work=[[Copper Canyon Press]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> Збирката ја добила [[Пулицерова награда|Пулицеровата награда]] за поезија во 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-year/2020|title=2020 Pulitzer Prize Winners|last=|first=|work=www.pulitzer.org}}</ref> Судиите на наградата ја нарекле книгата „збирка на маестрални стихови кои комбинираат деликатес со историска итност во нивното љубовно евокирање на тела ранливи на непријателство и насилство“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/awards-and-prizes/article/83233-pulitzer-prizes-2020.html|title=Moser, Whitehead, McDaniel, Grandin, Boyer, Brown Win 2020 Pulitzers|last=Maher|first=John|date=May 4, 2020|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> == Содржини == I * „Ганимед“ * „Како човечко суштество“ * "Цвеќе" * „Микроскопите“ * „Традицијата“ * „Херој“ * „По ''друга земја'' “ * „Водени лилјани“ * „Пред ден наутро“ * „Табели со картички“ * "Под точки" * "Дуплекс" * "Дрвјата" * „Втор јазик“ * „По Ејвори Р. Јанг“ * „Еден млад човек“ ; II * "Дуплекс" * "Загатката" * „Добри бели луѓе“ * „Преписка“ * „Тројанец“ * „Легендата за ''големите'' и ''убавите'' “ * „Праските“ * "Ноќна смена" * "лопата" * „Долгиот пат“ * „Драга белина“ * „На лебедот“ * „Индустрија за забава“ * „Влога“ * „Престанок“ ; III * "Дуплекс" * „На мојот бес“ * "По Есекс Хемфил" * "Остани" * „АД“ * „Преврти те“ * "Вирусот" * „Зајаци“ * „Монотеизам“ * „Жетон“ * „Чеканите“ * „Знам што сакам“ * "Крстување" * „Избавување“ * „Медитации во Националниот историски парк за џез во Њу Орлеанс“ * "Темно" * "Дуплекс" * „Бетовите и задникот“ * „Тарта“ * „Стани“ * „Дуплекс: Ченто“ == Прием == На мрежното место за агрегатор на критики Book Marks, која доделувала поединечни оценки за рецензии на книги од главните книжевни критичари, збирката добила кумулативна оцена „Rave“ врз основа на 18 критики: 12 „Rave“ критики, 5 „Позитивни“ критики и 1 „Мешан „преглед.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bookmarks.reviews/reviews/the-tradition/|title=Book Marks reviews of The Tradition by Jericho Brown|work=[[Book Marks]]|publisher=[[Literary Hub]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> ''Publishers Weekly'' го нарекло „загорливо“ и напишал дека дуплекс формата на Џерихо „дава убедливи резултати“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/978-1-55659-486-1|title=Poetry Book Review: The Tradition by Jericho Brown|date=April 15, 2019|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> Елизабет Лунд од ''„Вашингтон пост'' “ го нарекла „привлечно и силно бидејќи прекрасно ги балансирало мрачните барања на меморијата и нескротливата сила“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/listen-up-four-poets-have-something-to-say-about-race-gender-and-violence/2019/04/08/6318c978-5584-11e9-9136-f8e636f1f6df_story.html|title=Listen up: Four poets have something to say about race, gender and violence|last=Lund|first=Elizabeth|date=April 8, 2019|work=The Washington Post|accessdate=May 13, 2020}}</ref> == Награди и признанија == * Пулицерова награда за поезија 2020 година, добитник <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pulitzer.org/winners/jericho-brown|title=The Tradition, by Jericho Brown (Copper Canyon Press)|work=[[The Pulitzer Prizes]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> * Награда за поезија на Националниот круг на критичарите на книгата за 2019 година, финалист <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bookcritics.org/past-awards/2019/|title=2019 Winners & Finalists|work=[[National Book Critics Circle Award]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> * Национална награда за поезија за 2019 година, долга листа <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalbook.org/2019-national-book-awards-longlist-for-poetry/|title=2019 National Book Awards Longlist for Poetry|date=September 2019|work=[[National Book Foundation]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/the-2019-national-book-awards-longlist-poetry|title=The 2019 National Book Awards Longlist: Poetry|date=September 18, 2019|work=[[The New Yorker]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/books/story/2019-09-18/national-book-awards-longlist-for-poetry|title=10 poets make the National Book Awards longlist|last=Wappler|first=Margaret|date=September 18, 2019|work=Los Angeles Times|accessdate=May 13, 2020}}</ref> * Книжевна награда Ламбда 2019 за геј поезија, финалист <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lithub.com/here-are-the-finalists-for-the-2020-lambda-literary-awards/|title=Here are the finalists for the 2020 Lambda Literary Awards!|last=Yee|first=Katie|date=March 10, 2020|work=[[Literary Hub]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> == Историја на објавување == * {{Наведена книга|title=The Tradition|year=2019|url=https://archive.org/details/tradition0000brow|publisher=[[Copper Canyon Press]]|isbn=978-1-55659-486-1|publication-date=April 2, 2019|type=paperback}} 110pp. * {{Наведена книга|title=The Tradition|publisher=[[Copper Canyon Press]]|isbn=978-1-55659-602-5|publication-date=February 4, 2020|type=hardcover}} 96pp. == Наводи == <references responsive="1"></references> {{PulitzerPrize PoetryAuthors 2001–2025}} [[Категорија:Американски стихозбирки]] qs3nw2kl8hz9fwrlwhcgwz97g6i34bb 5622455 5622454 2026-09-01T11:26:25Z Jtasevski123 69538 5622455 wikitext text/x-wiki {{бб}}[[File:Jericho brown 2014.jpg|mini| thumb| Џерико Браун, 2014]] '''Традицијата''' била збирка поезија од 2019 година на Џерико Браун.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.coppercanyonpress.org/books/the-tradition-by-jericho-brown/|title=The Tradition by Jericho Brown|work=[[Copper Canyon Press]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> Збирката ја добила [[Пулицерова награда|Пулицеровата награда]] за поезија во 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-year/2020|title=2020 Pulitzer Prize Winners|last=|first=|work=www.pulitzer.org}}</ref> Судиите на наградата ја нарекле книгата „збирка на маестрални стихови кои комбинираат деликатес со историска итност во нивното љубовно евокирање на тела ранливи на непријателство и насилство“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/awards-and-prizes/article/83233-pulitzer-prizes-2020.html|title=Moser, Whitehead, McDaniel, Grandin, Boyer, Brown Win 2020 Pulitzers|last=Maher|first=John|date=May 4, 2020|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> == Содржини == I * „Ганимед“ * „Како човечко суштество“ * "Цвеќе" * „Микроскопите“ * „Традицијата“ * „Херој“ * „По ''друга земја'' “ * „Водени лилјани“ * „Пред ден наутро“ * „Табели со картички“ * "Под точки" * "Дуплекс" * "Дрвјата" * „Втор јазик“ * „По Ејвори Р. Јанг“ * „Еден млад човек“ ; II * "Дуплекс" * "Загатката" * „Добри бели луѓе“ * „Преписка“ * „Тројанец“ * „Легендата за ''големите'' и ''убавите'' “ * „Праските“ * "Ноќна смена" * "лопата" * „Долгиот пат“ * „Драга белина“ * „На лебедот“ * „Индустрија за забава“ * „Влога“ * „Престанок“ ; III * "Дуплекс" * „На мојот бес“ * "По Есекс Хемфил" * "Остани" * „АД“ * „Преврти те“ * "Вирусот" * „Зајаци“ * „Монотеизам“ * „Жетон“ * „Чеканите“ * „Знам што сакам“ * "Крстување" * „Избавување“ * „Медитации во Националниот историски парк за џез во Њу Орлеанс“ * "Темно" * "Дуплекс" * „Бетовите и задникот“ * „Тарта“ * „Стани“ * „Дуплекс: Ченто“ == Прием == На мрежното место за агрегатор на критики Book Marks, која доделувала поединечни оценки за рецензии на книги од главните книжевни критичари, збирката добила кумулативна оцена „Rave“ врз основа на 18 критики: 12 „Rave“ критики, 5 „Позитивни“ критики и 1 „Мешан „преглед.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bookmarks.reviews/reviews/the-tradition/|title=Book Marks reviews of The Tradition by Jericho Brown|work=[[Book Marks]]|publisher=[[Literary Hub]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> ''Publishers Weekly'' го нарекло „загорливо“ и напишал дека дуплекс формата на Џерихо „дава убедливи резултати“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/978-1-55659-486-1|title=Poetry Book Review: The Tradition by Jericho Brown|date=April 15, 2019|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> Елизабет Лунд од ''„Вашингтон пост'' “ го нарекла „привлечно и силно бидејќи прекрасно ги балансирало мрачните барања на меморијата и нескротливата сила“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/listen-up-four-poets-have-something-to-say-about-race-gender-and-violence/2019/04/08/6318c978-5584-11e9-9136-f8e636f1f6df_story.html|title=Listen up: Four poets have something to say about race, gender and violence|last=Lund|first=Elizabeth|date=April 8, 2019|work=The Washington Post|accessdate=May 13, 2020}}</ref> == Награди и признанија == * Пулицерова награда за поезија 2020 година, добитник <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pulitzer.org/winners/jericho-brown|title=The Tradition, by Jericho Brown (Copper Canyon Press)|work=[[The Pulitzer Prizes]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> * Награда за поезија на Националниот круг на критичарите на книгата за 2019 година, финалист <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bookcritics.org/past-awards/2019/|title=2019 Winners & Finalists|work=[[National Book Critics Circle Award]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> * Национална награда за поезија за 2019 година, долга листа <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalbook.org/2019-national-book-awards-longlist-for-poetry/|title=2019 National Book Awards Longlist for Poetry|date=September 2019|work=[[National Book Foundation]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/the-2019-national-book-awards-longlist-poetry|title=The 2019 National Book Awards Longlist: Poetry|date=September 18, 2019|work=[[The New Yorker]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/books/story/2019-09-18/national-book-awards-longlist-for-poetry|title=10 poets make the National Book Awards longlist|last=Wappler|first=Margaret|date=September 18, 2019|work=Los Angeles Times|accessdate=May 13, 2020}}</ref> * Книжевна награда Ламбда 2019 за геј поезија, финалист <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lithub.com/here-are-the-finalists-for-the-2020-lambda-literary-awards/|title=Here are the finalists for the 2020 Lambda Literary Awards!|last=Yee|first=Katie|date=March 10, 2020|work=[[Literary Hub]]|accessdate=May 13, 2020}}</ref> == Историја на објавување == * {{Наведена книга|title=The Tradition|year=2019|url=https://archive.org/details/tradition0000brow|publisher=[[Copper Canyon Press]]|isbn=978-1-55659-486-1|publication-date=April 2, 2019|type=paperback}} 110pp. * {{Наведена книга|title=The Tradition|publisher=[[Copper Canyon Press]]|isbn=978-1-55659-602-5|publication-date=February 4, 2020|type=hardcover}} 96pp. == Наводи == <references responsive="1"></references> {{PulitzerPrize PoetryAuthors 2001–2025}} [[Категорија:Американски стихозбирки]] las17tarr6ekjdpou1jyy688c9zv8h6 Арсен тријодид 0 1316848 5622242 5449153 2026-08-31T14:26:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622242 wikitext text/x-wiki {{Chembox|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457814846|ImageFile=SbIstructure.jpg|ImageName=Unit cell ball and stick model of arsenic triiodide|PIN=Arsenic triiodide|SystematicName=Тријодоарсен|OtherNames=Арсен(III) јодид<br /> Арсен јодид|Section1={{Chembox Identifiers | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNo = 7784-45-4 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3029988O2T | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/AsI3/c2-1(3)4 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = IKIBSPLDJGAHPX-UHFFFAOYSA-N | PubChem = 24575 | ChemSpiderID = 22979 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | EINECS = 232-068-4 | RTECS = CG1950000 | SMILES = I[As](I)I | InChI = 1S/AsI3/c2-1(3)4 | InChIKey = IKIBSPLDJGAHPX-UHFFFAOYSA-N}}|Section2={{Chembox Properties | Formula = AsI<sub>3</sub> | MolarMass = 455.635 g/mol | Appearance = портокалово-црвена кристална супстанца | Density = 4.69 g/cm<sup>3</sup> | Solubility = 6 g/100 mL | SolubleOther = растворливо во [[алкохол]], [[диетил етер]], [[carbon disulfide|CS<sub>2</sub>]] <br> целосно се раствора во [[хлороформ]], [[бензен]], [[толуен]] | MeltingPtC = 146 | MeltingPt_notes = | BoilingPtC = 403 | BoilingPt_notes = | RefractIndex = 2.23 | MagSus = -142.0·10<sup>−6</sup> cm<sup>3</sup>/mol }}|Section3={{Chembox Structure | CrystalStruct = [[Rhombohedral crystal system|Ромбоедар]], [[Pearson symbol|hR24]], SpaceGroup = R-3, No. 148 }}|Section7={{Chembox Hazards | NFPA-H = | NFPA-R = | NFPA-F = | IDLH = Ca [5 mg/m<sup>3</sup> (as As)]<ref name=PGCH>{{PGCH|0038}}</ref> | REL = Ca C 0.002 mg/m<sup>3</sup> [15-minute]<ref name=PGCH/> | PEL = [1910.1018] TWA 0.010 mg/m<sup>3</sup><ref name=PGCH/> }}}} '''Арсен тријодид''' — неорганско соединение со формулата [[Arsenic|As]][[Iodide|I<sub>3</sub>]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://haz-map.com/Agents/3750|title=Arsenic triiodide - Hazardous Agents {{!}} Haz-Map|access-date=2023-01-20|website=haz-map.com|archive-date=2024-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715225458/https://www.haz-map.com/Agents/3750|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.t3db.ca/toxins/T3D1300|title=T3DB: Arsenic triiodide|access-date=2023-01-20|website=www.t3db.ca|archive-date=2023-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119164709/http://www.t3db.ca/toxins/T3D1300|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://webbook.nist.gov/cgi/inchi/InChI=1S/AsI3/c2-1(3)4|title=arsenic triiodide|language=en|access-date=2023-01-20|website=webbook.nist.gov}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/24575|title=Arsenic triiodide|last=PubChem|language=en|access-date=2023-01-20|website=pubchem.ncbi.nlm.nih.gov}}</ref> Тоа е портокалово до темноцрвена цврста супстанца<ref name=":0" /><ref name=":1" /> што лесно сублимира. Тоа е пирамидална молекула која е корисна за подготовка на органоарсенско соединение. == Подготовка == Се подготвува со реакција на арсен трихлорид и калиум јодид:<ref>John C. Bailar, Jr. "Arsenic Triiodide" Inorganic Syntheses 1939, volume 1, pp. 103–104, 2007. {{doi|10.1002/9780470132326.ch36}}</ref> : AsCl<sub>3</sub> + 3KI → AsI<sub>3</sub> + 3 KCl == Реакции == Хидролизата се случува само бавно во вода која формира арсен триоксид и јодоводородна киселина. Реакцијата се одвива преку формирање на арсенеста киселина која постои во рамнотежа со јодоводородната киселина. Водениот раствор е многу кисел, pH од 0,1N раствор е 1,1. Се распаѓа до арсен триоксид, елементарен арсен и јод кога се загрева во воздух на 200&nbsp;°C. Разградувањето, сепак, започнува на 100&nbsp;°C и се случува со ослободување на јод. == Претходни употреби == Растворот по името на Лиам Донели, во минаттот бил користен за лечење на ревматизам, артритис, маларија, трипанозомиски инфекции, туберкулоза и дијабетес.<ref name="shak">Shakhashiri BZ, [http://scifun.chem.wisc.edu/chemweek/Arsenic/Arsenic.html "Chemical of the Week: Arsenic"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080802165618/http://scifun.chem.wisc.edu/chemweek/Arsenic/Arsenic.html|date=2008-08-02}}, University of Wisconsin–Madison Chemistry Dept.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Arsenic compounds}} {{Iodides}} [[Категорија:Соединенија на арсенот]] [[Категорија:Јодиди]] hntnyg1vf9uw3rt81pv8kuw51t2t1ux Антонио Канова 0 1318638 5622186 5446647 2026-08-31T12:44:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622186 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник|name=Антонио Канова|website=|image=Antonio Canova Selfportrait 1792.jpg|birth_date=1 Ноември 1757 Посањо, Република Венеција|death_date=13 Октомври 1822 ( 64год.) Венеција, Ломбардија-Венеција|known_for=склуптор|nationality=Република Венеција (1757-1798) Австрија (територија отстапена на Австрија) (1798–1805)[1] Кралството Италија (1805–1814) Австриската империја (1814–1822)}} '''Антонио Канова''' (1 ноември 1757 – 13 октомври 1822) бил [[Италијанци|италијански]] неокласичен скулптор,<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=1 April 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-canova/|title=Canòva, Antonio nell'Enciclopedia Treccani|publisher=Treccani.it|accessdate=1 April 2017}}</ref> познат по своите мермерни скулптури. Честопати сметан за најголем од неокласичните уметници,<ref name="DoA-22">{{Harvnb|Turner|1996a}}.</ref> неговата скулптура била инспирирана од [[барок]]от и класичната преродба, и се одликувала дека ја избегнувала [[мелодрама]]тиката на првата и студената извештаченост на втората.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> == Биографија == === Посањо === [[Податотека:Pinckney_Marcius-Simons,_The_Child_Canova_Modeling_a_Lion_Out_of_Butter,_c_1885.png|мини|250x250пкс| Пинкни Марсиус-Симонс, ''Детето Канова што моделира лав од путер'', околу 1885 година]] Во 1757 година, Антонио Канова бил роден во градот [[Посањо]] во [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]], во семејството на Пјетро Канова, каменорезец и Марија Анџела Зардо Фантолини.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Во 1761 година, неговиот татко починал. Една година подоцна, неговата мајка повторно се омажила. Затоа, во 1762 година, тој бил даден под грижа на неговиот дедо Пасино Цанова, кој бил каменорезец, сопственик на каменолом,<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> и бил „скулптор специјализиран за олтари со статуи и ниски релјефи во доцнобарокен стил“.<ref name="DoA-5" /> Тој го одвел и вовел Антонио во уметноста на скулптурата. Пред десетгодишна возраст, Канова почнал да прави модели од глина и да резба во мермер.<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> Навистина, на деветгодишна возраст, тој завршил две мали светилишта од мермер Карара, кои сè уште постојат.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> По овие работи, се чини дека постојано бил вработен кај неговиот дедо.<ref name="EB1911" /> === Венеција === [[Податотека:Antonio_canova,_orfeo,_1777,_01.JPG|десно|мини|571x571пкс| ''[[Орфеј]]'', 1777 година]] Во 1770 година,<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> тој бил чирак две години<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> кај [[Џузепе Бернарди]], кој бил познат и како „Торето“. Потоа, тој бил под менторство на Џовани Ферари додека не ги започнал своите студии на Венецијанската академија за ликовни уметности.<ref name="DoA-5" /> На Академијата е добитник на повеќе награди.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Во тоа време, некои локални монаси му ја дале неговата прва работилница во манастир.<ref name="CA" /> Сенаторот Џовани Фалиер го нарачал Канова да направи статуи на [[Орфеј]] и Евридика за неговата градина - Вилата Фалиер во Асоло.<ref name="wga.hu">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/02orpheu.html|title=Eurydice by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Статуите биле започнати во 1775 година, а и двете биле завршени до 1777 година. Парчињата се пример за доцниот [[Рококо|рококо стил]].<ref name="wga.hu" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/01orpheu.html|title=Orpheus by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Во годината на нивното завршување, двете дела биле изложени за празникот Вознесение на Плоштадот С. Марко.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Широко пофалени, делата му ја донеле на Канова првата слава меѓу венецијанската елита.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Друг Венецијанец за кој се вели дека нарачал рани дела од Канова бил абатот Филипо Фарсети, чија колекција во Ка' Фарсети на [[Голем канал (Венеција)|Големиот канал]] често ја посетувал. Во 1779 година, Канова отворил свое студио во Кале Дел Трагето во С. Маурицио.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Во тоа време, обвинителот Пјетро Ветор Писани ја нарачал првата мермерна статуа на Канова: приказ на [[Дедал]] и [[Икар]]. Статуата инспирираше големо восхитување за неговата работа на годишниот саем за уметност;<ref name="wga.hu1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/1daedalu.html|title=Daedalus and Icarus by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> За завршената работа на Канова му биле платени 100 златни зекини. Во основата на статуата се расфрлани алатките на Дедал; овие алатки се и алузија на Скулптурата, чија персонификација е статуата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/1daedalx.html|title=Daedalus and Icarus by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Со таква намера, постои сугестија дека Дедал е портрет на дедото на Канова, Пасино.<ref name="wga.hu1" /> === Рим === Канова пристигнал во Рим, на 28 декември 1780 година. Пред неговото заминување, неговите пријатели поднеле барање до венецијанскиот сенат за негова пензија. Успешни биле во апликацијата, доделената стипендија изнесувала триста дукати, ограничена на три години.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Додека бил во Рим, Канова поминувал време проучувајќи и скицирајќи ги делата на [[Микеланџело Буонароти|Микеланџело]].<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> [[Податотека:Canova_-_Theseus_&_Minotaur.jpg|десно|мини|250x250пкс| ''Тезеј и Минотаурот'', [[Викторија и Алберт (музеј)|музеј на Викторија и Алберт]], Лондон]] Во 1781 година, Џироламо Зулијан – венецијанскиот амбасадор во Рим – го ангажирал Канова да ги изваја Тезеј и Минотаурот.<ref name="wga.hu2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/2theseus.html|title=Theseus and the Minotaur by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Зулијан одиграл фундаментална улога во подемот на Канова до неговата слава,<ref name="Gangemi">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SOHMCgAAQBAJ|title=La storia del Palazzo di Venezia dalle collezioni Barbo e Grimani a sede dell'ambasciata veneta e austriaca|date=2015|publisher=[[:it:Gangemi Editore|Gangemi]]|isbn=9788849293661|location=Rome, Italy|page=[https://books.google.com/books?id=SOHMCgAAQBAJ&dq=girolamo+zulian+collezione+palazzo+zulian&pg=PA60 60–61]}}</ref><ref name="Dandolo">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7noNAAAAQAAJ|title=La caduta della repubblica di Venezia|last=Dandolo|first=Girolamo|date=1855|publisher=[[University of Oxford]]|isbn=9781841717913|page=[https://books.google.com/books?id=7noNAAAAQAAJ&dq=famiglia+zulian+Venezia&pg=PA209 208–211]}}</ref> претворајќи некои соби од неговата палата во студио за уметникот и полагајќи му и влевајќи му доверба во него и покрај разните крититики на Канова во Рим.<ref name="Dandolo" /> Статуата го прикажува победничкиот [[Тезеј]] седнат на безживотното тело на [[Минотаур]]. Првичните гледачи биле сигурни дека делото е копија на грчки оригинал и биле шокирани кога дознале дека е современо дело.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.visual-arts-cork.com/sculpture/antonio-canova.htm|title=Antonio Canova: Neoclassical Sculptor, Biography|work=visual-arts-cork.com}}</ref> Високо ценето дело сега се наоѓа во колекцијата на [[Викторија и Алберт (музеј)|музејот Викторија и Алберт]], во [[Лондон]].<ref name="wga.hu2" /> Помеѓу 1783 и 1785 година, Канова организирал, составил и дизајнирал погребен споменик посветен на [[Папа Климент XIV|Климент XIV]] за [[Црква Свети Апостоли (Рим)|црквата Санти Апостоли]].<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> По уште две години, работата завршила во 1787 година. Споменикот ја обезбедил репутацијата на Канова како истакнат жив уметник.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Во 1792 година, тој завршил уште еден кенотаф, овој пат во чест на [[Папа Климент XIII|Климент XIII]] за [[Базилика Свети Петар|базиликата Свети Петар]]. Канова го усогласил својот дизајн со постарите барокни погребни споменици во базиликата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/4clemenu.html|title=Tomb of Pope Clement XIII by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Во 1790 година, тој започнал да работи на погребен споменик за [[Тицијан]], кој на крајот бил напуштен до 1795 година<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Истата година ја зголемил својата сликарска дејност.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Канова бил озлогласено ненаклонет<ref name="Gangemi"/> да реставрира скулптури. Меѓутоа, во 1794 година направил исклучок за својот пријател и ран покровител Зулијан, обновувајќи неколку скулптури што Зулијан ги преселил од [[Рим]] во [[Венеција]].<ref name="Gangemi" /> Следната деценија била за него исклучително продуктивна,<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> почетните дела како ''Херкулес и Лихас'', ''Купидон и Психа'', ''Хебе'', ''Гробот на војвотката Марија Кристина од Саксонија-Тешен'' и ''Покајната Магдалена''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/1/index.html|title=Sculptures until 1799|work=wga.hu}}</ref> Во 1797 година, тој заминал во [[Виена]],<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/bio_m/c/canova/biograph.html|title=Biography of CANOVA, Antonio in the Web Gallery of Art|work=wga.hu}}</ref> но само една година подоцна, во 1798 година, се вратил во [[Посањо]] на една година. === Франција и Англија === До 1800 година, Канова бил најпознатиот уметник во [[Европа]].<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Тој систематски ја промовираше својата репутација објавувајќи гравури на неговите дела и правејќи мермерни верзии на гипс во неговата работилница.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> Тој станал толку успешен што стекнал покровители од цела Европа, вклучувајќи ги [[Франција]], [[Англија]], [[Русија]], [[Полска]], [[Австрија]] и [[Холандија]], како и неколку членови од различни кралски лоза и истакнати поединци.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Меѓу неговите покровители биле [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] и неговото семејство, за кои Канова направил многу работи, вклучувајќи неколку прикази помеѓу 1803 и 1809 година.<ref name="DoA-22">{{Harvnb|Turner|1996a}}.</ref> Најзабележителни претстави биле онаа на ''Наполеон како Марс Миротворецот'' и ''Венера Виктрикс'' која била портрет на Полин Бонапарт. ''Наполеон како Марс Миротворецот'' го има своето основање откако Канова бил ангажиран да направи биста на Наполеон во 1802 година. Статуата била започната во 1803 година, при што Наполеон побарал да биде прикажан во униформа на француски генерал, Канова го одбил тоа, инсистирајќи на алузија на [[Марс (митологија)|Марс]], [[Римска митологија|римскиот бог]] на [[војна]]та.<ref name="wga.hu3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/2/1mars.html|title=Napoleon as Mars the Peacemaker by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Завршена е во 1806 година<ref name="wga.hu4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/2/2mars.html|title=Napoleon as Mars the Peacemaker by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Во 1811 година, статуата пристигнала во Париз, но не е поставена; ниту неговата бронзена копија во Форо Наполеонико во [[Милано]].<ref name="wga.hu3" /> Во 1815 година, оригиналот му припаднал на [[Артур Велсли, Прв војвода од Велингтон|војводата од Велингтон]], по неговата победа во [[Битка кај Ватерло|Ватерло]] против [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]].<ref name="wga.hu4" />{{Цитат|Кога некој би можел да направи статуи со галење мермер, би рекол дека оваа статуа е формирана со истрошеност на мермерот што ја опкружувал со галење и бакнеж.|[[Жозефина де Бохарне]] на ''[[Venus Victrix (Canova)|Venus Victrix]]''<ref name="DoA-5"/>}}''Венера Виктрикс'' првично била замислена како облечена и лежечка скулптура на Полин Боргезе во маската на [[Дијана]]. Наместо тоа, Полин му наредил на Канова да ја направи статуата гола Венера.<ref name="wga.hu5">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/2/3paolina.html|title=Paolina Borghese as Venus Victrix by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Делото не било наменето за јавно гледање.<ref name="wga.hu5" /> Други дела за семејството Наполеон вклучуваат биста на Наполеон, статуа на мајката на Наполеон и Марија Луиз како Конкордија.<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> Во 1802 година, Канова ја добил функцијата „Генерален инспектор за антиквитети и ликовни уметности на папската држава“, позиција која порано ја извршувал [[Рафаело Санти|Рафаел]].<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Една од неговите активности во оваа функција било да биде пионер во обновувањето на [[Вија Апија]] со обновување на гробот на Сервилиус Квартус.<ref>Paris, Rita, "Appia, una questione non risolta" in "La via Appia, il bianco e il nero di un patrimonio italiano." Electa. 2011</ref> Во 1808 година Канова станал придружен член на Кралскиот институт на Холандија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00004542|title=A. Canova (1757–1822)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=5 October 2016}}</ref> Во 1814 година, тој ги започнал своите ''Три благодати''.<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> Во 1815 година, тој бил именуван за „Ополномоштен министер на папата“<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> и имал задача да врати различни уметнички дела кои [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] ги однел во Париз.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> {{Цитат|Делата на Фидија се навистина како со месо и крв, како самата прекрасна природа|Антонио Канова<ref name="GoV"/>}} Исто така во 1815 година, тој го посетил Лондон и се сретнал со Бенџамин Хејдон. По совет на Канова, [[Елгинови мермери]] биле набавени од Британскиот музеј, со гипсени копии испратени во [[Фиренца]], според барањето на Канова.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> === Враќање во Италија === Во 1816 година, Канова се вратил во Рим со дел од уметноста што ја презел Наполеон. Тој бил награден со неколку знаци на разлика: тој бил назначен за претседател на Академија во Сан Лука, впишан во „Златната книга на римските благородници“ од сопствените раце на Папата,<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> и му била дадена титулата Маркиз од [[Искја]], заедно со годишна пензија од 3.000 круни.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Во 1819 година, тој го започнал и го завршил своето нарачано дело ''Венера Италија'' како замена за Венера де Медичи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/2/8venus.html|title=Venus Italica by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Откако неговиот предлог од 1814 година да се изгради персонифицирана статуа на религијата за [[Базилика Свети Петар|базиликата Свети Петар]] бил одбиен, Канова се обидел да изгради свој храм за да го смести.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Овој проект станал Кановскиот храм. Канова сам ја дизајнирал, финансирал и делумно ја изградил структурата.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Структурата требало да биде доказ за побожноста на Канова.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> Дизајнот на зградата е инспириран од комбинирањето на [[Партенон]] и [[Пантеон (Рим)|Пантеон]] заедно.<ref name="GoV" /><ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> На 11 јули 1819 година, Канова го поставил камен-темелникот облечен во црвена папска униформа и украсен со сите негови медали.<ref name="Batschmann" /> Прво била отворена во 1830 година, а конечно била завршена во 1836 година.<ref name="Batschmann" /> Откако бил поставен камен-темелникот на оваа градба, Канова се вратил во Рим; но секоја наредна есен тој продолжувал да го посетува Посањо за да ги насочи работниците и да ги охрабри со награди.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Во периодот што интервенирал помеѓу почетокот на операциите во Посањо и неговата смрт, тој извршил или завршил некои од неговите највпечатливи дела. Меѓу нив е групата ''Марс и Венера'', колосалната фигура на [[Папа Пиј VI|Пиј VI]], Пиета, ''Свети Јован'' и колосалната биста на неговиот пријател, грофот Чикоњара.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> [[Податотека:Canova-Washington.JPG|десно|мини| ''Џорџ Вашингтон'', гипс реплика изложена во Историскиот музеј во Северна Каролина]] Во 1820 година, тој направил статуа на Џорџ Вашингтон за државата [[Северна Каролина]].<ref name="auto"/> Како што препорачал [[Томас Џеферсон]], скулпторот ја користел мермерната биста на Вашингтон од Џузепе Кераки како модел.<ref name="gwunc">{{Наведена мрежна страница|url=http://docsouth.unc.edu/commland/monument/407/|title=George Washington Sculpture, North Carolina State Capitol, Raleigh|date=19 March 2010|publisher=[[University of North Carolina]]}}</ref> Доставено е на 24 декември 1821 година. Статуата и Државната куќа на Северна Каролина каде што била изложена подоцна биле уништени од пожар во 1831 година. Гипсната реплика била испратена од кралот на Италија во 1910 година, која сега е изложена во Историскиот музеј во Северна Каролина. Мермерна копија била извајана од Романо Вио во 1970 година, која сега се гледа во ротондата на зградата на главниот град.<ref name="gwunc" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ncsu.edu/ligon/rt/canova/canova.htm|title=The Canova Statue|publisher=[[North Carolina State University]]}}</ref> Во 1822 година, тој отпатувал за Неапол, за да ја надгледува изградбата на восочни калапи за коњичка статуа на [[Фернандо VII (Шпанија)|Фердинанд VII]]. Авантурата била погубна за неговото здравје, но набрзо доволно оздравел за да се врати во Рим. Оттаму, тој отпатувал за Венеција; сепак, на 13 октомври 1822 година, тој починал таму на 64-годишна возраст.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Бидејќи никогаш не се оженил, името изумрело, освен преку лозата на неговите очувчиња Сатори-Цанова.<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> На 12 октомври 1822 година, Канова му наложил на својот брат да го искористи целиот имот за да го заврши Храмот во Посањо.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> На 25 октомври 1822 година, неговото тело било ставено воКановскиот храм.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Неговото срце било погребано во базиликата Санта Марија Глориоза деи Фрари во Венеција, а десната рака зачувана во вазна во Академијата ди Бел Арти ди Венеција.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref><ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> Неговата комеморација била толку голема што се спротивставила на церемонијата што градот Фиренца ја одржал за Микеланџело во 1564 година.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> Во 1826 година, Џовани Батиста Сартори го продал римското студио на Канова и ги однел сите гипсени модели и скулптури во Посањо, каде што биле инсталирани во Кановскиот храм.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> == Негови дела == Меѓу најзначајните дела на Канова се: === ''Психа оживеана од бакнежот на Амор'' (1787) === {{Главна|Амор и Психа (Канова)}} [[Податотека:Amore_e_psiche_(1).jpg|десно|мини|250x250пкс| Детали за ''психата оживеана од бакнежот на Амор'']] ''Психата оживеана од бакнежот на Амор'' била нарачана во 1787 година од страна на полковникот Џон Кембел.<ref name="Johns">Johns, C.M.S. (1998) ''Antonio Canova and the Politics of Patronage in Revolutionary and Napoleonic Europe''. Berkeley, CA: University of California Press, p. 149.</ref> Се смета за ремек-дело на неокласичната скулптура, но ги прикажува митолошките вљубеници во момент на голема емоција, карактеристичен за новото движење на [[Романтизам|романтизмот]]. Го претставува богот [[Амор]] во висина на љубовта и нежноста, веднаш откако со бакнеж ја разбудил безживотната Психа. === ''Наполеон како Марс Mиротворец'' (1802-1806) === ''Наполеон како Марс Миротворецот'' го имал своето основање откако Канова бил ангажиран да направи биста на Наполеон во 1802 година. Статуата била започната во 1802 година, при што Наполеон побарал да биде прикажан во униформа на француски генерал, Канова го одбил тоа, инсистирајќи на алузија на [[Марс (митологија)|Марс]], [[Римска митологија|римскиот бог]] на [[војна]]та.<ref name="wga.hu3"/> Завршена е во 1806 година<ref name="wga.hu4"/> Во 1811 година, статуата пристигнала во [[Париз]], но не е поставена; ниту неговата бронзена копија во Форо Наполеонико во Милано.<ref name="wga.hu3" /> Во 1815 година, оригиналот му припаднал на [[Артур Велсли, Прв војвода од Велингтон|војводата од Велингтон]], по неговата победа во [[Битка кај Ватерло|Ватерло]] против Наполеон.<ref name="wga.hu4" /> === ''Персеј триумфален'' (1804–1806) === [[Податотека:Canova_-_perseu_-_39b.jpg|десно|мини|333x333пкс| Детал на ''Персеј со главата на Медуза'']] ''Персеј триумфален'', понекогаш наречен ''Персеј со главата на Медуза'', е статуа нарачана од трибината Онорато Дувејриез.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MPCs/MPCs_Sala02_05.html|title=Perseus Triumphant|work=vatican.va|accessdate=2023-03-26|archive-date=2016-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20161110152019/http://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MPCs/MPCs_Sala02_05.html|url-status=dead}}</ref> Го прикажува грчкиот херој [[Персеј (митологија)|Персеј]] по неговата победа над [[Горгона|Горгон]] [[Медуза (митологија)|Медуза]]. Статуата се базира слободно на [[Аполон Белведерски|Аполо Белведере]] и Медуза Ронданини.<ref name="metmuseum.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/67.110.1|title=Antonio Canova: Perseus with the Head of Medusa (67.110.1) – Heilbrunn Timeline of Art History – The Metropolitan Museum of Art|work=metmuseum.org}}</ref> [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]], по неговата италијанска кампања од 1796 година, го однел Аполо Белведере во Париз. Во отсуство на статуата, [[Папа Пиј VII|папата Пиј VII]] ја добил Кановата ''Персеј триумфален'' и го поставил делото на пиедесталот на ''Аполо.''<ref> Christopher M. S. Johns, ''Antonia Canova and the Politics of Patronage in Revolutionary and Napoleonic Europe''. University of California Press, 1998. Web. – p. 25</ref> Статуата била толку успешна што кога бил вратен ''Аполон'', ''Персеј'' останал како придружно парче.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/2/2perseu.html|title=Perseus with the Head of Medusa by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Една реплика на статуата била нарачана од Канова од полската грофица Валерија Тарновска; сега е изложена во [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музејот на уметност]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]].<ref name="metmuseum.org"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/c/canova/2/2perseus.html|title=Perseus with the Head of Medusa by CANOVA, Antonio|work=wga.hu}}</ref> Карл Лудвиг Ферноу за статуата рекол дека „секое око мора да почива со задоволство на прекрасната површина, дури и кога умот ќе ги најде разочарани своите надежи за високо и чисто уживање“.<ref name="Padiyar">Satish Padiyar, Chains: David, Canova, and the Fall of the Public Hero in Postrevolutionary France. Pennsylvania State University Press, 2007.</ref> === ''Венера Виктрикс'' (1805-1808) === ''Венера Виктрикс'' е рангирана меѓу најпознатите дела на Канова. Првично, Канова сакал приказот да биде на облечена [[Дијана]], но Полин Боргезе инсистирал да се направи како гола Венера.<ref name="wga.hu5"/> Делото не било наменето за јавно гледање.<ref name="wga.hu5" /> === ''Трите благодати'' (1814-1817) === [[Податотека:Le_tre_Grazie.jpg|мини|366x366пкс| ''Трите благодати'']] Џон Расел, шестиот војвода од Бедфорд, нарачал верзија на сега познатото дело.<ref>[http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/the-three-graces/ The Three Graces.] Victoria & Albert Museum, 2013. Retrieved 2 May 2013.</ref> Тој претходно го посетил Канова во неговото ателје во [[Рим]] во 1814 година и бил неизмерно импресиониран од резбата на Грисите што скулпторот ги направил за [[Жозефина де Боарне|царицата Џозефина]]. Кога царицата умрела во мај истата година, тој веднаш се понудил да го купи завршеното парче, но не успеал бидејќи го земал синот на Жозефина, Ежен (неговиот син Максимилијан го донел во [[Санкт Петербург]], каде што сега може да се најде во [[Ермитаж|музејот Ермитаж]] ). . Војводата, си нарачал друга верзија од склуптурата за себе. Процесот на скулптурата започнал во 1814 година и била завршена во 1817 година. Конечно во 1819 година била инсталирана во резиденцијата на Војводата во Опатијата Вобурн. Канова дури патувал во Англија за да ја надгледува нејзината инсталација, избирајќи да биде изложена на [[пиедестал]] прилагоден од мермерна [[Пиедестал|столбна плоча]] со ротирачки врв. Оваа верзија сега е во заедничка сопственост на [[Викторија и Алберт (музеј)|Музејот на Викторија и Алберт]] и Националните галерии на Шкотска, и наизменично се прикажува во секоја од нив. == Уметнички процес == Канова имал посебен, препознатлив стил во кој ги комбинираше грчките и римските уметнички практики со раните поттикнувања на романтизмот за да навлезе во новиот пат на неокласицизмот.<ref>{{Наведена книга|title=The Smith College Museum of Art: European and American Painting and Sculpture, 1760-1960|last=Leshko J|first=Davis J|publisher=Hudson Hill Press|year=2000|isbn=9781555951948|location=United States|pages=22|language=en}}</ref> Скулптурите на Канова спаѓаат во три категории: херојски композиции, композиции на благодатта и гробни споменици.<ref name="EB1911">{{Harvnb|Rossetti|1911}}.</ref> Во секоја од нив, основните уметнички мотиви на Канова биле да предизвика, ако не и да се натпреварува, со класичните статуи.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> Канова одбил да прима ученици и студенти,<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> но ќе најми работници да ја издлабат почетната фигура од мермерот. Според историчарот на уметност Џузепе Паванело, „системот на работа на Канова се концентрирал на почетната идеја и на финалната резба на мермерот“.<ref name="DoA-5" /> Тој имал елабориран систем на споредбено покажување, така што работниците можеле да ја репродуцираат гипсената форма во избраниот блок од мермер.<ref name="Padiyar">Satish Padiyar, Chains: David, Canova, and the Fall of the Public Hero in Postrevolutionary France. Pennsylvania State University Press, 2007.</ref> Овие работници би оставиле тенок превез над целата статуа за да може Канова да се фокусира на површината на статуата.<ref name="Padiyar" /> Додека работел, тој барал луѓе да му читаат избрани литературни и историски текстови.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> === Последен допир === {{Цитат|Полирањето фрла врз деловите кои се осветлени толку голема брилијантност толку често за да ја направи невидлива најмакотрпната трудољубивост; не може да се види, бидејќи силната рефлектирана светлина ги заслепува очите|Јохан Јоаким Винкелман<ref name="Padiyar"/>}}Во текот на последната четвртина од осумнаесеттиот век, станало модерно да се гледаат уметнички галерии ноќе со факел. Канова бил уметник кој ја следел модата и ги изложил своите уметнички дела во своето студио на светлина на свеќи.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> Како таков, Канова ќе започне да ја финализира статуата со специјални алатки под светлина на свеќи,<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> за да ги ублажи транзициите помеѓу различните делови на голото.<ref name="Padiyar">Satish Padiyar, Chains: David, Canova, and the Fall of the Public Hero in Postrevolutionary France. Pennsylvania State University Press, 2007.</ref> По малку резбарење, тој почнувал да ја трие статуата со пемза, понекогаш во периоди подолги од недели или месеци.<ref name="Padiyar" /> Ако тоа не било доволно, тој користел триполи (гнил камен) и [[олово]].<ref name="Padiyar" /> Тој потоа нанесувал засега непознат хемиски состав на патина врз телото фигурата за да го осветли тонот на кожата.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Поважно, неговите пријатели, исто така, негирале каква било употреба на киселини во неговиот процес.<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> == Критики == Разговорите што се вртат околу оправдувањето на уметноста како излишна обично се повикуваат на името на Канова.<ref name="Batschmann">Oskar Batschmann, The Artist in the Modern World: A Conflict Between Market and Self-Expression. DuMont Bunchverlag, 1997. Print.</ref> Карл Лудвиг Ферноу верувал дека Канова не е добар како [[Имануел Кант|Кант]] во својата естетика, бидејќи се чини дека акцентот бил ставен на пристојноста наместо на убавината.<ref name="Padiyar">Satish Padiyar, Chains: David, Canova, and the Fall of the Public Hero in Postrevolutionary France. Pennsylvania State University Press, 2007.</ref> Канова бил означен за создавање дела кои биле вештачки по нивната сложеност.<ref name="GoV">Jean Martineau & Andrew Robinson, ''The Glory of Venice: Art in the Eighteenth Century.'' Yale University Press, 1994. Print.</ref> == Наследство == [[Податотека:Facade_of_Tempio_Canoviano_-_Possagno_-_Province_of_Treviso,_Veneto,_Italy_-_28_Dec._2014.jpg|десно|мини|250x250пкс| Фасада на Кановскиот храм]] Иако уметниците [[Романтизам|од романтичниот период]] го закопале името на Канова веднаш по неговата смрт, тој полека повторно се откривал.<ref name="DoA-5">{{Harvnb|Turner|1996b}}.</ref> Џузепе Паванело напишал во 1996 година дека „важноста и вредноста на уметноста на Канова сега се препознаваат како рамнотежа на последното ехо на античките и првиот симптом на немирното експериментирање на модерното време“.<ref name="DoA-5" /> Канова потрошил голем дел од своето богатство помагајќи им на младите студенти и испраќајќи патрони на скулпторите кои се борат,<ref name="auto"/> вклучувајќи ги и Сер Ричард Вестмакот и Џон Гибсон.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-6KvAwAAQBAJ&q=antonio+canova+patron+richard+westmacott+john+gibson&pg=PA9|title=The Lustrous Trade: Material Culture and the History of Sculpture in England and Italy, c.&nbsp;1700–c.&nbsp;1860|last=Sicca|first=Cinzia|last2=Yarrington|first2=Alison|date=2001|publisher=A&C Black|isbn=9781441185907|pages=9|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gibson-trail.uk/maps/canova|title=John Gibson R. A.|work=www.gibson-trail.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324140521/https://www.gibson-trail.uk/maps/canova|archive-date=24 March 2022|accessdate=8 June 2017}}</ref> Тој биле воведен во различни редови на витештвото.<ref name="CA">{{Harvnb|Handley|1908}}.</ref> Голем број негови дела, скици и списи се собрани во ''Сала Кановиана'' на Музејот Цивико на Басано дел Грапа. Други дела, вклучително и од гипс, се Музејот Кановиано во Асоло. Во 2018 година, во негова чест бил именуван еден кратер на [[Меркур (планета)|Меркур]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/15772|title=Canova|work=Gazetteer of Planetary Nomenclature|publisher=[[NASA]]|accessdate=23 May 2021}}</ref> == Литературни инспирации == Две од делата на Канова се појавуваат како гравури во ''книгата за отпадоци од Собата за цртање на Фишер'', 1834 година, со поетски илустрации на Летиција Елизабет Лендон. Овие се од ''Девојката што танцува''<ref>{{Наведена книга|url=https://play.google.com/books/reader?id=19BbAAAAQAAJ&pg=GBS.PT18|title=Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1834|last=Landon|first=Letitia Elizabeth|publisher=Fisher, Son & Co.|year=1833|chapter=picture}}{{Наведена книга|url=https://play.google.com/books/reader?id=19BbAAAAQAAJ&pg=GBS.PT21|title=Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1834|last=Landon|first=Letitia Elizabeth|publisher=Fisher, Son & Co.|year=1833|chapter=poetical illustration}}</ref> и ''Хебе.''<ref>{{Наведена книга|url=https://play.google.com/books/reader?id=19BbAAAAQAAJ&pg=GBS.PT60|title=Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1834|last=Landon|first=Letitia Elizabeth|publisher=Fisher, Son & Co.|year=1833|chapter=poetical illustration}}{{Наведена книга|url=https://play.google.com/books/reader?id=19BbAAAAQAAJ&pg=GBS.PT63|title=Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1834|last=Landon|first=Letitia Elizabeth|publisher=Fisher, Son & Co.|year=1833|chapter=picture}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Antonio Canova from the studio if Canova c.1813.jpg|Антонио Канова од студиото на Канова, в.&nbsp;1813 година Податотека:Amor-Psyche-Canova-JBU02.JPG|''Психа оживеана од бакнежот на Амор'', 1787-1793, Лувр Податотека:Amor-Psyche-Canova-JBU04.JPG|''Психа оживеана од бакнежот на Амор'', 1787–1793, Лувр (детали) Податотека:Venus Italica by Canova.jpg|Антонио Канова, Детали за ''Венера Италија'', 1804–1812, Галерија Палатина, Фиренца Податотека:Antonio Canova Teseo defeats the centaur.jpg|''Тезеј се бори против кентаурот'' (1804–1819), Кунстиисториски музеј, Виена Податотека:Antonio canova, danzatrice, ermitage, 01.JPG|''Танчер'', 1811-1812, Државниот музеј Ермитаж Податотека:Canova-Three Graces 0 degree view.jpg|''Трите благодати'', 1814-1817, Ермитаж Податотека:Venus Italica MET DP108444.jpg|''Венера Италијанка'', в.&nbsp;1822–23, Метрополитен музеј на уметноста Податотека:Terpsichore by Antonio Canova.jpg|''Терпсихора Лиран'' (муза на лирската поезија) Податотека:Perseus Canova Pio-Clementino Inv969.jpg|''Персеј триумфален'', Ватикан Податотека:Canova, maddalena penitente, 02.JPG|''Покајната Магдалена'', Палацо Дорија-Турси, [[Џенова]] Податотека:Napoleon-Canova-London JBU01.jpg|''Наполеон како Марс миротворецот'', Апсли Хаус, Лондон Податотека:Paolina Borghese (Canova).jpg|Полин Бонапарт како ''Венера Виктрикс'', сега во Галерија Боргезе Податотека:Florence, Santa Croce, Antonio Canova, tomb of Vittorio Alfieri, 1810.jpg|Монументална гробница на Виторио Алфиери, Санта Кроче, Фиренца, 1810 година Податотека:Tomb Monument of Pius VI Gregorovius.jpg|Споменик на Пиј VI Податотека:Tomb of Pope Clement XIII Gregorovius.jpg|Гробот на Климент XIII Податотека:Tomb of Pope Clement XIV Gregorovius.jpg|Гробот на Климент XIV Податотека:Frith, Francis (1822-1898) - n. 2340 - Tomb of Marie Christine by Canova - Vienna.jpg|Кенотаф на Марија Кристина од Австрија Податотека:Antonio Canova Cenotaph of Archduchess Maria Christina Augustinerkirche (Wien) panoramic sculpture Austria 2014 photo Paolo Villa August FOTO8412 - FOTO8425auto.jpg|Панорама на кенотаф до Марија Кристина од Австрија Податотека:Basilica di Santa Maria dei Frari interno - Monumento di Canova.jpg|Споменик на Канова во базиликата Санта Марија Глориоза деи Фрари, дизајниран од Канова како [[мавзолеј]] за сликарот [[Тицијан]] Податотека:Italy, Antonio Canova Medal by Putinati.jpg|Медал Антонио Канова од Путинати </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.flickr.com/photos/65986072@N00/458745957/ Canova's ''Three Graces'' (second version)] * [https://www.flickr.com/photos/65986072@N00/3963111586/ Canova's ''Perseus and Medusa''] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''] * [https://web.archive.org/web/20050723014633/http://www.scultura-italiana.com/Galleria/Canova%20Antonio/index.html Antonio Canova: Photo Gallery] * [https://web.archive.org/web/20080530115839/http://libweb.princeton.edu/libraries/firestone/rbsc/aids/C0770/ex49.jpg Canova's death mask at Princeton] * [http://www.museocanova.it/menu.php?name=hom&lang=uk Canova museum and plaster cast gallery] * [http://www.alessandroronchi.net/2008/canova-exhibition-at-forli-san-domenico-museum/ Canova 2009 Exhibition in Forlì, Italy] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Канова, Антонио}} [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Неокласични вајари]] [[Категорија:Починати во 1822 година]] [[Категорија:Родени во 1757 година]] [[Категорија:Статии со текст од Енциклопедија Британика 1911]] 6du3n5ov3m7f2l90muh5u2l5tv07tdu Бил Медли 0 1318655 5622370 5345697 2026-08-31T23:56:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622370 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Бил Медли | image = Bill Medley in 2012.JPG | caption = Бил Медли во 2012 | birth_name = Вилијам Томас Медли | other names = | birth_date = {{birth date and age|1940|9|19}} | birth_place = [[Лос Анџелес]], [[Калифорнија]], САД<ref name="sullivan"/> | origin = | instrument = {{hlist|[[human voice|Vocals]]|[[piano]]}} | genre = Blue-eyed soul | occupation = {{hlist|[[Пеење|Пејач]]|[[тестописец]]}} | years_active = 1962–денес | label = [[United Artists Records|United Artists]], [[RCA Records]], [[Reprise Records]] | past_member_of = [[The Righteous Brothers]] | website = | current_members = }} '''Бил Медли''' (англ: ''Bill Medley;'' целосно име: '''Вилијам Томас Медли''' анг: ''William Thomas Medley;'' роден на 19 септември 1940 во Санта Ана, [[Калифорнија]], [[САД]]) е американски [[Пеење|пејач]] и [[текстописец]], најпознат како дел од дуетот [[The Righteous Brothers]]. Познат е по неговиот [[бас-баритон]] глас, применет во неговите песни како на пример во „You've Lost That Lovin' Feelin'“. Медли продуцирал многу песни за дуото, како „Unchained Melody“ и „(You're My) Soul and Inspiration“. Медли бил успешен и како соло пејач, а неговиот дует со [[Џенифер Ворнс]] „(I've Had) The Time of My Life“ се искачил на прво место на топ листите, бил продаден во преку милион примероци и освоил многу награди. == Ран живот == Медли е роден на 19 септември 1940 година во [[Санта Ана (Калифорнија)|Санта Ана, Калифорнија]]. <ref name="sullivan">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QWBPAQAAQBAJ&pg=PA102|title=Encyclopedia of Great Popular Song Recordings, Volume 2|last=Steve Sullivan|date=October 4, 2013|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0810882959|pages=101–103}}</ref> <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA2|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|page=2}}</ref> Завршил средно училиште во Санта Ана во 1958 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://articles.latimes.com/1989-03-09/local/me-1452_1_santa-ana-high|title=Local News in Brief : Santa Ana : Bill Medley to Perform Concert at Alma Mater|date=March 9, 1989|work=Los Angeles Times}}</ref> Бил воспитан како традиционален [[Презвитеријанство|презвитеријанец]], пеел во црковниот хор, <ref name="WGBH">{{Наведена мрежна страница|url=http://openvault.wgbh.org/catalog/ad493a-interview-with-bill-medley-part-1-of-3|title=Interview with Bill Medley [Part 1 of 3]|work=WGBH Open Vault}}{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> а неговите родители имале свинг бенд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parkrecord.com/scene/ci_26025393/righteous-brother-bill-medley-will-share-stories|title=Righteous Brother Bill Medley will share stories with Park City|last=Scott Iwasaki|date=June 24, 2014|work=The Park Record}}</ref> Се заинтересирал за [[Ритам и блуз|R&B музика]] со слушање на радио станици ориентирани кон црната публика.<ref name="WGBH" /> Навел дека во почетните години бил под влијание на [[Литл Ричард]], а подоцна на [[Реј Чарлс]], Боби „Блу“ Бленд и [[Би Би Кинг|ББ Кинг]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theweeklings.com/j-m-blaine/2014/03/31/bill-medley/|title=Monday Rock City: Interview with Bill Medley of the Righteous Brothers|last=Jamie Blaine|date=March 31, 2014|work=The Weeklings|accessdate=2023-03-26|archive-date=2023-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603020541/https://theweeklings.com/j-m-blaine/2014/03/31/bill-medley/|url-status=dead}}</ref> Медли со неговиот пријател Дон Фидучија формирал дуо наречено The Romancers.. Почнал да пишува песни и да снима песни во неговата дневна соба.<ref name="medley4">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA8|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|pages=8–9}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.rgj.com/article/20130809/ENT02/308090005/One-Righteous-Brother-Bill-Medley-set-perform-Hot-August-Nights|title=One Righteous Brother: Bill Medley set to perform at Hot August Nights|work=RGJ.com}}</ref> На 19 години, имал две песни, „Womaling“ и „Chimes of My Heart“, снимени од вокалната група The Diamonds.<ref name="medley4" /> Медли и Фидучија во 1960 година формирале група наречена The Paramours, заедно со Сал Фасуло и Ник Тутуро, а подоцна им се придружиле Мајк Рајдер и Бери Рилера.<ref name="medley12">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA10|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|pages=10–11}}</ref> The Paramours потпишале со подружницата на [[Меркур рекорди|Mercury Records]] [[Smash Records]], и во 1961 година ги објавувале песните „That's the Way We Love“ и „Miss Social Climber“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://whitedoowopcollector.blogspot.co.uk/2008/10/the-paramoursthere-she-goes.html|title=The Paramours_There She Goes|date=20 October 2008}}</ref> == The Righteous Brothers == [[Податотека:TheRighteousBrothersperformingKBF.jpg|мини| The Righteous Brothers на настап во Knott's Berry Farm, Медли е од десно]] Медли, преку Бери Рилера се запознал со [[Боби Хетфилд]].<ref name="medley1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA10|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|pages=10–11}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">Bill Medley (April 24, 2014). [https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA10 ''The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir'']. Da Capo Press. pp.&nbsp;10–11. [[ISBN]]&nbsp;[[Специјални: Извори на книги/978-0306823169|<bdi>978-0306823169</bdi>]].</cite></ref> Во 1962 година тие формирале нова група, но го задржале името The Paramours, а во групата го вклучиле и саксофонистот Џон Вимбер. Тие го издале синглот „There She Goes (She's Walking Away)“ во декември 1962 година преку независната издавачка куќа [[Moonglow Records|Moonglow]]. Сепак, бендот немал успех и набрзо се распаднал, а Хетфилд и Медли од 1963 година почнале да настапуваат како дуо. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QVt7_WQtqeoC&pg=PA64|title=Haunted Las Vegas: Famous Phantoms, Creepy Casinos, and Gambling Ghosts|publisher=Globe Pequot Press|year=2012|isbn=9780762789108|page=64}}</ref> Медли и Хетфилд дуото го прекрстиле во The Righteous Brothers, а нивниот прв [[Сингл (музика)|сингл]] бил „Little Latin Lupe Lu“ напишан од Медли. <ref name="sullivan2">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QWBPAQAAQBAJ&pg=PA102|title=Encyclopedia of Great Popular Song Recordings, Volume 2|last=Steve Sullivan|date=October 4, 2013|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0810882959|pages=101–103}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSteve_Sullivan2013">Steve Sullivan (October 4, 2013). [https://books.google.com/books?id=QWBPAQAAQBAJ&pg=PA102 ''Encyclopedia of Great Popular Song Recordings, Volume 2'']. Scarecrow Press. pp.&nbsp;101–103. [[ISBN]]&nbsp;[[Специјални: Извори на книги/978-0810882959|<bdi>978-0810882959</bdi>]].</cite></ref> Медли, истовремено пробал да се пробие како соло пејач, го објавил синглот „Gotta Tell You How I Feel“, кој не се нашол на топ листите.<ref name="Leszczak">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=3u7iBQAAQBAJ&pg=PA283|title=Encyclopedia of Pop Music Aliases, 1950-2000|last=Bob Leszczak|date=December 11, 2014|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=9781442240087|page=283}}</ref> Во 1964 година, The Righteous Brothers заедно со други групи учествувале во The Cow Palace во Сан Франциско, каде присуствувал и [[Фил Спектор]]. <ref name="sullivan3">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QWBPAQAAQBAJ&pg=PA102|title=Encyclopedia of Great Popular Song Recordings, Volume 2|last=Steve Sullivan|date=October 4, 2013|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0810882959|pages=101–103}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSteve_Sullivan2013">Steve Sullivan (October 4, 2013). [https://books.google.com/books?id=QWBPAQAAQBAJ&pg=PA102 ''Encyclopedia of Great Popular Song Recordings, Volume 2'']. Scarecrow Press. pp.&nbsp;101–103. [[ISBN]]&nbsp;[[Специјални: Извори на книги/978-0810882959|<bdi>978-0810882959</bdi>]].</cite></ref> Спектор бил импресиониран од дуото и договорил да снимаат за неговата издавачка куќа [[Philles Records]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AtGGsfW10d0C&pg=PA171|title=Tearing Down The Wall of Sound: The Rise And Fall of Phil Spector|last=Mick Brown|date=April 7, 2008|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0747572473|page=171}}</ref> Во 1965 година го имаа својот прв хит бр. 1, You've Lost That Lovin' Feelin', продуциран од Спектор. Според [[Broadcast Music, Inc.]], „You've Lost That Lovin' Feelin'“ е најслушана песна во историјата на американското радио.<ref name="bmi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bmi.com/news/entry/232893|title=BMI|date=1999-12-13|publisher=BMI|accessdate=2013-03-27}}</ref> Со Philles Records снимиле и други песни како „Unchained Melody“. Дуото во 1966 година го напуштило Спектор и потпишале со Verve Records, со кои го имале хитот „Sоul and Inspiration“, но го раскинале договорот во 1968 година, а Медли продолжил со соло кариера. Во 1974 година стапил во контакт со Хетфилд за да ја возобноват The Righteous Brothers.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA101|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|pages=101–102}}</ref> Потпишале со Haven Records, ја снимиле „Rock and Roll Heaven“, кој станала хит. Во 1976 година, Медли, по смртта на неговата прва сопруга одлучил да се повлече од музиката одредено време. Повторно се обединил со Хетфилд во 1981 година за специјалната 30-годишнина на ''American Bandstand''.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/rhythmbluesraphi00fran|title=Rhythm and Blues, Rap, and Hip-hop|last=Frank Hoffmann|publisher=Facts on File|year=2006|isbn=9780816069804|page=[https://archive.org/details/rhythmbluesraphi00fran/page/225 225]|url-access=registration}}</ref> Иако Медли во 1980-тите бил насочен претежно кон неговата соло кариера, дуото продолжило да се појавува заедно. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://articles.latimes.com/1985-05-10/entertainment/ca-18381_1_bill-medley|title=Pop Beat : Medley Earns Praise As 'New' Artist - latimes|date=1985-05-10|publisher=Articles.latimes.com|accessdate=2015-10-21}}</ref> По возобновената популарност во 1990-тите поради тоа што „Unchained Melody“ била во саунтракот во филмот ''[[Дух (филм)|Ghost]]'', тие како дуо често патувале на турнеи, сѐ до смртта на Хетфилд во ноември 2003 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.songwritershalloffame.org/artists/C4119|title=The Righteous Brothers|work=Songwriters Hall of Fame|archive-url=https://web.archive.org/web/20151013094020/http://www.songwritershalloffame.org/artists/C4119|archive-date=2015-10-13|accessdate=2015-12-16}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pophistorydig.com/topics/tag/righteous-brothers-history/|title="Lost That Lovin' Feelin'" 1964-1965|work=The Pop History of Dig}}</ref> The Righteous Brothers биле примени во [[Куќата на Славните на Рокенролот|Куќата на славните од рокенролот]] во март 2003 година од страна на [[Били Џоел]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rockhall.com/video/5131/|title=Billy Joel inducts The Righteous Brothers Rock and Roll Hall of Fame inductions 2003|work=Rock & Roll Hall of Fame|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118221951/http://rockhall.com/video/5131/|archive-date=2015-11-18}}</ref> == Соло кариера == Медли имал релативно успешна соло кариера. Во 1968 година, Медли ја снимил „I Can't Make It Alone“, но песната немала успех. <ref name="medley3">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8pX_AgAAQBAJ&pg=PA74|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|page=74}}</ref> Следните песни, „Brown Eyed Woman“ и „Peace, Brother, Peace“ имале подобар успех на Топ 40 поп хитови. Во 1969 година го освоил второто место на фестивалот Festival Internacional da Canção (FIC) во [[Рио де Жанеиро]] со песната „Evie“ од [[Џими Веб]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://festivaisdacancao.blogspot.co.uk/2008/02/bill-medley-evie.html|title=Bill Medley - Evie|year=2008|work=Festivais da Canção}}</ref> Медли на Греми наградите во 1969 година ја извел „Hey Jude“ , а потоа потпишал со [[A&M Records]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=I_lNAgAAQBAJ&pg=PT50|title=The Time of My Life: A Righteous Brother's Memoir|last=Bill Medley|date=April 24, 2014|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0306823169|pages=81–83}}</ref> Една негова песна, „Freedom and Fear“ била номинирана за Греми во 1972 година.<ref name="colombier">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.awardsandshows.com/features/grammy-awards-1972-221.html|title=Grammy Awards 1972|work=Awards & Shows}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/album/wings-mw0000193333|title=Michel Colombier - Wings|last=Richard S. Ginell|work=AllMusic}}</ref> Во 1987 година, неговиот дует со [[Џенифер Ворнс]], „(I've Had) The Time of My Life“, бил вклучен во [[Звучен запис|саундтракот]] на ''Dirty Dancing'', а песната се искачила на прво место на [[Билборд Хот 100|''Billboard'' Hot 100]]. За песната Медли и Ворнс во 1988 година освоиле [[Награди Греми|Греми награда]] за [[најдобра поп изведба на дуо или група со вокал]] и [[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]] за [[Оскар за најдобра песна|најдобра оригинална песна]] за композиторите. <ref name="hoffmann">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=wNfx07-AJwcC&pg=PA225|title=Rhythm and Blues, Rap, and Hip-hop|last=Frank Hoffmann|publisher=Facts on File|year=2005|isbn=9780816069804|pages=225–226}}</ref> Негови други позначајни песни се „Most of All You“ од филмот ''Major League''; „Friday Night's a Great Night for Football“ од филмот ''„Последниот извидник“''; и тематската песна за ситкомот ''Зголемена болка''. Медли направил видео запис за песна искористена во филмот ''[[Рамбо III]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.giorgiomoroder.com/music/rambo-3/|title=RAMBO III - Giorgio Moroder}}</ref> == Дискографија == === Албуми === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| Година ! rowspan="2"| Албум ! colspan="2"| Место на листата ! rowspan="2"| Издавач |- ! style="width:50px;"| <small>Billboard 200 (САД)</small><br><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/billboard-200 |title=Bill Medley Chart History: Billboard 200 |work=Billboard |access-date=2020-05-22 |archive-date=2018-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231064626/https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/billboard-200 |deadlink=no }}</ref> ! style="width:50px;"| <small>Top Country Albums (САД)</small><br><ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/country-albums|title=Bill Medley Chart History: Top Country Albums|work=Billboard|access-date=2020-05-22|archive-date=2018-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20181231053136/https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/country-albums|deadlink=no}}</ref> |- | 1968 | style="text-align:left;| ''Bill Medley 100 %'' | 188 | — | rowspan="2"| MGM |- | 1969 | style="text-align:left;"|''Soft and Soulful'' | 152 | — |- | 1970 | style="text-align:left;"|''Gone'' | — | — | rowspan="4"| A&M |- | 1970 | style="text-align:left;"|''Someone Is Standing Outside'' | — | — |- | 1971 | style="text-align:left;"|''A Song for You'' | — | — |- | 1973 | style="text-align:left;"|''Smile'' | — | — |- | 1978 | style="text-align:left;"|''Lay a Little Lovin' on Me'' | — | — | United Artists |- | 1980 | style="text-align:left;"|''Sweet Thunder'' | — | — | |- | 1982 | style="text-align:left;"|''Right Here and Now'' | — | — | Planet |- | 1984 | style="text-align:left;"|''I Still Do'' | — | style="text-align:center;"| 58 | rowspan="2"| RCA |- | 1985 | style="text-align:left;"|''Still Hung Up on You'' | — | — |- | 1988 | style="text-align:left;"|''The Best of Bill Medley'' | — | — | MCA/Curb |- | 1993 | style="text-align:left;"|''Going Home'' | — | — | Essential |- | 2007 | style="text-align:left;"|''Damn Near Righteous'' | — | — | |- | colspan="6" style="font-size:8pt"| Цртичката — означува дека албумот не се пласирал на листата |} === Синглови === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| Година ! rowspan="2"| Песна ! colspan="7"| Највисока позиција на листата ! rowspan="2"| Албум |- style="font-size:smaller;" ! style="width:38px;"| [[Hot Country Songs|US Country]]<br><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/country-songs |title=Bill Medley Chart History: Hot Country Songs |work=Billboard |access-date=2020-05-22 |archive-date=2018-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231072726/https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/country-songs |deadlink=no }}</ref><ref name="whitburn">{{книга|заглавие=Hot Country Songs 1944 to 2008|издательство=Record Research, Inc|год=2008|страницы=274|isbn=0-89820-177-2|ref=Whitburn|автор=Whitburn, Joel|язык=en}}</ref> ! style="width:38px;"| [[Billboard Hot 100|US]]<br><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/hot-100 |title=Bill Medley Chart History: Hot 100 |work=Billboard |access-date=2020-05-22 |archive-date=2018-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231063103/https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/hot-100 |deadlink=no }}</ref><ref name="whitburn2010">{{книга|заглавие=Top Pop Singles 1955–2010|издательство=Record Research, Inc|страницы=594|год=2011|isbn=0-89820-188-8|ref=Whitburn|автор=Whitburn, Joel|язык=en}}</ref> ! style="width:38px;"| [[Adult Contemporary (chart)|US<br> AC]]<br><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/adult-contemporary |title=Bill Medley Chart History: Adult Contemporary |work=Billboard |access-date=2020-05-22 |archive-date=2020-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922115813/https://www.billboard.com/music/bill-medley/chart-history/adult-contemporary |deadlink=no }}</ref> ! style="width:38px;"| [[RPM (magazine)|CAN Country]]<br><ref>{{cite web |url=http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-110.01-e.php?PHPSESSID=mfstfhcbgmru3ti1dqs7m84283&q1=bill+medley&q2=Country+Singles&interval=25 |title=Country 50 Singles |work=RPM Magazine |access-date=2016-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315183024/http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-110.01-e.php?PHPSESSID=mfstfhcbgmru3ti1dqs7m84283&q1=bill+medley&q2=Country+Singles&interval=25 |archive-date=2016-03-15 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bac-lac.gc.ca/eng/discover/films-videos-sound-recordings/rpm/Pages/item.aspx?IdNumber=472& |title=Country Singles - Volume 42, No. 5 |date=1985-04-13 |work=RPM Magazine |access-date=2020-05-22 |archive-date=2021-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908033727/https://www.bac-lac.gc.ca/eng/discover/films-videos-sound-recordings/rpm/Pages/item.aspx?IdNumber=472& |deadlink=no }}</ref> ! style="width:38px;"| [[Canadian Singles Chart|CAN]]<br><ref>{{cite web |url=http://www.collectionscanada.gc.ca/obj/028020/f2/nlc008388.0912.pdf |title=RPM100 Singles: December 12, 1987 |work=RPM Magazine |access-date=2020-05-22 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312065422/http://www.collectionscanada.gc.ca/obj/028020/f2/nlc008388.0912.pdf |deadlink=no }}</ref> ! style="width:38px;"| [[RPM (magazine)|CAN AC]]<br><ref>{{cite web |url=http://www.bac-lac.gc.ca/eng/discover/films-videos-sound-recordings/rpm/Pages/item.aspx?IdNumber=10129& |title=Adult Contemporary |work=RPM Magazine }}</ref> ! style="width:38px;"| [[UK Singles Chart|UK]]<br><ref>{{cite web |url=http://www.officialcharts.com/artist/25057/bill-medley/ |title=Bill Medley: Singles |work=The Official UK Charts Company |access-date=2020-05-22 |archive-date=2020-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025132138/https://www.officialcharts.com/artist/25057/bill-medley/ |deadlink=no }}</ref> |- | rowspan="3"| 1968 | style="text-align:left;"| «I Can’t Make It Alone» | — | 95 | — | — | 63 | — | — | style="text-align:left;" rowspan="2"| ''Bill Medley 100 %'' |- | style="text-align:left;"| «Brown Eyed Woman» | — | 43 | — | — | 36 | — | — |- | style="text-align:left;"| «Peace Brother Peace» | — | 48 | — | — | 46 | — | — | style="text-align:left;"| ''Soft and Soulful'' |- | 1969 | style="text-align:left;"| «This Is a Love Song» | — | 112 | — | — | — | — | — | style="text-align:left;"| сингл без албум |- | 1979 | style="text-align:left;"| «Statue of a Fool» | 91 | — | — | — | — | — | — | style="text-align:left;"| ''Lay a Little Lovin' on Me'' |- | 1981 | style="text-align:left;"| «Don’t Know Much» | — | 88 | 29 | — | — | — | — | style="text-align:left;"| ''Sweet Thunder'' |- | 1982 | style="text-align:left;"| «Right Here and Now» | — | 58 | 31 | — | — | — | — | style="text-align:left;"| ''Right Here and Now'' |- | rowspan="3"| 1984 | style="text-align:left;"| «Til Your Memory’s Gone» | 28 | — | — | 20 | — | — | — | style="text-align:left;" rowspan="3"| ''I Still Do'' |- | style="text-align:left;"| «I Still Do» | 17 | — | 25 | 22 | — | — | — |- | style="text-align:left;"| «I’ve Always Got the Heart to Sing the Blues» | 26 | — | — | 41 | — | — | — |- | rowspan="2"| 1985 | style="text-align:left;"| «Is There Anything I Can Do» | 47 | — | — | 46 | — | — | — | style="text-align:left;" rowspan="2"| ''Still Hung Up on You'' |- | style="text-align:left;"| «Women in Love» | 55 | — | — | — | — | — | — |- | 1986 | style="text-align:left;"| «Loving on Borrowed Time» <small>(со [[Гледис Најт]])</small> | — | — | 16 | — | — | — | — | style="text-align:left;"| саундтрак за филмот «[[Кобра (филм, 1986)|Кобра]]» |- | 1987 | style="text-align:left;"| «[[(I've Had) The Time of My Life]]» <small>(дует со [[Џенифер Ворнс]])</small> | — | 1 | 1 | — | 1 | 3 | 6 |rowspan=2 style="text-align:left;"| ''The Best of Bill Medley'' |- | 1988 | style="text-align:left;"| «He Ain’t Heavy, He’s My Brother» | — | — | 49 | — | — | — | 25 |- | colspan="10" style="font-size:8pt"| Цртичката — означува дека албумот не се пласирал на листата |} == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [http://openvault.wgbh.org/catalog/V_7C74F2713B8544629B3F96B54AA32633 Интервју со Бил Медли за серијата на WGBH „Rock and Roll: In The Groove“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200524214442/http://openvault.wgbh.org/catalog/V_7C74F2713B8544629B3F96B54AA32633 |date=2020-05-24 }} * [http://www.righteousbrothersdiscography.com Дискографија на Righteous Brothers, содржи дискографии на Бил Медли] * [https://web.archive.org/web/20051105012404/http://www.righteousbrothers.com/bill.htm Биографија на Бил Медли на веб-страницата на The Righteous Brothers] * [https://web.archive.org/web/20061105105251/http://www.ocpavilion.com/ Бил Медли служи во Одборот на директори на OC Pavilion] * [http://www.elvis.com.au/presley/interview_bill_medley.shtml Интервју со Бил Медли] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110301071806/http://www.elvis.com.au/presley/interview_bill_medley.shtml |date=2011-03-01 }} * [http://www.dickclarksabbranson.com Американскиот бенд на Дик Кларк - Почетна страница на Бренсон] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Медли, Бил}} [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Родени во 1940 година]] [[Категорија:Луѓе од Санта Ана]] [[Категорија:Пејачи од Лос Анџелес]] [[Категорија:Американски пејачи од 21 век]] [[Категорија:Американски пејачи од 20 век]] [[Категорија:Американски соул пејачи]] [[Категорија:Американски кантавтори]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски кантри кантавтори]] [[Категорија:Бас баритони]] myiacirmrx367tk6e4zok8zh9mq9ued Блокада на патот со тревни стеснување 0 1322568 5622273 5612460 2026-08-31T16:23:36Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5622273 wikitext text/x-wiki [[Податотека:BC forestry (6998035791).jpg|мини|Пример за чисто сечење во Канада]] Блокада на патот со тревни стеснување Датум 2 декември 2002 година - денес Локација Провинцискиот автопат Онтарио 671, во близина на Слант Лејк, Првата нација Асубпеесхосеевагонг Тип Блокада на патишта Организирано од Asubpeeschoseewagong Првата нација {{Нема координати|Canada}}   '''Блокадата на патот Grassy Narrows''' е тековна блокада на патиштата во Канада што започна во 2002 година за да се спречи расчистување на дрва на територијата на Првата нација на Asubpeeschoseewagong . == Историја == Блокадата на патот Grassy Narrows започна на 2 декември 2002 година и ги спречува камионите за сеча да влезат на територијата на Првата нација на Asubpeeschoseewagong (исто така позната како Grassy Narrows First Nation).<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cbc.ca/news/canada/thunder-bay/grassy-narrows-blockade-20-anniversary-1.6699763|title=Grassy Narrows marks 20 years of the blockade protecting its land from logging|last=Turner|first=Logan|date=2023|work=CBC}}</ref><ref name=":15">{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/canada/thunder-bay/grassy-narrows-12-year-blockade-against-clear-cutting-wins-award-1.3085692|title=Resistance recognized: Grassy Narrows' blockade wins award|work=CBC News|access-date=2017-11-26|language=en}}</ref> Grassy Narrows се наоѓа во северозападниот дел на Онтарио во близина на градот Кенора .<ref name=":32">{{Наведено списание|last=Willow|first=Anna J.|date=Summer 2016|title=Indigenous ExtrACTIVISM in Boreal Canada: Colonial Legacies, Contemporary Struggles and Sovereign Futures|journal=Humanities|volume=5|issue=3|pages=7–8|doi=10.3390/h5030055|doi-access=free}}</ref> Блокадата е на провинцискиот автопат 671 во Онтарио во близина на Слент Лејк.<ref name=":32" /> [[Податотека:BC_forestry_(6998035791).jpg|мини|Пример за расчистување во Канада]] Од 1990-тите, сечата во близина на заедницата беше забрзана што ги натера членовите на заедницата да дејствуваат.<ref name="Willow2011">{{Наведено списание|last=Willow|first=Anne J.|date=2011|title=Conceiving Kakipitatapitmok: The Political Landscape of Anishinaabe Anticlearcutting Activism|url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_2011-06_113_2/page/n76|journal=American Anthropologist|volume=113|issue=2|pages=265–269|doi=10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x}}</ref> Работејќи со не-домородните екологисти и застапници за човекови права, тие започнаа медиумски кампањи за да го привлечат вниманието на нивниот протест.<ref name=":32">{{Наведено списание|last=Willow|first=Anna J.|date=Summer 2016|title=Indigenous ExtrACTIVISM in Boreal Canada: Colonial Legacies, Contemporary Struggles and Sovereign Futures|journal=Humanities|volume=5|issue=3|pages=7–8|doi=10.3390/h5030055|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWillow2016">Willow, Anna J. (Summer 2016). [[doi:10.3390/h5030055|"Indigenous ExtrACTIVISM in Boreal Canada: Colonial Legacies, Contemporary Struggles and Sovereign Futures"]]. ''Humanities''. '''5''' (3): 7–8. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3390/h5030055|10.3390/h5030055]]</span>.</cite></ref> Многу луѓе мислат дека расчистувањето е јасно кршење на правата од договорите и суверенитетот на нацијата Анишинаабе .{{Се бара извор|date=January 2023}} Шефот и советот на Граси Тероу сакаа да ги запрат напорите за сеча со работа во рамките на федералниот систем и да го користат индискиот акт . Во 2008 година, владата на Онтарио почна да преговара за решавање на конфликтот, со што беше прекината лиценцата за компаниите за сеча на дрва.<ref name="Willow2011">{{Наведено списание|last=Willow|first=Anne J.|date=2011|title=Conceiving Kakipitatapitmok: The Political Landscape of Anishinaabe Anticlearcutting Activism|url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_2011-06_113_2/page/265|journal=American Anthropologist|volume=113|issue=2|pages=265–269|doi=10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWillow2011">Willow, Anne J. (2011). "Conceiving Kakipitatapitmok: The Political Landscape of Anishinaabe Anticlearcutting Activism". ''American Anthropologist''. '''113''' (2): 265–269. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x|10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x]].</cite></ref> Во 2014 година, покраинската влада изјави дека ќе ги надгледува компаниите за сеча за да се уверат дека се придржуваат до новите предложени правила. Сепак, многумина во заедницата остануваат скептични.<ref name=":15">{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/canada/thunder-bay/grassy-narrows-12-year-blockade-against-clear-cutting-wins-award-1.3085692|title=Resistance recognized: Grassy Narrows' blockade wins award|work=CBC News|access-date=2017-11-26|language=en}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.cbc.ca/news/canada/thunder-bay/grassy-narrows-12-year-blockade-against-clear-cutting-wins-award-1.3085692 "Resistance recognized: Grassy Narrows' blockade wins award"]. ''CBC News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2017-11-26</span></span>.</cite></ref> == Заднина == Во 1873 година, народот Анишинабе учествуваше и преговараше во Договорот 3 со Владата на Канада . Условите на овој договор се крајно оспорени од народот Анишинабе и од Владата на Канада бидејќи и двете групи не се согласуваат околу неговото толкување и претпоставки.<ref name="Willow2011">{{Наведено списание|last=Willow|first=Anne J.|date=2011|title=Conceiving Kakipitatapitmok: The Political Landscape of Anishinaabe Anticlearcutting Activism|url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_2011-06_113_2/page/265|journal=American Anthropologist|volume=113|issue=2|pages=265–269|doi=10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWillow2011">Willow, Anne J. (2011). "Conceiving Kakipitatapitmok: The Political Landscape of Anishinaabe Anticlearcutting Activism". ''American Anthropologist''. '''113''' (2): 265–269. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x|10.1111/j.1548-1433.2011.01329.x]].</cite></ref> Владата на Канада во тоа време сакаше да се прошири подалеку на Запад за повеќе земјоделски населби. Овој договор се сметаше за начин да се обезбеди и да се создаде пат низ северозападниот дел на Онтарио и понатамошното градење на канадската нација.<ref name="Willow2011" /> Водачите на Анишинабе го гледаа договорот како договор за мир и пријателство. Народот Анишинабе сакаше да ја сподели земјата за да го обезбеди нејзиниот опстанок, но не и да ја предадат според усните истории и неофицијалните верзии на Договорот 3.<ref name="Willow2011" /> Владата на Канада го оспорува ова, наведувајќи дека правото на Анишинабе на земјиште било предадено откако ќе се потпише договорот.<ref name="Willow2011" /> == Поврзано == * Контаминација со жива во Grassy Narrows == Дополнителна литература == * Вилоу, Ана Ј. ''Силни срца, родни земји: културниот и политичкиот пејзаж на анти-расчистувачкиот активизам Анишинаабе'' . SUNY Press, 2012 година. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.thestar.com/news/canada/2022/12/02/grassy-narrows-just-secured-a-major-landmark-20-years-after-its-logging-blockade-began.html Вести на Star, декември 2022 година] * Рик Валас, [[doi:10.7202/044162ar|Граси ја стеснува блокадата: преработка на односите меѓу Анишнабе и не-домородните активисти во]] ''Меѓународниот весник за канадски студии'' Грасрутс * Луби, Бретања. [https://lh.journals.yorku.ca/index.php/lh/article/download/39220/35560 Рецензија на книгата] на Ана Џ. Вилоу, ''Strong Hearts, Native Lands'' in ''Left History: Interdisciplinary Journal of Historical Inquiry and Debate'' 17.1 (2013). * [https://mirror.anarhija.net/theanarchistlibrary.org/mirror/n/nb/nora-butler-burke-building-a-canadian-decolonization-movement-fighting-the-occupation-at-home.lt.pdf Бурк, Нора Батлер.] [https://mirror.anarhija.net/theanarchistlibrary.org/mirror/n/nb/nora-butler-burke-building-a-canadian-decolonization-movement-fighting-the-occupation-at-home.lt.pdf „Изградба на „канадско“ движење за деколонизација: Борба против окупацијата „дома“.] [https://mirror.anarhija.net/theanarchistlibrary.org/mirror/n/nb/nora-butler-burke-building-a-canadian-decolonization-movement-fighting-the-occupation-at-home.lt.pdf .] [https://mirror.anarhija.net/theanarchistlibrary.org/mirror/n/nb/nora-butler-burke-building-a-canadian-decolonization-movement-fighting-the-occupation-at-home.lt.pdf ''Анархистичка библиотека онлајн'' (2004).] 60uv660xdw0rzuqa40f9kfh0g2s7ot4 Баталјон „Боро Вукмировиќ“ 0 1324662 5622331 5251987 2026-08-31T19:51:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622331 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit|unit_name=Баталјон „Борис Вукмировиќ“|branch=|caption=Баталјон „Борис Вукмировиќ“|nickname=Втор Косовско-Метохиски Баталјон „Борис Вукмировиќ“|motto=|colors=|march=|ceremonial_chief=|type=|image=|country=|dates=[[20 септември]] [[1943]] [[Дајти]], [[Албанија]] - [[11 ноември]] [[1943]] [[Сливово]], [[Охридско]], [[Македонија]]|allegiance=|command_structure=|size=|specialization=|current_commander=|garrison=|garrison_label=|battles=[[НОБ]]<br>}}'''Баталјон „Борис Вукмировиќ“''' ― воена единица, составена од политички затвореници од Тиранскиот затвор. Формиран ([[20 септември]] [[1943]] година) во реонот на планината [[Дајта]] во [[Албанија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=д-р Стојан Киселиновски и др.|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=63}}</ref> Бил формиран од 140 припадници на [[НОД]] од [[Косово и Метохија]] и од [[Македонија]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/%d0%b2%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8-%d0%ba%d0%be%d1%81%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%be-%d0%bc%d0%b5%d1%82%d0%be%d1%85%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%b1%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%bb%d1%98%d0%be%d0%bd-%d0%b1/|title=ВТОРИ КОСОВСКО-МЕТОХИСКИ БАТАЛЈОН „БОРИС ВУКМИРОВИЌ|date=2018-10-23|work=Македонска Енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По капитулацијата на [[Италија]], по групи било организирано бегство од затворот. Партиската организација на [[Тирана]] и албанските партизани ги прифаќале овие групи во реонот на планината [[Дајта]]. Кон политичките затавореници се приклучила и група логораши од логорот ''[[Порто Романо]]''. На планината [[Дајта]], заатворениците биле вооружувани и увежбувани во ракување со оружјето.<ref name=":0" /> По десетдневни воени вежби, се упатиле кон [[Дебар]] (почеток на октомври). Во [[Дебрца|Дебарца]] им се приклучиле и околу 40 борци на шарпланинскиот НОПО. Учествувал во ослободувањето на [[Кичево]] (1 ноември [[1943]] година) и во борбите со германско-балистичките сили на планината [[Буковиќ (планина)|Буковиќ]], [[Кичевско]] (од 1 до 6 ноември [[1943]] година).<ref name=":1" /> При формирањето на Првата македонска народноослободителна ударна бригада ([[11 ноември]] [[1943]] година - во [[Сливово]], [[Охридско]]), овој баталјон влегол во нејзиниот состав.<ref name=":0" /> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://debrca.gov.mk/archives/2888 Во Дебрца одбележани 76 години од формирањето на Првата Македонско – косовска ослободителна ударна пролетерска бригада] * [https://apla.mk/vilaet/item/295-na-deneshen-den-11-noemvri-vo-1943-e-formirana-prvata-makedonsko-kosovska-narodnoosloboditelna-udarna-brigada На денешен ден -11 ноември во 1943 е формирана ПРВАТА МАКЕДОНСКО-КОСОВСКА НАРОДНООСЛОБОДИТЕЛНА УДАРНА БРИГАДА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250226131133/https://apla.mk/vilaet/item/295-na-deneshen-den-11-noemvri-vo-1943-e-formirana-prvata-makedonsko-kosovska-narodnoosloboditelna-udarna-brigada |date=2025-02-26 }} * [https://mms.mk/103757/%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D1%9C%D0%B0%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%84%D0%BE/ Дебарца се сеќава на годишнината од формирањето на Првата Македонско-косовска ударна бригада] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407130032/https://mms.mk/103757/%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D1%9C%D0%B0%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%84%D0%BE/ |date=2022-04-07 }} * [http://www.ohridnet.com/vesti/ohrid/20200-sojuzot-na-borci-kje-go-odbelezhi-11ti-noemvri-vo-slivovo Сојузот на борци ќе го одбележи 11-ти Ноември во Сливово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210919222115/http://www.ohridnet.com/vesti/ohrid/20200-sojuzot-na-borci-kje-go-odbelezhi-11ti-noemvri-vo-slivovo |date=2021-09-19 }} [[Категорија:Баталјони на НОВМ]] ff3hghikno3nqfu5jhg9u8yte98fxbe Баталјон „Рамиз Садику“ 0 1324673 5622332 5314162 2026-08-31T19:51:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622332 wikitext text/x-wiki '''Баталјон „Рамиз Садику“''' ― воена единица, формирана од политичките затвореници и логораши од [[Република Косово|Косово]], припадници на народноослободтелното движење, во ''логорот „Герман“'', кај [[Бурел]]а во [[Албанија]], во текот на 1942-1943 година.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=д-р Стојан Киселиновски и др.|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=64}}</ref> По капитулацијата на [[Италија]], со помош на албанските партизани, околу 150 политички затвореници и логораши, претходно организирани во баталјонски состав, со целокупното раководство го напуштиле логорот и тргнале на пат за [[Дебар]], кој пред тоа бил ослободен. Во почетокот на октомври, во селото [[Извор (Кичевско)|Извор]], [[Кичевско]] бил прогласен за Прв косовски баталјон. За кратко време, на македонска територија Баталјонот успеал наполно да се наоружа и веднаш почнал со борбени акции.<ref name=":0" /> На [[11 ноември (настани)|11 ноември]] [[1943]] година, во село [[Сливово]], [[Охридско]], влегол како еден од баталјоните во составот на Првата македонска народноослбодителна ударна бригада.<ref name=":0" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://apla.mk/vilaet/item/295-na-deneshen-den-11-noemvri-vo-1943-e-formirana-prvata-makedonsko-kosovska-narodnoosloboditelna-udarna-brigada|title=На денешен ден -11 ноември во 1943 е формирана ПРВАТА МАКЕДОНСКО-КОСОВСКА НАРОДНООСЛОБОДИТЕЛНА УДАРНА БРИГАДА - АПЛА.мк - Без пардон за Битола|last=Литовски|first=Д-р Александар|work=apla.mk|language=mk-mk|accessdate=|archive-date=2025-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250226131133/https://apla.mk/vilaet/item/295-na-deneshen-den-11-noemvri-vo-1943-e-formirana-prvata-makedonsko-kosovska-narodnoosloboditelna-udarna-brigada|url-status=dead}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/Nacionalna.galerija.na.Makedonija/posts/3482368071839936/ Првослав Пиво Караматијевиќ - Од борба (напад)]- 1948, туш, 44х60 см Цртежот е дел од Колекцијата на Националната галерија. * [https://mms.mk/103757/%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D1%9C%D0%B0%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%84%D0%BE/ Дебарца се сеќава на годишнината од формирањето на Првата Македонско-косовска ударна бригада] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407130032/https://mms.mk/103757/%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D1%9C%D0%B0%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%84%D0%BE/ |date=2022-04-07 }} * [https://kanal5.com.mk/odbelezhuvanje-na-71-godishninata-od-prvata-makedonsko-kosovska-udarna-brigada/a219007 Одбележување на 71-годишнината од Првата Македонско-косовска ударна бригада] * [https://a1on.mk/macedonia/odbelezhuvanje-na-71-godishninata-od-formiranjeto-na-prvata-makedonsko-kosovska-udarna-brigada/ Одбележување на 71-годишнината од Првата Македонско-косовска ударна бригада] * [https://inpress.mk/?p=94078 Свечености по повод годишнината од формирањето на Првата Македонско-косовска ударна бригада и патронатот на ОУ „Дебрца”] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230708190513/https://inpress.mk/?p=94078 |date=2023-07-08 }} [[Категорија:Баталјони на НОВМ]] rb4sihk5td7ivldotfpvn9ptzinfkvz Јован Попоски-Јове 0 1329056 5622392 5619682 2026-09-01T06:31:16Z ~2026-47694-22 136392 /* Алпинизам */ 5622392 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Малку извори}}{{Инфокутија за личност | име = Јован Попоски | портрет = Јован Попоски.jpg | роден-дата = | роден-место = [[Прилеп]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[20 јануари]] [[1949]]}} '''Јован Попоски''' ([[20 јануари]] [[1949|1949]], во {{роден во|Прилеп}}) — македонски [[алпинист]], [[планинар]] и машински инженер, познат како водач на Македонските алпинистички експедиции. Живее во [[Скопје]]. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште од 1960 година. Учествувал во изградба на планинарски домови, трасирање и маркирање на планинарски патеки, поминл курсеви за водач во планина и подоцна учествувал и како инструктор на истите.Еден е од реализаотирите на големиот сојузен слет на Водно во 1965 година, каде учествувале над 1200 планинари пионери од целата Југославија. Активно учествува во промотивното поставвање на планинарските трансферзали: Скопје-Охрид, Скопје-Крушево, Скопје-Прилеп и познатата зимска трансферзала Љуботен - Титов Врв. Член е на Планинарската Спасителна служба на Македонија уште од самото нејзино формирање и е носител на спасителна значка со реден број 15. Како спасител учествувал во многу планинарски спасувачки акции, како и повеќе акции заедно со специјалните единици на Армијата и Полицијата. Во Повеќе наврати бил член на претседателството на Планинарскиот сојуз на Македонија (ПСМ). == Алпинизам == Со алпинизам започнал дасе занимава во 1964 година, а инструктор му бил еден од основоположниците на македонскиот алпинизам, [[Јован Ангелов - Циго]], кога со него ја искачуваат „Отмаровата насока“ на Матка (посветена на [[Отмар Худомаљ]]).<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> Истата година, на само 15 години е претставник на сојузниот алпинистички табор на северната стена на Триглав, заедно со Јован Ангелов - Циго и Владимир Андреевски - Пајо, со кои ги искачува насоките: „Долга Немшка“, „Скалашка“, „Цимерјанка“, „Баварска“, „Скалашка-Горењска“. Во рамките на таборот заедно со Владимир Андреевски спасуваат алпинисти од Чехословачка и добиваат пофалби од водачот на таборот, [[Јожа Чоп]]. Во 1975 година заедно со Здравко Стојков - Чаве и Петар Митров - Пепи се искачуваат на врвот Матерхорн, и со тоа се прва македонска наврска која се има искачено на овој врв. На 7. VII 1976 година Јован Попоски и Иво Ивчевски прават искачување на насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, Јулиски Алпи, Словенија. Учествува а во повеќето случаи бил и водач на повеќе алпинистички табори во Македонија, Југославија и низ светот. Бил организатор, инструктор и водач на десетици алпинистички курсеви, школи и обуки. Исто така бил и началник на комисијата за алпинизам при ПСМ во повеќе наврати, на подoлг период. [[Податотека:Pred Stara Zleznicka vo Skopje, trgnuvawe na pat za Materhorn, 1975 god..jpg|алт=|мини|Стара Железничка Станица во Скопје, 1975 година, пред тргнување на пат за искачување на Матерхорн. Од лево кон десно: Петар Митров - Пепи, Иван Жежовски - Жежо, Драги Ангелов, Јован Попоски - Јове, Здравко Стојков - Чаве.]] [[Податотека:Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година..jpg|алт=Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.|мини|Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.]] Во 1980 година Јован Попоски раководел со Првата Македонска алпинистичка експедиција, при кој се искачиле на врвот Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил и [[Јован Ангелов - Циго|Јован Ангелов]]. Во 1981 година е учесник од Македонија на Осмата Југословенската Алпинистичка Експедиција на Јужната стена на Лотце (8150 м.н.в..) под водство на Алеш Кунавер каде биле 28 алпинисти Филип Бенце, Јанез Бенкович, Борут Бергант, Стипе Божиќ, Славко Франтар, Виктор Грошељ, Франчек Кнез, Иван Котник, Рајко Ковач, Марјан Крегар, Maрjaн Maнфрeдa, Петер Маркич, Вања Матијевец, Жељко Перко, Павел Подгорник, Петер Подгорник, Јован Попоски, Андреј Штремфељ, Марко Штремфељ, Миро Шуштерич, Изток Томазин, Јернеј Заплотник, Матија Хорват (лекар), Јанез Мајдич (радиоврски), Иван Скумавц (готвач), Петар Антонијевиќ (новинар), Мирослав Станковиќ (снимател). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-11-1981/|title=Alpinistične novice 11/1981 - GORE LJUDJE|date=1981-03-09|language=sl-SI|accessdate=2025-11-21}}</ref>Јован Попоски бил и началник на комисијата за експедиции при ПСМ, и бил иницијатор и еден од предлагачите на програмата за Македонските алпинистички – хималајски експедиции (МАХЕ), со кои во циклус од 1981 до 1989 година крајната цел е да се искачи Монт Еверест (8848 м.н.в..). Бил и заменик претседател на Комитетот за македонски алпинистички хималајски експедиции, одговорен за алпинистичкиот дел од активностите на Комитетот, како и водач на подготовките, инструктор-тренер и селектор на алпинистичките тимови за сите четири МАХЕ. Во рамките на МАХЕ бил водач и качувач на сите четири експедиции од циклусот МАХЕ (1982-1989): Уаскаран (6878 м.н.в..) во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди '82“]] на Андите во 1982 година, Пик-Комунизам (7495 м.н.в..) на Памир во 1984 година, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]], Манаслу (8163 м.н.в..) [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]] на Хималаите во 1986 год и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|МАХЕ „Мoнт Еверест '89“]] во 1989 година.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 2 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=EMF7DdgQBZg|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> Како претставник на Македонија на светската конференција на алпинистите, наречена „Everest day”, што се одржала во мај 1997 год во Катманду, Непал, даде значаен придонес во работата на истата, па од 1996 до 1998 се обидуваше да организира Македонско-непалска експедиција со цел да се најде телото на Димитар Илиевски – „Мурато“, но Непал не даде дозвола за оваа експедиција. Во 2005 година во близина на Монт Еверест организира изградба на споменик во чест и спомен на македонскиот алпинистички великан, алпинистот [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски – Мурато]]. == Признанија == Јован Попоски има добиено повеќе признанија од Планинрските сојузи на Македонија и Југославија за достигнувања во алпинизмот, а прогласуван е за спортист на Скопје (поединечно) и спортист на Македонија (екипно) за резултати во алпинизмот. Исто така, носител на државна награда „11 Ноември“ за резултати во спортот (во алпинизмот). == Друго == Во младоста малку тренирал атлетика, пливање и фудбал, а рекреативно се има бавено и со скијање, параглајдерство, планински велосипедизам. Негово хоби е фотографијата и печуркарството. punhyuexndgmwxqvbxlbh6x4d24jnpv Јован Ангелов-Циго 0 1329057 5622391 5611214 2026-09-01T06:26:12Z ~2026-47694-22 136392 /* Животопис */ 5622391 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов-Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренрсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref>Со ова звање сездобил со полагање на испит во тогашна С.Р. Словенија. Како дел од испитот, изготвил елаборат за Македонска алпинистичка експедиција. Со тоа се удрени темелите на македонските алпинистички експедиции. Во 1964 година, Јован Ангелов го поведува на качување на Матка [[Јован Попоски-Јове|Јован Попоски]], тогаш почетник, прават искачување на „[[Отмар Худомаљ|Отмаровата насока]]“ на Отмарова карпа на Матка. Потоа, истата година, Јован Ангелов и Јован Попоски тргнуваат на голем сојузен собир на алпинисти на Триглав, а заедно со нив он Македонија на овој собир присуствувале и Слободан Ѓорѓевиќ - Козич и Владимир Андревски - Пајо. Покрај повеќето искачени алпинистички насоки на северната Триглавска Стна , на [[6 август]] [[1964]] година, Јован Ангеов - Циго заедно Станислав Гилиќ - Станко (1932–2017) од Риека (според други информации со Силвијe Вершa од [[Риека]]) ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија.]] [[Податотека:Stanko, Cigo i Jove.jpg|алт=Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.|мини|Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.]] Во 1968 година, како претставник од Македонија присуствува на меѓународен алпинистички собир на планината Рила во Бугарија, каде, покрај другите искачувања, качува заедно со познатиот француски алпинист Рене Демезон. Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил Јован Попоски. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] f0vksjsf995ga3bhj81mnwdw0lqgx5l 5622395 5622391 2026-09-01T06:48:13Z Nikola Andonoski 58092 /* Животопис */ 5622395 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов-Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренрсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref>Со ова звање сездобил со полагање на испит во тогашна С.Р. Словенија. Како дел од испитот, изготвил елаборат за Македонска алпинистичка експедиција. Со тоа се удрени темелите на македонските алпинистички експедиции. Во 1964 година, Јован Ангелов го поведува на качување на Матка [[Јован Попоски-Јове|Јован Попоски]], тогаш почетник, прават искачување на „[[Отмар Худомаљ|Отмаровата насока]]“ на Отмарова карпа на Матка. Потоа, истата година, Јован Ангелов и Јован Попоски тргнуваат на голем сојузен собир на алпинисти на Триглав, а заедно со нив он Македонија на овој собир присуствувале и Слободан Ѓорѓевиќ - Козич и Владимир Андревски - Пајо. Покрај повеќето искачени алпинистички насоки на северната Триглавска Стна , на [[6 август]] [[1964]] година, Јован Ангеов - Циго заедно Станислав Гилиќ - Станко (1932–2017) од Риека (според други информации со Силвијe Вершa од [[Риека]]) ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија, во наврска со Јован Попоски и Иван Жежовски - Жежо.]] [[Податотека:Stanko, Cigo i Jove.jpg|алт=Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.|мини|Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.]] Во 1968 година, како претставник од Македонија присуствува на меѓународен алпинистички собир на планината Рила во Бугарија, каде, покрај другите искачувања, качува заедно со познатиот француски алпинист Рене Демезон. Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил Јован Попоски. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] 6u8artr5vrhqcoxlrpmedg87aefsj7a Брњичка култура 0 1330342 5622393 5061228 2026-09-01T06:36:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622393 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошка култура|name=Брњичка култура|map=|mapalt=|altnames=|horizon=|region=Средишен [[Балкан]]|period=[[Бронзено време]]|dates=1400 п.н.е. – 700 п.н.е.|typesite=[[Долна Брњица]]|majorsites=[[Хисар (Лесковац)|Хисар]]|extra=|precededby=[[Урнополска култура]]|followedby=[[Латенска култура]]}} '''Брњичка култура''' ― [[Археологија|археолошка]] [[култура]] во денешно [[Република Косово|Косово]] и [[Србија]] која датира од 1400 година п.н.е.<ref name="SCIN"/> == Опис == [[Податотека:Rekonstrukcija_kuće_iz_poznog_bronzanog_doba_sa_lokaliteta_Hisar_02.png|мини|250x250пкс| Реконструкција на [[куќа]] од [[бронзено време]] од [[Археолошко наоѓалиште|наоѓалиштето]] Хисар.]] Културната група создадена од оваа култура е [[Тракијци|тракиското]] племе Мизи. Тоа е и [[Илири|неилирската]] компонента во [[Дарданци|дарданската]] етногенеза.<ref name="SCIN"/> Културата се одликува со неколку групи:<ref name="SCIN">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0350-0241/2006/0350-02410656073S.pdf|title=Regional characteristics of the Brnjica cultural group|last=Milorad Stojic|year=2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723055300/http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0350-0241/2006/0350-02410656073S.pdf|archive-date=2011-07-23|accessdate=2 септември 2023}}</ref> * Косово со Раска и Пестер * Сливна зона на [[Јужна Морава|Јужна]] и [[Западна Морава]] * [[Лесковац]]-[[Ниш]] * Јужна Морава-[[Пчиња]]-Горен [[Вардар]] [[Керамика]] од брњичкиот вид е пронајдена во [[Горна Џумаја]], [[Пловдив]] и повеќе наоѓалишта во [[Пелагонија]], долен Вардар, островот [[Тасос]] и [[Тесалија]] кои датираат од 13 и 12 век п.н.е.<ref name="SCIN"/> == Наоѓалишта == === Долна Брњица === Главното место на културата е [[Некропола|некрополата]] во Долна Брњица ([[српски]]: Доња Брњица; [[Албански јазик|албански]]: ''Bërnica e Poshtme'') во близина на [[Приштина]]. === Хисар === Хисар е повеќевременска [[населба]] на [[рид]] кај [[Лесковац]]. Траги од животот на брњичката култура (8 век п.н.е.) се гледаат на платото кое било заштитено со длабок ров со палисада на неговата внатрешна страна, утврдување слично на она на друго утврдување на наоѓалиштето Градац во Ланиште во сливот на [[Голема Морава]].<ref>Milorad Stojic: [http://metalurgija.org.rs/mjom/vol12/No%202-3/3Stojic.pdf Ferrous metallurgy center of the Brnjica cultural group (14th–13th centuries BC) at the Hisar site in Leskovac]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. MJoM Metalurgija - Journal of Metallurgy, UDC:669.1</ref> Подоцна населба од [[железното време]] постоела во Хисар која датира од 6 век п.н.е. до 4 век п.н.е. Покрај грчките [[Фибула (брош)|фибули]] и керамика, во 2005 година се откопани и [[Трибали|трибалски]] (тракиски) гробници.<ref>[http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2005&mm=07&dd=26&nav_id=173384 Praistorijska kopča]. ''B92.net'' – info (на српски)</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * [[Музеј на Косово]] * [[Кралство Дарданија]] * [[Археологија на Косово]] * [[Неолитски наоѓалишта во Косово]] * [[Римско наследство во Косово]] * [[Наоѓалишта од бакарното, бронзеното и железното време во Косово]] [[Категорија:Мизија]] [[Категорија:Археолошки култури во Србија]] [[Категорија:Археолошки култури во Македонија]] [[Категорија:Археолошки култури во Грција]] [[Категорија:Дакиска археологија]] [[Категорија:Србија во бронзеното време]] [[Категорија:Антички племиња во Србија]] [[Категорија:Тракиски археолошки култури]] [[Категорија:Археолошки култури во Косово]] [[Категорија:Бронзеновремени култури во Европа]] ecrn1le8e4ibrjtpq8kn9zskg4c6cca Aria edulis 0 1331824 5622122 5616960 2026-08-31T12:06:55Z BosaFi 115936 5622122 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Sorbus aria-3420.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |author2=Beech, E. |date=2017 |title=''Sorbus aria'' |volume=2017 |article-number=e.T62861A112294405 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T62861A112294405.en |access-date=19 November 2021}}</ref>|genus=Aria|species=edulis|authority=[[Willd.]] [[M.Roem.]] |range_map=Sorbus aria range.svg|range_map_caption=Мапа на распространетост|synonyms={{hidden begin|title = List}} *''Aria nivea'' var. ''edulis'' <small>(Willd.) Koehne</small> *''Hahnia aria'' var. ''edulis'' <small>(Willd.) Dippel</small> *''Pyrus aria'' proles ''edulis'' <small>(Willd.) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus edulis'' <small>Willd.</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''edulis'' <small>(Willd.) Sved., Alm & Örtendahl</small> *''Sorbus aria'' var. ''edulis'' <small>(Willd.) Wenz.</small> *''Sorbus edulis'' <small>(Willd.) K.Koch</small> *''Aria alpina'' <small>M.Roem.</small> *''Aria aria'' <small>(L.) Huth</small> *''Aria majestica'' <small>Lavallée</small> *''Aria nivea'' <small>Host</small> *''Aria nivea'' var. ''acutifolia'' <small>(Ser.) M.Roem.</small> *''Aria nivea acutifolia'' <small>(Ser.) Gren.</small> *''Aria nivea'' var. ''angustifolia'' <small>(Lindl.) M.Roem.</small> *''Aria nivea'' var. ''bullata'' <small>(Lindl.) M.Roem.</small> *''Aria nivea'' f. ''cyclophylla'' <small>Beck</small> *''Aria nivea'' var. ''glabrata'' <small>(G.Kirchn.) Lavallée</small> *''Aria nivea'' var. ''incisa'' <small>(Mutel) M.Roem.</small> *''Aria nivea'' var. ''lanata'' <small>Lavallée</small> *''Aria nivea'' var. ''latifolia'' <small>Lavallée</small> *''Aria nivea latifolia'' <small>Gren.</small> *''Aria nivea'' var. ''longifolia'' <small>(Pers.) Gren.</small> *''Aria nivea'' var. ''rugosa'' <small>(Lindl.) M.Roem.</small> *''Aria nivea'' proles ''tomentosa'' <small>(Rouy & E.G.Camus) Bonnier</small> *''Aria nivea'' var. ''undulata'' <small>(Lindl.) M.Roem.</small> *''Aria tomentosa'' <small>(Rouy & E.G.Camus) Bonnier</small> *''Aria vulgaris'' <small>Decne.</small> *''Aronia alpina'' <small>(M.Roem.) Dippel</small> *''× Aroniaria alpina'' <small>(M.Roem.) Mezhenskyj</small> *''Azarolus aria'' <small>(L.) Borkh.</small> *''Chamaemespilus aria'' <small>(L.) M.Roem.</small> *''Crataegus alpina'' <small>Gray</small> *''Crataegus aria'' <small>L.</small> *''Crataegus pallida'' <small>Salisb.</small> *''Hahnia aria'' <small>(L.) Medik.</small> *''Hahnia aria'' var. ''angustifolia'' <small>(Lindl.) Dippel</small> *''Hahnia aria'' f. ''aurea'' <small>Hesse ex Dippel</small> *''Hahnia aria carpinifolia'' <small>(J.R.Booth ex G.Kirchn.) Dippel</small> *''Hahnia aria glabrata'' <small>(G.Kirchn.) Dippel</small> *''Hahnia aria microphylla'' <small>Dippel</small> *''Hahnia aria vestita'' <small>Dippel</small> *''Lazarolus aria'' <small>(L.) Borkh.</small> *''Malus aria'' <small>(L.) Risso</small> *''Mespilus aria'' <small>(L.) Scop.</small> *''Pyrenia aria'' <small>(L.) Clairv.</small> *''Pyrus alpina'' <small>Willd.</small> *''Pyrus aria'' <small>(L.) Ehrh.</small> *''Pyrus aria'' var. ''acutifolia'' <small>Ser.</small> *''Pyrus aria subvar. angustifolia'' <small>(Lindl.) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria'' var. ''angustifolia'' <small>Lindl.</small> *''Pyrus aria subvar. bellojocensis'' <small>(Gand.) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria'' monstr. ''bullata'' <small>(Lindl.) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria'' var. ''bullata'' <small>Lindl.</small> *''Pyrus aria'' monstr. ''chrysophylla'' <small>Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria'' proles ''cyclophylla'' <small>(Beck) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria elliptica'' <small>Ten.</small> *''Pyrus aria'' var. ''incisa'' <small>(Mutel) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria'' var. ''longifolia'' <small>(Pers.) Steud.</small> *''Pyrus aria'' var. ''lutescens'' <small>G.Nicholson</small> *''Pyrus aria'' monstr. ''lutescens'' <small>Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria subvar. parvula'' <small>(C.K.Schneid.) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria rosea'' <small>Tausch</small> *''Pyrus aria'' var. ''rosea'' <small>Tausch ex Koehne</small> *''Pyrus aria rotundifolia'' <small>Ten.</small> *''Pyrus aria'' var. ''rugosa'' <small>Lindl.</small> *''Pyrus aria'' var. ''silvestrii'' <small>Pamp.</small> *''Pyrus aria'' var. ''sulphurea'' <small>G.Nicholson</small> *''Pyrus aria'' proles ''typica'' <small>Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus aria'' var. ''undulata'' <small>Lindl.</small> *''Pyrus aria'''' monstr. ''''undulata'' <small>(Lindl.) Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus carpatica'' <small>Asch. & Graebn.</small> *''Pyrus crenata'' <small>K.Koch</small> *''× Sorbaronia alpina'' <small>(M.Roem.) C.K.Schneid.</small> *''Sorbus acutiloba'' <small>Gand.</small> *''Sorbus alpina'' <small>Heynh.</small> *''Sorbus ararica'' <small>Gand.</small> *''Sorbus aria'' <small>(L.) Crantz</small> *''Sorbus aria'' f. ''acutifolia'' <small>(DC.) Kárpáti</small> *''Sorbus aria'' var. ''acutifolia'' <small>(DC.) Jáv.</small> *''Sorbus aria'' proles ''acutifolia'' <small>(Ser.) Rouy & E.G.Camus</small> *''Sorbus aria'' var. ''alnoides'' <small>Timb.-Lagr.</small> *''Sorbus aria'' var. ''amplifolia'' <small>Rouy & E.G.Camus</small> *''Sorbus aria'' f. ''angustifolia'' <small>(Lindl.) Buia</small> *''Sorbus aria'' var. ''angustifolia'' <small>Lindl.</small> *''Sorbus aria'' var. ''arioides'' <small>(Godet) Timb.-Lagr.</small> *''Sorbus aria'' f. ''aurea'' <small>(Hesse ex Rehder) Rehder</small> *''Sorbus aria'' var. ''aurea'' <small>Hesse ex Rehder</small> *''Sorbus aria'' f. ''bullata'' <small>(Lindl.) Buia</small> *''Sorbus aria'' var. ''canescens'' <small>Legrand</small> *''Sorbus aria'' var. ''carpatica'' <small>Soó</small> *''Sorbus aria'' var. ''carpinifolia'' <small>J.R.Booth ex G.Kirchn.</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''carpinifolia'' <small>(J.R.Booth ex G.Kirchn.) Hedl.</small> *''Sorbus aria'' f. ''carpinifolia'' <small>(J.R.Booth ex G.Kirchn.) Kovanda</small> *''Sorbus aria'' f. ''chrysophylla'' <small>Hesse</small> *''Sorbus aria'' var. ''cinerea'' <small>Timb.-Lagr.</small> *''Sorbus aria'' var. ''concolor'' <small>Albov</small> *''Sorbus aria'' var. ''cyclophylla'' <small>(Beck) C.K.Schneid.</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''cyclophylla'' <small>(Beck) Soó</small> *''Sorbus aria'' f. ''cyclophylla'' <small>(Beck) Jáv.</small> *''Sorbus aria'' var. ''denticulata'' <small>Waisb.</small> *''Sorbus aria'' var. ''detrusa'' <small>Hedl. ex Issler</small> *''Sorbus aria'' var. ''ellipticifolia'' <small>Timb.-Lagr.</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''euaria'' <small>Hayek</small> *''Sorbus aria'' var. ''glabra'' <small>Albov</small> *''Sorbus aria glabrata'' <small>W.D.J.Koch ex S.Schauer</small> *''Sorbus aria grandifolia'' <small>K.Koch</small> *''Sorbus aria'' f. ''incisa'' <small>(Mutel) Jáv.</small> *''Sorbus aria'' var. ''incisa'' <small>Albov</small> *''Sorbus aria'' var. ''incisa'' <small>Mutel</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''incisa'' <small>(Mutel) Hedl.</small> *''Sorbus aria'' var. ''kamaonensis'' <small>Wall. ex Maxim.</small> *''Sorbus aria'' var. ''lachnophylla'' <small>Murr</small> *''Sorbus aria'' var. ''lanifera'' <small>A.Kern. ex Borbás</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''lanifera'' <small>(A.Kern. ex Borbás) Jáv.</small> *''Sorbus aria'' var. ''latifolia'' <small>(Gren.) Kárpáti</small> *''Sorbus aria'' subsp. ''longifolia'' <small>(Pers.) Hedl.</small> *''Sorbus aria'' f. ''longifolia'' <small>(Pers.) Rehder</small> *''Sorbus aria'' var. ''longifolia'' <small>Pers.</small> *''Sorbus aria'' f. ''lutescens'' <small>(Hartwig) Zabel</small> *''Sorbus aria'' var. ''lutescens'' <small>Hartwig</small> *''Sorbus aria'' f. ''macrocarpa'' <small>Konovalov</small> *''Sorbus aria'' f. ''magnifica'' <small>Hesse</small> *''Sorbus aria'' f. ''matrensis'' <small>Soó</small> *''Sorbus aria'' var. ''microphylla'' <small>Timb.-Lagr.</small> *''Sorbus aria'' f. ''obtusa'' <small>Kárpáti</small> *''Sorbus aria'' var. ''obtusata'' <small>Gren.</small> *''Sorbus aria obtusata'' <small>Gren.</small> *''Sorbus aria'' var. ''ovoidea'' <small>Chabert</small> *''Sorbus aria'' f. ''parvula'' <small>C.K.Schneid.</small> *''Sorbus aria'' f. ''pendula'' <small>Konovalov</small> *''Sorbus aria'' f. ''pseudocretica'' <small>Soó</small> *''Sorbus aria'' var. ''pseudomougeotii'' <small>Issler</small> *''Sorbus aria'' f. ''rotundata'' <small>Düll</small> *''Sorbus aria'' var. ''sphaerica'' <small>Chabert</small> *''Sorbus aria'' var. ''tomentosa'' <small>(Rouy & E.G.Camus) P.Fourn. </small> *''Sorbus aria'' subsp. ''tomentosa'' <small>Rouy & E.G.Camus</small> *''Sorbus aria'' var. ''typica'' <small>C.K.Schneid.</small> *''Sorbus arioides'' <small>(Godet) Michalet</small> *''Sorbus arvernensis'' <small>Gand.</small> *''Sorbus austriaca'' subsp. ''serpentini'' <small>Kárpáti</small> *''Sorbus bellojocensis'' <small>Gand.</small> *''Sorbus budaiana'' <small>Kárpáti</small> *''Sorbus carpatica'' <small>(Soó) Kárpáti</small> *''Sorbus carpinifolia'' <small>(J.R.Booth ex G.Kirchn.) Prain</small> *''Sorbus chamaemespilus'' var. ''arioides'' <small>Godet</small> *''Sorbus controversa'' <small>Gand.</small> *''Sorbus glabrata'' <small>G.Kirchn.</small> *''Sorbus globulifera'' <small>Hedl. ex Ridd.</small> *''Sorbus huljakii'' <small>Kárpáti</small> *''Sorbus incisa'' <small>(Mutel) Prain</small> *''Sorbus longifolia'' <small>(Pers.) Prain</small> *''Sorbus oblonga'' <small>Gand.</small> *''Sorbus pallidifolia'' <small>Gand.</small> *''Sorbus reverchonii'' <small>Gand.</small> *''Sorbus scandica'' subsp. ''arioides'' <small>(Godet) Nyman</small> *''Sorbus sphaerocarpa'' <small>Gand.</small> *''Sorbus tomentosa'' <small>(Rouy & E.G.Camus) Issler</small> *''Sorbus turbinata'' <small>Gand.</small> {{hidden end}}}} '''''Aria edulis''''' е вид [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво од семејството ''[[рози]]''. Потекнува од поголемиот дел на Европа, како и од Северна Африка и умерена Азија.<ref name="GRIN">{{GRIN}}</ref> Генерално претпочита суви варовнички и кредести почви. Култиварите ''А.&nbsp;edulis'' 'Lutescens',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/17534/Sorbus-aria-Lutescens/Details|title=RHS Plant Selector - ''Sorbus aria'' 'Lutescens'|accessdate=5 March 2021}}</ref> и ''A.&nbsp;edulis'' 'Majestica',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/90459/Sorbus-aria-Majestica/Details|title=RHS Plant Selector - ''Sorbus aria'' 'Majestica'|accessdate=5 March 2021}}</ref> со големи листови, ја добиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=98|accessdate=13 November 2018}}</ref> Бобинките се јадат кога се презреани.<ref>{{Наведена книга|title=Food for Free|last=Mabey|first=Richard|publisher=Collins|year=2012|isbn=978-000-743847-1|location=London|page=72|author-link=Richard Mabey}}</ref> == Опис == Мало дрво, до 15 м високо, а се среќава и како грмушка. Кората на стеблото мазна, сива со белузлави пеги. Младите гранчиња влакнести, покасно оголуваат, а кората им е црвеникаво-кафеава и светликава. Пупките светлокафеави, заострени, а лушпите на пупката на врвот и по работ густо влакнести. Листовите 10-12 цм долги, 8-9 цм широки, јајцевидни, јајцевидно-ланцетни или широко-елиптични, одн. за половина подолги отколку широки, најшироки кон средината или под средината, на врвот заокруглени или заострени, во основата клиновидно стеснети или заокруглени, по работ неправилно двојно напилени или назабени, поретко плитко насечени и образуваат мали заострени лобуси. На горната страна темнозелени, на долната страна сиво-бело-волнести, со 8-15, но најчесто со 12 пара жили. Прилисниците 2-3 мм долги, линејно-ланцетни, на надворешната страна и по работ густо волнести. Цветовите 10-15 мм во пречник, групирани во штитовидно-метличесто соцветие. Цветните дршки со различна должина и густо влакнести, а покасно се голи. Чашкините ливчиња триаглести, до 3 мм долги, заедно со хипантиумот влакнести. Венечните ливчиња бели, околу 5-6 мм долги, обратно-јајцевидни, во основата влакнести. Прашниците околу 20. Столпчињата 1 или 2, до половината сраснати помеѓу себе, во основата влакнести. Плодот топчест или јајцевиден, 8-15 мм долг, портокалов или портокалово-црвен и обично со многубројни мали лантицели. Широко распространето растение, и тоа најчесто врз варовничка подлога.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1013-1014}}</ref><gallery mode="packed"> Податотека:Weilburg_-_Tiergarten_-_Mehlbeere.jpg|алт=Tree| Дрво </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] s9e5dh5tedsrhno68s7l6xvlebtz62b Победнички поен 0 1336094 5622441 5616455 2026-09-01T10:36:50Z Gurther 105215 5622441 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Woody Allen Cannes.jpg|мини|Вуди Ален на [[Канскиот филмски фестивал]].]] '''„Победнички поен“''' ([[англиски]]: ''Match Point'') — британско-американско-луксембуршки [[филм]] од 2005 година, во [[режија]] на [[Вуди Ален]], кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со Мики Роуз. Главните улоги ги толкуваат: Александер Армстронг, Џонатан Рис Мејерс, [[Скарлет Јохансон]], Метју Гуд, Брајан Кокс, Пенелопе Вилтон и Емили Мортимер]]. Филмот, снимен во [[Англија]] во продукција на ''BBC Films'', бил добро примен од филмската критика и постигнал одличен успех кај публиката. Главната тема во филмот се сложените меѓучовечки односи и состојбите во кои се наоѓаат просечните луѓе од високата англиска класа, оптоварени со приватните, деловните и општествените проблеми. <ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-11-04 Završni udarac, britansko-američko-luksenburški film (пристапено на 4.11.2023)]</ref> == Содржина == Поранешниот тенисер Крис (го игра Рис Мејерс) работи како тренер по тенис во еден лондонски клуб во кој најчесто членуваат богати луѓе. Таму, тој се спријателува со Том Хјут (го игра Гуд), син на богати родители. Дружејќи се со него, Крис ја запознава сестра му Клои (ја игра Мортимер) со која започнува љубовна врска, како и девојката на Том, Нола (ја игра Џохансон) која е убава и привлечна, но фрустрирана поради неуспешниот обид да стане глумица. Крис ги придобива симпатиите на родителите на Клои и тие се венчаваат по што тој се вработува во претпријатието на таткото на Клои. Тогаш, Том и Нола ненадејно ја прекинуваат врската, а по една случајна средба, Нола започнува љубовна врска со Крис, кој сè повеќе се оддалечува од Клои... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Филмови на англиски јазик]] [[Категорија: Американски филмови]] [[Категорија: Британски филмови]] [[Категорија: Луксембуршки филмови]] [[Категорија: Филмови од 2005 година]] [[Категорија: Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија: Филмови со Александер Армстронг]] [[Категорија: Филмови со Џонатан Рис Мејерс]] [[Категорија: Филмови со Скарлет Јохансон]] [[Категорија: Филмови со Метју Гуд]] [[Категорија: Филмови со Брајан Кокс]] [[Категорија: Филмови со Пенелопе Вилтон]] [[Категорија: Филмови со Емили Мортимер]] [[Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Лондон]] [[Категорија:Филмови на BBC Films]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] 0f86sl1gnfntee8f2bmilnw4zo1lhmx Стари мајстори. Комедија 0 1341833 5622463 5592351 2026-09-01T11:50:47Z Jtasevski123 69538 5622463 wikitext text/x-wiki '''„Стари мајстори. Комедија“''' ([[Германски јазик|германски]]: ''Alte Meister. Kömedie'') — [[Роман|роман]] на австрискиот писател [[Томас Бернхард]] од 1985 година. [[File:Jacopo Tintoretto 090.jpg|thumb| „Човекот со бела брада“ (оригинално наречен „Bildnis eines weißbärtigen Mannes“, околу 1570 година).]] ==Содржина== Една сабота, Ацбахер оди во Музејот на современа уметност во [[Виена]], на закажаната средба со Регер, но намерно оди порано од договореното време со цел скришум да го набљудува својот пријател додека тој е задлабочен во една слика на [[Тинторето]]. Регер, кој веќе 35 години редовно го посетува музејот, се спријателил со чуварот Ирзиглер – човек кој сонувал да стане [[Полиција|полицаец]], но откако бил одбиен, ја прифатил чуварската служба од која е целосно задоволен. Регер пишува музички критики за весникот [[Тајмс]], но не е признат во [[Австрија]]. Тој го посетува [[Музеј|музејот]] секој втор ден, и тоа само претпладне, зашто секое попладне го минува во [[Хотел|хотелот]] „Амбасадор“, но тој ден за првпат го посетува музејот во сабота откако претходно му закажал средба на Ацбахер. Регер е голем љубител на [[Уметност|уметноста]], особено на [[Музика|музиката]], но има остар, критички однос кон големите сликари, писатели и филозофи, а особено е непријателски настроен кон [[Историја на уметноста|историчарите на уметноста]]. Тој потекнува од богато семејство, а детството го минал без родителска љубов. Во соработка со чуварот Ирзиглер, единствено Регер има право да седи на клупата пред сликата на Тинторето која се наоѓа во салата Бордоне, зашто само така тој може да размислува. Во текот на повеќе децении, тоа правило било нарушено само во една прилика, кога при својата редовна посета на музејот Регер затекнал еден Англичанец како седи на истата клупа, набљудувајќи ја сликата чија копија се наоѓала во неговата куќа. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Регер живеел во [[Лондон]], но по смртта на родителите се вратил во Виена. Токму на клупата во салата Бордоне, Регер ја запознал својата идна сопруга, богата и интелигентна жена, а бракот со неа му го спасил животот по годините минати во очај. Потоа, тој ја запознал сопругата со уметноста и под неговото влијание, и таа започнала редовно да го посетува музејот. По нејзината неодамнешна [[Смрт|смрт]], Регер западнал во очај и неколку месеци воопшто не го напуштал својот дом и целосно пропаднал физички и духовно, плачејќи со денови зашто многу ја сакал. Од очајот го спасил [[Артур Шопенхауер|Шопенхауер]] чии дела му дале сила да го продолжи животот. Во 12:30, точно во договореното време, Ацбахер се појавува во салата Бордоне за да се сретне со Регер. Инаку, Ацбахер е [[Филозоф|филозоф]] кој со децении работи на своето единствено дело од кое никогаш не објавил ништо. Регер и Ацбахер излегуваат надвор од музејот и тогаш Регер му ја кажува причината за закажаната средба: тој купил две влезници за една [[Драмска уметност|театарска]] претстава и вечерта тие одат заедно во театарот.<ref>Tomas Bernhard, ''Stari majstori. Komedija''. Beograd: LOM, 2019.</ref> ==Осврт кон делото== „Стари мајстори“ е претпоследниот роман на Бернхард кој настанал по смртта на Хедвиг, жената со која живеел повеќе од 35 години. По тој повод, во една прилика, Бернхард изјавил: „Беше поврзана со мене во сè, од неа научив сè... Со нејзината смрт исчезна сè. Тогаш си потполно сам... Секој месец си сè поблизу до лудилото, затоа што си изгубен... Неодамна сонував дека таа с еврати. Ужасно беше сето ова време додека беше отсутна, ѝ реков...“<ref>Tomas Bernhard, ''Stari majstori''. Komedija. Beograd: LOM, 2019.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Томас Бернхард]] [[Категорија:Книги од 1985 година]] [[Категорија:Австриски романи]] [[Категорија:Романи на германски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Австрија]] jc5xeye5o0di4gyd07ixgqotxfk8phm Банка на Сенсбери 0 1342962 5622307 5596126 2026-08-31T19:03:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622307 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Претпријатие|name=Банка на Сенсбери|logo=Sainsbury's Bank.png|former_name=Ајткен Ограничени (1996–1997)<ref name="CompaniesHouse">{{Cite web |date=1996-11-12 |title=Sainsbury's Bank plc overview - Find and update company information - GOV.UK |url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/03279730 |access-date=2024-02-14 |website=[[Companies House]] |language=en}}</ref>|type=[[Подружница]]|foundation=12. 11.1996|location={{Ubl | [[Единбург]], Шкотска, ОК (Седиште){{Cn|датум=февруари 2024}} | [[Лондон]], Англија, ОК (регистрирана канцеларија)<ref name="CompaniesHouse" /> }}|key_people=[[Џим Браун (банкар)|Џим Браун]] (CEO)|industry=|products=[[Финансиски услуги]]|parent=[[Саинсбури'с]] (2014 денес)|subsid=|homepage={{URL|https://sainsburysbank.co.uk}}|footnotes=}} '''Банка на Сенсбери''' е британска банка во целосна сопственост на Сенсбери, национален синџир супермаркети во Обединетото Кралство. Банката започнала со тргување на 19 февруари 1997 година како [[заедничко вложување]] помеѓу Ј Сенсбери и Банка на Шкотска. Сенсбери ја презеле целосната сопственост на банката во јануари 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.about.sainsburys.co.uk/~/media/Files/S/Sainsburys/documents/reports-and-presentations/2014/sainsburys-bank-annual-report-13-14.pdf|title=Sainsbury's Bank plc -Annual Report and Financial Statements for the year ended 31 December 2013|work=Sainsbury's}}</ref> Седиштето на банката се наоѓа во [[Единбург]], Шкотска, а нејзиното седиште во [[Лондон]], Англија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sainsburysbank.co.uk/jobs/aboutus|title=Jobs & Careers &#124; About Sainsbury's Bank|work=www.sainsburysbank.co.uk|accessdate=25 August 2020|archive-date=2024-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240222184116/https://www.sainsburysbank.co.uk/jobs/aboutus|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/03279730|title=SAINSBURY'S BANK PLC - Overview (free company information from Companies House)|work=beta.companieshouse.gov.uk|accessdate=25 August 2020}}</ref> Во 2017 година имале над 2,1 милиони активни клиенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.about.sainsburys.co.uk/~/media/Files/S/Sainsburys/documents/reports-and-presentations/2019/Interims%201920%20RNS.pdf|title=Interim Results for the 28 weeks to 21 September 2019|date=7 November 2019|work=Sainsbury's}}</ref> На 18 јануари 2024 година, Сенсбери ја објавиле својата намера да го „исфрлат“ својот банкарски оддел, но не обезбедиле распоред за тоа.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/business-68016628|title=Sainsbury's to wind down bank as it focuses on food|date=18 January 2024|work=BBC News|access-date=20 January 2024}}</ref> == Историја == Сенсбери и Банка на Шкотска (подоцна подружница на Банкарската групација Лојдс ) ја формирале банката како заедничко вложување, и таа добила целосна банкарска лиценца од [[Банка на Англија|Банката на Англија]] во јануари 1997 година. Лансирана на 19 февруари 1997 година. На 8 мај 2013 година, Сенсбери објавиле дека ќе купат 50% удел во бизнисот во сопственост на Банкарската групација Лојдс.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-scotland-business-22447811|title=Sainsbury's takes full control of its bank|date=8 May 2013|work=BBC News|access-date=25 August 2020}}</ref> Трансферот бил завршен на 31 јануари 2014 година, а Сенсбери Банка станала подружница во целосна сопственост на Ј Сенсбери плц. == Услуги == Банката обезбедува низа финансиски производи, вклучувајќи патни пари, осигурување, кредитни картички, заштеди и заеми, откако се повлекле од хипотекарниот пазар во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mortgageintroducer.com/sainsburys-bank-withdraws-from-mortgage-market/|title=Sainsbury's Bank withdraws from mortgage market|date=25 September 2019|work=Mortgage Introducer|accessdate=25 August 2020|archive-date=2022-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124194031/https://www.mortgageintroducer.com/sainsburys-bank-withdraws-from-mortgage-market/|url-status=dead}}</ref> Тие се овластени од Управата за прудентна регулатива и се регулирани и од Управата за финансиско однесување и од Управата за прудентно регулирање. Производите на Сенсбери Банка се поврзани со шемата за наградување Нектар и може да се аплицираат за онлајн или телефонски. == Финансии == Во финансиската година 2019-2020,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.about.sainsburys.co.uk/~/media/Files/S/Sainsburys/documents/reports-and-presentations/annual-reports/2020/Sainsburys_Bank_AR20.pdf|title=Sainsbury's Bank plc - Annual Report and Financial Statements for the year ended 29 February 2020|work=Sainsbury's}}</ref> банката имала приход од 323 милиони фунти, депозити на клиенти од 6,3 милијарди фунти и вкупна актива од 9,4 милијарди фунти. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Портал|Банка}} * {{Матична|https://www.sainsburysbank.co.uk}} [[Категорија:Банки во Обединетото Кралство]] [[Категорија:Сите статии со непотврдени изјави]] [[Категорија:Банкарство]] [[Категорија:Банки во Шкотска]] 2mqmcap2zfnfwqyh1w34z8l8j2gvb37 Аугуста Хенрикес 0 1343722 5622266 5476350 2026-08-31T15:53:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622266 wikitext text/x-wiki '''Аугуста Хенрикес''' е активистка, едукатор и владин министер од [[Гвинеја-Бисао]], која во 2012 година била добитник на наградата за заштита на мочуриштата Рамсар (Управување).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sdg.iisd.org/news/ramsar-announces-2012-award-winners/|title=Ramsar Announces 2012 Award Winners {{!}} News {{!}} SDG Knowledge Hub {{!}} IISD|last=Hub|first=IISD's SDG Knowledge|language=en-US|accessdate=2022-07-03}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8JPIAwAAQBAJ&dq=augusta+henriques&pg=PA199|title=The Land/Ocean Interactions in the Coastal Zone of West and Central Africa|last=Diop|first=Salif|last2=Barusseau|first2=Jean-Paul|last3=Descamps|first3=Cyr|date=2014-06-02|publisher=Springer|isbn=978-3-319-06388-1|language=en}}</ref> Во 1991 година, Хенрикес ја коосновала невладината организација [http://tiniguenagb.org/ Тинигуена], која се залагала за акција за биолошка разновидност и учество на заедницата во Гвинеја-Бисао.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://interpares.ca/voice/augusta-henriques-lifetime-activist-preservation-biodiversity-guinea-bissau|title=Augusta Henriques: a lifetime activist for preservation of biodiversity in Guinea-Bissau|last=equality|first=Inter Pares globalize|work=Inter Pares|language=en|accessdate=2022-07-03|archive-date=2022-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818023237/https://interpares.ca/voice/augusta-henriques-lifetime-activist-preservation-biodiversity-guinea-bissau|url-status=dead}}</ref> Таа исто така била основач на повереникот на Фондацијата за образование со производство, добротворна организација развиена од Патрик ван Ренсберг.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7ga5DwAAQBAJ&dq=augusta+henriques&pg=PA250|title=Patrick van Rensburg: Rebel, visionary and radical educationist, a biography|last=Shillington|first=Kevin|date=2020-07-01|publisher=NYU Press|isbn=978-1-77614-604-8|language=en}}</ref> Хенрикес ја претставувала земјата на меѓународно ниво, вклучително и како претставник на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународната унија за зачувување на природата]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SwAIt01PMZ4C&dq=augusta+henriques&pg=PA14|title=Proceedings|date=1997|publisher=IUCN|isbn=978-2-8317-0394-7|language=en}}</ref> Работела и во Министерството за национално образование како раководител на образование на возрасни.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=nkhBd6D9l8oC&q=augusta+henriques|title=Afrika: German Review of Political, Economic and Cultural Affairs in Africa and Madagascar|date=1984|publisher=Afrika Verlag.|language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/watch?v=jwgmx3_H0XI Тинигуена („оваа земја е наша земја“): Аугуста Хенрикес] (филм) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Х}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Климатолози]] [[Категорија:Жени од Гвинеја]] qkqk6e2va6vhvlqqq54tcyj9unsgqds Антиерменски чувства 0 1346824 5622152 5607221 2026-08-31T12:14:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622152 wikitext text/x-wiki [[Податотека:HamidianSassounmassacres.jpg|мини|250x250пкс| Скица од очевидец на [[Хамидски масакри|масакрот на Ерменците]] во Сасун во 1894 година]] '''Антиерменски чувства''', познато и како '''антиерменизам''' и '''ерменофобија''' — разновиден спектар на негативни чувства, омраза, стравови, одбивност, [[расизам]], потсмев и/или [[Предрасуда|предрасуди]] кон [[Ерменци]]те, [[Ерменија]] и [[Ерменска култура|ерменската култура]]. Историски гледано, антиерменизмот се манифестирал на неколку начини, почнувајќи од изразување на омраза или [[дискриминација]] кон поединечни Ерменци до организирани погроми од толпи или геноцид одобрен од државата. Забележителни случаи на прогон се: [[Хамидски масакри|Хамидските масакри]] (1894-1897), [[Масакр во Адана|масакрот во Адана]] (1909), [[Ерменски геноцид|Ерменскиот геноцид]] (1915), погромот во Сумгаит (1988) и Операцијата Прстен (1991). Современиот антиерменизам често се состои од изразување на противење на акциите или постоењето на [[Ерменија|ерменска држава]], агресивно негирање на ерменскиот геноцид или верување во ерменски [[Теорија на заговор|заговор]] за фабрикување на историјата и манипулирање на јавното и политичкото мислење за политичка корист.<ref>Black Garden, by Thomas De Waal (Aug 25, 2004), page 42</ref> Антиерменизмот се манифестира и како вонсудско убивање или заплашување на луѓето од ерменско наследство и уништување на културни споменици. == Турција == [[Податотека:Ambassador_Morgenthau's_Story_p314.jpg|мини|250x250пкс| На оваа фотографија, американскиот амбасадор напишал: „''Вакви сцени беа вообичаени низ ерменските провинции, во пролетните и летните месеци на 1915 година. Смртта во нејзините неколку форми - масакр, глад, исцрпеност - уништи поголем дел од [[Бегалец|бегалците]]. Турската политика беше онаа на [[Геноцид|истребување]] под маската на депортација''“.]] === Ерменски геноцид и негирање === Иако на Ерменците им било дозволено да постигнат статус и богатство во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], тие како заедница никогаш не добиле повеќе од статус на „''граѓанини од втор ред''“ и се сметале за фундаментално туѓи на муслиманскиот карактер на отоманското општество.<ref>Communal Violence: The Armenians and the Copts as Case Studies, by Margaret J. Wyszomirsky, World Politics, Vol. 27, No. 3 (Apr., 1975), p. 438</ref> Во 1895 година, бунтовите меѓу ерменските поданици на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во потрага по еднаков третман довеле до одлуката на султанот [[Абдул Хамид II]] да масакрира десетици илјади Ерменци во [[Хамидски масакри|Хамидските масакри]].<ref name="Hamidia">[http://www.armenian-genocide.org/hamidian.html Hamidian Massacres], Armenian Genocide.</ref> За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], османлиската влада масакрирала меѓу 1,2 и 1,8 милиони Ерменци во [[Ерменски геноцид|ерменскиот геноцид]].<ref>Levon Marashlian. ''Politics and Demography: Armenians, Turks, and Kurds in the Ottoman Empire''. Cambridge, MA: Zoryan Institute, 1991.</ref><ref>Samuel Totten, Paul Robert Bartrop, Steven L. Jacobs (eds.) ''Dictionary of Genocide''. Greenwood Publishing, 2008, {{ISBN|0-313-34642-9}}, p. 19.</ref><ref>Noël, Lise. ''Intolerance: A General Survey''. Arnold Bennett, 1994, {{ISBN|0-7735-1187-3}}, p. 101.</ref><ref>{{Наведување|title=Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society|first=Richard T|last=Schaefer|year=2008|page=90}}.</ref> Турската влада продолжува агресивно да го негира ерменскиот геноцид. Оваа позиција била критикувана во писмото на Меѓународната асоцијација на научници за геноцид до тогашниот турски премиер, денес претседател [[Реџеп Таип Ердоган]]. [[Cenk Saraçoğlu|Ченк Сарачоглу]] тврдел дека антиерменските ставови во Турција „''повеќе не се конструирани и обликувани од социјалните интеракции меѓу „обичните луѓе''...“ Наместо тоа, турските медиуми и држава промовирале и шириле отворено антиерменски дискурс.<ref>{{Наведена книга|title=Kurds of Modern Turkey: Migration, Neoliberalism and Exclusion in Turkish Society|last=Saraçoğlu|first=Cenk|date=2011|publisher=[[I.B. Tauris]]|isbn=9780857719102|location=London|page=[https://books.google.com/books?id=LogAAwAAQBAJ&dq=are+no+longer+constructed+and+shaped+by+social+interactions+between+the+%27ordinary+people&pg=PA175 175]}}</ref> Според едно истражување од 2011 година во Турција, 73,9% од испитаниците признале дека имаат неповолни ставови кон Ерменците. Истражувањето покажало дека неповолниот став кон Ерменците е „''релативно пораспространет кај оние учесници со пониско ниво на образование и социо-економски статус''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=turkish-citizens-mistrustful-of-foreigners-opinion-poll-says-2011-05-02|title=Turkish citizens mistrust foreigners, opinion poll says|date=2 May 2011|work=[[Hürriyet Daily News]]}}</ref> Според Групата за малцински права, додека владата ги признава Ерменците како малцинска група, како што се користи во Турција, овој термин означува статус од втор ред.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.minorityrights.org/4404/turkey/armenians.html|title=Minority Rights Group International: Turkey: Armenians|archive-url=https://web.archive.org/web/20150508084309/http://www.minorityrights.org/4404/turkey/armenians.html|archive-date=8 May 2015|accessdate=6 April 2015}}</ref><blockquote>Новите генерации се учат да ги гледаат Ерменците не како луѓе, туку [како] ентитет што треба да се презираат и уништат, како најлош непријател. И училишната програма долева масло на постоечките пожари.- Турскиот адвокат Фетије Четин<ref name="monitor">{{cite news|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/10/turkey-armenian-kurds-minorities-forced-to-be-turkish.html|title=Grew up Kurdish, forced to be Turkish, now called Armenian|last1=Tremblay|first1=Pinar|date=11 October 2015|agency=Al-Monitor}}</ref></blockquote> [[Хрант Динк]], уредникот на неделниот двојазичен весник ''Агос'', бил убиен во [[Истанбул]] на [[19 јануари]] [[2007]] година, од страна на Оѓун Самаст, кој наводно дејствувал по наредба на Јасин Хајал, милитантен турски ултранационалист.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6279241.stm|title=Turkish-Armenian writer shot dead|date=2007-01-19|work=[[BBC News]]|access-date=2007-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070204160146/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6279241.stm|archive-date=4 February 2007}}</ref> За неговите изјави за ерменскиот идентитет и ерменскиот геноцид, Динк три пати бил гонет според член 301 од турскиот кривичен законик за „''навреда на турското потекло''“.<ref name="CPJ06SP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cpj.org/Briefings/2006/DA_spring_06/DA_spring_06.pdf|title=Bad blood in Turkey|last=Robert Mahoney|date=2006-06-15|publisher=Committee to Protect Journalists|archive-url=https://web.archive.org/web/20070116202030/http://www.cpj.org/Briefings/2006/DA_spring_06/DA_spring_06.pdf|archive-date=16 January 2007|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref name="IPI070122">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freemedia.at/cms/ipi/statements_detail.html?ctxid=CH0055&docid=CMS1169459655335|title=IPI Deplores Callous Murder of Journalist in Istanbul|date=2007-01-22|publisher=[[International Press Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070303055331/http://www.freemedia.at/cms/ipi/statements_detail.html?ctxid=CH0055&docid=CMS1169459655335|archive-date=3 March 2007|accessdate=2007-01-24}}</ref> (Законот подоцна бил изменет од турскиот парламент, менувајќи <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://merlin.obs.coe.int/iris/2008/6/article28.en.html|title=Turkey|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114070709/http://merlin.obs.coe.int/iris/2008/6/article28.en.html|archive-date=14 January 2020|accessdate=6 April 2015}}</ref> „''турскоста''“ во „''турска нација''“ и го отежнувало гонењето на поединци за споменатото дело. Динк, исто така, добил бројни смртни закани од турските националисти кои го сметале неговото „иконоборство“ новинарство (особено во врска со ерменскиот геноцид) како чин на предавство.<ref name="CPJ070119quote">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cpj.org/news/2007/mideast/turkey19jan07na.html|title=Turkish-Armenian editor murdered in Istanbul|last=[[Committee to Protect Journalists]]|date=2007-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070125033034/http://www.cpj.org/news/2007/mideast/turkey19jan07na.html|archive-date=25 January 2007|accessdate=2007-01-24|quote=Dink had received numerous death threats from nationalist Turks who viewed his iconoclastic journalism, particularly on the mass killings of Armenians in the early 20th century, as an act of treachery.}}</ref> Ибрахим Шахин и 36 други наводни членови на турската ултранационалистичка група Ергенекон биле уапсени во јануари 2009 година во [[Анкара]]. Турската полиција соопштила дека прибирањето било предизвикано по наредба на Шахин да се убијат 12 водачи на ерменската заедница во Сивас.<ref>[http://www.marketwatch.com/news/story/turkish-police-uncover-arms-cache/story.aspx?guid={689660F3-E034-49B9-A123-C2E808A2AE8A}&dist=msr_1 Turkish police uncover arms cache, ''The Wall Street Journal'', Jan. 10, 2009]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.eirna.com/201131/ergenekon-arrests-preempt-coup-plan-operation-glove|title=E.I.R. GmbH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417190632/http://news.eirna.com/201131/ergenekon-arrests-preempt-coup-plan-operation-glove|archive-date=17 April 2021|accessdate=6 April 2015}}</ref> Според официјалната истрага во Турција, Ергенекон имал улога и во убиството на Хрант Динк.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jurist.law.pitt.edu/paperchase/2008/07/turkey-arrests-two-ex-generals-for.php|title=Turkey arrests two ex-generals for alleged coup plot|last=Montgomery|first=Devin|date=2008-07-12|work=[[JURIST]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226082910/http://jurist.law.pitt.edu/paperchase/2008/07/turkey-arrests-two-ex-generals-for.php|archive-date=2008-12-26|accessdate=2008-07-07}}</ref> Во 2002 година, бил подигнат споменик во спомен на турско-ерменскиот композитор Оно Тунч во Јалова, Турција.<ref>{{Наведени вести|url=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=77786|title=Onno Tunç anıtı açıldı|last=BÜYÜKFURAN ARMUTLU|first=İbrahim|date=2002-06-11|work=Hürriyet|access-date=2008-07-09|language=tr}}</ref> Споменикот на композиторот со ерменско потекло бил подложен неколку пати на вандализам во текот на годините, во кој неидентификувани лица ги извадиле писмата кои се наоѓале во склоп на споменикот. Во 2012 година, општинското собрание на Јалова донело одлука за отстранување на споменикот. Билгин Кочал, поранешниот градоначалник на Јалова, ја информирал јавноста дека споменикот е уништен со време и дека наскоро ќе биде заменет со нов во спомен на Тунч.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.am/eng/news/103401.html|title=Turkish municipality destroys monument of Armenian musician, composer|access-date=6 April 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panorama.am/en/popular/2012/04/30/ono-tunch/|title=Monument to Armenian musician Onno Tunc destroyed in Turkey|last=Helix Consulting LLC|accessdate=6 April 2015|archive-date=2013-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406060458/http://www.panorama.am/en/popular/2012/04/30/ono-tunch|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sabah.com.tr/Gundem/2012/04/30/onno-tunc-anitini-yiktik-cunku|title=Onno Tunç anıtını yıktık çünkü&nbsp;...|date=30 April 2012|work=Sabah|accessdate=6 April 2015}}</ref> Од друга страна, сличен споменик останува во селото Селимије, каде што се урнал авион; а 187 жители на селото го изразиле својот протест поради вандалските тврдења во врска со спомен-обележјето во Јалова, додавајќи дека платиле од сопствени средства за одржување на споменикот во нивното село.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://emlak.kanald.com.tr/t/panjin_parki/Onno_Tunc_anitina_Selimiye_halki_el_surdurmuyor/21315.aspx|title=Haber - Onno Tunç anıtı'na Selimiye halkı el sürdürmüyor!|archive-url=https://archive.today/20130418170415/http://emlak.kanald.com.tr/t/panjin_parki/Onno_Tunc_anitina_Selimiye_halki_el_surdurmuyor/21315.aspx|archive-date=18 April 2013|accessdate=6 April 2015}}</ref> [[Податотека:Hate_speech_in_Turkish_news_outlets.jpg|мини|350x350пкс|Говорот на омраза кон целните групи во турските новински куќи со Ерменци се прикажани како најголема мета според извештајот за говор на омраза и дискриминаторски јазик на медиумите од јануари-април 2014 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nefretsoylemi.org/rapor/HDV_ocak-nisan2014_rapor.pdf|title=January-April 2014 Media Watch on Hate Speech and Discriminatory Language Report|last=Şahan|first=İdil Engindeniz|last2=Fırat|first2=Derya|publisher=Hrant Dink Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207071436/http://nefretsoylemi.org/rapor/HDV_ocak-nisan2014_rapor.pdf|archive-date=2019-12-07|accessdate=2014-09-15|last3=Şannan|first3=Barış}}</ref>]] Севаг Баликџи, турски војник со ерменско потекло, бил застрелан на 24 април 2011 година, на денот на комеморацијата на ерменскиот геноцид за време на неговата воена служба во [[Батман (град)|Батман]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.todayszaman.com/mobile_detailn.action?newsId=269806|title=Armenian private killed intentionally, new testimony shows|date=2012-01-27|work=Today's Zaman|access-date=14 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201231448/http://www.todayszaman.com/mobile_detailn.action?newsId=269806|archive-date=1 February 2014}}</ref> Подоцна било откриено дека убиецот Киванч Агаоглу бил ултра-националист.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.firatnews.com/index.php?rupel=nuce&nuceID=42295|title=Sevag Şahin'i vuran asker BBP'li miydi?|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110831111538/http://www.firatnews.com/index.php?rupel=nuce&nuceID=42295|archive-date=31 August 2011|accessdate=14 December 2012}}</ref> Преку неговиот [[Фејсбук]] профил, било откриено дека тој бил симпатизер на националистичкиот политичар Мухсин Јазиџиоглу и турскиот агент / платен убиец Абдула Чатли, кој и самиот имал историја на антиерменски активности, како што е бомбашкиот напад на споменикот на ерменскиот геноцид во предградието на Париз во 1984.<ref name="Halavurt: Sevag 24 Nisan'da Planlı Şekilde Öldürülmüş Olabilir">{{Наведени вести|url=http://www.bianet.org/bianet/bianet/129759-halavurt-sevag-24-nisanda-planli-sekilde-oldurulmus-olabilir|title=Halavurt: "Sevag 24 Nisan'da Planlı Şekilde Öldürülmüş Olabilir"|date=May 4, 2011|work=Bianet|access-date=29 December 2012|language=tr|quote=:Translated from Turkish: "On May 1, 2011, after investigating into the background of the suspect, we discovered that he was a sympathizer of the BBP. We also have encountured nationalist themes in his social networks. For example, Muhsin Yazicioglu and Abdullah Catli photos were present" according to Balikci lawyer Halavurt.}}</ref><ref name="What Happened to Sevag Balikci?">{{Наведени вести|url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&Date=09.05.2011&ArticleID=1048713|title=Title translated from Turkish: What Happened to Sevag Balikci?|work=Radikal|access-date=29 December 2012|language=tr|quote=Translated from Turkish: "We discovered that he was a sympathizer of the BBP. We also have encountered nationalist themes in his social networks. For example, Muhsin Yazicioglu and Abdullah Catli photos were present" according to Balikci lawyer Halavurt.}}</ref><ref name="Sevag'ın Ölümünde Şüpheler Artıyor">{{Наведени вести|url=http://www.norzartonk.org/2011/05/07/sevag%E2%80%99in-olumunde-supheler-artiyor/|title=Sevag'ın Ölümünde Şüpheler Artıyor|work=Nor Zartonk|access-date=29 December 2012|archive-url=https://archive.today/20130415113228/http://www.norzartonk.org/2011/05/07/sevag%E2%80%99in-olumunde-supheler-artiyor/|archive-date=15 April 2013|language=tr|quote=Title translated from Turkish: Doubts emerge on the death of Sevag}}</ref> Неговиот профил на Фејсбук, исто така, покажал дека тој е симпатизер на Големата унија (ББП), екстремно десничарска националистичка партија во Турција. Во сведочењето на свршеницата на Баликчи се наведува дека тој бил подложен на психолошки притисок во воениот комплекс.<ref name="Fiancé of Armenian soldier killed in Turkish army testifies before court">{{Наведени вести|url=http://newsam.com/eng/news/100211.html|title=Fiancé of Armenian soldier killed in Turkish army testifies before court|work=News.am|access-date=29 December 2012|archive-url=https://archive.today/20130130022330/http://newsam.com/eng/news/100211.html|archive-date=30 January 2013}}</ref> Севаг ѝ кажал преку телефон дека се плаши за својот живот бидејќи одреден воен службеник му се заканил велејќи: „''Ако дојде до војна со Ерменија, ти ќе бидеш првиот човек што ќе го убијам''“.<ref name="Nişanlıdan 'Ermenilerle savaşırsak ilk seni öldürürüm' iddiası">{{Наведени вести|url=http://www.sabah.com.tr/Yasam/2012/04/06/nisanlidan-ermenilerle-savasirsak-ilk-seni-oldururum-iddiasi|title=Nişanlıdan 'Ermenilerle savaşırsak ilk seni öldürürüm' iddiası|date=2012-04-06|work=Sabah|access-date=29 December 2012|language=tr|quote=Title translated from Turkish: From the fiance: If we were to go to war with Armenia, I would kill you first"}}</ref> На 26 февруари 2012 година, на годишнината од масакрот во Хоџали, „Младите Ациз“ предводеле демонстрации во Истанбул кои содржеле говор на омраза и закани кон [[Ерменија]] и [[Ерменци]]те.<ref name="Azeris mark 20th anniversary of Khojaly Massacre in Istanbul">{{Наведени вести|url=http://www.hurriyetdailynews.com/azeris-mark-20th-anniversary-of-khojaly-massacre-in-istanbul.aspx?pageID=238&nid=14673|title=Azeris mark 20th anniversary of Khojaly Massacre in Istanbul|date=February 26, 2012|work=Hurriyet|access-date=22 December 2012|quote=One banner carried by dozens of protestors said, 'You are all Armenians, you are all bastards.'}}</ref><ref name="Inciting Hatred: Turkish Protesters Call Armenians 'Bastards'">{{Наведени вести|url=http://asbarez.com/101211/inciting-hatred-turkish-protesters-call-armenians-%E2%80%98bastards%E2%80%99/|title=Inciting Hatred: Turkish Protesters Call Armenians 'Bastards'|date=February 28, 2012|work=Asbarez|access-date=22 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318114520/http://asbarez.com/101211/inciting-hatred-turkish-protesters-call-armenians-%e2%80%98bastards%e2%80%99/|archive-date=18 March 2015|quote='Mount Ararat will Become Your Grave' Chant Turkish Students}}</ref><ref name="Khojaly Massacre Protests gone wrong in Istanbul: ' You are all Armenian, you are all bastards '">{{Наведени вести|url=http://www.nationalturk.com/en/khodzhaly-massacre-protests-gone-wrong-in-istanbul-you-are-all-armenian-you-are-all-bastards-16707|title=Khojaly Massacre Protests gone wrong in Istanbul: ' You are all Armenian, you are all bastards '|date=28 February 2012|work=National Turk|access-date=22 December 2012}}</ref><ref name="Protests in Istanbul: &quot;You are all Armenian, you are all bastards&quot;">{{Наведени вести|url=http://www.lbcgroup.tv/news/21966/protests-in-istanbul-you-are-all-armenian-you-are|title=Protests in Istanbul: "You are all Armenian, you are all bastards"|date=2012-02-26|work=LBC International|access-date=22 December 2012}}</ref> Извици и слогани за време на демонстрациите вклучуваат: „''Сите сте Ерменци, сите сте копилиња''“, „''копилињата на Хрант [Динк] не можат да не исплашат''“, и „ ''[[Плоштад Таксим]] денес, [[Ереван]] утре: Ненадејно ќе се спуштиме врз вас во ноќта''“. Во 2012 година, ултра-националистичката група АСИМ-ДЕР (основана во 2002 година) ги таргетирала ерменските училишта, црквите, фондациите и поединци во Турција како дел од антиерменската кампања на омраза.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.todayszaman.com/news-299589-ultra-nationalist-group-targets-turkeys-armenians.html|title=Ultra-nationalist group targets Turkey's Armenians|date=28 November 2012|work=Zaman|access-date=31 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121129035729/http://www.todayszaman.com/news-299589-ultra-nationalist-group-targets-turkeys-armenians.html|archive-date=29 November 2012}}</ref> == Азербејџан == <div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:468px;max-width:468px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:232px;max-width:232px"><div class="thumbimage">[[File:İlham_Əliyev_Bakıda_Hərbi_Qənimətlər_Parkının_açılışında_(23).jpg|алт=|230x230пкс]]</div></div><div class="tsingle" style="width:232px;max-width:232px"><div class="thumbimage">[[File:İlham_Əliyev_Bakıda_Hərbi_Qənimətlər_Parkının_açılışında_(72).jpg|алт=|230x230пкс]]</div></div></div><div class="trow" style="display:flex"><div class="thumbcaption"> Шлемови на починати ерменски војници, восочни манекени на заробени ерменски војници од [[Second Nagorno-Karabakh War|Втората војна во Нагорно-Карабах]] изложени во [[Military Trophy Park (Baku)|воениот парк Баку]] во [[Azerbaijan|Азербејџан]]. Претседателот [[Ilham Aliyev|Илхам Алиев]] прикажан на првата слика за време на посетата на паркот.</div></div></div></div>Антиерменските чувства постојат во [[Азербејџан]] на институционално <ref>{{In lang|ru}} {{Меѓујазична врска|Fyodor Lukyanov|ru|Лукьянов, Фёдор Александрович}}, Editor-in-Chief of the journal ''Russia in Global Affairs'' {{Наведени вести|url=http://vz.ru/opinions/2011/8/2/511811.html|title=Первый и неразрешимый|date=2 August 2011|access-date=12 January 2013|agency=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]]|quote=Армянофобия – институциональная часть современной азербайджанской государственности, и, конечно, Карабах в центре этого всего. "Armenophobia is the institutional part of the modern Azerbaijani statehood and Karabakh is in the center of it."}}</ref> и социјално <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf|title=Report on Azerbaijan|date=15 April 2003|publisher=[[European Commission against Racism and Intolerance]]|location=Strasbourg|page=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921073055/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_02/02_CbC_eng/02-cbc-azerbaijan-eng.pdf|archive-date=21 September 2013|accessdate=22 January 2013|quote=Due to the conflict, there is a widespread negative sentiment toward Armenians in Azerbaijani society today." "In general, hate-speech and derogatory public statements against Armenians take place routinely.}}</ref> ниво. [[Ерменци]]те се „''најранливата група во Азербејџан на полето на расизмот и расната дискриминација''“.<ref name="2007 ecri report">{{Наведена мрежна страница|url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_03/03_CbC_eng/AZE-CbC-III-2007-22-ENG.pdf|title=Second report on Azerbaijan|date=24 May 2007|publisher=[[European Commission against Racism and Intolerance]]|location=Strasbourg|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921072548/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_03/03_CbC_eng/AZE-CbC-III-2007-22-ENG.pdf|archive-date=21 September 2013|accessdate=23 January 2013}}</ref> Во текот на 20 век, [[Ерменци]]те и муслиманите кои зборуваат [[Туркиски јазици|турски]] (шиити и сунити; тогаш познати како „Кавкаски Татари“, подоцна како [[Азери]]) {{Efn|Терминот „Татари“, употребен од Русите, се однесува на [[турски јазици|турски]] муслимани (шиити и [[сунитски ислам|сунити]]) од Транскавказија.<ref name="BournoutianTatarMuslim">{{cite book |last1=Bournoutian |first1=George |author1-link=George Bournoutian |title=Armenia and Imperial Decline: The Yerevan Province, 1900-1914 |date=2018 |publisher=Routledge |page=35 (note 25)}}</ref> За разлика од Ерменците и [[Грузијци]]те, Татарите немале своја азбука и ја користеле [[персиска азбука|персоарапско писмо]].<ref name="BournoutianTatarMuslim"/> По 1918 година со формирањето на [[Демократска Република Азербејџан]], и „особено за време на [[Советски Сојуз|Советскиот период]]“, татарската група се идентификувала себеси како „[[Азери]]“.<ref name="BournoutianTatarMuslim"/>}} жителите на [[Закавказје]] биле вклучени во бројни судири. [[Погром]]ите, масакрите и војните ги зацврстиле опозициските етнички идентитети меѓу двете групи и придонеле за развојот на националната свест и кај Ерменците и кај Азерите.<ref name="Dawisha2">{{Наведена книга|title=The International Politics of Eurasia|last=Dawisha|first=Karen|last2=Parrot, Bruce|publisher=M.E. Sharpe|year=1994|isbn=9781563243530|location=Armonk, NY|page=242}}</ref> Од 1918 до 1920 година, организирани убиства на Ерменци се случиле во Азербејџан, особено во ерменските културни центри во [[Баку]] и Шуша.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Ap94gZsbu6QC|title=War in peace : paramilitary violence in Europe after the Great War|date=27 September 2012|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199654918|editor-last=Robert Gerwarth|location=Oxford|editor-last2=John Horne}}</ref> Современата арменофобија во Азербејџан ги следи своите корени од [[Распад на Советскиот Сојуз|последните години]] на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], кога Ерменците побарале [[Советски Сојуз|советските]] власти да ја префрлат претежно населената со ерменски автономна област Нагорно-Карабах (НКАО) во [[Азербејџанска Советска Социјалистичка Република|Азербејџанска ССР]] на [[Ерменска Советска Социјалистичка Република|Ерменска ССР]].<ref name="IHF 2005 report2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ihf-hr.org/viewbinary/viewdocument.php?doc_id=6322|title=Human Rights in the OSCE Region: Europe, Central Asia and North America, Report 2005 (Events of 2004)|publisher=[[International Helsinki Federation for Human Rights]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100429230856/http://www.ihf-hr.org/viewbinary/viewdocument.php?doc_id=6322|archive-date=29 April 2010|accessdate=19 January 2013|quote=The unresolved conflict with Armenia over Nagorno-Karabakh stimulated "armenophobia."}}</ref> Како одговор на овие барања, се одржале антиерменски собири во различни градови, каде што азербејџанските националистички групи поттикнале антиерменски чувства што довеле до погроми во Сумгаит, Кировабад и Баку. Од 1988 до 1990 година, околу 300.000-350.000 Ерменци побегнале под закана со насилство или биле депортирани од Азербејџан, а околу 167.000 Азербејџани биле принудени да ја напуштат Ерменија, често под насилни околности.<ref name="hrw2">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/azerbaijanseveny00huma|title=Azerbaijan: seven years of conflict in Nagorno-Karabakh|last=[[Human Rights Watch]]|publisher=Humans Rights Watch|year=1994|isbn=1-56432-142-8|location=New York}}</ref> Зголемените тензии меѓу двете нации на крајот ескалирале во голем воен судир околу [[Нагорно-Карабах]], во кој Азербејџан изгубил контрола над околу 14% <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/blackgardenarmen0000dewa|title=Black garden: Armenia and Azerbaijan through peace and war|last=de Waal|first=Thomas|publisher=New York University Press|year=2003|isbn=9780814719459|location=New York|page=[https://archive.org/details/blackgardenarmen0000dewa/page/286 286]|quote=This means that the combined area of Azerbaijan under Armenian occupation was approximately 11,797 km2 or 4,555 square miles. Azerbaijan's total area is 86,600 km2. So the occupied zone is in fact 13.62 percent of Azerbaijan—still a large figure, but a long way short of President Aliev's repeated claim.|author-link=Thomas de Waal}}</ref> од територијата на земјата до самопрогласената Република Нагорно-Карабах.<ref name="IHF 2005 report2" /> [[Нагорнокарабашки судир|Постојаното зголемување на тензиите]] околу губењето на територијата, што предизвикало повеќе антиерменски чувства,<ref name="2007 ecri report2">{{Наведена мрежна страница|url=http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_03/03_CbC_eng/AZE-CbC-III-2007-22-ENG.pdf|title=Second report on Azerbaijan|date=24 May 2007|publisher=[[European Commission against Racism and Intolerance]]|location=Strasbourg|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921072548/http://hudoc.fcnm.coe.int/XMLEcri/ENGLISH/Cycle_03/03_CbC_eng/AZE-CbC-III-2007-22-ENG.pdf|archive-date=21 September 2013|accessdate=23 January 2013}}</ref> и поривот да се одмазди за губењето на територијата меѓународно признаена како азербејџанска, го навел Азербејџан да ја започне [[Нагорнокарабашка војна (2020)|втората војна за територијата во 2020 година]], во кои успеале повторно да заземат дел од областа. Во предупредувањето од ноември 2020 година, Genocide Watch објавил дека Ерменците во Азербејџан се наречени „терористи“, „бандити“, „неверници“, „остатоци од мечот“ (упатување на геноцидот од 1915 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/2020/05/11/turkey-erdogan-uses-leftovers-of-the-sword-anti-christian-hate-speech|title=Turkey: Erdogan uses "Leftovers of the Sword" anti-Christian hate speech|last=Watch|first=Genocide|date=2020-05-11|work=genocidewatch|language=en|accessdate=2023-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.genocidewatch.com/_files/ugd/137a5c_612fc0b2ce6f4d0f99f99a942d0d8516.pdf|title=Genocide Emergency Alert on the War in Artsakh (Nagorno-Karabakh)|last=Watch|first=Genocide|date=2020-11-06|work=genocidewatch|language=en|accessdate=2023-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.genocidewatch.com/_files/ugd/137a5c_612fc0b2ce6f4d0f99f99a942d0d8516.pdf|title=Genocide Emergency Alert on the War in Artsakh (Nagorno-Karabakh)|last=Watch|first=Genocide|date=2020-11-06|work=genocidewatch|language=en|accessdate=2023-03-13}}</ref> Ерменската страна ја обвинила азербејџанската влада дека спроведува антиерменска политика внатре и надвор од земјата, која вклучува пропаганда на омраза кон Ерменија и Ерменците и уништување на ерменското културно наследство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www1.umn.edu/humanrts/ins/azerba93.pdf|title=Azerbaijan: The Status of Armenians, Russians, Jews and other minorities|year=1993|publisher=[[Immigration and Naturalization Service]]|location=Washington, DC|page=10|accessdate=25 January 2013|quote=Despite the constitutional guarantees against religious discrimination, numerous acts of vandalism against the Armenian Apostolic Church have been reported throughout Azerbaijan. These acts are clearly connected to anti-Armenian sentiments brought to the surface by the war between Armenia and Azerbaijan.}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The destruction of cultural heritage in Iraq|last=Peter G. Stone|last2=Joanne Farchakh Bajjaly|publisher=Boydell Press|year=2008|isbn=9781843833840|location=Woodbridge, Suffolk|page=xi}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Historical dictionary of Armenia|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000adal|last=Adalian|first=Rouben Paul|publisher=Scarecrow Press|year=2010|isbn=9780810860964|location=Lanham, Md.|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000adal/page/95 95]}}</ref> Според Фјодор Лукјанов, главен уредник на списанието ''Русија во глобални работи'', „''Арменофобијата е институционален дел од современата азербејџанска државност и Карабах е во центарот на неа''“.<ref>{{In lang|ru}} {{Меѓујазична врска|Fyodor Lukyanov|ru|Лукьянов, Фёдор Александрович}}, editor-in-chief of the journal ''Russia in Global Affairs'' {{Наведени вести|url=http://vz.ru/opinions/2011/8/2/511811.html|title=Первый и неразрешимый|date=2 August 2011|work=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]]|access-date=25 April 2014|quote=Армянофобия – институциональная часть современной азербайджанской государственности, и, конечно, Карабах в центре этого всего.}}</ref> Во 2011 година, во извештајот на ЕКРИ за Азербејџан било наведено дека „''постојаниот негативен официјален и медиумски дискурс''“ против Ерменија поттикнува „''негативна клима на мислење во однос на луѓето со ерменско потекло, кои остануваат ранливи на дискриминација''“.<ref name="2011 ecri report2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/Country-by-country/Azerbaijan/AZE-CbC-IV-2011-019-ENG.pdf|title=ECRI report on Azerbaijan (fourth monitoring cycle)|date=31 May 2011|publisher=[[European Commission against Racism and Intolerance]]|location=Strasbourg, France|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316045847/http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/Country-by-country/Azerbaijan/AZE-CbC-IV-2011-019-ENG.pdf|archive-date=16 March 2013|accessdate=19 January 2013}} [[iarchive:2011ReportOfTheEuropeanCommissionAgainstRacismAndIntoleranceOn|Alt URL]]</ref> Според историчарот Џереми Смит, „''националниот идентитет во постсоветски Азербејџан во голем дел почива на култот на Алиевите, заедно со чувството на борба и виктимизација и жестока омраза кон Ерменија и Ерменците''“.<ref>{{Наведено списание|last=Cheterian|first=Vicken|date=2018|title=The Uses and Abuses of History: Genocide and the Making of the Karabakh Conflict|journal=Europe-Asia Studies|volume=70|issue=6|pages=884–903|doi=10.1080/09668136.2018.1489634}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oYhtAAAAQBAJ&q=%22National+identity+in+post-Soviet+Azerbaijan+rests+in+large+part,+then,+on+the+cult+of+the+Alievs,+alongside+a+sense+of+embattlement+and+victimisation+and+a+virulent+hatred+of+Armenia+and+Armenians%22&pg=PA296|title=Red Nations|last=Smith|first=Jeremy|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-11131-7|language=en}}</ref> Во резолуцијата на Европскиот парламент од 10 март 2022 година со која се осудува уништувањето на ерменското наследство во Арцах (Нагорно-Карабах),<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://oc-media.org/eu-parliament-condemns-destruction-of-armenian-heritage-in-nagorno-karabakh/|title=EU Parliament condemns destruction of Armenian heritage in Nagorno-Karabakh|date=2022-03-10|work=OC Media|language=en-US|accessdate=2022-03-12}}</ref> парламентот изјавил:<blockquote>Европскиот парламент... признава дека бришењето на ерменското културно наследство е дел од поширокиот модел на систематска политика на арменофобија на државно ниво, историски ревизионизам и омраза кон Ерменците промовирани од азербејџанските власти, вклучително и дехуманизација, глорификација на насилството и територијални претензии против Република Ерменија“.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/RC-9-2022-0146_EN.html|title=JOINT MOTION FOR A RESOLUTION on the destruction of cultural heritage in Nagorno-Karabakh|work=www.europarl.europa.eu|language=en|accessdate=2022-03-12}}</ref></blockquote>Во март 2023 година, Европскиот парламент издал уште една резолуција која ги осудила нападите на Азербејџан врз Ерменија и го повикал Азербејџан да ја укине блокадата на Арцах.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0036_EN.html|title=REPORT on EU-Armenia relations {{!}} A9-0036/2023 {{!}} European Parliament|last=KOVATCHEV|first=Andrey|work=www.europarl.europa.eu|language=en|accessdate=2023-03-18}}</ref> Како одговор, азербејџанскиот претседател Алиев ја опишал резолуцијата како „''надвор од сомнеж... потекнува од Ерменија и ерменската дијаспора, одамна канцероген тумор во Европа''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://apa.az/en/domestic-policy/azerbaijani-parliament-issues-protest-statement-regarding-european-parliaments-resolution-398952|title=Azerbaijani Parliament issues protest statement regarding European Parliament's resolution|work=Apa.az|language=en|accessdate=2023-03-18}}</ref> Антиерменските злосторства од омраза извршени од Азери се случиле и на меѓународно ниво надвор од земјата Азербејџан. Во 2004 година, Рамил Сафаров обезглавил Ерменец додека спиел во Унгарија. === Статус на ерменските културни споменици === Во ноември 2020 година, списанието ''[[Гардијан]]'' напишал за кампањата на Азербејџан за сеопфатно „културно чистење“ во Нахчиван:<blockquote>Сателитските снимки, обемните документарни докази и личните извештаи покажаа дека меѓу 1997 и 2006 година биле уништени 89 цркви, 5.840 хачкари и 22.000 надгробни споменици, вклучувајќи ја и средновековната некропола Џулфа, најголемите антички ерменски гробишта во светот. Азербејџанскиот одговор постојано беше едноставно негирање дека Ерменците некогаш живееле во регионот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/nov/19/ceasefire-agreement-azerbaijan-great-risks-armenia|title=The ceasefire agreement with Azerbaijan comes with great risks for Armenia|date=19 November 2020|work=The Guardian}}</ref></blockquote>Напознатиот случај на масовно уништување се однесува на надгробните споменици на средновековните [[ерменски гробишта во Џулфа]], кои претставуваат свето место на Ерменската апостолска црква. Чарлс Танок, член на Комитетот за надворешни работи на [[Европски парламент|Европскиот парламент]], тврди: „''Ова е многу слично на статуите на Буда уништени од талибанците. Тие ја бетонираа областа и ја претворија во воен камп''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/azerbaijan-flattened-sacred-armenian-site-480272.html|title=Azerbaijan 'flattened' sacred Armenian site|last=Castle|first=Stephen|date=23 October 2011|work=The Independent|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/azerbaijan-flattened-sacred-armenian-site-480272.html|archive-date=2022-05-07}}</ref> Уништувањето на гробиштата е широко опишано од ерменски извори, а некои не-ерменски извори, како чин на [[Културоцид|културен геноцид]].<ref>{{Наведена книга|title=Modern Pagan and Native Faith Movements in Central and Eastern Europe|last=Antonyan|first=Yulia|last2=Siekierski|first2=Konrad|date=2014|publisher=Routledge|editor-last=Aitamurto|editor-first=Kaarina|page=[https://books.google.com/books?id=2L3oBAAAQBAJ&dq=cultural+genocide=+julfa+cemetery&pg=PA280 280]|chapter=A neopagan movement in Armenia: the children of Ara|quote=By analogy, other tragic events or threatening processes are designated today by Armenians as "cultural genocide" (for example, the destruction by Azerbaijanis of the Armenian cemetery in Julfa)...|editor-last2=Simpson|editor-first2=Scott}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://armenianow.com/news/6092/cultural_war_systematic_destructio|title=Cultural War: Systematic destruction of Old Julfa khachkars raises international attention|last=Ghazinyan|first=Aris|date=13 January 2006|work=[[ArmeniaNow]]|access-date=24 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125053050/http://armenianow.com/news/6092/cultural_war_systematic_destructio|archive-date=25 November 2015|quote=...another “cultural genocide being perpetrated by Azerbaijan.”}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Routledge History of Genocide|last=Uğur Ümit Üngör|date=2015|publisher=Routledge|isbn=9781317514848|editor-last=Carmichael|editor-first=Cathie|page=[https://books.google.com/books?id=6rvlCAAAQBAJ&dq=cultural+genocide+julfa+cemetery&pg=PA250 250]|chapter=Cultural genocide: Destruction of material and non-material human culture|author-link=Uğur Ümit Üngör|editor-last2=Maguire|editor-first2=Richard C.}}</ref> Европскиот парламент објавил резолуција на 10 март 2022 година, со која било осудено уништувањето на ерменското наследство во Арцах (Нагорно-Карабах).<ref name=":0"/> Резолуцијата гласела:<blockquote>Европскиот парламент... Остро ја осудува континуираната политика на Азербејџан за бришење и негирање на ерменското културно наследство во и околу Нагорно-Карабах, што е во спротивност со меѓународното право и неодамнешната одлука на МСП...<ref name=":1"/></blockquote> === Тековен ризик од геноцид === Од 2020 година, Азербејџан ги напаѓа ерменските позиции во Нагорно-Карабах ([[Нагорнокарабашка војна (2020)|Втора војна во Нагорно-Карабах]]), Ерменија (гранична криза), а исто така ја блокирала и Република Арцах. Овие настани резултирале со бројни организации, вклучително и оние кои се специјализирани за проучувања за геноцид, кои известуваат дека Ерменците се изложени на ризик да бидат подложени на друг геноцид.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2022/10/IAGS-EB-Statement-Armenia-Azerbaijan-Oct-2022_update.pdf|title=Statement on Azerbaijani Aggression Against the Republic of Armenia and the Indigenous Armenians of the South Caucasus|last=O'Brien|first=Melanie|last2=WIlliams|first2=Timothy|date=October 24, 2022|work=The International Association of Genocide Scholars|last3=Martinez|first3=Elisenda|last4=White|first4=Julia}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://anglican.ink/2022/12/19/genocide-warning-for-nagorno-karabakh-issued-by-human-rights-organizations/|title=Genocide Warning for Nagorno Karabakh issued by human rights organizations|last=Veldkamp|first=Joel|date=19 December 2022|work=Anglican Ink|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220013543/https://anglican.ink/2022/12/19/genocide-warning-for-nagorno-karabakh-issued-by-human-rights-organizations/|archive-date=20 December 2022|accessdate=20 December 2022}}</ref><ref name=":12">{{Наведување|title=Genocide Warning: Azerbaijan and Nagorno-Karabakh|date=September 23, 2022|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-warning-azerbaijan-and-nagorno-karabakh-september-2022|journal=Genocide Watch|access-date=3 January 2023}}</ref><ref name="Genocide Warning: Nagorno Karabakh">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.genocidewarning-nk.com/|title=Genocide Warning: Nagorno Karabakh|work=120,000 people are under siege.|language=en-US|accessdate=2022-12-28}}</ref> Институтот за спречување на геноцид „Лемкин“ смета дека Ерменците се „''еден од најзагрозените идентитети во светот денес''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemkininstitute.com/annual-report-2022|title=Annual Report 2022 {{!}} Lemkin Institute For Genocide Prevention|work=Lemkin Institute|language=en|accessdate=2023-02-03}}</ref> Шила Пајлан, меѓународен кривичен адвокат и правен советник на Обединетите нации, предупредил дека „''Меѓународната заедница треба посериозно да ги сфати своите обврски R2P [Одговорност за заштита] или ризикува да стане тивко соучесник во следниот ерменски геноцид - или етничко чистење''. " <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newsweek.com/do-armenians-face-second-genocide-opinion-1767132|title=Do the Armenians Face a Second Genocide?|date=2022-12-14|work=Newsweek|language=en|accessdate=2023-03-14}}</ref> Кавкашкиот експерт Лоренс Броерс повлекува паралели помеѓу „''рускиот дискурс за Украина како вештачка, лажна нација и азербејџанскиот дискурс за Ерменија, исто така тврдејќи дека има лажна историја''“, со што го издигнува судирот на „''егзистенцијално ниво''“ за Ерменците.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.spiegel.de/international/world/blockade-in-the-southern-caucasus-there-is-every-reason-to-expect-more-violence-this-year-a-639a972e-cc4e-477d-99f2-766beb2fcbea|title=Blockade in the Southern Caucasus: "There Is Every Reason to Expect More Violence This Year"|last=Boy|first=Ann-Dorit|date=2023-01-18|work=Der Spiegel|access-date=2023-03-14|language=en|issn=2195-1349}}</ref> Коалицијата на различни организации за човекови права, исто така, издала колективно предупредување за геноцид како одговор на блокадата: „''Сега се присутни сите 14 фактори на ризик за злосторства на злосторствата идентификувани од [https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/publications-and-resources/Genocide_Framework%20of%20Analysis-English.pdf Канцеларијата на генералниот секретар на ОН за спречување геноцид] “.'' <ref name="Genocide Warning: Nagorno Karabakh" /> * Институт за спречување на геноцид „Лемкин“ – Од 2021 година, организацијата издала различни „''Предупредувања со црвено знаме''“ за Азербејџан, за кои организацијата вели дека претставува закана од геноцид за Ерменците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemkininstitute.com/armeniaproject|title=Armenia Project|work=Lemkin Institute|language=en|accessdate=2023-02-03}}</ref> Тој ја опишува блокадата на Република Арцах од страна на Азербејџан како „''криминален чин кој има намера да создаде терор и неподносливи услови за живот за населението на Арцах против Ерменија и Ерменците од страна на азербејџанскиот режим''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide----azerbaijan---update-5|title=Red Flag Alert for Genocide - Azerbaijan - Update 5|work=Lemkin Institute|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222104640/https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide----azerbaijan---update-5|archive-date=2022-12-22|accessdate=2023-03-14}}</ref> Групата, исто така, напишала „''Геноцидната намера на Баку никогаш не била појасна и дејствијата извршени до овој момент многу го предвидуваат овој исход''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide---azerbaijan-update-4|title=Red Flag Alert for Genocide - Azerbaijan Update 4|work=Lemkin Institute|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227225601/https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide---azerbaijan-update-4|archive-date=2023-02-27|accessdate=2023-03-14}}</ref> * Genocide Watch – издал свои предупредувања за геноцид во септември 2020 година, велејќи дека „''Поради инвазијата на Азербејџан на Арцах... Genocide Watch смета дека Азербејџан е во фаза 9: Истребување и во фаза 10: Негирање. Genocide Watch смета дека раководството на Азербејџан можеби има намера насилно да го депортира ерменското население на Арцах со извршување геноцидни масакри што ќе ги тероризираат Ерменците да го напуштат Арцах''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-alert-on-the-war-in-artsakh-nagorno-karabakh|title=Genocide Emergency Alert on the War in Artsakh (Nagorno-Karabakh)|last=Watch|first=Genocide|date=2020-11-06|work=genocidewatch|language=en|accessdate=2023-03-13}}</ref> Во септември 2022 година, Genocide Watch издал уште едно предупредување во кое се вели: „''Поради своите неиспровоцирани напади и геноцидна реторика против етничките Ерменци, Genocide Watch смета дека нападот на Азербејџан врз Ерменија и Арцах е во Фаза 4: Дехуманизација, Фаза 7: Подготовка, Фаза 8: Прогонство и Фаза 10: Негирање“''. Групата напишала писмо до [[Совет на ЕУ|Советот на ЕУ]], предупредувајќи дека [[Европската унија]] „''замижува пред азербејџанската диктатура од геополитички и ресурси со причини''“ и дека „''намерите на Азербејџан се јасни: да ги избрише сите траги од ерменскиот живот и на ерменското присуство во овој регион, азербејџанскиот претседател, Илхам Алиев, постојано и постојано изјавува дека има намера да ги искорени домородните Ерменци кои живеат во Арцах''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemkininstitute.com/_files/ugd/391abe_2ae755d9e8e64656a2934d4742740353.pdf|title=Open Letter to Charles Michel, President of the European Council, Regarding Complicity in Genocide|last=von Joeden-Forgey|first=Elisa|last2=Victoria Massimino|first2=Irene|date=2022-05-15}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/LemkinInstitute/status/1657491875824295936|title=@LemkinInstitute|work=Twitter|language=en|accessdate=2023-05-15}}</ref> * Меѓународната асоцијација на научници за геноцид (МАНГ) – издала слични изјави во октомври 2020 година: „''Директното турско учество во повеќедеценискиот судир [Нагорно-Карабах] е... факт што се заканува да ги уништи Ерменците во Арцах и пошироко''“. Во изјавата објавена од турскиот претседател [[Реџеп Таип Ердоган]] се вели дека тие, Турција, „''ќе продолжат да ја исполнуваат мисијата на нивните дедовци, која беше извршена пред еден век на Кавказ''. ''Ерменскиот геноцид кој започнал во 1915 година... Историјата, од ерменскиот геноцид до последните три децении конфликт, како и актуелните политички изјави, економските политики, чувствата на општествата и воените дејствија на азербејџанското и турското раководство треба да не предупредат дека геноцидот на Ерменците во Нагорно-Карабах, а можеби дури и во Ерменија, е многу реална можност''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.genocide-museum.am/eng/23.10.2020.php|title=Statement from a group of Genocide scholars on the Imminent Genocidal Threat deriving from Azerbaijan and Turkey against Artsakh (Nagorno-Karabakh)|work=www.genocide-museum.am|accessdate=2023-03-14}}</ref> Во октомври 2022 година, МАНГ издал уште една изјава во која ги осудила нападите на Азербејџан во септември 2022 година на Република Ерменија: „Постојат значајни фактори на ризик за геноцид во ситуацијата во Нагорно-Карабах во врска со ерменското население“ и „дехуманизирачки и други [иредентистички] изјави од азербејџански владини претставници] демонстрираат постоење на ризик од геноцид и може да значи поттикнување на геноцид и евентуално други меѓународни злосторства“. == Русија == [[Русија|Рускиот]] истражувач од 19 век, Василиј Лвович Величко, кој бил активен во периодот кога рускиот царизам спроведувал намерна антиерменска политика,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vehi.net/istoriya/armenia/albanskymif.html|title=В.А.Шнирельман, "Албанский миф" в кн.: "Войны памяти. Мифы, идентичность и политика в Закавказье", М., ИКЦ, "Академкнига", 2003|accessdate=6 April 2015}}</ref> напишал „''Ерменците се екстремен пример на брахицефалија, нивниот вистински расен инстинкт ги прави природно непријателски да се настроени кон државата''“.<ref>Benthall, Jonathan (ed.), The best of Anthropology Today, 2002, Routledge, {{ISBN|0-415-26255-0}}, p. 350 by Anatoly Khazanov</ref> Според истражувањето на мислењето на VTSIOM од 2012 година, 6% од испитаниците во [[Москва]] и 3% во [[Санкт Петербург]] „''искусиле чувства на иритација, непријателство''“ кон Ерменците.<ref>{{Наведени вести|url=http://wciom.ru/index.php?id=459&uid=112356|title=Москвичи и петербуржцы - о своих этнических симпатиях и антипатиях|date=24 January 2012|access-date=5 January 2013|agency=Russian Public Opinion Research Center|trans-title=Residents of Moscow and St. Petersburg about their ethnic sympathies and antipathies}}</ref> Во 2000-тите се случиле расистички убиства на Ерменци во Русија.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2006/apr/24/russia.nickpatonwalsh Armenian student killed in Moscow race attack] Nick Paton Walsh in Moscow, The Guardian, Monday 24 April 2006</ref><ref>[http://www.rferl.org/content/article/1075252.html Six Russians Jailed For Racist Killing Of Armenian] March 14, 2007, (Reuters)</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mibchuani|first=Teimuraz|date=2009|title=Armenian Battalion Named After Bagramyan and Ethnic Cleansing of Georgians in Abkhazia|url=http://gfsis.org/index.php/ge/resources/library/view/4677|journal=Georgian Foundation for Strategic and International Studies|isbn=978-9941126796|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604235052/http://gfsis.org/index.php/ge/resources/library/view/4677|archive-date=2016-06-04}}</ref> Во 2002 година се случила експлозија во [[Краснодар]] во близина на ерменската црква за која месната заедница верувала дека е терористички чин.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.azatutyun.am/a/1566453.html|title=Armenian Church In Russia Damaged By Blast|last=Terian|first=Artur|date=11 November 2002|work=azatutyun.am|agency=[[RFE/RL]]}}</ref> == Грузија == [[Податотека:Uprooted_Armenian_gravestones_in_a_church_yard_in_Velistsikhe,_Georgia.jpg|мини|Неоткорнати ерменски надгробни споменици во црковен двор во Велисике, Кахети, Грузија]] Кон крајот на 19 век и почетокот на 20 век, антиерменските чувства преовладувале и во социјалистичките и во националистичките грузиски кругови. Економската доминација на Ерменците во Тбилиси поттикнала вербални напади врз Ерменците. ''Дроеба'', влијателно списание, ги опишало Ерменците како луѓе кои „''ги соголуваат нашите улици и ги дебелеат нивните џебови''“ и „''но последниот дел од имотот од нашите задолжени селски семејства''“. И [[Илија Чавчаваѕе]] и Акаки Церетели, две главни книжевни фигури, ги нападнале Ерменците поради нивниот перципиран меркантилизам. Церетели во една басна ги претставил Ерменците како болва која цица грузиска крв. [[Илија Чавчаваѕе|Чавчаваѕе]] ги осудил Ерменците дека „''го јаделе лебот испечен од некој друг или го пиеле она што создава туѓа пот''“. Весникот на Чавчаваѕе, ''Иверија'', ги прикажува Ерменците како „''итри лихвари и бескрупулозни трговци''“, според Стивен Ф. Џонс. Социјалдемократската партија на Грузија (грузиски меншевици) ја нападнале буржоазијата и империјализмот за да ја ослободи Грузија и од рускиот империјализам и од ерменската економска експлоатација. За време на постоењето на [[Демократска Република Грузија]] (1918–21), независната грузиска влада ги гледала Ерменците како потенцијална „петта колона“ за нивната наводна лојалност кон Првата Република Ерменија и предмет на манипулација од страна на странски сили. Грузиско-ерменската војна од декември 1918 година ги зголемила антиерменските чувства во Грузија. Во постсоветска Грузија, првиот претседател Звијад Гамсахурдија, отворен националист, ги гледал Ерменците, заедно со другите етнички малцинства, како „гости“ или „вонземјани“ кои го загрозуваат територијалниот интегритет на Грузија.<ref>{{Наведено списание|last=Jones|first=Stephen F.|date=1993|title=Georgian- Armenian Relations in 1918-20 and 1991-94: A Comparison|url=https://archive.org/details/ArmeniaGeorgiaRelations|journal=[[Armenian Review]]|volume=46|issue=1–4|pages=[https://archive.org/details/ArmeniaGeorgiaRelations/page/n1 57]–77}}</ref> [[Јосиф Сталин]] напишал во својот есеј од 1913 година ''Марксизмот и националното прашање'':<ref>{{Наведена книга|title=[[Stalin: A Biography]]|last=Service|first=Robert|date=2005|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674016972|page=[https://books.google.com/books?id=hSWK6Dh4wRgC&dq=stalin+anti-armenian&pg=PA98 98]|author-link=Robert Service (historian)}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1913/03a.htm|title=Marxism and the National Question|last=Stalin|first=J. V.|authorlink=Joseph Stalin|work=marxists.org|publisher=[[Marxists Internet Archive]]}}</ref>{{Quote frame|Она што постои во Грузија е „анти-ерменскиот“ национализам, но тоа е затоа што постои ерменска голема буржоазија која, со уништување на малата и сè уште слаба грузиска буржоазија, ја насочува кон антиерменскиот национализам.}}Околу времето на парламентарните избори во 2007 година во отцепениот регион Абхазија, грузиските медиуми го истакнале факторот на етничките Ерменци во областа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.regnum.ru/news/772350.html|title="Ŕđě˙íńęčé âîďđîń" â Ŕáőŕçčč ăëŕçŕěč ăđóçčíńęčő ŃĚČ|work=ČŔ REGNUM|accessdate=6 April 2015}}</ref> Грузискиот весник ''[[Sakartvelos Respublika]]'' предвидел дека голем дел од парламентот ќе биде ерменски и дека дури има шанси да биде избран ерменски претседател.<ref name="Abkhaz">{{Наведена мрежна страница|url=http://armenianow.com/?action=viewArticle&AID=1977&CID=2055&IID=&lng=eng|title=Focus on Faction: Georgian media stirs Abkhazian-Armenian "conflict" - News - ArmeniaNow.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20080202153752/http://armenianow.com/?action=viewArticle&AID=1977&CID=2055&IID=&lng=eng|archive-date=2 February 2008|accessdate=6 April 2015}}</ref> Весникот, исто така, објавил и дека абхазиската република можеби веќе добива финансиска помош од Ерменците кои живеат во Соединетите Американски Држави. Некои ерменски аналитичари веруваат дека ваквите извештаи се обидуваат да создадат судир помеѓу Ерменците и етничките Абхазијци за да го дестабилизираат регионот. Според некои извори, активно се води политика на сквернавење на ерменските цркви и историски споменици на територијата на Грузија.<ref name="ancestralstones.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://ancestralstones.com/cultural_genocide_en.pdf |title=The cultural genocide of Armenian historical monuments in Georgia, Organisation for the support of the Armenian Diocese in Georgia "Kanter" |accessdate=2024-04-23 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203005852/http://ancestralstones.com/cultural_genocide_en.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="PanARMENIAN.Net">{{Наведени вести|url=http://www.panarmenian.net/details/eng/?nid=954|title=Vandalism and misappropriation of Armenian churches in Georgia goes on|work=[[PanARMENIAN.Net]]|access-date=2008-11-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,IWPR,,GEO,,4b1e0df42c,0.html|title=Refworld - Georgia: Collapse of Armenian Church Provokes Row|last=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|archive-url=https://archive.today/20130416053322/http://www.unhcr.org/refworld/country,,IWPR,,GEO,,4b1e0df42c,0.html|archive-date=16 April 2013|accessdate=6 April 2015}}</ref> На 16 ноември 2008 година, грузискиот монах [[Tariel Sikinchelashvili|Тариел Сикинчелашвили]] ги вандализирал гробовите на покровители на уметноста Михаил и Лидија Тамамшев.<ref name="PanARMENIAN.Net" /> Ерменската црква Норашен во [[Тбилиси]], изградена во средината на 15 век,<ref name="ancestralstones.com" /> била сквернавена и присвоена од грузиската влада и покрај фактот што и премиерот на Ерменија и на Грузија постигнале договор да не ја малтретираат црквата.<ref name="PanARMENIAN.Net" /> Поради немање закон за религија, статусот на Сурб Норашен, Сурб Ншан, Шамхорецор Сурб Аствататцин (Кармир Аветаран), Ереванотс Сурб Минас и Мугни Сурб Геворг во Тбилиси и Сурб Ншан во Ахалцихе не е познат откако биле конфискувани за време на советскиот период.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.panarmenian.net/news/eng/?nid=27849|title=Armenians of Georgia urge to stop barbarous destruction of Armenian cultural heritage|work=[[PanArmenian.net]]|access-date=2008-11-29}}</ref> Ерменците во Грузија и Ерменија демонстрирале против уништувањето. На 28 ноември 2008 година, ерменските демонстранти пред грузиската амбасада во Ерменија побарале од грузиската влада веднаш да престане со навлегувањата врз ерменските цркви и да ги казни виновниците, нарекувајќи ги акциите на грузиската партија „бел геноцид“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.defacto.am/index.php?OP=71341281|title=Protest Action Against Encroachments On Armenian Churches in Georgia Held in Yerevan|work=defacto.am|access-date=2008-11-29|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129173702/http://www.defacto.am/index.php?OP=71341281|url-status=dead}}</ref> Во август 2011 година, грузискиот министер за култура Ника Руруа го отпуштил режисерот Роберт Стуруа како шеф на националниот театар во Тбилиси поради „''ксенофобични''“ коментари што ги дал на почетокот на таа година: „''Нема да ја финансираме [[ксенофобија]]та. Грузија е мултикултурна земја''“, изјавил Руруа.<ref name="google.com">[https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5i0gmRdSadqY6Pjer8kJoCZbOnKyA?docId=CNG.0f536b3f87ac380c93fc984fd8fcf6c4.921 Georgia sacks theatre legend for 'xenophobia', AFP, August 2011]</ref> Провоцирајќи гнев во јавноста, Стуруа изјавил во интервју за локалната новинска агенција дека „ ''[[Михаил Саакашвили|Саакашвили]] не знае што му треба на грузискиот народ затоа што е Ерменец''“. „''Не сакам Грузија да биде управувана од претставник од различна етничка припадност''“, додал тој.<ref name="google.com" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rosbalt.ru/exussr/2011/08/08/877248.html|title=Đîáĺđň Ńňóđóŕ: Ńŕŕęŕřâčëč — ŕđě˙íčí|work=Đîńáŕëň|accessdate=6 April 2015|archive-date=2013-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130104214459/http://www.rosbalt.ru/exussr/2011/08/08/877248.html|url-status=dead}}</ref> Во јули 2014 година била нападната ерменската црква Ејмијацин во Тбилиси. Ерменската епархија соопштила дека тоа е „''злосторство извршено на етничка и верска основа''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://dfwatch.net/priests-attacked-at-armenian-church-in-tbilisi-37301|title=Priests attacked at Armenian church in Tbilisi|date=20 July 2014|access-date=9 October 2014|agency=Democracy & Freedom Watch}}</ref> Во 2018 година, ерменската црква Тандојантс во Тбилиси и била подарена на Грузиската православна патријаршија. Епархијата на Ерменската апостолска Света православна црква во Грузија соопштила дека црквата била „''нелегално пренесена''“ на Грузиската патријаршија. Според Центарот за едукација и мониторинг за човекови права, Тандојанц не е единствената историска ерменска црква на која цел била Грузиската патријаршија. Имало најмалку уште шест други на кои Патријаршијата им е цел.<ref>[https://eurasianet.org/georgian-orthodox-church-takes-aim-at-armenian-churches Georgian Orthodox Church takes aim at Armenian churches "There is interest in erasing any evidence of Armenians in Tbilisi." by Neil Hauer, Bradley Jardine, Eurasianet, Nov 5, 2018]</ref> == САД == === Почетокот на 20 век === Постоеле историски предрасуди против Ерменците во Соединетите Американски Држави во различни времиња, барем почнувајќи од раните 1900-ти. Во раните 1900-ти Ерменците биле меѓу групата на малцинства на кои им било забрането да позајмуваат пари, земја и опрема, особено поради нивната раса. Тие биле нарекувани „''евреи од пониска класа''“. Покрај тоа, во Фресно, [[Калифорнија]], меѓу другите малцинства, Ерменците живееле на едната страна од бул. Ван Нес, додека жителите со европско бело потекло живееле на другата страна. Акт од еден тамошен дом навел: „''Ниту споменатите простории, ниту дел од нив нема да бидат користени за било какви прашања или окупирани од некој Црнец, Кинез, Јапонец, Хинду, Ерменец, Азијат или родум од Турската империја''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kvpr.org/post/diversity-fresno-how-racial-covenants-once-ruled-prestigious-neighborhoods|title=Diversity In Fresno: How Racial Covenants Once Ruled Prestigious Neighborhoods|last=Diana Aguilera|date=8 December 2015|accessdate=1 May 2016}}</ref> Помеѓу 1920-тите и 1960-тите, некои куќи во населбата Рок Крик Хилс во Кенсингтон, Мериленд, предградие на Вашингтон, вклучувале антиерменски јазик во расните договори кои биле дел од имотните листови. Едно дело во Рок Крик Хилс изјавило дека домовите во соседството „''никогаш нема да бидат користени или окупирани од...црнци или било кое лице или лица, од крв или екстракција на црнец, или на кое било лице од семитската раса, крв или потекло, или Евреи, Ерменци, Персијци и Сиријци, освен...делумно зафаќање на просториите од домашни службеници''“.<ref name="Racist housing covenants">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/local/racist-housing-covenants/2020/10/21/9d262738-0261-11eb-8879-7663b816bfa5_story.html|title=Racist housing covenants haunt property records across the country. New laws make them easier to remove.|work=The Washington Post|access-date=2022-04-17}}</ref> Во книгата ''Ерменски Американци на Ени Бакалијан: Од битие до чувство на Ерменија'', различни групи Ерменци биле анкетирани за дискриминација врз основа на нивниот идентитет. Приближно 77% од Ерменците родени во САД чувствувале дека се дискриминирани при добивањето работа, додека 80% одговориле позитивно на прашањето дали се чувствуваат дискриминирани при приемот во училиште.<ref>Anny Bakalian. Armenian-Americans, From Being to Feeling Armenian. 1993. {{ISBN|978-1560000259}}, pp. 223-4</ref> Американскиот историчар Џастин Мекарти е познат по неговиот контроверзен став дека Отоманското Царство не сакало да стори геноцид, туку дека и Ерменците и Турците загинале како резултат на граѓанска војна. Некои го припишуваат неговото негирање на ерменскиот геноцид <ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/17/arts/television/17stan.html?ex=1302926400&en=42703f4960edef66&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss|title=A PBS Documentary Makes Its Case for the Armenian Genocide, With or Without a Debate|last=Stanley|first=Alessandra|date=2006-04-17|work=[[The New York Times]]|access-date=2006-09-02}}</ref> на антиерменизмот, бидејќи тој има почесен докторат на турскиот [[универзитет Богазичи]] и тој е исто така член на одборот на Институтот за турски студии.<ref name="MacDonald, David B. p.121">MacDonald, David B. ''Identity Politics in the Age of Genocide: the Holocaust and Historical Representation''. London: Routledge, 2008, p. 121. {{ISBN|0-415-43061-5}}.</ref><ref name="Board of Governors">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.turkishstudies.org/index.php?id=3|title=Board of Governors|date=2008-11-04|publisher=[[Institute of Turkish Studies]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081224100942/http://www.turkishstudies.org/index.php?id=3|archive-date=2008-12-24|accessdate=2008-11-05}}</ref> === 1990-ти === На 24 април 1998 година, за време на изложба во кампусот организирана од [[Armenian Students' Association|Асоцијацијата на ерменските студенти]] во УЗ Беркли, Хамид Алгар, професор по исламски и персиски студии, наводно и пришол на група организатори и извикал: „''Тоа не беше геноцид, но посакувам тоа беше - вие лажечки свињи!“'' Учениците тврделе и дека и Алгар ги плукнал. По инцидентот, членовите на Здружението на ерменските студенти поднеле извештај до полицијата на кампусот повикувајќи на истрага.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://asbarez.com/35569/berkeley-professor-spits-at-armenian-student/|title=Berkeley Professor Spits at Armenian Student|work=Asbarez.com|accessdate=1 May 2016|archive-date=2016-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915070812/http://asbarez.com/35569/berkeley-professor-spits-at-armenian-student/|url-status=dead}}</ref> По петмесечна истрага, канцеларијата издала извинување, иако не биле поднесени обвиненија за омраза бидејќи инцидентот не создал „''непријателска средина''“.<ref name="asbarez">{{Наведена мрежна страница|url=http://asbarez.com/39065/uc-berkeley-senate-calls-on-prof-to-apologize/.|title=UC Berkeley Senate Calls On Prof. to Apologize|work=Asbarez.com|accessdate=1 May 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193954/http://asbarez.com/39065/uc-berkeley-senate-calls-on-prof-to-apologize/|url-status=dead}}</ref> На 10 март 1999 година, здружените студенти на Универзитетот во Калифорнија донеле резолуција со наслов „''Предлог-закон против говорот на омраза и поддршка на опомена за проф. Алгар''“, со која се осудува инцидентот и се повикува канцеларот да ја разгледа одлуката на Универзитетот да не поднесуваат пријави.<ref name="asbarez" /> Во 1999 година, откако Рафи Манукијан бил избран во Градскиот совет на Глендејл, еден жител кој присуствувал на состаноците на советот секоја недела, на еден од нив рекол „''Ерменците да се вратат од каде што дојдоа''“. Кампањата на Манукијан имала цел да го поттикне големото ерменско-американско гласачко тело во Глендејл.<ref name="asbarez.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://asbarez.com/156656/xenophobia-and-death-threats-plague-glendale-politics/|title=Xenophobia and Death Threats Plague Glendale Politics|accessdate=3 November 2016|archive-date=2021-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612122002/http://asbarez.com/156656/xenophobia-and-death-threats-plague-glendale-politics/|url-status=dead}}</ref> Во април 2007 година, управниот уредник ''на Лос Анџелес Тајмс'' Даглас Франц, блокирал приказна за [[Ерменски геноцид|ерменскиот геноцид]] напишана од Марк Аракс, наводно наведувајќи го фактот дека Аракс има ерменско потекло и затоа има пристрасно мислење за оваа тема. Аракс, кој претходно објавувал слични написи,<ref name="Roderick">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.laobserved.com/archive/2007/04/armenian_genocide_dispute.php|title=Armenian genocide dispute erupts at LAT|work=LA Observed|accessdate=6 April 2015}}</ref> поднел жалба за дискриминација и се заканил со федерална тужба. Франц, кој не навел никакви конкретни фактички грешки во написот, бил обвинет за пристрасност добиена додека бил стациониран во [[Истанбул]], Турција. Харут Сасунијан, лидер на ерменската заедница, го обвинил Франц дека изразил поддршка за негирањето на ерменскиот геноцид и изјавил дека лично верувал дека Ерменците се побуниле против Отоманското Царство, аргумент кој најчесто се користи за оправдување на убиствата.<ref name="Roderick" /> Франц поднел оставка од весникот недолго потоа, веројатно поради зголемените барања за негово отпуштање од ерменската заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anca.org/press_releases/press_releases.php?prid=1220|title=Genocide Controversy Leads L.A. Times Managing Editor To Resign|accessdate=6 April 2015}}</ref> Во март 2012 година, тројца од петте службеници на полицискиот оддел на Глендејл со ерменско потекло поднеле тужба до Врховниот суд на округот Лос Анџелес против полицискиот оддел во Глендејл, тврдејќи дека постои расна дискриминација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/03/3-armenian-police-claim-discrimination-by-glendale-department-.html|title=3 Armenian police claim discrimination by Glendale department|date=8 March 2012|work=Los Angeles Times|accessdate=1 May 2016}}</ref> Друг инцидент што добил помалку покриеност бил серија кампањи по пошта на омраза насочени кон Пол Крекоријан, кандидат на градскиот совет за [[Калифорнија|Калифорниските]] [[Демократска партија (САД)|демократски]] првенствени избори, давајќи расистички забелешки и обвинувања дека ерменската заедница се занимава со [[Изборна измама|измама на гласачите]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anca.org/press_releases/press_releases.php?prid=959|title=Armenian Community Condemns Anti-Armenian Attacks During California Democratic Primary Election|accessdate=6 April 2015}}</ref> Во 2016 година, за време на трката помеѓу градскиот службеник во Глендејл, Арди Касакијан и членката на Советот на Глендејл, Лаура Фридман за 43-то место во Окружното собрание, кампањата на Касакијан се соочила со бројни закани и критики врз основа на етничката припадност на кандидатот. Во еден момент од кампањата канцеларијата на Касакијан била евакуирана откако примила телефонски повик кој ја загрозувал безбедноста на вработените и волонтерите.<ref name="asbarez.com"/> На 20 април 2016 година, пропагандата за негирање на ерменскиот геноцид се појавила на небото над реката Хадсон помеѓу Менхетен и Северен Њу Џерси. Небото пишувало пораки како „101 година гено-лага“, „БФФ = Русија + Ерменија“ и „ FactCheckArmenia.com “. Воздушниот трик бил дел од кампањата на мрежното место Fact Check Armenia, ерменски сајт кој го негира геноцидот. Написот можел да се види од приближно 15 милји (24километри) радиус. Медиумското внимание од инцидентот резултирало со официјално извинување од страна на компанијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en_us/article/7xamwg/geico-helped-put-a-sky-message-above-nyc-denying-turkeys-genocide-in-armenia|title=GEICO-Sponsored Company Put a Sky Message Above NYC Denying Turkey's Genocide of Armenians|date=22 April 2016|accessdate=22 April 2016}}</ref> Во 4-та епизода од третата сезона на ситкомот на CBS ''2 Broke Girls'' (емитуван на 14 октомври 2013 година) „''кога нов производител на капучино е донесен во продавницата за кекси од колега, тој вели дека го купил за евтина цена од лице кое го украло, но го продавало со профит'', додавајќи „''тоа е на ерменски начин''“. Кога ликот е притиснат дека не е Ерменец, тој вели: „Но'', тоа е на ерменски начин''“. Оваа сцена била окарактеризирана како „расистичка“ од уредникот на Асбарез, Ара Хачатурјан, кој ја критикувала CBS за промовирање на расните стереотипи.<ref>{{Наведени вести|url=http://asbarez.com/115142/cbs-network%E2%80%99s-streak-of-racism-continues/|title=CBS Network's Streak of Racism Continues|last=Khachatourian|first=Ara|date=16 October 2013|work=[[Asbarez]]|access-date=14 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129194851/http://asbarez.com/115142/cbs-network%e2%80%99s-streak-of-racism-continues/|archive-date=29 November 2014}}</ref> Во епизодата од 9 јануари 2018 година, во доцната ноќна програма Comedy Central ''The Daily Show,'' Тревор Ноа изјавил: „''Ова е навистина смешно. Само Доналд Трамп можеше да се брани и, во истата реченица, целосно да ја поткопа целата негова поента. Би било како некој да каже: „Јас сум најтолерантен човек таму, само прашајте го овој гнасен Ерменец''“ <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/culture/2018/jan/09/late-night-hosts-on-oprahs-golden-globes-speech-a-year-ago-i-wouldve-called-it-presidential|title=Late-night hosts on Oprah's Golden Globes speech: 'A year ago, I would've called it presidential'|last=Nevins|first=Jake|date=9 January 2018|work=[[The Guardian]]}}</ref> Ерменските американски организации го критикувале Ноа за наводен расизам против Ерменците. Во заедничкото соопштение за печатот, Ерменската адвокатска комора и Комитетот за ерменски рајтс воч ги споредиле „Гнасни Ерменци“ со други навредливи расни епитети, кои иако „''можеби беа наменети да се насмеат кај публиката со исмевање на самопрогласениот претседател Трамп генијалност и толеранција''“, претставува „''навреда и клевета''“. Организациите ги повикале на ''The Daily Show'' и Тревор Ноа да упатат повлекување и извинување.<ref>{{Наведени вести|url=http://hetq.am/eng/news/84854/us-nationally-televised-comedy-central-joke-about-trump-bombs-smearing-all-armenians.html|title=U.S. Nationally Televised "Comedy Central" Joke about Trump Bombs, Smearing All Armenians|date=10 January 2018|work=[[Hetq Online]]}}</ref> На извинување повикал и Ерменскиот национален комитет на Америка.<ref>{{Наведени вести|url=http://asbarez.com/169786/action-alert-stand-up-to-trevor-noah-and-the-daily-show/|title=Action Alert: Stand Up to Trevor Noah and the Daily Show|date=12 January 2018|work=[[Asbarez]]|access-date=2024-04-23|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423063711/http://asbarez.com/169786/action-alert-stand-up-to-trevor-noah-and-the-daily-show/|url-status=dead}}</ref> Во јули 2020 година , ерменското училиште КЗВ и неговиот соседен центар на ерменската заедница во [[Сан Франциско]] биле вандализирани во текот на ноќта со заканувачки и расистички графити. Според официјални лица од Сан Франциско, нападот поддржувал насилство, антиерменско движење предводено од [[Азербејџан]].<ref>[https://www.sfchronicle.com/crime/article/Armenian-school-in-SF-vandalized-with-threats-15432780.php Armenian school in SF vandalized with threats, hate speech as conflicts with Azerbaijan intensify, Megan Cassidy and Brett Simpson, San Francisco Chronicle, July 25, 2020]</ref> Пораките содржеле проклетства и се смета дека се поврзани со зголемените тензии меѓу Азербејџан и Ерменија.<ref>[https://www.sfgate.com/bayarea/article/SF-Armenian-school-community-center-vandalized-15434127.php SF Armenian school, community center vandalized with hateful graffiti, By Eric Ting, SFGATE, 25.07.2020]</ref> Претседателката на Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави, Ненси Пелоси, истакнала дека „''Ерменското училиште КЗВ е дел од убавото ткиво на нашето семејство во Сан Франциско. Навредувањето со омраза на ова место на заедница и учење е срамота''“. Окружниот обвинител на Сан Франциско, Чеса Будин, и градоначалникот на Сан Франциско, Лондон Брид, исто така, го осудијле чинот на омраза.<ref>[http://asbarez.com/195693/attack-on-kzv-school-armenian-center-to-be-investigated-as-hate-crime/ Attack on KZV School, Armenian Center to be Investigated as Hate Crime] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210421211113/http://asbarez.com/195693/attack-on-kzv-school-armenian-center-to-be-investigated-as-hate-crime/ |date=2021-04-21 }}, [[Asbarez Daily]], 25.07.2020</ref> На 24 септември 2021 година, билла вандализирана ерменската црква Свети Петар во Фернандо, Калифорнија. Осомничениот со бејзбол палка скршил осум многу ретки витражни стакла од црквата. Извршниот директор на ANCA-WR Армен Сахакјан за настанот изјавил: „''Овој чин на вандализам е особено загрижувачки бидејќи неодамна одбележавме една година од арменофобичните злосторства од омраза што се случија во [[Сан Франциско]]''“. Полициската управа во Лос Анџелес ја продолжува истрагата за ова злосторство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.armradio.am/2021/09/24/st-peter-armenian-church-in-van-nuys-vandalized/|title=St. Peter Armenian Church in San Fernando Valley vandalized|work=Public Radio of Armenia|language=en-US|accessdate=2021-09-24}}</ref> Во скандалот на Градскиот совет на Лос Анџелес во 2022 година, Нури Мартинез се осврнал на Арен Ибраносијан, советник на советникот Пол Крекоријан, како „''Човекот со една веѓа''“. Мартинез не можеше да се сети на презимето и Седиљо одговорил: „''Завршува на јан, се обложувам со тебе''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.latimes.com/california/story/2022-10-11/nury-martinez-leak-reveals-crude-comments-about-jews-armenians|title=Nury Martinez leak reveals insults about Jews, Armenians too|last=Lin|first=Summer|date=October 11, 2022|access-date=October 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221011230707/https://www.latimes.com/california/story/2022-10-11/nury-martinez-leak-reveals-crude-comments-about-jews-armenians|archive-date=October 11, 2022}}</ref> Ибраносијан изјавил: „''Овој тип на прикажување на Ерменците не е невообичаен и премногу често се толерира''“. Растејќи во Торенс, Калифорнија, тој бил наречен „пешкир за глава“ и „ камилски џокеј“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.latimes.com/opinion/story/2022-10-11/racist-slurs-city-council-nuri-martinez-armenian|title=Column: Almost no one was spared in that racist conversation among top L.A. Latino officials|last=Abcarian|first=Robin|date=October 11, 2022|work=Los Angeles Times}}</ref> Во 2023 година, Бирото за финансиска заштита на потрошувачите (CFPB) му наредил на Ситигруп да плати 24,5 милиони долари казни и 1,4 милиони долари за враќање на Ерменците Американци, тврдејќи дека банката незаконски ги дискриминирала членовите на етничката група и неправедно им ги одбила кредитните картички за кои тие се пријавиле во период кој започнал во 2015 година и завршил во 2021 година.<ref name=":2">{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/finance/regulation/citi-to-pay-25-9m-for-discriminating-against-armenian-american-credit-card-applicants-c5618771|title=Citigroup Fined for Discriminating Against Armenian Americans|last=Benoit|first=David|date=8 November 2023|work=[[The Wall Street Journal]]|last2=Feuer|first2=Will}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.marketwatch.com/story/cfpb-fines-citi-26-million-for-intentional-discrimination-against-armenian-americans-fd485d35|title=CFPB fines Citi $26 million for 'intentional' discrimination against Armenian Americans|last=Matthews|first=Chris|date=8 November 2023|work=[[MarketWatch]]}}</ref> Според CFPB, вработените во Citigroup го користеле присуството на ''-ian'' или ''-yan'' во презимињата на апликантите како показател дека клиентот треба да помине низ подобрени процеси на скрининг, додека исто така одлучиле да избегнуваат спомнување на овој метод на проверка во е-пошта.<ref name=":2" /> (Наставките ''-ian'' и ''-yan'' често се среќаваат во ерменските презимиња.) <ref>{{Наведени вести|url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2023/11/08/citigroup-fined-259-million-for-allegedly-discriminating-against-armenian-americans/?sh=27903cfe5b1e|title=Citigroup Fined $25.9 Million For Allegedly Discriminating Against Armenian Americans|last=Saul|first=Derek|date=8 November 2023|work=[[Forbes]]}}</ref> == Израел == Односите меѓу Израел и Ерменија биле комплицирани низ историјата, што резултирало со антиерменски чувства во Израел. ''Ерусалим пост'' во 2009 година објавил дека од сите христијани во [[Стар град (Ерусалим)|стариот град на Ерусалим,]] Ерменците најчесто биле плукани од Хареди и православни Евреи.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.jpost.com/Magazine/Mouths-filled-with-hatred|title=Mouths filled with hatred|last=Derfner|first=Larry|date=26 November 2009|work=[[The Jerusalem Post]]|quote=Of all Old City Christians, the Armenians get spat on most frequently because their quarter stands closest to those hot spots.}}</ref> Во 2011 година биле пријавени неколку случаи на плукање и вербални напади врз ерменски свештеници од страна на Евреите Хареди во Стариот град.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/armenian-clergy-subjected-to-haredi-spitting-attacks-1.393912|title=Armenian clergy subjected to Haredi spitting attacks|last=Rosenberg|first=Oz|date=6 November 2011|work=Haaretz|access-date=3 March 2014|archive-date=2015-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125000811/http://www.haaretz.com/print-edition/news/armenian-clergy-subjected-to-haredi-spitting-attacks-1.393912|url-status=dead}}</ref> Во интервју од 2013 година, ерменскиот патријарх на Ерусалим Нурхан Манугијан изјавил дека Ерменците во Израел се третираат како „''граѓани од трет ред''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/.premium-1.532541|title='We are third-class citizens,' says Armenian Patriarch of Jerusalem|date=29 June 2012|work=[[Haaretz]]|access-date=31 August 2013}}</ref> Во 2019 година, било објавено дека 60 студенти на [[Ерменска апостолска црква|Ерменската црква]] се обиделе да линчуваат двајца Евреи во пресрет на Шавут во Ерусалим, што дополнително ги зголемило тензиите меѓу религиозните групи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jewishpress.com/news/israel/israeli-arabs/report-60-armenian-church-students-attempted-lynching-of-2-jews-on-eve-of-shavuot/2019/06/18/|title=Report: 60 Armenian-Church Students Attempted Lynching of 2 Jews on Eve of Shavuot|last=Israel|first=David|date=18 June 2019|work=The Jewish Press|accessdate=2024-04-23|archive-date=2025-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250818124838/https://www.jewishpress.com/news/israel/israeli-arabs/report-60-armenian-church-students-attempted-lynching-of-2-jews-on-eve-of-shavuot/2019/06/18/|url-status=dead}}</ref> Во 2023 година, [[Ал Џезира|ел-Џезира]] објавила дека антихристијанското насилство, што се совпаѓа со антипалестинското насилство, станува сѐ пораспространето и нормализирано, особено од фундаменталистичките и десничарските Евреи. Биле донесени различни антихристијански закони, вклучително и ограничување на бројот на верници кои можат да влезат во [[Светиот гроб]]. 30 гробови во планината Сион биле вандализирани, а ерменскиот кварт бил испрскан со зборовите „''Смрт за Арапите, христијаните и Ерменците''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/features/2023/4/9/under-netanyahu-violence-against-christians-is-being-normalised|title='Death to Christians': Violence steps up under new Israeli gov't|last=Al Jazeera Staff|date=9 April 2023}}</ref> Израел долго време одбива да го признае [[Ерменски геноцид|ерменскиот геноцид]], главно за да не ги наруши односите со [[Турција]]. Поранешниот претседател и [[Премиер на Израел|премиер]] на Израел [[Шимон Перес]] ја нарекол историјата на ерменскиот геноцид како „''бесмислена''“ и изјавил дека „''Ги отфрламе обидите да се создаде сличност меѓу холокаустот и ерменските наводи. Ништо слично на холокаустот не се случи. трагедија низ што поминаа Ерменците, но не и геноцид''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ataa.org/armenian-issue-revisited/quote-by-israeli-foreign-minister-shimon-peres|title=Quote by Israeli Foreign Minister Shimon Peres|date=5 September 2017}}</ref> Други големи личности и организации во Израел, исто така, го поддржале турското негирање на геноцидот. Особено, турските израелски и [[Azerbaijani Jews in Israel|азербејџански израелски]] заедници го охрабриле негирањето на геноцидот во Израел.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/.premium-the-jews-who-befriended-turkey-and-became-genocide-deniers-1.8792672|title=The Jews Who Befriended Turkey and Became Genocide Deniers|work=Haaretz}}</ref> Комитетот за образование, култура и спорт на Кнесет го признал ерменскиот геноцид на 1 август 2016 година <ref name="anca.org">{{Наведена мрежна страница|url=https://anca.org/israeli-knesset-committee-recognizes-armenian-genocide/|title=Israeli Knesset Committee Recognizes Armenian Genocide|date=2016-08-01|work=Armenian National Committee of America|language=en-US|accessdate=2021-04-08|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613195822/https://anca.org/israeli-knesset-committee-recognizes-armenian-genocide/|url-status=dead}}</ref> При посетата на израелскиот претседател на Ерменската патријаршија во Ерусалим на 9 мај 2016 година, Реувен Ривлин го завршил својот говор велејќи дека „''Ерменците беа масакрирани во 1915 година.'' ''Моите родители се сеќаваат на илјадници ерменски мигранти кои најдоа азил во Ерменската црква. Никој во Израел не негира дека цела нација била масакрирана''“.<ref name="anca.org" /> Признавањето на ерменскиот геноцид во Израел останува да биде исклучително спорно прашање под големо влијание на односите Азербејџан-Израел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timesofisrael.com/why-israel-wont-follow-bidens-lead-and-recognize-armenian-genocide/|title=Why Israel won't follow Biden's lead and recognize Armenian genocide|last=Lazar Berman|date=27 April 2021|work=[[The Times of Israel]]|language=en|accessdate=26 September 2021}}</ref> Стратешкиот сојуз на Израел со [[Азербејџан]] и сојузот на Ерменија со [[Иран]] резултирале со непријателство меѓу израелската и ерменската влада и последователно влошување на односите Ерменија-Израел. И во Првата и во Втората војна во Нагорно-Карабах, Израел го снабдувал Азербејџан со напредно вооружување. На протестот против продажбата на оружје на Израел на Азербејџан, контрадемонстрантите го скршиле автомобилот на демонстрантите и го блокирале патот по кој се возеле.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gagrule.net/in-israel-azeris-attacked-peaceful-armenian-protesters-with-batons-and-stones/|title=In Israel, Azeris attacked peaceful Armenian protesters with batons and stones|date=17 October 2020}}</ref> Многу Израелци исто така сочувствуваат со Азербејџан поради долгите и мирни историски односи на Азербејџан со Евреите. Поради силните односи меѓу Израел и Азербејџан, произраелските лоби групи како АИПАК го бранеле и лобирале за Азербејџан против Ерменија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.haaretz.com/us-news/.premium-how-pro-israel-jews-became-azerbaijan-s-secret-weapon-in-washington-1.6033307|title=How pro-Israel Jews Became Azerbaijan's Secret Weapon in Washington|work=Haaretz}}</ref> == Исламска Држава == Со избувнувањето на [[Граѓанска војна во Сирија|Сириската граѓанска војна]] и последователниот пораст на [[Исламска Држава]], Ерменците, заедно со Асирците, Алавитите и шиитските муслимани, биле некои од групите прогонети во областите окупирани од милитантите на Исламска Држава. Ерменските локации биле цел на злогласното културно уништување на Исламска Држава. Откако ја окупирале Рака, борците на Исламска Држава ја уништиле црквата на мачениците, ерменска католичка црква.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2014/07/24/world/middleeast/islamic-state-controls-raqqa-syria.html|title=Islamic State Controls Raqqa|last=Hubbard|first=Ben|date=23 July 2014|work=The New York Times|access-date=}}</ref> Уште понеславно, борците на Исламска Држава го уништиле споменикот на ерменскиот геноцид во Деир-ез-Зор,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timesofisrael.com/is-reportedly-destroys-armenian-genocide-memorial/|title=IS said to destroy Armenian Genocide memorial|last=Toi Staff|work=Times of Israel}}</ref> културно значаен за Ерменците, бидејќи Деир-ез-Зор бил последната дестинација пред Ерменците во 1915 година да стигнат до [[Сириска Пустина|Сириската Пустина]], при што многумина загинале. Како што Исламска Држава започнал да ја презема контролата врз многу градови, населени места и села, илјадници христијани биле принудени да избегаат, или во странство или во други побезбедни области во Сирија. == Други == === Пакистан === Пакистан е единствената земја-членка на [[Обединети нации|Обединетите нации]] која не ја признала Република Ерменија, наведувајќи ја нејзината поддршка на Азербејџан во судирот во Нагорно-Карабах.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.armenianow.com/karabakh/35575/palistan_azerbaijan_partnership_nagorno_karabakh|title=Pakistani President: "Islamabad will support Azerbaijan in Nagorno Karabakh issue"|date=14 February 2012|work=[[ArmeniaNow]]|access-date=2 March 2014}}</ref> === Таџикистан === Во почетокот на 1990 година, 39 ерменски бегалци од Азербејџан биле населени во [[Таџикистан]]. Се прошириле лажни гласини дека, наводно, до 5.000 Ерменци биле преселени во нови станови во [[Душанбе]], кои во тоа време имале сериозен недостиг на станови. Ова довело до немири кои ги нападнале и комунистичката влада и Ерменците.<ref name="Horowitz">{{Наведена книга|title=The Deadly Ethnic Riot|last=Horowitz|first=Donald L.|publisher=University of California Press|year=2002|isbn=0-520-23642-4|pages=[https://books.google.com/books?id=UwA1aaB2WGgC&dq=armenians+dushanbe+1990&pg=PA74 74]|author-link=Donald L. Horowitz}}</ref> Советското Министерство за внатрешни работи (МВД) ги задушило демонстрациите, при што биле убиени повеќе од 20 луѓе, а над 500 биле повредени.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=85BTay8abYsC&q=Dushanbe+riots&pg=PA126|title=The Receding Shadow of the Prophet|last=Takeyh|first=Ray|last2=Nikolas K. Gvosdev|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=0-275-97629-7}}</ref> === Украина === Во 1944 година, во градот Кути во источна Полска, украинските националисти од ОУН-УПА масакрирале (како дел од масакрите на Полјаците во Волинија и Источна Галиција) Ерменци и Полјаци, убивајќи 200 луѓе. Кути имал најголемата концентрација на Ерменци во Полска.<ref>Romuald Niedzielko, ''Kresowa księga sprawiedliwych 1939-1945. O Ukraińcach ratujących Polaków poddanych eksterminacji przez OUN i UPA'', Warszawa 2007, {{ISBN|978-83-60464-61-8}}</ref> Во 2009 година, во градот Марханец избувнал етнички судир по убиството на Украинец од страна на Ерменец. Во кафулето „Скорпион“ започнала тепачка меѓу Украинци и Ерменци, и подоцна се претвориле во немири и погроми против Ерменците,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.reporter.am/go/article/2009-07-03-armenians-targeted-in-ukraine-incident|title=Armenians targeted in Ukraine incident|last=Sanamyan|first=Emil|date=3 July 2009|work=[[Armenian Reporter]]|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020033420/http://www.reporter.am/go/article/2009-07-03-armenians-targeted-in-ukraine-incident|archive-date=20 October 2014|quote=The knifing death of Sergei Bondarenko (pictured) was followed by anti-Armenian reprisals in a small Ukrainian town.}}</ref> придружени со палење на куќи и автомобили, што довело до егзодус на Ерменците од градот. Во 2023 година, ерменските медиуми го обвиниле Олексеј Данилов, секретар на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, дека дал антиерменски изјави.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.azatutyun.am/a/32239536.html|title=Ukrainian Official Explains 'Anti-Armenian' Statement|date=25 January 2023|work=Azatutyun.am|access-date=25 January 2023}}</ref> === Источен Туркестан === Ујгурскиот сепаратистички водач Иса Алптекин извикувал антиерменска реторика додека бил во Турција и тврдел дека „''нашите невини турски браќа муслимани''“ биле масакрирани од „''ерменски убијци''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.konyayenigun.com/haber/93883/Isa_Yusuf_Alptekin_ve_Turkiyenin_Siyasal_Hayatina_Etkileri.html|title=İsa Yusuf Alptekin ve Türkiye'nin Siyasal Hayatına Etkileri|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005024427/http://www.konyayenigun.com/haber/93883/Isa_Yusuf_Alptekin_ve_Turkiyenin_Siyasal_Hayatina_Etkileri.html|archive-date=5 October 2016|accessdate=1 May 2016}}</ref> ==Белешки== {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Hilmar Kaiser: ''Imperialism, Racism, and Development Theories. The Construction of a Dominant Paradigm on Ottoman Armenians'', Gomidas Institute, Ann Arbor (MI) 1997 *{{cite journal |last1=Onat |first1=Ismail |last2=Cubukcu |first2=Suat |last3=Demir |first3=Fatih |last4=Akca |first4=Davut |title=Framing anti-Americanism in Turkey: An empirical comparison of domestic and international media |journal=International Journal of Media & Cultural Politics |date=2020 |volume=16 |issue=2 |pages=139–157 |doi=10.1386/macp_00021_1|s2cid=225861881 }} *{{cite book |last1=Suciyan |first1=Talin |title=The Armenians in Modern Turkey: Post-Genocide Society, Politics and History |date=2015 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-0-85772-773-2 |language=en}} *{{cite journal |last1=Naydenova |first1=Desislava |title=Anti-Armenian Polemics in a Slavic Canon Law Miscellany (Ms. Slav. No 461 from the Manuscript Collection of the Romanian Academy) |journal=Études balkaniques |date=2014 |issue=3 |pages=82–95 |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=84655 |language=en |issn=2534-8574}} *{{cite journal |last1=Kolstø |first1=Pål |last2=Blakkisrud |first2=Helge |title=Yielding to the sons of the soil: Abkhazian democracy and the marginalization of the Armenian vote |journal=Ethnic and Racial Studies |date=2013 |volume=36 |issue=12 |pages=2075–2095 |doi=10.1080/01419870.2012.675079|s2cid=144252799 }} *{{cite journal |last1=Kasbarian |first1=Sossie |last2=Öktem |first2=Kerem |title=Subversive friendships: Turkish and Armenian encounters in transnational space |journal=Patterns of Prejudice |date=2014 |volume=48 |issue=2 |pages=121–146 |doi=10.1080/0031322X.2014.900208|s2cid=144649549 }} *{{cite book |last1=Ihrig |first1=Stefan |author-link1=Stefan Ihrig |title=[[Justifying Genocide: Germany and the Armenians from Bismarck to Hitler]] |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-50479-0 |language=en}} *{{cite journal |last1=Nefes |first1=Türkay Salim |title=The Relationship between Perceived Security Threats and Negative Descriptions of Armenians in Turkish Politics (1946–1960) |journal=Nationalities Papers |date=2021 |volume=50 |issue=6 |pages=1217–1231 |doi=10.1017/nps.2021.6|doi-access=free }} *{{cite journal |last1=Nefes |first1=Türkay Salim |title=Explaining negative descriptions of Armenians in Turkish parliamentary speeches (1960–1980) via group position theory |journal=Quality & Quantity |date=2021 |volume=55 |issue=6 |pages=2237–2252 |doi=10.1007/s11135-021-01108-8|s2cid=233944826 |hdl=10261/306132 |hdl-access=free }} *Richard Albrecht, [http://www.trend.infopartisan.net/Armenozid/&#91;3-Richard%20Albrecht&#93;%20Armenien%20ohne%20Armenier%20(SZRKG%202012).pdf «nous voulons une Arménie sans Arméniens». Drei Jahrzehnte Armenierbilder in kolonial-imperialistischen und totalitär-faschistischen Diskursen in Deutschland, 1913–1943] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250724145838/http://www.trend.infopartisan.net/Armenozid/%5B3-Richard%20Albrecht%5D%20Armenien%20ohne%20Armenier%20(SZRKG%202012).pdf |date=2025-07-24 }} page 625 Schweizerische Zeitschrift für Religions- und Kulturgeschichte 106 (2012) [[Категорија:Антиерменски чувства| ]] cg8eqvb0h73ys3taw8boogphfvvlx6m Камелија Талиенсис 0 1348440 5622433 5606125 2026-09-01T10:20:18Z Jtasevski123 69538 5622433 wikitext text/x-wiki {{бб}}{{внимание}} {{speciesbox | image = Gardenology.org-IMG 2309 rbgs11jan.jpg | image2 = Gardenology.org-IMG 2310 rbgs11jan.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |author2=Zhao, D. |year=2015 |title=''Camellia taliensis'' |article-number=e.T62037670A62037674 |doi=10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T62037670A62037674.en}}</ref> | genus = Camellia | species = taliensis | authority = (W.W.Sm.) Melch. }} '''''Камелија Талиенсис''''' (исто така познат како '''Јунан со голем сортен чај''', '''див чај''', '''Дали чај''', '''широк чај Јунан''') е мал [[Вид (биологија)|вид]] зимзелена [[грмушка]] чии [[Лист|лисја]] и лисни пупки се користат за производство на [[чај]] . Тоа е од родот ''Камелија'' на цветни растенија од семејството Теацеае . ''Ц. Талиенсис'' е важен див роднина на култивираното растение чај ''[[Чајна билка|Камелија синенсис]]''. Исто така, припаѓа на истиот дел ''Теа'' како и ''Ц. Синенсис''. Видот се одгледува на многу фарми во провинцијата [[Јунан]] во [[Народна Република Кина|Кина]] и не се смета за загрозен. Сепак, неговите диви популации се намалуваат поради фрагментацијата на природното живеалиште на растението предизвикана од човекот и прекумерното берење на листовите за пазарот на чај. == Номенклатура и таксономија == „ ''Ц.'' ''талиенсис''<nowiki/>' доаѓа од старото име на Дали, Тали, од каде што поттекнува растението. Тоа е познато и како Див чај, поради тоа што расте во шумите, чајот Дали повторно по градот и растение пржено јајце поради морфологијата на цветот. == Опис == ''Камелија Талиенсис'' може да порасне од 2-8 метри висока и има пет локули по јајник додека ''Ц. Синенсис'' има три. Листовите ''на Ц. Талиенсис'' се абаксиално жолто-зелени и адаксијално темно- или жолто-зелени и се сјајни на двете површини. [[Семе|Семињата]] на растението се кафеави. Цветовите се кремасти или бели со бројни стомаци, што случајно создаваат изглед на пржено јајце. Расте првенствено во југозападниот дел на Јунан и во соседните области во Тајланд и северен Мјанмар. ''Ц. Талиенсис'' има поголеми листови од ''Ц. Синенсис вар''. ''синенсис'' поблиску до големината на ''Ц. Синенсис вар''. ''асамика''. Во неколку хемиски состав и морфолошки споредби, ''Ц. талиенсис'' е исто така поблиску до ''Ц. синенсис'' вар. ''[[Асам (чај)|асамика]]'' отколку на ''Ц. синенсис вар''. ''синенсис''. Сепак, поблиската сличност може да се должи и на човечката селекција како што е ''Ц. Синенсис вар''. ''асамика'' е сорта чај што традиционално се одгледува во Јунан. Како и ''Ц. синенсис'', ''Ц. талиенсис'' содржи и [[теанин]] и [[кофеин]] . ''Ц. таленсис'' може лесно да се вкрсти со ''Ц. синенсис'', а добиените вкрстени растенија се средно помеѓу видовите и морфолошки и хемиски што укажуваат на вистински хибриди. == Одгледување == Растението првично се користело за правење чај од собирачи на печурки кои земале млади пупки од лисја и, со помош на локална експертиза, ги користеле сувите пупки за да направат црн чај „за разлика од сите други“. ''Ц. талиенсис'' сезонски се собира во рана пролет кога се произведуваат нови лисја. ''Ц. талиенсис'' локално се користи за правење бел чај, [[црн чај]] и пуер чај. [[Yue Guang Bai|Јуе Гуанг Баи]] е бел чај направен од растението. Чајот Јунан пу-ерх направен од ''Ц. таленсис'' може да има многу повисока цена од пуер направен од почестиот ''Ц. синенсис''. == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Chen|first=Jin|last2=Wang|first2=Pingsheng|last3=Xia|first3=Yongmei|last4=Xu|first4=Mei|last5=Pei|first5=Shengji|year=2005|title=Genetic diversity and differentiation of Camellia sinensis L. (cultivated tea) and its wild relatives in Yunnan province of China, revealed by morphology, biochemistry and allozyme studies|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10722-005-0285-1|journal=Genetic Resources and Crop Evolution|volume=52|pages=41–52}} * {{Наведено списание|last=Liu|first=Yang|last2=Yang|first2=Shi-xiong|last3=Ji|first3=Peng-zhang|last4=Gao|first4=Li-zhi|year=2012|title=Phylogeography of ''Camellia taliensis'' (Theaceae) inferred from chloroplast and nuclear DNA: Insights into evolutionary history and conservation|journal=[[BMC Evolutionary Biology]]|volume=12}} == Дополнителна литература == * {{Наведено списание|last=Takeda|first=Yoshiyuki|year=1990|title=Cross compatibility of tea (Camellia sinensis) and its allied species in the genus Camellia|journal=Japan Agricultural Research Quarterly|volume=24|pages=111–116}} == Надворешни врски == * Американски национален систем за гермплазма на растенија: [https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?8736 ''Camellia taliensis'' (WW Sm.) Melch.] {{Викивидови|Camellia taliensis}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Чај]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] tl7wuhfxda0fcw8mof66kktbfcs7nry Бездомништво Австралија 0 1349304 5622343 5535656 2026-08-31T20:43:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622343 wikitext text/x-wiki '''Бездомништво Австралија''' (БА) е националната организација за услуги за бездомници во [[Австралија]]. Организацијата обезбедува системско застапување за секторот и работи во соработка со службите за поддршка, државните и националните организации за бездомници, другите врвни организации, владините агенции и пошироката заедница. Бездомништво Австралија била формирана кон крајот на 1998 година како Австралиска федерација на организации за бездомници (AFHO) од страна на Советот за бездомници Австралија (CHPA), Националната младинска коалиција за домување (NYCH) и Мрежата за женски услуги (WESNET). Организацијата е основана со мисија за унапредување на истражувањето и промовирање на националната политика и акција за намалување на бездомништвото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.homelessnessaustralia.org.au/index.php/about-us/what-we-do|title=What We Do|publisher=Homelessness Australia|accessdate=2024-06-04|archive-date=2017-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170711145016/http://www.homelessnessaustralia.org.au/index.php/about-us/what-we-do|url-status=dead}}</ref> == Позиции == Организацијата тврди дека без силни национални врвни тела, носителите на одлуки на владата може да ги игнорираат важните прашања за благосостојбата на достапните станови и бездомништвото. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shelter.org.au/housing-supply-media-releases/joint-statement-national-shelter-community-housing-federation|title=Joint statement from National Shelter, Community Housing Federation of Australia and Homelessness Australia - Shelter (National)|date=23 December 2014|publisher=|accessdate=2024-06-04|archive-date=2018-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313172741/https://www.shelter.org.au/housing-supply-media-releases/joint-statement-national-shelter-community-housing-federation|url-status=dead}}</ref> БА и другите служби за бездомници започнале кампања #VoteHome (мак: Гласај за дом), предлагајќи владата да помогне да се преполови бројот на бездомници до 2025 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.smh.com.au/nsw/mission-australia-anglicare-unitingcare-the-salvation-army-wesley-mission-and-st-vincent-de-paul-pressure-government-on-homelessness-20160523-gp1am9.html|title='I ended up losing everything': How a shoulder injury set Ian's life off course|last=Browne|first=Rachel|date=24 May 2016|publisher=Sydney Morning Herald}}</ref> БА изјави дека често цитираните статистички податоци за бездомниците не ги одразуваат оние „на работ“ на бездомништво, кои според нив се над 850.000.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/ghost-hunting-will-the-census-reveal-the-true-scale-of-homelessness-in-australia-63336|title=Ghost-hunting: will the census reveal the true scale of homelessness in Australia?|last=Webb|first=Eileen|date=3 August 2016|publisher=}}</ref> === Цели на организацијата: === * Да се ​​обезбеди ефективен национален глас за бездомништвото и сродните прашања. * Да се ​​грижи за благосостојбата на поединци и групи кои се соочуваат со или се ранливи на бездомништво и да ја промовираат нивната благосостојба преку социјално праведни политики и програми * Да се ​​преземат активности, истражувања и политики насочени кон развивање и промовирање политики * Спречување на обемот и ефектот на бездомништвото * Едукација на заедницата за прашања поврзани со бездомништвото * Да учествуваат и/или да спроведуваат програми дизајнирани да придонесат за елиминирање на бездомништвото и поврзаните прашања == Настани == Од 2007 година, Австралија за бездомници ја координира националната недела за подигање на свеста за бездомниците, Недела на бездомниците. == Поврзано == * [[Бездомништво во Австралија]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * https://homelessnessaustralia.org.au/who-we-are/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240604100536/https://homelessnessaustralia.org.au/who-we-are/ |date=2024-06-04 }} [[Категорија:Организации во Австралија]] [[Категорија:Бездомништво во Австралија]] h8w58mq4jp28f17hvm03lfl30a970c1 Бездомништво НЈВ 0 1349560 5622345 5550185 2026-08-31T20:46:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622345 wikitext text/x-wiki '''Бездомништво Нов Јужен Велс —''' [[Врвна организација на телото|најголемата организација]] која ги претставувала услугите за [[бездомници]] во [[Нов Јужен Велс]], [[Австралија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.homelessnessnsw.org.au/|title=Home - Homelessness NSW|publisher=|accessdate=2024-06-07|archive-date=2024-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615190257/https://homelessnessnsw.org.au/|url-status=dead}}</ref> Бездомништвото НЈВ се залагало во име на агенциите и бездомниците ширум Нов Јужен Велс, со посебен фокус на самохрани мажи, самохрани жени, семејства и деца.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.community.nsw.gov.au/for-agencies-that-work-with-us/our-funding-programs/sector-development/peak-bodies|title=Community Services - Peak bodies|publisher=}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Позиции == Бездомништвото Нов Јужен Велс тврдело дека сегашните закони за гласање во Австралија, не ја земале предвид состојбата на бездомниците. На пример, жените кои бегале од семејно насилство се чувствувале небезбедни кога гласаат, но стравот за нивната безбедност не бил валиден изговор за барање на гласање преку пошта. И на оние кои спиеле под отворено небо најчесто им недостасувала валидна идентификација. Организацијата изјавила дека општиот недостиг на прифатливи станови во Австралија го заглавил кризниот систем бидејќи луѓето не можеле да се преселат на потрајни аранжмани за живеење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.smh.com.au/federal-politics/political-news/the-homeless-plight-of-domestic-violence-victims-report-20160201-gmj9u5.html|title=The homeless plight of domestic violence victims: report|last=Ireland|first=Judith|date=3 February 2016|publisher=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/society/2016/feb/13/how-sydneys-overheated-housing-market-keeps-young-people-on-the-streets|title=How Sydney's overheated housing market keeps young people on the streets|last=Karp|first=Paul|date=12 February 2016|work=The Guardian|publisher=|last2=Safi|first2=Michael}}</ref> == Поврзано == * [[Бездомништво во Австралија]] * ИФондација == Наводи == [[Категорија:Бездомништвото во Австралија]] [[Категорија:Бездомништво]] pc7pemufs7aa0cpaget4myuwzca01q2 Археолошки музеј на Ханија 0 1350786 5622246 5288644 2026-08-31T14:46:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622246 wikitext text/x-wiki '''Археолошки музеј на Ханија''' е музеј кој се наоѓал во поранешниот венецијански '''манастир Свети Фрањо''' на улицата Халидон, [[Хања|Ханија]], [[Крит]], [[Грција]]. Основана е во 1962 година. Во 2020 година оваа локација се затворила и новиот археолошки музеј во Ханија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archaeologicalmuseums.gr/en/museum/5df34af3deca5e2d79e8c161/archaeological-museum-of-chania|title=Archaeological Museum of Chania &#124; Directorate of Archaeological Museums, Exhibitions and Educational Programs}}</ref> се преселил на улица Скра бр. 15. Чалепа, во 2022 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.haniotika-nea.gr/xetyligontas-ton-mito-toy-neoy-archaiologikoy-moyseioy-chanion/|title=Ξετυλίγοντας τον… μίτο του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων|date=2020-02-08|work=Χανιώτικα Νέα|language=el|accessdate=2021-04-10|archive-date=2020-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210104742/https://www.haniotika-nea.gr/xetyligontas-ton-mito-toy-neoy-archaiologikoy-moyseioy-chanion/|url-status=dead}}</ref> == Зграда == Точниот датум кога зградата на оригиналниот музеј е изградена е непозната, иако писмено се споменува дека стоела за време на [[1595 earthquake|големиот земјотрес во 1595 година]] и дека е најголема во градот. <ref name="ec">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.explorecrete.com/chania/EN-chania-04-archaeological-museum.html|title=Chania Archaeological Museum|publisher=Explore Crete|accessdate=August 31, 2009}}</ref> Служела како [[wiktionary:Venetian|венецијанска]] црква населена со [[Францисканци|францискански]] монаси и станала важен споменик на градот.<ref name="ec" /> Во периодот на [[Отоманско Царство|османлиската]] окупација, зградата била користена како [[џамија]] и била именувана по [[Yussuf Pasha|Јусуф Паша]].<ref name="ec"/> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] служела како складиште за воена опрема, сè додека не била претворена во музеј во 1962 година.<ref name="ec" /> <ref name="gm">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.greece-museums.com/museum/106/|title=Archaeological Museum of Chania|publisher=Greece Museums|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506083317/http://www.greece-museums.com/museum/106/|archive-date=May 6, 2009|accessdate=August 31, 2009}}</ref> <ref name="gazette">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cretegazette.com/2008-05/new-chania-archaeological-museum.php|title=New Archaeological Museum of Chania in Chalepa|date=May 2008|publisher=Crete Gazette|archive-url=https://web.archive.org/web/20201223011748/https://www.cretegazette.com/2008-05/new-chania-archaeological-museum.php|archive-date=December 23, 2020|accessdate=August 31, 2009}}</ref> Во 2020 година, Музејот бил затворен и повторно бил отворен во 2022 година на нова локација на улицата Скра во Халепа.<gallery> Податотека:AMC_-_Flavische_Büste.jpg|алт=Portrait bust of a Roman man|Портрет биста на Римјанин Податотека:AMC_-_Kaiser_Hadrian.jpg|алт=Roman emperor Hadrian|римскиот император[[Адријан]] Податотека:AMC_-_Mosaik_2.jpg|алт=Roman floor mosaic depicting Dionysos and Ariadne|Римски мозаик на подот што ги прикажува[[Дионис]] и[[Аријадна]] Податотека:AMC_-_Sarkophag_Armeni_3.jpg|алт=Late Minoan sarcophagus, 1400-1200 BC.|Доцноминојски саркофаг, 1400-1200 п.н.е. </gallery> == Внатрешност == [[Податотека:AMC_Intern_of_Museum_of_Chania_(Crete)_1.jpg|мини| Внатрешност на стариот музеј (1962–2020)]] Музејот содржи значителна колекција на [[Минојска цивилизација|минојски]] и [[Стар Рим|римски]] артефакти ископани од целиот град Ханија и околната регионална единица, вклучувајќи парчиња од античките градови [[Кидонија]], [[Idramia|Идрамија]], [[Аптера, Грција|Аптера]], [[Polyrinia|Полиринија]], [[Кисамос]], [[Елирос]], [[Иртакина]], [[Сирија|Сија]] и [[Лисус (Крит)|Лисос]], и исто така од [[Аксос]] и [[Лапа, Ретимно|Лапа]] во регионалната единица [[Ретимно (регионална единица)|Ретимно]].<ref name="Interkriti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interkriti.org/museums/hanmus1.htm|title=The Archaeological Museum of Hania|publisher=Interkriti.org|accessdate=August 31, 2009}}</ref> Музејот во своите збирки содржи и широк спектар на [[монети]], [[накит]], [[Вазна|вазни]], [[Вајарство|скулптури]], глинени плочи со натписи, стели и мозаици.<ref name="gm"/> Музејот има римски мозаик на подот,<ref name="Interkriti"/> на кој се прикажани [[Дионис]] и [[Аријадна]]. Археолошкиот музеј во Ханија, исто така, има сад од антички [[Киклади|кикладски]] стил од [[Епископи (Кипар)|Епископија]], [[Кисамос]] и голем број бисти, вклучително и една на римскиот император [[Адријан]], пронајдена во светилиштето Диктинаон во 1913 година и доцноминојски саркофаг од некрополата [[Армени, Крит|Армени]], датирана во 140 година, 1200 п.н.е. Има и сферична колба, забележана по својот необичен керамички тип, датирана од доцноминојскиот III период.<ref name="Interkriti" /><gallery> Податотека:Early_Cycladic_tall_cup,_marble,_3200-2500_BC,_AM_Chania,_076148.jpg|алт=Cycladic type tall cup, marble, 3200-2500 B.C.|Висока чаша од кикладски тип, од мермер, 3200-2500 п.н.е Податотека:Cycladic_figurine,_female,_marble,_Crete,_2800-2200_BC,_AM_Chania,_076188.jpg|алт=Cycladic type figurine, Koumasa variety, 2800-2200 B.C.|Фигурина од кикладски тип, сорт Кумаса, 2800-2200 п.н.е Податотека:AMC_-_Vogelgefäß.jpg|алт=Early Minoan bird-shaped vessel. Koumasa ware, 3000 - 2300 B.C.|Раноминојски сад со облик на птица. Кумаса опрема, 3000 - 2300 п.н.е Податотека:AMC_-_Minoisches_Schiff.jpg|алт=Model of an early Minoan ship. Odegetria Monastery area in Asteroussia, 1900 - 1700 B.C.|Модел на раноминојски брод. Областа на манастирот Одигитриа во Астерусија, 1900 - 1700 п.н.е. Податотека:Imprint_of_Minoan_seal,_Kastelli,_1450-1400_BC,_AM_Chania_KH_1563,_076138.jpg|алт=Imprint of Minoan seal, Kastelli, 1450-1400 B.C.|Отпечаток од минојски печат, Кастели, 1450-1400 п.н.е Податотека:Minoan_pottery,_Neopalatial,_Mameloukou_Trypa_cave,_AM_Chania,076133.jpg|алт=Neopalatial Minoan pottery|Неопалатска минојска керамика Податотека:Clay_pyxis,_Minoan_funeral_ceremony,_Aptera,_1300-1250_BC,_AM_Chania,_076150.jpg|алт=Clay pyxis, Minoan funeral ceremony, 1300-1250 B.C.|Глина пиксис, минојска погребна церемонија, 1300-1250 п.н.е Податотека:Clay_oxen_wheel,_a_toy,_Crete,_800-700_BC,_AM_Chania,_076156.jpg|алт=Clay oxen wheel, a toy, 800-700 B.C.|Глинено тркало, играчка, 800-700 п.н.е Податотека:AMC_-_Vogelköpfige_Frauen.jpg|алт=Clay figurines of bird-faced women. Boeotioan workshop, 600 - 575 B.C.|Глинени фигурини на жени со птичји лица. Беотиска работилница, 600 - 575 п.н.е Податотека:AMC_-_Goldenes_Diadem.jpg|алт=Ancient Greek golden diadem|Старогрчка златна дијадема Податотека:Glass_vessels_fromworkshop_at_Tarra,_Chania,_5th_c_BC_-_3rd_c_AD,_AM_Chania,_076167.jpg|алт=Hellenistic glassware|Хеленистичка стакларија Податотека:Statue_of_Artemis,_Crete,_Roman_age,_AM_Chania,_L_79,_076161.jpg|алт=Statue of Artemis, Roman age|Статуа на Артемида, римско време Податотека:AMC_Roman_emperor_Hadrianus.jpg|алт=Bust of Roman emperor Hadrianus|Биста на римскиот император Адријан Податотека:Glass_vessels_fromworkshop_at_Tarra,_Chania,_5th_c_BC_-_3rd_c_AD,_AM_Chania,_076166.jpg|алт=Ancient Roman glassware|Староримски стакларија Податотека:AMC_-_Mosaik_1.jpg|алт=Roman Age mosaic, Dionysos and satyr|Мозаик од римско време, Дионис и Аријадна </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.chaniatourism.com/see-do/museums/31-archaeological-museum-of-chania.html Археолошки музеј на Ханија] {{Coord|35|30|56|N|24|01|02|E|type:landmark_region:GR}} [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] [[Категорија:Музеи во Ханија]] [[Категорија:Поранешни цркви во Грција]] kxqq5gfnvx25nyczd6hbmua2neohrmb Балиски храм 0 1352292 5622302 5247315 2026-08-31T18:42:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622302 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pura Dalem Agung Padantegal 200507.jpg|мини|236x236пкс|Богато украсени порти кори агунг и павилјони во Пура Далем Агунг Падантегал во Бали]] '''Балиски храм''' или '''пура''' — хиндуистички [[храм]], место за поклонение на приврзаниците на балискиот хиндуизам во [[Индонезија]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bali3000.com/all-about-bali/Temples.asp|title=Temples in Bali|date=|publisher=Bali Directory|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100511065215/http://www.bali3000.com/all-about-bali/Temples.asp|archivedate=2010-05-11|accessdate=2010-07-21|deadlink=yes}}</ref> Пурите се градат според правилата и ритуалите на балиската архитектура. Повеќето пури се наоѓаат на островот Бали, каде што [[Хиндуизам|хиндуизмот]] е преовладувачката [[религија]]; меѓутоа, многу пури постојат во други делови на Индонезија каде што живеат значителен број Балијци. Храмот на Мајка Бесаких е најважниот, најголемиот и најсветиот храм во [[Бали]].<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-destinations.com/indonesia/mt-agung-pura-besakih|title=Mount Agung and Pura Besakih|date=|publisher=Sacred Destinations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100711182312/http://www.sacred-destinations.com/indonesia/mt-agung-pura-besakih|archivedate=2010-07-11 <!--DASHBot-->|accessdate=2010-07-20|deadlink=no}}</ref> Бали има изградено огромно количество пури, поради што е наречен „Островот на Илјада Храма“. == Етимологија == Поимот '''''pura''''' доаѓа од [[Санскрит|санскритскиот]] збор (''-pur'', ''-puri'', ''-pura'', ''-puram'', ''-pore'') што значи „град“, „ограден град“, „издигнат град“ или „дворец“ и се појавил по индијанизацијата на Југоисточна Азија и распространувањето на [[Хиндуизам|хиндуизмот]], особено во Индосферата. За време на развојот на [[Балиски јазик|балискиот јазик]], поимот „пура“ се однесува на верски храмов комплекс, додека поимот „пури“ — на [[Палата|дворец]], седиште на кралеви и благородници, слично на [[Јаванци|јаванските]] [[кратон]]и. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.bali.com/temples-religious-sites.html Balinese Temples (Mapview)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200813173003/https://www.bali.com/temples-religious-sites.html |date=2020-08-13 }} at Bali.com * [http://www.footprinttravelguides.com/asia/indonesia/bali/pura-besakih-and-gunung-agung/pura-besakih/ Pura Besakih (description)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122035307/http://www.footprinttravelguides.com/asia/indonesia/bali/pura-besakih-and-gunung-agung/pura-besakih/|date=2012-01-22}} at footprint guides * [https://books.google.com/books?id=Vzoz1rUg6e8C&dq=bale+pepelik&pg=PA239 Pura Penataran Agung (layout)] [[:en:Rough_Guide|Rough Guide]] to Bali & Lombok __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Хиндуистички храмови]] [[Категорија:Балиска култура]] [[Категорија:Храмови]] tlomfp3c8qyebhs4jlqaz0cjuctk66e Ванеса Трамп 0 1358512 5622408 5513201 2026-09-01T09:03:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622408 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vanessa Trump (1).jpg|200px|мини|Венеса Трамп во 2017 година]] '''Ванеса Кеј Трамп''' (родена '''Перголизи''', подоцна '''Хајдон'''; родена на 18 декември 1977 година) е глумица, модел и поранешна сопруга на Доналд Трамп Јуниор. Тие биле во брак од 2005 до 2018 година. Ванеса Кеј Перголизи<ref>{{Наведени вести|url=https://www.palmbeachpost.com/story/news/2024/07/18/trump-family-who-kai-trump-republican-convention/74453527007/|title=Who is Kai Trump? What we know about Trump's oldest grandchild who lives in Florida|last=Norman|first=Lianna|date=July 18, 2024|work=[[The Palm Beach Post]]|access-date=July 18, 2024|quote=...former model Vanessa Kay Trump, formerly Vanessa Kay Pergolizzi.|archive-date=2024-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203105635/https://www.palmbeachpost.com/story/news/2024/07/18/trump-family-who-kai-trump-republican-convention/74453527007/|url-status=dead}}</ref> пораснала во градска куќа на горната источна страна на Менхетен <ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/11/19/fashion/19trumps.html|title=A Name He Can Build On|last=Williams|first=Alex|date=November 19, 2006|work=The New York Times}}</ref> и учела во приватното училиште Двајт.<ref name="NYT-Divorce">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2018/03/22/style/vanessa-trump-divorce.html|title=Unbecoming a Trump: The Vanessa Trump Divorce|last=Rosman|first=Katharine|last2=Bernstein|first2=Jacob|date=March 22, 2018|accessdate=May 4, 2018}}</ref> Чарлс Хејдон, нејзиниот очув, кого некои написи во весниците го нарекуваат нејзин татко,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2018/03/22/style/vanessa-trump-divorce.html|title=Unbecoming a Trump: The Vanessa Trump Divorce|last=Rosman|first=Katherine|last2=Bernstein|first2=Jacob|date=March 22, 2018|work=[[The New York Times]]|accessdate=January 13, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2005/11/13/fashion/weddings/vanessa-haydon-donald-trump-jr.html|title=Vanessa Haydon, Donald Trump Jr.|date=November 13, 2005|work=[[The New York Times]]|accessdate=January 13, 2021}}</ref> бил адвокат. Нејзината мајка Бони Кеј Хејдон ја водела модната агенција Кеј Моделс и има [[Данска|данско]] и шведско потекло.<ref name="avisen.dk">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avisen.dk/det-vidste-du-ikke-om-trump-her-er-hans-danske-jazz_414849.aspx|title=Vidtse du det? Her er Trumps danske forbindelse|date=March 30, 2016|work=avisen.dk|language=da-DK|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230085933/http://www.avisen.dk/det-vidste-du-ikke-om-trump-her-er-hans-danske-jazz_414849.aspx|archive-date=December 30, 2016|accessdate=July 25, 2017}}</ref><ref name="svigerdatter">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dr.dk/nyheder/regionale/sjaelland/trumps-svigerdatter-paa-hemmeligt-besoeg-paa-lille-dansk-oe|title=Trumps svigerdatter på hemmeligt besøg på lille dansk ø. Den familiære forbindelse mellem Danmark og den amerikanske præsident er tættere end hidtil antaget|date=June 2017|work=dr.dk|language=da-DK|archive-url=https://web.archive.org/web/20170617230655/http://www.dr.dk/nyheder/regionale/sjaelland/trumps-svigerdatter-paa-hemmeligt-besoeg-paa-lille-dansk-oe|archive-date=June 17, 2017|accessdate=July 25, 2017}}</ref> Таткото на нејзината мајка бил дански џез-музичар Каи Јунс.<ref name="avisen.dk"/><ref name="svigerdatter" /> Во текот на 1990-тите, во нејзините тинејџерски и дваесетти години, Ванеса била модел<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metro.us/entertainment/celebrities/vanessa-haydon-before-trump|title=See Vanessa Haydon before she became a Trump|last=Zielinski|first=Linnea|date=2018-03-16|publisher=Metro|accessdate=2024-11-14|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615004359/https://www.metro.us/entertainment/celebrities/vanessa-haydon-before-trump|url-status=dead}}</ref> и потпишала договор со Вилхелмина Моделс. Како глумица, Ванеса се појавила во сцена на филмот ''[[Љубовта нема правила (филм од 2003)|Љубовта нема правила]]''(2003).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2018-05-04}}</ref> Есента 2003 година, Ванеса и нејзината сестра Вероника отвориле ноќен клуб наречен „Сеса“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wwd.com/eye/people/models-inc-758988/|title=Models Inc.|date=2003-01-13|publisher=WWD}}</ref> Во 2011 година, Ванеса се појавила во една епизода од ''[[Изборот на Доналд Трамп]]'' (предводена од нејзиниот свекор, [[Доналд Трамп]]). Таа, исто така, се појавила во една епизода од ''Брет Мајклс: Животот како што го знам'' (2010). Од 2010 до 2013 година, Ванеса лансирала сопствена линија на чанти наречена Ла Пошет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elitedaily.com/news/politics/donald-trump-jr-s-wife-shows-hes-really-following-fathers-footsteps/2014368|title=Donald Trump Jr.'s Wife Shows He's Really Following In His Father's Footsteps|last=Haltiwanger|first=John|date=2017-07-11|work=Elite Daily}}</ref> == Личен живот == За време на нејзините тинејџерски години, Ванеса се забавувала со локален уличен гангстер Валентин Ривера.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pagesix.com/2018/05/08/vanessa-trumps-first-love-was-member-of-violent-street-gang/|title=Vanessa Trump's first love was member of violent street gang|last=Coleman|first=Oli|date=2018-05-08|publisher=Page Six}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/politics/vanessa-trump-love-letters-latin-king-ex-boyfriend-baby-18/|title=Inside Vanessa Trump's Teen Love Letters: She Allegedly Told Latin King Ex-Boyfriend She Wanted a Baby at 18|last=McAfee|first=Tierney|date=2018-05-10|publisher=People}}</ref> Во 1998 година, Ванеса била поврзана со американскиот актер [[Леонардо ди Каприо]].<ref name="DiCaprio">{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/image/119677598/?terms=%22Vanessa%20Haydon%22&match=1|title=The face that sank a thousand hopes|last=Sutton|first=Candace|date=1998-05-03|access-date=2022-01-11|publisher=The Sydney Morning Herald}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thelist.com/161249/the-stunning-transformation-of-vanessa-trump/|title=The Stunning Transformation Of Vanessa Trump|last=Dixon|first=Christine Liwag|date=2023-10-11|publisher=The List}}</ref> Од 1998 до 2001 година, Ванеса излегувала со саудискиот принц Калид бин Бандар бин Султан Ал Сауд. Врската завршила по [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|нападите на 11 септември]], кога Калид бин Бандар го напуштил САД откако неговиот татко-саудискиот амбасадор Бандар бин Султан Ал Сауд бил осомничен дека има индиректни врски со киднаперите [[Ал-Каеда|на Ал Каеда]]. На 12 ноември 2005 година, Ванеса се омажила за Доналд Трамп Џуниор. Свадбата се одржала во клубот Мар-а-Лаго во Флорида; службата ја водела тетката на Трамп Џуниор, судијката Марјан Трамп Бери.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2008-07-14}}</ref> Трамп Џуниор ја запросил со прстен од 100.000 американски долари што го добил како подарок од златара во замена да ја запроси пред папараците пред златарата во трговскиот центар Шорт Хилс во Њу Џерси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.politico.com/magazine/story/2017/07/13/donald-trump-junior-russia-215370|title=How Donald Trump Jr. Got Stuck In His Father's Shadow|last=Blair|first=Gwenda|date=July 13, 2017|work=[[Politico]]|accessdate=August 4, 2019}}</ref> Ванеса и Дон Џуниор заедно имаат пет деца: ќерката Каи Медисон (род. мај 2007); синот Доналд Џон III (р. февруари 2009 година); синот Тристан Милош (р. октомври 2011); синот Спенсер Фредерик (р. октомври 2012 година); и ќерката Клои Софија (р. јуни 2014 година).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=September 28, 2014}}</ref> Најстарата ќерка Каи го носи името на нејзиниот покоен прадедо Каи Јуанс, познат музичар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avisen.dk/loekke-om-trump-sejr-det-lykkes-sjaeldent-en-mand-at_414814.aspx|title=Løkke om Trump-sejr: Det lykkes sjældent én mand at rive det hele ned|date=November 9, 2016|publisher=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avisen.dk/det-vidste-du-ikke-om-trump-her-er-hans-danske-jazz_414849.aspx|title=Vidtse du det? Her er Trumps danske forbindelse|date=March 30, 2016|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230085933/http://www.avisen.dk/det-vidste-du-ikke-om-trump-her-er-hans-danske-jazz_414849.aspx|archive-date=December 30, 2016|accessdate=March 30, 2017}}</ref> На 15 март, 2018 година, било објавено дека Ванеса поднела барање за неоспорен развод во Њујорк; сепак, подоцна било откриено дека разводот бил оспорен.<ref name="NYT-Divorce"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nydailynews.com/new-york/donald-trump-jr-s-wife-files-divorce-article-1.3876829|title=Donald Trump Jr.'s wife Vanessa files for divorce|last=Brown|first=Stephen Rex|date=March 15, 2018}}</ref> Во јули 2018 година, тие го решиле прашањето за старателство над децата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.apnews.com/be31034c4e6a4800b4fe3582ca8587b1|title=Trump Jr, wife resolve child custody amid divorce|last=Neumeister|first=Larry|date=July 26, 2018|work=[[Associated Press]]|accessdate=August 4, 2019}}</ref> и разводот завршил на крајот на 2018 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.eonline.com/news/1017355/donald-trump-jr-and-vanessa-trump-finalize-their-divorce|title=Donald Trump Jr. and Vanessa Trump Finalize Their Divorce|last=Vulpo|first=Mike|date=February 22, 2019|work=E! Online|access-date=June 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623123741/https://www.eonline.com/news/1017355/donald-trump-jr-and-vanessa-trump-finalize-their-divorce|archive-date=June 23, 2023}}</ref> == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Трамп, Ванеса}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1977 година]] [[Категорија:Американски модели]] [[Категорија:Американски глумици]] sh9fza4jw5yzgt8yljpy194n9x5r8si Корисник:Gurther/Песок 2 2 1361645 5622447 5619653 2026-09-01T11:17:38Z Gurther 105215 5622447 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Покрај тоа што [[Масакр во Велес|масакарот во Велес]] се одвивал по [[Втората светска војна]], жртвите во тој настан се исто така именувани. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |''н/п'' |[[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |[[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]]|- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Ристов Кошулчев{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |[[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |[[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Рогужаров{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} rsudz0262fj4rn0juq5fq5nczgie2av 5622465 5622447 2026-09-01T11:53:43Z Gurther 105215 5622465 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Покрај тоа што [[Масакр во Велес|масакарот во Велес]] се одвивал по [[Втората светска војна]], жртвите во тој настан се исто така именувани. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |''н/п'' |[[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |[[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Ристов Кошулчев{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |[[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |[[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Рогужаров{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} bj84gsofyhgy2jbv4et4jybk324ih0o Битка кај Дражгоше 0 1363764 5622375 5550392 2026-09-01T00:59:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622375 wikitext text/x-wiki '''Битката кај Дражгоше''' ([[Словенечки јазик|словенечки]]: ''dražgoška bitka'') — битка [[Втора светска војна|од Втората светска војна]] меѓу [[Словенечки партизани|словенечките партизани]] и [[Вермахт|вооружените сили]] [[Трет Рајх|на нацистичка Германија]], која се одржала помеѓу 9 јануари и 11 јануари 1942 година, во селото [[Дражгоше]] во [[Словенија во Втората светска војна|Словенија, анектирана од Германија]]. Оваа битка била првата директна конфронтација меѓу двете страни. Завршила со брутални репресалии на германските сили против селаните и уништување на селото. == Позадина == По окупацијата на Словенија, Германија сакала да го соедини Горна Крањска, каде што се наоѓал Дражгоше, кон Рајхот и да го германизира локалното население.<ref>{{Наведено списание|last=Kirk|first=Tim|date=1991|title=Limits of Germandom: Resistance to the Nazi Annexation of Slovenia|journal=The Slavonic and East European Review|volume=69|issue=4|pages=646–667|issn=0037-6795|jstor=4210748}}</ref> Германците ги протерале речиси сите словенечки свештеници од регионот, како и учителите и другите интелектуалци,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-6X0PS382|title=dLib.si - Rudolf Besel in Dražgoše leta 1942|work=www.dlib.si|accessdate=2019-07-29}}</ref> забраниле употреба на словенечки јазик во училиштата и црквите,<ref name="Kirk 1991 650">{{Наведено списание|last=Kirk|first=Tim|date=1991|title=Limits of Germandom: Resistance to the Nazi Annexation of Slovenia|journal=The Slavonic and East European Review|volume=69|issue=4|pages=650|issn=0037-6795|jstor=4210748}}</ref> увезувале учители кои зборуваат германски во Горна Крањска, додека локалните Словенци ги извлекувале на принудна работа во Рајхот.<ref name="Kirk 1991 650" /> Ова набрзо создало отпор, со првично помали акции, но запирањето на германската армија пред Москва довело до надеж дека војната наскоро би завршила, што го поттикнал [[Ослободителен фронт на словенечката нација|Словенечкиот ослободителен фронт]] да започне пошироко востание во Горна Крањска.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=8cebf0k2VZw|title=Dr. Martin Premk: Poljanska vstaja decembra 1941|last=Premk|first=Martin|date=25 April 2016|work=Youtube|publisher=Zgodovinsko društvo Ljubljana, Modrijanova Knjigarna|accessdate=8 July 2019}}</ref> Главната партизанска единица во Горна Крањска бил баталјонот Цанкар, основан во август 1941, кој веќе имал извршено голем број акции против Германците, вклучително и неуспешен обид да ги ослободи затворениците од штабот на Гестапо во Бегуње.<ref name=":0"/> На 12 декември 1941 година, баталјонот Цанкар наишол на единица на германска вооружена полиција во близина на Ровте в Селшки Долини, убивајќи 45 од нив. Тоа е веројатно еден од најголемите такви успеси во една битка досега во цела окупирана Европа. Ова дополнително ги охрабрило Словенците, при што стотици луѓе доброволно се приклучиле на баталјонот Цанкар. Веста за востанието стигнала до [[Хајнрих Химлер|Химлер]], кој наредил да се донесат додатни вооружени полициски баталјони за да го задушат востанието, а германските власти исто така застрелале 37 словенечки затвореници, главно партизани и приврзаници на партизаните, во нивниот штаб на Гестапо во Бегуње на Горењескем. Германците го нападнале баталјонот Цанкар кај Пасја Раван, каде партизаните давале отпор три дена, убивајќи десетици вооружени полицајци. Знаејќи дека Германците испраќаат засилување, баталјонот Цанкар решил да се повлече од Пасја Раван и, иако се разговарало за голем број алтернативи, се одлучило да се повлече во Дражгоше.<ref name=":0"/> == Битката == [[Податотека:Med_borbo_za_Dražgoše.jpg|лево|мини|261x261пкс| За време на битката]] За нападот на Дражгоше, Германците собрале четири баталјони со повеќе од 2.000 добро вооружени луѓе, вклучително и тешка артилерија и авион за набљудување, за да нападнат околу 200 партизани од баталјонот Цанкар. Во текот на тридневните битки, од 9 до 11 јануари, Германците имале 69 жртви - 27 убиени и 42 ранети - додека партизаните претрпеле 20 жртви - 9 убиени и 11 ранети.<ref name="Gorenjski glas">{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiv.gorenjskiglas.si/article/20070109/C/301099997/konec-tedna-jubilejne-drazgose|title=Gorenjski glas - Arhiv {{!}} Konec tedna jubilejne Dražgoše|work=arhiv.gorenjskiglas.si|accessdate=2019-07-29}}</ref> На 11 јануари, Германците потпомогнати од страна на локалните словенечки соработници успеале да влезат во селото. Истата вечер, исцрпените партизани биле принудени да го напуштат селото, повлекувајќи се на планината Јеловица, а во повлекувањето им се придружиле и некои Дражгошани.<ref name=":0"/> Партизаните го избрале Дражгоше да ги привлече германските сили, а селаните побарале од партизанските сили да го напуштат селото. Други изјавувиле дека одењето во Дражгоше било само една од опциите што ги разгледувале партизаните, по нивните битки против Германците кај Ровте и Пасја Раван, и покажуваат дека кога пристигнале во селото, дозволиле на локалното население да ги извести Германците за нивното присуство, така што селото не би било одговорно и немало да трпи одмазда.<ref name=":0"/> == Последици == [[Податотека:German_announcement_of_burning_of_Dražgoše.png|мини|Германски плакат со најава за уништување на Дражгоше]] [[Податотека:Drazgose_burning.png|мини|Германците го палат Дражгоше]] Два дена по борбата кај Дражгоше, германските трупи нападнале два партизански водови на [[Јеловица|пасиштето Мошње]] ({{Јаз|sl|Mošenjska planina}}). За време на 13-часовниот ангажман, околу 12 партизани биле убиени, а петмина биле ранети.<ref>{{Наведено списание|last=Jan|first=Ivan|date=1974|title=Nekaj posebnosti NOB na Gorenjskem v letu 1941–1942 s poudarkom na Dražgoško bitko|journal=Krónika|volume=22|issue=1|page=5}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Razdvojeni narod: Slovenija 1941-1945: okupacija, kolaboracija, državljanska vojna, revolucija|last=Griesser Pečar|first=Tamara|date=2007|publisher=Ljubljana|location=Mladinska knjiga|page=357}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://arhiv.gorenjskiglas.si/digitar/16298754_20060106_L.pdf|title=Kamen ni na kamnu ostal|last=Košnjek|first=Jože|date=January 6, 2006|work=Gorenjski glas|access-date=July 19, 2019|page=3}}</ref> По Битката кај Дражгоше, германските трупи убиле 41 селанец, како и 21 цивил во Јеленшче,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zbnobskofjaloka.weebly.com/dra382goscarone.html|title=Dražgoše|work=ZB NOB ŠKOFJA LOKA|language=en|accessdate=2019-08-01}}</ref> убивајќи 18 (од кои 7 биле деца под 18 години, и две деца од 11 години и едно момче од 13 години). Биле убиени уште двајца обидувајќи се да побегнат, а убиле и 3-годишно девојче, кога германски војник фрлил граната во визба полна со цивили. Вечерта наредниот ден, уште 18 машки жители кои претходно избегале, а потоа биле фатени додека се враќале назад, биле погубени, куќите биле ограбени и селото било запалено. Во февруари 1942 година, Германците се вратиле да го урнат целото село со експлозив, забранувајќи влез во селото до крајот на војната.<ref name=":0"/> Останатите селани потоа биле собрани и испратени во концентрациони логори.<ref>{{Наведена книга|title=Retracing Images: Visual Culture after Yugoslavia|last=Gal Kirn|date=2012|publisher=Brill|editor-last=Šuber|editor-first=Daniel|location=Leiden|page=270|chapter=Transformation of Memorial Sites in the Post-Yugoslav Context|editor-last2=Karamanić|editor-first2=Slobodan}}</ref><ref name="Novi">{{Наведени вести|url=https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-JN2FMCPG/b50b1885-6c10-460f-bb9d-a7d1018a9f66/PDF|title=Novi nemški zločini v Sloveniji|date=May 2, 1942|work=Enakopravnost: neodvisen dnevnik za slovenske delavce v Ameriki|access-date=July 19, 2019|issue=103|page=1}}</ref> Во германската јавна објава за уништување на селото и испраќање жени и деца во концентрациони логори, било наведено дека тоа било затоа што селаните не го пријавиле присуството на партизаните, што било очигледно лага, бидејќи тие го имале пријавено присуството на партизаните, со одобрение од страна на партизаните, за тие да не бидат одговорни. По набројувањето на преземените репресалии, германското соопштение завршило со закана до сите жители на Горна Карњола: „Кој е против нас, ќе биде убиен“.<ref>{{Наведување|last=zdlvideo|title=Dr. Martin Premk: Poljanska vstaja decembra 1941|date=2016-04-25|url=https://www.youtube.com/watch?v=8cebf0k2VZw|access-date=2019-07-29}}</ref> После војната, во селото биле подигнати голем број обележја, меѓу кои: 1) споменик пред црквата со имињата за 41 заложник застрелан од страна на Германците, како и 16 жители на Дражгоше убиени како членови на партизаните од 1942 до 1945 година; 2) споменик во црквата за 18 жители на Дражгоше погубени од Германците на таа локација, подигнат од Здружението на партизански ветерани; 3) споменик во Јеленшче за 21 жител на Дражгоше погубени од Германците после битката, подигнат од Здружението на партизански ветерани; 4) споменик на гробиштата покрај црквата, каде што биле закопани заложниците и партизаните пред да бидат префрлени во заеднички гроб; и 5) голем споменик каде што биле погребани 40 заложници и 8 партизани. == Толкувања == [[Податотека:Dražgoše_2014_04.jpg|мини|Комеморација во 2014 година]] Веста за Битката кај Дражгоше се проширила во Соединетите Држави, каде што била пофалена како херојски чин на пркос во окупираната Европа.<ref name="Novi"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-EAX8GJBE/31e6d1f5-2740-43a3-b199-93adf549781b/PDF|title=Umiranje na križu razpete Slovenije|date=November 2, 1942|work=Enakopravnost: neodvisen dnevnik za slovenske delavce v Ameriki|access-date=July 19, 2019|issue=257}}</ref><ref name="Adamic">{{Наведени вести|url=https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-HXP3XLDP/313c2e06-cb48-49db-bab1-0d69119ffa19/PDF|title=Janezek|last=Adamič|first=Louis|date=October 28, 1942|work=Nova doba|access-date=July 19, 2019|pages=2|quote=Ubili in ranili so okrog sto Nemcev}}</ref><ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=8cebf0k2VZw|title=Dr. Martin Premk: Poljanska vstaja decembra 1941|last=Premk|first=Martin|date=25 April 2016|work=Youtube|publisher=Zgodovinsko društvo Ljubljana, Modrijanova Knjigarna|accessdate=8 July 2019}}</ref> Битката подоцна се славела во комунистичката ера и денешна Словенија. Првиот мал споменик на загинатите партизани и селани бил подигнат во 1947 година. Врз основа на интервјуа со партизани и селани, во 1971 година, Иван Јан напишал популарна книга за битката во Дражгоше<ref>{{Наведена книга|title=Dražgoška bitka|last=Jan|first=Ivan|date=1971|publisher=Partizanska knjiga|location=Ljubljana}}</ref> која привлекла дополнително внимание на настанот, а во 1976 година бил подигнат голем споменик посветен на деветте паднати партизани и 41 погубен цивил; за погубените селани биле подигнати и три други споменици. Брзо после битката до децении подоцна, германските жртви биле преценети од различни словенечки извори, погрешно наведувајќи некаде од најмалку 100 германски биле мртви и ранети<ref name="Adamic" /> до стотици германски жртви.<ref name="Florjancic">{{Наведено списание|last=Florjančič|first=Alojzij Pavel|date=2002|title=Rudolf Besel in Dražgoše leta 1942|url=https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-6X0PS382/86e01791-351b-437a-b0b0-7d712094d7e0/PDF|journal=Loški razgledi|volume=49|issue=1|page=83|access-date=July 17, 2019|quote=V začetku se je govorilo, celo pisalo, tudi v Loških razgledih, o tisoč dvesto mrtvih Nemcih v Dražgošah, nato o več sto mrtvih in ranjenih Nemcih}}</ref><ref name="Zupanc">{{Наведено списание|last=Zupanc|first=Ciril|date=1977|title=Porušene Dražgoše|url=https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-LFB5HUQH/3edaed92-3ce6-47b5-892c-3ed70c96bbd9/PDF|journal=Loški razgledi|volume=24|issue=1|page=216|access-date=July 17, 2019|quote=Nemci so v bojih za Dražgoše doživeli popoln poraz, saj so imeli nekaj sto mrtvih in ranjenih, medtem ko jim ni uspelo dobiti niti enega partizana}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Belogardizem|last=Saje|first=Franček|date=1952|publisher=Slovenski knjižni zavod|location=Ljubljana|page=87|quote=Cankarjev bataljon ... je v ogorčeni borbi od 9. do 11. januarja 1942 pobil in ranil več sto Nemcev}}</ref> Јан изјавил дека имало стотици германски жртви,<ref name="Listi">{{Наведени вести|url=http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-O1UKRM6C/090bf773-3253-4a0d-823c-c3a7629d8949/PDF|title=Dražgoška bitka – plamenica upora v podjarmljeni Evropi|last=Jan|first=Ivan|date=February 25, 1982|work=Listi|access-date=July 17, 2019|issue=12|volume=24|page=20|quote=Nemci so imeli vsaj sto mrtvih in še enkrat več ranjenih, kar so vsa leta skrbno prikrivali}}</ref> или најмалку 100 мртви и 200 ранети, и постојано тврдел дека Германците кријат информации за обемот на нивните загуби, истакнувајќи дека германските документи не биле достапни<ref name="Listi" /><ref>{{Наведено списание|last=Jan|first=Ivan|date=1971|title=Dražgoška bitka - plamenica upora v podjarmljeni Evropi|url=https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-0NST0ULZ/dbefbbb5-e275-4f42-848f-54ebfbb34419/PDF|journal=Loški razgledi|volume=18|issue=1|page=44|access-date=July 28, 2019|quote=Nemci so imeli več sto mrtvih in ranjenih, kar so vsa leta skrbno prikrivali}}</ref> и затоа немало точни податоци за германските жртви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-1QUX22RM|title=dLib.si - Nekaj posebnosti NOB na Gorenjskem v letu 1941-1942 s poudarkom na Dražgoško bitko|work=www.dlib.si|accessdate=2019-07-31}}</ref> Во еден извештај од 1955 година, еден селанец изјавил дека германските војници му кажале дека имало 1.200 мртви кај Дражгоше,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:doc-TNFZ74S6|title=dLib.si - Usodni dogodki v Dražgošah (Po pripovedovanju Karla Jelenca, Minke Lotrič, Ivanke Lotrič in Jakoba Potočnika)|work=www.dlib.si|accessdate=2019-07-19|quote=Nemcev je padlo v dražgoških borbah okrog tisoč dve sto. Tako so nam izjavili vojalki, ki so nas stražili v St. Vidu.}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Žajdela|first=Ivo|date=2000|title=Partijska zgodovina ne počiva|journal=Nova revija|volume=221/222|page=68|quote=Govorili so jim, da je bilo takrat v Dražgošah ubitih čez tisoč Nemcev}}</ref> или дека немало ниту една партизанска жртва.<ref name="Zupanc" /> Сепак, една статија од 1977 година изјавува дека германските жртви не се познати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-BNHB00L5|title=dLib.si - Dražgoše, slovenska Kalávrita (Prevedel Marijan Tavčar)|work=www.dlib.si|accessdate=2019-07-31}}</ref> Вистинските германски жртви од 27 мртви, како и 42 ранети, биле утврдени дури во 1980-тите, кога станале достапни релевантните германски историски документи. Битката била исто така многу почитувана откако Словенија прогласила независност и вовела демократија. [[Данило Тирк|Данило Турк]], претседателот на Словенија, ја опишал Битката кај Дражгоше како „најголема морална победа“ на словенечката нација и како „победа на одговорноста за иднината на сопствената нација“ во 2008 година. Изјавил дека тоа било основа за Словенија како независна држава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.up-rs.si/up-rs/uprs.nsf/dokumentiweb/457D60EA49100857C12573CF00325B80?OpenDocument|title=66. obletnica Dražgoške bitke - slavnostni govor predsednika Republike Slovenije dr. Danila Türka|date=13 January 2008|publisher=Office of the President of the Republic of Slovenia|location=Dražgoše|language=Slovenian|trans-title=66th Anniversary of the Battle of Dražgoše: Ceremonial Speech by the President of the Republic of Slovenia, Dr. Danilo Türk|archive-url=https://web.archive.org/web/20080324022222/http://www.up-rs.si/up-rs/uprs.nsf/dokumentiweb/457D60EA49100857C12573CF00325B80?OpenDocument|archive-date=2008-03-24}}</ref> Секоја година во Дражгоше се одржуваат комеморации на битката, со илјадници учесници, меѓу кои и претседателот на Словенија и други високи лидери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/foto-jankoviceva-junaki-drazgos-so-nam-zgled-v-bitki-proti-neoliberalnemu-kapitalizmu/443024|title=Foto - Jankovićeva: Junaki Dražgoš so nam zgled v bitki proti neoliberalnemu kapitalizmu|work=RTVSLO.si|language=sl|accessdate=2019-07-16}}</ref> Некои критички словенечки коментатори ги опишале комеморациите како „[[култ]]“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/partizanski-bozjepotniki.html|title=Partizanski božjepotniki|last=Naglič|first=Miha|date=January 25, 2013|work=Delo|access-date=July 18, 2019}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://druzina.si/ICD/spletnastran.nsf/clanek/54-4-KristjaniVJavnosti-2|title=Dražgoše in leto 2005|last=Dežman|first=Jože|date=January 23, 2005|work=Družina|access-date=July 18, 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.dnevnik.si/tag/Dra%C5%BEgo%C5%A1ka%20bitka|title=Zgodovinar Stane Granda o izmišljeni dražgoški bitki|date=January 9, 2017|work=Dnevnik|access-date=July 18, 2019}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.casnik.si/drazgose-in-leto-2015/|title=Dražgoše in leto 2015|last=Dežman|first=Jože|date=January 2, 2015|work=Časnik|access-date=July 18, 2019}}</ref> Франк Кавчич, долгогодишен жител на Дражгоше, кој самиот ја преживеал битката, дал различен личен приказ за битката и последователните настани. Според неговите изјави, партизаните биле поканети во селото од приврзаниците и потоа одбиле да го напуштат по барање на некои селани. Партизаните потоа се повлекле по првичната борба. Потоа, Германците го однеле неговиот татко и 18 машки селани во резиденцијата на свештеникот, каде што ги запалиле живи. Се обиделе да ги запалат живи и 10-годишниот Кавчич и неговата мајка, заедно со 60 жени и деца, но еден локален функционер ги убедил да не го прават тоа. Наместо тоа, Германците ги протерале и ги затвориле жените и децата и преживеаните мажи, додека го палеле и разнесувале експлозивот по целото село, а подоцна се вратиле за да ја кренат црквата во воздух. Во август 1945 година, владин министер на новоформираната комунистичка југословенска држава го посетила Дражгоше за да го претстави планот за обнова на селото пред неколкумина присутни во тоа време. Министерот предложил во државата да се изградат две големи станбени згради и две комунални плевни, а остатокот од земјиштето да биде пренаменето во заеднички пасишта. Селаните очекувале владата да обезбеди средства за реконструкција на посебни куќи. Средбата завршила кога разбеснет еден селанец му плукнал во лице на владиниот претставник. Селаните го обновувале Дражгоше без државна поддршка од 1949 до 1960 година, финансирани од приходите од кооперативното претпријатие за пилана што го основале по војната. Државата не го исполнила ветувањето за изградба на пат до селото. Кавчич кажал дека ставовите во врска со комеморацијата се различни меѓу жителите, при што селаните биле поделени во две групи околу ова прашање.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://www.druzina.si/icd/spletnastran.nsf/all/8D116F2335254F01C12576A5002A67E6?OpenDocument|title=Prelita nedolžna kri|date=January 10, 2010|work=Družina|access-date=July 10, 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.rtvslo.si/pricevalci/oddaja/174314200|title=Minka Hobjan in Franc Kavčič|work=Pričevalci|access-date=July 13, 2019|agency=RTV SLO}}</ref> Друга страна била дадена во документите кои биле поврзани со германскиот католички свештеник Рудолф Безел, кого Австриската црква го пратила во Горна Крањска откако Германците ги протерале речиси сите словенечки свештеници и други интелектуалци од Горна Крањска, бидејќи планирале да го соединат регионот кон Германија и да ги германизираат локалните Словенци. Бесел бил повикан во Дражгоше 10 дена пред битката, да спроведе погреб, каде што присуствувале локалните партизани, и завел „чесно ме поздравија“. Се обидел да остане целосно неутрален во војната, па партизаните му дале пропусница да патува наоколу, да присуствува во многуте испразнети парохии на верниците ширум Горна Крањска од свештеници. Тој бил свештеникот кој тајно ги погребал 41-те Дражгошки селани погубени од страна на Германците, а подоцна ги спасил олтарите со златни листови од раскошната црква Дражгоше пред Германците да ја разнесат (иако подоцна Германците украле некои од нејзините највредни статуетки). Потоа, некои извори сметаат дека Германците пробале да ги обвинат партизаните за убиствата на селаните и пробале да го претстават како „спас“ германскиот Дражгошки затвор за жени и деца. Бесел останал сакан свештеник и после војната во Словенија, но главно поради непријателство и недоверба од локалната словенечка црква и свештениците. Ја напуштил Словенија во 1947 година, а потоа изразил носталгија кон Словенија.<ref name="Florjancic"/> Според книгата на Корселис и Ферар во 2005 година, која ги раскажува сведоштвата на антипартизанските и антикомунистичките словенечки бегалци и прогонети по војната,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mladinska.com/slovenian-phoenix/slovenija_1945|title=Mladinska knjiga - Slovenija 1945|work=Mladinska knjiga|language=sl|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717095132/https://www.mladinska.com/slovenian-phoenix/slovenija_1945|archive-date=2019-07-17|accessdate=2019-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mladina.si/100811/john-corsellis-in-marcus-ferrar-slovenija-1945/|title=John Corsellis in Marcus Ferrar: Slovenija 1945|work=Mladina.si|accessdate=2019-07-17}}</ref> партизаните верувале дека во такви востанија како што е она во Дражгоше и репресалиите како резултат на тоа, го свртеле населението против Германците. Антикомунистичките католици верувале дека партизаните намерно организирале такви востанија во или во близина на католичките села, така што католиците би биле цел на репресалии, пишуваат тие, и мислеле дека битката била „штетно губење на напор“. Професорот по француска литература и политички аналитичар, Боштјан М. Турк ја карактеризирал Битката кај Дражгоше како „национална болка и срам за партизанското движење“. Според Турк, „Дражгоше претставува голем пораз на желбата и духот на отпорот против нацистите бидејќи невините луѓе со своите животи ја платиле партизанската измама“.<ref name=":2">{{Наведени вести|url=http://www.demokracija.si/v-fokusu/slovenija/5570-drnovek-je-vedel-da-jana-ni-kriv|title=Turk: Drnovšek je vedel, da Janša ni kriv|date=13 March 2011|work=Demokracija.si|archive-url=https://archive.today/20120729003644/http://www.demokracija.si/v-fokusu/slovenija/5570-drnovek-je-vedel-da-jana-ni-kriv|archive-date=29 July 2012|language=Slovenian|trans-title=Turk: Drnovšek Knew That Janša Was Not Guilty}}</ref> Турк сметал, од комунистичка гледна точка, дека Дражгоше претставувал успех затоа што предизвикал страв кај луѓето и многу го олеснил реализирањето на револуцијата и освојувањето на власта.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.reporter.si/slovenija/bo%C5%A1tjan-m-turk-stanovnik-ali-kako-smo-hlap%C4%8Devali-la%C5%BEi/7520|title=Boštjan M. Turk: Stanovnik ali kako smo hlapčevali laži|last=M. Stanovnik|first=Boštjan|date=8 January 2012|work=Reporter|access-date=5 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120221203415/http://www.reporter.si/slovenija/bo%C5%A1tjan-m-turk-stanovnik-ali-kako-smo-hlap%C4%8Devali-la%C5%BEi/7520|archive-date=21 February 2012|language=Slovenian|trans-title=Boštjan M. Turk: Stanovnik or How We Were Slaves of the Lie}}</ref> Историчарот [[Стане Гранда]] ја има опишано Битката кај Дражгоше како „катастрофална лоша пресметка“ и „уништувањето на селото Дражгоше“, а неговата современа национална прослава ја опишал како „идеолошка и политичка конструкција“.<ref>{{Наведени вести|url=http://nova24tv.si/slovenija/stane-granda-drazgoska-bitka-je-ideolosko-politicni-konstrukt/|title=Stane Granda: "Dražgoška bitka je ideološko-politični konstrukt"|last=Jurhar|first=Branka|date=8 January 2016|work=Nova24TV|last2=Granda|first2=Stane|language=Slovenian|trans-title=Stane Granda: "The Battle of Dražgoše Is an Ideological and Political Construction}}</ref> Историчарот и кустосот на Словенечкиот воен музеј, Мартин Премк, истакнал дека додека словенечките историчари од поранешна Југославија, како Тоне Ференц, објективно се занимавале со битката, во 1960-тите, се појавила популарна книга од страна на неисторичарот Иван Јан, која поттикнала голем интерес за Дражгоше, но која вклучувала и некои претерувања. Потоа, по независноста на Словенија, се појавиле напади на Битката кај Дражгоше, а според Премк најсмешно било тврдењето дека партизаните го избрале Дражгоше затоа што некако однапред знаеле дека Германците ќе ги погубат мештаните и ќе го запалат селото како одмазда. По овие крајности, Премк гледа враќање на традиционалните оценки, кои го вклучуваат фактот дека битката на Дражгоше одекнала како важен симбол во Словенија, па дури и во светот, на херојскиот отпор кон германската анексија.<ref name=":0"/> Тој ги напоменал и екстремните репресалии од Германците, вклучително и обидот за целосно уништување на селото, како доказ за заканата што им ја претставувала на германските сили. Ставот на Премк од некои медиуми бил карактеризиран како политички мотивиран и сомнителен.<ref>{{Наведени вести|url=https://reporter.si/clanek/slovenija/poglejte-kake-neumnosti-je-v-drazgosah-klatil-obskurni-zgodovinar-premk-491245|title=Poglejte, kake neumnosti je v Dražgošah klatil obskurni zgodovinar Premk|last=Glücks|first=Nenad|date=January 9, 2017|work=Reporter|access-date=July 11, 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.casnik.si/prejeli-smo-dva-odziva-nemi-krik-drazgoskih-zrtev-in-dokler-bomo-slovenci-bodo-tudi-drazgose/|title=Dokler bomo Slovenci, bodo tudi Dražgoše|last=Vidmar|first=Bogdan|date=January 16, 2017|work=Časnik|access-date=July 11, 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://oddaje.ognjisce.si/mojazgodba/2018/01/08/grob-v-dra-gosah|title=Grob v Dražgošah|last=Dežman|first=Jože|date=January 8, 2018|work=Moja Zgodba|access-date=July 11, 2019|agency=Ognjišče}}</ref> Од друга страна, Споменка Хрибар, авторка, клучна фигура во словенечката независност и добитничка на наградата Европски граѓанин на Парламентот на ЕУ, забележала дека референтните критичари на Премк, како Јоже Дежман и другите од политичката десница, се впуштиле во политичка и идеолошка манипулација со историјата и мртвите од Втората светска војна, во обид да го клеветат и праведно партизирачкото движење и да го клеветат партизанското движење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.delo.si/sobotna-priloga/politicne-in-ideoloske-manipulacije-z-zgodovino-77291.html|title=Politične in ideološke manipulacije z zgodovino|last=Hribar|first=Spomenka|date=2018-08-04|work=Delo.si|publisher=Delo|accessdate=11 July 2019}}</ref> Јелка Гортнар, која како млада била сведок на битката, раскажала дека партизаните биле предадени од тројца мажи од Дражгоше и од соседното село Чешњица: Анжиќ, Цвирн и Пинтер. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Battle of Dražgoše}} {{Среди}} [[Категорија:Масакри во Југославија]] [[Категорија:Општина Железники]] [[Категорија:Судири во 1942 година]] [[Категорија:Битки на Германија во Втората светска војна]] [[Категорија:Статии со извори на словенечки (sl)]] 0fx2ptrpdl2jcjm8astk8rs506eamvq Аргентински парк 0 1364429 5622209 5500164 2026-08-31T13:32:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622209 wikitext text/x-wiki '''Аргентина парк''' е име на [[парк]] во центарот на [[Љубљана]], главниот град на [[Словенија]]. Порано познат како ''парк Ленин'', бил преименуван во 1990 за да ги одбележи пријателските односи меѓу [[Аргентина]] и [[Словенија]]. Еден дел од паркот бил преименуван во Парк на Словенечката реформација во 2000 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.ljubljana.si/sl/moja-ljubljana/ljubljana-zate/pregled-vseh-projektov/argentinski-park-park-slovenske-reformacije/ |title=Argentinski park (Park slovenske reformacije) |accessdate=2025-02-25 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119000609/https://www.ljubljana.si/sl/moja-ljubljana/ljubljana-zate/pregled-vseh-projektov/argentinski-park-park-slovenske-reformacije/ |url-status=dead }}</ref> ==Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.burger.si/Ljubljana/VR3/ArgentinskiPark_1.htm Burger.si] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251012002711/https://www.burger.si/Ljubljana/VR3/ArgentinskiPark_1.htm |date=2025-10-12 }} * [http://www.revijasrp.si/knrevsrp/revsrp21/marmf21/argen21.htm Argentinski park, Ljubljana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303094052/http://www.revijasrp.si/knrevsrp/revsrp21/marmf21/argen21.htm |date=2020-03-03 }} {{in lang|sl}} [[Категорија:Паркови во Љубљана]] 4kgw4eu3xj1eyvovbo2shosen4ehw15 Бока (водопад) 0 1365306 5622379 5608112 2026-09-01T02:45:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622379 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Boka_Falls_Slovenia.JPG|десно|мини|333x333пкс| Водопади Бока]] '''Бока''' е водопад на западот на Словенија, блиску до реката [[Соча]]. Тој почнува од [[Карст|карстниот]] извор и се состои од две фази. Првата фаза е висока 106 метри и широка 18 метри, а втората фаза е висока 33 метри. == Преглед == Водопадот е снабден со карстен извор под речиси вертикален варовнички ѕид. Поради својата карстна природа, изворот има релативно голем проток поради подземното одводнување во планините на Канин. Во најсушните периоди, водниот проток изнесува околу 2 кубни метри во секунда, а достигнува до 100 кубни метри во секунда по обилни дождови. Потокот (наречен исто така Бока) тече околу 30 метри по карпеста полица пред да падне преку карпите како спектакуларен водопад. Ова се случува во две не толку јасно одвоени фази, од кои горната има висина од 106 метри, а долната 33 метри . Ширината на двете фази изнесува околу 18 метри. Под водопадот, Бока Поток тече преку стрма долина со каменисто дно и се влева во реката Соча по помалку од 1 километар, што го прави еден од најкратките потоци во Словенија. == Пристап == Водопадот се наоѓа на десниот брег на реката Соча, на околу 1,3 км од реката. Почетната точка за посета на водопадот е на регионалниот пат меѓу [[Кобарид]] и [[Бовец]], околу 2,2 км возводно од селото [[Жага (Бовец)|Жага]] или 6,1 км низводно од градот [[Бовец]]. Од овој пат е видлив водопадот, особено неговиот горен дел. До патот и потокот Бока има паркинг, а нагорнина кон водопадот води пат со чакал. По околу 100 м, овој пат се дели на патека преку потокот лево, кој преминува на обезбедена патека за качување што води до изворот на водопадот и во патеката од десната страна што води до водопадот. == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Boka Falls}} * [http://www.burger.si/Slapovi/Posocje/BokaHI.htm Boka] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111012011807/http://www.burger.si/Slapovi/Posocje/BokaHI.htm |date=2011-10-12 }} at [http://www.burger.si/Slapovi.htm Slapovi Slovenije] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240909084402/https://www.burger.si/Slapovi.htm |date=2024-09-09 }} [[Категорија:Водопади во Словенија]] 816ya6y8mazwoe3uu3ubosl7zlsgund Анте Шимунџа 0 1365962 5622118 5549775 2026-08-31T12:05:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622118 wikitext text/x-wiki '''Анте Шимундџа''' (роден на {{роден на|28|септември|1971}} година) — словенечки професионален фудбалски менаџер и поранешен играч кој е менаџер на полскиот клуб [[ФК Шлонск Вроцлав|Шлонск Вроцлав]]. == Клупска кариера == Шимунџа ја започнал својата кариера во домашниот клуб [[ФК Железничар Марибор|Железничар Марибор]] на единаесетгодишна возраст,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sportklub.n1info.si/nogomet/prva-liga/pogovor-z-legendo-ki-je-zanetil-govorice-o-povratku-video/|title=Pogovor z legendo, ki je zanetil govorice o vrnitvi (VIDEO)|last=Burazer|first=Matic|date=6 September 2023|work=Sportklub|language=sl-SI|accessdate=6 September 2023}}</ref> и се преселил во [[ФК Марибор|НК Марибор]] по независноста на Словенија во 1991 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://snportal.si/prva-liga/legenda-maribora-ante-simundza/|title=Legenda Maribora – Ante Šimundža|date=21 March 2013|work=Slovenski nogometni portal|language=sl-SI|accessdate=16 October 2020}}</ref><ref name="ekipa1">{{Наведени вести|url=http://www.ekipa.org/2012/05/zena-se-zaman-trudi-da-bi-me-spravila-na-plesisce/|title=Žena se zaman trudi, da bi me spravila na plesišče|last=Pocak|first=Tamara|date=28 May 2012|work=[[Ekipa (Slovenia)|Ekipa]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304121944/http://ekipa.org/2012/05/zena-se-zaman-trudi-da-bi-me-spravila-na-plesisce/|archive-date=4 March 2016|language=Slovenian}}</ref> Таму останал шест сезони, постигнал 64 првенствени голови на 170 натпревари.<ref name="prvaliga1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzs.si/tekmovanja/default.asp?action=igralecstat&id_igralca=6039|title=Ante Šimundža – club career|publisher=[[Football Association of Slovenia]]|language=Slovenian|accessdate=29 May 2012|archive-date=2023-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103145320/https://www.nzs.si/tekmovanja/default.asp?action=igralecStat&id_igralca=6039|url-status=dead}}</ref> Тој играл за голем број различни странски клубови помеѓу 1997 и 1998 година, но, страдал од постојани повреди на глуждот, набрзо се вратил во Марибор.<ref name="ekipa1" /> Таму тој бил важен дел од квалификациите на Марибор во [[УЕФА Лига на шампиони|УЕФА Лигата на шампиони]] во текот на [[УЕФА Лига на шампиони 1999/2000|сезоната 1999-2000]].<ref name="ekipa1" /> Тој бил стрелец на победничкиот гол во првото коло од групната фаза кога Марибор го совладал [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]] со 1–0, што во тоа време била единствената победа на кој било словенечки клуб во оваа фаза од натпреварувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/sportal/nogomet/simundza-verjamem-da-se-bo-ponovil-kijev-379597|title=Šimundža: Verjamem, da se bo ponovil Kijev|last=Viškovič|first=Rok|date=15 September 2011|publisher=[[Siol]]|language=Slovenian|accessdate=16 October 2020}}</ref> Во 2001 година, тој повторно се преселил во странство и играл за [[ФК Ла Лувиер|Ла Лувиер]], пред да се врати во родната земја и да ја заврши професионалната кариера со [[НК Алуминиј|Алуминиј]] и [[ФК Шмартно об Паки|Шмартно об Паки]].<ref name="prvaliga1" /> Шимунџа имал вкупно 256 настапи во [[Прва словенечка фудбалска лига|Првата словенечка фудбалска лига]], постигнувајќи 87 голови.<ref name="prvaliga1" /> Се смета за легенда на клубот од Марибор, го поврзуваат со [[Грегор Жидан]] како играч со најмногу настапи за клубот во текот на 1990-тите години.<ref name="50_let">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nkmaribor.com/novice/?id=3618#10193|title=Veličastnih 50|date=13 December 2010|publisher=[[NK Maribor]]|language=sl|accessdate=13 December 2010}}</ref> == Меѓународна кариера == Шимунџа имал три настапи за репрезентацијата на Словенија помеѓу 1993 и 1999 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eu-football.info/_player.php?id=19349|title=Ante Šimundža, international football player|work=eu-football.info|accessdate=20 January 2024}}</ref> == Менаџерска кариера == Шимунџа ја започнал својата тренерска кариера во неговиот роден клуб Железничар Марибор, каде што бил тренер на младинските селекции.<ref name="dnevnik1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dnevnik.si/1042607929|title=Po Anteju (Čačiću) znova Ante (Šimundža)|last=Okorn|first=Jože|date=1 October 2013|work=[[Dnevnik (Slovenia)|Dnevnik]]|accessdate=16 October 2020}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој ја започнал својата сениорска тренерска кариера во 2007 година, кога бил назначен за помошник тренер на [[Павел Пини]] во [[НК Цеље|Цеље]].<ref name="dnevnik1" /> Во 2008 година станал асистент на [[Дарко Миланиќ]] во [[ФК Марибор|Марибор]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://old.delo.si/sport/nogomet/po-anteju-ante-simundza-novi-trener-maribora.html|title=Po Anteju Ante – Šimundža novi trener Maribora|last=J. P.|date=30 September 2013|work=[[Delo (newspaper)|Delo]]|language=sl-si|accessdate=16 October 2020}}</ref> Тој бил дел од спортскиот оддел на Марибор до 2011 година кога бил избран за главен тренер на [[ФК Мура 05|Мура 05]].<ref name="rtv1">{{Наведени вести|url=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/prva-liga/simundza-na-klopi-mure-nasledil-pevnika/264713|title=Šimundža na klopi Mure nasledil Pevnika|last=S. J.|date=24 August 2011|publisher=[[RTV Slovenija]]|language=Slovenian}}</ref> Неговата сезона со Мура 05 била импресивна и тој го свртел тимот, менувајќи го од тим пред испаѓање во евентуалните УЕФА квалификациски натпревари, бидејќи клубот завршил на третото место во текот на сезоната 2011-12 во с/Првата словенечка лига.<ref name="ekipa1"/> До крајот на неговата прва сезона како главен тренер, тој бил номиниран за најдобар тренер во лигата.<ref name="delo1">{{Наведени вести|url=https://old.delo.si/sport/nogomet/za-igralca-leta-se-poteguje-kar-11-nogometasev-maribora.html|title=Za igralca leta se poteguje kar 11 nogometašev Maribora|last=D. O.|date=9 May 2012|work=[[Delo (newspaper)|Delo]]|language=sl}}</ref> Потоа ја прифатил понудата од австриската страна ГАК, потпишувајќи со клубот во јуни 2012 година.<ref name="gak1">{{Наведени вести|url=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/sp-2006/nogomet/mura-isce-novega-trenerja-simundza-skocil-cez-mejo/286047|title=Mura išče novega trenerja: Šimundža skočil čez mejo|last=M. R.|date=24 June 2012|access-date=16 October 2020|publisher=[[RTV Slovenija]]|language=Slovenian}}</ref> Сепак, клубот банкротирал. неколку месеци подоцна Шимунџа се вратил во Мура 05 на почетокот на 2013 година.<ref name="snportal">{{Наведена мрежна страница|url=https://snportal.si/2-liga/ante-simundza-prevzel-aluminij/|title=Ante Šimundža prevzel Aluminij|last=R. Š.|date=11 June 2013|work=Slovenski nogometni portal|language=sl-SI|accessdate=16 October 2020}}</ref> По сезоната 2012-13, Мура 05 исто така банкротирал, а Шимунџа го превзел словенечкиот второлигаш [[НК Алуминиј|Алуминиј]] во јуни 2013 година.<ref name="snportal" /> Во септември 2013 година, Шимунџа бил назначен за нов менаџер на словенечкиот шампион Марибор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dnevnik.si/1042607806|title=Šimundža novi trener prvakov iz Maribora|date=30 September 2013|work=[[Dnevnik (Slovenia)|Dnevnik]]|language=sl|accessdate=16 October 2020}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Со Марибор, тој освоил две национални титули (2013–14 и 2014–15), а исто така се квалификувал за групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15]]. Тој поднел оставка во август 2015 година откако загубил со 3–0 на домашниот терен против најголемите ривали на Марибор, [[ФК Олимпија Љубљана|Олимпија Љубљана]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sta.si/2166301/simundza-nic-vec-trener-maribora|title=Šimundža nič več trener Maribora|date=17 August 2015|publisher=[[Slovenian Press Agency]]|language=sl|accessdate=16 October 2020}}</ref> Во јуни 2017 година, Шимунджа повторно ја презел одговорноста во [[НШ Мура|Мура]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecer.com/sport/nogomet/ante-simundza-novi-trener-mure-6272083|title=Ante Šimundža novi trener Mure|last=GR.G.|date=18 June 2017|work=[[Večer (Slovenia)|Večer]]|language=sl-si|accessdate=16 October 2020}}</ref> Со клубот, тој во сезоната 2019-2020 го освоил словенечкиот фудбалски куп, освојувајќи го нивниот прв голем трофеј по 25 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/sportal/prva-liga/mariborcan-na-katera-je-murska-sobota-cakala-cetrt-stoletja-528603|title=Mariborčan, na katerega je Murska Sobota čakala četrt stoletja|last=Viškovič|first=Rok|date=25 June 2020|publisher=[[Siol]]|language=sl|accessdate=16 October 2020}}</ref> Следната година, Мура станал словенечки шампион за прв пат по победата во [[Прва словенечка фудбалска лига 2020/21]]. Во последното коло од сезоната, Шимунџа го победил својот поранешен клуб Марибор и ја освоил титулата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/sportal/prva-liga/ante-simundza-mura-prvak-552859|title=Šimundža se je zahvalil Ljudskemu vrtu in se izkazal z ganljivo gesto #video|last=Plestenjak|first=Rok|date=22 May 2021|publisher=[[Siol]]|language=sl|accessdate=23 May 2021}}</ref> По четири години во клубот, тој си заминал со взаемна согласност во декември 2021 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/prva-liga/v-muri-uradno-potrdili-odhod-simundze-in-prihod-contale/606710|title=V Muri uradno potrdili odhod Šimundže in prihod Čontale|last=M. R.|date=28 December 2021|publisher=[[RTV Slovenija]]|language=sl|accessdate=28 December 2021}}</ref> На 3 јануари 2022 година, Шимунџа се приклучил на [[Прва професионална фудбалска лига на Бугарија|Бугарскиот прволигаш]] [[ПФК Лудогорец Разград|Лудогорец Разград]] како нов главен тренер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nogomania.com/Novica/URADNO-Bolgarski-prvak-Ludogorec-je-potrdil-ustolicenje-Anteja-Simundze-cilj-sta-naslov-in-liga-prvakov|title=URADNO: Bolgarski prvak Ludogorec je potrdil ustoličenje Anteja Šimundže, cilj sta naslov in liga prvakov|date=3 January 2022|publisher=Nogomania|language=sl|accessdate=3 January 2022}}</ref> Тој го предводел тимот до својата единаесетта последователна лига титула во сезоната 2021–22,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/simundza-popeljal-ludogorec-do-enajstega-naslova-zapored/620298|title=Šimundža popeljal Ludogorec do enajstega naslova zapored|last=R. K.|date=18 April 2022|publisher=[[RTV Slovenija]]|language=sl|accessdate=7 March 2023}}</ref> пред да биде отпуштен на 7 март 2023 година по поразот на домашен терен со 1–0 против [[ОФК Пирин Благоевград|Пирин Благоевград]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nogomania.com/Novica/URADNO-Konec-je-bolgarske-zabave-za-Anteja-Simundzo-v-klubu-niso-vec-verjeli-v-to-da-lahko-postane-prvak|title=URADNO: Konec je bolgarske zabave za Anteja Šimundžo, v klubu niso več verjeli v to, da lahko postane prvak|date=7 March 2023|publisher=Nogomania|language=sl|accessdate=7 March 2023}}</ref> На 3 октомври 2023 година, Шимунџа се вратил во Марибор по осум години и потпишал договор до крајот на сезоната 2025-2026, заменувајќи го менаџерот во заминување [[Дамир Крзнар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nogomania.com/Novica/URADNO-Maribor-je-za-novega-trenerja-postavil-starega-znanca-vrnil-se-je-Ante-Simundza|title=URADNO: Maribor je za novega trenerja postavil starega znanca, vrnil se je Ante Šimundža!|date=3 October 2023|publisher=Nogomania|language=sl|accessdate=3 October 2023}}</ref> На 24 декември 2024 година, тој бил именуван за менаџер на полскиот клуб Шласк Вроцлав. Со задача да избегне испаѓање, со тимот на последно место и осум бода далеку од безбедноста по 18 натпревари, Шимунџа потпишал шестмесечен договор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gol24.pl/slask-wroclaw-w-koncu-oglosil-nowego-trenera-ante-simundza-ma-uratowac-zespol-przed-spadkiem-z-ekstraklasy/ar/c2-19010796|title=Śląsk Wrocław w końcu ogłosił nowego trenera. Ante Simundza ma uratować zespół przed spadkiem z Ekstraklasy|last=Czaplewski|first=Jacek|date=24 December 2024|work=Gol24.pl|language=pl|accessdate=24 December 2024}}</ref> == Личен живот == Шимунџа бил роден во [[Марибор]], денешна Словенија, како најмало од двете деца, а неговата сестра е шест години постара од него.<ref name="ekipa1"/> Татко му бил Хрват од Сплит, а мајка му Словенка од Кидричево.<ref name="ekipa1" /><ref name="siol1">{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/sportal/nogomet/sobotni-intervju-ante-simundza-446444|title=Edina vijolica, ki je prezimila v Evropi|last=Plestenjak|first=Rok|date=5 August 2017|publisher=[[Siol]]|language=sl|accessdate=16 October 2020}}</ref> Оженет е и има два сина Лука и Јуре кои ги добиле имињата по нивните дедовци.<ref name="ekipa1" /><ref name="siol1" /> == Почести == === Тренер === '''Марибор''' * [[Прва словенечка фудбалска лига]]: 2013–14, 2014–15 * Словенечки Суперкуп: 2014 година '''Мура''' * Прва словенечка фудбалска лига: [[Прва словенечка фудбалска лига 2020/21|2020–21]] * Втора словенечка фудбалска лига: 2017–18<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/sportal/nogomet/druga-liga-29-krog-467757|title=Šimundža ostaja Murin trener, prvaki po porazu dvignili pokal|date=19 May 2018|publisher=[[Siol]]|language=sl|accessdate=23 May 2021}}</ref> * [[Словенечки фудбалски куп]]: 2019–2020 '''Лудогорец Разград''' * [[Прва професионална фудбалска лига на Бугарија]]: 2021–22 * Бугарски Суперкуп: 2022 година '''Индивидуален''' * Менаџер на годината во Првата словенечка лига: [[Прва словенечка фудбалска лига 2018/19|2018–19]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://snportal.si/prva-liga/rudi-pozeg-vancas-naj-igralec-prve-lige-telekom-slovenije/|title=Rudi Požeg Vancaš naj igralec Prve Lige Telekom Slovenije|date=19 May 2019|work=Slovenski nogometni portal|language=sl|accessdate=27 May 2024}}</ref> 2023–24<ref name="spins">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spins.si/novice/1/zmagovalci_sezone_23_24.html|title=SPINS XI: Objavljamo imena najboljših nogometašev in trenerja sezone 2023/2024 v Sloveniji|date=18 May 2024|work=spins.si|language=sl|accessdate=27 May 2024}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Шимунџа, Анте}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Јанг Бојс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Марибор]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1971 година]] [[Категорија:Статии со извори на словенечки (sl)]] [[Категорија:Словенечки фудбалери]] aiwj8l742i84rk2vvimc1xkqrpp3zoj Биопоказател 0 1368251 5622373 5351298 2026-09-01T00:22:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622373 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trichoptera_caddisfly_1.jpg|десно|мини|250x250пкс| ''Trichoptera caddisfly'' е еден од биопоказателите за квалитетот на водата]] '''Биопоказатели''' или '''биоиндикатори''' — [[Организам|организми]], како што се [[Лишаи|лишаите]], [[Птици|птиците]], [[Инсекти|инсектите]] и [[Бактерии|бактериите]],<ref>Stevens, M., Ashbolt, N., Cunliffe, D. ''Microbial indicators of water quality''. National Health and Medical Research Council, Discussion Paper</ref> кои се користат за прикажување на состојбата на [[Животна средина|животната средина]]. Овие организми служат за следење на промените кои можат да влијаат на проблемите во [[Екосистем|екосистемот]], кои можат да бидат хемиски, психолошки или промена во однесувањето. Биопоказателите се битни за еколошкото здравје.<ref>Biočanin, R.R. (2008) ''Osnove zaštite životne sredine''. Banja Luka: Panevropski univerzitet 'Apeiron'</ref> Секој организам во екосистемот има потенцијал да влијае на здравјето на животната средина. Затоа биопоказателите се користат за: откривање на промени во животната средина, прикажување на присуство на загадувачи и нивните ефекти врз екосистемот. Особените физиолошки промени во биобелезите се користат за да се прикажат промените во здравјето на животната средина. Овие промени се посебни за секој поединец. Неколку [[Биотехнологија|биотехнологии]], засновани на [[микроорганизми]], се користат за проверка на состојбата на [[животната средина]]. Овие методи првенствено се засноваат на однесувањето за откривање на можни промени.<ref>Saulović Đ, Biočanin R, Rodriguez B. ''Bioindikatori u zaštiti životne sredine''. Zbornik radova Tehnološkog fakulteta, Leskovac. 2007; (18):140-147.</ref> == Биопоказатели како бројчени вредности == Биопоказателите се бројчени вредности изведени од стварните мерења на просторот или амбиентот, на одредени услови во одреден географски домен, чии трендови со текот на времето ги претставуваат или свртуваат внимание на основните трендови за состојбата на животната средина. Клучните мерила за биопоказателите се: * Показателот е корисен. * Показателот е целта. * Показателот е транспарентен и може да се репродуцира. * Основните податоци се одликуваат со методологија на собирање, системи за управување со податоци кои се интегрално заштитени, како и постапка за обезбедување квалитет. * Податоците овозможуваат опис на промените или се показатели за нивното движење, кои се споредливи временски и просторно, меѓу претставниците на целната популација. == Примена == Употребата на хемикалии во земјоделството, употребата на секакви видови хемиски ѓубрива и загадувањето на почвата, довело до тоа нашата животна средина и практично целата модерна храна што ја користат луѓето, да содржи околу десет пати помалку биолошки активни супстанции од количината потребна за здрав организам. Во целиот свет, денес е веќе признаено дека современата храна, за жал, не ги содржи сите микронутриенти неопходни за човекот.<ref>Rakić G, Biočanin R. ''Održivo upravljanje kvalitetom hrane''. Kvalitet. 2008; 18(11-12):54-56.</ref> За проценка на еколошкиот квалитет на храната и водата неопходни се физички и хемиски методи, но тие не се доволни. Тие даваат преглед на тековната состојба на даден [[биотоп]], кога станува збор за загадувањето. Затоа, неопходно е да се користат биолошки методи (биопоказатели). За контрола на животната средина биопоказателите се користат повеќе од четириесет години. Биопоказателите се видови својствени за одредена клима, област или живеалиште; видови што преовладуваат во биотопот, како и видови чие исчезнување или загрозување претставува ранопредупредувачки сигнал за деградација на одреден екосистем. Во поново време, биопоказателите се примарни чинители во заштитата на природата, како и во областа на планирањето (засновано на анализа на учинокот, анализа на состојбата) и во истражувањето за примена на природната заштита. Во зависност од целта и задачите, улогата на показатели ја имаат многу животински и/или растителни видови. За проценка на квалитетот на водата се користат исто така сапробиотски системи откриени во водата. Макрозообентос или група на организми кои го поминуваат најголемиот дел или целиот животен циклус на дното на водните екосистеми. Одредени групи на макрозообентос (кои вклучуваат одредени видови габи, бактерии и протозои) претставуваат водни биопоказатели и се користат како показатели, бидејќи различните сапробиотици се својствени само за одреден степен на загадување. === Биопоказатели во природата === Биопоказателите во природата претставуваат интегрална и интердисциплинарна програма од избрани содржини од [[Ентомологија|ентомологијата]] (наука за инсектите), [[Зоологија|зоологијата]], [[Ботаника|ботаниката]] и [[Екологија|екологијата]].<ref>Куриленко В. В, Зайцева О. В., Новикова Е. А., Осмоловская Н. Г., Уфимцева М. Д. ''Основы экогеологии, биоиндикации и биотестирования водных экосистем.'' (Под ред. В. В. Куриленко). 2003. 448 с.</ref> Во природата постојат растителни и животински видови кои се показатели за „здравјето“ или степенот на зачувување на животната средина, поради нивната исклучителна чувствителност и на најмалите негативни промени во нивното живеалиште. Имено, негативните промени на живеалиштето на крајот може да резултираат со исчезнување на видовите од набљудуваната месност или област. Ваквите видови (показатели) во природата се нарекуваат биопоказателски видови.<ref>Jacobson, B.K. (2001) ''Biosensors and other medical and environmental probes''. Oak Ridge National Laboratory</ref> === Пеперутките како биопоказатели === [[Податотека:Parthenos_sylvia_philippensis.jpg|мини|250x250пкс| Ноќна пеперуга како биопоказател]] [[Пеперутки|Пеперутките]] се најдобри претставници на најразновидната и бројчано најголемата класа (класа на [[инсекти]]). Бидејќи пеперутките лесно се забележуваат поради нивните разнобојни крилја и елегантен лет, повеќе луѓе ги гледаат секој ден. [[Ноќни пеперуги|Ноќните пеперуги]], иако се многу побројни, понекогаш не привлекуваат толку внимание бидејќи се помалку забележливи. Пеперутките ги проучуваат и стручањаци и научници кои во своето истражување се обидуваат да откријат и да укажат на одредени појави и состојби во природата. Затоа, дневните и ноќните пеперутки се најважните биопоказатели меѓу инсектите на копнените живеалишта и показатели за „здравјето“ или степенот на зачувување на животната средина поради нивната исклучителна чувствителност дури и на најмалите негативни промени во [[Живеалиште (екологија)|живеалиштето]]. Имено, негативните промени на живеалиштето на крајот може да предизвикаат исчезнување на видовите од набљудуваната месност или област. Научниците често користат пеперутки во истражувањата, а нивните резултати придонесуваат и за предлагање насочени мерки за нивна заштита, а преку заштита на видовите заштита на живеалиштата и цели екосистеми од кои во голема мера зависат пеперутките. Исто така, дневните и ноќните пеперутки се важни за вреднување на пасиштата (тревници) на суви или влажни почви, но во помала мера и одредени видови грмушки и [[Шума|шуми]]. Имено, ливадските екосистеми се примарните живеалишта каде живеат пеперутките, поради што во последно време сè повеќе преовладуваат проектите поврзани со ревитализација на [[Треви|тревните површини]], а како основни објекти на истражување се користат дневните и ноќните [[Пеперуги|пеперутки]]. === Лишаите и мовот како биопоказатели === [[Податотека:Lobaria_pulmonaria_010108c.jpg|мини|250x250пкс| Лишаите како биопоказатели]] [[Податотека:Moos_5769.jpg|мини|250x250пкс| Мов како биопоказател]] Лишаите мора да добиваат хранливи материи од воздухот затоа што немаат коренов систем или кутикула како васкуларните растенија. Бидејќи тие постојано акумулираат материја од атмосферата, лишаите ја претставуваат просечната вредност на содржината на суво и влажно таложење од воздухот, за одредено време.<ref>Sloof, J.E. E''nvironmental lichenology: Biomonitoring trace-element air pollution'', Thesis Technische Universiteit Delft, Delft University of Technology, 1993</ref> Мовот е структурно поблиску до лишаите отколку до другите растенија. Лишаите и мовот се погодни за анализа на атмосферското таложење во текот на подолг временски период заради нивниот долг животен век. По собирањето примероци од мов и лишаи од почвата, карпите и дрвјата, во одредени области гамаспектрометриски било утврдено дека примероците се загадени со [[Радионуклид|радионуклиди]]. Односот на активност на [[Ураниум-235|<sup>235</sup>U]] и [[Ураниум-238|<sup>238</sup>U]] во некои примероци покажал присуство на осиромашен [[ураниум]]. Покрај примероците во зоната на загадување, во некои примероци собрани надвор од областа што била оградена и означена како загадена, односот на активност <sup>235</sup>U/ <sup>238</sup>U исто така покажал присуство на осиромашен ураниум. Загадувањето најверојатно било извршено преку воздухот, каде прашината со осиромашен ураниум била распрсната од ветрот.<ref>Pantelić G, Eremić Savković M, Javorina Lj, Tanasković I, Vuletić V, Milačić S. ''Gammaspectrometric Determination of Depleted Uranium in Yugoslavia.'' European IRPA Congress, Florence, Italy, 2002: N-084 </ref> Резултатите јасно укажуваат на можноста за користење на лишаи и мов како биопоказатели за загадување со осиромашен ураниум. Како многу чувствителни показатели за загадување на воздухот со осиромашен [[ураниум]], лишаите и мовот треба редовно да се анализираат како дел од контролата на животната средина во одредени области во светот.<ref>G. Pantelić, M. Eremić Savković, V. Vuletić, I. Tanasković, Lj. Javorina. ''Depleted Uranium in Soil in Serbia,'' Book of Abstracts, Fifth General Conference of the Balkan Physical Union BPU-5, Vrnjačka Banja 25.- 29.08.03., Belgrade, 2003, 283 </ref> Понатамошните истражувања би требало да бидат насочени кон пронаоѓање на одредени видови лишаи и мов кои би се покажале како најдобри показатели за осиромашен ураниум. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.epa.gov/bioiweb1/html/about.html Biological Indicators of Watershed Health] - * [https://web.archive.org/web/20070608035034/http://biomarkers.pnl.gov/ Environmental Biomarkers Initiative at Pacific Northwest National Laboratory] * [http://www.epa.gov/owow/monitoring/volunteer/ Volunteer Monitoring Program] * [https://web.archive.org/web/20090124064024/http://waterwatch.org.au/about.html Waterwatch Australia] * [http://isebindia.com/09-12/10-01-3.html Pyxine cocoes Nyl. - A Foliose Lichen as a Potential Bioindicator/Biomonitor of Air Pollution in Philippines: An Update] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170810164449/http://isebindia.com/09-12/10-01-3.html |date=2017-08-10 }} [[Категорија:Биопоказатели]] [[Категорија:Загадување на водата]] [[Категорија:Медицина]] [[Категорија:Показатели на квалитетот на водата]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Екотоксикологија]] [[Категорија:Живеалишта (екологија)]] 504d9m7me4uj29sl7obhcqfqc9qpkgh Брзи и бесни: Токио дрифт 0 1369800 5622388 5528080 2026-09-01T05:44:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622388 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Брзи и бесни: Токио дрифт|editing=[[Фред Раскин]]<br>Кели Мацумото|budget=85 милиони долари<ref name="numbers">{{cite web|url= https://www.the-numbers.com/movie/Fast-and-the-Furious-Tokyo-Drift-The#tab=summary|title= The Fast and the Furious: Tokyo Drift - Box Office Data|publisher= The Numbers|access-date= 29 јули 2011|archive-date= 2022-02-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20220226165643/https://www.the-numbers.com/movie/Fast-and-the-Furious-Tokyo-Drift-The#tab=summary|url-status= dead}}</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|country={{САД}}|runtime=104 минути|released=16 јуни 2006 г. (САД)|distributor=Universal Pictures|studio={{plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="afi">{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/63808-THE-FASTANDTHEFURIOUSTOKYODRIFT|title=The Fast and the Furious: Tokyo Drift|work=AFI Catalog of Feature Films|access-date=27 јуни 2017}}</ref> * [[Relativity Media]]<ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2006-jan-20-fi-moviefund20-story.html|title=2 Studios Acquire Financial Partner|first=Lorenza|last=Munoz|work=Los Angeles Times|date=20 јануари 2006 |access-date=25 април 2020}}</ref> }}|cinematography=Стивен Виндон|image=The Fast and FuriousTokyo Drift poster.jpg|music=[[Брајан Тајлер]]|starring=[[Лукас Блек]]<br />[[Сунг Канг]]<br /> [[Бау Вау]]|writer=Крис Морган|producer=Нил Мориц|director=[[Џастин Лин]]|caption=Плакатот на филмот|alt=|gross=159 милиони долари<ref name="mojo">{{cite web |url= https://boxofficemojo.com/movies/?id=fastandthefurious3.htm |title= The Fast and the Furious: Tokyo Drift |website= Box Office Mojo |access-date= 29 јули 2011}}</ref>|followed_by=''[[Брзи и бесни 4]]''|preceded_by=''[[Брзи и бесни 2]]''}}{{Закосен наслов}}'''''Брзи и бесни: Токио дрифт'''''<ref>Правописно, треба да биде '''''Токиски дрифт''''', но официјалниот наслов на македонски е '''''Токио дрифт''''' (транскрибирано).</ref> ({{langx|en|The Fast and the Furious: Tokyo Drift}}) — американски акционен филм од 2006 г., во режија на [[Џастин Лин]] и сценарио на Крис Морган. Тоа е самостојно продолжение на ''[[Брзи и бесни (филм од 2001)|Брзи и бесни]]'' (2001) и ''[[Брзи и бесни 2]]'' (2003) и третиот (хронолошки шестиот) дел од франшизата „[[Брзи и бесни (франшиза)|Брзи и бесни]]“. Главните улоги во филмот ги толкуваат [[Лукас Блек]] и Бау Вау и го следи средношколскиот автољубител, Шон Бозвел (Блек), кој оди да живее во [[Токио]] со својот отуѓен татко и наоѓа утеха истражувајќи ја градската дрифт-заедница. == Содржина == {{Разоткривање}}Дејството на филмот се одвива по настаните од шестиот дел, а завршува паралелно со седмиот. На почетокот, Шон Бозвел се расправа со средношколецот Клеј поради тоа што разговарал со неговата девојка Синди. Двајцата решаваат да се тркаат, со неа како награда, но трката завршува со судир. Мајката на Шон, не сакајќи повторно да се сели со него, го испраќа да живее кај неговиот татко во [[Токио]], кој служи како офицер во Американската морнарица. Таму, Шон случајно го запознава светот на дрифтот преку Твинки. Набргу, Шон влегува во судир со Такаши, познат како Ди-Кеј (скратено од [[Англиски јазик|англ]]. ''Drift King'' — Кралот на Дрифтот), бидејќи разговара со неговата девојка Нила. Шон го предизвикува на трка, а Хан му го позајмува својот автомобил. Ди-Кеј убедливо победува, а Шон ја уништува колата на Хан. Потоа, Хан му вели на Шон дека ќе мора да работи за него за да го отплати долгот и да се приклучува во идните трки. Со тек на време, Шон дознава повеќе за своите нови пријатели и за тоа дека Хан е деловен ортак на Ди-Кеј, но сепак му дозволува да се трка бидејќи не се плаши од Такаши. Полека, Шон стекнува почит на сцената за дрифтинг под заштита на Хан и неговата екипа „непожелни“. Се зближува и со Нила, која сака да дрифтува низ [[Планина|планините]], а нивната врска предизвикува судир со Ди-Кеј. Нила му открива дека по смртта на нејзината мајка, пораснала со Такаши, но секогаш се чувствувала како странец — исто како Шон. Еден ден, кога Ди-Кеј ги гледа заедно, го претепува Шон и му наредува да се држи подалеку од неа. Гледајќи го повреден, Нила заминува од Ди-Кеј. Додека високопоставениот [[јакуза]], Камата, му порачува на својот внук Такаши дека Хан ги краде парите, Ди-Кеј тргнува по него. Во хаотична потера низ улиците на Токио, Ди-Кеј го брка Хан и пука кон него. Хан успева да избегне, но друго возило го удира (во седмиот филм се открива дека тоа бил Декард Шо). Колата на Хан избувнува, и тој загинува. Нила и Шон бегаат кај таткото на Шон, но Ди-Кеј ги пронаоѓа. Таткото на Шон му се заканува со пиштол, но Нила заминува со Ди-Кеј. Твинки и татко му му предложуваат на Шон да си замине од градот бидејќи е во судир не само со Такаши, туку и со јакузата. Шон одбива — ако се случило по негова вина, тој ќе го среди тоа. Тој оди кај Камата, му ги носи парите што ги крадел Хан и предлага „трка на честа“ — губитникот си заминува од градот. Трката се одвива на планински пат, каде што Ди-Кеј има предност бидејќи никогаш никој освен него не стигнал до крајот. Шон, Твинки и екипата ја земаат колата на неговиот татко и ја преправат, користејќи мотор од претходно уништениот Nissan Silvia S15. По долга и неизвесна трка, Шон победува, а Ди-Кеј доживува несреќа на последниот свијок. Камата му дозволува на Шон да си замине, Нила му се враќа, а Ди-Кеј го напушта Токио. Набргу потоа, Шон станува новиот Крал на Дрифтот. На една средба, му се појавува Доминик Торето, стар пријател на Хан, и го предизвикува на трка. Нила го означува почетокот, колите тргнуваат — а исходот се дознава во [[Брзи и бесни 7|седмиот дел]]. == Улоги == {{список со глумци}} |- |[[Лукас Блек]] |Шон Бозвел |- |[[Бау Вау]] |Твинки |- |[[Сунг Канг]] |Хан Лу |- |[[Брајан Ти]] |Такаши |- |[[Сони Чиба]] |Камата |- |[[Натали Кели]] |Нила |- |[[Линда Бојд]] |г-ѓа Бозвел |- |[[Брајан Гудман]] |поручник Бозвел |- |[[Леонардо Нам]] |Моримото |- | [[Вин Дизел]] | Доминик Торето ([[камео]]) |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20190402172507/https://www.thefastandthefurious.com/ Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2006 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмски продолженија]] [[Категорија:Филмови на Universal Pictures]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] 0zda9e2iaqm7xjbk8zilqsxdlh2nhyf Билјана Толевска Наумовска 0 1371916 5622371 5565315 2026-09-01T00:06:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622371 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Билјана Толевска Наумовска |роден- а дата= {{роден на|| |1992}} |роден-место={{роден во|Битола}}, [[Република Македонија]] |починал-дата= |починал-место= |националност = [[СР Македонија|Македонка]]-[[Југославија|Македонија]] |народност= |занимање = [[ликовен уметник]], [[сликар]]ка }} '''Билјана Толевска Наумовска''' родена во Битола, [[1992]] — македонска [[сликар]]ка, [[ликовен уметник]], македонски уметник.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://apla.mk/denes/item/16253-pretstaveno-tvoreshtvoto-na-mladata-umetnichka-biljana-tolevska-naumovska-pred-ohrigjani/ |title=Претставено творештвото на младата уметничка Билјана Толевска-Наумовска |accessdate=2025-06-01 |archive-date=2025-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916204150/https://apla.mk/denes/item/16253-pretstaveno-tvoreshtvoto-na-mladata-umetnichka-biljana-tolevska-naumovska-pred-ohrigjani/ |url-status=dead }}</ref> ==Животопис== Билјана Толевска Наумовска - основно и средно образование завршила во родниот град како и [[Меѓународен Славјански Универзитет]] [[(МСУ)]]. . Досега работела на повеќе работни места кои вклучувале едукација, креативен ангажман, работа со различни целни групи низ кои доаѓа до израз нејзината целосна професионална, стручна и хуманистичка оддаденост за емнаципација и хуманистичка равноправност на вклученоста на поединецот во општествените и социјални уредувања и устројства.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://apla.mk/denes/item/16253-pretstaveno-tvoreshtvoto-na-mladata-umetnichka-biljana-tolevska-naumovska-pred-ohrigjani/ |title=Билјана Толевска-Наумовска |accessdate=2025-06-01 |archive-date=2025-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916204150/https://apla.mk/denes/item/16253-pretstaveno-tvoreshtvoto-na-mladata-umetnichka-biljana-tolevska-naumovska-pred-ohrigjani/ |url-status=dead }}</ref> ==Кариера== Својот творечки и креативен ангажман го изградува мошне рано, создавајќи во континуитет богат и разновиден творечки опус. Таа е член на меѓународната асоцијација на [[Mail Art]] - [[Мејл-арт]]. Член е и на меѓународната асоцијација [[Ex libris]] како и на ликовната асоцијација и здружение FireArt - art collective<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://apla.mk/denes/item/16253-pretstaveno-tvoreshtvoto-na-mladata-umetnichka-biljana-tolevska-naumovska-pred-ohrigjani/ |title=Билјана Толевска-Наумовска |accessdate=2025-06-01 |archive-date=2025-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916204150/https://apla.mk/denes/item/16253-pretstaveno-tvoreshtvoto-na-mladata-umetnichka-biljana-tolevska-naumovska-pred-ohrigjani/ |url-status=dead }}</ref>, <ref>[https://www.902.gr/eidisi/politismos/388562/na-anegerthei-stis-sykies-thessalonikis-mnimeio-gia-toys-ektelesmenoys/ FireArt - art collective]</ref>, <ref>[http://arnolfini-mma.blogspot.com/search/label/Naumovska%3B%20Biljana%20Tolevska/ The Arnolfini Archives' e-mail art project]</ref>, <ref>[https://iuoma-network.ning.com/profile/Biljana/ International Union of Mail-Artists - Biljana]</ref>. Реализирала повеќе самостојни изложби во: [[Битола]], [[Охрид]], [[Ресен]].<ref>[https://culturalchat.org/mk/%D1%82%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8-%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%B0-%D0%B8%D0%B7%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0/ Билјана Толевска Наумовска]</ref>.,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://bitolanews.mk/2025/04/03/%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0-%D0%B8%D0%B7%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0-%D0%BE/ |title=Билана Толевска – Наумовска во Охрид |accessdate=2025-06-01 |archive-date=2025-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208004240/https://bitolanews.mk/2025/04/03/%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0-%D0%B8%D0%B7%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0-%D0%BE/ |url-status=dead }}</ref>. Воедно и бројни колективни претсавувања во: [[Полска]], [[Франција]], [[Андора]], [[Турција]], [[Грција]], [[Италија]], [[Унгарија]], [[Јапонија]]. [[Кина]] - ААмА 2025 - [[Чешка]] ...<ref>[https://gegonota.news/2025/05/27/eleftheri-palestini-diethnis-ekthesi-mail-art-stin-pinakothiki-chrysoulas-zogia/ Έκθεση Mail Art]</ref>, <ref>[https://projectkafka.com/kafka-international-mail-art/ Biljana Tolevska Naumovska]</ref>, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GJPLxiTgKKM/ Изложба „Течни денови“ од Билјана Толевска-Наумовска во Охрид]</ref>, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GJPLxiTgKKM/ Изложба „Течни денови“ од Билјана Толевска-Наумовска во Охрид]</ref> Во 2025 година во издание на [[Меѓународно графичко триенале Битола]] е публикувана нејзината обемна монографија: Билјана Толевска Наумовска - цртежи и слики во која се претставени над петстотини нејзини дела поделени во повеќе циклусни поглавја. <ref>[https://lisandru.blogspot.com/ participare la AAmA International Arta Exhibition 2025, Tagus INTL Center of Arts]</ref> ==Творештво== Нејзиното творештво е изразено во богат и разновиден опус. Специфично, оригинално и виртуозно, особено во нејзината работа со туш и суптилни акварели. Нејзиниот уметнички пристап е со мотивска ориентација и инспирација нежно, суптилно и сензитивно пренесена. Со јасни потези и специфичен уметнички израз таа ги открива вистинските уметнички традиции што некогаш биле создавани во славење на животот и постоењето, нешто што денес е суштинско за нашиот вистински опстанок. Низ бројни оригинални и авторски циклуси, таа разработува раскошни мотивско-поетски инспирации со богати композициски, структурни и стилски елементи. Длабоко емотивни, отаа создавадела во кои се присутни и необична музички структури и линиска ритмика како и богатство на валерски градации низ кои е изразена носталгија и лиризам. Таа сигурно и длабоко ја надоградува традицијата на македонскиот ликовен пејзаж следејќи ја и надоградуваји ја генезата на современото ликовно толкување на пределот од делата на [[Борислав Траиковски]], [[Јордан Мансијевски]], [[Вангел Наумовски]], изградувајќи сопствен стил во кои има одредени екстракти на националната традиција и лаконското во источното спиритуално творечко изразување.<ref>[https://www.academia.edu/129674819/Biljana_Tolevska_Naumovska_Paintings_and_drawings/Biljana Tolevska Naumovska - Paintings and drawings]{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, ==Библиографија== * Tolevska Naumovska : drawing and paintings - ISBN - 978-608-67256-2-4 , COBISS.MK-ID - 65977093 издавач [[Меѓународно графичко триенале Битола]], 2025, 320 стр.илустр. ; 29 см, УДК 7.038.532(497.7) Толевска Наумовска, Б, <ref>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/65977093/Biljana Tolevska Naumovska - Paintings and drawings]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>,<ref>[https://independent.academia.edu/BiljanaTolevskaNaumovska/ Biljana Tolevska Naumovska - drawings and paintings - akademia.edu]</ref>,<ref>[https://www.scribd.com/document/874331748/Biljana-Tolevska-Naumovska-drawings-and-paintings/ Biljana Tolevska Naumovska - drawings and paintings -SCRIBD]</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Толевска Наумовска, Билјана}} [[Категорија:Македонски уметници]] [[Категорија:Македонски сликари]] [[Категорија:Современи македонски ликовни уметници]] [[Категорија:Современи македонски сликари]] [[Категорија:Мекедонски жени сликарки]] i8d06sbqgq3ahryw7vfa5atap1yygua Крум Чушков 0 1372824 5622470 5621239 2026-09-01T11:57:54Z Akeckarov 54349 Навистина личи на вандализам. Кога нема аргументи на разговорната страница (како што самиот предложил), уредникот Gurther едноставно ги враќа промените. 5622470 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Крум Чушков|birth_name=Крум Борисов Чушков|birth_date=[[20 декември]] [[1929]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[2009]] {{мали|(возр. 79-80)}}|death_place=[[Варна]], [[Бугарија]]|image=Крум Чушков досие.pdf|image caption=Слика од Чушков во неговото полициско досие|alias=Градинар}} '''Крум Борисов Чушков''', познат по псевдонимот '''Градинар''' ([[Велес]], [[20 декември]] [[1929]] — [[Варна]], [[2009]]) — [[Македонија|македонски]] активист и политичар. Член на [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]], угнетуван од социјалистичкиот режим поради неговата поддршка на [[Независна Македонија|обединета независна македонска држава]]. Во [[1946|1946 г.]] бил еден од уапсаните личности за време на судските процеси против [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешките гимназијалци]]. После [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]] тој се приклучил во политичките кампањњи на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Иако бил укинат социјалистичкиот режим тогашната македонска влада продолжила да го чува под надзор. Поради причини поврзани со безбедноста тој се преселил во [[Варна]] каде што починал во [[2009|2009 година]]. == Животопис == === Социјалистичка Македонија === Роден на [[20 декември]] [[1929|1929 година]] во [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Бил жив сведок на [[народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]. После [[Втората светска војна]] Чушков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешката гимназија која била преименувана во „Кочо Рацин“]]. За време на неговото средноучилишно образование тој се запознал со [[Саздо Трајковски]] и [[Благој Џајков]] исто така од родени од Велес. Џајков бил [[Македонство|македонски националист]] и верник кон старата идеалогија на [[МРО]] — [[Независна Македонија|независна обединета македонска држава]]. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на [[СР Македонија]], во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или [[Михајловисти|ванчомихајловисти]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/94016778|title=Велес и Велешко: 1944-1991|last=Ачкоска|first=Виолета|publisher=Макавеј|year=2013|isbn=978-608-205-233-5|location=Скопје|pages=225-228|author-link=Виолета Ачкоска}}</ref> Со поттик од Џајков, Трајковски и Чушков се приклучиле во [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]]. Тие исто така подржиле други велешки гимназијалци да се приклучат во организацијата како Драган Василев, Кирил Ќирков, Тихомир Лукарев, Буба Лукарева и Васа Ќиркова. Во ноќта на [[нова година]] [[1946|1946 година]] Чушков заедно со неговите пријатели се собрале во [[Чалошево|Дурутовец]] каде што се заколнале пред [[евангелие]]то со [[револвер]], слично како што правиле [[Македонското револуционерно движење|македонските револуционери]] за време на [[Борба за Македонија|Борбата за Македонија]]. Чушков се приклучил во гимназискиот хор и продолжил да држи тајни средби во [[Црква „Св. Спас“ - Велес|црквата Св. Спас]] кога вежбал со хорот.<ref name=":0" /> Во 1946 година, нивната организација била откриена од комунистичката власт која ги уапсила нејзините членови. Во полициското досие на Чушков тој бил претставен со псевдонимот '''Градинар'''. Во истата година почнал голем судски процес против велешките гимназијалци кои биле дел од организацијата, најстрогата казна ја добил Благоја Џајков со седум години затвор. Во [[Бугарска историографија|Бугарската историграфија]] казната на Чушков е надуена со злонамерата да ја претстават комунистичката власт како ѕверски противници на [[Македонски Бугари|Бугарите во Македонија]]. Некои бугарски дела наведуваат дека казната била три години во затвор, додека пак некои псевдоисториски трудови наведуваат шест години.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://bulgariamakedonia.net/index.php?br=34&stat=455|title=Крум Чушков, 1929-2009|last=България Македония|date=2009|work=България Македония}}</ref> Според полициските извештаи неговата казна била 18 месеци. Во 1946 година бил интерниран кај градскиот затвор во [[Скопје]] и во [[1947|1947 година]] последните месеци на неговата казна ги исполнил во [[Идризово]].<ref name=":0" /> === Независна Македонија === Неколку месеци пред [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]], Чушков повторно бил уапсан и осуден поради горењето на југословенското знаме кај велешката касарна и обидот да извршат атентат спрема српскиот офицер во касарната. Пред референдумот за независност Чушков посакал [[Југословенска народна армија|југословенската армија]] да отстапи од македонскиот терен. Тој бил уапсан заедно со Георги Калузаров и Иван Тренчев. После независноста на Македонија тој бил ослободен и се приклучил во централниот комитет на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kultura.bg/web/%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B8/|title=Енциклопедичен речник за Македония и македонските работи|last=Серафимов|first=Цанко|date=25 јануари 2017|work=Култура}}</ref> Во [[28 декември]] [[1991|1991 година]] Чушков заедно со Калаузанов го посетиле раководителот во Министерството за надворешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.anamnesis.info/sites/default/files/Todorova_K_Anamneza_statiya_br_4_2020.pdf|title=ПРАВИТЕЛСТВОТО НА ФИЛИП ДИМИТРОВ И ПРИЗНАВАНЕТО НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЯ (8.XI.1991-30.XII.1992)|last=Тодорова|first=Красимира|publisher=Анамнеза|year=2020|location=Софија|pages=101}}</ref> Меѓу [[12 јануари|12]] и [[14 јануари]] [[1992|1992 година]] престојувал во [[Софија]] каде што побарал бугарската власт да ја признае независноста на Македонија. Чушков се обидол да подобри [[Македонско-бугарски односи|односи меѓу новосоздадената Македонија и Бугарија]].<ref name=":1" /> Во [[18 април]] [[1992|1992 година]] Чушков заедно со неговиот син Георги (Гоце) Чушков и Георги Калаузаров биле повторно уапсани и осудени поради судскиот сомнеж дека Чушков имал некаква поврзаност со бугарската политичка партија [[ВМРО-БНД]]. [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] го претставил настанот како „репресија на [[Македонски Бугари|Бугарите во Македонија]]“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.mni.bg/2022/04/blog-post_74.html|title=18.04.1992 г.: Арести и побои над българи в Северна Македония|last=Еков|first=Евгениј|date=2021|work=Македонски Преглед}}</ref> Брзо бил ослободен после судските процеси. Во [[8 мај]] [[1994|1994 година]] во [[Скопје]] формирал здружение со намера да ги подобри односите меѓу Бугарија и Македонија но организацијата брзо била затворена.<ref name=":1" /> Покрај тоа што не бил затвор македонската власт сѐ уште го чувале неговото старо досие од времето на социјализмот. Чушков се чувствувал небезбеден и поради тоа се преселил во [[Варна]], Бугарија. Каде што починал во [[2009|2009 година]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чушков, Крум}} [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Варна]] [[Категорија:Македонски преселници во Варна]] [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2009 година]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Македонски инженери]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Југословенски дисиденти]] qghic21ty3pts7rgavof3zdi1mqm0jb Белска воденица 0 1372894 5622362 5380932 2026-08-31T22:03:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622362 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Белска воденица<br/>Каракашка воденица |alternate_name = |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Кочани]] |location_country = {{знаме|Македонија}} |address = |floor_count = 1 |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |date_demolished = |completion_date = XIX век |cost = |structural_system = |building_type = [[воденица]] |owner = |style = |size = |status = }} '''Белска воденица''' или '''Каракашка воденица''' — македонска традиционална [[воденица]] на [[Кочанска Река]] што се наоѓа северно од градот [[Кочани]], во областа Бавчалак, на патот кон [[брана (градба)|браната]] [[Гратче (езеро)|Гратче]]. Таа е последна активна воденица на реката.<ref name="Студија">{{наведена книга | title = Студија за состојбата со потенцијалите за развој на туризмот во Источен плански регион | last = Милевски | first = Ивица, Зоран Тунтев, Ирена Ружин, Виолета Јанкова, Јане Вртески, Звонко Наумоски | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = | edition = | publisher = | location = | isbn = | doi = | pages = 85 | url = http://bregalnica-ncp.mk/wp-content/uploads/2016/07/Studija_Turizam_vo_IPR_MK-1.pdf | accessdate = | quote = | lang-hide = | lang = }}</ref><ref name=KG>{{нмс | last= | first= | author= | title=Воденица стара шест века и денес меле жито | url=https://kocani.gov.mk/%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0-%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82-%D0%B2%D0%B5%D0%BA%D0%B0-%D0%B8-%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81-%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5-%D0%B6/ | date=26.03.2018 | work= | publisher=Општина Кочани | accessdate=16 јуни 2025 | archive-date=2025-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250709133909/https://kocani.gov.mk/%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0-%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82-%D0%B2%D0%B5%D0%BA%D0%B0-%D0%B8-%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81-%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5-%D0%B6/ | url-status=dead }}</ref> ==Потекло на името== Според усните преданија, воденицата предокот на денешните сопственици, Јован Ангелов, ја купил од жител од Бели, Каракаш, па оттаму доаѓаат двете верзии на името — Белска или Каракашка воденица.<ref name=KG/> ==Историја== Некогаш во овој дел на Кочанска Река, имало 28 активни воденици кои покрај за месното население, мелеле жито и за населението од [[Овчеполие]]то. Според некои преданија Белската воденица е стара 600 години. Првично била изградена од плет, а пред [[Првата светска војна]] била обновена, сегашните ѕидови биле изградени пред 130 години. Од 1963 до 1988 година, по изградбата на браната Гратче, воденицата не работела. Во 1988 година, Василко Ангелов ја обновил воденицата и оттогаш неговите синови Зоран и Ванчо ја одржуваат традицијата.<ref name=KG/> ==Работа== Воденицата работи повременo, повеќе за зачувување на традицијата отколку комерцијално. Вода за погон на воденицата се обезбедува со јаз долг 600 метри. Воденички камења се набавуваат од [[Лесново]] или од стари воденици. Во последно време како корисници се јавуваат продавниците за здрава храна. <ref name=KG1>{{нмс | last= | first= | author= | title=Последната воденица на Кочанска Река | url=https://kocani.gov.mk/%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0/ | date=26.03.2018 | work= | publisher=Општина Кочани | accessdate=16 јуни 2025 | archive-date=2018-12-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181229211509/https://kocani.gov.mk/%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0/ | url-status=dead }}</ref> ==Наводи== {{Наводи}} [[Категорија:Воденици во Македонија]] [[Категорија:Кочани]] [[Категорија:Појавено во 19 век]] j5wwf1nr0wr0akk8tomvaypj1r9xai4 Артур Крок 0 1373448 5622244 5383554 2026-08-31T14:40:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622244 wikitext text/x-wiki '''Артур Бернард Крок''' (16 ноември 1886год - 12 април 1974год) бил американски новинар, добитник на Пулицерова награда. Тој станал познат како „Декан на новинарите од Вашингтон“ во кариерата што го опфатила мандатот на единаесет претседатели на Соединетите Американски Држави. == Ран живот и кариера == [[Податотека:Cypriot_ambassador's_residence.JPG|мини| Поранешната резиденција на Артур Крок во Вашингтон]] Артур Крок бил роден во Глазгов, Кентаки, во 1887 година. Тој бил син на германско-еврејскиот книговодител Џозеф Крок и Каролин Морис, која била полу-Еврејка. Откако неговата мајка ослепела, Крок бил одгледан од неговите баба и дедо, Емануел и Хенриета Морис, сè додека не наполнил 6 години. Кога неговата мајка го вратила видот, тој им се придружил на родителите во Чикаго, каде што завршил средно училиште во 1904 г. Крок продолжил на Универзитетот Принстон, но се откажал во првата година поради недостаток на пари. Тој се вратил дома и во 1906 г. дипломирал со диплома за доцент од Институтот Луис во градот Чикаго. == Новинарство == [[Податотека:Presentation_of_Medal_of_Freedom_awards_-_NARA_-_194316.tif|мини| Крок, четвртиот од лево на оваа слика, го прима Претседателскиот медал за слобода од претседателот [[Ричард Никсон]] на 22 април 1970 година.]] Крок ја започнал својата кариера во [[Новинарство|новинарството]] во ''„Луисвил Хералд“'',а потоа отиде во Вашингтон како [[дописник]] за „ ''Луисвил Тајмс“'' и ''„Луисвил Куриер-Џурнал“''. Во 1927 г. тој се приклучил ''на „Њујорк тајмс“'' и наскоро станал негов дописник и шеф на бирото во Вашингтон. Неговата колумна „Во нацијата“ била позната по своите мислења за јавната политика. На пример, во случаите на шпионажа на Хис-Чемберс и Коплон и истрагата за раководството на Дејвид Е. Лилиентал во Комисијата за атомска енергија на САД, Крок забележал:<blockquote>Меѓу лицата чии имиња влегоа во судењата и истрагите, праведно и неправедно, не е ниту еден што бил поврзан со Републиканската партија. Идеалното решение од гледна точка на овие стратези би било:ослободување на Хис констатацијата на Заедничкиот конгресен комитет за атомска енергија дека Лилиентал бил добар менаџер, отфрлање од страна на јавното мислење на посензационалното сведочење пред третиот Неамерикански комитет, барем една суштинска победа на судењето за Министерството за правда. Ова е голема нарачка. Но, длабокоумните демократски политичари сметаат дека има добри шанси за тоа.</blockquote>Во средината на 1930-тите години, Крок станал пријател и верен застапник на Џозеф П. Кенеди и неговите амбиции. Историчарот Дејвид Насав напишал дека новинарот се чинело дека е речиси во џебот на моќниот милионер (чиј втор син бил Џон Ф. Кенеди). Во биографијата на Џо Кенеди од 2012 г. Насав напишал дека преписката Крок-Кенеди открива нешто доста вознемирувачко, ако не и корумпирано, за подготвеноста на Крок да ја исполни наредбата на Кенеди да го советува или да му напише говор, а потоа да го пофали тоа во својата колумна Во октомври 1963 г. помалку од два месеци пред атентатот врз синот на Џо Кенеди, претседателот Џон Ф. Кенеди, Крок напишал колумна со наслов „Војната во Виетнам меѓу администрацијата“ во која цитирал висок владин службеник:<blockquote>ЦИА Растот „беше спореден со малигно заболување“за кое „многу високиот функционер не беше ни сигурен дека Белата куќа може да го контролира“...повеќе.“ „Доколку Соединетите Американски Држави некогаш доживеат (обид за државен удар за соборување на Владата), ова ќе дојде од ЦИА а не од Пентагон. Агенцијата „претставува огромна моќ и целосно неодговарање пред никого“.</blockquote> == Награди == Во текот на својата 60-годишна кариера, Крок освоил три Пулицерови награди: * Пулицерова награда за кореспонденција во 1935 г. за неговите вашингтонски извештаи * Награда за кореспонденција од 1938 година, за „неговото ексклузивно овластено интервју со претседателот на САД на 27 февруари 1937 г. “ * Специјален цитат од 1951 г. за неговото ексклузивно интервју со претседателот Труман. Организацијата сега го објаснува специјалниот Пулицер на следниов начин: „Советниот одбор за Пулицеровите награди како политика не доделува никаква награда на поединечен член на Одборот. Во 1951 г. Одборот одлучи дека извонредниот пример за национално известување направен во 1950 г. е ексклузивното интервју со претседателот Труман што го добил Артур Крок од ''„Њујорк тајмс“'', додека г-дин Крок бил член на Одборот. Затоа, Одборот не доделил награда во категоријата Национално известување.“ Тој бил награден со француска награда, за неговото известување за Версајската мировна конференција. На 22 април 1970 г. претседателот [[Ричард Никсон]] му го доделил Претседателскиот медал за слобода. == Надворешни врски == * [http://arks.princeton.edu/ark:/88435/7p88cg543 Документи на Артур Крок] во библиотеката со ракописи Мад, Универзитет Принстон * [http://www.pulitzer.org/faceted_search/results/Arthur-Krock Пребарајте го Артур Крок] на Пулицеровите награди * [http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=2482 „Забелешки за доделувањето на Претседателскиот медал за слобода на осум новинари“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111001194923/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=2482 |date=2011-10-01 }} од Ричард Никсон (22 април 1970 година) на Проектот за американско претседателство {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крок, Артур}} [[Категорија:Носители на Претседателскиот медал на слободата]] [[Категорија:Починати во 1974 година]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Добитници на Пулицеровата награда]] fmbmg2i3i1bty7eoz1qc43qaevwyebt Методија Столески 0 1376034 5622313 5478850 2026-08-31T19:25:26Z Aprilija50.A.D 119801 /* Кариера */ 5622313 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Методија Столески | image = Методија Столески.jpg | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|2002|11|2}} | birth_place = {{роден во|Струга}}, {{МКД}} | origin = [[Република Македонија]] | genre = [[македонска музика]], фолк музика | occupation = пејач | years_active = 2018 - сè уште }} '''Методија Столески''' (р. {{роден на|2|ноември|2002}} година во [[Струга]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика. == Кариера == Методија Столески својата кариера ја започнал во 2018 година, настапувајќи на фестивалот [[Гоце Фест]] со песната „''Песно наша''“, каде тој настапил и следната година со песната "Мајка". Истата година тој настапил и на фестивалот "Филиграни" со "Кај што гази ногата" по текст на [[Огнен Неделковски]], музика и аранжман на [[Цане Петров]] од [[Група Биоритам]] и "Лешочки Фолк Фест" со песната "Срце печалбарско". Во 2021 на фестивалот "Тумба Фест" во [[Куманово]], настапил со песната "Зет како мед" по музика и текст на [[Цане Петров]]. Од 2022 до 2023 година беше член на групата "Алфа Бенд" - Скопје. Тој е чест гостин во емисијата "Мерак меана" на [[Сител|Сител Телевизија]], каде има испеано многу македонски патриотски и народни родољубиви песни. Тој е често настапува на [[Гоце Фест]], каде во 2022 година, настапил со песната "Крв македонска" и 2023 со неговиот хит "Од Илинден 120 лета". Истата година настапил и на "Тумба Фест" со "Заљуби се у попову ќерку". Од 2023 година е член на групата "Седенка" каде заедно со Елена Андоновска настапуваат во Македонија и надвор од неа. Во 2024 година, за прв пат настапува на [[Фолк Фест Валандово]] со песната "Земи се" по текст на Борче Нечовски, музика и аранжман на Александар Јовевски, каде и во 2025 настапил со песната "Тага за Ристана". Истата година, настапил и на "Гоце Фест" со "Руво жетовска". Во 2025 година, ја има неговата прва турнеја во [[Австралија]], заедно со Спасен Сиљаноски. == Надворешни врски == * [https://youtube.com/@metodijastoleski?feature=shared Официјален јутјуб канал на Методија Столески] {{Пејач-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Столески, Методија}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски фолк пејачи]] hgrust1zublpfjcpqilt9i0ahh9hphw Мартин Идн 0 1376668 5622467 5591610 2026-09-01T11:54:27Z Jtasevski123 69538 5622467 wikitext text/x-wiki '''„Мартин Идн“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Martin Eden'') — [[Роман|роман]] на американскиот писател [[Џек Лондон]]. [[File:Martin Eden (1909) frontispiece.png|200px|right|thumb|Фронтисписот на оригиналната верзија на ''Мартин Идн'' од 1909 година, портрет на Мартин и Рут заедноr]] ==Содржина== * ''Глава I-VIII'': Артур Морз го кани на вечера 20-годишниот сиромашен морнар Мартин Идн, кој претходно го спасил од улични силеџии. Во домот на Морз, Мартин ја запознава сетра му на Артур, Рут, која веднаш го привлекува со убавината и образованието, додека тој ја привлекува со својата сила и необичност. Мартин живее како потстанар во куќата на неговата сестра чиј сопруг не може да го поднесе. Под впечаток на средбата со Рут, тој носи одлука целосно да го промени своето однесување и така да ѝ се приближи. Поради тоа, тој започнува да се грижи за личната хигиена и за својот изглед, се откажува од пиењето и се запишува во библиотеката, цврсто решен да излезе од бедата и да стане дел од повисокиот општествен слој. Една недела подоцна, Мартин ја посетува Рут и таа се нафаќа да го подучува во [[Граматика|граматиката]], [[Англиски јазик|англискиот јазик]] и [[Книжевност|книжевноста]]. Така, тие започнуваат редовно да се среќаваат, што само ја разгорува нивната меѓусебна привлечност.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 7-67.</ref> * ''Глава IX-XV'': Мартин заминува на осуммесечно патување по [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] и за тоа време чита многу, така што добива идеја да стане [[писател]]. По враќањето дома, тој започнува да пишува раскази и кратки есеи кои ги испраќа во бројни списанија, но без успех. Рут го наговара да се запише во средно училиште, но тој не успева да го положи приемниот испит. Затоа, пак, секојдневно учи и неуморно пишува, а кога случајно го открива учењето на [[Херберт Спенсер]], покажува голем интерес за [[еволуција]]та. Најпосле, тој собира храброст да ѝ ги прочита своите раскази на Рут, но таа воопшто не е воодушевен од нив. Сепак, наспроти бројните неуспешни обиди да ги објави своите раскази, Мартин не се откажува од помислата да стане писател.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 68-119.</ref> * ''Глава XVI-XXI'': Притиснат од беспарицата, Мартин е принуден да прифати во пералницата во еден [[Хотел|хотел]] при што се иселува од Оукленд. Таму, како последица на напорната работа, тој воопшто нема слободно време за читање и пишување и повторно почнува да се опива. Не можејќи да ја издржи тешката работа која му ја уништува човечноста, тој дава отказ и се враќа во Оукленд, каде повторно се дружи со Рут која во меѓувреме дипломирала на [[универзитет]]от. На еден заеднички излет во природа, тие се бакнуваат и меѓусебно си ја искажуваат својата [[Љубов|љубов]]. Веднаш за тоа дознаваат родителите на Рут, кои не ја одобруваат нивната љубовна врска, бидејќи Мартин не припаѓа на нивниот општествен сталеж. Тој, пак, се преселува во друг стан.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 120-154.</ref> * ''Глава XXII-XXXI'': Мартин живее во голема [[Сиромаштија|сиромаштија]], принуден да ги продава личните предмети и често гладувајќи. Сепак, продолжува неуморно да пишува, иако сите списанија му ги одбиваат ракописите. Еден ден, во миговите на најголемиот очај, едно познато списание го известува дека ќе го објави неговиот расказ. По првичната радост, кога дознава дека за расказот ќе добие далеку помалку пари од очекуваниот износ, Мартин паѓа болен. По некое време, него го посетува Рут, која првпат се соочува со неговата сиромаштија. Тогаш, неколку списанија откупуваат неколку творби на Мартин, иако повеќето раскази и есеи му ги одбиваат, а некои списанија не му плаќаат за објавените раскази. Сепак, Мартин повторно започнува интензивно да пишува, сонувајќи да стане дел од сериозната книжевност, иако Рут постојано го одвраќа од таквата намера, советувајќи го да најде редовна работа. Во меѓувреме, нејзината мајка организира забави на кои кани бројни млади луѓе, со надеж дека Рут ќе запознае друго момче и дека ќе го заборави Мартин.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 155-227.</ref> * ''Глава XXXII-XXXIX'': Во една прилика, во домот на Рут, Мартин го запознава необичниот интелектуалец Рас Брисенден и меѓу нив се раѓа големо пријателство. Мартин му ги покажува своите творби и Брисенден е воодушевен, искажувајќи пофални зборови за неговата книжевна дарба и поттикнувајќи го да продолжи да пишува. Исто така, Брисенден го запознава со група сиромашни интелектуалци и Мартин е воодушевен од нивните дискусии. Еднаш, по наговор на Брисенден, Мартин учествува на еден социјалистички собир, а утредента сите весници пишуваат за него, прогласувајќи го за водач на социјалистите. Бесен поради лажните вести, Мартин го натепува новинарот кој сака да го интервјуира, а тој му се одмаздува оцрнувајќи го во весниците. Така, целото опкружување, вклучувајќи ги и неговите сестри, го осудува како насилен [[Социјализам|социјалистички]] водач, а Рут ја раскинува свршувачката.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 228-282.</ref> * ''Глава XL-XLVI'': Отфрлен од сите, Мартин се затвора дома и го довршува својот прв роман, „Во задоцнување“. Во меѓувреме, испраќа една песна на Брисенден до весниците, кои ја објавуваат, но тогаш дознава дека Брисенден во меѓувреме извршил [[Самоубиство|самоубиство]]. Тогаш, Мартин запаѓа во малодушност и се заколнува дека повеќе нема да пишува, сонувајќи да отпатува некаде далеку. Песната на Брисенден постигнува огромен успех, а него го слават како генијален поет. Наеднаш се случува пресврт и списанијата почнуваат да ги објавуваат творбите на Мартин, така што тој заработува доволно за удобен живот. Еден ден, тој случајно ја среќава Рут, која му кажува дека е засрамена од него и дека не сака повеќе да го види. Во друга прилика, тој ја среќава Лиза Коноли, која му ја нуди својата љубов, но тој не може да ѝ возврати. Најпосле, Мартин ја објавува својата прва книга која постигнува голем успех, продавајќи се во голем тираж низ целиот свет. Така, тој конечно станува богат и на својата станодавка Марија Силва ѝ купува куќа и имот, а исто така, финансиски ги помага и своите две сестри. Набргу, издавачките куќи ги печатат и другите негови дела, што тоа му носи голема слава и многу пари, но Мартин не чувствува никакво задоволство зашто е целосно разочаран од светот. Притоа, нему му е одбивно лицемерието на луѓето, кои во минатото го презирале, а сега му оддаваат почести. Еден ден, него го посетува Рут, која му ја искажува својата љубов и му нуди брак, но тој е потполно рамнодушен кон неа и ја одбива, прекорувајќи ја поради тоа што го отфрлила. Набргу, Мартин го среќава скитникот Џо, неговиот поранешен другар, кому му купува пералница. Разочаран од луѓето, Мартин заминува на патување по [[Тихи Океан|Тихиот Океан]], но сфаќа дека ниту тоа патување нема да го направи среќен. Затоа, тој намерно скока во океанот, нурнува во длабочината и така умира.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 283-340.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Џек Лондон]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] jzukr612s4zji2r2mbd2jcq7j2084jt Збигњев Јанковски 0 1377825 5622462 5596413 2026-09-01T11:47:56Z Jtasevski123 69538 5622462 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name =Збигњев Јанковски | image =Zbigniew Jankowski.jpg | caption =Збигњев Јанковски во 1967 година | birth_name = | birth_date = {{birth date|1931|12|26|df=y}} | birth_place = [[Бидгошч]], [[Втора Полска Република|Полска]] | death_date = {{death date and age|2024|7|6|1931|12|26|df=y}} | death_place = | occupation = Поет | spouse = [[Тереза ​​Ференц]] | awards = | signature = }} '''Збигњев Јанковски''' (26 декември 1931 – 6 јули 2024 година) бил полски поет, писател, [[Есеј|есеист]], литературен критичар. ==Живот и кариера== Збигњев Јанковски е роден во [[Бидгошч]], во [[Кујавско-померанско војводство]], Полска на 26 декември. 1931. Дебитирал како поет во 1956 година.Тој беше организатор и прв претседател на Литературниот клуб „Контакти“ во [[Рибник]], организатор и претседател на [[Долношлезиско војводство|Долношлезиско]] огранок на Здружението на полски морнари, аниматор на академскиот литературен круг формиран во базиликата Свети Никола во [[Гдањск]]. Три пати номиниран за Орфеј - поетска награда на [[Konstanty Ildefons Gałczyński|K.I. Gałczyński]].<ref>[https://www.goodreads.com/author/list/6236886.Zbigniew_Jankowski// Zbigniew_Jankowski]</ref> Во 2016 година, Збигњев Јанковски беше награден со сребрениот „[[Медал за заслуги на културата – Глорија Артис]]“. Делата на Збигњев Јанковски се преведени на [[англиски јазик|англиски]], [[германски јазик|германски]], [[руски јазик|руски]], [[шведски јазик|шведски]], [[грчки јазик|грчки]], [[француски јазик|француски]], [[чешки јазик|чешки]], [[српски јазик|српски]].<ref>[https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/jezyk-szkoa-religia/2014-tom-9-numer-2/jezyk_szkola_religia-r2014-t9-n2-s142-153.pdf// Zbigniew_Jankowski]{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>,<ref>[https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=47239// Zbigniew_Jankowski]</ref> Јанковски почина на 6 јули 2024 година, на 92-годишна возраст. ==Избрани дела== * ''Допир со пепел. Lyrical Miniatures'' (1959) ("Допир од пепел. Лирски минијатури") * ''Жар. Poem'' (1966) ("Жештина. Песна") * ''Gravity of the Sea'' (1970) ("Гравитација на морето") * ''Psalterz balticki. Избрани и нови песни'' (1974) ("Балтички псалтир. Избрани и нови песни") * ''Who lives'' (1980) ("Кој е жив") * ''Потопување. Поетски молитви“ (1980, 1981) („Потопување. Поетски молитви“) * ''Навигација. Poemat'' (1983) („Превоз. Песна“) * ''Pełne morza. Wybór wierszy'' (1987) („Отворено море. Избор од песни“) * ''Spokojnie, wody'' (1991) („Опушти се, вода“) * ''Четири лица на куќата. „Семејна антологија“ (1991) - заедно со [[Тереза ​​Ференц]], [[Ана Јанко]] и Милена Виечорек („Четири лица на куќата. Семејна антологија“ (1991) - заедно со [[Тереза ​​Ференц]], [[Ана Јанко]] и Милена Виечорек“) * ''Морето доаѓа од далеку. Молитви и други песни“ (1997) („Морето доаѓа од далеку. Молитви и други песни“) * ''Słowo ostatnie i wciąż pierwsze. Wiersze wybrane i nowe'' (2000) ("The last word and still the first. Selected and new poems") * ''Wielkie tło. Wiersze nowe 1999-2001'' (2001) ("Great background. New poems 1999-2001") * ''Ciernie wody'' (2003) ("Water thorns") * ''Odpływ. Sztuka ubywania'' (2005) ("Outflow. The art of declining") * ''Biały delfin. Nowy wybór wierszy'' (2009) ("White dolphin. New selection of poems") * ''Zaraz przyjdzie'' (2011) ("Coming soon") * ''Biała przędza'' (2014) ("White yarn") == Избрани награди и номинации == * 1979 – Книга на годината во Гдањск 1978 за томот „Секој елемент. Избрани и нови песни“ („Книга на годината во Гдањск 1978 за томот „Сите елементи. Избрани и нови песни“) * 2012 – номинација за поетската награда „Орфеј“ за томот „Наскоро“) * 2015 – финалист на поетската награда „Орфеј“ за том „Бела преѓа“ * 2016 – сребрен [[Медал за заслуги за културата – Gloria Artis]] * 2017 – номинација за поетската награда „Орфеј“ за томот „Слободно место“ ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{cite web |url=http://www.nck.org.pl/pl/wydarzenie/1084/promocja-ksiazki-zbigniewa-jankowskiego-bialy-delfin |title=Promocja książki Zbigniewa Jankowskiego "Biały Delfin" |date=28 September 2009 |access-date=11 February 2020 |language=Polish |trans-title=Promotion of Zbigniew Jankowski's book "White Delfin"}} * {{cite web |url=https://terytoria.com.pl/10292-jankowskizbigniew |title=Zbigniew Jankowski |access-date=11 February 2020 |language=Polish |trans-title=Zbigniew Jankowski}} * {{cite web |url=https://www.gosc.pl/doc/808289.Milosc-nie-mija |title=Miłość nie mija |last=Gruszka-Zych |first=Barbara |date=27 September 2010 |access-date=12 February 2020 |language=Polish |trans-title=Love doesn't go by}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанковски, Збигњев }} [[Категорија:Полски поети]] [[Категорија:Полски поети од 20 век]] [[Категорија:Полски поети од 21 век]] j51dgkhzepk82ez5rsf8tgvo62hnzk9 Двобој (Чехов) 0 1378659 5622452 5599728 2026-09-01T11:23:40Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] 5459339 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга |name=Двобој |title_orig=Дуэль |translator= |image= |caption= |author=[[Антон Павлович Чехов]] |cover_artist= |country=Русија |language=руски |series= |genre=[[повест]] |publisher=''[[Новоје времја]]'' |release_date=1891 |english_release_date= |media_type=печатено ([[мек повез|мек]] и [[тврд повез]]) |pages= |isbn= |oclc= |preceded_by= |followed_by= }} '''''Дуел''''' ({{Lang-ru|Дуэль}} (руски: ''Новое время'') — [[повест]] [[Антон Павлович Чехов|на Антон Павлович Чехов]], првпат објавен во 1891 година во [[Весник|весникот]] ''[[Новоје времја]]'' („Нови времиња“). <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=JLZ6FY9R3TkC&q=the+duel+chekhov&pg=PA10|title=Anton Chekhov: Seven Short Novels; Introduction|last=Makanowitzky|first=Barbara|publisher=W. W. Norton & Company|year=1971|isbn=0393005526|pages=10–11|access-date=June 24, 2012}}</ref> == Резиме == Средишните ликови на повеста се Надежда Фјодоровна и државниот службеник Иван Лаевски, љубовници кои бегаат од [[Санкт Петербург]] во [[Абхазија]] во Јужен [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]]. Таму се населуваат во мал град, каде што брзо се открива дека Надежда е мажена за друг маж. Тие не се добро прифатени во градот, каде што [[Морал|моралот]] и општествените вредности се на прво место, а за нивната непопуларност во голема мера придонесува и фалбаџискиот Лаевски, кој позајмува пари од познаници во градот. Тој не ги плаќа редовно долговите и постојано се врти во круг на лаги. Покрај тоа, неговата љубов кон Надежда се лади, а таа наоѓа уште двајца кавалери кои се натпреваруваат за нејзината наклонетост. Сопругот на Надежда починал во Санкт Петербург, а Надежда не сака да се премажи по неговата смрт. Лаевски особено го нервира зоологот Николај фон Корен, кој го споредува Лаевски со [[бацил]] што треба да се отстрани. Расправијата продолжува сè додека мажите не се предизвикаат еден со друг на [[двобој]]. Пред двобојот, Лаевски одлучува да не пука во Фон Корен и намерно промашува. Фон Корен, пак, имал намера да го убие Лаевски, но бил расеан од [[Свештеник|еден свештеник]] пред истрелот, што предизвикало неговиот истрел да промаши. Така, твобојот завршил без крвопролевање и длабоко ги променил животите на Лаевски и Надежда. Лаевски повторно се заљубува во Надежда, со која подоцна се жени, а пред да го напушти градот, Фон Корен му признава на Лаевски дека во својот променет облик е пријатен човек кој би можел да му биде пријател. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.gutenberg.org/cache/epub/13505/pg13505.txt Двобој (е-книга на Проектот Гутенберг)] [[Категорија:Руска книжевност]] [[Категорија:Дела од 1891 година]] [[Категорија:Антон Чехов]] [[Категорија:Книги со корица што недостасува]] 3ofa6g4caw11au03d7dhbb4fd5g3xi3 Баните 0 1379902 5622306 5540896 2026-08-31T18:58:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622306 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Баните | native_name = Баните | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = Banite1.jpeg | image_caption = Поглед кон селото Баните | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Баните во Бугарија | latd =41 |latm =37 |lats =00 |latNS =N | longd =25 |longm =00 |longs =26 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Смољан (област)|Смољан]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Баните (општина)|Баните]] | leader_party = ГЕРБ | leader_title = Градоначалник | leader_name = Павлин Белчев | unit_pref = метри | area_total_km2 = 15,544 | elevation_m = 730 | population_total = 691 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|ИЕВ]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST =ИЕЛВ | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 4940 | area_code = +359 03025 | website = {{URL|banite.egov.bg}} }} '''Баните''' ({{Langx|bg|Баните}}, „''бањи''“) — село во Јужна [[Бугарија]] и административен центар на Општина [[Баните (општина)|Баните]] во [[Смољан (област)|Смољанската Област]]. Има население од околу 691 жител (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија == Селото Баните се наоѓа во источниот дел на [[Родопи|Западните Родопи]], покрај реката [[Малка Арда]], на надморска височина од 750 метри. Селото се наоѓа помеѓу два регионални центри — 62 км од [[Крџали]] и 45 км од [[Смољан]]. Баните во Бугарија е познато по својата [[минерална вода]], чија температура на изворот е 43&nbsp;°C и е единствена по својот состав во Бугарија.<ref>{{Citation |title=Балнео туризъм в Баните, Смолянско |url=http://www.turizamiotdih.com/details.php?id=5218 |accessdate=2014-05-12 |archivedate=2014-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512224827/http://www.turizamiotdih.com/details.php?id=5218 }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://banite.egov.bg/ Официјална мрежна страница на општина Баните] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170917130858/http://www.banite.egov.bg/ |date=2017-09-17 }} {{Бугарија-гео-никулец}} [[Категорија:Села во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Смољан]] qx99qpb5s02j9zdts27ut5yeyqsy9sg Овен Колфер 0 1380220 5622448 5602932 2026-09-01T11:19:31Z Jtasevski123 69538 5622448 wikitext text/x-wiki '''Овен Колфер''' (14 мај 1965 година) — ирски автор на [[Детска книжевност|детски книги]]. Работел како наставник во основно училиште пред да стане писател. Најпознат е по тоа што е автор на серијалот ''„Артемис Фаул“''. Во септември 2008 година, Колфер бил ангажиран да го напише шестиот дел од серијата ''[[Автостоперски водич низ галаксијата|„Автостоперски водич низ галаксијата“]]'', насловен како ''„И уште нешто...“''<ref name="book6">{{Наведени вести|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7619828.stm|title=New Hitchhiker's author announced|date=16 September 2008|work=Entertainment/Arts|access-date=17 September 2008|publisher=BBC News}}</ref><ref name="reuters_book6">{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/oddlyEnoughNews/idUSLH9268320080917?feedType=RSS&feedName=oddlyEnoughNews&rpc=69|title=Hitchhiker's Guide series to ride again|last=Griffiths|first=Peter|date=17 September 2008|work=[[Reuters]]|access-date=17 September 2008|language=en}}</ref> која била објавена во октомври 2009 година. Во октомври 2016 година, во договор со [[Marvel Comics]], тој го издал ''Iron Man: The Gauntlet''. Тој бил лауреат на ''nÓg'' (Ирски детски лауреат) помеѓу 2014 и 2016 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://childrenslaureate.ie/eoincolfer|title=Eoin Colfer (2014-2016)|access-date=3 May 2019|publisher=Children's Book Ireland}}</ref> [[File:Eoin Colfer.jpg|thumb|right|Овен Колфер 2008]] == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Колфер, Еван }} [[Категорија:Родени во 1965 година]] [[Категорија:Ирски писатели]] onax0ee5jynuabxca95qs0e5j78rqlc Слободан Јованоски 0 1380731 5622394 5566015 2026-09-01T06:39:02Z Nikola Andonoski 58092 /* Алпинизам */ Додаден податок за прво соло-искачување на Матерхорн 5622394 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Слободан Јованоски | портрет = Слободан Јованоски - Боби.jpg | роден-дата = 1961 год. | националност = Македонец | занимање = |date_of_birth=[[1961]]}} '''Слободан Јованоски''' (роден 1961 година) е македонски [[алпинист]], инструктор, [[планинар]] и познат и како учесник на Македонските Алпинистички Експедиции. == Планинарство == Член на планинарското друштво „Драчево“ - Драчево станал во 1980 година. Веднаш потоа одговорил на повикот за подготовки за циклусот Македонски алпинистички експедиции. == Алпинизам == [[Податотека:Слободан Јованоски при искачување на Манаслу, во рамките на I МАХЕ „Манаслѕ '86“ во 1986 година..jpg|алт=Слободан Јованоски при искачување на Манаслу, во рамките на I МАХЕ „Манаслу '86“ во 1986 година.|мини|Слободан Јованоски при искачување на Манаслу, во рамките на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“|I МАХЕ „Манаслу '86“]] во 1986 година.]] Слободан Јованоски бил дел од Македонските Алпинистички Експедиции. Во 1980-тите години, по подготовките, тој учествува во [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“|Првата Македонската алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. По учеството на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“|I MAE „Анди '82“]], две години подоцна, тој учествува и на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“|Втората Македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“]]. Две години потоа, во рамките на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Првата Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]] Слободан Јованоски, [[Борче Јовчевски]] и [[Димитар Илиевски]] се дел од екипата која тргнува кон врвот но стигнува до Јужното Седло на височина од околу 7600 m н.в. и со тоа направиле прво повторување на Полската насока. [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|[[Борче Јовчевски]], Слободан Јованоски и [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]] на Матка.]] [[Податотека:Од лево кон десно- Слободан Јованоски, Цветан Павловски и Панче Ѓорѓиевски, во Перу, во рамките на МАХЕ „Анди '82“ во 1982 година..jpg|алт=Од лево кон десно: Слободан Јованоски, Цветан Павловски и Панче Ѓорѓиевски, во Перу, во рамките на МАХЕ „Анди '82“ во 1982 година.|мини|Од лево кон десно: Слободан Јованоски, Цветан Павловски и Панче Ѓорѓиевски, во Перу, во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“|I МАЕ „Анди '82“]] во 1982 година.]] [[Податотека:Слободaн Јованоски.jpg|алт=Слободaн Јованоски|мини|Слободaн Јованоски]] На 5. Јули 2006 година сам се искачува на врвот Матерхорн по гребенот Хорнли, и со тоа го прави првото Македонско соло искачување на овој врв во историјата.[https://mountainguide.mk/nekategorizirano/makedonci_na_matterhorn/] [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8&veaction=editsource Создај извор] az43v3jghxpmtq2qai5h4ssiza2z7pj Википедија:Избрана слика/2026/септември 4 1381424 5622271 5622016 2026-08-31T16:19:01Z Bjankuloski06 332 5622271 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#ifeq:{{{thumb}}}|yes|<div class="thumb t{{#if: {{{float|}}}|{{{float}}}|left}}"><div class=thumbinner style="padding: 1px;">{{#ifeq:{{{title}}}|yes|[[:commons:Слика на денот|Ризница — Слика на денот]]<br />|}}||}}{{ДенПроменувач|day={{{day}}} |<!---1-->[[Податотека:Wreck of Cabo de Santa Maria, 2010 December - 4.jpg|500x500п]]<br />Бродоломот на „Кабо да Санта Марија“ во Боа Виста, [[Зелен ’Рт]], насукан во 1968&nbsp;г. |<!---2-->[[Податотека:Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg|500x500п]]<br />Црвеноморска бајрактарка (''Heniochus intermedius'') во [[Црвено Море|Црвеното Море]], Египет. |<!---3-->[[Податотека:Almabtrieb Freiburger Alpe - Anna schmückt ein Schild mit dem Namen der Alpe, der Max unterstützt seine Mama.jpg|500x500п]]<br />Мајка и дете украсуваат за обичајот [[Алмабтриб]]. Фрајбуршки Алпи, [[Баварија]], Германија. |<!---4-->[[Податотека:Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg|500x500п]]<br />Кафе-ресторанот „Мариенхее“ на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---5-->[[Податотека:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg|500x500п]]<br />Стариот дел на [[Талин]] на изгрев. |<!---6-->[[Податотека:Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg|500x500п]]<br />[[Индиски носорог]] (''Rhinoceros unicornis'') кај реката [[Гандак]], Непал. |<!---7-->[[Податотека:Gary Plant Tubular Steel Corporation.jpg|500x500п]]<br />Правилно [[заварување]], 1943&nbsp;г. Денес е Ден на трудот во САД. |<!---8-->[[Податотека:Sunset over Trommekilen from Norrkila 6.jpg|500x500п]]<br />Залез над Тромекилен, Шведска. |<!---9-->[[Податотека:189 Red-and-green macaw couple flying in Chapada dos Guimarães National Park Photo by Giles Laurent.jpg|500x500п]]<br />Две [[зеленокрила ара|зеленокрили ари]] (''Ara chloropterus'') во [[Мато Гросо]], Бразил. |<!---10-->[[Податотека:Barred Buttonquail in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 17.jpg|500x500п]]<br />Пругеста тркачка (''Turnix suscitator'') во [[Махараштра]], Индија. |<!---11-->[[Податотека:Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg|500x500п]]<br />’Ртот Бурхан и карпата Шаманка. Остров [[Олхон]], [[Бајкалско Езеро]], Русија. |<!---12-->[[Податотека:Sankt Olofs kyrkoruin september 2013 01.jpg|500x500п]]<br />Урнатини од црквата „Св. Олоф“ во [[Сигтуна]], Шведска. |<!---13-->[[Податотека:Breil-Brigels. (actm) 02.jpg|500x500п]]<br />Брејлското Езеро на низок водостој. [[Брејл-Бригелс]], Швајцарија. |<!---14-->[[Податотека:Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg|500x500п]]<br />Историска реконструкција на пионер по [[Орегонска патека|Орегонската патека]] во Вајоминг, САД. |<!---15-->[[Податотека:Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg|500x500п]]<br />[[Исусовци|Исусовската]] црква во Понта Делгада на островот [[Саун Мигел (остров)|Саун Мигел]], Азори. |<!---16-->[[Податотека:Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg|500x500п]]<br />[[Лиска]] (''Fulica atra'') со млади во Трухиљо, Шпанија. |<!---17-->[[Податотека:Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg|500x500п]]<br />Испреплетени [[корен|корења]] на две [[бела бреза|бели брези]] (''Betula pendula'') во Брастад, Шведска. |<!---18-->[[Податотека:Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg|500x500п]]<br />Светилка на шеталиштето на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---19-->[[Податотека:Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|500x500п]]<br />Широкоопашесто грмушарче (''Zitting cisticola'') во Бигван, [[Махараштра]], Индија. |<!---20-->[[Податотека:Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg|500x500п]]<br />Соцветие на виснато клунарче (''Rostrinucula dependens'') во Кина. |<!---21-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---22-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---23-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---24-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---25-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---26-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---27-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---28-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---29-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---30-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---31-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> }}</div></div></onlyinclude><noinclude> {{Напатствија за избрана слика}} '''Архив на избрани слики''' прикажани на [[Главна страница|Главната страница]] во текот на месец септември 2026 година. ---- {| | align=center bgcolor=silver width=50%| [[1 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[2 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=1}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=2}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[3 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[4 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=3}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=4}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[5 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[6 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=5}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=6}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[7 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[8 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=7}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=8}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[9 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[10 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=9}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=10}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[11 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[12 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=11}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=12}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[13 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[14 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=13}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=14}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[15 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[16 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=15}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=16}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[17 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[18 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=17}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=18}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[19 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[20 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=19}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=20}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[21 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[22 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=21}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=22}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[23 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[24 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=23}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=24}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[25 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[26 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=25}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=26}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[27 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[28 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=27}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=28}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[29 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[30 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=29}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=30}} |- |} ===Намена=== * Избрана слика на главната страница за месец септември 2026 година. * <code>thumb=yes</code> — прикажува слика во рамка (минијатура) * <code>title=yes</code> — приказ на насловот (само ако се користи thumb=yes) * <code>caption=no</code> — не прикажувај опис * <code>float=left/right</code> — за поставање на сликата лево или десно (по основно = left) * <code>day</code> — датум за кој се бара сликата на денот [[Категорија:Главна страница / избрана слика|2026]] </noinclude> gzhcfy5irghwpmn7d6pncka519k4xje 5622275 5622271 2026-08-31T16:26:04Z Bjankuloski06 332 5622275 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#ifeq:{{{thumb}}}|yes|<div class="thumb t{{#if: {{{float|}}}|{{{float}}}|left}}"><div class=thumbinner style="padding: 1px;">{{#ifeq:{{{title}}}|yes|[[:commons:Слика на денот|Ризница — Слика на денот]]<br />|}}||}}{{ДенПроменувач|day={{{day}}} |<!---1-->[[Податотека:Wreck of Cabo de Santa Maria, 2010 December - 4.jpg|500x500п]]<br />Бродоломот на „Кабо да Санта Марија“ во Боа Виста, [[Зелен ’Рт]], насукан во 1968&nbsp;г. |<!---2-->[[Податотека:Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg|500x500п]]<br />Црвеноморска бајрактарка (''Heniochus intermedius'') во [[Црвено Море|Црвеното Море]], Египет. |<!---3-->[[Податотека:Almabtrieb Freiburger Alpe - Anna schmückt ein Schild mit dem Namen der Alpe, der Max unterstützt seine Mama.jpg|500x500п]]<br />Мајка и дете украсуваат за обичајот [[Алмабтриб]]. Фрајбуршки Алпи, [[Баварија]], Германија. |<!---4-->[[Податотека:Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg|500x500п]]<br />Кафе-ресторанот „Мариенхее“ на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---5-->[[Податотека:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg|500x500п]]<br />Стариот дел на [[Талин]] на изгрев. |<!---6-->[[Податотека:Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg|500x500п]]<br />[[Индиски носорог]] (''Rhinoceros unicornis'') кај реката [[Гандак]], Непал. |<!---7-->[[Податотека:Gary Plant Tubular Steel Corporation.jpg|500x500п]]<br />Правилно [[заварување]], 1943&nbsp;г. Денес е Ден на трудот во САД. |<!---8-->[[Податотека:Sunset over Trommekilen from Norrkila 6.jpg|500x500п]]<br />Залез над Тромекилен, Шведска. |<!---9-->[[Податотека:189 Red-and-green macaw couple flying in Chapada dos Guimarães National Park Photo by Giles Laurent.jpg|500x500п]]<br />Две [[зеленокрила ара|зеленокрили ари]] (''Ara chloropterus'') во [[Мато Гросо]], Бразил. |<!---10-->[[Податотека:Barred Buttonquail in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 17.jpg|500x500п]]<br />Пругеста тркачка (''Turnix suscitator'') во [[Махараштра]], Индија. |<!---11-->[[Податотека:Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg|500x500п]]<br />’Ртот Бурхан и карпата Шаманка. Остров [[Олхон]], [[Бајкалско Езеро]], Русија. |<!---12-->[[Податотека:Sankt Olofs kyrkoruin september 2013 01.jpg|500x500п]]<br />Урнатини од црквата „Св. Олоф“ во [[Сигтуна]], Шведска. |<!---13-->[[Податотека:Breil-Brigels. (actm) 02.jpg|500x500п]]<br />Брејлското Езеро на низок водостој. [[Брејл-Бригелс]], Швајцарија. |<!---14-->[[Податотека:Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg|500x500п]]<br />Историска реконструкција на пионер по [[Орегонска патека|Орегонската патека]] во Вајоминг, САД. |<!---15-->[[Податотека:Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg|500x500п]]<br />[[Исусовци|Исусовската]] црква во Понта Делгада на островот [[Саун Мигел (остров)|Саун Мигел]], Азори. |<!---16-->[[Податотека:Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg|500x500п]]<br />[[Лиска]] (''Fulica atra'') со млади во Трухиљо, Шпанија. |<!---17-->[[Податотека:Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg|500x500п]]<br />Испреплетени [[корен|корења]] на две [[бела бреза|бели брези]] (''Betula pendula'') во Брастад, Шведска. |<!---18-->[[Податотека:Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg|500x500п]]<br />Светилка на шеталиштето на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---19-->[[Податотека:Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|500x500п]]<br />Широкоопашесто грмушарче (''Zitting cisticola'') во Бигван, [[Махараштра]], Индија. |<!---20-->[[Податотека:Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg|500x500п]]<br />Соцветие на виснато клунарче (''Rostrinucula dependens'') во Кина. |<!---21-->[[Податотека:Chief Joseph by Edward Sheriff Curtis.jpg|500x500п]]<br />Поглавицата Џозеф на дружината Валова од индијанското племе [[Не Персе]]. |<!---22-->[[Податотека:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|500x500п]]<br />Бурно време крај ’ртот Фиолент, Крим. |<!---23-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---24-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---25-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---26-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---27-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---28-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---29-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---30-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---31-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> }}</div></div></onlyinclude><noinclude> {{Напатствија за избрана слика}} '''Архив на избрани слики''' прикажани на [[Главна страница|Главната страница]] во текот на месец септември 2026 година. ---- {| | align=center bgcolor=silver width=50%| [[1 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[2 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=1}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=2}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[3 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[4 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=3}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=4}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[5 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[6 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=5}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=6}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[7 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[8 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=7}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=8}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[9 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[10 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=9}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=10}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[11 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[12 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=11}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=12}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[13 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[14 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=13}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=14}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[15 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[16 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=15}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=16}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[17 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[18 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=17}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=18}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[19 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[20 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=19}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=20}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[21 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[22 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=21}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=22}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[23 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[24 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=23}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=24}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[25 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[26 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=25}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=26}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[27 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[28 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=27}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=28}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[29 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[30 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=29}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=30}} |- |} ===Намена=== * Избрана слика на главната страница за месец септември 2026 година. * <code>thumb=yes</code> — прикажува слика во рамка (минијатура) * <code>title=yes</code> — приказ на насловот (само ако се користи thumb=yes) * <code>caption=no</code> — не прикажувај опис * <code>float=left/right</code> — за поставање на сликата лево или десно (по основно = left) * <code>day</code> — датум за кој се бара сликата на денот [[Категорија:Главна страница / избрана слика|2026]] </noinclude> 47kl32z00so85ltmy1azqsyvtrjmywy 5622419 5622275 2026-09-01T09:30:13Z Bjankuloski06 332 5622419 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#ifeq:{{{thumb}}}|yes|<div class="thumb t{{#if: {{{float|}}}|{{{float}}}|left}}"><div class=thumbinner style="padding: 1px;">{{#ifeq:{{{title}}}|yes|[[:commons:Слика на денот|Ризница — Слика на денот]]<br />|}}||}}{{ДенПроменувач|day={{{day}}} |<!---1-->[[Податотека:Wreck of Cabo de Santa Maria, 2010 December - 4.jpg|500x500п]]<br />Бродоломот на „Кабо да Санта Марија“ во Боа Виста, [[Зелен ’Рт]], насукан во 1968&nbsp;г. |<!---2-->[[Податотека:Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg|500x500п]]<br />Црвеноморска бајрактарка (''Heniochus intermedius'') во [[Црвено Море|Црвеното Море]], Египет. |<!---3-->[[Податотека:Almabtrieb Freiburger Alpe - Anna schmückt ein Schild mit dem Namen der Alpe, der Max unterstützt seine Mama.jpg|500x500п]]<br />Мајка и дете украсуваат за обичајот [[Алмабтриб]]. Фрајбуршки Алпи, [[Баварија]], Германија. |<!---4-->[[Податотека:Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg|500x500п]]<br />Кафе-ресторанот „Мариенхее“ на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---5-->[[Податотека:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg|500x500п]]<br />Стариот дел на [[Талин]] на изгрев. |<!---6-->[[Податотека:Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg|500x500п]]<br />[[Индиски носорог]] (''Rhinoceros unicornis'') кај реката [[Гандак]], Непал. |<!---7-->[[Податотека:Gary Plant Tubular Steel Corporation.jpg|500x500п]]<br />Правилно [[заварување]], 1943&nbsp;г. Денес е Ден на трудот во САД. |<!---8-->[[Податотека:Sunset over Trommekilen from Norrkila 6.jpg|500x500п]]<br />Залез над Тромекилен, Шведска. |<!---9-->[[Податотека:189 Red-and-green macaw couple flying in Chapada dos Guimarães National Park Photo by Giles Laurent.jpg|500x500п]]<br />Две [[зеленокрила ара|зеленокрили ари]] (''Ara chloropterus'') во [[Мато Гросо]], Бразил. |<!---10-->[[Податотека:Barred Buttonquail in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 17.jpg|500x500п]]<br />Пругеста тркачка (''Turnix suscitator'') во [[Махараштра]], Индија. |<!---11-->[[Податотека:Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg|500x500п]]<br />’Ртот Бурхан и карпата Шаманка. Остров [[Олхон]], [[Бајкалско Езеро]], Русија. |<!---12-->[[Податотека:Sankt Olofs kyrkoruin september 2013 01.jpg|500x500п]]<br />Урнатини од црквата „Св. Олоф“ во [[Сигтуна]], Шведска. |<!---13-->[[Податотека:Breil-Brigels. (actm) 02.jpg|500x500п]]<br />Брејлското Езеро на низок водостој. [[Брејл-Бригелс]], Швајцарија. |<!---14-->[[Податотека:Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg|500x500п]]<br />Историска реконструкција на пионер по [[Орегонска патека|Орегонската патека]] во Вајоминг, САД. |<!---15-->[[Податотека:Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg|500x500п]]<br />[[Исусовци|Исусовската]] црква во Понта Делгада на островот [[Саун Мигел (остров)|Саун Мигел]], Азори. |<!---16-->[[Податотека:Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg|500x500п]]<br />[[Лиска]] (''Fulica atra'') со млади во Трухиљо, Шпанија. |<!---17-->[[Податотека:Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg|500x500п]]<br />Испреплетени [[корен|корења]] на две [[бела бреза|бели брези]] (''Betula pendula'') во Брастад, Шведска. |<!---18-->[[Податотека:Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg|500x500п]]<br />Светилка на шеталиштето на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---19-->[[Податотека:Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|500x500п]]<br />Широкоопашесто грмушарче (''Zitting cisticola'') во Бигван, [[Махараштра]], Индија. |<!---20-->[[Податотека:Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg|500x500п]]<br />Соцветие на виснато клунарче (''Rostrinucula dependens'') во Кина. |<!---21-->[[Податотека:Chief Joseph by Edward Sheriff Curtis.jpg|500x500п]]<br />Поглавицата Џозеф на дружината Валова од индијанското племе [[Не Персе]]. |<!---22-->[[Податотека:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|500x500п]]<br />Бурно време крај ’ртот Фиолент, Крим. |<!---23-->[[Податотека:Zabytkowa cerkiew wpisana na listę UNESCO.jpg|500x500п]]<br />Унијатската црква „Св. Петка“ во Квјатоњ, јужна Полска. |<!---24-->[[Податотека:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg|500x500п]]<br />Аметистен сколовранец (''Cinnyricinclus leucogaster verreauxi'', женка) во Дамараланд, Намибија. |<!---25-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---26-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---27-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---28-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---29-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---30-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---31-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> }}</div></div></onlyinclude><noinclude> {{Напатствија за избрана слика}} '''Архив на избрани слики''' прикажани на [[Главна страница|Главната страница]] во текот на месец септември 2026 година. ---- {| | align=center bgcolor=silver width=50%| [[1 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[2 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=1}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=2}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[3 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[4 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=3}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=4}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[5 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[6 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=5}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=6}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[7 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[8 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=7}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=8}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[9 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[10 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=9}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=10}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[11 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[12 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=11}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=12}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[13 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[14 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=13}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=14}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[15 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[16 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=15}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=16}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[17 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[18 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=17}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=18}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[19 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[20 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=19}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=20}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[21 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[22 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=21}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=22}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[23 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[24 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=23}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=24}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[25 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[26 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=25}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=26}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[27 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[28 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=27}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=28}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[29 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[30 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=29}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=30}} |- |} ===Намена=== * Избрана слика на главната страница за месец септември 2026 година. * <code>thumb=yes</code> — прикажува слика во рамка (минијатура) * <code>title=yes</code> — приказ на насловот (само ако се користи thumb=yes) * <code>caption=no</code> — не прикажувај опис * <code>float=left/right</code> — за поставање на сликата лево или десно (по основно = left) * <code>day</code> — датум за кој се бара сликата на денот [[Категорија:Главна страница / избрана слика|2026]] </noinclude> ezcdm0hon7ge6iw77w5y6xltbjndjll 5622420 5622419 2026-09-01T09:31:39Z Bjankuloski06 332 5622420 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#ifeq:{{{thumb}}}|yes|<div class="thumb t{{#if: {{{float|}}}|{{{float}}}|left}}"><div class=thumbinner style="padding: 1px;">{{#ifeq:{{{title}}}|yes|[[:commons:Слика на денот|Ризница — Слика на денот]]<br />|}}||}}{{ДенПроменувач|day={{{day}}} |<!---1-->[[Податотека:Wreck of Cabo de Santa Maria, 2010 December - 4.jpg|500x500п]]<br />Бродоломот на „Кабо да Санта Марија“ во Боа Виста, [[Зелен ’Рт]], насукан во 1968&nbsp;г. |<!---2-->[[Податотека:Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg|500x500п]]<br />Црвеноморска бајрактарка (''Heniochus intermedius'') во [[Црвено Море|Црвеното Море]], Египет. |<!---3-->[[Податотека:Almabtrieb Freiburger Alpe - Anna schmückt ein Schild mit dem Namen der Alpe, der Max unterstützt seine Mama.jpg|500x500п]]<br />Мајка и дете украсуваат за обичајот [[Алмабтриб]]. Фрајбуршки Алпи, [[Баварија]], Германија. |<!---4-->[[Податотека:Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg|500x500п]]<br />Кафе-ресторанот „Мариенхее“ на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---5-->[[Податотека:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg|500x500п]]<br />Стариот дел на [[Талин]] на изгрев. |<!---6-->[[Податотека:Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg|500x500п]]<br />[[Индиски носорог]] (''Rhinoceros unicornis'') кај реката [[Гандак]], Непал. |<!---7-->[[Податотека:Gary Plant Tubular Steel Corporation.jpg|500x500п]]<br />Правилно [[заварување]], 1943&nbsp;г. Денес е Ден на трудот во САД. |<!---8-->[[Податотека:Sunset over Trommekilen from Norrkila 6.jpg|500x500п]]<br />Залез над Тромекилен, Шведска. |<!---9-->[[Податотека:189 Red-and-green macaw couple flying in Chapada dos Guimarães National Park Photo by Giles Laurent.jpg|500x500п]]<br />Две [[зеленокрила ара|зеленокрили ари]] (''Ara chloropterus'') во [[Мато Гросо]], Бразил. |<!---10-->[[Податотека:Barred Buttonquail in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 17.jpg|500x500п]]<br />Пругеста тркачка (''Turnix suscitator'') во [[Махараштра]], Индија. |<!---11-->[[Податотека:Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg|500x500п]]<br />’Ртот Бурхан и карпата Шаманка. Остров [[Олхон]], [[Бајкалско Езеро]], Русија. |<!---12-->[[Податотека:Sankt Olofs kyrkoruin september 2013 01.jpg|500x500п]]<br />Урнатини од црквата „Св. Олоф“ во [[Сигтуна]], Шведска. |<!---13-->[[Податотека:Breil-Brigels. (actm) 02.jpg|500x500п]]<br />Брејлското Езеро на низок водостој. [[Брејл-Бригелс]], Швајцарија. |<!---14-->[[Податотека:Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg|500x500п]]<br />Историска реконструкција на пионер по [[Орегонска патека|Орегонската патека]] во Вајоминг, САД. |<!---15-->[[Податотека:Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg|500x500п]]<br />[[Исусовци|Исусовската]] црква во Понта Делгада на островот [[Саун Мигел (остров)|Саун Мигел]], Азори. |<!---16-->[[Податотека:Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg|500x500п]]<br />[[Лиска]] (''Fulica atra'') со млади во Трухиљо, Шпанија. |<!---17-->[[Податотека:Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg|500x500п]]<br />Испреплетени [[корен|корења]] на две [[бела бреза|бели брези]] (''Betula pendula'') во Брастад, Шведска. |<!---18-->[[Податотека:Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg|500x500п]]<br />Светилка на шеталиштето на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---19-->[[Податотека:Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|500x500п]]<br />Широкоопашесто грмушарче (''Zitting cisticola'') во Бигван, [[Махараштра]], Индија. |<!---20-->[[Податотека:Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg|500x500п]]<br />Соцветие на виснато клунарче (''Rostrinucula dependens'') во Кина. |<!---21-->[[Податотека:Chief Joseph by Edward Sheriff Curtis.jpg|500x500п]]<br />Поглавицата Џозеф на дружината Валова од индијанското племе [[Не Персе]]. |<!---22-->[[Податотека:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|500x500п]]<br />Бурно време крај ’ртот Фиолент, Крим. |<!---23-->[[Податотека:Zabytkowa cerkiew wpisana na listę UNESCO.jpg|500x500п]]<br />Унијатската црква „Св. Петка“ во Квјатоњ, јужна Полска. |<!---24-->[[Податотека:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg|500x500п]]<br />Аметистен сколовранец (''Cinnyricinclus leucogaster verreauxi'', женка) во Дамараланд, Намибија. |<!---25-->[[Податотека:NE Lac Bab Louta Tazekka Nov25 A7CR 09270-4 HDR1.jpg|500x500п]]<br />Баб Лута, вештачко езеро во Националниот парк Тазека, Мароко. |<!---26-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---27-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---28-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---29-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---30-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---31-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> }}</div></div></onlyinclude><noinclude> {{Напатствија за избрана слика}} '''Архив на избрани слики''' прикажани на [[Главна страница|Главната страница]] во текот на месец септември 2026 година. ---- {| | align=center bgcolor=silver width=50%| [[1 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[2 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=1}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=2}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[3 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[4 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=3}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=4}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[5 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[6 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=5}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=6}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[7 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[8 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=7}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=8}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[9 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[10 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=9}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=10}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[11 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[12 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=11}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=12}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[13 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[14 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=13}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=14}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[15 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[16 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=15}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=16}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[17 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[18 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=17}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=18}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[19 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[20 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=19}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=20}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[21 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[22 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=21}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=22}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[23 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[24 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=23}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=24}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[25 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[26 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=25}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=26}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[27 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[28 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=27}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=28}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[29 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[30 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=29}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=30}} |- |} ===Намена=== * Избрана слика на главната страница за месец септември 2026 година. * <code>thumb=yes</code> — прикажува слика во рамка (минијатура) * <code>title=yes</code> — приказ на насловот (само ако се користи thumb=yes) * <code>caption=no</code> — не прикажувај опис * <code>float=left/right</code> — за поставање на сликата лево или десно (по основно = left) * <code>day</code> — датум за кој се бара сликата на денот [[Категорија:Главна страница / избрана слика|2026]] </noinclude> 2k7iavoczmnz4o3j2qa8xnfhgme34zo 5622426 5622420 2026-09-01T09:52:36Z Bjankuloski06 332 5622426 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#ifeq:{{{thumb}}}|yes|<div class="thumb t{{#if: {{{float|}}}|{{{float}}}|left}}"><div class=thumbinner style="padding: 1px;">{{#ifeq:{{{title}}}|yes|[[:commons:Слика на денот|Ризница — Слика на денот]]<br />|}}||}}{{ДенПроменувач|day={{{day}}} |<!---1-->[[Податотека:Wreck of Cabo de Santa Maria, 2010 December - 4.jpg|500x500п]]<br />Бродоломот на „Кабо да Санта Марија“ во Боа Виста, [[Зелен ’Рт]], насукан во 1968&nbsp;г. |<!---2-->[[Податотека:Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg|500x500п]]<br />Црвеноморска бајрактарка (''Heniochus intermedius'') во [[Црвено Море|Црвеното Море]], Египет. |<!---3-->[[Податотека:Almabtrieb Freiburger Alpe - Anna schmückt ein Schild mit dem Namen der Alpe, der Max unterstützt seine Mama.jpg|500x500п]]<br />Мајка и дете украсуваат за обичајот [[Алмабтриб]]. Фрајбуршки Алпи, [[Баварија]], Германија. |<!---4-->[[Податотека:Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg|500x500п]]<br />Кафе-ресторанот „Мариенхее“ на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---5-->[[Податотека:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg|500x500п]]<br />Стариот дел на [[Талин]] на изгрев. |<!---6-->[[Податотека:Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg|500x500п]]<br />[[Индиски носорог]] (''Rhinoceros unicornis'') кај реката [[Гандак]], Непал. |<!---7-->[[Податотека:Gary Plant Tubular Steel Corporation.jpg|500x500п]]<br />Правилно [[заварување]], 1943&nbsp;г. Денес е Ден на трудот во САД. |<!---8-->[[Податотека:Sunset over Trommekilen from Norrkila 6.jpg|500x500п]]<br />Залез над Тромекилен, Шведска. |<!---9-->[[Податотека:189 Red-and-green macaw couple flying in Chapada dos Guimarães National Park Photo by Giles Laurent.jpg|500x500п]]<br />Две [[зеленокрила ара|зеленокрили ари]] (''Ara chloropterus'') во [[Мато Гросо]], Бразил. |<!---10-->[[Податотека:Barred Buttonquail in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 17.jpg|500x500п]]<br />Пругеста тркачка (''Turnix suscitator'') во [[Махараштра]], Индија. |<!---11-->[[Податотека:Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg|500x500п]]<br />’Ртот Бурхан и карпата Шаманка. Остров [[Олхон]], [[Бајкалско Езеро]], Русија. |<!---12-->[[Податотека:Sankt Olofs kyrkoruin september 2013 01.jpg|500x500п]]<br />Урнатини од црквата „Св. Олоф“ во [[Сигтуна]], Шведска. |<!---13-->[[Податотека:Breil-Brigels. (actm) 02.jpg|500x500п]]<br />Брејлското Езеро на низок водостој. [[Брејл-Бригелс]], Швајцарија. |<!---14-->[[Податотека:Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg|500x500п]]<br />Историска реконструкција на пионер по [[Орегонска патека|Орегонската патека]] во Вајоминг, САД. |<!---15-->[[Податотека:Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg|500x500п]]<br />[[Исусовци|Исусовската]] црква во Понта Делгада на островот [[Саун Мигел (остров)|Саун Мигел]], Азори. |<!---16-->[[Податотека:Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg|500x500п]]<br />[[Лиска]] (''Fulica atra'') со млади во Трухиљо, Шпанија. |<!---17-->[[Податотека:Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg|500x500п]]<br />Испреплетени [[корен|корења]] на две [[бела бреза|бели брези]] (''Betula pendula'') во Брастад, Шведска. |<!---18-->[[Податотека:Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg|500x500п]]<br />Светилка на шеталиштето на островот [[Нордернај]], Долна Саксонија, Германија. |<!---19-->[[Податотека:Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|500x500п]]<br />Широкоопашесто грмушарче (''Zitting cisticola'') во Бигван, [[Махараштра]], Индија. |<!---20-->[[Податотека:Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg|500x500п]]<br />Соцветие на виснато клунарче (''Rostrinucula dependens'') во Кина. |<!---21-->[[Податотека:Chief Joseph by Edward Sheriff Curtis.jpg|500x500п]]<br />Поглавицата Џозеф на дружината Валова од индијанското племе [[Не Персе]]. |<!---22-->[[Податотека:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|500x500п]]<br />Бурно време крај ’ртот Фиолент, Крим. |<!---23-->[[Податотека:Zabytkowa cerkiew wpisana na listę UNESCO.jpg|500x500п]]<br />Унијатската црква „Св. Петка“ во Квјатоњ, јужна Полска. |<!---24-->[[Податотека:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg|500x500п]]<br />Аметистен сколовранец (''Cinnyricinclus leucogaster verreauxi'', женка) во Дамараланд, Намибија. |<!---25-->[[Податотека:NE Lac Bab Louta Tazekka Nov25 A7CR 09270-4 HDR1.jpg|500x500п]]<br />Баб Лута, вештачко езеро во Националниот парк Тазека, Мароко. |<!---26-->[[Податотека:002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|500x500п]]<br />[[Јабиру]] (''Jabiru mycteria'') како храни млади во гнездо. [[Мато Гросо]], Бразил. |<!---27-->[[Податотека:Gladiolus dalenii flower Ooty Jul25 A7CR 06187-224 zsp.jpg|500x500п]]<br />Цвет на папагалска гладиола (Gladiolus dalenii) на венецот [[Нилгири]], јужна Индија. |<!---28-->[[Податотека:Cisterna Basílica, Estambul, Turquía, 2024-09-28, DD 58-60 HDR.jpg|500x500п]]<br />[[Цистерна Базилика|Цистерната Базилика]] во Истанбул, изградена од [[Јустинијан I]] (VI век). |<!---29-->[[Податотека:Ceiling Painted Dome Cupola Angels Fighting Demons in Vatican Museums.png|500x500п]]<br />Битка на ангели и демони на таваница во [[Ватикански музеи|Ватиканските музеи]]. |<!---30-->[[Податотека:Split Cathedral Bell Tower From The Vestibule - Split.jpg|500x500п]]<br />Кулата на катедралата „[[Катедрала Свети Домниј|Св. Домниј]]“ во Сплит, гледана од Вестибулот на [[Диоклецијанова палата|Диоклецијановата палата]]. }}</div></div></onlyinclude><noinclude> {{Напатствија за избрана слика}} '''Архив на избрани слики''' прикажани на [[Главна страница|Главната страница]] во текот на месец септември 2026 година. ---- {| | align=center bgcolor=silver width=50%| [[1 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[2 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=1}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=2}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[3 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[4 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=3}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=4}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[5 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[6 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=5}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=6}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[7 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[8 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=7}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=8}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[9 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[10 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=9}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=10}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[11 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[12 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=11}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=12}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[13 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[14 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=13}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=14}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[15 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[16 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=15}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=16}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[17 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[18 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=17}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=18}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[19 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[20 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=19}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=20}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[21 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[22 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=21}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=22}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[23 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[24 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=23}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=24}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[25 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[26 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=25}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=26}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[27 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[28 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=27}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=28}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[29 септември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[30 септември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=29}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=30}} |- |} ===Намена=== * Избрана слика на главната страница за месец септември 2026 година. * <code>thumb=yes</code> — прикажува слика во рамка (минијатура) * <code>title=yes</code> — приказ на насловот (само ако се користи thumb=yes) * <code>caption=no</code> — не прикажувај опис * <code>float=left/right</code> — за поставање на сликата лево или десно (по основно = left) * <code>day</code> — датум за кој се бара сликата на денот [[Категорија:Главна страница / избрана слика|2026]] </noinclude> 7b08ayjkatrnscgxu5d5cnndv7as9aq Википедија:Избрана слика/2026/ноември 4 1381425 5622427 5477837 2026-09-01T09:52:57Z Bjankuloski06 332 5622427 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#ifeq:{{{thumb}}}|yes|<div class="thumb t{{#if: {{{float|}}}|{{{float}}}|left}}"><div class=thumbinner style="padding: 1px;">{{#ifeq:{{{title}}}|yes|[[:commons:Слика на денот|Ризница — Слика на денот]]<br />|}}||}}{{ДенПроменувач|day={{{day}}} |<!---1-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---2-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---3-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---4-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---5-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---6-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---7-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---8-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---9-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---10-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---11-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---12-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---13-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---14-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---15-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---16-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---17-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---18-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---19-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---20-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---21-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---22-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---23-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---24-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---25-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---26-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---27-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---28-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---29-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> |<!---30-->[[Податотека:|500x500п]]<br /> }}</div></div></onlyinclude><noinclude> {{Напатствија за избрана слика}} '''Архив на избрани слики''' прикажани на [[Главна страница|Главната страница]] во текот на месец ноември 2026 година. ---- {| | align=center bgcolor=silver width=50%| [[1 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[2 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=1}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=2}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[3 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[4 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=3}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=4}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[5 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[6 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=5}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=6}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[7 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[8 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=7}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=8}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[9 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[10 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=9}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=10}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[11 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[12 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=11}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=12}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[13 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[14 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=13}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=14}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[15 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[16 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=15}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=16}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[17 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[18 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=17}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=18}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[19 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[20 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=19}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=20}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[21 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[22 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=21}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=22}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[23 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[24 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=23}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=24}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[25 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[26 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=25}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=26}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[27 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[28 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=27}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=28}} |- | align=center bgcolor=silver width=50%| [[29 ноември]] [[2026]] | align=center bgcolor=silver width=50%| [[30 ноември]] [[2026]] |- |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=29}} |valign=top align=center| {{:{{FULLPAGENAME}}|day=30}} |- |} ===Намена=== * Избрана слика на главната страница за месец ноември 2026 година. * <code>thumb=yes</code> — прикажува слика во рамка (минијатура) * <code>title=yes</code> — приказ на насловот (само ако се користи thumb=yes) * <code>caption=no</code> — не прикажувај опис * <code>float=left/right</code> — за поставање на сликата лево или десно (по основно = left) * <code>day</code> — датум за кој се бара сликата на денот [[Категорија:Главна страница / избрана слика|2026]] </noinclude> eu0i6tdwcryw9kyfouotbnoj3ywotcn Безбеден град 0 1381573 5622342 5621834 2026-08-31T20:36:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622342 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Велес]] | статус = активна (проширување е во тек) | број_камери = непознато | автоматизација = 1 февруари 2026 | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/sobranieto-dade-zeleno-svetlo-za-bezbeden-grad-kaznuvaneto-startuva-na-1-fevruari/a-75624608|title=„Безбеден град“ доби зелено светло: казнување од 1 февруари|work=Dw|language=mk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828202649/https://www.dw.com/mk/sobranieto-dade-zeleno-svetlo-za-bezbeden-grad-kaznuvaneto-startuva-na-1-fevruari/a-75624608|archive-date=2026-08-28|accessdate=2026-08-28}}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]], [[Куманово]], [[Охрид]] и [[Велес]], коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]), како и автопатската делница помеѓу селата Горенци и Требеништа, во [[Општина Дебрца]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://porta.mk/svr-ohrid-vo-funkcija-kamerite-na-bezbeden-grad-vo-gorenci-i-trebenishta-naskoro-i-vo-ohrid/|title=СВР Охрид: Во функција камерите на Безбеден град во Горенци и Требеништа, наскоро и во Охрид|last=|date=2026-07-30|work=Порта|language=mk-MK|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822221153/https://porta.mk/svr-ohrid-vo-funkcija-kamerite-na-bezbeden-grad-vo-gorenci-i-trebenishta-naskoro-i-vo-ohrid/|archive-date=2026-08-22|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles-bezbeden-grad-safe-city-od-krajot-na-juli-godinava/|title=Велес – „Безбеден град“ од крајот на јули, годинава|last=|date=2026-02-19|work=Дума|language=mk-MK|accessdate=2026-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828202401/https://duma.mk/region/veles-bezbeden-grad-safe-city-od-krajot-na-juli-godinava/|archive-date=2026-08-28}}</ref> Покрај домашните возачи, системот целосно ги опфаќа и возилата со странски [[регистарски таблички]], при што странските возачи што транзитираат или сообраќаат низ земјава исто така подлежат на автоматско регистрирање и наплата на сообраќајните казни (вклучувајќи ги и [[Гранична проверка|проверките]] на [[Граничен премин|граничните премини]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/bezbeden-grad-sozdade-guzvi-na-tabanovce-stranski-vozaci-plakaat-kazni-za-brzo-vozene/a-78441942|title=„Безбеден град“ создаде километарски гужви на Табановце|work=Dw|language=mk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260820134012/https://www.dw.com/mk/bezbeden-grad-sozdade-guzvi-na-tabanovce-stranski-vozaci-plakaat-kazni-za-brzo-vozene/a-78441942|archive-date=2026-08-20|accessdate=2026-08-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://meta.mk/stavena-vo-funkcija-aplikacijata-bezbeden-grad-za-stranskite-vozila/|title=Ставена во функција апликацијата „Безбеден град“ за странските возила|work=Мета|language=mk-MK|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821131239/https://meta.mk/stavena-vo-funkcija-aplikacijata-bezbeden-grad-za-stranskite-vozila/|archive-date=2026-08-21|accessdate=2026-08-21|url-status=live}}</ref> == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот Христијан Мицкоски на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828202219/https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|archive-date=2026-08-28}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] * [https://safecountry.mvr.gov.mk/login Апликација „Безбеден град“] — странските државјани можат едноставно и директно да добијат информации за сообраќајните прекршоци евидентирани со системот „Безбеден град“, да имаат увид во издадените прекршочни платни налози, како и да ги подмират глобите по електронски пат. [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] [[Категорија:Сообраќајот во Македонија]] 3jv39romyqt5wdica7w2amio27ln8go Желба (роман) 0 1383295 5622464 5592349 2026-09-01T11:51:17Z Jtasevski123 69538 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Chnitke|Chnitke]] ([[User talk:Chnitke|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:ГП|ГП]] 5491596 wikitext text/x-wiki '''„Желба“''' ([[Германски јазик|германски]]: ''Lust'') — [[роман]] на австриската писателка [[Елфриде Јелинек]] од 1989 година. ==Содржина== Романот содржи 15 глави во кои се опишуваат односите меѓу маж и жена од едно планинско австриско [[Село|село]]. Мажот Херман е директор на [[Фабрика|фабриката]] за хартија и поради тоа има голема моќ над месното население кое претежно работи во фабриката. Тој е голем љубител на музиката, така што во фабриката организира работнички [[Хор|хор]], кој често настапува во околината. Жената Герти е домаќинка чија единствена грижа е воспитувањето на нивниот 14-годишен син. Детето постојано бара од родителите да му купуваат разни производи, а татко му го присилува да учи да свири на [[виолина]]. Херман е апсолутен господар во својот дом, а жената му служи за задоволување на [[Полов однос|половите]] побуди, така што со неа постојано води љубов низ целата куќа. Во една прилика, пијаната Герти шета по околината и го среќава студентот Михаел со кого има полов однос. Тој ја враќа дома, но утредента, повторно пијана, таа тргнува да го бара. Го наоѓа во блискиот скијачки центар, каде неговите другари ја соблекуваат пијаната Герти и јавно ја исмејуваат, а Михаел води љубов со неа. Кога Герти се враќа дома, радосно ја дочекуваат сопругот и синот. Нестрплив да има полов однос со неа, директорот го заспива детето со поголема доза апчиња, но во меѓувреме, Герти пак заминува да го бара Михаел. Директорот веднаш оди по неа и ја наоѓа како тропа на вратата од викенд-куѓата на Михаел, кој не отвора. Директорот ја враќа Герта во автомобилот, каде има полов однос со неа, а Михаел го гледа сето тоа од прозорецот. Потоа, брачниот пар се враќа дома и додека директорот се капе во кадата, Герти оди во детската соба, го задушува синот, а неговото тело го фрла во блискиот поток. <ref>Elfride Jelinek, ''Požuda''. Lom, Beograd, 2019.</ref> ==За делото== „Желба“ е најчитаното и најконтроверзното дело на Јелинек. Во него, како во некоја современа „[[Илијада]]“, се опишува епопејата на една жена чие тело секојдневно се напаѓа како предмет на машката полова желба. Во разговорите пред објавувањето на романот, Јелинек објаснувала дека првичната намера ѝ била да напише женски [[Порнографија|порнографски]] роман, но не успеала во тоа, а неуспехот бил неизбежен, зашто работејќи на романот согледала дека „мажите го узурпирале јазикот на порнографијата повеќе од кој и да било друг јазик — дури повеќе од војничкиот, па секој чин на спротивставување на тоа е осуден на неуспех.“ На тој начин, обидот да се напише порнографски роман се претворил во антипорнографско четиво кое го отсликува општествениот систем во кој жената е принудена да биде објект во сите сфери на општествениот и на политичкиот живот. Со тоа, романот претставува силна општествена критика и обид за демонтирање на современото ропство. Во тој поглед, Јелинек изјавила: „Ја опишувам врската меѓу мажот и жената како [[Георг Вилхелм Фридрих Хегел|хегеловската]] врска меѓу господарот и слугата. Сè додека мажиет се способни да ја зголемат својата сексуална вредност низ работата, славата и богатството, и додека жените ја темелат својата моќ само на телото, убавината и младоста, ништо нема да се промени.“<ref>Elfride Jelinek, ''Požuda''. Lom, Beograd, 2019, стр. 230.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Елфриде Јелинек]] [[Категорија:Австриски романи]] [[Категорија:Романи на германски јазик]] [[Категорија:Книги од 1989 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Австрија]] 0bahn7n9ff5bbaag4a0enhrlss9yplf Битка кај Новиград 0 1384129 5622376 5492098 2026-09-01T01:04:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622376 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|image=|caption=|conflict=Битка кај Новиград (1515)|partof=[[Отоманско-хрватски војни]]|date=мај 1515 година|place=[[Новиград (Задарска жупанија)]], [[Хрватска]]|result=Османска победа|territory=|combatant1=[[File:Coa Croatia Country History (Fojnica Armorial).svg|20px]] [[Кралство Хрватска (1526–1867|Кралство Хрватска]]|combatant2={{flagicon image|Flag of Ottoman.svg}} [[Отоманско Царство]]|commander1=[[File:Coa Croatia Country History (Fojnica Armorial).svg|20px]] [[Петар Бериславиќ]]|commander2={{flagicon image|Flag of Ottoman.svg}} Босански паша|strength1=2,500–10,000 војници|strength2=Непознато|casualties1=Сите убиени освен 25|casualties2=Непознато}} [[Податотека:Novigrad gore.jpg|мини|Новиградскиот замок]] '''Битка кај Новиград''' — воен судир меѓу [[Кралство Хрватска (1526–1867)|Кралството Хрватска]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во Новиград, во Задарската жупанија. Хрватите, предводени од Петар Бериславиќ, биле поразени од Османлиите. == Позадина == Петар Бериславиќ бил бан на Хрватска кој владеел во времето на османлиската закана. Бериславиќ ја презел задачата да ја брани Хрватска од Османлиите, кои, почнувајќи од 1463 година, речиси секоја година ја напаѓале Хрватска. На 15 јуни 1513 година, [[Папа Лав X|папата Лав X]] му испратил на банот 50.000 дукати за оваа цел. Така, Бериславиќ успеал, за кратко време, да собере значително голема војска. На 16 август, Османлиите претрпеле пораз во близина на Дубица. Оваа победа го направила Бериславиќ познат. Папата му испратил благословен меч и шапка. Сепак, ова не го спречил османлискиот напад.<ref>Mate Ujević, p. 423</ref> Во септември 1514 година, османлиска сила од 4.000 војници ја нападнала Хрватска, пустошејќи ги и опустошувајќи ги имотите на благородникот од Крбава, Иван Карловиќ. Тие, исто така, навлегле во соседните области на Венецијанска Далмација, од каде што се вратиле во Босна со 3.000 заробеници и многу добиток. На крајот од 1514 година, Османлиите повторно ја нападнале јужна Хрватска, каде што ги освоиле Карин, Корлат, и замок во близина на Новиград. За време на овие напади, најмногу изгубиле благородниците од стариот хрватски округ Лука.<ref>Mate Ujević, p. 423</ref><ref>Joško Zaninović, p. 119</ref> За да ги заплаши Османлиите, Бериславиќ решил да води офанзивна војна. Тој побарал помош од сите страни. Така, од Дубровник добил 1.500 златни флорини. Папата Лав X му испратил големо количество на жито, барут, сулфур, шалитра и неколку видови топови, а освен тоа, испратил и 2.000 дукати. Покрај ова, папата испратил писма до сите владетели на Европа, молејќи ги да ѝ помогнат на исцрпената Хрватска.<ref>Mate Ujević, p. 423</ref><ref>Joško Zaninović, p. 119</ref> == Битка == Во мај 1515 година, Бериславиќ го преминал Велебит во Далмација, каде што, со 500 коњаници и 2.000 пешадијци, кампувал во близина на тогашниот венецијански град Шибеник. Таму тој очекувал 5.000 чешки војници, со кои имал намера да ги врати Карин, Корлат и замокот во близина на Новиград од Османлиите. Сепак, оваа кампања против Османлиите завршила со убедлив пораз на банот. Венецијанскиот сенатор Микиели известил на 28 мај 1515 година дека Бериславиќ „кампувал со 10.000 луѓе во близина на одредено турско место кај Новиград, каде што босанскиот паша го нападнал, го разбил и ги зазел неговите топови, додека банот едвај избегал со само 25 коњаници“.<ref>Mate Ujević, p. 423</ref><ref>Joško Zaninović, p. 119</ref><ref>Rudolf Horvat, p. 205</ref> == Последици == По оваа победа, пашата се свртел против Јајце Бановина. Прво, Османлиите ги освоиле градовите Језеро и [[Бочац (Бања Лука)|Бочац]], а потоа го опколиле и градот Јајце. Сепак, Османлиите се повлекле кога се приближила помошна војска. Оттогаш, Бериславиќ го снабдувал Јајце со намирници, оружје и гарнизон. Преку неговите напори, оваа предна позиција на Хрватска била зачувана уште неколку години.<ref>Rudolf Horvat, p. 205</ref> == Наводи == {{наводи}} == Извори == *Mate Ujević (1941), Croatian Encyclopedia Volume 2 (In Croatian).[https://archive.org/details/hrvatska_enciklopedija_svesci_1-4-mate_ujevic/hrvatska_enciklopedija_2-mate_ujevic/page/423/mode/1up] *Rudolf Horvat (1924), History of Croatia, Book I. From the earliest times to 1657 (In Croatian).[https://archive.org/details/povijest_hrvatske_knjiga_i_1924-rudolf_horvat/page/205/mode/1up] *Joško Zaninović (1994) How the bishop, ban, and prior of Vranje, Petar Berislavić, obtained the title of "forerunner of Christianity" for Croatia (In Croatian).[https://hrcak.srce.hr/file/121318] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150801030617/http://hrcak.srce.hr/file/121318 |date=2015-08-01 }} [[Категорија:Битки на Отоманското Царство]] 1nh6y3mahsht2blxcbxnlpnhq6kbdc9 Свест 0 1387422 5622418 5599382 2026-09-01T09:29:42Z Jtasevski123 69538 5622418 wikitext text/x-wiki {{бб}}{{Без извори|датум=февруари 2026}}{{Внимание}}{{Викифицирање}} [[Image:RobertFuddBewusstsein17Jh.png|thumb|Претставување на свеста од 17 век од [[Роберт Флуд]], англиски [[Парацелзијанство|парацелзијански]] лекар]] Свеста обично се смета за целокупното внатрешно искуство на едно живо битие, или пак способноста да посвети внимание на себеси и својата околина. Дополнително, карактеристики на едно свесно битие е да си ја искаже волјата, да постапи според намерата, според потребите, или според инстинктите, и при тоа да си го субјективно искусува бидувањето само за себе на начин на кој има материјален ефект за правото. Во филозофијата, свеста е сеопфатен концепт во кој спаѓаат, зависно од филозофското определување, феномелологијата, осетта, размислувањето, самоспознавањето, вниманието, меморијата, интелегенцијата, јазикот, и други слични карактеристики и нивните интеракции кои генерално се сметаат карактеристики и процеси на умот и со тоа на внатрешното искуство на едно живо битие. Обично се смета дека свеста е приватна. Покрај тоа, пошироки сфаќања на свеста можат да ги содржат и телото на битието, неговата средина, па дури и целиот универзум, соодветно на филозофскиот односно метафизичкиот дијалектичен контекст. Свеста е унитарен и сеопфатен простор на постоењето на секое живо битие, покрај тоа што навидум живите битија доживуваат времени паузи на свеста при спиење или во други ситуации, и покрај тоа што постојат примери и начини за видоизменување на свеста во различни насоки. == Филозофија на Свеста == Свеста е централна тема во филозофијата и генерално врз база на категоризацијата на свеста се делат различни филозофии и метафизички теории. Некои филозофии тврдат дека свеста е централна и сеопфатна категорија на постоењето, дека се е во свеста, и дека свеста е се. Некои филозофии, на пример, материјални филозофии, тврдат дека свеста е појава изведена од материјалната физика, односно од биологијата, односно дека е феноменална појава изведена од мозокот врз база на електромагнетни сигнали на невроните и биолошки процеси, додека пак други филозофии, на пример, идеални филозофии, тврдат дека свеста е основа на постоењето и дека физиката се заснова на свеста што води до делумни теолошки разбирања. „Лесниот и тешкиот проблем на свест“. од Давид Чалмерс. „Мислам значи постојам“ од Декарт. [[Cogito ergo sum]] Идеална Филозофија. http://drmj.eu/ontology/idealism Материјална Филозофија. Филозофија на Ум. Филозофија на Јазик. Метафизика. == Свеста во Правото == Конкретно, свеста е материјална за правото заради можноста свесното битието да искуси болка при штета или можноста да искуси благодат, и заради можноста да придонесе кон подобрување или да нанесе штета на други или на околината преку својата слободна волја која е интимно поврзана со свеста. fyigzvw37habbme2fw64iom9k9wu7vy Атанас Џамо 0 1388180 5622251 5531837 2026-08-31T15:30:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622251 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Атанас Џамо|image=Atanas-Bogoev-Dzamot.webp|caption=Атанас во [[1907|1907 година]].|birth_name=Атанас Богоев Мицев|nickname=Џамо|birth_date=[[20 декември]] [[1872]]|birth_place=[[Прилепец]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1957]]|death_place=[[Селце (Прилепско)|Селце]], [[СР Македонија]]}} '''Атанас Богоев Мицев''', повеќе познат по псевдонимот '''Џамо''' ([[Прилепец]], [[20 декември]] [[1872]] — [[Селце (Прилепско)|Селце]], [[1957]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. За време на [[Втората светска војна]], [[Бугаромани|соработувал]] со [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарските фашистички окупатори]] и ја предал [[Прилепски народноослободителен партизански одред „Ѓорче Петров“|НОО „Ѓорче Петров“]]. == Животопис == Атанас Мицев е роден на [[20 декември]] [[1872|1872 година]] во [[Прилепец|селото Прилепец]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Во [[1901|1901 година]], со поттик од [[Даме Груев]] и [[Атанас Лозанчев]], се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|12}}</ref><ref>ЦДА, ф. 382к, оп. 3, а.е 1049</ref> Легално дејствувал во [[Прилепско|прилепскиот регион]]. Соработувал со [[Петар Ацев]], [[Крсте Гермов]] и [[Толе Паша]]. Во текот на [[Првата светска војна]], кога [[Кралството Србија]] ја окупирала [[Вардарска Македонија]], Џамо бил назначен за [[војвода]] во [[Мариовско]].<ref>[http://www.macedonia-science.org/page.php?89 Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 - 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 133.]</ref> За време на [[Велигден]] [[1914|1914 година]], заедно со неговата чета, го ликвидирале [[Србомани|србоманот]] [[Ванѓел Скопјанчето]]. Меѓу четниците бил и младиот македонски поет [[Даме Попов]].<ref>{{cite book|url=https://www.strumski.com/books/Kosta_Tsyrnushabnov_Makedonizmyt_Sbit.pdf|title=Македонизмът и съпротивата на Македония срещу него|last=Црнушанов|first=Коста|publisher=[[Софиски универзитет]]|year=1992|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=112|doi=|authorlink=Коста Црнушанов|coauthors=}}</ref> Во [[1921|1921 година]] бил уапсан и поминал две години во затвор. Во [[1924|1924 година]] бил уапсан и интерниран во [[Пожаревац]]. За време на [[Втората светска војна]], [[Бугаромани|соработувал]] со [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарските фашистички окупатори во Македонија]]. На [[20 декември]] [[1942|1942 година]], за време на [[НОД|Народноослободителното движење]], ги предал борците од [[Прилепски народноослободителен партизански одред „Ѓорче Петров“|НОО „Ѓорче Петров“]] кои престојувале во [[Црква „Св. Никола“ - Прилепец|селската црква „Свети Никола“]]. Во [[1943|1943 година]] поднел молба за бугарска пензија.<ref>ДАРМ Ф.1095</ref> После војната, бил додаден во список на сомнителни личности. За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], осуден е 6 години во затвор. Отпрвин бил интерниран во [[Идризово]] но подоцна е префрлен во [[Параќин]], [[СР Србија]].<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.pelagon.mk/2019/12/03/%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81-%D1%9F%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D0%BE%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B5/|title=Војводата Атанас Џамо од селото Прилепец, Прилепско|last=Димитриоски|first=Тренчо|date=3 декември 2019|work=Пелагон|access-date=2026-03-03|archive-date=2026-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20260309061839/https://www.pelagon.mk/2019/12/03/%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81-%D1%9F%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D0%BE%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B5/|url-status=dead}}</ref> Починал во [[1957|1957 година]] под мистериозни околности. Според неговиот внук Павле, еден ден отишол да собере дрво и никогаш не се врати. 3-4 месеци подоцна жител од [[Селце (Прилепско)|Селце]] го пријавил неговото тело. Владата на [[СР Македонија]] навела дека неговиот смрт било несреќа.<ref name=":0" /> Имал два сина, Марко (1912 — 2001) и Георги.<ref>ДВИА Ф. 364</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1957 година]] [[Категорија:Луѓе од Прилепец]] [[Категорија:Починати во Селце (Прилепско)]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] [[Категорија:Бугаромани]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] 6u6m60inskpc3jubavtdwq4l0nsbxv0 Paronychia argentea 0 1393332 5622165 5600223 2026-08-31T12:19:29Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Paronychia]] на [[Paronychia argentea]] 5600223 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Paronychia_argentea_(286232698).jpg |genus = Paronychia |species = argentea |authority = [[Lam.]] }} [[Податотека:Flore_(40).JPG|мини|240x240пкс|Растението во неговото живеалиште]] '''''Paronychia argentea''''' — [[тревесто растение]] од семејството [[Каранфили|Caryophyllaceae]] кое расте во песокливи предели, патишта, напуштени полиња и суви терени. == Опис == Тоа е едногодишен вид со полегната форма на раст , кој достигнува висина 30 години.&nbsp;см висина. Сличен е на ''[[Paronychia capitata]]'', но со речиси целосно голи листови, цврста и изразена жилка и чашкови лобуси со проsирни рабови.<ref>{{Наведена книга|last=Blamey, Marjorie|last2=Grey-Wilson Christopher|date=2008}}</ref> Стеблото е голо или пурпурно, со спротивни, елиптични и мукронатни листови. [[Цвет]]овите растат во странични и врвни соцветја. Тие се [[хермафродит]]ни, пентамерни и актиноморфни, придружени со лушпести сребрени [[Прицветник|бракти]] поголеми од нив. == Живеалиште и распространетост == Може да се сретнат насекаде околу [[Средоземно Море|Средоземното Море]]. Расте на напуштени или суви терени, [[Дина|дини]] и ровови, и цвета од зима до лето. == Употреба == Се користи варено, како [[диуретик]] и прочистувач на крв, и како фластер за лекување на рани.<ref>{{Наведена книга|last=García Muñoz, B.|date=2004}}</ref> == Таксономија == ''Paronychia argentea'' е опишана од [[Жан Батист Ламарк]] и објавена во 1778 година.<ref name="Trop">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/Name/6302118|title=''Paronychia argentea''}}</ref> ==Синонимија== * ''Paronychia nitida'' <small>[[Gaertn.]]</small> <small>1791</small> * ''Paronychia mauritanica'' (<small>[[Schult]]</small>.<small>) [[Rothm.]] & Q.J.P.Silva 1939</small> * ''Paronychia italica'' (<small>[[Vill]]</small>.<small>) Schult. in Roem. & Schult. 1819</small> * ''Paronychia cuatrecasii'' <small>Sennen</small> <small>1929</small> * ''Paronychia carpetana'' <small>[[Pau]]</small> <small>1895</small> * ''Illecebrum mauritanicum'' <small>Schult. in Roem.</small> <small>& Schult. 1819</small> * ''Illecebrum maritimum'' <small>Vill. 1801</small> * ''Paronychia pubescens'' DC. <small>in</small> Lam. <small>& DC. 1805</small> * ''Paronychia glomerata'' <small>[[Moench]]</small> <small>1794</small> * ''Chaetonychia paronychia'' (L.) <small>Samp</small>.<ref>{{Cite web|url=http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/47951/synonymie|title=Sinónimos en Tele Botánica|archive-url=https://archive.today/20120628223557/http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/47951/synonymie|archive-date=2012-06-28|access-date=2016-01-14|url-status=dead}}</ref> * ''Ferriera mediterranea'' Bubani * ''Illecebrum argenteum'' Pourr. * ''Illecebrum italicum'' Vill. * ''Illecebrum narbonnense'' Vill. * ''Illecebrum paronychia'' L. * ''Plottzia paronychia'' (L.) Samp.<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2533075 ''Paronychia argentea'' en PlantList]</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Каранфили]] 1jc22mrsa7z10lc2qake38b5f1pnfs5 5622167 5622165 2026-08-31T12:20:37Z Виолетова 1975 5622167 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Paronychia_argentea_(286232698).jpg |genus = Paronychia |species = argentea |authority = [[Lam.]] }} [[Податотека:Flore_(40).JPG|мини|240x240пкс|Растението во неговото живеалиште]] '''''Paronychia argentea''''' — [[тревесто растение]] од семејството [[Каранфили|Caryophyllaceae]] кое расте во песокливи предели, патишта, напуштени полиња и суви терени. == Опис == Тоа е едногодишен вид со полегната форма на раст , кој достигнува висина 30 години.&nbsp;см висина. Сличен е на ''[[Paronychia capitata]]'', но со речиси целосно голи листови, цврста и изразена жилка и чашкови лобуси со проsирни рабови.<ref>{{Наведена книга|last=Blamey, Marjorie|last2=Grey-Wilson Christopher|date=2008}}</ref> Стеблото е голо или пурпурно, со спротивни, елиптични и мукронатни листови. [[Цвет]]овите растат во странични и врвни соцветја. Тие се [[хермафродит]]ни, пентамерни и актиноморфни, придружени со лушпести сребрени [[Прицветник|бракти]] поголеми од нив. == Живеалиште и распространетост == Може да се сретнат насекаде околу [[Средоземно Море]]. Расте на напуштени или суви терени, [[Дина|дини]] и ровови, и цвета од зима до лето. == Употреба == Се користи варено, како [[диуретик]] и прочистувач на крв, и како фластер за лекување на рани.<ref>{{Наведена книга|last=García Muñoz, B.|date=2004}}</ref> == Таксономија == ''Paronychia argentea'' е опишана од [[Жан Батист Ламарк]] и објавена во 1778 година.<ref name="Trop">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/Name/6302118|title=''Paronychia argentea''}}</ref> ==Синоними== * ''Paronychia nitida'' <small>[[Gaertn.]]</small> <small>1791</small> * ''Paronychia mauritanica'' (<small>[[Schult]]</small>.<small>) [[Rothm.]] & Q.J.P.Silva 1939</small> * ''Paronychia italica'' (<small>[[Vill]]</small>.<small>) Schult. in Roem. & Schult. 1819</small> * ''Paronychia cuatrecasii'' <small>Sennen</small> <small>1929</small> * ''Paronychia carpetana'' <small>[[Pau]]</small> <small>1895</small> * ''Illecebrum mauritanicum'' <small>Schult. in Roem.</small> <small>& Schult. 1819</small> * ''Illecebrum maritimum'' <small>Vill. 1801</small> * ''Paronychia pubescens'' DC. <small>in</small> Lam. <small>& DC. 1805</small> * ''Paronychia glomerata'' <small>[[Moench]]</small> <small>1794</small> * ''Chaetonychia paronychia'' (L.) <small>Samp</small>.<ref>{{Cite web|url=http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/47951/synonymie|title=Sinónimos en Tele Botánica|archive-url=https://archive.today/20120628223557/http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/47951/synonymie|archive-date=2012-06-28|access-date=2016-01-14|url-status=dead}}</ref> * ''Ferriera mediterranea'' Bubani * ''Illecebrum argenteum'' Pourr. * ''Illecebrum italicum'' Vill. * ''Illecebrum narbonnense'' Vill. * ''Illecebrum paronychia'' L. * ''Plottzia paronychia'' (L.) Samp.<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2533075 ''Paronychia argentea'' en PlantList]</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Каранфили]] 2dyvejdyt9urxa8txnrrywudisem6al Википедија:Вики ги сака спомениците 2026 4 1395481 5622196 5616377 2026-08-31T13:11:52Z Jtasevski123 69538 5622196 wikitext text/x-wiki {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background-color:{{{farbe}}}; color:#A2B5CD; border:1px solid #A2B5CD; margin-top:0;" |- | style="width:100px;" |[[Податотека:WLM Macedonia.svg|100п|Лого на Вики ги сака спомениците Македонија]] | style="text-align:center;" | <div style="background-color:; border:solid 0px; font-size:220%; line-height:100%; padding:10px;"><span style="color:#000000;">Добре дојдовте на <br />'''Вики ги сака спомениците 2026'''<br />Македонија</span></div> | style="width:500px; text-align:right;" |[[Податотека:Гробјанска_црква_Св._Троица,_Ново_село_-_Штип.jpg|236п]][[Податотека:Македониум_(1)_2015.jpg|160п]] |} '''Вики ги сака спомениците''' ({{lang-en|Wiki Loves Monuments}}; '''WLM''') — [[фотографија|фотографски]] натпревар организиран од страна на здружението на граѓани „[[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]“ со цел обезбедување слободни фотографии на спомениците и заштитените објекти, односно '''културното наследство во Македонија'''. Натпреварот во меѓународни рамки првпат бил организиран во 2010 година од страна на Википедија на холандски јазик, додека на Википедија на македонски јазик биле организирани изданијата во [[Википедија:Вики ги сака спомениците 2014/Македонија|2014]], [[Википедија:Вики ги сака спомениците 2015/Македонија|2015]] и [[Википедија:Вики ги сака спомениците 2021/Македонија|2021 година]]. Натпреварот почнува на '''1 септември 2026 г. во 00:00''' ч. и завршува на '''30 септември 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[Средноевропско време|македонско време]]. ;Целта на натпреварот Целта на овој натпревар е да соберат фотографии од културното наследство во Македонија. Овие фотографии потоа треба да се подигнат на Ризница на Викимедија (''Wikimedia Commons'') под слободна лиценца, а понатаму ќе можат да се користат за илустрирање на статии на Википедија, како и за други слободни проекти! [[Податотека:WLM2014.webm|мини|десно|330п|Видеоупатство: Како да подигате слики во натпреварот]] ;Награди Најуспешните фотографи според оценката на стручно жири ќе бидат наградени со ваучери од [https://www.pixplus.com.mk/ Pix+], и тоа: * Една прва награда за најдобро оценета фотографија – денарска противвредност од бруто '''400''' евра * Една втора награда за втора најдобро оценета фотографија – денарска противвредност од бруто '''200''' евра * Една трета награда за трета најдобро оценета фотографија – денарска противвредност од бруто '''100''' евра * Една посебна награда за најмногу различни фотографирани објекти од посебниот список – денарска противвредност од бруто '''300''' евра ;Како да учествувам? #Внимателно прочитајте ги '''[[#Правила за учество на натпреварот|правилата за учество]]''' и изгледајте го видеоупатството; #Направете квалитетни фотографии од документарен карактер за културните наследства во Македонија, а потоа, подигнете ги на Ризницата со слободна лиценца преку '''[[#Образец за подигање слики|Образецот за подигање слики]]'''. Не заборавајте да ја дадете предлошката (види во правилата); #Пријавете се за учество, наведувајќи ги Вашите информации преку '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdHkVLEozFX35IrCdhr-R4XS9lQ_zvLAtWEHvzzAvQFrzGcsw/viewform?usp=publish-editor образецот за пријавување]'''. == Правила за учество на натпреварот == # Фотографијата мора да го прикажува објектот или дел/делови од објектите што претставуваат културно наследство на Македонија. Погледајте го [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1K-6yQ0uehRfVi3bmQsK1h2ETNkAS-xs2WJImqZPFSiM/edit?gid=0#gid=0 издвоениот список] на [[Културно наследство на Македонија|Списокот на објектите прогласени за споменици на културата]] (заштитени објекти). '''Напомена: Само фотографии од спомениците кои се наведени во списокот се сметаат за важечки.''' # Фотографиите не треба да содржат дигитален жиг, или да бидат во голема мера дигитално изменувани. # Фотографиите мора да бидат подигнати на Ризницата на Викимедија (Wikimedia Commons). За ова секој учесник мора да направи/поседува корисничка сметка на истата. # Секоја фотографија мора да биде подигната под лиценца за слободна документација: '''Криејтив Комонс Наведи извор 4.0''' ('''CC BY-SA-4.0''') # Сите фотографии мора да бидат прикачени за време на одржување на натпреварот — период од еден месец: помеѓу '''1 септември 2026''' во 0:00:00 часот и '''30 септември 2026''' г. во 23:59:59 часот '''по македонско ([[средноевропско време|средноевропско]]) време.''' # Автор на фотографијата мора да биде самиот учесник во натпреварот, а не е важно кога е направена, под услов да е подигната во времетраењето на натпреварот. # Насловот на сликата да е на македонски јазик и на кирилица и јасно да го насловува споменикот што е прикажан, и местото каде се наоѓа заради појасна диференцијација со слични топомини. Примери: Црква „Св. Илија“ - Грнчари, Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 37 - Охрид, Мачевски Чуки (Охрид). Исто така, потребен е опис на сликата на англиски и македонски јазик. # Содржината на фотографијата мора да биде од документарен карактер. # Секоја подигната фотографија мора да биде категоризирана во <code>[[commons:Category:Images from Wiki Loves Monuments 2026 in North Macedonia|Category:Images from Wiki Loves Monuments 2026 in Macedonia]]</code>. # При закачувањето, секоја подигната слика мора да ја содржи предлошката <code><nowiki>{{wlm26mk|</nowiki>''код''}}</code> која се додава во графата Други информации/Other information, каде што ''„код“'' е типскиот код на споменикот кој е фотографиран. [[#Типски кодови на спомениците|Списокот на споменици и нивните типски кодови е наведен подолу]]. # '''По можност''' да бидат ставени и [[геоозначување|геокоординати]] од местото каде што се сликани (геокоординати не се задолжителни). # Учесникот во натпреварот мора да биде пријавен за учество со пополнување на '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdHkVLEozFX35IrCdhr-R4XS9lQ_zvLAtWEHvzzAvQFrzGcsw/viewform?usp=publish-editor Образецот за пријава на учесник]'''. Секој учесник во него треба да наведе неговото име и презиме, корисничкото име на Ризницата (Commons), како и е-пошта и телефонски број за контакт. # За учесникот да ја добие посебната награда за најмногу фотографирани различни споменици, потребно е да бидат фотографирани најмалку '''25''' различни објекти од [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1K-6yQ0uehRfVi3bmQsK1h2ETNkAS-xs2WJImqZPFSiM/edit?gid=0#gid=0 издвоениот список] на културно наследство на Македонија, односно споменици кои немаат фотографија на Википедија. == Список на културни наследства во Македонија== * '''[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1K-6yQ0uehRfVi3bmQsK1h2ETNkAS-xs2WJImqZPFSiM/edit?gid=0#gid=0 Тука ќе го најдете списокот на споменици прогласени за културно наследство на Македонија кои немаат фотографии и треба да бидат фотографирани]''', а [[Список на културно наследство на Македонија|тука е целосниот список е на сите објекти прогласени за културно наследство на Македонија]]. == Типски кодови на спомениците == Ова се кодови на типовите (класи, категории) на споменици според [[Национална класификација на културното наследство/Недвижно|националната класификација]] на Управата за заштита на културното наследство на Македонија. Самите кодови се произволно одредени од Википедија на македонски јазик, во отсуство на други. ===A: Верски објекти=== :'''A01''' Христијански :'''A02''' Исламски :'''A03''' Јудаистички :'''A04''' Пагански === B: Цивилни објекти=== :'''B01''' Управни, административни, правосудни, финансиски и др. објекти :'''B02''' Здравствено-хигиенски објекти :'''B03''' Објекти од социјалната заштита :'''B04''' Објекти за спорт, рекреација и забава :'''B05''' Станбени објекти :'''B06''' Јавни скулптури, паметници, епиграфски споменици :'''B07''' Објекти од историско значење (во кои се случил важен настан или е родена/живеела важна личност) :'''B08''' Објекти од полето на културата, науката и образованието :'''B09''' Земјоделски објекти и постројки :'''B010''' Занаетчиски објекти и постројки :'''B011''' Трговски, продажни и угостителски објекти :'''B012''' Јавни градежни и комунални објекти ===C: Воени објекти === :'''C01''' Тврдини и утврдувања :'''C02''' Други воени објекти ===D: Погребни објекти === :'''D01''' Гробни објекти и надгробни споменици :'''D02''' Погребни објекти === E: Споменички целини === :'''Е01''' Населени места :'''E02''' Комлекси во тврдини :'''E03''' Комплекси од верски карактер (манастири, текии и сл.) :'''E04''' Стопански комплекси :'''E05''' Здравствено-хигиенски и рекреативни комплекси :'''E06''' Административно-управни и резиденцијални комплекси :'''E07''' Комплекси од научно-образовен и културен карактер :'''E08''' Меморијални комплекси === F: Културни предели === :'''F01''' Историско-меморијални подрачја и места :'''F02''' Етноподрачја :'''F03''' Археолошки подрачја :'''F04''' Гробишта и др. гробни подрачја :'''F05''' Урбани подрачја со препознатливи амбиентално-архитектонски и др. одлики === G: Други културни предели === :'''G01''' Културни пејзажи :'''G02''' Подрачја од научен интерес === X: Непознато === :'''X''' ''Се користи кога не ви е јасно или не сте сигурни во која категорија треба да се стави сликаното'' ==Образец за подигање слики== <big> <span class="mw-ui-button" role="button" aria-disabled="false">[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?campaign=wlm-mk Подигнете слики!]</span> </big> ==Контакт== *[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] е-пошта: jovan@wikimedia.mk == Надворешни врски == * [https://www.wikilovesmonuments.org/ Меѓународна матична страница на Вики ги сака спомениците] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2026 Проектна страница на Ризницата за 2026 година] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Википедија:Вики ги сака спомениците|2026]] ova329x7possvobhxdr3ive1e7van7p Виножитото на гравитацијата 0 1396621 5622468 5591598 2026-09-01T11:55:13Z Jtasevski123 69538 5622468 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} '''„Виножитото на гравитацијата“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Gravity’s Rainbow'') — [[роман]] на американскиот писател [[Томас Пинчон]] од 1973 година. Книгата е посветена на Ричард Фариња. [[File:Esquema_de_la_V-2.jpg|thumb|400x400px|Дијаграм на ракетата V-2 од 1945 година [[Армија на Соединетите Американски Држави|Армија на САД]]]] ==Содржина== === Прв дел: По нултата точка=== Во [[Лондон]], неколку офицери се опседнати со откривањето на тајната на германските [[Ракета|ракети]] В-2. Еден од нив е американскиот поручник Тајрон Слотроп кој работи за една разузнавачка служба. Роџер Мексико, [[Статистика|статистичар]] кој работи во друга воена агенција, се обидува да создаде статистички модел кој ќе ги предвиди експлозиите на В-2. Д-р Поинтсман е [[Неврологија|невролог]] кој спроведува експерименти во една [[лабораторија]]. Неговото внимание го привлекува Слотроп чија мапа со местата на неговите љубовни авантури се поклопува со експлозиите на В-2. Истовремено, во [[Холандија]], капетанот Блицеро ги испалува ракетите кон [[Обединето Кралство|Британија]], а слободното време го исполнува со садомазохистички игри со еден војник и со девојката Катје Боргезиус. Таа, пак, соработува со британската разузнавачка служба и по некое време, капетанот Џефри Прентис ја повлекува во Лондон.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 7-221</ref> ===Втор дел: Un Perm’ au Casino Hermann Goering=== Слотроп се наоѓа во [[Монте Карло]], каде прибира информации за ракетата В-2. Еден ден, на плажата ја запознава Катје, а ноќта, додека водат љубов, некој му ги краде облеката и сите лични работи. Во неговата околина постојано се менуваат разни луѓе и така тој заклучува дека го следат разузнавачките служби. Слотроп и Катје стануваат љубовници, но еден ден таа ненадејно си заминува. Слотроп го запознава Вексвинг, познат припадник на подземјето, кој му помага да отпатува во [[Цирих]] со фалсификувани документи. Таму, Слотроп го запознава аргентинскиот [[Анархизам|анархист]] Сквалидоци. Иако насекаде го следат тајните агенти, сепак Слотроп успева да им побегне.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 223-339.</ref> ===Трет дел: Во зоната=== Слотроп доаѓа во [[Нордхаузен]] во потрага по информации за ракетата В-2 при што пронаоѓа траги за соработката на татко му со германските хемиски фирми во 1920-тите. Користејќи лажни документи, тој влегува во подземната фабрика за производство на В-2, а таму, [[мајор|мајорот]] Марви (кој го бара насекаде) се обидува да го зароби, но Слотроп се спасува со помош на еден германски [[инженер]]. Набргу започнува љубовна врска со девојката Гели Трипинг, која пак му е љубовница на советскиот мајор Васлав Чичерин. Тој насекаде го бара Енцијан, поранешен припадник на т.н. Шварцкоманда, составена од од [[Африка|Африканци]] во редовите на германската војска. Имено, Енцијан е вонбрачен син на татко му на Чичерин, така што потрагата на Чичерин има лична основа. Во меѓувреме, во [[Германија]] пристига и анархистичката група на Сквалидоци кого го гони [[полиција|полицијата]]. Тој го запознава Веквинг кој му помага да се скрие, а потоа групата на Сквалидоци заминува во Бремен. Во овој дел се проследува и животната приказна на Пеклер, поранешен работник од Берлин чија жена (левичарка) го напушта, а потоа завршува во [[Концентрационен логор|логор]] заедно со нивната ќерка Илсе. Пеклер е љубител на науката и се вработува на проектот за изработка на ракетата В-2. Одвреме-навреме, него го посетува Илсе, а пред крајот на војната оди во логорот со цел да ги најде жената и ќерката, но без успех. Слотроп заминува во [[Берлин]] со воздушен балон и за време на летот повторно е нападнат од мајорот Марви, но пак успева да избега. Во Берлин, Слотроп се запознава со луѓе од подземјето, кои го испраќаат во [[Потсдам|Потстдам]] со задача да земе големо количество [[хашиш]], закопан во дворот на вилата во која е сместена американската делегација на [[Потсдамска конференција|мировната конференција]]. Слотроп го пронаоѓа хашишот, но е уапсен од мајорот Чичерин, кој по кратко време го ослободува со намера да го следи понатаму. Слотроп се освестува во напуштено филмско студио, каде ја запознава глумицата Маргерита (Грета) Ердман со која потоа живее заедно во Берлин. Слотроп и Грета ја пронаоѓаат нејзината ќерка Бјанка на бродот „Анубис“ кој плови кон Полска. Таму, Слотроп води љубов со Бјанка, која потоа исчезнува. Додека бродот плови кон [[Шчеќински Залив|Шчеќинскиот залив]], Слотроп паѓа во морето, но го спасува една позната група криумчари. Така, Слотроп го запознава кралот на црната берза, познат како Der Springer. Кога бродот се усидрува на островот [[Пенеминде]] (поранешниот центар за лансирање на ракетите В-2), советската војска го заробува Шпрингер, но Слотроп и пријателот на Шпрингер го ослободуваат. По бегството, тие го напаѓаат „Анубис“ по што Слотроп го напушта друштвото на Шпрингер и скита по балтичкиот брег на Германија, каде во едно мало место го среќава мајорот Марви кој не го препознава. Тогаш, Слотроп дознава дека Марви и Чичерин планираат да ги нападнат припадниците на Шварцкомандата кои ги предупредува за опасноста. Подоцна, во близината на [[Куксхафен]], него го гони советската војска, но повторно успева да се спаси и доаѓа во детскиот град Цволфкиндер, каде се запознава со Пеклер. За време на престојот во Куксхафен, Слотроп го гони и британската воена полиција. Имено, Поинтсман испраќа двајца воени лекара со задача да го [[Кастрација|кастрираат]] Слотроп, но по грешка, тие го фаќаат мајорот Марви.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 341-734.</ref> ===Четври дел: Контрасила=== Војната завршува, а Слотроп живее осамен во планините, додека легендата за Ракетниот човек се шири во околината. Откако го напушта љубовницата Џесика, Роџер Мексико заминува во Куксхафен со намера да го спаси Слотроп за кого дознава дека уште пред војната бил контролиран од познатиот хемиски концерн ИГ Фарбен. Катје се среќава со Енцијан со кого разменува спомени за Вајсман (капетанот Блицеро), одговорниот за изградбата на ракетата В-2. Припадниците на народот Хереро, кои ја сочинувале Шварцкомандата, насекаде ги бараат деловите од В-2 потребни за да состават своја ракета. Во меѓувреме, во советската окупациска зона пристига агент кој ја сопира Чичериновата потрага по Енцијан. Водена до љубовта кон него, Гели Трипинг упорно го бара Чичерин и најпосле го пронаоѓа скриен под еден мост. Тогаш, тој накратко го среќава својот полубрат Енцијан, иако не знае дека е тој. Слотроп, пак, се наоѓа во околината на [[Магдебург]] и никој не знае што се случува со него.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 735-906.</ref> ==Осврт кон делото== „Виножитото на гравитацијата“ (кој првобитно требало да се вика „Безумни задоволства“) е третиот роман на Пинчон и често се нарекува Голем американски роман кој најчесто се споредува со „[[Моби Дик]]“ и со „[[Улис (роман)|Уликс]]“. Идејата за романот ја добил во 1963 година, додека го пишувал своето дебитантско дело „В.“. Според сведочењето на Стивен Вајсенбергер, романот бил напишан на инеженерска милиметарска хартија. Во романот, Пинчон [[Постмодернизам|постмодернистички]] го плете дејствието, врзувајќи ги нишките паралелно наместо последователно, водејќи ги бројните главни и споредни ликови низ разурнатата Европа во последната година од Втората светска војна, но служејќи се со бројни аналепси, нивното движење се прикажува и пред овој период, придонесувајќи за сложената структура на романот. Не случајно, дејствието се одвива во текот на девет месеци во кои авторот ги спојува раѓањето и смртта, крајот и [[реинкарнација|реинкарнацијата]], [[парабола|параболата]] и кругот, минатото и иднината.<ref>Nina Muždeka, Sve je povezano: Parabola, mandala i iznevereno obećanje spasenja u Pinčovoj ''Dugi gravitacije''“, во: Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 907-908.</ref> Дејствието на првиот дел се одвива кон крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во текот на девет дена, почнувајќи од 18 декември 1944 година до 26 декември истата година. Овој дел го сочинуваат 21 епизода, што претставува алузија на играта [[Тарот-карти|тарот]], а насловот „По нултата точка“ асоцира на Лудата или нултата карта. Воопшто, нулата се појавува многупати во романот при што 00000 е серискиот број на таинствената прва ракета од типот В-2 по која трага главниот лик Тајрон Слотроп. Теоретско-филозофската рамка на романот го сочинуваат [[христијанство|христијанството]], таротот, [[Психологија|психологијата]] и [[парапсихологија|парапсихологијата]]. Мешајќи ги [[наука|науката]], [[технологија|технологијата]], [[религија|религијата]] и [[Окултизам|окултните]] учења, Пинчон ги соочува, спојува и преиспитува разните модели на толкување на стварноста, внимавајќи да не се определи за ниеден од нив. Во продолжение, во романот има бројни референци на филмското творештво на [[Фриц Ланг]], кој ги проучувал влијанието на технологијата врз современиот живот, влијанието на структурите на моќта врз поединецот и неговиот обид да го пронајде своето место во светот во кој излузијата се испреплетува со стварноста. Инаку, секој дел од романот е поврзан со некој [[Зодијак|зодијачки]] знак, а романот бил објавен на 28 февруари 1973 година, во астролошкиот период Риби. И сите настани од првито дел се под влијание на овој [[Астрологија|астролошки]] знак: психолошко-разузнувачката агенција го носи латинскиот назив за риби (PISCES); овој знак најчесто се поврзува со смртта, разурнувањето, војната, допирот со оностраното итн. Освен тоа, многу настани во романот се одвиваат на преминот меѓу знаците Риби и Овен. Вториот дел од романот завршува во мај 1945 година и се наоѓа под влијанието на знакот Овен. Третиот дел се одвива од мај до 6 август 1945 година, т.е. на [[Преображение Христово|Преображение]] според [[Римокатоличка црква|католичкиот]] црковен календар. Четвртиот дел ги поврзува испалувањето на ракетата 00001 со ракетата 00000 и со Блицеровото жртвување на војникот Готфрид на [[Велигден]] 1945 година. При крајот на романот, авторот нè води во 1970-тите, во кино-салата „Орфеј“ чиј управник е сатиричната верзија на [[Ричард Никсон]]. Тогаш, филмската лента се прекинува, што аосцира на заклучокот дека животот е само филмска претстава, а на тоа упатуваат и графичките ознаки со кои се одделени епизодите во романот (седум квадрати).<ref>Nina Muždeka, Sve je povezano: Parabola, mandala i iznevereno obećanje spasenja u Pinčovoj ''Dugi gravitacije''“, во: Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 908-911.</ref> Четирите дела на романот можат да се толкуваат и како мандала чии квадрати се одбележени со христијанските празници, но и со клучните историски настани кои во текот на 1944-1945 се поклопиле со овие празници. Додека параболичната патека на ракетата го означува уништувањето, кругот на мандалата, како синтеза на спротивностите, ја означува идејата на враќањето и обновувањето. Ракетата В-2 претставува централен знак во романот, која критичарите ја нарекуваат и централен [[Фетишизам|фетиш]], ја претставува основата на апокалиптичната атмосфера. Проблематизацијата на редоследот на причините и послециците се поставува уште на почетокот од романот и потоа се провлекува низ него низ бројни варијации. Притоа, Пинчон не нуди никакво решение, спасоносно жртвување за општото добро, утеха или спас, а апокалиптичните настани се проследени со комични сцени, со колоквијален говор и со мешање на уметноста и индустријата за забава. Во него има бројни културни референци на поезијата на [[Рајнер Марија Рилке|Рилке]], американскиот и германскиот [[филм]], инженерските, технолошките и научните прирачници, музичките жанрови и [[Кабала|кабалистичките]] текстови. На тој начин, овој роман се чита како [[енциклопедија]], како [[трагедија]] и [[комедија]], како сатиричен и субверзивен текст, како наратив на апокалипсата и инвазијата. Освен формалната поделба на четири дела и 73 епизоди, романот изобилува со долги прекини, со честа употреба на развлеченото и (и-и), со употрена на четири точки наместо три, со употреба на мала буква по прашалникот. Најпосле, доследно на идејата дека крајот всушност значи почеток, романот не завршува со точка туку со цртичка. Во 1974 година, романот бил номиниран за [[Пулицерова награда|Пулицеровата награда]] за книжевност, но иако жири-комисијата сметала дека заслужува да ја добие наградата, одборот на старателите на наградата бил незадоволен поради „нечитливоста и опсценоста“ на текстот, така што таа година не била доделена Пулицеровата награда во оваа категорија. Австриската писателка [[Елфриде Јелинек]] (која го превела романот на [[германски јазик]]), често го нагласува влијанието на ова дело врз нејзиното творештво.<ref>Nina Muždeka, Sve je povezano: Parabola, mandala i iznevereno obećanje spasenja u Pinčovoj ''Dugi gravitacije''“, во: Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 911-914.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Томас Пинчон]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Германија]] [[Категорија:Романи кои се одвиват во Обединетото Кралство]] [[Категорија:Книги од 1973 година]] sa98k93jpfbfxjniuhlfak93n1ikk72 Африкански суд за човекови и народни права 0 1396885 5622268 5608043 2026-08-31T16:07:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622268 wikitext text/x-wiki '''Африкански суд за човекови и народни права''' (познат и едноставно како '''Африкански суд''')<ref>Charles Ohene-Amoh, [https://www.academia.edu/10016577/Assessing_the_African_Court_on_Human_and_Peoples_Rights Assessing the African Court on Human and People’s Rights] University Of Education, Winneba</ref> — [[меѓународен суд]] основан од земјите-членки на [[Африканска Унија|Африканската унија]] (АУ) за спроведување на одредбите од [[Африканска повелба за човекови и народни права|Африканската повелба за човекови и народни права]] (исто така позната како Банџулска повелба). Со седиште во Аруша, Танзанија, тој е судска гранка на АУ и еден од трите регионални судови за човекови права (заедно со [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] и Меѓуамериканскиот суд за човекови права).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.african-court.org/wpafc/basic-information/|title=Basic Information|work=African Court on Human and Peoples' Rights|language=en-US|accessdate=2021-09-10|archive-date=2025-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250824114726/https://www.african-court.org/wpafc/basic-information/|url-status=dead}}</ref> Африканскиот суд е создаден согласно протокол кон Повелбата од Банџул, усвоен во 1998 година во [[Буркина Фасо]] од страна на Организацијата на африканско единство (ОАЕ), претходник на АУ. Протоколот стапи во сила на 25 јануари 2004 година, по ратификацијата од повеќе од 15 земји. Првите судии на судот беа избрани во 2006 година, а својата прва пресуда ја донесе во 2009 година.<ref>{{Cite journal|last1=Rodríguez|first1=Juan Bautista Cartes|last2=Álvarez|first2=Laura Íñigo|date=2020|title=The case law of the African Court on Human and Peoples' Rights in Libya following the Arab uprisings: Lessons learned for the consolidation and legitimation of the Court|url=https://eprints.ucm.es/id/eprint/62077/1/J.%20B%2C%20CARTES%20RODRI%CC%81GUEZ%20.pdf|journal=African Human Rights Law Journal|volume=20|issue=1|pages=1–25 |doi=10.17159/1996-2096/2020/v20n1a3|s2cid=226694771|doi-access=free}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Мандатот на Африканскиот суд е да ги надополни и зајакне функциите на Африканската комисија за човекови и народни права, квази-судско тело кое го следи спроведувањето на повелбата и препорачува случаи на судот. Тој има надлежност над сите случаи и спорови што му се доставуваат во врска со толкувањето и примената на Повелбата од Банџул, протоколот кон повелбата и кој било друг применлив инструмент за човекови права. Судот може да издава советодавни мислења за правни прашања и да суди во спорни случаи.<ref>Kate Stone, African Court of Human and People's Rights (Advocates for International Development, February 2012). [https://web.archive.org/web/20160303235445/http://www.a4id.org/sites/default/files/user/African%20Court%20of%20Human%20and%20People's%20Rights.pdf Legal Guide (2012)]</ref> Судот е составен од единаесет судии номинирани од земјите-членки на АУ и избрани од Собранието на шефови на држави и влади на второспоменатото. Судиите имаат мандат од шест години и можат да бидат реизбрани само еднаш. Претседателот на судот живее и работи со полно работно време во Аруша, додека другите десет судии работат со скратено работно време. Регистарските, управувачките и административните функции ги извршува регистратор. Триесет и четири африкански земји го ратификуваа протоколот за основање на Африканскиот суд, од кои само девет донесоа посебна декларација со која им се дозволува на поединци и невладини организации директно да поднесуваат случаи до судот: Буркина Фасо, Гана, Малави, Мали, Руанда, Танзанија, Република Брегот на Слоновата Коска, Тунис и Гамбија; во спротивно, случаите мора да се достават до Африканската комисија, која потоа одлучува дали да ги упати до судот.<ref name="http://www.african-court.org 257">[http://www.african-court.org/en/index.php/news/press-releases/item/257-the-gambia-becomes-the-ninth-country-to-allow-ngos-and-individuals-to-access-the-african-court-directly The Gambia becomes the ninth country to allow NGOs and individuals to access the African Court directly]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Заклучно со септември 2021 година, Африканскиот суд донесе 259 одлуки, вклучувајќи 131 пресуда и 128 наредби, и има 217 нерешени случаи.<ref>{{Cite web|title=African Court Cases {{!}} Statistic|url=https://www.african-court.org/cpmt/statistic|access-date=2021-09-10|website=www.african-court.org}}</ref> ==Членови== [[File:African Court on Human and Peoples' Rights.png|thumb|Членови на Африканскиот суд за човекови и народни права.<br>Бургундија – целосно ја признава надлежноста на судот<br>Во розово – други држави кои го ратификувале протоколотl]] Од јануари 2019 година, девет држави-страни на протоколот дадоа декларација со која ја признаваат надлежноста на Судот да прима случаи од невладини организации (НВО) и поединци. Деветте држави се Бенин, Буркина Фасо, Брегот на Слоновата Коска, Гана, Мали, Малави, Руанда, Танзанија, Гамбија и Тунис. Вкупно, 34 држави го ратификуваа протоколот: Алжир, Бенин, Буркина Фасо, Бурунди, Камерун, Чад, Брегот на Слоновата Коска, Коморите, Демократска Република Конго, Република Конго, Габон, Гамбија, Гана, Гвинеја-Бисао, Кенија, Либија, Лесото, Мадагаскар, Мали, Малави, Мозамбик, Мавританија, Маврициус, Нигерија, Нигер, Руанда, Сахарска Арапска Демократска Република, Јужна Африка, Сенегал, Танзанија, Того, Тунис, Уганда и Замбија.<ref name="http://www.african-court.org 257"/><ref name="AU-LIST">{{cite web |last1=African Union |title=LIST OF COUNTRIES WHICH HAVE SIGNED, RATIFIED/ACCEDED TO THE PROTOCOL TO THE AFRICAN CHARTER ON HUMAN AND PEOPLES'RIGHTS ON THE ESTABLISHMENT OF AN AFRICAN COURT ON HUMAN AND PEOPLES' RIGHTS |url=https://au.int/sites/default/files/treaties/36393-sl-PROTOCOL_TO_THE_AFRICAN_CHARTER_ON_HUMAN_AND_PEOPLESRIGHTS_ON_THE_ESTABLISHMENT_OF_AN_AFRICAN_COURT_ON_HUMAN_AND_PEOPLES_RIGHTS_0.pdf |access-date=6 March 2023 |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306011412/https://au.int/sites/default/files/treaties/36393-sl-PROTOCOL_TO_THE_AFRICAN_CHARTER_ON_HUMAN_AND_PEOPLESRIGHTS_ON_THE_ESTABLISHMENT_OF_AN_AFRICAN_COURT_ON_HUMAN_AND_PEOPLES_RIGHTS_0.pdf |url-status=dead }}</ref> Брегот на Слоновата Коска објави дека се повлекува од судот во април 2020 година, откако трибуналот ѝ наложи на владата да ја суспендира потерницата за Гијом Соро.<ref>{{cite news |title=Ivory Coast Withdraws From African Human Rights Court |publisher=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/ivory-coast-withdraws-from-african-human-rights-court |archive-url=https://archive.today/20200430183514/https://www.bloombergquint.com/onweb/ivory-coast-withdraws-from-african-human-rights-court |archive-date=April 30, 2020 |first1=Leanne |last1=de Bassompierre |first2=Baudelaire |last2=Mieu |date=April 29, 2020 |quote=Ivory Coast withdrew from the African Human Rights and Peoples Court, a week after the tribunal ordered the West African nation to suspend an arrest warrant against presidential hopeful Guillaume Soro, who on Tuesday was sentenced to 20 years in jail.}}</ref> ==Мисија== Африканскиот суд за човекови и народни права беше основан за да ги надополни и зајакне функциите на Африканската комисија за човекови и народни права (Африканската комисија - честопати нарекувана Комисија Банџул), која е квази-судско тело задолжено за следење на спроведувањето на Повелбата. ==Мандат== Мисијата на Судот е да го зајакне заштитниот мандат на Африканската комисија за човекови и народни права преку зајакнување на системот за заштита на човековите права во Африка и обезбедување почитување и усогласеност со Африканската повелба за човекови и народни права, како и други меѓународни инструменти за човекови права, преку судски одлуки. ==Визија== Визијата на Судот е Африка со одржлива култура на [[човекови права]]. ==Основни вредности== Судска независност од каква било пристрасност, пристрасност, влијание, без разлика дали доаѓа од држави, невладини организации, агенции за финансирање или поединци. Фер и непристрасна примена и толкување на одредбите од Африканската повелба, Протоколот, Правилата и другите релевантни меѓународни инструменти за човекови права. Транспарентна и етичка одговорност во работењето на Судот. Фундаменталните права на секој поединец да ужива во основните граѓански, политички, социјални, економски и културни права се почитуваат. Соработка со релевантните засегнати страни во остварувањето на целта на Судот за заштита на човековите и народните права. Недискриминација и еднаквост во вршењето на работата на Судот. Интегритет на судиите и персоналот што работи во Судот. Обезбедете еднаков пристап за сите потенцијални корисници на Судот. Бидете одговорни на потребите на оние кои се обраќаат до Судот. ==Стратешки цели== Вршење надлежност во сите случаи и спорови поднесени пред него во врска со толкувањето и примената на Повелбата, протоколот и кој било друг релевантен инструмент поврзан со човековите права ратификуван од засегнатите држави; Соработка со подрегионалните и националните судски тела за подобрување на заштитата на човековите права на континентот; Да се зголеми учеството на африканскиот народ во работата на Судот; Да се зајакне капацитетот на Регистарот на Судот за да може да го исполни својот мандат; и Да се подобрат работните односи помеѓу Судот и Африканската комисија. ==Избор на судии== На 22 јануари 2006 година, Осмата редовна седница на Извршниот совет на Африканската унија ги избра првите единаесет судии на Африканскиот суд за човекови и народни права. Судиите обично се избираат за мандат од шест години и можат да бидат реизбрани еднаш. Претседателот и потпретседателот се избираат за мандат од две години и можат да бидат реизбрани еднаш. Судот ја одржа својата прва редовна седница од 2 до 5 јули 2006 година, во Банџул, Гамбија. ==Локација== Танзанија е државата домаќин на Судот. Привремените простории на Судот се наоѓаат во Аруша, [[Танзанија]], во Фаза II од комплексот на Центарот за заштита „Мвалиму Јулиус Њерере“ покрај патот Додома. Плановите на Танзанија за изградба на постојани простории за Судот доживеаја постојани одложувања, а Судот ја нагласи потребата од наменски изградени простории за правилно извршување на својата работа.<ref>{{Cite web|title=Host Agreement Between the Government of the United Republic of Tanzania and the African Union on the Seat of the African Court on Human and Peoples' Rights in Arusha, Tanzania|url=https://www.african-court.org/wpafc/wp-content/uploads/2020/10/3-HOST-AGREEMENT-TANZANIA-AND-AU.pdf|access-date=2020-11-02}}</ref><ref>{{Cite journal|last=De Silva|first=Nicole|date=2018|title=African Court on Human and Peoples' Rights|url=https://papers.ssrn.com/abstract=3314940|language=en|location=Rochester, NY|ssrn=3314940}}</ref> ==Надлежност== Судот има надлежност да одлучува за барања против државите-страни на Протоколот на Судот. До денес, 34 држави (наведени погоре) го ратификуваа протоколот.<ref name="http://www.african-court.org 44">{{Наведена мрежна страница |url=http://en.african-court.org/index.php/news/press-releases/item/41-cameroon-becomes-29th-au-member-state-to-ratify-protocol-on-establishment-of-the-african-court |title=Cameroon ratifies the Protocol |accessdate=2026-06-05 |archive-date=2020-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128045132/http://en.african-court.org/index.php/news/press-releases/item/41-cameroon-becomes-29th-au-member-state-to-ratify-protocol-on-establishment-of-the-african-court |url-status=dead }}</ref> Апликација против овие држави може да поднесе Африканската комисија или африканските меѓувладини организации. Кога државата ќе даде декларација со која го прифаќа правото на индивидуална апликација според член 34(6) од Протоколот на Судот, поединец или невладина организација со статус на набљудувач пред Африканската комисија за човекови и народни права може да поднесе апликација. Како што е наведено, 9 држави ја дале декларацијата: Бенин, Буркина Фасо, Брегот на Слоновата Коска, Гана, Малави, Мали, Танзанија, Тунис и Гамбија. Руанда даде декларација во 2013 година, но ја повлече во 2016 година, а Танзанија во ноември 2019 година извести дека ја повлекува својата декларација (која ќе стапи на сила една година подоцна).<ref>{{Cite web|title=African Court on Human and Peoples' Rights|url=https://www.african-court.org/en/|access-date=2020-11-02|website=www.african-court.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=De Silva|first=Nicole|date=2019-12-16|title=Individual and NGO Access to the African Court on Human and Peoples' Rights: The Latest Blow from Tanzania|url=https://www.ejiltalk.org/individual-and-ngo-access-to-the-african-court-on-human-and-peoples-rights-the-latest-blow-from-tanzania/|access-date=2020-11-02|website=EJIL: Talk!|language=en}}</ref> ==Пресуди== На 15 декември 2009 година, Судот ја донесе својата прва пресуда, со која ја прогласи апликацијата против [[Сенегал]] за недопуштена.<ref>[http://www.african-court.org/fileadmin/documents/Court/Latest_Judgments/English/JUDGMENT._MICHELOT_YOGOGOMBAYE_VS._REPUBLIC_OF_SENEGAL_1_.pdf Judgment in the matter of Michelot Yogogombaye versus the Republic of Senegal], 15 December 2009. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101215144307/http://www.african-court.org/fileadmin/documents/Court/Latest_Judgments/English/JUDGMENT._MICHELOT_YOGOGOMBAYE_VS._REPUBLIC_OF_SENEGAL_1_.pdf |date=December 15, 2010 }}</ref> Првата пресуда на судот за суштината на еден случај беше донесена на 14 јуни 2013 година, во случај што ја вклучуваше Танзанија. Утврди дека Танзанија ги прекршила правата на своите граѓани слободно да учествуваат во владата директно или преку претставници без оглед на нивната партиска припадност и ѝ наложи на Танзанија да преземе уставни, законодавни и сите други мерки потребни за отстранување на овие прекршувања.<ref>{{cite web|url=http://www.african-court.org/en/index.php/2012-03-04-06-06-00/all-cases-and-decisions/2-home/161-applications-no-009-12-joint-case|title=36. App. No. 032/2015 – Kijiji Isiaga v. United Republic of Tanzania|website=www.african-court.org|access-date=2014-04-02|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221181610/http://www.african-court.org/en/index.php/2012-03-04-06-06-00/all-cases-and-decisions/2-home/161-applications-no-009-12-joint-case|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://jurist.org/forum/2013/07/roland-adjovi-tanzanian-candidates.php|title=Tanzania's Constitution Violates the Rights of Political Candidates|website=jurist.org|date=July 2013 }}</ref> На 28 март 2014 година, судот пресуди против Буркина Фасо, во случај што го покрена семејството на Норберт Зонго, уредник на весник кој беше убиен во 1998 година. Судот утврди дека Буркина Фасо не успеала правилно да го истражи убиството и не ги исполнила своите обврски за заштита на новинарите.<ref>{{cite web |url=http://www.african-court.org/en/index.php/about-the-court/brief-history/22-recient-judgements/439-application-no-013-2011 |title=Application No 013/2011|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080534/http://www.african-court.org/en/index.php/about-the-court/brief-history/22-recient-judgements/439-application-no-013-2011 |archive-date=2014-04-07 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.opensocietyfoundations.org/voices/killing-norbert-zongo-african-court-stresses-state-obligation-protect-journalists|title=The Killing of Norbert Zongo: African Court Stresses State Obligation to Protect Journalists|website=Open Society Foundations}}</ref> На 23 јуни 2022 година, судот пресуди дека кениската влада мора да им плати на иселените и раселени луѓе од [[Окиек]] 157.850.000 шилинзи за децении материјална и морална штета, да го признае нивното домородно потекло и да им помогне да добијат официјални титули за нивните предци.<ref>[https://grist.org/indigenous/indigenous-ogiek-win-landmark-reparations-ruling-from-african-court/ "Indigenous Ogiek win ‘landmark’ reparations ruling from African Court", by Joseph Lee, Grist.com]</ref ==Планирано спојување со Африканскиот суд на правдата== На 1 јули 2008 година, на Самитот на Африканската унија во Шарм Ел Шеик, Египет, шефовите на држави и влади потпишаа протокол за спојување на AfCHPR со сè уште непостоечкиот Африкански суд на правдата по одлуката на земјите-членки на Самитот на Африканската унија во јуни 2004 година. Од 18 јуни 2020 година, само осум земји го ратификуваа протоколот од 15 потребни за негово стапување во сила. Новиот суд ќе биде познат како Африкански суд на правдата и човековите права.<ref>[http://www.au.int/en/sites/default/files/PROTOCOL_STATUTE_AFRICAN_COURT_JUSTICE_AND_HUMAN_RIGHTS.pdf Protocol on the Statute of the African Court of Justice and Human Rights] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150605075603/http://www.au.int/en/sites/default/files/PROTOCOL_STATUTE_AFRICAN_COURT_JUSTICE_AND_HUMAN_RIGHTS.pdf |date=June 5, 2015 }}, 1 July 2008.</ref><ref>[https://au.int/sites/default/files/treaties/7792-sl-protocol_on_the_statute_of_the_african_court_of_justice_and_human_rights.pdf Protocol on the Statute of the African Court of Justice and Human Rights, Status list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171202102843/https://au.int/sites/default/files/treaties/7792-sl-protocol_on_the_statute_of_the_african_court_of_justice_and_human_rights.pdf |date=2017-12-02 }} Accessed 2019-03-07.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == За понатамошно читање == * [[:de:Markus_Löffelmann|Markus Löffelmann]] (2013): Das Urteil des Afrikanischen Gerichtshofs für die Rechte der Menschen und der Völker zum Wahlrecht, Europäische Grundrechte Zeitschrift EuGRZ (2013), S. 577 - 584. * Markus Löffelmann (2016): Recent jurisprudence of the African Court on Human and People's Rights - Developments 2014 to 2016, Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit GIZ. * Markus Löffelmann (2018): Recent jurisprudence of the African Court on Human and People's Rights - Developments 2016 to 2018, Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit GIZ. * Markus Löffelmann (2020): Neuere Rechtsprechung des Afrikanischen Gerichtshofs für die Rechte der Menschen und der Völker. Entwicklungen Juni 2018 bis Juni 2020, in: Europäische Grundrechte Zeitschrift EuGRZ (2020), S. 509-524. *{{cite journal |last1=Faix |first1=Martin |last2=Jamali |first2=Ayyoub |title=Is the African Court on Human and Peoples' Rights in an Existential Crisis? |journal=Netherlands Quarterly of Human Rights |date=2022 |volume=40 |pages=56–74 |doi=10.1177/09240519211072424|s2cid=245943959 }} * [https://docta.ucm.es/entities/publication/f150160d-5312-453d-90e9-d4d147372513 J. B. Cartes-Rodríguez (2024), "''The African Court on Human and Peoples' Rights''", UPNA, Navarra, 264 pp.] == Надворешни врски == *[http://www.african-court.org Official website of the African Court on Human and People's Rights] *[https://web.archive.org/web/20120611083224/http://www.african-court.org/en/index.php/about-the-court/jurisdiction-3/judges Biographies of AfCHPR Judges] *[https://web.archive.org/web/20070804181409/http://www.aict-ctia.org/courts_conti/achpr/achpr_home.html African International Courts and Tribunals website] *[https://au.int/en/treaties/protocol-african-charter-human-and-peoples-rights-establishment-african-court-human-and Protocol to the African Charter on Human and Peoples' Rights on the Establishment of an African Court on Human and Peoples' Rights] *[https://minorityrights.org/publications/african-court-on-human-and-peoples-rights-ten-years-on-and-still-no-justice-september-2008/ African Court on Human and Peoples' Rights: Ten years on and still no justice] (2008), London, Minority Rights Group *[https://www.africancourtcoalition.org/ Coalition for an Effective African Court on Human and Peoples' Rights] *[https://www.asil.org/insights/volume/10/issue/24/african-court-human-and-peoples-rights The African Court on Human and Peoples' Rights, American Society of International Law, ASIL Insight, September 19, 2006, Volume 10, Issue 24] *[https://legal.un.org/avl/ls/Viljoen_CT.html "The African Court on Human and Peoples' Rights: An Introduction"], a lecture by Mr. Frans Viljoen, Professor of International Human Rights Law at the [[University of Pretoria]], in the [https://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] [[Категорија:Меѓународни судови]] cq6f13df6czvfm605xqc2m3uw7uqftu Adiantum 0 1398298 5622168 5584518 2026-08-31T12:20:56Z BosaFi 115936 5622168 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|fossil_range=[[Late Jurassic]] to [[Recent]] ([[Kimmeridgian]]-[[Holocene]]), {{fossil range|154|0}}<ref>{{cite journal |last1=Barale |first1=G |title=La paleoflore Jurassique du Jura Francais: Etude systematique, aspects stratigraphiques et paleoecologiques |journal= Travaux et Documents des Laboratoires de Géologie de Lyon |date=1981 |issue=81 |page=286 |url=https://www.persee.fr/doc/geoly_0750-6635_1981_mon_81_1}}</ref>|image=Adiantum pedatum 09905.JPG|image_caption=Western five-fingered fern (''[[Adiantum aleuticum]]'')|taxon=Adiantum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|type_species=''[[Adiantum capillus-veneris]]''|type_species_authority=L.|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=* ''Hewardia'' <small>Smith 1841 non Hooker 1851</small>}} '''''Adiantum''''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 250 видови [[Папрат|папрати]] во потсемејството [[Vittarioideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Pteridaceae]], иако некои истражувачи го сместуваат во посебно семејство, Adiantaceae. Името на родот доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот збор]], што значи „ненавлажнет“, што се однесува на способноста на листовите да испуштаат вода без самите тие да се навлажнат. == Опис == Папратите од оваа група имаат препознатлив изглед, со темни, најчесто црни пеги и линии на дршките и рашисите, како и светлозелени листови кои често се нежно расчленети. Сорусите се распоредени блиску до рабовите на листот и се покриени со свиткани делови од листното ткиво што наликуваат на индузија. Разликите меѓу стерилните и плодните листови обично се слабо изразени. Тие генерално растат на места богати со хумус, влажни, добро дренирани, почнувајќи од [[Почва|почви]] во долниот дел на земјата до вертикални карпести ѕидови. Многу видови се особено познати по тоа што растат на карпести ѕидови околу [[Водопад|водопади]] и области каде што тече вода. Најголема разновидност на видови е во Андите. Доста висока разновидност има во Кина, со 40 видови. Видовите кои растат во Северна Америка вклучуваат ''A. pedatum'' (петпрста папрат) и тесно поврзаниот ''A. aleuticum'', кои се карактеристични по тоа што имаат раздвоен лист што зрачи со перки само од едната страна. Космополитскиот ''[[Adiantum capillus-veneris|A. capillus-veneris]]'' (венерски влакнест папрат) има автохтона дистрибуција на источниот континент. ''[[A. jordanii]]'' е автохотно растение на западниот брег. Во Нов Зеланд постои богата флора ''на Adiantum'' со 3 ендемски видови (''A. cunninghamii'', ''A. viridescens'' и ''A. fulvum'' ) од вкупно 10 регистрирани видови. Многу од нив се чести, особено на запад и југ од островите. == Список на видови == Прифатени се 243 видови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328214-2|title=''Adiantum'' L.|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=10 March 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldplants.de/world-plants-complete-list/complete-plant-list#plantUid-4386|title=''Adiantum''|last=Hassler|first=Michael|work=A complete, synonymic checklist of the Ferns and Lycophytes of the World|publisher=World Ferns|accessdate=10 March 2026}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Adiantum abscissum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum acrolobum]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum adiantoides]]'' {{small|(J.Sm.) C.Chr.}} *''[[Adiantum aethiopicum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum × ailaoshanense]]'' {{small|Y.H.Yan & Ying Wang}} *''[[Adiantum alan-smithii]]'' {{small|R.Y.Hirai, Sundue & J.Prado}} *''[[Adiantum alarconianum]]'' {{small|Gaudich.}} *''[[Adiantum aleuticum]]'' {{small|(Rupr.) C.A.Paris}} – *''[[Adiantum alleniae]]'' {{small|S.Linds.}} *''[[Adiantum alomae]]'' {{small|Caluff}} *''[[Adiantum amblyopteridium]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum amplum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum anceps]]'' {{small|Maxon & C.V.Morton}} – double edge maidenhair *''[[Adiantum andicola]]'' {{small|Liebm.}} *''[[Adiantum aneitense]]'' {{small|Carruth.}} *''[[Adiantum aquismonense]]'' {{small|Guzm.-Cornejo & Pacheco}} *''[[Adiantum argutum]]'' {{small|Splitg.}} *''[[Adiantum atroviride]]'' {{small|Bostock}} *''[[Adiantum balfourii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum bellum]]'' {{small|T.Moore}} *''[[Adiantum bessoniae]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum blumenavense]]'' {{small|Rosenst.}} *''[[Adiantum braunii]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum cajennense]]'' {{small|Willd. ex Klotzsch}} *''[[Adiantum calcareum]]'' {{small|Gardner}} *''[[Adiantum camptorachis]]'' {{small|Sundue, J.Prado & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum capillatum]]'' {{small|A.R.Sm. & J.Prado}} *''[[Adiantum capillus-junonis]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Adiantum capillus-veneris]]'' {{small|L.}}– black maidenhair, southern maidenhair, Venus' hair *''[[Adiantum caribense]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum caryotideum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum caudatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum celebicum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum chienii]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum chilense]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum ciliatum]]'' {{small|Blume}} *''[[Adiantum cinnamomeum]]'' {{small|Lellinger & J.Prado}} *''[[Adiantum comoroense]]'' {{small|(Tardieu) Verdc.}} *''[[Adiantum concinnum]]'' {{small|Humb. & Bonpl. ex Willd.}} *''[[Adiantum confine]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum cordatum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum cremersii]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum crespianum]]'' {{small|Bosco}} *''[[Adiantum cunninghamii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum cupreum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum curvatum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum davidii]]'' {{small|Franch.}} *''[[Adiantum dawsonii]]'' {{small|Lellinger & J.Prado}} *''[[Adiantum decipiens]]'' {{small|Desv.}} *''[[Adiantum decoratum]]'' {{small|Maxon & Weath.}} *''[[Adiantum deflectens]]'' {{small|Mart.}} *''[[Adiantum delicatulum]]'' {{small|Mart.}} *''[[Adiantum deltoideum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum dentatum]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum diaphanum]]'' {{small|Blume}} – filmy maidenhair, small maidenhair. *''[[Adiantum digitatum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum dioganum]]'' {{small|Glaz. ex Baker}} *''[[Adiantum diphyllum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum discolor]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum dissimulatum]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum dolosum]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum edgeworthii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum elegantulum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum erylliae]]'' {{small|Tardieu & C.Chr.}} *''[[Adiantum erythrochlamys]]'' {{small|Diels}} *''[[Adiantum excisum]]'' {{small|Kuntze}} *''[[Adiantum feei]]'' {{small|T.Moore ex Fée}} *''[[Adiantum fengianum]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum filiforme]]'' {{small|Gardner}} *''[[Adiantum flabellulatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum flabellum]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum formosanum]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum formosum]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Adiantum forzzanum]]'' {{small|R.Y.Hirai & J.Prado}} *''[[Adiantum fournieri]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum fragile]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum fragiliforme]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum fructuosum]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum fuliginosum]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum fulvum]]'' {{small|Raoul}} *''[[Adiantum galeottianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum gertrudis]]'' {{small|Espinosa}} *''[[Adiantum giganteum]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum gingkoides]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum glabrum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum glaucescens]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum gomphophyllum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum gracile]]'' {{small|Feé}} *''[[Adiantum granvilleanum]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum gravesii]]'' {{small|Hance}} *''[[Adiantum grossum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum henslovianum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Adiantum hirsutum]]'' {{small|Bory}} *''[[Adiantum hispidulum]]'' {{small|Sw.}} – rough maidenhair, rosy maidenhair *''[[Adiantum hollandiae]]'' {{small|Alderw.}} *''[[Adiantum hornei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum hosei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum humile]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum imbricatum]]'' {{small|R.M.Tryon}} *''[[Adiantum incertum]]'' {{small|Lindm.}} *''[[Adiantum incisum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Adiantum induratum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum intermedium]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum isthmicum]]'' {{small|B.Zimmer}} *''[[Adiantum × janzenianum]]'' {{small|A.Rojas & C.Herrera}} *''[[Adiantum japonicum]]'' {{small|T.Zhao, Z.Y.Zuo, J.Wen & J.Mei Lu}} *''[[Adiantum jordanii]]'' {{small|Müll.Hal.}} – California maidenhair *''[[Adiantum juxtapositum]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum kendalii]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum kingii]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum klossii]]'' {{small|Gepp}} *''[[Adiantum krameri]]'' {{small|B.Zimmer}} *''[[Adiantum lamrianum]]'' {{small|Bidin & R.Jaman}} *''[[Adiantum latifolium]]'' {{small|Lam.}} *''[[Adiantum latipinnulum]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum leprieurii]]'' {{small|Hook.}} *†''[[Adiantum lianxianense]]'' {{small|Ching & Y.X.Lin}} *''[[Adiantum lindsaeoides]]'' {{small|J.Prado & R.Y.Hirai}} *''[[Adiantum lobatum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum longzhouensis]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum lorentzii]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum lucidum]]'' {{small|(Cav.) Sw.}} *''[[Adiantum macrocladum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum macrophyllum]]'' {{small|Sw.}} – largeleaf maidenhair *''[[Adiantum madagascariense]]'' {{small|H.Rosend.}} *''[[Adiantum malesianum]]'' {{small|J.Ghatak}} *''[[Adiantum mariesii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum mariposatum]]'' {{small|M.R.McCarthy & Hickey}} *''[[Adiantum mathewsianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum matogrossense]]'' {{small|R.Y.Hirai & J.Prado}} *''[[Adiantum mcvaughii]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum × meishanianum]]'' {{small|F.S.Hsu ex Yea C.Liu & W.L.Chiou}} *''[[Adiantum melanoleucum]]'' {{small|Willd.}} – fragrant maidenhair *''[[Adiantum membranifolium]]'' {{small|S.Linds. & Suksathan}} *''[[Adiantum mendoncae]]'' {{small|Alston}} *''[[Adiantum menglianense]]'' {{small|Y.Y.Qian}} *''[[Adiantum mindanaoense.]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum monochlamys]]'' {{small|D.C.Eaton}} *''[[Adiantum monosorum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum moorei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum × moranii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum multisorum]]'' {{small|A.Samp.}} *''[[Adiantum myriosorum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum nelumboides]]'' {{small|X.C.Zhang}} *''[[Adiantum neoguineense]]'' {{small|T.Moore}} *''[[Adiantum nodosum]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum novae-caledoniae]]'' {{small|Keyserl.}} *''[[Adiantum nudum]]'' {{small|A.R.Sm.}} *''[[Adiantum oatesii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum oaxacanum]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum obliquum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum obovatum]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum ogasawarense]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum olivaceum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum orbignyanum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum ornithopodum]]'' {{small|C.Presl ex Kuhn}} *''[[Adiantum ovalescens]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum palaoense]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum papilio]]'' {{small|Rakotondr. & Hemp}} *''[[Adiantum papillosum]]'' {{small|Handro}} *''[[Adiantum paraense]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum parishii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum patens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum pearcei]]'' {{small|Phil.}} *''[[Adiantum pectinatum]]'' {{small|Kunze & Ettingsh.}} *''[[Adiantum pedatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum pentadactylon]]'' {{small|Langsd. & Fisch.}} *''[[Adiantum peruvianum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum petiolatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Adiantum phanerophlebium]]'' {{small|(Baker) C.Chr.}} *''[[Adiantum phanomensis]]'' {{small|S.Linds. & D.J.Middleton}} *''[[Adiantum philippense]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum phyllitidis]]'' {{small|J.Sm.}} *''[[Adiantum platyphyllum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum poeppigianum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum poiretti]]'' {{small|Wikstr.}} *''[[Adiantum polyphyllum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum proliferum]]'' {{small|Roxb.}} *''[[Adiantum pseudocajennense]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum pseudotinctum]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum pulchellum]]'' {{small|Blume}} *''[[Adiantum pulcherrimum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum pulverulentum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum pumilum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum pyramidale]]'' {{small|(L.) Willd.}} *''[[Adiantum raddianum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum rectangulare]]'' {{small|Lindm.}} *''[[Adiantum reniforme]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum reptans]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum rhizophorum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum rhizophytum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum rivulare]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum rhizophorum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum roborowskii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Adiantum rodriguezii]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & Sundue}} *''[[Adiantum rondonii]]'' {{small|A.Samp.}} *''[[Adiantum ruizianum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum scabrum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum scalare]]'' {{small|R.M.Tryon}} *''[[Adiantum schweinfurthii]]'' {{small|Kuhn}} *''[[Adiantum seemannii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum semiorbiculatum]]'' {{small|Bonap.}} *''[[Adiantum sericeum]]'' {{small|D.C.Eaton}} *''[[Adiantum serratifolium]]'' {{small|Alderw.}} *''[[Adiantum serratodentatum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum shastense]]'' {{small|Huiet & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum shepherdii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum siamense]]'' {{small|Tagawa & K.Iwats.}} *''[[Adiantum silvaticum]]'' {{small|Tindale}} *''[[Adiantum soboliferum]]'' {{small|Wall. ex Hook.}} *''[[Adiantum solomonii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum × spurium]]'' {{small|Jermy & T.G.Walker}} *''[[Adiantum squamulosum]]'' {{small|J.Prado & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum stenochlamys]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum stolzii]]'' {{small|Brause}} *''[[Adiantum subcordatum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum subvolubile]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum sulphureum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum taiwanianum]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum tenerum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum terminatum]]'' {{small|Kunze ex Miq.}} *''[[Adiantum tetragonum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum tetraphyllum]]'' {{small|Humb. & Bonpl. ex Willd.}} *''[[Adiantum thongthamii]]'' {{small|Suksathan}} *''[[Adiantum tibeticum]]'' {{small|Ching & Y.X.Lin}} *''[[Adiantum tinctum]]'' {{small|Veitch}} *''[[Adiantum tomentosum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum × tracyi]]'' {{small|C.C.Hall ex W.H.Wagner}} *''[[Adiantum trapeziforme]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum trichochlaenum]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum tricholepis]]'' {{small|Feé}} *''[[Adiantum trilobum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum tripteris]]'' {{small|K.U.Kramer}} *''[[Adiantum tryonii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum tuomistoanum]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum urophyllum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum venustum]]'' {{small|D.Don}} *''[[Adiantum villosissimum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum villosum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum viridimontanum]]'' {{small|C.A.Paris}} *''[[Adiantum viscosum]]'' {{small|A.Cádiz-Véliz & A.E.Villarroel}} *''[[Adiantum vivesii]]'' {{small|Proctor}} *''[[Adiantum vogelii]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum wattii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum weatherbyanum]]'' {{small|Espinosa}} *''[[Adiantum wilesianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum wilsonii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum windischii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum zollingeri]]'' {{small|Mett.}} {{div col end}} == Одгледување == Во [[Хортикултура|хортикултурната]] трговија се одгледуваат многу видови. Постојат голем број тропски видови, вклучувајќи ги ''[[A. raddianum]]'' и ''[[A. peruvianum]]''. Хибридите, како што е ''[[Adiantum × mairisii]]'', се исто така популарни. == Галерија == <gallery> Податотека:Adiantumhispidulum1web.jpg|алт=Rough Maidenhair Fern (Adiantum hispidulum)| ''Adiantum hispidulum'' Податотека:Adiantum_cunninghamii.jpg|алт=Adiantum cunninghamii showing characteristic inrolled leaf margin containing sori| ''Adiantum cunninghamii'' покажува карактеристичен вметнат раб на листот што содржи сори Податотека:Adiantum_lunulatum_W_IMG_2337.jpg|алт=Adiantum lunulatum in Goa, India.| ''Adiantum lunulatum'' во [[Гоа]], [[Индија]] Податотека:Starr_030807-0142_Adiantum_raddianum.jpg|алт=Delta Maidenhair (Adiantum raddianum)| ''Adiantum raddianum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}  [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] [[Категорија:Флора на Македонија]] f7s81wq3jydwcq1ergorvd2pthewlch Spiraea 0 1399261 5622162 5592775 2026-08-31T12:18:03Z BosaFi 115936 5622162 wikitext text/x-wiki '''''Spiraea''''' е род од околу 80 до 100 видови [[Грмушка|грмушки]] во семејството [[рози]]. Тие се автохтони во умерената [[северна полутопка]], со најголема разновидност во источна Азија. Родот порано ги вклучувал тревните видови кои сега се поделени во родовите ''[[Filipendula]]'' и ''[[Aruncus]]''; неодамнешните [[Генетика|генетски]] докази покажале дека ''Filipendula'' е само далечно сродна со ''Spiraea'', која припаѓа на потсемејството [[Рози (потсемејство)|Рози]]. == Опис == Грмушести листопадни растенија. Листовите целокрајни, напилени или само на врвот напилени, во основата стеснети и со куси дршки. Цветовите во метличесо-штитовидни или штитовидни соцветија. Цветовите на долги дршки, хермафродитни или еднополови. Чашкините ливчиња 5. триаглести, на врвот заострени. Венечните вистови 5, слободни, бели, жолтенкави или розови, јајцевидни или круглести, до 5 мм долги. Прашниците во голем број (15-50). Во плодникот 5 карпели, од кои се развиваат 5 слободни мешунчиња, кои во основата се обвиени од базалниот дел на чашката.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=884}}</ref> [[Податотека:Spiraea_hypericifolia_flowerdiagram.png|десно|мини|[[Цвет|Дијаграм на цветот]] на ''[[Spiraea hypericifolia]]'']] [[Податотека:Spiraea_betulifolia_(5087436129).jpg|десно|мини|''[[Spiraea betulifolia]]'']] [[Податотека:Spiraea_japonica_'Goldflame'_06.jpg|мини|''[[Spiraea japonica]]'']] [[Податотека:Autumn_ball.JPG|десно|мини|''[[Spiraea betulifolia]]'' на есен]] == Екологија == Видовите ''Spiraea'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на многу видови [[пеперуги]], вклучувајќи го ''[[Euproctis chrysorrhoe]]<nowiki/>a'' и молецот ''[[Hypercompe indecisa]]''. Листовите на ''S. betulifolia'' ги јадат ''Dendragapus'' напролет, а растението го пасат елени во лето.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/westernforests00whit/page/437|title=Western Forests (The Audubon Society Nature Guides)|last=Whitney|first=Stephen|date=1985|publisher=Knopf|isbn=0-394-73127-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/westernforests00whit/page/437 437]}}</ref> == Употреба == === Храна === [[Американски староседелци|Индијанците]] го јаделе видот ''S. betulifolia.''<ref>{{Наведена книга|title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies|last=Reiner|first=Ralph E.|publisher=Glacier Park, Inc.|year=1969|pages=20}}</ref> === Хортикултура === [[Податотека:Spiraea_japonica.jpg|десно|мини|''[[Spiraea japonica]]'']] Многу видови ''Spiraea'' се користат како [[Украсно растение|украсни растенија]] во умерените климатски услови, особено поради нивните впечатливи гроздови од густи цветови. Некои видови цветаат напролет, други во средината на летото. Следните видови, хибриди и сорти се одгледуваат: {{div col|colwidth=15em}} *''S.'' 'Arguta' *''S. betulifolia'' *''S. canescens'' *''S. cantoniensis'' * [[Spiraea × cinerea|''S.'' × ''cinerea'']] *''S. douglasii'' *[[Spiraea japonica|''S. japonica'']] *''S. nipponica'' *''S. prunifolia'' *[[Spiraea × pseudosalicifolia|''S.'' × ''pseudosalicifolia'']] *''S. salicifolia'' *''S.'' 'Snow White' *''S. thunbergii'' *''S. trichocarpa'' *[[Spiraea × vanhouttei|''S.'' × ''vanhouttei'']] *''S. veitchii''<ref name=RHSAZ>{{cite book |title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants |url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse |year=2008 |publisher=Dorling Kindersley |location=United Kingdom |isbn=978-1405332965 |pages=1136 }}</ref> {{div col end}} ''Spiraea'' 'Arguta'<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/93388/Spiraea-Arguta/Details|title=''Spiraea'' 'Arguta'|publisher=RHS|accessdate=5 March 2021}}</ref> и ''Spiraea'' × ''cinerea'' 'Grefsheim'<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/76395/Spiraea-x-cinerea-Grefsheim/Details|title=''Spiraea'' × ''cinerea'' 'Grefsheim'|publisher=RHS|accessdate=5 March 2021}}</ref> ја добиле наградата за заслуги на градината на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]. === Традиционална медицина === ''Spiraea'' содржи [[Салицилна киселина|салицилати]]. [[Аспирин|Ацетилсалицилната киселина]] првпат била изолирана од ''[[Сурутарка]]'', вид во тоа време класифициран во родот ''Spiraea''. Зборот „аспирин“ е измислен со додавање ''на α-'' (за ацетилација ) на ''спирин'', од германскиот збор ''Spirsäure'', што се однесува на ''Spiraea''.<ref>{{Наведена книга|title=Inflammatory Arthritis in Clinical Practice|last=Scott|first=David L.|last2=Kingsley|first2=Gabrielle H.|year=2007|isbn=978-1-84628-932-3|pages=48–64|chapter=Symptomatic drug treatment|doi=10.1007/978-1-84628-933-0_3|chapter-url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-1-84628-933-0_3.pdf#page-1}}</ref> Индијанските домородни групи имаат различни медицински употреби за локалните видови ''Spiraea''. ''S. betulifolia'' се користи за чај за болки во стомакот. Домородни племиња од С. Америка го користеле коренот ''од S. splendens'' во клизма како и за лекување на венерични состојби. === Друго === Индијанците сметале дека ''S. douglasii'' е корисен за правење [[Метла|метли]] и закачување морска храна за готвење. [[Податотека:Spiraea_'Grefsheim'.jpg|алт=Spiraea × cinerea 'Grefsheim'|мини|''Spiraea × cinerea 'Grefsheim''']] Еден штетен проблем со видовите ''Spiraea'' е тоа што тие се омилени кај ''[[Dermestidae]]'' бубчки; кои потоа може да се преселат во блиските куќи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cleankill.co.uk/pests/carpet-beetles|title=Carpet Beetles &#124; Cleankill Pest Control}}</ref> == Видови == {{div col|colwidth=300px}} *''[[Spiraea affinis]]'' *''[[Spiraea alaskaense]]'' *''[[Spiraea alba]]'' *''[[Spiraea albiflora]]'' *''[[Spiraea amoena]]'' *''[[Spiraea arcuata]]'' *''[[Spiraea baldschuanica]]'' *''[[Spiraea bella]]'' *''[[Spiraea betulifolia]]'' *''[[Spiraea blumei]]'' *''[[Spiraea calcicola]]'' *''[[Spiraea cana]]'' *''[[Spiraea canescens]]'' *''[[Spiraea cantoniensis]]'' *''[[Spiraea chamaedryfolia]]'' *''[[Spiraea crenata]]'' *''[[Spiraea decumbens]]'' *''[[Spiraea douglasii]]'' *''[[Spiraea gemmata]]'' *''[[Spiraea henryi]]'' *''[[Spiraea hypericifolia]]'' *''[[Spiraea japonica]]'' *''[[Spiraea latifolia]]'' *''[[Spiraea longigemmis]]'' *''[[Spiraea lucida]]'' *''[[Spiraea media]]'' *''[[Spiraea micrantha]]'' *''[[Spiraea miyabei]]'' *''[[Spiraea mollifolia]]'' *''[[Spiraea nervosa]]'' *''[[Spiraea nipponica]]'' *''[[Spiraea prunifolia]]'' *''[[Spiraea pubescens]]'' *''[[Spiraea rosthornii]]'' *''[[Spiraea salicifolia]]'' *''[[Spiraea sargentiana]]'' *''[[Spiraea septentrionalis]]'' *''[[Spiraea splendens]]'' *''[[Spiraea stevenii]]'' *''[[Spiraea thunbergii]]'' *''[[Spiraea tomentosa]]'' *''[[Spiraea trichocarpa]]'' <ref>{{Cite book |url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf |title=English Names for Korean Native Plants |publisher=[[Korea National Arboretum]] |year=2015 |isbn=978-89-97450-98-5 |location=Pocheon |pages=644 |access-date=16 December 2016 |via=[[Korea Forest Service]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf |archive-date=25 May 2017 }}</ref> *''[[Spiraea trilobata]]'' *''[[Spiraea veitchii]]'' *''[[Spiraea virginiana]]'' *''[[Spiraea wilsonii]]'' *''[[Spiraea yunnanensis]]'' {{div col end}} [[Податотека:Spiraea_thunbergii2.jpg|десно|мини|''[[Spiraea thunbergii]]'']] == Порано сместено тука == * ''Spiraea lobata'', преместено во ''[[Filipendula rubra]]'' * ''Spiraea discolor'', преместено во ''[[Holodiscus discolor]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?11409 GRIN записи за видови на ''Spiraea'' .] Информативна мрежа за ресурси на гермплазма (GRIN). * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25328 ''Spiraea'' .] Интегриран таксономски информациски систем (ITIS). {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 2hoiq2mrutzkbctdskgd0ntxurpo3x7 Spiraea chamaedryfolia 0 1399264 5622161 5604750 2026-08-31T12:17:55Z BosaFi 115936 5622161 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosaceae - Spyraea chamaedryfolia.JPG|image_caption=Spyraea chamaedryfolia|genus=Spiraea|species=chamaedryfolia|authority=[[L.]]|synonyms=* ''Spiraea chamaedryfolia var. ulmifolia''<small> Maxim.</small> * ''Spiraea ussuriensis''<small> Pojark. </small>|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/tro-27800208 The Plant List]</ref>}} '''''Spiraea chamaedryfolia''''', е вид растение кое припаѓа на семејството [[рози]]. == Опис == Многу разгранета грмушка, до 2 м висока. Гранчињата вертикални, по врвовите слабо свиткани надолу, голи аглести, сивкасти, светлокафеави до црвеникаво-кафеави. Листовите јајцевидни, јајцевидно-копјести до ромбично-елиптични, до 7 цм долги, 4 цм широки, на врвот заострени, во основата постепено се стеснуваат, клиновидни, во долната третина по работ целокрајни, а во останатиот дел до врвот просто или двојно напилени, голи или на долната страна на листот по жилите или во аглите помеѓу жилите со ретки влакна, лисните дршки куси. Соцветијата полусферични, прилично крупни, до 4 цм во пречник, се развиваат по врвовите на странични куси гранчиња, цветовите хермафродитни, во голем број, цветните дршки до 1 цм долги, тенки и голи. Чашкините ливчиња триаглесто-јајцевидни, до 2 мм долги, на внатрешната страна влакнести, а на надворешната голи и свиткани надолу. Венечните ливчиња бели, скоро круглести, 4-6 мм долги. Прашниците подолги од венечните ливчиња, антерите црвеникави. Столпчињата 3 мм долги. Мешунчињата голи, светликави, на стомачната страна подуени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=885}}</ref> == Распространетост == Овој вид е домороден во мешаните шуми и шумските чистини на Југоисточна Европа и Азија ([[Народна Република Кина|Кина]], [[Јапонија]], [[Кореја]], [[Монголија]], [[Русија]] и [[Европа]]). Може да се најде на надморска височина од 600-100 м надморска височина. == Распространетост во Македонија == ''Spiraea chamaedryfolia'' во Македонија расте по ретките шумски состоини врз силикатна подлога од 800-900 м надморска височина. Позната е за планината [[Дуб]] (Дојранско) и планината [[Беласица]] - над [[Старо Коњарево]] до [[Смоларски Дол]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0vs5f9v3ftgputme217e4ok5py8hm7n Aruncus 0 1399322 5622160 5600184 2026-08-31T12:16:58Z BosaFi 115936 5622160 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Aruncus_dioicus_15105.JPG |image_caption = ''Aruncus dioicus'' |display_parents = 2 |taxon = Aruncus |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = *''[[Aruncus aethusifolius]]'' *''[[Aruncus dioicus]]'' *''[[Aruncus gombalanus]]'' *''[[Aruncus sylvester]]'' }} '''''Aruncus''''' е [[Род (биологија)|род]] на повеќегодишни [[Тревесто растение|тревести]] [[Повеќегодишно растение|растенија]] што формираат грутки од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]]. Ботаничкото мислење за бројот на [[Вид (биологија)|видови]] се разликува, прифатени се од еден до четири видови. Тие се тесно поврзани со родот ''[[Spiraea]]''. Филогенетските студии покажале дека се помалку тесно поврзани со родот ''[[Filipendula]]'', кој сега е сместен во друга подфамилија, [[Рози (потсемејство)|Rosoideae]],<ref name="Zhang">{{Наведено списание|year=2017|title=Diversification of Rosaceae since the Late Cretaceous based on plastid phylogenomics|journal=[[New Phytologist|New Phytol]]|volume=214|issue=3|pages=1355–1367|bibcode=2017NewPh.214.1355Z|doi=10.1111/nph.14461|pmid=28186635|doi-access=free}}</ref> додека видовите од овие три рода изгледаат слично, а во минатото се сметале за членови на единствениот род ''Spiraea''. ''Aruncus'' е домороден во планинските влажни шуми во [[Умерена клима|умерените]] региони на северната полутопка. Кремасто-бели цветови се создаваат над жилестите и запчестите ливчиња.<ref>{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> * ''[[Aruncus dioicus]]'' се јавува низ постудените делови на Европа, Азија и Северна Америка. Во поширока смисла, ова е единствениот вид во родот, а видовите подолу се третираат како [[Синоним (таксономија)|синоними]] или варијанти од некои ботаничари. * ''[[Aruncus aethusifolius]]'' има ограничен ареал, ограничен на Кореја. Овој вид се одгледува и ја добил наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/1663/Aruncus-aethusifolius/Details|title=RHS Plant Selector – ''Aruncus aethusifolius''|accessdate=23 February 2020}}</ref> * ''[[Aruncus gombalanus]]'' се јавува во планините на северозападен Јунан и соседниот Тибет. * ''[[Aruncus sylvester]]'' ги опфаќа широко распространетите азиски форми на ''A. dioicus''. == Опис == Повеќегодишно дводомно тревесто растение, со дебел хоризонтален ризом. Листовите 2-3 пати перести, без прилисници; ливињата двојно остро напилени. Соцветијата големи, метличести. Цветовите во огромен број, бели и жолтеникави. Машките и женските цетови со 5 чашкини и 5 венечни ливчиња. Машките цветови со над 20 прашника, кои се подолги од венечни ливчиња, и со рудиментирани плодни листови. Женските цветови со натцветен плодник, со 3 слободни карпели и со рудиментирани прашници. Плодот образуван од 3 слободни мешунчиња кои висат надолу.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=887}}</ref>[[Податотека:Aruncus_aesthusifolius.jpg|лево|мини|''Aruncus aesthusifolius'']] == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Рози]] f8t4b5bvxaxee93iwwzk0cr39ussj7d Filipendula 0 1399327 5622159 5604017 2026-08-31T12:16:48Z BosaFi 115936 5622159 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Filipendula-ulmaria.JPG|image_caption=''Filipendula ulmaria''|display_parents=2|taxon=Filipendula|authority=[[Mill.]] (1754)|subdivision_ranks=Species|subdivision=* ''[[Filipendula angustiloba]]'' * ''[[Filipendula glaberrima]]'' * ''[[Filipendula kamtschatica]]'' * ''[[Filipendula kiraishiensis]]'' * ''[[Filipendula multijuga]]'' * ''[[Filipendula occidentalis]]'' * ''[[Filipendula palmata]]'' * ''[[Filipendula purpurea]]'' * ''[[Filipendula rubra]]'' * ''[[Filipendula ulmaria]]'' * ''[[Filipendula vestita]]'' * ''[[Filipendula vulgaris]]''}} '''''Filipendula''''' е род од 12 видови [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[скриеносеменици]] од семејството [[рози]], домородни во умерените региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. Добро познати видови вклучуваат ''[[Сурутарка|Filipendula ulmaria]]'' и ''[[Обичен тажник|Filipendula vulgaris]]'', обете домородни во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.first-nature.com/flowers/filipendula-vulgaris.php|title=Filipendula vulgaris, Dropwort: identification, distribution, habitat|work=First Nature|accessdate=30 December 2021}}</ref> и ''[[Filipendula occidentalis]]'' и ''[[Filipendula rubra]]'', домородни во Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildflower.org/gallery/result.php?id_image=32659|title=Filipendula rubra (Queen of the prairie)|work=[[Lady Bird Johnson Wildflower Center]]|accessdate=30 December 2021}}</ref> == Опис == Многугодишни тревести растенија. Листовите перести а паровите на големите ливчиња алтернираат со парови на мали ливчиња. Цветовите хермафродитни, во голем број, групирани во слични на метличка лажни штитовидни соцветија. Чашката и венчето 5-6 члена. Епикаликс (надворешна чашка) нема. Прашниците во голем број (20-40). Плодникот натцветен. Карпелите 5-12. Столпчето и жигот помали од 1мм. Плодот едносемено оревче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=888}}</ref> ''Filipendula'' се храна за [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.woodlandtrust.org.uk/trees-woods-and-wildlife/plants/wild-flowers/meadowsweet/|title=Meadowsweet (Filipendula ulmaria) - Woodland Trust|work=Woodland trust}}</ref> Видовите во минатото понекогаш се третирале во широка смисла на родот ''[[Spiraea]]'', но генетските истражувања покажале дека не се толку блиски отколку што се сметало претходно. Името на родот ''Filipendula'' потекнува од [[Латински јазик|латинските]] зборови {{Јаз|la|filum}} „нишка“ и {{Јаз|la|pendulus}} „виси“, се однесува на [[кртола]] од ''[[Обичен тажник|F. vulgaris]]'', кои се прицврстени еден за друг со кончести корени.<ref>{{EFloras|1}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови-ред|Filipendula|''Filipendula''}} * {{Ризница-ред|Filipendula|''Filipendula''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Рози (потсемејство)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 26u76gu7v3i0dz17nf53xx2h4igrx7g Prunus webbii 0 1399416 5622119 5622086 2026-08-31T12:06:14Z BosaFi 115936 5622119 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|taxon=Prunus webbii|authority=([[Spach]]) [[Fritsch]]|synonyms=*''Amygdalus webbii'' <small>Spach</small> *''Amygdalus salicifolia'' <small>Boiss. & Balansa</small> *''Amygdalus webbii'' var. ''salicifolia'' <small>(Boiss. & Bal.) Boiss.</small>}} '''''Prunus webbii''''' е вид на ''[[слива]]'' кој расте околу Средоземното Море, од Иберискиот Полуостров преку Сицилија, Грција, Крит и Егејските Острови, Балканот и Анадолија, а можеби и до Ирак или Иран. Исто така, се среќава во одредени области на Северна Африка. Густа бодликава грмушка или мало дрво со екстремно горчливи семиња, се смета дека придонела со некои гени за припитомениот бадем ''[[Бадем|Prunus dulcis]]'', иако сè уште не е целосно разбранo во колкава мера.<ref>{{Наведено списание|last=Fernández i Martí|first=Angel|last2=Font i Forcada|first2=Carolina|last3=Kamali|first3=Kazem|last4=Rubio-Cabetas|first4=María J.|last5=Wirthensohn|first5=Michelle|last6=Socias i Company|first6=Rafel|date=27 July 2014|title=Molecular analyses of evolution and population structure in a worldwide almond [''Prunus dulcis'' (Mill.) D.A. Webb syn. ''P. amygdalus'' Batsch] pool assessed by microsatellite markers|url=https://www.researchgate.net/publication/267867201|journal=Genetic Resources and Crop Evolution|volume=62|issue=2|pages=205–219|doi=10.1007/s10722-014-0146-x|access-date=15 September 2018}}</ref> == Опис == Најчесто се среќава како повеќестеблена грмушка, а поретко како ниско дрво до 5 м висина. Голо растение со многубројни боцливи кафеави гранчиња. Листовите тесно-ланцетни, 3,5-5 цм долги, 8-12 мм широки, зелени, на долната страна малку посветли, на врвот заострени, во основата клиновидни, плитко и ситно назабени, со жлезди на врвот на запците кои се насочени во правец на врвот на листот. Лисните дршки олучести, 8-12 мм долги, тенки. Прилисниците рано отпаѓаат, линејно-ланцетни, на врвот постепено се стеснуваат во долг и тенок врв, светлокафеави со кремов врв, а во основата по работ со густи долги жлезди кои кон врвот се поретки. Цветовите поединечни или по 2-3 заедно по кусите странични гранчиња. Цветовите приседнати или со куси дршки, во чија основа има по неколку голи кафеави лушпи со влакна на врвот. Хипантиумот пехарест, црвеникав, гол, чашкините ливчиња тапи, црвени, 2,5 мм долги, на врвот со куси гргурави влакна. Венечните ливчиња до 10 мм долги, бледорозови или белузлави, обратно-јајцевидни. Прашниците 12-22 или повеќе. Плодникот влакнест. Плодот јајце- виден, 20-25 мм долг, странично сплескан, по површината густо влакнест. Мезокарпот кожест, а ендокарпот тврд. Плодот е тврда костелка. == Распространетост во Македонија == ''Prunus webbii'' расте по каменливи места, брдски пасишта и клисури. Познат за [[Велес]] и тоа клисурите на реките [[Тополка]] и [[Бабуна (река)|Бабуна]]; [[Овче Поле]] покрај брегот на реката [[Брегалница]]; [[Кавадарци]] - клисурата на реката [[Раец (река)|Раец]]; [[Општина Дојран|Дојран]] - с. [[Ѓопчели]] и с. [[Николиќ]].<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1028-1029}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8n63251mbcnw5c9ybik707icbxgm7gv Боровинка (род) 0 1399578 5622381 5613917 2026-09-01T03:39:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622381 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Vaccinium.jpg | image_caption = Разни видови [[бобинки]] од Боровинка | display_parents = 2 | taxon = Vaccinium | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Vaccinium uliginosum]]''<ref name="ing">{{cite web |url=http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Vaccinium |title=''Vaccinium'' Linnaeus |access-date = 2008-05-09 |date=2003-02-05 |work=Index Nominum Genericorum |publisher=[[International Association for Plant Taxonomy]]}}</ref> | synonyms_ref = <ref>{{cite web |title=''Vaccinium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000401-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=1 June 2025}}</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title= |''Andreusia'' {{small|Dunal}} |''Batodendron'' {{small|Nutt.}} |''Cavinium'' {{small|Thouars}} |''Cyanococcus'' {{small|Rydb.}} |''Disiphon'' {{small|Schltr.}} |''Epigynium'' {{small|Klotzsch}} |''Herpothamnus'' {{small|Small}} |''Hornemannia'' {{small|Vahl, nom. illeg.}} |''Hugeria'' {{small|Small}} |''Malea'' {{small|Lundell}} |''Metagonia'' {{small|Nutt.}} |''Myrtillus'' {{small|Gilib., opus utique oppr.}} |''Neojunghuhnia'' {{small|Koord.}} |''Oxycoca'' {{small|Raf.}} |''Oxycoccoides'' {{small|(Benth. & Hook.f.) Nakai, nom. superfl.}} |''Oxycoccus'' {{small|Hill}} |''Peyrusa'' {{small|Rich. ex Dunal, pro syn.}} |''Picrococcus'' {{small|Nutt.}} |''Polycodium'' {{small|Raf.}} |''× Rhodocinium'' {{small|Avrorin}} |''Rhodococcum'' {{small|(Rupr.) Avrorin}} |''Schollera'' {{small|Roth, nom. superfl.}} |''Symphysia'' {{small|C.Presl}} |''Tauschia'' {{small|Preissler, nom. rej.}} |''Vitis-idaea'' {{small|Ség.}} }} }} '''Боровинка''' ([[Биномна номенклатура|науч.]]''Vaccinium'')<ref>{{Наведена книга|title=Sunset Western Garden Book|year=1995|isbn=|pages=606–607}}</ref> — широко распространет [[Род (биологија)|род]] на [[Грмушка|грмушки]] или џуџести грмушки од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae''). Луѓето користат многу од овие [[Бобинка|бобинки]] во исхраната, а некои (како [[Vaccinium myrtillus|боровинките]] и [[Брусница|брусниците]]) се одгледуваат и за пазарни цели. Поради нивната природа, овие грмушки не можат да растат на каква било земја, туку бараат исклучиво кисели почви. == Опис == Во зависност од видот, овие растенија можат да имаат различна структура. Дел од нив растат ниско и се ползечки, други формираат мали, џуџести грмушки, додека некои видови можат да достигнат висина и до два метра. Одредени видови што растат во тропските предели се [[епифити]] (живеат врз други растенија),<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|url=https://archive.org/details/genusvacciniumin00vand|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}</ref> а нивните [[Стебло|стебла]] главно имаат дрвенеста структура. Тропските видови (на пример, во Малезија) се [[Зимзелено растение|зимзелени растенија]].<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] имаат подцветен плодник и споени венечни ливчиња, од чија ѕвонеста форма се издигаат долги столпчиња. Нивните [[Прашник|прашници]] завршуваат со карактеристични цевчести продолжетоци, слични на осилки, кои овозможуваат ослободување на [[Полен|поленот]] во моментот кога тој е зрел.<ref name="FM" /><ref>{{Наведено списание|last=Palser|first=Barbara F.|date=December 1961|title=Studies of Floral Morphology in the Ericales. V. Organography and Vascular Anatomy in Several United States Species of the Vacciniaceae|journal=Botanical Gazette|volume=123|issue=2|pages=79–111|doi=10.1086/336134|issn=0006-8071}}</ref> [[Соцветие|Соцветието]] кај овие растенија може да се развие на два начини: во пазувите на листовите или на самите врвови на стебленцата.<ref name="TGViNA" /> Овие растенија раѓаат [[Плод|плодови]] во форма на [[Бобинка|бобинки]] кои настануваат од подцветен јајчник и се поделени на четири или пет дела. Тие најчесто се препознатливи по нивните живи црвени или сини нијанси и виолетовиот сок, а во внатрешноста кријат ситни, мазни [[Семе|семки]].<ref name="FM" /> [[Корен|Корењата]] на овие растенија најчесто живеат во заедница со [[Габа|габи]], односно се [[Микориза|микоризни]]. Оваа поврзаност им помага да извлечат [[азот]] и [[фосфор]] од киселата и сиромашна почва каде што растат и каде инаку тешко би преживеале.<ref name="TGViNA" /> == Таксономија == Родот за прв пат бил научно опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Во класичниот [[латински јазик]], со називот ''Vaccinium'' се означувало одредено растение, веројатно дива [[Vaccinium myrtillus|боровинка]] или [[зумбул]], но неговата точна и крајна [[етимологија]] сепак не е целосно утврдена.<ref>{{Наведена книга|title=Plants and their names : a concise dictionary|url=https://archive.org/details/plantstheirnames0000hyam|last=Hyam|first=R.|last2=Pankhurst|first2=R.J.|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=978-0-19-866189-4|location=Oxford}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Dictionary of Plant Names|url=https://archive.org/details/dictionaryofplan0000coom_p1p6|last=Coombes|first=Allen J.|publisher=Hamlyn Books|year=1994|isbn=978-0-600-58187-1|location=London}}</ref> == Список на видови == * ''[[Vaccinium alaskaense]]'' Howell * ''[[Vaccinium albidens]]'' H. Lév. & Vaniot * ''[[Vaccinium almedae]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium altomontanum]]'' Ashe * ''[[Vaccinium amoenum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium angustifolium]]'' Aiton * ''[[Vaccinium arboreum]]'' Marshall * ''[[Vaccinium arbutoides]]'' C.B. Clarke * ''[[Vaccinium arctostaphylos]]'' L. * ''[[Vaccinium arcuatum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium ardisioides]]'' Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium arenicola]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium arkansanum]]'' Ashe * ''[[Vaccinium atrococcum]]'' (A. Gray) A. Heller * ''[[Vaccinium australe]]'' Small * ''[[Vaccinium bellum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium bocatorense]]'' Wilbur * ''[[Vaccinium boreale]]'' I.V. Hall & Aalders * ''[[Vaccinium brachyandrum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium brachybotrys]]'' (Franch.) Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium bracteatum]]'' Thunb. * ''[[Vaccinium breedlovei]]'' L.O. Williams * ''[[Vaccinium brevipedicellatum]]'' C.Y. Wu ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium bullatum]]'' (Dop) Sleumer * ''[[Vaccinium bulleyanum]]'' (Diels) Sleumer * ''[[Vaccinium caesariense]]'' Mack. * ''[[Vaccinium caesium]]'' Greene * ''[[Vaccinium caespitosum]]'' Michx. * ''[[Vaccinium calycinum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium campanense]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium candicans]]'' (C. Mohr) Sleumer * ''[[Vaccinium carlesii]]'' Dunn * ''[[Vaccinium cavinerve]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium chaetothrix]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium chamaebuxus]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium chengiae]]'' W.P. Fang * ''[[Vaccinium chimantense]]'' Maguire, Steyerm. & Luteyn * ''[[Vaccinium chunii]]'' Merr. ex Sleumer * ''[[Vaccinium coccinium]]'' Piper * ''[[Vaccinium conchophyllum]]'' Rehder * ''[[Vaccinium concoloratum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium confertum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium consanguineum]]'' Klotzsch * ''[[Vaccinium constablaei]]'' A. Gray * ''[[Vaccinium cordifolium]]'' (M. Martens & Galeotti) Hemsl. * ''[[Vaccinium corymbodendron]]'' Dunal * ''[[Vaccinium corymbosum]]'' L. * ''[[Vaccinium costaricense]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium craspedotum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium crassifolium]]'' Andrews * ''[[Vaccinium crassivenium]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium crenatum]]'' (G.Don) Sleumer * ''[[Vaccinium cuspidifolium]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium cylindraceum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium darrowii]]'' Camp * ''[[Vaccinium delavayi]]'' Franch. * ''[[Vaccinium deliciosum]]'' Piper * ''[[Vaccinium dendrocharis]]'' Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium dentatum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium dependens]]'' (G. Don) Sleumer * ''[[Vaccinium depressum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium didymanthum]]'' Dunal * ''[[Vaccinium distichum]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium duclouxii]]'' (H. Lév.) Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium dunalianum]]'' Wight * ''[[Vaccinium dunnianum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium elliottii]]'' Chapm. * ''[[Vaccinium elvirae]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium emarginatum]]'' Hayata * ''[[Vaccinium erythrocarpum]]'' Michx. * ''[[Vaccinium euryanthum]]'' A.C.Sm. * ''[[Vaccinium exaristatum]]'' Kurz * ''[[Vaccinium exul]]'' Bolus * ''[[Vaccinium fasciculatum]]'' Bojer ex Dunal * ''[[Vaccinium fimbribracteatum]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium fimbricalyx]]'' Chun & W.P. Fang * ''[[Vaccinium floccosum]]'' (L.O.Williams) Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium floribundum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium floridanum]]'' (Nutt.) Sleumer * ''[[Vaccinium foetidissimum]]'' H. Lév. & Vaniot * ''[[Vaccinium fragile]]'' Franch. * ''[[Vaccinium furfuraceum]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium fuscatum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium gaultheriifolium]]'' (Griff.) Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium geminiflorum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium glandulosum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium glaucoalbum]]'' Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium glaucophyllum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium globulare]]'' Rydb. * ''[[Vaccinium guangdongense]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium haematinum]]'' Standl. & Steyerm. * ''[[Vaccinium hainanense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium haitangense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium harmandianum]]'' Dop * ''[[Vaccinium henryi]]'' Hemsl. * ''[[Vaccinium hirsutum]]'' Buckley * ''[[Vaccinium hirtum]]'' Thunb. * ''[[Vaccinium holophyllum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium hybridum]]'' Czerep. * ''[[Vaccinium impressinerve]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium interius]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium intermedium]]'' Ruthe * ''[[Vaccinium iteophyllum]]'' Hance * ''[[Vaccinium japonicum]]'' Miq. * ''[[Vaccinium jefense]]'' J.L. Luteyn & Wilbur * ''[[Vaccinium kachinense]]'' Brandis * ''[[Vaccinium kengii]]'' C.E. Chang * ''[[Vaccinium kingdon-wardii]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium koreanum]]'' Nakai * ''[[Vaccinium laevigatum]]'' Bojer ex Dunal * ''[[Vaccinium lamarckii]]'' Camp * ''[[Vaccinium lamprophyllum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium langloisii]]'' (Greene) Cory * ''[[Vaccinium lanigerum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium latifolium]]'' (Griseb.) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks. * ''[[Vaccinium lautum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium leptosepalum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium leucanthum]]'' Schltdl. * ''[[Vaccinium leucobotrys]]'' (Nutt.) G. Nicholson * ''[[Vaccinium liparum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium longicaudatum]]'' Chun ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium lundellianum]]'' L.O. Williams * ''[[Vaccinium luteynii]]'' Wilbur * ''[[Vaccinium macilentum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium macrocarpon]]'' Aiton * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' (Thouars ex Poir.) Sleumer * ''[[Vaccinium mandarinorum]]'' Diels * ''[[Vaccinium marianum]]'' P. Watson * ''[[Vaccinium mathewsii]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium melanocarpum]]'' (C. Mohr) C. Mohr ex Kearney * ''[[Vaccinium melliflorum]]'' (Ruiz & Pav.) F. Muell. * ''[[Vaccinium membranaceum]]'' Douglas ex Torr. * ''[[Vaccinium meridionale]]'' Sw. * ''[[Vaccinium microcarpum]]'' (Turcz. ex Rupr.) Schmalh. * ''[[Vaccinium minus]]'' Vorosch. * ''[[Vaccinium missouriense]]'' (Ashe) Ashe * ''[[Vaccinium modestum]]'' W.W. Sm. * ''[[Vaccinium monteverdense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium moupinense]]'' Franch. * ''[[Vaccinium myrsinites]]'' Lam. * ''[[Vaccinium myrtilloides]]'' Michx. * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' L. * ''[[Vaccinium neglectum]]'' (Small) Fernald * ''[[Vaccinium nubigenum]]'' Fern. * ''[[Vaccinium nummularia]]'' Hook. f. & Thomson ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium oblongifolium]]'' (Michx.) hort. ex Dun * ''[[Vaccinium oldhamii]]'' Miq. * ''[[Vaccinium oliganthum]]'' (Greene) Sleumer * ''[[Vaccinium omeiensis]]'' W.P. Fang * ''[[Vaccinium orosiense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium ovalifolium]]'' Sm. * ''[[Vaccinium ovatum]]'' Pursh * ''[[Vaccinium oxycoccos]]'' L. * ''[[Vaccinium pahalae]]'' Skottsb. * ''[[Vaccinium pallidum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium palustre]]'' Salisb. * ''[[Vaccinium papillatum]]'' P.F. Stevens * ''[[Vaccinium papulosum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium parvifolium]]'' Sm. * ''[[Vaccinium parvum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium peleanum]]'' Skottsb. * ''[[Vaccinium penaeoides]]'' Kunth * ''[[Vaccinium petelotii]]'' Merr. * ''[[Vaccinium pipolyi]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium poasanum]]'' Donn.Sm. * ''[[Vaccinium podocarpoideum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium pratense]]'' P.C. Tam ex C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium pseudobullatum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium pseudocaracasanum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pseudorobustum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pseudospadiceum]]'' Dop * ''[[Vaccinium pseudotonkinense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pterocalyx]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium puberulum]]'' Klotzsch ex Meisn. * ''[[Vaccinium pubicalyx]]'' Franch. * ''[[Vaccinium quercinum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium racemosum]]'' (Vahl) Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium randaiense]]'' Hayata * ''[[Vaccinium retusum]]'' (Griff.) Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium roraimense]]'' N.E.Br. * ''[[Vaccinium rubescens]]'' R.C. Fang * ''[[Vaccinium santafeense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium saxicolum]]'' Chun ex Sleumer * ''[[Vaccinium sciaphilum]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium scoparium]]'' Leiberg ex Coville * ''[[Vaccinium scopulorum]]'' W.W. Sm. * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' Hook. * ''[[Vaccinium secundum]]'' Klotzsch * ''[[Vaccinium selerianum]]'' (Loes.) Sleumer * ''[[Vaccinium sempervirens]]'' D.A. Rayner & J. Hend. * ''[[Vaccinium sericeum]]'' (C. Mohr) E.J. Palmer * ''[[Vaccinium serrulatum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium sikkimense]]'' C.B. Clarke * ''[[Vaccinium simulatum]]'' Small * ''[[Vaccinium sinicum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium sphyrospermoides]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium spiculatum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium sprengelii]]'' (G. Don) Sleumer * ''[[Vaccinium stamineum]]'' L. * ''[[Vaccinium stanleyi]]'' Schweinf. * ''[[Vaccinium stenophyllum]]'' Steud. * ''[[Vaccinium steyermarkii]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium subcordatum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium subdissitifolium]]'' P.F. Stevens * ''[[Vaccinium subfalcatum]]'' Merr. ex Sleumer * ''[[Vaccinium supracostatum]]'' Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium talamancense]]'' (Wilbur & Luteyn) J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium tallapusae]]'' (Coville ex Small) Uphof * ''[[Vaccinium tenellum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium tenuiflorum]]'' R.C. Fang * ''[[Vaccinium trichocladum]]'' Merr. & F.P. Metcalf * ''[[Vaccinium triflorum]]'' Rehder * ''[[Vaccinium truncatocalyx]]'' Chun ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' L. * ''[[Vaccinium urceolatum]]'' Hemsl. * ''[[Vaccinium vacciniaceum]]'' (Roxb.) Sleumer * ''[[Vaccinium vacillans]]'' Kalm ex Torr. * ''[[Vaccinium venosum]]'' Wight * ''[[Vaccinium virgatum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium vitis-idaea]]'' L. * ''[[Vaccinium wilburii]]'' Almeda & Breedlove * ''[[Vaccinium wrightii]]'' A. Gray * ''[[Vaccinium yaoshanicum]]'' Sleumer == Распространетост == Овој род опфаќа приближно 450 различни [[Вид (биологија)|видови]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vaccinium.org/species|title=''vaccinium'' species|accessdate=20 August 2016}}</ref> чиј [[ареал]] на распространетост главно ги опфаќа поладните региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. И покрај тоа што сакаат постудени краишта, некои од овие растенија можат да се најдат на сосема спротивни страни од светот, на пример на [[Мадагаскар]] и на [[Хаваи|Хаваите]]. Сепак, најголема разновидност на видови е забележана во планинските предели на [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], како и во [[Југоисточна Азија]].<ref name="TGViNA"/><ref>{{Наведено списание|last=Tsutsumi|first=Chie|date=May 22, 2011|title=The Phylogenetic Positions of Four Endangered Vaccinium Species in Japan|url=https://www.kahaku.go.jp/research/publication/botany/download/37_2/BNMNS_B370204.pdf|journal=Bulletin of the National Museum of Nature and Science|volume=37|pages=79–86|access-date=2026-07-13|archive-date=2025-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005093559/https://www.kahaku.go.jp/research/publication/botany/download/37_2/BNMNS_B370204.pdf|url-status=dead}}</ref> Во регионот на [[Анди|Андите]] научниците сè уште откриваат нови видови растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Pedraza-Peñalosa|first=Paola|last2=Luteyn|first2=James L.|date=2011-06-01|title=Andean Vaccinium (Ericaceae: Vaccinieae): Seven new species from South America|url=https://archive.org/details/brittonia_2011-06-01_63_2/page/257|journal=Brittonia|language=en|volume=63|issue=2|pages=257–275|bibcode=2011Britt..63..257P|doi=10.1007/s12228-010-9164-y|issn=1938-436X}}</ref> Во [[Македонија]] се среќаваат три вида боровинка:<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=787-790}}</ref> * ''[[Црвена боровинка|Vaccinium vitis-idaea]]'' или црвена боровинка * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' или сина боровинка.<ref name=":0" /> За да успеат, на овие растенија им е потребна почва со висока киселост, па затоа во природата најчесто ги населуваат тресетиштата и киселите шумски предели. Во источниот дел на Северна Америка, дивите боровинки се вообичаена појава во мешаните шуми од даб и [[врес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|title=''The Natural Communities of Virginia Classification of Ecological Community Groups'' (Version 2.3), Virginia Department of Conservation and Recreation, 2010|work=Virginia.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105224138/http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|archive-date=5 January 2011|accessdate=13 June 2017}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Classification of the natural communities of North Carolina: third approximation|last=Schafale, M. P.|last2=Weakley, A. S.|publisher=North Carolina Natural Heritage Program, North Carolina Division of Parks and Recreation|year=1990}}</ref> Растенијата од родот Боровинка растат и на нови, променливи терени, но и во стабилни средини. Во многу предели тие се отпорни на пожари. Помалите пожари не им штетат многу, а дури и ако нивните гранки и лисја целосно изгорат, тие имаат способност повторно да никнат од коренот ([[Ризом|ризомот]]).<ref name="TGViNA"/> == Екологија == Растенијата од родот Боровинка (''Vaccinium)'' служат како извор на храна за гасениците на голем број видови [[Пеперуги|пеперутки]] и [[Молец|молци]]. Од друга страна, бобинките на овие растенија во Северна Америка се важен дел од исхраната на многу птици и цицачи, меѓу кои особено се издвојува мечката [[гризли]].<ref name="TGViNA" /><ref>{{Наведено списание|last=Mace, R. D., & Jonkel, C. J.|date=1986|title=Local food habits of the grizzly bear in Montana|journal=Bears: Their Biology and Management|volume=6|pages=105–110|doi=10.2307/3872813|jstor=3872813}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Cowberry.jpg|[[Црвена боровинка]] ''Vaccinium vitis-idaea'' Податотека:Vaccinium myrtillus 03.JPG|''[[Vaccinium myrtillus]]'' Податотека:Vaccinium oxycoccos Ypey28.jpg|Илустрација на ''Vaccinium oxycoccos'' Податотека:Illustration Vaccinium myrrtillus0.jpg|Илустрација на ''[[Vaccinium myrtillus]]'' Податотека:Blåbær 2.jpg|''[[Vaccinium myrtillus]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vaccinium}} * [https://web.archive.org/web/20090115013058/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?12610 Информации ''за вакциниум'' од Националниот систем за гермплазма на растенијата на САД] * [http://www.nature.british-towns.net/nature/07_specie_menu.asp?GetLGID=39235&page=1 Мрежа на британски градови и села, ''Vaccinium'' ; Видови од родот ''Vaccinium''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305150615/http://www.nature.british-towns.net/nature/07_specie_menu.asp?GetLGID=39235&page=1 |date=2016-03-05 }} Archived {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] lz6f0k4g8wmaq236iknconey8xbn2hu Rosa corymbifera 0 1399663 5622158 5604766 2026-08-31T12:16:11Z BosaFi 115936 5622158 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=2424 Zurndorf, Heckenrose 02 2022-05-27.jpg|image_caption=Цвет|image2=Rosa corymbifera kz04.jpg|image2_caption=Грмушка|genus=Rosa|species=corymbifera|authority=[[Borkh.]]|synonyms_ref=|synonyms={{Collapsible list| *''Crepinia corymbifera'' {{small|(Borkh.) Gand.}} *''Crepinia frutetorum'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia obtusifolia'' {{small|(Desv.) Gand.}} *''Crepinia platyphylla'' {{small|(A.Rau) Gand.}} *''Crepinia solstitialis'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia uncinella'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia urbica'' {{small|(Léman) Gand.}} *''Rosa acanthina'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa aemoniana'' f. ''valdonegensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa aemoniana'' {{small|Puget ex R.Keller}} *''Rosa affinita'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa amblyphylla'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa amblyphylla'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa annoniana'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa arcana'' {{small|Déségl.}} *''Rosa brilonensis'' {{small|G.H.Loos}} *''Rosa burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa caesia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Hesl.-Harr.}} *''Rosa caesia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Druce}} *''Rosa canina'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''arcana'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''bellezmensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''collina'' {{small|Regel}} *''Rosa canina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Boulenger}} *''Rosa canina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) P.V.Heath}} *''Rosa canina'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Desv.}} *''Rosa canina'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Malinv.}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''pseudocollina'' {{small|Christ}} *''Rosa canina'' var. ''pseudohispidula'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''serrata'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa canina'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa canina'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Baker}} *''Rosa canina urbica'' {{small|(Léman) Crép.}} *''Rosa canina'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Malinv.}} *''Rosa clavoides'' {{small|Gand.}} *''Rosa clavoides'' var. ''stenocarpa'' {{small|Gand.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Nyman}} *''Rosa'' × ''collina'' f. ''incerta'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Dumort.}} *''Rosa communis'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''jactata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Cariot) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa coriifolia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Dumort.}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa coriifolia'' f. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Christ}} *''Rosa coriifolia'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa coriifolia'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Borbás}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Arcang.}} *''Rosa coriifolia'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa corymbifera'' var. ''angustata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''bicolor'' {{small|(Schmalh.) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''dipilata'' {{small|Lonacz. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''oksijukii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|(Degen ex Boros) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''querceta'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''salicifolia'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''setosopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''umbrosa'' {{small|Litv. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''wichurae'' {{small|(Heinr.Braun) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''zebeldensis'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa deseglisei'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Boullu}} *''Rosa dumalis'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Nyár.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schur}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''annoniana'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''bicolor'' {{small|Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''burnatii'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ciliata'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''forsteri'' {{small|(Sm.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''globata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''heterotricha'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hillebrandtii'' {{small|(Weitenw.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirta'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Prodan}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''imitata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Wolley-Dod}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Chevall.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''perciliata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''peropaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Burnat ex Crép.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''puberula'' {{small|(J.B.Keller) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subf. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''richteri'' {{small|(Heinr.Braun) Borza}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''rivularis'' {{small|(Heinr.Braun & Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''solstitialis'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subatrichostylis'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) L.A.W.Hasse}} *''Rosa'' × ''dumetorum suboxyphylla'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''suboxyphylla'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''thuillieri'' {{small|Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''uncinella'' {{small|(Besser) Hayek}} *''Rosa'' × ''dumetorum uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''uncinella'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''urbica'' {{small|(Léman) Nyman}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) R.Keller}} *''Rosa dumetorum'' var. ''wichurae'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa eulanceolata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa forsteri'' {{small|Sm.}} *''Rosa froebelii'' {{small|Christ ex Froebel}} *''Rosa frutetorum'' {{small|Besser}} *''Rosa frutetorum'' var. ''silesiaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa gabrielis'' {{small|F.Gérard}} *''Rosa glauca'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schwertschl.}} *''Rosa glauca'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) Fiori}} *''Rosa glauca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Rouy}} *''Rosa globata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' var. ''beugesiaca'' {{small|Boullu}} *''Rosa hemitricha'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|Degen ex Boros}} *''Rosa hillebrandtii'' {{small|Weitenw.}} *''Rosa hirta'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirta'' subsp. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''genuina'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''hontiensis'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hispidula'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa imitata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Posp.}} *''Rosa incerta'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa jactata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa kalmussiaca'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa lanceolata'' {{small|Opiz}} *''Rosa lanceolata'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''microphylla'' {{small|Opiz ex Heinr.Braun}} *''Rosa lapidosa'' {{small|Dubovik}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Tratt.}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Besser}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa obtusifolia'' {{small|Desv.}} *''Rosa opaca'' {{small|Gren.}} *''Rosa platyphylla'' {{small|A.Rau}} *''Rosa platyphylla'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Posp.}} *''Rosa platyphylla'' subsp. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa platyphylla'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Boullu}} *''Rosa platyphylla'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Posp.}} *''Rosa platyphylloides'' {{small|Déségl. & Ripart}} *''Rosa ramealis'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa rammiorum'' {{small|N.V.Mironova}} *''Rosa reussii'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa reuteri'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa reuteri'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Wolley-Dod}} *''Rosa richteri'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa rivularis'' {{small|Heinr.Braun & Borbás}} *''Rosa schmalhauseniana'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''leiopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''parvifoliolata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''pilosa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''stepposa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Cariot}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa solstitialis'' {{small|Besser}} *''Rosa solstitialis'' var. ''brusnikensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis'' f. ''caliacrae'' {{small|R.Keller & Prodan}} *''Rosa solstitialis'' var. ''calvifrons'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis denudata'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis genuina'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''rariglanda'' {{small|Simonk.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''uskubensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa sphaerocarpa'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa sphaerocarpa'' f. ''foenatis'' {{small|Prodan}} *''Rosa sphaeroidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''chlumensis'' {{small|Wiesb.}} *''Rosa sphaeroidea'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''posoniensis'' {{small|Heinr.Braun & Sabr.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa steveniana'' {{small|F.Dietr.}} *''Rosa subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa subcollina'' {{small|(Christ) Vuk.}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''solstitalis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa taurica'' {{small|M.Bieb.}} *''Rosa tesquicola'' {{small|Dubovik}} *''Rosa tomentella'' subsp. ''affinis'' {{small|Godr.}} *''Rosa tomentella'' f. ''burnatii'' {{small|Christ}} *''Rosa tomentella'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) R.Keller}} *''Rosa tomentella'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Corb.}} *''Rosa tortuosa'' {{small|Wierzb.}} *''Rosa trichoidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa uncinella'' {{small|Besser}} *''Rosa uncinella'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' subsp. ''juncta'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella lanceolulata'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella oxyphylloides'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''tatrae'' {{small|Sagorski}} *''Rosa urbica'' {{small|Léman}} *''Rosa urbica'' f. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''baresanica'' {{small|Formánek}} *''Rosa urbica'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''elisophylla'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa urbica'' f. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa urbica glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa urbica'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''peropaca'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''puberula'' {{small|J.B.Keller}} *''Rosa urbica ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa vaulxiana'' {{small|Moutin}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Dalla Torre & Sarnth. ex Malag.}} *''Rosa wittmannii'' {{small|Heinr.Braun}} }}}} '''''Rosa corymbifera''''', е вид цветно растение од семејството [[рози]].<ref name="ROSCF">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/ROSCF|title=''Rosa dumetorum'' (ROSCF)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=20 July 2023}}</ref> Потекнува од северозападна Африка, речиси цела Европа, Кавказ, Блискиот Исток и Централна Азија. Првенствено се разликува од ''[[Шипка|Rosa canina]]'' по тоа што има погусти листови, особено на долните страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.treesandshrubsonline.org/articles/rosa/rosa-canina/#11294|title=''Rosa canina'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Trees and Shrubs Online|publisher=International Dendrology Society|accessdate=20 July 2023}}</ref> Најшироко користена во Европа е нејзината сорта „Laxa“.<ref name="1_of_1310_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Tomljenovic|first=Nikola|last2=Jemric|first2=Tomislav|last3=Vukovic|first3=Marko|year=2022|title=Diversity of the genus ''Rosa'' pomological traits in ecological conditions of continental Croatia|journal=Genetika|volume=54|issue=2|pages=689–704|doi=10.2298/GENSR2202689T|doi-access=free}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо, со лачно искривени стебла. Стеблата со ретки, јаки и малку лачно искривени округли трња чија основа е многу малку надолжно проширена. Цветните гранчиња може да бидат и без трња и со ретки трња. Листовите со 5-7 ливчиња, јајцевидни, широко-елиптични, до обратно-јајцевидни 20-30 мм долги, 10-20 мм широки, на горната страна голи или со ретки влакна, на долната страна со густи прилегнати влакна по средната жила, и страничните жили или со ретки влакна по целата површина, на врвот заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. Лисната дршка и рахисот влакнести и со ретки жлезди. Прилисниците крилести, голи, или на надворешната страна влакнести, на врвот со слободни триаглести делови и со жлездипо работ. Прицветниците широко-копјести, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни, цветната дршка 12-20 мм долга, гола. Трите надворешни чашкините ливчиња пересто насечени, со линејни сегменти и со жлезди по врвовите на линејните запчиња. По прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 20 мм долги, розови. Столпчињата влакнести, расперени. Дискусот обично конкавен. Плодот топчест, 10-15 мм, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=913-914}}</ref>{{Галерија|Rosa corymbifera leaf (09).jpg|Долна страна на листот}} == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, камењари, по работ на шумите, напуштени ниви и ливади до 1,600 м надморска височина. Широко распространето растение, познато речиси за сите планини.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] k7mk3yykmsyargjbyp0dpfsf1uorega Rosa micrantha 0 1399693 5622157 5592001 2026-08-31T12:15:02Z BosaFi 115936 5622157 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa micrantha plant (06).jpg|image_caption=Rosa micrantha во цвет|genus=Rosa|species=micrantha|authority=[[Borrer]] ex [[Sm.]]|synonyms_ref=<ref name=" POWO_733289-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Rosa arcadiensis'' {{small|Halácsy}} *''Rosa bordzilowskii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa candida'' {{small|Davidov}} *''Rosa canescens'' {{small|Borrer ex Sm.}} *''Rosa chomutoviensis'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa diminuta'' {{small|Boreau ex Déségl.}} *''Rosa eglanteria'' var. ''nemoralis'' {{small|(Léman) P.V.Heath}} *''Rosa ferociformis'' {{small|(Prodan) Prodan}} *''Rosa hirciana'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa histrix'' {{small|Léman}} *''Rosa hungarica'' {{small|A.Kern.}} *''Rosa lactiflora'' {{small|Déségl.}} *''Rosa lantoscana'' {{small|Burnat & Gremli}} *''Rosa lemanii'' {{small|Boreau}} *''Rosa leucadia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa libertiana'' {{small|Tratt.}} *''Rosa lusseri'' {{small|Lagger & Puget}} *''Rosa meridionalis'' {{small|Burnat & Gremli}} *''Rosa mukatscheviensis'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa nemoralis'' {{small|Léman}} *''Rosa oblongifolia'' {{small|Dum.Cours.}} *''Rosa operta'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa permixta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa perparva'' {{small|Borbás}} *''Rosa psammophila'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa rubiginosa'' var. ''nemoralis'' {{small|(Léman) Thory}} *''Rosa septicola'' {{small|Déségl.}} *''Rosa septicoloides'' {{small|Crép.}} *''Rosa sphaerophora'' {{small|Ripart ex Nyman}} *''Rosa subspoliata'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa trinacriae'' {{small|Burnat & Gremli}} }}}} '''''Rosa micrantha''''', е вид цветно растение од семејството [[рози]].<ref name="RHS_22258">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/22258/i-rosa-micrantha-i/details|title=''Rosa micrantha'' small-flowered sweet briar|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=31 August 2022}}</ref> Потекнува од поголемиот дел од Европа, планините [[Атлас (планини)|Атлас]] во Африка, регионот Кавказ, Турција, Либан и Сирија, а е воведена и во источна Северна Америка, Аргентина и Нов Зеланд. Грмушката не е лесно достапна во трговијата.<ref name="RHS_native">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/types/trees/native-tree-shrubs|title=Trees and shrubs: native to Britain|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=31 August 2022}}</ref> == Опис == Грмушесто растение до 2 м високо, со лачно искривени гранки. Стеблата и гранките со јаки срповидно искривени или кукести и во основата проширени трња. Листовите со 5-7 ливчиња, елиптични до круглести, јајцевидни 12-20 мм долги, 8-15 мм широки, на врвот круглести или клиновидно стеснети, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. На горната страна потемно зелени, голи или влакнести, понекогаш со ретки жлезди. На долната страна влакнести и понекогаш со ретки жлезди, посветло зелени. Лисната дршка и рахисот со густи расперени влакна и со многубројни жлезди. Прилисниците крилести, на горната страна голи, на долната страна влакнести и со жлезди. Цветовите до 40-50 мм во пречник, обично поединечни или по 2-3 заедно; цветната дршка 7-20 мм долга, гола, со жлездести четини. Чашкините ливчиња јајцевидни, 12-20 мм долги., кон врвот постепени стеснети и завршуваат со листовидно проширување по работ напилено и со жлезди на грбната страна и по запчињата. Надворешните чашкини ливчиња по работ со 2 - 4 пара сегменти кои се напилени или двојно напилени, со прецветување се свиткуваат надолу. Венечните ливчиња 15 мм долги, розови. Столпчињата голи или со ретки влакна. Дискот широк, конусовиден и со многу тесен отвор. Плодот обично топчест, 10-15 мм, гол или со ретки ѓлездести четини.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=918}}</ref>{{Галерија|Rosa micrantha kz03.jpg|Слика од цветот|Rosa micrantha kz09.jpg|Цветовите можат да бидат розови|Rosa micrantha kz02.jpg|Цветови и листови|Rosa micrantha fruit (07).jpg|Плод|Rosa micrantha plant (03).jpg|Плодови|Rosa micrantha illustration (01).jpg|Ботаничка илустрација}} == Генетика == За разлика од некои други видови во сектата ''Rosa'' ''Caninae'' кои се пентаплоидни со необична [[мејоза]], откриено е дека ''R. micrantha'' е хексаплоиден со целосно полово размножување.<ref>{{Наведување|title=Microsatellite Analyses of Artificial and Spontaneous Dogrose Hybrids Reveal the Hybridogenic Origin of ''Rosa micrantha'' by the Contribution of Unreduced Gametes|last=Christiane Mritz and Volker Wissemann|year=2011|doi=10.1093/jhered/esq124}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, по напуштени ниви и ливади, покрај патишта и шуми до 1,500 м надморска височина. Широко распространето растение на целта територија на Македонија. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Шведска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0o7b3yvic1t7q86jxxctr0038sjcc9x Agrimonia 0 1399699 5622156 5604236 2026-08-31T12:14:54Z BosaFi 115936 5622156 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Agrimonia eupatoria - Keila.jpg |image_caption = ''Agrimonia eupatoria'' |display_parents = 3 |taxon = Agrimonia |authority = [[Tourn.]] ex [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = About 15 species; see text }} '''''Agrimonia''''' е род од 12-15 видови [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] [[скриеносеменици]] од семејството [[рози]], по потекло од умерените региони на [[Северна полутопка|Северната полутопка]], со еден вид и во [[Африка]]. Видовите ''Agrimonia'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи го и ''Pyrgus'' (забележан на ''A. eupatoria'') и [[Сивкава дебелоглавка|сивкавата дебелоглавка]]. == Опис == Многугодишни тревести растенија со вертикални разгранети стебла, Целото растение со прости влакна и со точкасти жлезди. Листовите непарно перести, со мали ливчиња помеќу паровите од поголеми ливчиња, ливчињата по работ напилени. Соцветијата до 30 цм долги. Цветовите по главната оска, со куси дршки, со 2 прицветничиња, хермафродитни, по прецветувањето се свиткуваат надолу. Чашкините ливчиња 5. по прецветувањето се свиткуваат навнатре и трајно остануваат на плодот, епикаликс нема. Хипантиумот ѕвонест, останува тврд, а на врвот по работ е со кукести четинки. Венечните ливчиња 5, жолти. Прашниците 5-20. Плодникот од 2 карпели. Во хипантиумот се развиваат 1-2 оревчиња.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=921-922}}</ref> == Видови == * ''[[Петровец (растение)|Agrimonia eupatoria]]'' – (Европа, Азија, Африка) * ''[[Agrimonia gryposepala]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia incisa]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia coreana]]'' – (источна Азија) * ''[[Agrimonia microcarpa]]'' – с (Северна Америка) * ''[[Agrimonia nipponica]]'' – (источна Азија) * ''[[Agrimonia parviflora]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia pilosa]]'' – (источна Европа, Азија) * ''[[Agrimonia procera]]'' - (Европа) * ''[[Agrimonia pubescens]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia repens]]'' – (југозападна Азија) * ''[[Agrimonia rostellata]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia striata]]'' – (Северна Америка) == Употреба == Во античко време, се користела во бањи на стапала и за лекување на уморни стапала.<ref name="C. F. Leyel">{{Наведена книга|url=https://archive.org/stream/compassionateher033486mbp#page/n7/mode/2up|title=Compassionate Herbs|last=C. F. Leyel|publisher=Faber and Faber Limited|year=1946}}</ref> ''Agrimonia'' има долга историја на медицинска употреба. Античките Грци ја користеле ''Agrimonia'' за лекување на очни заболувања, а од неа се правеле напивки за дијареја и нарушувања на жолчното кесе, црниот дроб и бубрезите.<ref>Galen (Κλαύδιος Γαληνός), ''De methodo medendi'' 13.920K. {{DOI|10.4159/DLCL.galen-method_medicine.2011}}.</ref> Англосаксонците ја вареле ''Agrimonia'' во млеко и ја користеле за подобрување на еректилната функција. Тие, исто така, правеле раствор од листовите и семките за заздравување на рани; што продолжило во [[Среден век|средниот век]] и потоа, во препарат наречен ''eau d'arquebusade'', или „вода од мускета“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html|title=A Modern Herbal|last=Grieve|first=Margaret|date=1931|publisher=Hafner Pub|edition=Hypertext version|pages=Agrimony|access-date=14 December 2021}}</ref> Се додавал во чај како пролетен тоник.<ref name="C. F. Leyel" /> Според Германската федерална комисија за фитотерапија - монографија ''Agrimonia'', објавена 1990 година, може да се примени при „блага, неспецифична, акутна дијареја“ и „воспаление на оралната и фарингеалната мукоза“, а надворешната апликација се користела при „благо, површинско воспаление на кожата“. == Фолклор == Традиционалниот британски фолклор вели дека ако гранче од ''[[Петровец (растение)|Agrimonia eupatoria]]'' се стави под главата на некој човек, тој ќе спие сè додека не го отстрани. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://bie.ala.org.au/species/http://id.biodiversity.org.au/node/apni/2891678 ''Agrimonia'' L.] — ''Атлас на жива Австралија'' * [https://web.archive.org/web/20220929155429/https://herbforum.org/threads/agrimony-agrimonia-eupatoria-pilosa-grysopetela-and-other-species.324/ „Агримонија (Agrimonia eupatoria, pilosa, grysopetela и други видови)“] — Форум за билки {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0lggvteibvln5ei53thttcx67o3la5n Agrimonia procera 0 1399700 5622155 5612357 2026-08-31T12:14:47Z BosaFi 115936 5622155 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Agrimonia procera 002.JPG|genus=Agrimonia|species=procera|authority=[[Wallr.]]}} '''''Agrimonia procera''''',<ref name="jarvis-2020">{{Наведена книга|title=The Pelagic Dictionary of Natural History of the British Isles|last=Jarvis|first=Peter J.|date=2020|publisher=Pelagic|isbn=9781784271947|location=Exeter}}</ref> е вид [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] која припаѓа на семејството [[рози]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:720304-1|title=Agrimonia procera Wallr. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=10 February 2021}}</ref> Потекнува од Европа и Јужна Африка.<ref name="POWO"/> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, 50-120 цм високо, со густи прости влакна, или со прости и ѓлездести влакна, по целата површина. Стеблото разгрането. Листовите со 3-6 пара крупни ливчиња, а помеѓу нив со 3 пара мали ливчиња. Големите ливчиња и терминалното ливче елиптични, 2-5 цм долги, на горната страна темнозелени, на долната сиво-зелени, со ретки долги влакна и многубројни жолти точкасти жлезди, по работ до основата напилени или грубо насечени. Прилисниците слични на малите ливчиња и само во основата сраснати со лисните дршки. Соцветијата 10-20 цм долги; цветовите во пазувите на една триделна брактеа, а цветните дршки куси и со 2 прицветничиња. Цветовите хермафродитни. Чашкините ливчиња 5, триаглесто-јајцевидни, 1,5-2 мм долги, со густи жлезди и 3 жили. По прецветувањето се свиткуваат навнатре и трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња златно-жолти, долгнавести до обратно-јајцевидни 4- 5 мм долги. Прашниците 10-20, покуси од венечните ливчиња. Плодникот од 2 карпели, столпчињата 2. Зрелиот хипантиум скоро ѕвонест, околу 11 мм долг и 11 мм широк, по површината со плитки и скоро незабележливи бразди, кои се присутни само во горната половина на плодот, надворешните кукести четинки на плодот расперени или свиткани наназад.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=923}}</ref> == Екологија == Живеалиштето на '''''Agrimonia procera''''' во Британија и Ирска се шумските рабови, грмушките, патиштата и високите тревни површини, понекогаш влажни почви. Ограничена е во низините, позната е само до 335 м кај Фортингал, во Пертшир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/agrimonia-procera|title=Agrimonia procera|last=BRC|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=2026-07-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207140814/https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/agrimonia-procera|url-status=dead}}</ref> Најзастапена е по ридовите во [[Стежер|дабови]] или понекогаш [[Бел јасен|јасенови]] шуми, или на рабовите на полињата во близина.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/flora-and-vegetation-of-shropshire-2015|title=The Flora and Vegetation of Shropshire|last=Lockton|first=Alex|last2=Whild|first2=Sarah|date=2015|publisher=Shropshire Botanical Society|location=Montford Bridge}}</ref> Цвета обично од крајот на јули во јужна Англија. Малку е познато за интеракциите помеѓу ''Agrimonia procera'' и другите видови. Британската база на податоци за инсекти и нивните растенија за храна <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/dbif/hostsresults.aspx?hostid=202|title=Insects and their food plants|accessdate=2026-07-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207151707/https://www.brc.ac.uk/dbif/hostsresults.aspx?hostid=202|url-status=dead}}</ref> наведува само една лисна вошка, ''Acyrthosiphon malvae'' (Mosley, 1841) што е забележана на ова растение. == Распространетост == Се смета дека автохтоната дистрибуција на ''Agrimonia procera'' е речиси цела [[Европа]] и [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]], но ниту една од териториите помеѓу нив.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:720304-1|title=Agrimonia procera Wallr.|last=Royal Botanic Gardens, Kew|work=Plants of the World Online}}</ref> Оваа впечатливо дисјункциска дистрибуција е многу невообичаена и може да се должи на транспорт на семето преку мигрирачки диви птици или поновото воведување од страна на луѓето. Меѓутоа, во Јужна Африка се смета за автохтона и официјално е категоризирана како „незагрозена“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3453-6|title=Red List of South African Plants|last=South African National Biodiversity Institute|accessdate=7 February 2022}}</ref> иако некои извори, како што е веб-страницата за граѓански науки iNaturalist,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.inaturalist.org/guide_taxa/751782|title=Scented agrimony|work=iNaturalist}}</ref> ја опишуваат како инвазивна таму. == Распространетост во Македонија == Расте покрај планинските патишта. Позната е само за [[Пелистер]] и [[Гевгелија]] - [[Смрдлива Вода]].<ref name=":02" /> == Употреба == ''Agrimonia procera'' е вкусен за добитокот и се јавува во пасени шуми, ливади и пасишта. Како и другите видови ''Agrimonia'' се вели дека има корисни ефекти врз здравјето на експерименталните животни и го намалува воспалението во клетките ''ин витро''. Хемикалиите што се испитуваат вклучуваат соединение со горчлив вкус агримонин и разни флавоноиди.<ref>{{Наведено списание|last=Graeber|first=T.|date=2018|title=Agrimonia procera exerts antimicrobial effects, modulates the expression of defensins and cytokines in colonocytes and increases the immune response in lipopolysaccharide-challenged piglets|url=https://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-018-1680-0|journal=BMC Veterinary Research|volume=14|page=346|doi=10.1186/s12917-018-1680-0|pmc=6238359|doi-access=free}}</ref> ''Agrimonia procera'' често се рекламира како средство кое има здравствени придобивки кај луѓето, иако медицинските извори нагласуваат дека генерално недостасуваат докази за ефикасноста и безбедноста.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-604/agrimony|title=Agrimony - Uses, Side Effects, and More|work=WebMD|accessdate=7 February 2022}}</ref> Тврдењата за неговата употреба во минатото може да се претерани: римскиот автор Целзус, кој бил влијателен во медицината повеќе од илјада години, го споменува ''Agrimonia procera'' само како можен лек за каснувања од змија.<ref>{{Наведена книга|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/home.html|title=De Medicina|last=Celsus|first=Aurus Cornelius|author-link=Aulus Cornelius Celsus|access-date=January 4, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] i46mr2f1512raflso38qxdu9lrrlhht Благој Васков 0 1399795 5622377 5593966 2026-09-01T01:36:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622377 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Благој Васков|image=Благој Васков.png|birth_name=Благој Панчев Васков|birth_date=[[4 февруари]] [[1912]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=[[22 септември]] [[1983]] {{мали|(возр. 71)}}|death_place=[[Скопје]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=Загрепски универзитет|parents=[[Панче Васков]] {{мали|(татко)}}}} '''Благој Панчев Васков''' ([[Велес]], [[4 февруари]] [[1912]] — [[Скопје]], [[22 септември]] [[1983]]) — [[Македонец|македонски]] [[Ветерина|ветеринар]] и редовен професор во [[Факултет за земјоделски науки и храна - Скопје|Земјоделскиот факултет]]. Учествувал во основањето на Институтот за сточарство. Објавил над 75 труда и дела за ветеринарството. Учесник во [[Народноослободителната борба]]. == Животопис == Благој Васков е роден на [[4 февруари]] [[1912|1912 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од велешкото револуционерно семејство Васкови. Неговиот татко [[Панче Васков]] бил деец на [[Македонско национално движење|националното движење]] и член на [[Македонската револуционерна организација]]. Чичко му [[Петар Васков]] бил ликвидиран од [[Отоманска војска|турски аскери]] кај село [[Лаџаќој]]. Неговиот помлад чичко [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Додека неговиот најстар чичко [[Иван Васков]] бил просветителен деец во [[Солунската машка гимназија]] и борец во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Благој Васков стекнал основно образование во неговиот роден град. Планирал да продолжи со више образование но почнала [[Априлска војна|Априлската војна]] и [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под Бугарска фашистичка окупација]]. Благој Васков се приклучил во [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во [[1943|1943 година]] се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и бил назначен за раководител во [[Трета оперативна зона на НОВ на Македонија|Третата оперативна зона на партијата]].<ref>''[https://www.google.mk/books/edition/Izvori_za_osloboditelnata_vojna_i_revolu/zhcgAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&dq=%E2%80%9E%D0%91%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%98+%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&pg=PA189&printsec=frontcover Извештај на Вера Ацева, секретар на Третиот областен комитет на КПМ до Централниот комитет на КПМ]'' (30 април 1943) — [[Куманичево|с. Куманичево]], [[Витачево]]</ref> По [[Ослободување на Велес|ослободувачката борба на Велес]], Васков бил дел од првиот состав на [[Општина Велес|Велешкиот народноослободителен одбор]]. [[Дончо Мирчев]] бил претседател/градоначалник а Благој Васков негов заменик. По [[Втората светска војна]], Благој Васков се запишал во [[Загреб|Загрепскиот универзитет]] каде дипломирал по [[Ветерина|ветеринарство]]. На [[12 август]] [[1945|1945 година]] било основано [[Македонското лекарско друштво]]. Васков не бил дел од првиот состав но се приклучил во истата година.<ref>{{Наведено списание|last=Топузовска|first=Габриела|date=2015|title=Формирање на медицинскиот факултет во Скопје и неговите почетоци|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-2015-6.1-2.20-Topuzovska-G.-Formiranje-na-medicinskiot-fakultet-vo-Skopje-i-negovite-pocetoci.pdf|journal=Историја|volume=L|pages=366}}</ref> Во [[1947|1947 година]], Благој Васков бил назначен за заменик-[[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство и шумарство]].<ref name=":22">{{МКЕ|247}}</ref> Истата година учествувал во основањето на [[Земјоделски факултет|Земјоделскиот факултет]] каде почнал да работи.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.sf.ukim.edu.mk/izdavacka_dejnost/monografija/70/MONOGRAFIJA_70G_SF_Evropa_92_200pg%20evropa%20za%20print.pdf|title=70 години Шумарски факултет во Скопје|last=Сотировски|first=Кирил|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|isbn=978-9989-132-20-9|location=[[Скопје]]|pages=14}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Благој Васков бил редовен професор и три пати [[декан]].<ref name=":22" /> Работел истовремено во Институтот за сточарство на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]].<ref>{{Наведена книга|url=http://istoc.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2017/04/Institut%20za%20Stocarstvo%20-%20UKIM%20-%20Monografija%2065%20god.pdf|title=Монографија, 65 години јубилеј 1952-2017 на Институтот за сточарство|last=Настова|first=Родне|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|isbn=978-9989-9688-4-6|location=[[Скопје]]|pages=20}}</ref> Автор е на училишни учебници по [[анатомија]] и [[биохемија]]. Од [[1949|1949 година]] до [[1973|1973 година]] објавил над 75 трудови и дела за ветеринарство, [[сточарство]], анатомија, [[исхрана]] и друго. Истовремено функционирал како инспектор за квалитетот на храна.<ref>{{Наведена книга|url=https://wmk1-ci.xsoftstatic1.com/Write/07681/Files/documents/monografii/%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0-50-%D0%B3%D0%BE%D0%B4.-%D0%98%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-1952-2002.pdf|title=50 години јубилејна на Институтот за сточарство|last=Палешевски|first=Боне|publisher=[[УКИМ]]|year=2002|location=[[Скопје]]|pages=35, 44, 63-75}}</ref> Починал на [[22 септември]] [[1983|1983 година]] во [[градот Скопје]].<ref name=":22" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Благој}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1912 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Починати во 1983 година]] [[Категорија:Македонски ветеринари]] [[Категорија:Апсолвенти на Загрепскиот универзитет]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Дејци на КПЈ]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Васкови]] 84rgw35btu8ar0m7ajqqz8lmlb7s2d8 Сноп (математика) 0 1399954 5622437 5616393 2026-09-01T10:33:26Z Gurther 105215 5622437 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}} '''Сноп''' — [[Математика|математичка]] структура која го на секое отворено [[Подмножество|подмножество]] на [[Тополошки простор|тополошки простор]] му одредува [[Множество|множество]], кое често се интерпретира како множеството на [[Функција (математика)|функции]] врз истото множество. == Мотивација == Нека <math>M</math> е [[Реален број|реално]] диференцијабилно [[Многуобразие|многуобразие]]. Тогаш, за секое отворено подмножество <math>U \subseteq M</math> го добиваме множеството <math>C^1(U) := C^1(U, \mathbb{R})</math> на [[Диференцијабилна функција|непрекинато диференцијабилни функции]] од видот <math>U \to \mathbb{R}</math>. Ако <math>V \subseteq U</math> се отворени подмножества, секоја функција <math>f \in C^1(U)</math> може да се ограничи врз помалото отворено множество <math>V</math>. Така добиваме за сите отворени <math>V \subseteq U</math> функција <math>\operatorname{res}^U_V:C^1(U) \to C^1(V)</math>. Ваквиот податок кој се состои од назначени множества <math>C^1(U)</math> за секое отворено подмножество <math>U</math> заедно со функции на ограничување <math>\operatorname{res}^U_V</math> го нарекуваме сноп. Нека <math>\varphi: M_1 \to M_2</math> е диференцијабилно пресликување на диференцијабилни многуобразија. За секое отворено подмножество <math>V \subseteq M_2</math> добиваме пресликување <math>\varphi^*_V:C^1(V) \to C^1(f^{-1}(V))</math> каде <math>f \in C^1(V)</math> се испраќа кон <math>f \circ \varphi\vert_{f^{-1}(V)} \in C^1(f^{-1}(V))</math>. Забележи дека ова пресликување е добро дефинирано бидејќи <math>\varphi</math> е диференцијабилно пресликување. Не е тешко дури и следново да се докаже: ако <math>\varphi: M_1 \to M_2</math> е непрекинато (не бараме да е диференцијабилно!) пресликување меѓу диференцијаблини многуобразија, тогаш <math>\varphi</math> е диференцијабилно, ако и само ако погоре дефинираните пресликувања <math>\varphi^{*}_V</math> се добро дефинирани. Ова значи дека за да ја знаеме диференијабилната стурктура врз многуобразие <math>M</math>, доволно е да го имаме податокот на горе дефинираните <math>C^1(U)</math> и <math>\operatorname{res}^U_V</math>. Ова природно не води кон дефиницијата на '''предсноп''', која ќе ја дадеме накратко. Дефиницијата на предсноп е обид да са формализираат својствата кои ги очекуваме од множества на функции заедно со ограничувања. Сепак, оваа дефиниција не е доволно „добра“ во овој контекст, бидејќи има премалку структура. Поимот на '''снопот''' додава врз поимот на предсноп дополнителни барања кои исто се природни во овој контекст. == Дефиниција на предсноп == Нека <math>X</math> е тополошки простор. '''Предсноп (на множества)''' <math>\mathcal{F}</math> врз <math>X</math> се состои од следниве податоци: * За секое отворено подмножество <math>U \subseteq X</math> назначено множество <math>\mathcal{F}(U)</math>; * За сите вметнувања на отворени подмножества <math>V \subseteq U</math> назначено пресликување <math>\operatorname{res}^U_V:\mathcal{F}(U) \to \mathcal{F}(V)</math>, кои ги исполнуваат следните услови: * <math>\operatorname{res}^U_U = \operatorname{id}_{\mathcal{F}(U)}</math> * За сите вметнувања <math>W \subseteq V \subseteq U</math> на отворени подмножества важи <math>\operatorname{res}^U_W = \operatorname{res}^V_W \circ\operatorname{res}^U_V</math>. Елементите на <math>\mathcal{F}(U)</math> се нарекуваат '''секции''' врз <math>U</math>, a елементите на <math>\mathcal{F}(X)</math> '''глобални секции'''. Во погорната дефиниција можат множества да бидат заменети со објекти од произволна [[Категорија (математика)|категорија]] (најчесто абелови [[Група (математика)|групи]] или [[Прстен (математика)|прстени]]), така што тогаш се бара <math>\operatorname{res}^U_V</math> да се [[Категорија (математика) |морфизми]] во истата категорија. === Еквивалентна дефиниција === Нека <math>X</math> е тополошки простор. Ја дефинираме категоријата <math>\operatorname{Ouv}(X)</math> (од [[Француски јазик|француски]] [https://en.wiktionary.org/wiki/ouvert ouvert], отворен), чии објекти се отворените подмножества на <math>X</math>, а чии морфизми се вметнувањата <math>V \subseteq U</math>, т.е. постои точно еден морфизам <math>V \to U</math> ако и само ако <math>V \subseteq U</math>. Тогаш предсноп врз <math>X</math> е [[Функтор|контраваријантен функтор]] од <math>\operatorname{Ouv}(X)</math> кон категоријата на множества (или произволна категорија <math>\mathcal{C}</math>). == Дефиниција на сноп == Нека <math>X</math> е тополошки простор. Предсноп <math>\mathcal{F}</math> врз <math>X</math> се нарекува '''сноп''', ако ги исполнува следниве два услови: * за секое отворено подмножество <math>U</math>, сите покриви <math>U = \bigcup_i U_i</math> и секции <math>f, g \in \mathcal{F}(U)</math>, така што <math>\operatorname{res}^U_{U_i}(f) = \operatorname{res}^U_{U_i}(g)</math> за сите <math>i</math>, важи <math>f = g</math> ('''[[Аксиома|аксиома]] на идентитет'''); * за секое отворено подмножество <math>U</math>, сите покриви <math>U = \bigcup_i U_i</math> и секции <math>f_i \in \mathcal{F}(U_i)</math>, така што <math>\operatorname{res}^{U_i}_{U_i \cap U_j}(f_i) = \operatorname{res}^{U_j}_{U_i \cap U_j}(f_j)</math> за сите <math>i,j</math>, постои <math>f \in \mathcal{F}(U)</math>, така што <math>\operatorname{res}^U_{U_i}(f) = f_i</math> ('''аксиома на лепење'''); == Примери == Главни примери за (пред)снопови во [[Геометрија|геометријата]] се од видот кој на секое отвоерено подмножество му ги определува функциите врз тоа множество. На пример, за секое реално диференцијабилно многуобразие <math>M</math>, податокот кој на секое отворено подмножество <math>U</math> му го определува множеството (или дури и [[Прстен (математика)|прстенот]]) <math>C^1(M)</math> на непрекинато диференцијабилните функции <math>f: M \to \mathbb{R}</math> заедно со обичните ограничувања претставуваат сноп. Истото важи и за топлошките простори заедно со [[Непрекината функција|непрекинатите функции]] врз истиот, комплексните могуобразија заедно со [[Холоморфна функција|холоморфните функции]] итн. === Предснопови кои што не се снопови === Постојат предснопови кои што не се снопови. Нека <math>\mathcal{F}</math> е предснопот врз <math>\mathbb{R}</math> кој на секое отворено подмножество <math>U</math> му ги определува ''ограничените'' функции од видот <math>U \to \mathbb{R}</math>. Овој предсноп не е сноп, бидејќи ограничени функции врз ограничени отворени подмножества не можат секогаш се лепат на ограничена функција врз неограничено отворено подмножество. На сличен начин, предснопот врз <math>\mathbb{C}</math> на холоморфните функции кои поседуваат логаритам не е сноп. == Морфизам на (пред)снопови == Нека <math>\mathcal{F},\mathcal{G}</math> се предснопови врз тополошки простор <math>X</math>. '''Морфизам''' <math>\eta : \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> на предснопови се состои од следниве податоци: За секое отворено подмножество <math>U \subseteq X</math> пресликување <math>\eta_U : \mathcal{F}(U) \to \mathcal{G}(U)</math> така што за секое вметнување <math>U \subseteq V</math> на отворени подмножества дијаграмот <math display="block">\begin{array}{lcl} & \mathcal{F}(V) & \overset{\eta_V}\rightarrow & \mathcal{G}(V) & \\ & \downarrow \operatorname{res}^V_U && \downarrow \operatorname{res}^V_U\\ & \mathcal{F}(U) & \overset{\eta_U}\rightarrow & \mathcal{G}(U) & \\ \end{array}</math> е [[Комутативен дијаграм|комутативен]], т.е. двете можни композиции во дијаграмот се еднакви. Ако <math>\mathcal{F},\mathcal{G}</math> се предснопови на абелови групи, прстени итн. тогаш се бара дека пресликувањата <math>\eta_U : \mathcal{F}(U) \to \mathcal{G}(U)</math> се хомоморфизми на групи, прстени итн. Од гледната точка на предснопови како контраваријантни функтори <math>\operatorname{Ouv}(X) \to \mathcal{C}</math>, морфизам на снопови е [[морфизам на функтори]]. '''Морфизам''' на снопови е морфизам на предснопови, каде што двата снопа се гледаат како предснопови. Предсноповите и сноповите врз <math>X</math> заедно со вака дефинираните морфизми сочинуваат категории. (Пред)сноповите на абелови групи сочинуваат абелова категорија, т.е. категорија во која секој постојат конечни директни продукти и секој морфизам има [[Јадро (математика)|јадро]] и [[којадро]]. == Стебло на (пред)сноп == Нека <math>\mathcal{F}</math> е предсноп врз тополошки простор <math>X</math> и <math>x \in X</math> точка. '''Стеблото''' ([[Англиски јазик|aнглиски]] [[:en:Stalk_(sheaf)|stalk]]) <math>\mathcal{F}_x</math> на предснопот <math>\mathcal{F}</math> во <math>x</math> е множеството <math display="inline">\mathcal{F}_x := \operatorname{colim}_{x \in U \subseteq X} \mathcal{F}(U)</math> каде [[Колимес|колимесот]] е над [[Подредено множество|подреденото множество]] на сите отворени множества во <math>X</math> кои и што ја содржат точката <math>x</math> и каде што <math>U \leq V \iff V \subseteq U</math>. Ако <math>\mathcal{F}</math> е предсноп на абелови групи, прстени итн. тогаш и <math>\mathcal{F}_x</math> ја има структурата на абелова група, прстен итн. (Ова важи за категорија во која постојат колимеси.) '''Стеблото''' на сноп се дефинира како стеблото на итстиот сноп гледан како предсноп. Ако <math>\eta : \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> е морфизам на (пред)снопови, тогаш на природен начин добиваме пресликување (поточно хомоморфизам во слугајите на преднопови на абелови групи или прстени) <math>\eta_x : \mathcal{F}_x \to \mathcal{G}_x</math> на стеблата во секоја точка <math>x \in X</math>. == Директна и инверзна слика на (пред)сноп == Нека <math>f: X \to Y</math> е непрекинато пресликување меѓу два тополошки простори. Ако имаме (пред)сноп врз <math>X</math> или <math>Y</math>, природно е прашањето како може со помош на <math>f</math> да се добие (пред)сноп врз врз другиот простор. === Директна слика на (пред)сноп === Нека <math>\mathcal{F}</math> е предсноп врз <math>X</math>. Тогаш <math>f_*\mathcal{F}(V) := \mathcal{F}(f^{-1}(V))</math> за секое отворено <math>V \subseteq Y</math> заедно со природните рестрикции дефинира предсноп <math>f_*\mathcal{F}</math> врз <math>Y</math>, наречен '''директната слика''' на <math>\mathcal{F}</math> преку <math>f</math>. Ако <math>\mathcal{F}</math> е сноп, тогаш <math>f_*\mathcal{F}</math> исто е сноп. Така довибаме функтори <math>f_* : \operatorname{PreSh}(X) \to \operatorname{PreSh}(Y)</math> и <math>f_* : \operatorname{Sh}(X) \to \operatorname{Sh}(Y)</math>. === Инверзна слика на (пред)сноп === Нека <math>\mathcal{G}</math> е предсноп врз <math>X</math>. Тогаш <math>f^{-1}\mathcal{G}(U) := \operatorname{colim}_{V \supseteq f(U)} \mathcal{G}(V)</math> за секое отворено <math>U \subseteq X</math> заедно со природните рестрикции дефинира предсноп <math>f^{-1}\mathcal{G}</math> врз <math>X</math>, наречен '''инверзната слика''' на <math>\mathcal{G}</math> преку <math>f</math>. Ако <math>\mathcal{G}</math> е сноп, тогаш <math>f^{-1}\mathcal{G}</math> исто е сноп. Така довибаме функтори <math>f^{-1} : \operatorname{PreSh}(Y) \to \operatorname{PreSh}(X)</math> и <math>f^{-1} : \operatorname{Sh}(Y) \to \operatorname{Sh}(X)</math>. lkdemnf6kn671e1sffr5vc6qa3uye6k Sanguisorba 0 1401172 5622154 5610430 2026-08-31T12:14:34Z BosaFi 115936 5622154 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Sanguisorba_minor0.jpg|image_caption=Цветови од ''[[Sanguisorba minor]]''|display_parents=3|taxon=Sanguisorba|authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Видови|subdivision=See text|synonyms=*''Dendriopoterium'' {{small|Svent.}} *''Gervasia'' {{small|Raf., nom. nud.}} *''Pimpinella'' {{small|Ség., nom. illeg.}} *''Poteridium'' {{small|Spach}} *''Poterium'' <small>L.</small> *''Tobium'' {{small|Raf.}}|synonyms_ref=<ref name="30004698-2">{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30004698-2 |title=''Sanguisorba'' L. |author=<!--Not stated--> |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=29 October 2025}}</ref>}} [[Податотека:Sanguisorba_hakusanensis1.jpg|десно|мини| ''[[Sanguisorba hakusanensis]]'']] '''''Sanguisorba''''' е род на цветни растенија од семејството [[рози]] кои растат во умерените региони на [[Северна полутопка|Северната полутопка]]. == Опис == Повеќегодишни трeвести растенија со непарно-перести листови. Цветовите еднополови или хермафродитни, собрани во густи топчести, елиптични или цилиндрични соцветија. Секој цвет со една брактеа и 2 брактеоли. Чашкините ливчиња 4. Венче нема. Прашниците 4-30 со долги филмети. Плодникот од 1-2 карпели. Столпчињата 1 или 2, терминални и со папилозни жигови. Оревчето обвиено од четриаглестиот хипантиум; хипантиумот по површината со брадавичести или неправилни гребеновидни израстоци или со мрежеста структура.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=923}}</ref> == Видови == Следните видови се прифатени: * ''[[Sanguisorba albanica]]'' <small>András. </small><small>& Jáv.</small> * ''[[Sanguisorba albiflora]]'' <small>(Makino) Makino</small> * ''[[Sanguisorba alpina]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Sanguisorba ancistroides]]'' <small>(Desf.) Ces.</small> * ''[[Sanguisorba annua]]'' <small>(Nutt. ex Hook.) Torr. </small><small>& A.Gray</small> * ''[[Sanguisorba applanata]]'' <small>T.T.Yu & C.L.Li</small> * ''[[Sanguisorba armena]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sanguisorba azovtsevii]]'' <small>Krasnob. </small><small>& Pshenich.</small> * ''[[Sanguisorba canadensis]]'' <small>L.</small> * ''[[Sanguisorba cretica]]'' <small>Hayek</small> * ''[[Sanguisorba diandra]]'' <small>(Hook.f.) Nordborg</small> * ''[[Sanguisorba dodecandra]]'' <small>Moretti</small> * ''[[Sanguisorba durui]]'' <small>Yild.</small> * ''[[Sanguisorba filiformis]]'' <small>(Hook.f.) Hand.</small><small>-Mazz.</small> * ''[[Sanguisorba hakusanensis]]'' <small>Makino</small> * ''[[Sanguisorba hybrida]]'' <small>(L.) Font Quer</small> * ''[[Sanguisorba indica]]'' <small>(Gardner) Tirveng.</small> * ''[[Sanguisorba japonensis]]'' <small>(Makino) Kudô</small> * ''[[Sanguisorba × kishinamii]]'' <small>Honda</small> * ''[[Sanguisorba lateriflora]]'' <small>(Coss.) A.Braun & C.D.Bouché</small> * ''[[Sanguisorba longifolia]]'' <small>Bertol.</small> * ''[[Sanguisorba magnifica]]'' <small>I.Schischk. </small><small>& Kom.</small> * ''[[Sanguisorba mauritanica]]'' <small>Desf.</small> * ''[[Sanguisorba megacarpa]]'' <small>(Lowe) Muñoz Garm. </small><small>& C.Navarro</small> * ''[[Sanguisorba menendezii]]'' <small>(Svent.) Nordborg</small> * ''[[Sanguisorba menziesii]]'' {{Мали|Rydb.}} * ''[[Sanguisorba minor]]'' <small>Scop.</small> * ''[[Sanguisorba obtusa]]'' <small>Maxim.</small> * ''[[Sanguisorba occidentalis]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Големо крвавче|Sanguisorba officinalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Sanguisorba × poroshirensis]]'' <small>S.Watan.</small> * ''[[Sanguisorba × pseudo-officinalis]]'' <small>Naruh.</small> * ''[[Sanguisorba riparia]]'' <small>Juz.</small> * ''[[Sanguisorba rupicola]]'' <small>(Boiss. & Reut.) A.Braun & C.D.Bouché</small> * ''[[Sanguisorba sirnakia]]'' <small>Yild.</small> * ''[[Sanguisorba stipulata]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sanguisorba × takahashihideoi]]'' <small>Naruh.</small> * ''[[Sanguisorba tenuifolia]]'' <small>Fisch. </small><small>ex Link</small> * ''[[Sanguisorba verrucosa]]'' {{Мали|(Link ex G.Don) Ces.}} == Екологија == ''[[Sanguisorba minor]]'' е растение од кое се хранат ларвите на ''Pyrgus malvae'' и ''Amphipyra tragopoginis''. Гасеници од ''[[Phengaris teleius]]'' и од ''Phengaris nausithous'' се хранат со ''[[Големо крвавче]].'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Крвавче]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] bnkcp6ayyo3o2xgbfs5a2hjj8b1dtgz Sanguisorba minor 0 1401173 5622153 5610448 2026-08-31T12:14:21Z BosaFi 115936 5622153 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Wiesenknopf Blüte 6260037-PSD-PSD.jpg|image_caption=Машки цвет|genus=Sanguisorba|species=minor|authority=[[Scop.]]|synonyms=''Poterium sanguisorba'',<ref name="toolbox"/> ''Pimpinella minor'', ''Poterium minus''.<ref>[[:Wikispecies:Sanguisorba minor]]</ref> For heterotypic synonyms, see [[:Wikispecies:Sanguisorba minor subsp. minor|''Sanguisorba minor'' subsp. ''minor'']]}} [[Податотека:Sanguisorba_minor.JPG|десно|мини| Листови, кои се користат во салати]] '''''Sanguisorba minor''''' е јадлива [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] [[Тревесто растение|тревна]] билка од семејството [[рози]]. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение 20-60 цм виско, голо или во долниот дел влакнесто. Стеблотот вертикално и разгрането. Базаланите листови формираат розета. Листовите перести, со 5-12 пара ливчиња; ливчињата со куси дршки, скоро круглести или елиптични, по работ со остро напилени запци, на горната страна темнозелени, на долната светлозелени. Соцветијата топчести или јајцевидни, 0,6-1,5 цм долги, со долги дршки. Најдолните цветови во соцветието машки, средните честопати хермафродитни, а најгорните женски, цветните дршки многу куси. Секој цвет со една брактеа и 2 брактеоли. Чашкините ливчиња 4, долгнавесто-јајцевидни, 2-3 мм долги, зелени, со белузлави или розови рабови. Кај хермафродитните цветови прашниците честопати 1-4, а кај машките цветови 10-30 и истите се 3-5 пати подолги од чашкините ливчиња. Карпелите и столпчињата обично се 2, жиговите се многубројни и многу долги папили, чија должина изнесува од 0,5 до 1 мм. Хипантиумот 3-5 мм долг, четриаглест, со посилно или послабо развиени крила по аглите, а површините помеќу нив се со мрежеста структура, или брадавичести или со неправилни грбести израстоци.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=925-926}}</ref> Зимзелена е до полузимзелена;<ref name="NRCS">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_PLANTMATERIALS/publications/idpmcpg11634.pdf|title=SMALL BURNET Sanguisorba minor Scop. Plant Symbol = SAMI3|last=USDA NRCS Idaho Plant Materials Program and National Plant Data Center|date=January 2013|series=Plant Guide|publisher=[[United States Department of Agriculture]], Natural Resources Conservation Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210034524/https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_PLANTMATERIALS/publications/idpmcpg11634.pdf|archive-date=February 10, 2017}}</ref> во потоплите клими расте преку целата година,<ref name="gworld">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gardenersworld.com/plants/sanguisorba-minor/|title=Sanguisorba minor|work=BBC Gardeners' World Magazine|language=en|accessdate=2020-10-01}}</ref> а во ладните клими останува зелена сè додека не се појави обилна снежна покривка. Растенијата можат да живеат над 20 години, иако 7-12 е вообичаено.<ref name="fsfed">{{Наведена книга|url=https://www.fs.usda.gov/database/feis/plants/forb/sanmin/all.html|title=Sanguisorba minor|last=Fryer|first=Janet L.|date=2008|work=Fire Effects Information System, [Online]|publisher=U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory (Producer).|access-date=12 March 2022}}</ref> Цвета во рано лето. == Варијабилност == Подвидовите вклучуваат ''muricata'', ''minor'' и ''mongolii'' (последните од Медитеранот).<ref name="fsfed" /> subsp. minor - Аглите на хипантиумот крилести, а површината помеѓу нив со брадавичести или неправилни грбести израстоци. subsp. murcata - Аглите на хипантиумот грбести, а површината помеѓу нив со мрежеста структура.<ref name=":02" /> == Распртостранетост == ''Sanguisorba minor'' е по потекло од западна, централна и јужна [[Европа]]; северозападна [[Африка]], југозападна [[Југозападна Азија|Западна Азија]]<ref name="itis">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25303|title=Link to ITIS entry|accessdate=May 1, 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://eol.org/pages/626892/overview|title=Link to EOL entry|accessdate=May 1, 2012}}</ref> и Сибир.<ref name="fsfed"/> Во Британија, не е автохтно, но е натурализирано уште од 16 век.<ref name="gworld"/> Натурализирано е и во поголемиот дел од Северна Америка,<ref name="itis" /> во Јужна Америка, Австралија и Нов Зеланд.<ref name="fsfed" /> Генерално не е [[Инвазивен вид|инвазивен]], коегзистира со други растенија и ја зголемува разновидноста на видовите. Варијаблите што го контролираат ширењето на ''Sanguisorba minor'' во Северна Америка се слабо проучени.<ref name="fsfed" /> Во Европа се наоѓа само во варовнички почви а најчест е на кредасти почви во Англија.<ref name="NRCS_2002">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_PLANTMATERIALS/publications/idpmspg04840.pdf|title=SMALL BURNET Sanguisorba minor Scop. Plant Symbol = SAMI3|last=United States Department of Agriculture, Natural Resources Conservation Center|date=23 September 2002|series=Plant Guide|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212103500/https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_PLANTMATERIALS/publications/idpmspg04840.pdf|archive-date=February 12, 2017}}</ref> Во Франција, расте на алувијални ливади, а на југот на Франција, на екосистем на грмушести предели на [[Прнар|Quercus coccifera]] со силикатна почва и екосистем на грмушести предели со варовничка почва. == Распртостранетост во Македонија == Ова растение е широко распространето на територијата на Македонија до 2000 м. надморска височина. Расте по брдските и планински пасишта и камењари, по ливадите, меѓите, покрај патиштата, ретките шуми и други станишта.<ref name=":02" /> [[Податотека:Sanguisorba_minor_sl14.jpg|мини| Наизменични лисја]] === Одгледување === Се одгледува во саксии, ливади со диви цвеќиња, украсни градини, обично во сончеви или многу малку засенчени простори со екваторска или западна ориентација.<ref name="gworld"/><ref name="gardenia">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gardenia.net/plant/sanguisorba-minor|title=Sanguisorba minor (Salad Burnet)|work=Gardenia.net|accessdate=12 March 2022}}</ref> Во Северна Америка, се одгледува на суви пасишта. Се користи за пасење, контрола на ерозија, контрола на плевел по пожар, противпожарни појаси и санација на пејзажи.<ref name="NRCS"/> Бидејќи има тенденција да остане зелен, се смета за отпорен на пожар.<ref name="NRCS_2002"/><gallery mode="packed" heights="200"> Податотека:Sanguisorba_minor_-_img_17408.jpg|алт=Flowerbuds can easily be grazed off, Doubs, France| Цветни пупки, Дуб, Франција Податотека:20200427Sanguisorba_minor1.jpg|алт=Female flowers, Brebach-Fechingen, outside Saarbrücken, Germany| Женски цветови, [[Бребах-Фехинген]], надвор од [[Сарбрикен]], Германија Податотека:Sanguisorba_minor_-_small_burnet_-_51531610258.jpg|алт=Seedhead on plant, Montana, USA| Семе, [[Монтана]], САД Податотека:Sanguisorba_minor_MHNT.BOT.2007.40.139.jpg|алт=Seeds and seedheads, Toulouse, France| Семиња и семки, [[Тулуза]], Франција Податотека:Sanguisorba_minor_kz10.jpg|алт=Small-winged seeds, Poland| Семиња со мали крилја, Полска </gallery> == Употреба == === Кулинарски === [[Податотека:Kräuterbutter.JPG|мини| Се користи во путер од билки]] Младите листови од ''Sanguisorba minor'' се користат како состојка во салати, преливи, сосови,<ref name="lima">{{Наведена книга|title=Herbs : the complete gardener's guide|last=Lima, Patrick.|date=2001|publisher=Firefly|others=Forsyth, Turid.|isbn=1-55209-624-6|location=Willowdale, Ont.|oclc=64630388}}</ref> летни пијалоци.<ref name="gworld"/> Исто така се користи за ароматизирање на оцет, путер и крем сирење.<ref name="NRCS_2002"/> === Декоративни === [[Податотека:Sanguisorba_minor_subsp._minor_sl9.jpg|мини| Женски цвет]] Невообичаените црвени, топчести цветови се креваат на високи, тенки стебла, над папратовото зеленило.<ref name="gardenia" /> Листовите често се сметаат за поукрасни од цветовите,<ref name="gardenia" /> кои често се отстрануваат за да се поттикне поголем раст на зеленилото.<ref name="toolbox">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sanguisorba-minor/|title=Sanguisorba minor (Burnet, Garden Burnet, Salad Burnet, Small Burnet)|work=plants.ces.ncsu.edu|series=North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|publisher=University of North Carolina|accessdate=12 March 2022}}</ref><ref name="gardenia"/> Сепак, сеченото цвеќе се користи во цветни аранжмани. === За диви и домашни животни === Цветовите обезбедуваат нектар и полен, а привлекуваат и пчели, пеперутки, молци и други опрашувачи и корисни инсекти.<ref name="gworld"/> ''Sanguisorba minor'' е добра храна за дивите животни и добитокот, делумно затоа што останува зелена толку долго. Обезбедува засолниште за мали птици.<gallery mode="packed" heights="300"> Податотека:Dasypoda_hirtipes_male_(16636769626).jpg|алт=Salad burnet attracts bees| ''Sanguisorba minor'' привлекува пчели Податотека:PROPORCIÓ_NATURAL_(Alpens).jpg|алт=A butterfly on a flower cluster| Пеперутка на цветен грозд </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{CalPhotos|Sanguisorba|minor}}{{Ризница-вметнато|Sanguisorba minor|Salad Burnet (''Sanguisorba minor'')}} * {{Наведена книга|url=https://www.fs.usda.gov/database/feis/plants/forb/sanmin/all.html|title=Sanguisorba minor|last=Fryer|first=Janet L.|date=2008|work=Fire Effects Information System, [Online]|publisher=U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory (Producer).}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Крвавче]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] eglp7d3nmv4frudltkr0dcdz6dbzpt2 Dryas 0 1401175 5622150 5614573 2026-08-31T12:13:43Z BosaFi 115936 5622150 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Dryas drummondii6.jpg |image_caption = ''Dryas ''×'' suendermannii'' |taxon = Dryas (plant) |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = |range_map = Dryas distribution.svg |range_map_caption = |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web | url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33769-1 | author=Govaerts R | website = Plants of the World Online | title = ''Dryas'' L. | publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew | access-date = 14 December 2020}}</ref> |synonyms = * ''Dryadaea'' <small>L. ex Kuntze</small> * ''Ptilotum'' <small>Dulac</small> }} '''''Dryas''''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Зимзелено растение|зимзелени]] џуџести [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]], [[Домороден вид|домородни]] во арктичките и алпските региони на Европа, Азија и Северна Америка. Родот е именуван по [[Дријади|дријадите]], дрвените [[Нимфа|нимфи]] од античката [[Старогрчка митологија|грчка митологија]]. Класификацијата на ''Dryas'' во рамките на Rosaceae е нејасна.<ref>{{Наведено списание|year=1994|title=Systematic and evolutionary implications of ''rbcL'' sequence variation in Rosaceae|url=https://archive.org/details/american-journal-of-botany_1994-07_81_7/page/890|journal=[[American Journal of Botany|Am J Bot]]|volume=81|issue=7|pages=890–903|doi=10.2307/2445770|jstor=2445770}}</ref><ref>{{Наведување|url=http://www.biology.duke.edu/yoderlab/reprints/2003Eriksson_et_alIJPS.pdf|doi=10.1086/346163|title=The Phylogeny of Rosoideae (Rosaceae) Based on Sequences of the Internal Transcribed Spacers (ITS) of Nuclear Ribosomal DNA and the ''trnL/F'' Region of Chloroplast DNA|year=2003|last=Eriksson, Torsten|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=164|pages=197|display-authors=1|last2=Hibbs|first2=Malin S.|last3=Yoder|first3=Anne D.|last4=Delwiche|first4=Charles F.|last5=Donoghue|first5=Michael J.|number=2|bibcode=2003IJPlS.164..197E}}</ref> Родот порано бил сместен во подсемејството [[Рози (потсемејство)|Рози]], но сега е сместен во подсемејството [[Dryadoideae]].<ref>{{Наведено списание|year=2007|title=Phylogeny and classification of Rosaceae|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=266|issue=1–2|pages=5–43|bibcode=2007PSyEv.266....5P|doi=10.1007/s00606-007-0539-9}}</ref> Хибридот ''Dryas'' × ''suendermannii'', со кремасти цветови, ја добил наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/89146/Dryas-x-suendermannii/Details|title=RHS Plantfinder - ''Dryas'' × ''suendermannii''}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=33|accessdate=24 January 2018}}</ref> ''Dryas'' толерира широк спектар на несенчени живеалишта, вклучувајќи алпски места со песочна или чакалска подлога, слични подлоги во рамните [[Тундра|тундриски]] низини, како и мочуришни живеалишта на органска подлога каде што може да се појави одредено засенчување. == Опис == Ползечки, силно разгранети, грмушести растенија. Листовите зимзелени. Цветовите големи, поединечни, хермафродитни, по пазувите на листовите. Чашкините и венечните ливчиња 6-9; епикаликс (надворешн чашка) нема. Прашничките и плодните листови во многу голем број. Плодот едносемено влакнесто оревче со долго влакнесто столпче на врвот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=926-927}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200"> Податотека:Yellow_Dryad_(3815981059).jpg|алт=Dryas drummondii – Drummond's avens| ''[[Dryas drummondii]]'' Податотека:Dryas_integrifolia_(7833269336).jpg|алт=Dryas integrifolia – entire-leaved avens| ''[[Dryas integrifolia]]'' Податотека:Weiße_Silberwurz_(Dryas_octopetala)_1.jpg|алт=Dryas octopetala – mountain avens| ''[[Dryas octopetala]]'' </gallery> == Таксономија == === Видови === ''Dryas'' се состои од три [[Вид (биологија)|вида]], но родот има потреба од [[Таксономија|таксономска]] ревизија:<ref>{{Наведено списание|year=2006|title=Refugia, differentiation and postglacial migration in arctic-alpine Eurasia, exemplified by the mountain avens (''Dryas octopetala'' L.)|journal=Molecular Ecology|volume=15|issue=7|pages=1827–1840|bibcode=2006MolEc..15.1827S|doi=10.1111/j.1365-294X.2006.02908.x|pmid=16689901}}</ref><ref name="PlantList">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Rosaceae/Dryas/|title=The Plant List entry for ''Dryas''|date=September 2013|work=[[The Plant List]], v.1.1|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] and the [[Missouri Botanical Garden]]|accessdate=14 December 2020}}</ref> * ''[[Dryas drummondii]]'' <small>Richardson ex Hook.</small> ** var. ''drummondii'' <small>Richardson ex Hook</small> ** var. ''tomentosa'' <small>(Farr) L.O. Williams</small> * ''[[Dryas integrifolia]]'' <small>Vahl</small> ** subsp. ''chamissonis'' <small>(Spreng.) Scoggan</small> ** subsp. ''crenulata'' <small>(Juz.) J. Kozhevn</small> ** subsp. ''integrifolia'' <small>Vahl</small> ** subsp. ''sylvatica'' <small>(Hultén) Hultén</small> * ''[[Dryas octopetala]]'' <small>L.</small> ** subsp. ''alaskensis'' <small>(A.E. Porsild) Hultén</small> ** subsp. ''hookeriana'' <small>(Juz.) Hultén</small> ** subsp. ''octopetala'' <small>L.</small> *** var. ''angustifolia'' <small>C.L. Hitchc.</small> *** var. ''argentea'' <small>Blytt</small> *** var. ''kamtschatica'' <small>(Juz.) Hultén</small> *** var. ''octopetala'' <small>L.</small> ** subsp. ''punctata'' <small>(Juz.) Hultén</small> == Врзување на азот == Некои растенија ''од родот'' ''Dryas'' имаат коренски нодули кои се домаќини на [[Бактерии|бактеријата]] ''[[Frankia]]'' [[Врзување на азотот|која го врзува азот]].<ref>{{Наведено списание|year=1997|title=The impact of molecular systematics on hypotheses for the evolution of root nodule symbioses and implications for expanding symbioses to new host plant genera|url=https://archive.org/details/sim_plant-and-soil_1997-07_194_1-2/page/185|journal=Plant and Soil|volume=194|issue=1/2|pages=185–192|bibcode=1997PlSoi.194..185S|doi=10.1023/A:1004240004063|jstor=42948119}}</ref> * ''Dryas drummondii'' формира коренски нодули и го фиксира азотот со ''Frankia.''<ref>{{Наведена книга|title=Frankia Symbioses|last=Becking JH|work=[[Plant and Soil]]|year=1984|isbn=978-94-009-6160-9|volume=78|pages=105–128|chapter=Identification of the endophypte of Dryas and Rubus (Rosaceae)|doi=10.1007/978-94-009-6158-6_11|jstor=42934565|issue=1–2}}</ref><ref>{{Наведено списание|year=2004|title=An assessment of soil enrichment by actinorhizal N<sub>2</sub> fixation using δ<sup>15</sup>N values in a chronosequence of deglaciation at Glacier Bay, Alaska|journal=Plant and Soil|volume=254|issue=1|pages=11–17|doi=10.1023/A:1024950913234}}</ref> * ''Dryas integrifolia, Dryas octopetala, и Dryas × suendermannii'' не формира коренски нодули ниту фиксира азот со ''Frankia.''<ref name="Kohls1">{{Наведено списание|year=1994|title=Assessment of N<sub>2</sub> fixation and N cycling by ''Dryas'' along a chronosequence within the forelands of the Athabasca Glacier, Canada|url=https://archive.org/details/sim_soil-biology-biochemistry_1994-05_26_5/page/623|journal=Soil Biology and Biochemistry|volume=26|issue=5|pages=623–632|doi=10.1016/0038-0717(94)90251-8}}</ref><ref>{{Наведено списание|year=2006|title=Molecular diversity of ''nifH'' genes from bacteria associated with high arctic dwarf shrubs|url=https://archive.org/details/sim_microbial-ecology_2006-05_51_4/page/516|journal=Microbial Ecology|volume=51|issue=4|pages=516–25|bibcode=2006MicEc..51..516D|doi=10.1007/s00248-006-9070-8|pmid=16649061}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Markham JH|year=2009|title=Does ''Dryas integrifolia'' fix nitrogen?|url=https://archive.org/details/sim_botany_2009-11_87_11/page/1106|journal=[[Botany (journal)|Botany]]|volume=87|issue=11|pages=1106–1109|bibcode=2009Botan..87.1106M|doi=10.1139/B09-071}}</ref><ref>(Reported as ''Dryas drummondii'' var. ''eglandulosa''.) {{Наведено списание|year=1994|title=Nodulation patterns of actinorhizal plants in the family Rosaceae|url=https://archive.org/details/sim_plant-and-soil_1994-05_162_2/page/229|journal=[[Plant and Soil]]|volume=162|issue=2|pages=229–239|bibcode=1994PlSoi.162..229K|doi=10.1007/BF01347710|jstor=42939545}}</ref> == Наводи == {{Наводи|25em}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 46bgd45nghjyptn6nzzvs7vxjqkl5jp 5622151 5622150 2026-08-31T12:14:11Z BosaFi 115936 5622151 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Dryas drummondii6.jpg |image_caption = ''Dryas ''×'' suendermannii'' |taxon = Dryas (plant) |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = |range_map = Dryas distribution.svg |range_map_caption = |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web | url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33769-1 | author=Govaerts R | website = Plants of the World Online | title = ''Dryas'' L. | publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew | access-date = 14 December 2020}}</ref> |synonyms = * ''Dryadaea'' <small>L. ex Kuntze</small> * ''Ptilotum'' <small>Dulac</small> }} '''''Dryas''''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Зимзелено растение|зимзелени]] џуџести [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]], [[Домороден вид|домородни]] во арктичките и алпските региони на Европа, Азија и Северна Америка. Родот е именуван по [[Дријади|дријадите]], дрвените [[Нимфа|нимфи]] од античката [[Старогрчка митологија|грчка митологија]]. Класификацијата на ''Dryas'' во рамките на Rosaceae е нејасна.<ref>{{Наведено списание|year=1994|title=Systematic and evolutionary implications of ''rbcL'' sequence variation in Rosaceae|url=https://archive.org/details/american-journal-of-botany_1994-07_81_7/page/890|journal=[[American Journal of Botany|Am J Bot]]|volume=81|issue=7|pages=890–903|doi=10.2307/2445770|jstor=2445770}}</ref><ref>{{Наведување|url=http://www.biology.duke.edu/yoderlab/reprints/2003Eriksson_et_alIJPS.pdf|doi=10.1086/346163|title=The Phylogeny of Rosoideae (Rosaceae) Based on Sequences of the Internal Transcribed Spacers (ITS) of Nuclear Ribosomal DNA and the ''trnL/F'' Region of Chloroplast DNA|year=2003|last=Eriksson, Torsten|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=164|pages=197|display-authors=1|last2=Hibbs|first2=Malin S.|last3=Yoder|first3=Anne D.|last4=Delwiche|first4=Charles F.|last5=Donoghue|first5=Michael J.|number=2|bibcode=2003IJPlS.164..197E}}</ref> Родот порано бил сместен во потсемејството [[Рози (потсемејство)|рози]], но сега е сместен во потсемејството [[Dryadoideae]].<ref>{{Наведено списание|year=2007|title=Phylogeny and classification of Rosaceae|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=266|issue=1–2|pages=5–43|bibcode=2007PSyEv.266....5P|doi=10.1007/s00606-007-0539-9}}</ref> Хибридот ''Dryas'' × ''suendermannii'', со кремасти цветови, ја добил наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/89146/Dryas-x-suendermannii/Details|title=RHS Plantfinder - ''Dryas'' × ''suendermannii''}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=33|accessdate=24 January 2018}}</ref> ''Dryas'' толерира широк спектар на несенчени живеалишта, вклучувајќи алпски места со песочна или чакалска подлога, слични подлоги во рамните [[Тундра|тундриски]] низини, како и мочуришни живеалишта на органска подлога каде што може да се појави одредено засенчување. == Опис == Ползечки, силно разгранети, грмушести растенија. Листовите зимзелени. Цветовите големи, поединечни, хермафродитни, по пазувите на листовите. Чашкините и венечните ливчиња 6-9; епикаликс (надворешн чашка) нема. Прашничките и плодните листови во многу голем број. Плодот едносемено влакнесто оревче со долго влакнесто столпче на врвот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=926-927}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200"> Податотека:Yellow_Dryad_(3815981059).jpg|алт=Dryas drummondii – Drummond's avens| ''[[Dryas drummondii]]'' Податотека:Dryas_integrifolia_(7833269336).jpg|алт=Dryas integrifolia – entire-leaved avens| ''[[Dryas integrifolia]]'' Податотека:Weiße_Silberwurz_(Dryas_octopetala)_1.jpg|алт=Dryas octopetala – mountain avens| ''[[Dryas octopetala]]'' </gallery> == Таксономија == === Видови === ''Dryas'' се состои од три [[Вид (биологија)|вида]], но родот има потреба од [[Таксономија|таксономска]] ревизија:<ref>{{Наведено списание|year=2006|title=Refugia, differentiation and postglacial migration in arctic-alpine Eurasia, exemplified by the mountain avens (''Dryas octopetala'' L.)|journal=Molecular Ecology|volume=15|issue=7|pages=1827–1840|bibcode=2006MolEc..15.1827S|doi=10.1111/j.1365-294X.2006.02908.x|pmid=16689901}}</ref><ref name="PlantList">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Rosaceae/Dryas/|title=The Plant List entry for ''Dryas''|date=September 2013|work=[[The Plant List]], v.1.1|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] and the [[Missouri Botanical Garden]]|accessdate=14 December 2020}}</ref> * ''[[Dryas drummondii]]'' <small>Richardson ex Hook.</small> ** var. ''drummondii'' <small>Richardson ex Hook</small> ** var. ''tomentosa'' <small>(Farr) L.O. Williams</small> * ''[[Dryas integrifolia]]'' <small>Vahl</small> ** subsp. ''chamissonis'' <small>(Spreng.) Scoggan</small> ** subsp. ''crenulata'' <small>(Juz.) J. Kozhevn</small> ** subsp. ''integrifolia'' <small>Vahl</small> ** subsp. ''sylvatica'' <small>(Hultén) Hultén</small> * ''[[Dryas octopetala]]'' <small>L.</small> ** subsp. ''alaskensis'' <small>(A.E. Porsild) Hultén</small> ** subsp. ''hookeriana'' <small>(Juz.) Hultén</small> ** subsp. ''octopetala'' <small>L.</small> *** var. ''angustifolia'' <small>C.L. Hitchc.</small> *** var. ''argentea'' <small>Blytt</small> *** var. ''kamtschatica'' <small>(Juz.) Hultén</small> *** var. ''octopetala'' <small>L.</small> ** subsp. ''punctata'' <small>(Juz.) Hultén</small> == Врзување на азот == Некои растенија ''од родот'' ''Dryas'' имаат коренски нодули кои се домаќини на [[Бактерии|бактеријата]] ''[[Frankia]]'' [[Врзување на азотот|која го врзува азот]].<ref>{{Наведено списание|year=1997|title=The impact of molecular systematics on hypotheses for the evolution of root nodule symbioses and implications for expanding symbioses to new host plant genera|url=https://archive.org/details/sim_plant-and-soil_1997-07_194_1-2/page/185|journal=Plant and Soil|volume=194|issue=1/2|pages=185–192|bibcode=1997PlSoi.194..185S|doi=10.1023/A:1004240004063|jstor=42948119}}</ref> * ''Dryas drummondii'' формира коренски нодули и го фиксира азотот со ''Frankia.''<ref>{{Наведена книга|title=Frankia Symbioses|last=Becking JH|work=[[Plant and Soil]]|year=1984|isbn=978-94-009-6160-9|volume=78|pages=105–128|chapter=Identification of the endophypte of Dryas and Rubus (Rosaceae)|doi=10.1007/978-94-009-6158-6_11|jstor=42934565|issue=1–2}}</ref><ref>{{Наведено списание|year=2004|title=An assessment of soil enrichment by actinorhizal N<sub>2</sub> fixation using δ<sup>15</sup>N values in a chronosequence of deglaciation at Glacier Bay, Alaska|journal=Plant and Soil|volume=254|issue=1|pages=11–17|doi=10.1023/A:1024950913234}}</ref> * ''Dryas integrifolia, Dryas octopetala, и Dryas × suendermannii'' не формира коренски нодули ниту фиксира азот со ''Frankia.''<ref name="Kohls1">{{Наведено списание|year=1994|title=Assessment of N<sub>2</sub> fixation and N cycling by ''Dryas'' along a chronosequence within the forelands of the Athabasca Glacier, Canada|url=https://archive.org/details/sim_soil-biology-biochemistry_1994-05_26_5/page/623|journal=Soil Biology and Biochemistry|volume=26|issue=5|pages=623–632|doi=10.1016/0038-0717(94)90251-8}}</ref><ref>{{Наведено списание|year=2006|title=Molecular diversity of ''nifH'' genes from bacteria associated with high arctic dwarf shrubs|url=https://archive.org/details/sim_microbial-ecology_2006-05_51_4/page/516|journal=Microbial Ecology|volume=51|issue=4|pages=516–25|bibcode=2006MicEc..51..516D|doi=10.1007/s00248-006-9070-8|pmid=16649061}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Markham JH|year=2009|title=Does ''Dryas integrifolia'' fix nitrogen?|url=https://archive.org/details/sim_botany_2009-11_87_11/page/1106|journal=[[Botany (journal)|Botany]]|volume=87|issue=11|pages=1106–1109|bibcode=2009Botan..87.1106M|doi=10.1139/B09-071}}</ref><ref>(Reported as ''Dryas drummondii'' var. ''eglandulosa''.) {{Наведено списание|year=1994|title=Nodulation patterns of actinorhizal plants in the family Rosaceae|url=https://archive.org/details/sim_plant-and-soil_1994-05_162_2/page/229|journal=[[Plant and Soil]]|volume=162|issue=2|pages=229–239|bibcode=1994PlSoi.162..229K|doi=10.1007/BF01347710|jstor=42939545}}</ref> == Наводи == {{Наводи|25em}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 81cgzb2epd7y9nl45u6ql3nq42670yl Беким Фехмиу 0 1401229 5622351 5610857 2026-08-31T21:12:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622351 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Беким Фехмиу | image = Odissea_Bekim Fehmiu.jpg | caption = {{small|Фехмиу како [[Одисеј]] во италијанската ТВ-минисерија од 1968 ''[[Одисеј (ТВ-серија 1968)|L'Odissea]]''.}} | birth_date = {{birth date|1936|06|01|df=yes}} | birth_place = [[Сараево]], [[Кралство Југославија]]<br />(денес [[Босна и Херцеговина]]) | death_date = {{death date and age|2010|06|15|1936|06|01|df=yes}} | death_place = [[Белград]], [[Србија]] | occupation = Глумец | years_active = 1953–1998 | signature = Bekim Fehmiu (nënshkrim).svg | signature_size = 85px }} '''Беким Фехмиу''' ({{langx|sq|Bekim Fehmiu}}); ([[Сараево]], [[1 јуни]] [[1936]] – [[Белград]], [[15 јуни]] [[2010]]) — [[Србија|српски]] и [[Југославија|југословенски]] [[Филм|филмски]], [[Телевизија|телевизиски]] и [[Драмска уметност|театарски]] [[Глумец|актер]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.b92.net/eng/news/society-article.php?yyyy=2010&mm=06&dd=16&nav_id=67839|title=B92 - News - Veteran actor commits suicide|date=2011-06-07|access-date=2022-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607011258/http://www.b92.net/eng/news/society-article.php?yyyy=2010&mm=06&dd=16&nav_id=67839|archive-date=07. 06. 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/redazione/cmsSezioni/spettacoli/201006articoli/55950girata.asp|title=Bekim Fehmiu forse suicida il volto mitico di Ulisse - LASTAMPA.it|date=2012-04-04|work=web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404095718/http://www.lastampa.it/redazione/cmsSezioni/spettacoli/201006articoli/55950girata.asp|archive-date=04. 04. 2012|accessdate=2022-07-22}}</ref> Тој бил првиот [[Источна Европа|источноевропски]] глумец што се појавил во [[Холивуд]] за време на [[Студена војна|Студената војна]]. Тој се смета за еден од најдобрите глумци на југословенската кинематографија.<ref name="Именован-20240418092207">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/film-obituaries/7877965/Bekim-Fehmiu.html|title=Bekim Fehmiu|work=www.telegraph.co.uk|accessdate=2022-07-22}}</ref> == Животопис == === Младост === Бил роден на 1 јуни 1936 година во [[Сараево]] во [[Српски Албанци|албанско]] семејство од [[Ѓаковица]]. Неговиот татко Ибрахим го усвоил прекарот од средно училиште Фехмиу како презиме, заменувајќи го изворното Имер Халили.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vreme.com/vreme/blistavo-i-strasno/|title=Blistavo i strašno - Bekim Fehmiu (1936–2010) - Nedeljnik Vreme|date=2010-06-23|work=www.vreme.com|language=sr-RS|accessdate=2022-07-22}}</ref> Семејството се преселило во [[Скадар]], каде што поминале три години, а во 1941 година се вратиле во Југославија каде што се населиле во [[Призрен]],<ref name=":0" /> каде што Беким го поминал своето детство.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://kinotuskanac.hr/|title=Kino Tuškanac - Filmski programi|work=Kino Tuškanac|language=en|accessdate=2022-07-22}}</ref> Основно и средно образование завршил во Призрен. Студирал на Академијата за театарски уметности од 1956 година до 1960 година. во класата на професорот [[Мата Милошевиќ|Мате Милошевиќ]], кај кого дипломирал.<ref name="imdb">[https://www.imdb.com/name/nm0270443/bio , „Беким Фехмију“] {{En}}</ref> Бил член на глумечкиот клуб во неговата гимназија во Призрен, а по дипломирањето станал член на Покраинскиот народен театар во Приштина, единствениот професионален театар на албански јазик во тоа време во Југославија. Дипломирал на Факултетот за драмски уметности (ФДУ) во Белград во 1960 година.<ref name=":1" /> === Глумечка кариера === Во поранешна Југославија бил голема ѕвезда во [[1960-ти|1960-тите]] и [[1970-ти|1970-тите]], станувајќи познат во филмот на црн бран „[[Собирачи на перја (филм)|Собирачи на перја]]“, но глумел и во други делови [[Европа|од Европа]], особено во [[Италија]]. Имал долгорочен договор со италијанскиот режисер [[Дино де Лаурентис]] и соработувал со [[Џон Хјустон]], Оливија де Хевиланд, [[Ава Гарднер]], Дирк Богард, [[Шарл Азнавур]] и други. Тој се обидел и во [[Соединети Американски Држави|американското]] кино, но не бил добро прифатен од американската публика, а според некои критичари, не ја одиграл добро својата улога во американскиот филм „[[Авантуристи (филм)|Авантуристите]]“ (1971), кој наводно му ги уништил шансите за пробив во [[Холивуд]].<ref name="imdb"/> Исто така, некои американски критичари го опишуваат „Авантуристите“ како филм кој „не успеал да го направи Фехмиу меѓународна ѕвезда“. Доброволно престанал да глуми во [[1987|1987 година]], „во знак на протест против антиалбанската пропаганда“.<ref name="vreme">[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=148439 Интервју Бекима Фехмијуа за „Време“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100618201451/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=148439 |date=2010-06-18 }} {{Sr}}</ref> === Смрт === Фехмиу бил пронајден мртов на 15 јуни 2010 година во неговиот стан во Белград. Првичните извештаи укажувале дека извршил самоубиство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blic.rs/Vesti/Hronika/194039/Tragicna-smrt-Bekima-Fehmijua|title=Blic Online {{!}} Tragična smrt Bekima Fehmijua|last=|date=|work=|publisher=|accessdate=5. 4. 2013}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.magazin.novosti.rs/sr/tv-novosti/tv-zvezde/vest/potresna-ispovest-glumice-branke-petric-o-trenutku-kada-je-pronasla-mrtvog-supruga-da-ne-bi-uprljao-zidove-kada-je-pucao-prekrio-se-carsavom/1441646|title=Потресна исповест глумице Бранке Петрић о тренутку када је пронашла мртвог супруга|date=17. 12. 2021|work=Магазин новости|access-date=21. 12. 2021}}</ref> Токогашниот министер за внатрешни работи, [[Ивица Дачиќ]], изјавил дека Фехмију бил пронајден застрелан во неговиот стан и дека пиштолот бил регистриран на негово име.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://balkaninsight.com/2010/06/15/yugoslav-movie-star-bekim-fehmiu-found-dead/|title=Yugoslav Movie Star Bekim Fehmiu Found Dead|date=2010-06-15|work=Balkan Insight|language=en-US|accessdate=2022-07-22}}</ref> Имал 74 години. Неговото тело било кремирано, а пепелта расфрлана во Призренска Бистрица во Призрен, домот од неговото детство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazetaexpress.com/web/index.php/artikujt/lexo/32954/C6/C20/|title=Gazeta Express|date=2010-06-24|work=web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624040324/http://www.gazetaexpress.com/web/index.php/artikujt/lexo/32954/C6/C20/|archive-date=24. 06. 2010|accessdate=2022-07-22}}</ref> == Приватен живот == Бил оженет со колешката, глумицата [[Бранка Петриќ]], со која имале два сина - Хедон и Уликс. [[Уликс Фехмиу]] (1968) исто така е глумец. Тој живеел со сопругата, браќата и сестрите и пријателите на линијата [[Белград]] - [[Приштина]] - [[Призрен]].<ref name="imdb"/> Во април 2001 година, во издание на „Самиздата Б92“ ја објавил книгата со мемоари, „Блиставо и страшно“, која ја напишал во 1985 година.<ref name="vreme"/> Вториот дел од оваа книга бил објавен постхумно, во есента [[2012|2012 година]]. Зборувал неколку јазици, вклучувајќи: [[Српски јазик|српски]], [[Албански јазик|албански]], [[Македонски јазик|македонски]], [[Турски јазик|турски]], [[Ромски јазик|ромски]], [[Шпански јазик|шпански]], [[Англиски јазик|англиски]], [[Француски јазик|француски]] и [[Италијански јазик|италијански]]. == Наследство == [[Податотека:Bekim_Fehmiu_2017_stamp_of_Serbia.jpg|мини|312x312пкс| Беким Фехмиу на српска поштенска марка од 2017 година.]] ''[[The New York Times|„Њујорк тајмс“]]'' го нарекол „југословенски срцекршач“ поради неговите младешки освојувања и познанства со [[Брижит Бардо]] и [[Ава Гарднер]]. Десетлетија по неговото последно појавување на екранот, читателите на водечкото италијанско женско списание го прогласиле за еден од десетте најатрактивни мажи на 20 век.<ref name="Именован-20240418092207"/> Фехмиу глумел во 41 филм помеѓу 1953 и 1998 година. Бил еден од првите албански театарски и филмски глумци што глумеле во театри и филмови низ цела Југославија, заедно со Абдурахман Шаља, Фарук Беголи и Енвер Петровци, појавувајќи се во низа улоги што ја промениле историјата на југословенското кино и оставиле белег врз уметничкиот развој на други места. До крајот на својата кариера, тој глумел во филмски продукции на девет јазици, вклучувајќи балкански јазици, француски, шпански, англиски и италијански.<ref name="Именован-20240418092207"/> Самиздат Б92 во 2001 година објавил книга мемоари од Беким Фехми насловена како ''„Брилијантно и страшно“'', која го опишува неговиот живот до 1955 година, годината кога станал глумец.<ref name=":0"/> == Награди == * На [[Пулски филмски фестивал|Југословенскиот фестивал на играни филмови во Пула,]] освоил две последователни награди за најдобар спореден глумец, за улогата на Халил-бег во филмот „[[Рој (филм од 1966)|Рој]]“ (1966) и како Бели Бора Перјара во „[[Собирачи на перја (филм)|Собирачи на перја]] “ (1967). == Филмографија == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! !1960[[#1960|&#9660;]] !1970[[#1970|&#9660;]] !1980[[#1980|&#9660;]] !1990[[#1990|&#9660;]] !2010[[#2010|&#9660;]] ! Вкупно |- ! style="text-align:left;" | Игран филм | 14 | 18 | 5 | 1 | 1 | 39 |- ! style="text-align:left;" | ТВ-филм | 1 | 0 | 2 | 1 | 0 | 4 |- ! style="text-align:left;" | ТВ-минисерија | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 3 |- ! style="text-align:left;" | ТВ краток филм | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 |- ! style="text-align:left;" | Вкупно | 16 | 20 | 8 | 2 | 1 | 47 |} {{Филмографија-домаћи}} |- bgcolor="Lavender" align=center | colspan="4" | 1960-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1960"></div> |- | 1961 || ''[[Не убиј]]'' || Чувар во чекална |- | 1962 || ''[[Саша]]'' || Мариќ |- | 1964 || ''[[Под исто небо]]'' || Керим |- | 1965 || ''[[Непријател (филм од 1965)|Непријател]]'' || |- | 1965 || ''[[Кој пука, ќе му се отвори]]'' || |- | 1965 || ''[[Клаксон (филм)|Клаксон]]'' || |- | 1965 || ''[[Девојка (филм од 1965)|Девојка]]'' || |- | 1966 || ''[[Рој (филм од 1966)|Рој]]'' || Халил-бег |- | 1966 || ''[[Морган (филм од 1966)|Морган]]'' || |- | 1966 || ''[[Време на љубов]]'' || Милија |- | 1966 || ''[[Топли години]]'' || |- | 1967 || ''[[Протест (филм)|Протест]]'' || Иво Бајшиќ |- | 1967 || ''[[Собирачи на перја (филм)| Собирачи на перја ]]'' || Бели Бора Перјар |- | 1968 || ''[[Причината за смртта да не се спомнува]]'' || Михајло |- | 1968 || ''[[Валкани раце]]'' || |- | 1968 || ''[[Одисеја (ТВ-серија од 1968)|Одисеја]]'' || [[Одисеј]] |- bgcolor="Lavender" align=center | colspan="4" | 1970-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1970"></div> |- | 1970 || ''[[Авантуристи (1970)|Авантуристи]]'' || Дакс Ксенос |- | 1971 || ''[[Клопка за генералот]]'' || Доктор, разузнавач [[Одељење за заштиту народа|ОЗНЕ]] |- | 1971 || ''[[ Ѓаволскиот ‘рбет]]'' || Капетан Виктор Калеб |- | 1972 || {{langx|sq|Bekim Fehmiu në Shqipëri}} || се глумел себеси |- | 1972 || ''[[Палење на Рајхстагот (ТВ-филм)|Палење на Рајхстагот]]'' || Георги Димитров |- | 1973 || ''[[Либера, љубави моја...]]'' || Сандро Поџи |- | 1973 || ''[[Последните снегови на пролетта]]'' || Роберто |- | 1974 || ''[[Сведокот мора да биде заќутен]]'' || Џорџо Сирони |- | 1974 || ''[[Каљостро (филм од 1970)|Каљостро]]'' || Гроф Александер Каљостро |- | 1974 || ''[[Игра на вистината (филм од 1974|Игра на вистината]]'' || |- | 1974 || ''[[Депс]]'' || Депс |- | 1974 || ''[[Кошава (филм)|Кошава]]'' || Адам Миловановиќ |- | 1975 || ''[[Павле Павловиќ (филм)|Павле Павловиќ]]'' || Павле Павловиќ |- | 1975 || ''[[Дозвола за убиство (1975)|Дозвола за убиство]] || Александер Дијаким |- | 1976 || ''[[Салон Кити (филм)|Салон Кити]]'' || Ханс Рајтер |- | 1977 || ''[[Спремен на сè (филм од 1977)| Спремен на сè ]]'' || Марко |- | 1977 || ''[[Црна недела (филм од 1977)|Црна недела]]'' || Мухамед Фазил |- | 1977 || ''[[Специјално воспитување]]'' || Воспитувач Жарко Мунижаба |- | 1978 || ''[[Да се стигне пред разденување (филм)|Да се стигне пред разденување]]'' || Есад Љуми |- | 1979 || ''[[Партизанска ескадрила]]'' || Мајор |- | 1979 || ''[[Стари и млади (ТВ-серија|Стари и млади]]'' (ТВ-серијја) || Аурелио Коста |- bgcolor="Lavender" align=center | colspan="4" | 1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980"></div> |- | 1981 || ''[[Широко е лисјето]]'' || |- | 1982 || ''[[Гласот на сестра Тереза]]'' || |- | 1982 || ''-{Sarâb}-'' || Влсдар |- | 1985 || ''[[Црвени и црни]]'' || Да Џозо |- | 1987 || ''[[Последната приказна]]'' || Никола |- | 1987 || ''[[Детето по име Исус]]'' || [[Свети Јосиф| Јосиф Праведниот]] |- | 1989 || ''[[Очајната Џулија (ТВ-серија)|Очајната Џулија]]'' || Армандо Зани |- bgcolor="Lavender" align=center | colspan="4" | 1990-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1990"></div> |- | 1998 || ''[[Срце и меч (филм)|Срце и меч]]'' || Гормонд |- bgcolor="Lavender" align=center | colspan="4" | 2010-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2010"></div> |- | 2010 || {{langx|en|Genghis Khan: The Story of a Lifetime}} || |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Imdb име|id=0270443|name=Беким Фехмију}} * [https://web.archive.org/web/20101113235523/http://www.alo.rs/vesti/28224/Bistrica_ce_biti_njegov_grob Бистрица ће бити његов гроб („Ало“, 17. јун 2010.)] * [http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:288994-Poslednji-pozdrav-Belom-Bori Последњи поздрав Белом Бори („Вечерње новости“, 17. јун 2010.)] * [http://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/RTS+Satelit/724874/In+memoriam+Bekim+Fehmiju+-+%C5%A0iroko+je+li%C5%A1%C4%87e In memoriam Беким Фехмију — Широко је лишће („РТС“, 16. јун 2010.)] * [http://www.politika.rs/scc/clanak/377025/Dugo-putovanje-Belog-Bore-do-Kana Дуго путовање Белог Боре до Кана („Политика”, 27. март 2017)] * [http://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2017&mm=04&dd=09&nav_id=1248760 Бранка Петрић: Бекимова и моја прича нема тужан крај (Б92, 9. април 2017)] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фехмиу, Беким}} [[Категорија:Југословенски глумци]] [[Категорија:Српски глумци]] [[Категорија:Српски Албанци]] [[Категорија:Луѓе од Сараево]] [[Категорија:Статии со текст на англиски]] [[Категорија:Статии со текст на албански]] [[Категорија:Починати во 2010 година]] [[Категорија:Родени во 1936 година]] 3q477l73bhiz6v659wjiav9e7nepgm7 Geum coccineum 0 1401271 5622149 5611209 2026-08-31T12:13:21Z BosaFi 115936 5622149 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosaceae - Geum coccineum.JPG|image_caption=Цвет од ''Geum coccineum'' од [[Алпска ботаничка градина „Шанузија“]]|genus=Geum|species=coccineum|authority=[[Sibth.]] & [[Sm.]]}} '''''Geum coccineum''''' е вид цветно растение од родот ''[[Geum]]'', во семејството рози [[рози]]. По потекло од планините на [[Балкански Полуостров|Балканот]] и северна Турција, се одгледува и како украсно растение поради своите светло црвени цветови. == Номенклатура == Во хортикултурата, некогаш се нарекува и ''Geum borisii'', но во ботаничката литература според J. Келерер и Сунд, ова име се користи само за хибридот ''Geum bulgaricum × [[Geum montanum|montanum]]''.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=144–45}}</ref> Самото име ''Geum coccineum'' се користи во градинарската литература за друго сродно растение: ''[[Geum quellyon]],'' ''[[Geum chiloense]]''.<ref name="GrFl">{{Наведена книга|title=Mountain flora of Greece|last=Persson|first=J.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-25737-4|editor-last=Strid|editor-first=Arne|pages=404–5|chapter=Geum L.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001002993|title=Geum coccineum Lindl.|work=World Flora Online|accessdate=18 December 2021}}</ref> == Опис == Многугодишно тревесто растение со долг ризом. Стеблото обично поединечно, вертикално, 30-45 цм високо, разгрането во горниот дел, по површината со прости и повеќеклеточни жлездести влакна и со мал број листови. Базалните листови перести, 7-25 цм долги, осо долги дршки, густо препокриени со прилегнати влакна од обете страни, со 2-4 пара ливчиња и со едно терминално ливче. Терминалното ливче најголемо, скоро круглесто, 5-10 цм во пречник, со срцевидна основа, со 5-7 плитки лобуси, со напилени рабови. Помеѓу два пара од големи ливчиња е присутен еден пар од мали ливчиња, неправилно насечени и по работ напилени. Прилисниците сраснати во основата на лисната дршка. Стеблените листови јајцевидно-круглести до јајцевидно-елиптични, со куси дршки или приседнати, многу мали до половината или плитко насечени на 3 дела, а деловите остро напилени, прилисниците широко-јајцевидно-елиптични, напилени, во основата сраснати со лисната дршка. Соцветието со 2-4 цвета. Цветовите големи, 20-40 мм во пречник, исправени, со долги дршки. Дршките со густо расперени и жлездести влакна. Чашкините ливчиња 5, триаглесто-ланцетни, 10-12 мм долги, на врвот заострени, по површината со долги прости и многуклеточни жлездести влакна, по прецветувањето се свиткуваат надолу. Ливчињата на епикаликсот линејни, 2-3 пати покуси од чашкините ливчиња. Венечните ливчиња портокалово-црвени, расперени, обратно-јајцевидни до круглести, 10-18 мм широки, со куса клинеста основа. Прашниците и карпелите во голем број. Оревчињата кафеави, 3-4 мм долги со свиленести полурасперени влакна, рострумот 5-8 мм долг, со влакна само во базалниот дел, лачно искривен надолу, на врвот кукесто свиткан, а горниот дел на столпчето е тенок, долг и отпаѓа.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=930-931}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Растението може да се најде на влажни, мочурливи ливади и покрај потоци.<ref>{{Harvnb|Asenov|1973}}, {{Harvnb|Persson|1986}}. Damp forests also mentioned in {{Harvard citation text|Peşmen|Chamberlain|1972}}.</ref> Во Турција, растението се среќава на надморска височина од 1200–2400 метри на повеќе локалитети во [[Понтски Планини|Понтиските Планини]] (вклучувајќи ги Караѓол во покраината Гумушхане, Зигана во Трабзон и Џимил во Ризе), во областа [[Ерзурум]], на планините Илгаз во покраината [[Кастамону (покраина)|Кастамону]], на Мурат Даг во Ќутахја и на Улудаг (Витиниски Олимп) во покраината [[Бурса]].<ref name="TrFl">{{Наведена книга|title=Flora of Turkey|last=Peşmen|first=H.|last2=Chamberlain|first2=D.F.|publisher=Edinburgh University Press|year=1972|isbn=0852242085|editor-last=Davis|editor-first=P.H.|volume=4|pages=71–72|chapter=Geum L.}}</ref> Geum coccineum расте во планините на Бугарија (на надморска височина од 900–2300 м на [[Витоша]], [[Верила]], [[Средна Гора]], [[Осоговски Планини|Осогово]], [[Рила]], [[Пирин]], [[Славјанка]] и западните и централните [[Родопи]]),Србија, Македонија и централна Босна и Херцеговина. Исто така, присутен е во [[Проклетие]] на Албанија и Црна Гора, во планините на источна Албанија, и северна Грција (на 1300–2000 м во северен [[Пинд]] и Варнус, Вици, Пиерија, Вермио, Пиперица, [[Кајмакчалан]]. Се одгледува декоративно (со неколку сорти), а натурализиран е во изолирани области на Словенија и [[Саксонија]].<ref name="AFE"/> == Распространетост во Македонија == ''Geum coccineum'' на територијата на Македонија расте по влажни и тресетни станишта во планините и покрај планинските реки и потоци. Познат е за планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Јабланица]], [[Пелистер]], [[Ниџе]], [[Кајмакчалан]], [[Осоговски Планини]], Гуштерица ([[Пехчево]]), [[Бабуна (планина)]] ([[Прилеп]]), [[Маврово]] - Мавровско Поле, Кожа, с. [[Врбен]] и Луково Поле.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cb0bya36i0vjma9wgbwvo2iv9j59cp0 Geum molle 0 1401274 5622148 5611820 2026-08-31T12:13:12Z BosaFi 115936 5622148 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|genus=Geum|species=molle|authority=[[Vis.]] & [[Pančić]]|synonyms=''Geum gasparrinii'' Pignatti|synonyms_ref=<!--AFE also lists G. gasparrinii as a synonym-->}} '''''Geum molle''''' е вид на цветно растение од родот ''[[Geum]]'' во семејството [[рози]]. Повеќегодишно тревно растение кое расте на ливади, а потекнува од планините на Балканскиот Полуостров и Италија. Цвета со жолти цветови помеѓу јуни и август.<ref name="BgFl">{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Asenov|first=I.|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1973|editor-last=Vǎlev|editor-first=Stoju|volume=V|location=Sofia|pages=201–5|language=Bulgarian|chapter=Omajniče – Geum L.|editor-last2=Asenov|editor-first2=Ivan}} [Mention of Kraishte, which does not appear in Asenov 1973.]</ref> == Распространетост == Растението е домородно на неколку планини во јужна Босна и Херцеговина,<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|page=148}}</ref> Црна Гора,<ref name="MeFl">{{Наведена книга|url=https://canupub.me/9u7x|title=Katalog vaskularne flore Crne Gore|last=Caković|first=Danka|last2=Stešević|first2=Danijela|publisher=Montenegrin Academy of Sciences and Arts|year=2021|isbn=978-86-7215-488-7|volume=II|location=Podgorica|page=159|language=Montenegrin}}</ref> Косово (планинскиот масив [[Проклетие]]),<ref name="SrFl">{{Наведена книга|title=Flora SR Srbije|last=Gajić|first=M.|publisher=Srpska Akademija Nauka i Umetnosti|year=1972|volume=4|location=Beograd|pages=78–79|language=Serbian|chapter=Rod Geum L.}}</ref> најсевернаиот дел на Грција, источна и северна Албанија, западниот и северниот дел од Република Македонија,<ref name="AFE" /> и западна Бугарија (на надморска височина од 1000–1800{{Меѓупростори}}m во централна и западна [[Стара Планина]], [[Витоша]] Краиште, [[Осоговски Планини]], [[Рила]], [[Пирин]] и западните [[Родопи]]).<ref name="BgFl"/><ref name="BgConsp">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ConspectusOfTheBulgarianVascularFlora.FourthEdition|title=Conspectus of the Bulgarian Vascular Flora : Distribution Maps and Floristic Elements|last=Asyov|first=B.|last2=Petrova|first2=A.|last3=Dimitrov|first3=D.|last4=Vassilev|first4=R.|publisher=Bulgarian Biodiversity Foundation|year=2012|edition=4|location=Sofia|page=351}}</ref> Во Италија, расте на расфрлани локации во централните и јужните [[Апенини]]: во Умбриско-маркиски Апенини, во [[Абруцо]], [[Албурни]] во Кампанија, во близина на Монте Ариосо во [[Базиликата]], и на Ла Сила во Калабрија.<ref name="DelPrete">{{Наведено списание|last=Del Prete|first=C.|last2=Donini|first2=A. M.|last3=Garbari|first3=F.|year=1980|title=Quisquiliae floristicae Apenninae 1-5|url=http://www.stsn.it/en/pubblicazioni/13-stsn/89-memorie-serie-b-anno-1980.html|journal=Atti della Società Toscana di Scienze Naturali - Memorie Serie B|language=Italian|volume=87|pages=78–79}} [Including ''Geum gasparrinii'' Pignatti.]</ref> == Опис == Многугодишно тревесто растение со дебел ризом, кој на врвот е обвиен со црни остатоци од изумрени листови. Цветните стебленца вертикални, по неколку, 30-40 цм високи, во горниот дел разгранети, со густи, куси и долги прости и жлездести влакна. Базалните листови влакнести, со куси дршки, со 2-3 пара ливчиња, од кои средниот пар е со поголеми ливчиња од двата соседни пара; ливчињата со запци по работ; терминалното ливче скоро круглесто, 5-6 цм во пречник, во основата срцевидно, по работ напилено или пак поплитко или подлабоко насечено на 5 лобуси. Стеблените листови до основата триделни, страничните сегменти ланцетни и со напилени запци, а терминалниот сегмент е поголем и поширок, обично насечен на три дела, а во основата постепено клиновидно се стеснува; прилисниците големи, 12-20 mm долги, длабоко насечени на 3 остро напилени дела. Цветовите поединечни, 20-25 mm во пречник, исправени и со долги дршки; дршките со густи прости и жлездести влакна. Чашкините ливчиња широко-триаглесто-јајцевидни, со густи, прилегнати, прости влакна и многуклеточни жлездести влакна, а на внатрешната страна со густа влакнеста линија покрај работ. Ливчињата на епикаликсот ланцетни, целокрајни, поретко со по едно запче во основата или на врвот. Венечните ливчиња 10-12 мм долги, бледожолти, јајцевидни, расперени. Прашниците и плодните листови во голем број. Оревчињата со густи прилегнати влакна, а на грбот во горниот дел со долги, густи, бели влакна; долниот дел на столпчето (рострумот) црвеникав, гол, со ретки жлездести влакна во основата; горниот дел на столпчето краток, во поголемиот дел по површината со бели влакна (до 3/4).<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=933}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Geum molle'' на територијата на Македонија расте по планински пасишта и на длабока почва од 1,200 до 1,800 м. надморска височина. Познат е за [[Шар Планина]], [[Скопска Црна Гора]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Маврово]] - [[Кичица]] и Кожа, клисурата на [[Мавровска Река]], [[Пелистер]], [[Осоговски Планини]], [[Голак]] (Делчево). Се посочува за [[Јакупица]] и Горна [[Радика]].<ref name=":02" /> == Хибриди == Хибридот ''Geum molle'' × ''[[Geum rivale]]'', понекогаш познат како ''Geum pseudomolle'', може да се најде во Црна Планина во источна Црна Гора,<ref name="MeFl"/> [[Витоша|во Витоша]] во западна Бугарија,<ref name="BgFl"/> на други места. ''Geum molle'' × ''[[Geum coccineum]]'' е забележан во Витоша.<ref name="BgFl" /> == Наводи == {{наводи}}{{Taxonbar|from=Q17244764}} [[Категорија:Флора на Македонија]] pduru8mrj15iilru9bnlwsy58nhs0ax Potentilla 0 1401285 5622147 5611434 2026-08-31T12:13:01Z BosaFi 115936 5622147 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Potentilla reptans beauvais-carriere-bracheux 60 20062008 1.jpg|image_caption=''[[Potentilla reptans]]''|display_parents=3|taxon=Potentilla|authority=[[L.]]|type_species=''[[Potentilla reptans]]''|type_species_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=[[List of Potentilla species|Over 500]]|synonyms={{hidden begin|title = List}} * ''Pentaphylloides'' <small>Duhamel</small> * ''Quinquefolium'' <small>Ség.</small> * ''Callionia'' <small>Greene</small> * ''Chamaephyton'' <small>Fourr.</small> * ''Chionice'' <small>Bunge ex Ledeb.</small> * ''Coelas'' <small>Dulac</small> * ''Comarella'' <small>Rydb.</small> * ''Commarum'' <small>Schrank</small> * ''Duchesnea'' <small>Sm.</small> * ''Dynamidium'' <small>Fourr.</small> * ''Fraga'' <small>Lapeyr.</small> * ''Fragariastrum'' <small>Heist. ex Fabr.</small> * ''Fragariastrum'' <small>(Ser.) Schur</small> * ''Horkelia'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''Horkeliella'' <small>(Rydb.) Rydb.</small> * ''Hypargyrium'' <small>Fourr.</small> * ''Ivesia'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''Jussiea'' <small>L. ex Sm.</small> * ''Lehmannia'' <small>Tratt.</small> * ''Pentaphyllum'' <small>Hill</small> * ''Pentaphyllum'' <small>Gaertn.</small> * ''Potentillopsis'' <small>Opiz</small> * ''Purpusia'' <small>Brandegee</small> * ''Stellariopsis'' <small>(Baill.) Rydb.</small> * ''Tormentilla'' <small>L.</small> * ''Trichothalamus'' <small>Spreng.</small> * ''Tridophyllum'' <small>Neck. ex Greene</small> * ''Tylosperma'' <small>Botsch.</small> {{hidden end}}}} '''''Potentilla''''' е [[Род (биологија)|род]] што содржи над 500 [[Вид (биологија)|видови]] [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] цветни растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]]. Неколку други растенија порано вклучени овде сега се одделени во различни родови - особено популарната градинарска грмушка ''P. fruticosa'', сега ''[[Dasiphora fruticosa]]''. ''Potentilla'' генерално се наоѓаат низ северните континенти на светот, иако некои се јавуваат во планинските [[Биом|биоми]] на висорамнините на Нова Гвинеја. == Опис == Многугодишни тревести растенија, поретко едногодишни. Листовите обично собрани во розета и за време на цветањето кај некои видови изумираат. Прилисниците во долниот дел сраснати со лисната дршка. Листовите перести или дланковидни и со 3-5 или 7 ливчиња. Ливчињата по работ назабени, напилени или длабоко пересто насечени. Цветните стебленца вертикални, лачно искривени или полегнати. Цветовите хермафродитни, најчесто жолти, поретко бели, најретко розови или црвени, 5-члени, поретко 4-члени. Чашката покрај чашкините ливчиња има и 4 или 5 ливчиња на епикаликсот (надворешни чашкини ливчиња). Венчето обично 2 пати подолго од чашката. Прашниците околу 20. Столпчињата цилиндрични или во основата задебелени или кон основата стануваат потенки. Оревчињата со брчки по површината, голи, во ретки случаи влакнести. Цветовите бели, розови или црвени. Листовите перести.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=930-931}}</ref>[[Податотека:Potentilla_diversifolia_5996.JPG|десно|мини|210x210пкс| ''[[Potentilla diversifolia]]'' на 1,636 м надморска височина во [[Олимпискиот национален парк]]]] == Таксономија == [[Податотека:Potentilla_reptans_(plant).jpg|десно|мини| ''Potentilla'' ''reptans'', [[типски вид]] на ''Potentilla'', бил опишан од [[Карл Линеј|Линеј]] во 1753 година.]] Меѓу [[Рози|Rosaceae]], ''Potentilla'' се блиски роднини на ''Geum'' и ''Rosa'', а уште поблиски роднини на [[Agrimonia|Аgrimonиа]]. Уште потесно поврзани со ''Alchemilla'' и [[Јагода (род)|јагодите]]. ''[[Dryas]]'' е подалечно сроден род, и покрај долгогодишните верувања. === Подподелба === Проценките за бројот на валидни видови во овој голем род зависат од употребениот опсег, а преку 500 видови моментално се признати од [[Plants of the World Online]]. === Порано вклучено во ''Potentilla'' === * ''[[Argentina]]'' * ''[[Comarum]]'' * ''[[Dasiphora]]'' * ''[[Drymocallis]]'' * ''[[Sibbaldiopsis]]'' == Распространетост и живеалиште == ''Potentilla'' растe диви во повеќето ладни региони во светот. Повеќето видови се тревни повеќегодишни растенија, но неколку се исправени или ползечки [[Грмушка|грмушки]]. Некои се проблематични [[Плевел|плевели]]. Други видови се одгледуваат во градините. == Екологија == ''Potentilla'' се истакнат дел од многу [[Екосистем|екосистеми]]. Само во Обединетото Кралство, ''P. erecta'' заедно со ''Molinia caerulea'' дефинира многу тревни [[Peatland|мочуришта]] и расте изобилно во типичната листопадна шума со ''Betula pubescens'', [[зајачка красатка]] (''Oxalis acetosella'' ) и [[горун]] (''Quercus petraea''). На планинските пасишта на варовничка почва обично се придружува на ''Agrostis capillaris'', ''Festuca ovina'' и ''Thymus praecox''. Најчесто се среќава во региони доминирани од ''Calluna vulgaris'', и ''Erica cinerea'', ''Scilla verna'', ''Sphagnum capillifolium'' и ''Vaccinium myrtillus'', како и со [[обична смрека]]. Листовите на ''Potentilla'' ги јадат гасениците на многу пеперуги, особено од родот ''[[Pyrgus]]''. Возрасните пеперутки и молци ги посетуваат цветовите окако на пример ''Plebejus melissa samuelis'' кој зема [[нектар]] од ''P. simplex''. ''Porphyrophora polonica'', инсект што некогаш се користел за производство на црвена боја, живее на ''Potentilla'' и други растенија во Евроазија. Некои, но не сите, ''Potentilla'' се опрашуваат од инсекти, произведувајќи нектар кој ги мами [[Пчели|пчелите]], [[Муви|мувите]], пеперутките, [[Полутврдокрилци|полутврдокрилците]] и [[Мравка|мравките]]. == Употреба == === Хортикултура === [[Податотека:Potentilla_recta_a1.jpg|десно|мини|125x125пкс| ''P. recta'' расте во градина]] Некои ''Potentilla'' се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. Ова се генерално високи видови со светли, впечатливи цветови, на пр: ''P. aurea,'' ''P. atrosanguinea,'' ''P. nepalensis'' и ''P. recta''. Се одгледуваат [[Хортикултура|хортикултурни]] хибриди како што се ''Potentilla'' × ''hopwoodiana и'' ''Potentilla'' × ''tonguei''. === Здравје === Некои видови се користат во билкарството. На пример, [[Исправен петопрст|исправен петопрст (]]''P. erecta'') се користи како лек за [[Воспаление|воспаленија]] и гастроинтестинални нарушувања. Истражувањата продолжуваат да ја утврдуваат неговата безбедност и корисност како алтернативен лек за нарушувања како што е [[улцеративен колитис]]. ''[[Potentilla discolor]]'' и ''Potentilla'' ''multifida''<ref>Xue, P., et al. (2007). [http://chromsci.oxfordjournals.org/content/45/4/216.full.pdf Simultaneous determination of seven flavonoids in ''Potentilla multifida'' by HPLC.]{{Мртва врска|date=May 2021}} ''Journal of Chromatographic Science'' 45(4), 216–219.</ref> се кинески лековити билки што се користат за лекување на [[Шеќерна болест|дијабетес]]. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] muukbvenpkufhdc4xz757dbyls9df7x Potentilla argentea 0 1401293 5622146 5611461 2026-08-31T12:12:47Z BosaFi 115936 5622146 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Potentilla argentea 1.jpg|genus=Potentilla|species=argentea|authority=[[L.]]}} '''''Potentilla argentea''''' е повеќегодишна билка од семејството [[рози]]. ''Potentilla argentea'' е домородна во Европа, Мала Азија и Сибир, и е воведена низ умерените подрачја во Северна Америка и во Нов Зеланд. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение со неколку вертикални цветни гранчиња. Цветните гранчиња 30-50 цм високи, во основата обично лачно искривени, светлокафеави, а во останатиот дел зелени, по површината сивкасти до бели од густо испреплетени тенки и нежни бели влакна, а покрај нив понекогаш и ретки долги влакна. Листовите дланковидни, обично со 5 а поретко со 7 ливчиња, на горната страна зелени, голи или со ретки прилегнати влакна, на долната страна бело-волнести од густо испреплетените влакна, а по жилите, а посебно по средната жила, и по работ со долги прилегнати свиленести влакна. Рабовите на листовите секогаш свиткани надолу; лисните дршки кај базалните листови се многу долги, до 10 цм, кај стеблените листови тие се покуси, а најгорните се приседнати. По површината со густи испреплетени влакна и со поретки долги ливчиња. Ливчињата 20-30 мм долги, 5-12 мм широки, обратно-јајцевидни, напилени, плитко или длабоко насечени, пересто насечени, двојно насечени или двојно пересто насечени. Деловите на сегментите линејни или линејно-ланцетни, на врвот тапи или заострени. Прилисниците долги, линејни или линејно-ланцетни, на врвот постепено заострени, во основата многу малку сраснати со лисната дршка. Цветовите 10-12 мм во пречник, во голем број, групирани во метличес- то-штитовидно соцветие. Чашкините ливчиња јајцевидно-ланцетни, 3-5 мм долги, со густи прилегнати влакна. Ливчињата на епикаликсот линејни или линејно-ланцетни. Венечните ливчиња жолти, 3,5-5 мм долги, обратно-срцевидни и подолги од чашкините ливчиња. Столпчињата конусовидни, во основата папилозни. Цветната ложа влакнеста. Оревчињата светлокафеави и со мрежести брчки по површината.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=940-941}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Potentilla argentea'' расте по брдските и планинските пасишта, ливади, покрај шумите, патиштата и по грмушестите состоини до 2.000 м. надморска височина. Широко распространето растение на територијата на Македонија.<ref name=":02" /> {{Галерија|Potentilla argentea (s. lat.) sl6 (without scale).jpg|Горна страна (лево) и долна страна (десно) на листот}} == Наводи == {{наводи}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lca2uolc76aewenqgxp9ujwn3o6507r Potentilla supina 0 1401334 5622145 5611815 2026-08-31T12:11:47Z BosaFi 115936 5622145 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Potentilla supina sl12.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Kavak, S. |year=2014 |title=''Potentilla supina'' |article-number=e.T164521A1057132 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164521A1057132.en |access-date=12 September 2024}}</ref>|genus=Potentilla|species=supina|authority=[[L.]]}} '''''Potentilla supina''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] кое припаѓа на семејството [[Рози|рози.]]<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729071-1|title=''Potentilla supina'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=14 February 2021}}</ref> Домородно е во умерената и суптропската северна полутопка и јужна Африка.<ref name="POWO"/> == Опис == Едногодишно, двегодишно, а понекогаш и повеќегодишно растение. Стеблата влакнести, 10-40 cm долги, прилегнати на почвата, од основата разгрането, со гранчиња на сите страни. Листовите при основата со ретки влакна, со 2-5 пара напилени или тапо назабени ливчиња и со еден терминален пересто насечен листен дел, кој по работ е со тапи или остри запци, а во основата клиновидно стеснет. Горните листови скоро приседнати и тројни; лисните дршки долги; прилисниците целокрајни, само со основата на лисната дршка сраснати. Цветовите 6-10 мм во пречник, обично поединечни во пазувите на листовите, а по врвовите на гранчињата тие се збиени и формираат еден гроздовиден свиток; цветовите со куси или долги дршки кои по прецветувањето лачно се искривуваат надолу. Чашката 6-8 мм во пречник, по површината со расперени влакна, а по прецветувањето малку се зголемува. Чашкините ливчиња долгнавесто-јајцевидни, на врвот заострени, а ливчињата на епикаликсот се помали, потесни и тапи на врвот. Венечните ливчиња жолти, обратно-јајцевидни до срцевидни и обично покуси од чашкините ливчиња. Прашниците 15-20. Цветната ложа влакнеста. Плодчињата во голем број. Столпчињата во основата задебелени.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=946-947}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Potentilla supina'' расте по влажни песокливи места и покрај оризиштата. Позната за [[Скопје]] - с. [[Петровец]], [[Штип]] - [[Чардаклија]], по брегот на [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] кај с. [[Стење]]. Се посочува за [[Валандово]] - с. [[Удово]] и [[Гевгелија]] - с. [[Миравци]] како и клисура [[Демир Капија]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] papvi66x51vlumgp0xmswcccoebvjqi Potentilla crantzii 0 1401335 5622144 5611846 2026-08-31T12:11:41Z BosaFi 115936 5622144 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Potentilla crantzii.jpg|genus=Potentilla|species=crantzii|authority=[[Crantz]] & [[Fritsch]]<ref>{{cite web | title = IPNI | url = http://ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=2924-1&back_page=%2Fipni%2FeditSimplePlantNameSearch.do%3Ffind_wholeName%3DPotentilla%2Bcrantzii%26output_format%3Dnormal}}</ref>}} '''''Potentilla crantzii''''' е [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[рози]]. По потекло е од [[Северна Америка]]. == Опис == Многугодишно ниско тревесто растение со силно разгранет ризом и голем број вегетативни и цветни гранчиња. Ризомот препокриен со обвивка од сè уште нераспаднати, темнокафеави или црни прилисници на листовите. Цветните стебленца во голем број, обично до 20 цм високи, по површината со нежни, тенки, ретки, кафеави, расперени влакна и по некоја жлезда, во горната половина разгранети и со повеќе цветови. Листовите дланковидни, со 5 ливчиња, обратно-јајцевидни, 6-20 мм долги, 6-15 мм широки, во основата клиновидни, со 5-7 тапи запчиња, кај кои средното запче по облик и големина е еднакво со соседните запчиња. Ливчињата од обете страни и по работ со расперени влакна и со жлезди помеѓу нив. Лисната дршка влакнеста и подолга од ламината. Прилисниците кафеави, кожести, со јајцевиден слободен дел, влакнести. Стеблениот лист со значително помали ливчиња, но со големи прилисници. Цветовите 10-20 мм во пречник, во мал број и на долги дршки. Чашкините ливчиња јајцевидно-елиптични и со долги влакна, а ливчи- њата на епикаликсот потесни и помали од чашкините ливчиња. Венечните ливчиња обратно-јајцевидни, златно-жолти, на врвот плитко всечени и честопати во основата со една флека со потемна боја или портокалово-црвена. Столпчињата игличести. Цветната ложа влакнеста. Оревчињата многу слабо набрчкани, скоро мазни.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=964}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Potentilla crantzii'' на територијата на Македонија расте по варовнички и силикатни карпи и камењари во субалпскиот и алпскиот појас. Позната за [[Кораб]], [[Јабланица]] и [[Галичица]], како и за планината [[Дешат]] - [[Крчин]], и тоа како var. baldensis.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Канада]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hkwt15xae5nk63dnnurh4n6sbjj6nph Potentilla aurea 0 1401339 5622143 5611883 2026-08-31T12:11:32Z BosaFi 115936 5622143 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Potentilla aurea (flower).jpg|image_caption=Слика од цветот|image2=Potentilla aurea Atlas Alpenflora.jpg|image2_caption=Ботаничка илустрација|genus=Potentilla|species=aurea|authority=[[L.]]|synonyms_ref=|synonyms={{Collapsible list| *''Dynamidium aureum'' {{small|(L.) Fourr.}} *''Dynamidium erodorum'' {{small|(Jord.) Fourr.}} *''Fragaria aurea'' {{small|(L.) Crantz}} *''Potentilla ambigua'' {{small|Gaudin}} *''Potentilla chrysocraspeda'' {{small|Lehm.}} *''Potentilla erodora'' {{small|Jord. ex Verl.}} *''Potentilla heerii'' {{small|Brügger}} *''Potentilla pseudofrigida'' {{small|Schur}} *''Potentilla ternata'' {{small|K.Koch}} *''Potentilla transsilvanica'' {{small|Schur}} }}}} '''''Potentilla aurea''''' е вид цветно растение од семејството [[Рози|рози.]]<ref name="PTLAU">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/PTLAU|title=''Potentilla aurea'' (PTLAU)|last=<!--Not stated-->|date=2022|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=28 March 2022}}</ref> Потекнува од планините на континентална Европа, а е донесен и во Турција.<ref name="1_of_1990_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Puşcaş|first=Mihai|last2=Choler|first2=Philippe|year=2012|title=A biogeographic delineation of the European Alpine System based on a cluster analysis of ''[[Carex curvula]]''-dominated grasslands|journal=Flora - Morphology, Distribution, Functional Ecology of Plants|volume=207|issue=3|pages=168–178|bibcode=2012FMDFE.207..168P|doi=10.1016/j.flora.2012.01.002}}</ref> Достапни се голем број сорти, вклучувајќи ги „Aurantiaca“, „Goldklumpen“ и „Plena“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/48907/i-potentilla-aurea-i-aurantiaca/details|title=''Potentilla aurea'' 'Aurantiaca'|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=28 March 2022|quote=Synonyms; ''Potentilla ternata'' aurantiaca}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/56271/i-potentilla-aurea-i-goldklumpen/details|title=''Potentilla aurea'' 'Goldklumpen'|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=28 March 2022|quote=Synonyms; ''Potentilla'' 'Gold Clogs'}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/62124/potentilla-aurea-plena-(d)/details|title=''Potentilla aurea'' 'Plena' (d)|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=28 March 2022|quote=2 suppliers}}</ref> == Опис == Многугодишно тревесто растение со јак ризом кој е препокриен со нераспаднати кожести кафеави прилисници. Цветните стебленца до 30 цм високи, тенки, на врвот разгранети, со повеќе цветови. Во долниот дел стебленцата со прилегнати влакна, а во горниот дел влакната се малку расперени. При основата листовите дланковидни, со 5 ливчиња. Ливчињата долгнавесто-елиптично-обратно-јајцевидни, на врвот со 5-7 заострени запчиња, кај кои средното запче е помало од двете соседни, во основата клиновидни. На горната страна со ретки свиленести прилегнати влакна, на долната страна со свиленести влакна по средната и стра- ничните жили, а исто така и по работ. Свиленестите влакна се прилегнати и се препокриваат формирајќи една свиленкаста бела лента. Лисните дршки до 10 цм долги, со прилегнати влакна а слободните делови на прилисниците на базалните листови ланцетни до широко-ланцетни, ципести, кафеави, голи, со влакна по работ. Стеблените листови помали, со 5 ливчиња, со куса дршка и со јајцевидно-ланцетни прилисници. Цветовите 15-25 мм во пречник и со долги влакнести дршки. Чашкините ливчиња јајцевидно-ланцетни, на врвот заострени, по површината со прилегнати, а по работ со слабо расперени свиленести влакна. Ливчињата на епикаликсот линејно-ланцетни и покуси од чашкините ливчиња. Венечните ливчиња интензивно жолти, обратно-срцевидни, 2-пати подолги од чашкините ливчиња, во основата со една потемна флека. Цветната ложа влакнеста. Оревчињата со скоро незабележливи брчки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=965}}</ref> == Распространетост во Македонија == '''''Potentilla aurea''''' расте по високопланинските пасишта врз длабока почва, од 1.600 до 2.700 м надморска височина. Позната е за [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Дешат]] и [[Бистра (планина)|Бистра]], а се посочува за [[Ниџе]] и [[Јабланица]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dx59vdbev3r7kxke5sqsm9zgcl6sktc Potentilla caulescens 0 1401352 5622142 5612005 2026-08-31T12:11:18Z BosaFi 115936 5622142 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Potentilla_caulescens.jpg|genus=Potentilla|species=caulescens|authority=[[L.]], 1756|synonyms={{collapsible list| *''Dasiphora jacquinii'' <small>Raf.</small> *''Fragaria caulescens'' <small>(L.) Crantz</small> *''Fragariastrum caulescens'' <small>(L.) Schur</small> *''Fragariastrum petiolatum'' <small>(Gaudin) Schur</small> *''Fragariastrum petiolulatum'' <small>(Gaudin) Schur</small> *''Potentilla alba'' <small>Cav. & Pourr. ex Willk.</small> *''Potentilla alba'' var. ''caulescens'' <small>Lam.</small> *''Potentilla caulescens'' subsp. ''caulescens'' *''Potentilla caulescens'' var. ''cebennensis'' <small>Siegfr. ex Debeaux</small> *''Potentilla caulescens'' subsp. ''cebennensis'' <small>(Siegfr. ex Debeaux) Kerguélen</small> *''Potentilla caulescens'' subsp. ''iserensis'' <small>Soják</small> *''Potentilla caulescens'' var. ''petiolulata'' <small>(Gaudin) Lamotte</small> *''Potentilla caulescens'' subsp. ''petiolulata'' <small>(Gaudin) Nyman</small> *''Potentilla caulescens'' var. ''petiolulosa'' <small>Ser.</small> *''Potentilla caulescens'' subsp. ''petiolulosa'' <small>(Ser.) Arcang.</small> *''Potentilla caulescens'' var. ''petrophila'' <small>(Boiss.) Th.Wolf</small> *''Potentilla caulescens'' subsp. ''petrophila'' <small>(Boiss.) Nyman</small> *''Potentilla caulescens'' var. ''sericea'' <small>Coss.</small> *''Potentilla caulescens'' var. ''villosa'' <small>Boiss.</small> *''Potentilla corymbosa'' <small>Pourr.</small> *''Potentilla kristofiana'' <small>Zimmeter</small> *''Potentilla petiolulata'' <small>Gaudin</small> *''Potentilla petiolulosa'' <small>(Ser.) Strobl</small> *''Potentilla petrophila'' <small>Boiss.</small> *''Trichothalamus caulescens'' <small>(L.) Spreng.</small> *''Trichothalamus petiolulatus'' <small>(Gaudin) Fourr.</small> }}|synonyms_ref=}} [[Податотека:Potentilla_caulescens_Atlas_Alpenflora.jpg|мини]] '''''Potentilla caulescens''''' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[рози]]. Потекнува од [[Европа]], каде што расте низ [[Алпи|Алпите]], како и во планините во јужна Европа и во [[Атлас (планини)|планините Атлас]] во северна Африка. Расте на карпест терен, често во пукнатини од надморска височина од 500 до 2000 метри. Цвета од јуни до септември, со цветови со пречник од 1 до 2,2 сантиметри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Potentilla/caulescens|title=Potentilla caulescens|publisher=The Alpine Garden Society|accessdate=23 December 2020}}</ref> == Опис == Многугодишно тревесто растение, со јак хоризонтален или вертикален ризом обвиен од базалните делови на изумрените листови, по површината со прилегнати или полурасперени влакна, а помеѓу нив и жлездести влакна. Цветното стебленце 5-20 (30) цм високо. Листовите дланковидни, со 5 ливчиња; базалните листови групирани во снопче, со долги дршки кои се со прилегнати свиленести влакна и жлездести влакна. Ливчињата долгнавесто-обратно-јајцевидни, 2-3-пати подолги отколку широки, целокрајни, на врвот со 3-5 остри запчиња, кон основата клиновидни, на обете страни и по работ со прилегнати долги свиленести влакна. Прилисниците долги, линејни, на врвот со подолг слободен линеен и постепено заострен дел, кој по работ е со долги сребренести влакна. стеблените листови помали, приседнати, со 3 ливчиња и со широко-ланцетни прилисници. Цветовите 12-25 мм во пречник, групирани во ретко соцветие слично на штит. Чашкините ливчиња ланцетни, на врвот постепено заострени, поретко јајцевидно-ланцетни, а ливчињата на епикаликсот потесни и скоро еднакво долги колку и чашкините ливчиња, или многу малку подолги од нив и со долг и тенок заострен врв. И двата вида ливчиња по површината и по работ со долги прилегнати влакна. Венечните ливчиња бели, обратно-јајцевидни, долги колку чашкините ливчиња или незначително подолги од нив, а на врвот многу слабо всечени или скоро целокрајни. Филаментите со густи, долги и нас чени нагоре полурасперени свиленести влакна. Цветната ложа со долги влакна. Столпчињата жолтеникави, долги, кончесто-тенки. Оревчињата на грбната страна и во горниот дел со сноп од бели, долги, свиленести влакна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=969-970}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Potentilla caulescens расте п''о пукнатините на варовничките карпи. Позната единствено за карпите кај изворот на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]] (пл. [[Јакупица]]) и блиската околина.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Флора на Македонија]] klhtoj8wgwfh6qmtsc0ltux99qoylz5 Potentilla reptans 0 1401385 5622141 5621755 2026-08-31T12:11:06Z BosaFi 115936 5622141 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Potentilla reptans beauvais-carriere-bracheux 60 20062008 1.jpg|genus=Potentilla|species=reptans|authority=[[L.]]}} '''''Potentilla reptans''''' е [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[рози]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://species.nbnatlas.org/species/NBNSYS0000003354|title=Potentilla reptans L. Creeping Cinquefoil|date=2025-02-02|work=[[National Biodiversity Network]] (NBN Atlas)|accessdate=2025-02-02}}</ref> == Опис == Многугодишно тевесто растение, со тенок ризом, обвиен од остатоците на базалните листови. Цветните стебленца тенки, 30-100 цм долги, ползечки и истите лесно се вкоренуваат кај нодиумите. Стебленцата голи или со ретки или густи прилегнати и скоро четинести влакна. Листовите дланковидни, со 5 ливчиња. Ливчињата обратно- јајцевидни, најшироки во средината или над средината, 10-40 мм долги, 5-20 мм широки, кон основата стеснети, на секоја страна со по 5-12 тапи запчиња, на двете страни зелени, на долната страна со многу погусти прилегнати влакна. Дршките на базалните листови, 5-10 цм долги, по површината со густи скоро четинести полурасперени или прилегнати влакна. Прилисниците зелени, широко-ланцетни до јајцевидно-ланцетни, целокрајни, назабени или всечени. Од вкоренетите нодиуми се образува една розета на листови и најчесто само 1 цвет со долга дршка, која е подолга од листовите на розетата. Цветовите поединечни, 20-25 мм во пречник. Чашкините ливчиња широко-ланцетни, заострени и со прилегнати влакна, а ливчињата на епикаликсот широко-ланцетни, скоро еднакви со чашкините ливчиња, а по прецветувањето стануваат подолги од нив. Венечните ливчиња жолти, 8-12 мм долги, обратно-јајцевидни, на врвот плитко всечени. Столпчињата куси, дебели, во основата стеснети. Цветната ложа влакнеста. Оревчињата мазни.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=969}}</ref><gallery> Податотека:Potentilla_reptans_Trefdraeth.jpg|алт=Flower of Potentilla reptans, Wales, UK| Цвет на ''Potentilla reptans'', [[Велс|Велс, Велика Британија]] </gallery> == Распространетост == === Матичен опсег === ''Potentilla reptans'' има голем [[Домороден вид|автохтон опсег]] низ континентите на Европа, Азија и Африка. Во Европа е домороден низ целиот континент, освен Норвешка каде што е воведен.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:324739-2|title=''Potentilla reptans'' L.|date=2025-02-02|work=[[Plants of the World Online]] [[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=2025-02-02}}</ref> Во Азија може да се најде во: Авганистан, Кина, Кипар, Монголија, Иран, Ирак, Казахстан, Киргистан, Либан, Сирија, Пакистан, Израел, Палестина, Таџикистан, Туркменистан и Узбекистан.<ref name=":1" /> Во Африка може да се најде во земјите: Алжир, Еритреја, Етиопија, Либија, Мароко и Тунис.<ref name=":1" /> === Воведен опсег === ''P. reptans'' е воведен во различни земји низ целиот свет. Видот е широко распространет низ Северна Америка, каде што може да се најде во државите и териториите на: Бермуда, Калифорнија, Колорадо, Флорида, Џорџија, Илиноис, Кентаки, Луизијана, Мериленд, Масачусетс, Мичиген, Минесота, Њу Џерси, Њујорк, Охајо, Орегон, Пенсилванија, Вирџинија, Вашингтон и Висконсин,<ref name=":1" /> како и во Онтарио, Квебек и Нова Шкотска.<ref name=":1" /> Видот бил воведен и во земјите од Австралија и Нов Зеланд.<ref name=":1" /> === Распространетост во Македонија === ''Potentilla reptans'' расте на влажни и блатни ливади, по блатата, покрај потоците, реките и езерата по целата територија на Македонија. Се посочува f. microphylla Tratt. најдена покрај реката [[Пена]] помеѓу [[Тетово]] и с. [[Вешала]].<ref name=":02" /> == Живеалиште и екологија == ''P. reptans'' расте во неутрални почви, каде што користи и природни и вештачки создадени живеалишта, на пр: тревни површини, живи огради, огради и [[обработливо земјиште]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.94k|title=Creeping Cinquefoil Potentilla reptans L.|date=2025-02-02|work=[[Botanical Society of Britain and Ireland]] Plant Atlas 2020|accessdate=2025-02-02}}</ref> Видот може да расте и во тревници и цветни леи како [[плевел]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gardenersworld.com/how-to/solve-problems/creeping-cinquefoil/|title=Complete guide to creeping cinquefoil: Is it a weed?|last=Fisher|first=Sue|date=2024-07-10|work=Gardeners World BBC|accessdate=2025-02-02}}</ref> ''[[Мала дебелоглавка]]'' го користи ''P. reptans'' како растение за храна за своите гасеници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://butterfly-conservation.org/butterflies/grizzled-skipper|title=Butterfly Conservation|date=2025-02-02|accessdate=2025-02-02}}</ref> == Медицинска употреба == Алкохолните екстракти од корените на ''P. reptans'' покажале умерена антимикробна активност против вообичаени патогени на рани.<ref>{{Наведено списание|date=November 2012|title=Antimicrobial assays of three native British plants used in Anglo-Saxon medicine for wound healing formulations in 10th century England|url=http://roar.uel.ac.uk/1715/3/2012_Watkins_etal_Antimicrobial.pdf|journal=J Ethnopharmacol|volume=144|issue=2|pages=408–15|doi=10.1016/j.jep.2012.09.031|pmid=23026307|access-date=2026-08-21|archive-date=2017-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922011734/http://roar.uel.ac.uk/1715/3/2012_Watkins_etal_Antimicrobial.pdf|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Taxonbar|from=Q130224}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0w8diatdt0i9q6q7zxz0i4i6sj6vvk5 Potentilla micrantha 0 1401386 5622140 5612640 2026-08-31T12:10:50Z BosaFi 115936 5622140 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosaceae - Potentilla micrantha-001.JPG|image_caption=Слика од цветот|genus=Potentilla|species=micrantha|authority=[[Ramond ex DC.]]|synonyms={{collapsible list|bullets = true |''Fraga micrantha'' (Ramond ex DC.) Fourr. |''Fragaria breviscapa'' (Vest) Crantz |''Fragaria micrantha'' (Ramond ex DC.) Tratt. |''Fragaria recurva'' Kit. ex Gomb¢cz |''Fragariastrum micranthum'' (Ramond ex DC.) Schur |''Potentilla breviscapa'' Vest |''Potentilla fragaria'' Lange ex Ten |''Potentilla fragaria subsp. micrantha'' (Ramond ex DC.) Nestl. |''Potentilla fragaria var. micrantha'' (Ramond ex DC.) F.W.Schultz |''Potentilla fragariastrum var. micrantha'' (Ramond ex DC.) F.W.Schultz |''Potentilla fragariastrum subsp. micrantha'' (Ramond ex DC.) Bonnier & Layens |''Potentilla micrantha subsp. breviscapa'' (Vest) Gams |''Potentilla parviflora'' Desf. |''Potentilla parviflora'' Clairv. |''Potentilla parviflora var. tinei'' Tod. ex Lojac. |''Potentilla sterilis var. micrantha'' (Ramond ex DC.) Fiori}}}} '''''Potentilla micrantha''''' е вид на [[Potentilla]] што припаѓа на семејството [[рози]].<ref name="biolib">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id39841/|title=Potentilla micrantha|work=BioLib.cz|accessdate=2018-04-11}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение со вертикален или тенок хоризонтален ризом, кој во горниот дел е со лушпести остатоци од прилисниците на изумрените листови. Цветните гранчиња 1-5 цм високи, по површината со долги густи свиленести влакна. Листовите тројни. Страничните ливчиња со куси влакнести дршки, а средното ливче со двојно подолга дршка. Ливчињата обратно-јајцевидни, на врвот тапи, во основата клиновидни и обично без запци, по работ од секоја страна со по 7-11 заострени запчиња, на горната страна зелени и со ретки прилегнати влакна, а на долната страна сиво-зелени и со густи прилегнати свиленести влакна, и тоа особено по жилите. Цветовите поединечни или по 2, 10-12 мм во пречник. Чашкините ливчиња широко-ланцетни, околу 4 мм долги, 1,5 мм широки, на врвот заострени, на внатрешната страна со прилегнати влакна, а долната половина на внатрешната страна пурпурно-црвена. Ливчињата на епикаликсот тесно-ланцетни и покуси. Венечните ливчиња 3-5 мм, бели или розови, долги колку чашкините ливчиња или малку покуси, обратно-јајцевидни, на врвот малку всечени. Прашниците широко-лентовидни, во долната половина по работ со долги влакна. Цветната ложа густо влакнеста. Столпчињата кончесто-тенки. Оревчињата кремови, мазни, со влакна во основата. По работ на шумите на влажни места и по проретчените шуми. Широко распространето растение на територијата на цела Македонија.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=973}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Овој вид се јавува главно околу [[Средоземно Море|Средоземното Море]], во [[Европа]], [[Северна Африка]] и [[Мала Азија]]. Се протега од [[Пиринеи|Пиринеите]] преку [[јужна Европа]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Главно е широко распространет во планините на Јужна Европа, со некои краткотрајни области на распространетост во [[Шпанија]], [[Средна Европа|Централна Европа]] (Германија, Швајцарија), [[Црно Море|Црното Море]], [[Кавказ]] и [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]]. Расте во планински и ридски тревни површини, во не премногу густи шуми и грмушести области, но исто така и во отворени средини, на надморска височина до 1,500 м надморска височина. === Распространетост во Македонија === '''''Potentilla micrantha''''' на територијата на Македонија е широко распространето, и може да се најде по работ на шумите на влажни места и по проретчените шуми.<ref name=":02" /> == Биологија == Овој вид цвета обично од април до мај, понекогаш веќе во март.<ref name="tela">[http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-52715-synthese Tela Botanica] {{In lang|fr}}</ref> Кога цветовите се отвораат, [[Прашник|прашниците]] се движат кон центарот и се распоредуваат во конусна структура, каде што [[Прашник|прашниците]] на врвот ги опкружуваат стигмите. Оваа структура вклучува ефикасен механизам за автогамија, кој гарантира самооплодување. Ова растение се размножува со семе. == Галерија == <gallery widths="240" heights="180"> Податотека:Potentilla_micrantha_2017-09-26_4838.jpg|алт=Plant| Растение Податотека:Potentilla_micrantha_(5650812593).jpg|алт=Plant with flowers| Растение со цвеќиња Податотека:Rosaceae_-_Potentilla_micrantha.JPG|алт=Detail of leaves| Детал од лисја Податотека:Potentilla_micrantha_Sturm24.jpg|алт=Illustration from Deutschlands Flora in Abbildungen| Илустрација од ''Германска флора во илустрации'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Potentilla+micrantha Листата на растенија] * [http://www.tropicos.org/Name/27800309 Тропикоси] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Петопрст]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hr3c9x8oae3zp6m4ieog9quay99389j Sibbaldia 0 1401391 5622139 5616026 2026-08-31T12:10:42Z BosaFi 115936 5622139 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sibbaldiaprocumbens.jpg | image_caption = ''Sibbaldia procumbens'' | taxon = Sibbaldia | authority = [[L.]]<ref>Sp. Pl. 1: 284. 1753</ref> | subdivision_ranks = Species | subdivision = [[#Species|See text]] | synonyms = {{species list |Dactylophyllum |Spenn. |Dryadanthe |Endl. |Sibaldia |L. |Sibbalda |St.-Lag. |Sibbaldiopsis |Rydb. }} }} '''''Sibbaldia''''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од семејството [[рози]], со огромна распространетост, вклучувајќи го и високиот Арктик. [[Типски вид|Типскиот вид]] е ''[[Sibbaldia procumbens]]''. Исто така е во потсемејството [[Рози (потсемејство)|Рози]]. Името на родот ''Sibbaldia'' е во чест на Роберт Сибалд (1641–1722), шкотски лекар и антиквар.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2018|title=Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2018|isbn=978-3-946292-26-5|location=Berlin|language=German|trans-title=Index of Eponymic Plant Names – Extended Edition|format=pdf|doi=10.3372/epolist2018|access-date=1 January 2021}}</ref> Првпат е опишан во 1753 година.<ref name="POWO" /> == Опис == Ползечки грмушковидни тревести растенија, Листовите тројни, собрани во основата. Прилисниците големи и делумно сраснати со лисната дршка. Цветовите во збиени соцветија слични на штитови. Чашката и епикаликсот со по 5 ливчиња. Венечните ливчиња 5. Прашниците обичо 5. Карпелите 5-12. Столпчињата странично поставени. Плодот 5-10 мали оревчиња.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=974}}</ref> == Опсег == Неговиот роден опсег е умерената северна полутопка. Се среќава во Европа; во Азија; во [[Сибир]] (во [[Република Алтај|Алтај]]), рускиот Далечен Исток, централна Азија, Кавказ, западна Азија, [[Народна Република Кина|Кина]], [[Монголија]], источна Азија, тропска Азија. Во Северна Америка и исто така во [[Мексико]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30002311-2|title=''Sibbaldia'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 January 2024}}</ref> == Видови == Морфолошките и генетските студии покажале дека ''Sibbaldia,'' како што тогаш била ограничена, била полифилетска, при што некои видови имале потреба од синонимизирање или прераспределба во (или од) други родови, вклучувајќи ги ''[[Sibbaldianthe]]'', ''[[Chamaecallis]]'' и ''[[Potentilla]].''<ref>{{Наведено списание|last=Eriksson|first=Torsten|last2=Lundberg|first2=Magnus|last3=Töpel|first3=Mats|last4=Östensson|first4=Pia|last5=Smedmark|first5=Jenny E. E.|year=2015|title=''Sibbaldia'': A molecular phylogenetic study of a remarkably polyphyletic genus in Rosaceae|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=301|issue=1|pages=171–184|bibcode=2015PSyEv.301..171E|doi=10.1007/s00606-014-1063-3}}</ref> {{На|2024|January}}, [[Plants of the World Online]] ги прифаќа следниве видови:<ref name="POWO" /> * ''[[Sibbaldia aphanopetala]]'' <small>Hand.-Mazz.</small> * ''[[Sibbaldia compacta]]'' <small>(W.W.Sm. & Cave) Dikshit & Panigrahi</small> * ''[[Sibbaldia cuneata]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Sibbaldia cuneifolia]]'' <small>(Bertol.) Paule & Soják</small> * ''[[Sibbaldia macrophylla]]'' <small>Turcz. ex Murav.</small> * ''[[Sibbaldia miyabei]]'' <small>(Makino) Paule & Soják</small> * ''[[Sibbaldia olgae]]'' <small>Juz. & Ovcz.</small> * ''[[Sibbaldia parviflora]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Sibbaldia perpusilla]]'' <small>(Hook.f.) Chatterjee</small> * ''[[Sibbaldia procumbens]]'' <small>L.</small> * ''[[Sibbaldia semiglabra]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Sibbaldia tridentata]]'' <small>(Aiton) Paule & Soják</small> * ''[[Sibbaldia trullifolia]]'' <small>(Hook.f.) Chatterjee</small> === Поранешни видови === Порано прифатените видови вклучуваат: * ''Sibbaldia adpressa'' <small>Bunge</small> → ''[[Sibbaldianthe adpressa]]'' <small>(Bunge) Juz.</small> * ''Sibbaldia micropetala'' <small>(D.Don) Hand.-Mazz.</small> → ''[[Potentilla micropetala]]'' <small>D.Don</small> * ''Sibbaldia omeiensis'' <small>T.T.Yu & C.L.Li</small> → ''[[Potentilla omeiensis]]'' <small>(T.T.Yü and C.L.Li) Soják</small> * ''Sibbaldia pentaphylla'' <small>J.Krause</small> → ''[[Potentilla clandestina]]'' <small>Soják</small> * ''Sibbaldia perpusilloides'' <small>(W.W.Sm.) Hand.-Mazz.</small> → ''[[Chamaecallis perpusillodes]]'' <small>(W.W.Sm.) Smedmark</small> * ''Sibbaldia phanerophlebia'' <small>T.T.Yu & C.L.Li</small> → ''[[P. micropetala]]'' * ''Sibbaldia purpurea'' <small>Royle</small> → ''[[Potentilla purpurea]]'' <small>(Royle) Hook. f.</small> * ''Sibbaldia sericea'' <small>(Grubov) Soják</small> → ''[[Sibbaldianthe sericea]]'' <small>Grubov</small> * ''Sibbaldia sikkimensis'' <small>(Prain) Chatterjee</small> → ''[[Potentilla sikkimensis]]'' <small>Prain</small> * ''Sibbaldia tenuis'' <small>Hand.-Mazz.</small> → ''[[Potentilla tenuis]]'' <small>(Hand.-Mazz.) Soják</small> * ''Sibbaldia tetrandra'' <small>Bunge</small> → ''[[Potentilla tetrandra]]'' <small>(Hook.f.) Bunge</small> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0lqxbsivf3jbfn6gedqjo4n9aymdr7f Sibbaldia parviflora 0 1401396 5622138 5612858 2026-08-31T12:10:34Z BosaFi 115936 5622138 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Sibbaldia parviflora Willd. (7904539998).jpg|genus=Sibbaldia|species=parviflora|authority=[[Willd.]]|synonyms={{Species list |Potentilla cuneata|Wall. ex Lehm. |Potentilla sibbaldii|Hook.f. |Sibbaldia parviflora var. minor|Boiss. |Sibbaldia parviflora var. semiglabra|(Willd.) Trautv. |Sibbaldia parvifolia|Willd. |Sibbaldia procumbens|M.Bieb. (non L.) |Sibbaldia procumbens subsp. parviflora|(Willd.) Kamelin |Sibbaldia procumbens var. orientalis|Sommier & Levier |Sibbaldia procumbens var. pilosior|Trautv. |Sibbaldia semiglabra|C.A.Mey. }}|synonyms_ref=<ref>{{Cite web| title = Sibbaldia parviflora Willd..| work = World Flora Online| url = http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000996343| access-date = 17 December 2021}}</ref>}} '''''Sibbaldia parviflora''''' е вид цветно растение од родот ''[[Sibbaldia]]'' од семејството [[рози]], по потекло од Југоисточна Европа и Западна Азија. Тоа е тревесто повеќегодишно растение кое расте на влажни карпести места на алпски ливади.<ref name="MFG">{{Наведена книга|title=Mountain flora of Greece|last=Persson|first=J.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-25737-4|editor-last=Strid|editor-first=Arne|page=415|chapter=Sibbaldia L.}}</ref> Постојат различни мислења за неговиот таксономски статус. Иако е општо прифатен како вид, некои го сметаат за подвид или варијанта на ''[[Sibbaldia procumbens]].'' Сродната ''[[Sibbaldia cuneata]]'' од Хималаите и Кина некогаш се смета како посебен вид или е подредена под ''[[Sibbaldia parviflora]]''.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|page=272}}</ref> == Опис == Многугодишно полегнато тревесто растение со задебелен и разгранет ризом. Цветните стебленца 2-6 цм високи, повисоки од базалните листови, во основата обвиени од големите лушпести кафеави прилисници на изумрените листови. Листовите на вегетативните гранчиња собрани по неколку заедно формирајќи куси гранчиња, сиво-зелени со прилегнати ретки свиленкасти влакна. Прилисниците до 14 мм долги, 3-4 мм широки, 2/3-3/4 сраснати со лисната дршка. Ливчињата обратно- јајцевидно-клиновидни, 10-15 мм долги, на врвот со 3 триаглести запчиња, кај кои средното е потесно а страничните се пошироки. Само средното ливче е со куса дршка. Лисните дршки 10-30 мм долги, со густи прилегнати влакна. Листовите на цветните гранчиња исти како базалните листови, но помали. Цветовите по 3-5 групирани во соцветие слично на штит. Цветните дршки околу 2 мм долги. Прицветните листови целокрајни, линејни и со прилисници. Чашкините ливчиња со ретки прилегнати влакна, ланцетни, 2 мм долги, 1 мм широки, на врвот заострени, со прецветувањето се зголемуваат до 4 мм. Ливчињата на епикаликсот линејни, покуси од чашкините ливчиња. Венечните ливчиња жолти, обратно-јајцевидни, 2-2,5 мм долги, малку подолги од венечните ливчиња. Прашниците 5. Столпчињата 5, тенки и долги. Плодникот со 5-12 карпели. Плодот светликави кафеави оревчиња.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=974}}</ref> == Распространетост == Растението може да се најде во повеќе области во планините на северен Иран, северен Ирак, Турција, [[Кавказ]], а исто така и на Балканскиот Полуостров: во северна Грција (на надморска височина од 2300–2400{{Меѓупростори}}m на планината [[Кајмакчалан]] и [[Ниџе]] и [[Киафа]] во северен [[Пинд]]), Македонија ([[Галичица]] од 1,950 до 2,200 м надморска височина<ref name=":02" />), Албанија (планините [[Грамошта]] и [[Островица (планина)|Островица]]) и Бугарија ([[Осоговски Планини]]).<ref name="CFA">{{Наведено списание|last=Barina|first=Zoltán|last2=Pifkó|first2=Dániel|last3=Mesterházy|first3=Attila|year=2009|title=Contributions to the flora of Albania|journal=Willdenowia|volume=39|issue=2|pages=293–99|doi=10.3372/wi.39.39208|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Sibbaldia parviflora}} [[Категорија:Растенија опишани во 1799 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ke4wcifjzyvkyf68g4r2o946adztm6t Брана „Три клисури“ 0 1401397 5622386 5613120 2026-09-01T04:46:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622386 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = Брана „Три клисури“<br />{{nobold|{{lang|zh-hans|三峡大坝}}}} | image = ThreeGorgesDam-China2009.jpg | image_caption = Браната во септември 2009 | image_size = 260px | pushpin_map = Hubei#China (equirectangular) | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Местоположба во покраината Хубеи | coordinates = | country = Кина | location = [[Сандоупинг]], Реон Јилинг, Хубеи | purpose = Контрола на поплави, електрична енергија, пловидба | status = Оперативна | construction_began = 14 декември 1994 | opening = 2003<ref>{{нмс | archive-date=April 11, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160411083631/http://large.stanford.edu/courses/2010/ph240/ma2/ | url=http://large.stanford.edu/courses/2010/ph240/ma2/ | title=Three Gorges Dam | publisher=Stanford University | website=large.stanford.edu | date=November 26, 2010 | access-date=February 13, 2016 | author=Ma, Yue | url-status=live}}</ref> | demolished = | cost = [[Јуан|¥]]203&nbsp;милијарди (US$31.765&nbsp;милијарди)<ref>{{нмс | date=February 21, 2020 | access-date=May 27, 2018 | archive-date=May 28, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180528052556/https://www.power-technology.com/projects/gorges/ | url=https://www.power-technology.com/projects/gorges/ | title=Three Gorges Dam Hydro Electric Power Plant, China | website=Power Technology | url-status=live}}</ref> | owner = [[Кинеска Јангце електроенергија]] (подружница на [[Корпорација Кинески „Три клисури“]]) | dam_type = Бетонска | dam_length = 2335 | dam_height = 181 | dam_width_crest = 40 м | dam_width_base = 115 м | dam_volume = {{convert|27.2|e6m3|e6yd3|abbr=unit}} | dam_crosses = [[Јангце]] | spillway_type = | spillway_capacity = 116000 м<sup>3</sup>/s | res_name = [[Вештачко езеро „Три клисури“]] | res_elevation = 175 м | res_capacity_total = 39,3 км<sup>3</sup> | res_capacity_active = | res_capacity_inactive = | res_catchment = {{cvt|1000000|km2|mi2}} | res_surface = {{cvt|1084|km2|mi2|0}}<ref name="chincold">{{cite web | archive-date=March 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140305215839/http://www.chincold.org.cn/dams/rootfiles/2010/07/20/1279253974143251-1279253974145520.pdf | url=http://www.chincold.org.cn/dams/rootfiles/2010/07/20/1279253974143251-1279253974145520.pdf | title=Three Gorges Project | website=chincold.org.cn | access-date=January 1, 2015 | url-status=dead}}</ref> | res_max_depth = | res_max_length = {{cvt|600|km}}<ref name="resstat">{{cite book | title=Engineering Geology for Society and Territory – Volume 2: Landslide Processes | publisher=Springer | date=2014 | page=1415 | isbn=978-3-319-09057-3}}</ref> | res_max_width = <!--Average: {{cvt|1.1|km}}<ref name=resstat />--> | res_tidal_range = | plant_operator = | plant_commission = 2003–2012 | plant_decommission = | plant_type = конвенционална | plant_turbines = 32 × 700 [[Мегават|MW]]<br />2 × 50 MW [[Францисова турбина|Францисов тип]] | plant_capacity = 22.500 MW | plant_capacity_factor = 45% | plant_annual_gen = {{cvt|101.6|TWh|lk=on}} (2018) | plant_hydraulic_head = Rated: {{cvt|80.6|m|0}}<br />Maximum: {{cvt|113|m|0}}<ref name=chincold /> | website = | extra = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 13 }} [[Податотека:Threegorges.png|десно|мини|250x250пкс| Приказ на местоположбата на хидроелектраните и најголемите градови на реката Јангце]] [[Податотека:TGDModelSpillwayView.jpg|десно|мини|250x250пкс| Модел на хидроелектрана, на кој се прикажани телото на браната (лево), преливникот на браната (во средината) и бродскиот кран (десно)]] [[Податотека:TGDModelShipLocks.jpg|десно|мини|250x250пкс| Модел на хидроелектрана, на кој се прикажани бродскиот кран (лево) и бродската [[преводница]] (десно)]] [[Податотека:Sanxia_Runner04_300.jpg|десно|мини|250x250пкс| Францисова турбина во хидроцентрала]] [[Податотека:ThreeGorgesDam-Landsat7.jpg|десно|мини|326x326пкс| Сателитските снимки ја покажуваат областа поплавена од вештачкото езеро. Споредба: 17 април 1987 година (подолу) и 7 ноември 2006 година (горе)]] '''Брана „Три клисури“''' ([[Народна Република Кина|Кина]]) — [[Хидроелектрана|хидроелектрична]] [[Брана (градба)|брана]] на реката [[Јангцекјанг|Јангце]], третата најдолга [[река]] во светот. Тоа е најголемата хидроелектрана во светот со инсталирана [[Електрична моќност|моќност]] од 22.500 [[ват|MW]] (2012).<ref name="iet2009">{{Наведена мрежна страница|url=http://kn.theiet.org/magazine/issues/0904/taming-the-yangtze-0904.cfm#|title=Taming the Yangtze|last=Acker|first=Fabian|date=2. 3. 2009.|work=IET magazine|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160514190557/http://kn.theiet.org/magazine/issues/0904/taming-the-yangtze-0904.cfm|archive-date=14. 5. 2016.}}</ref><ref name="Xinhua20081007">{{Наведени вести|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-10/07/content_10162045.htm|title=:: Three Gorges reservoir raises water to target level|date=7. 10. 2008.|access-date=23. 11. 2010.|publisher=Xinhua|quote=}}</ref><ref name="inventspot">{{Наведена мрежна страница|url=http://inventorspot.com/articles/final_turbine_chinas_three_gorges_dam_begins_testing|title=Final Turbine at China's Three Gorges Dam Begins Testing|publisher=Inventor Spot|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504133535/http://inventorspot.com/articles/final_turbine_chinas_three_gorges_dam_begins_testing|archive-date=04. 05. 2011|accessdate=15. 5. 2011.}}</ref> Последната [[водна турбина]] на најголемата хидроелектрана во Кина, ''браната „Три клисури“'', била поврзана на електричната мрежа во 2012 година.<ref name="autogenerated5">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ctg.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=60653|title=三峡工程最后一台机组结束72小时试运行|publisher=ctg.com.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512233812/http://www.ctg.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=60653|archive-date=12. 05. 2013|accessdate=23. 6. 2012.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ctg.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=62169|title=Three Gorges underground power station electrical and mechanical equipment is fully handed over production|publisher=China Three Gorges Corporation|language=Chinese|archive-url=https://web.archive.org/web/20130405105848/http://www.ctg.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=62169|archive-date=05. 04. 2013|accessdate=8. 7. 2012.}}</ref>, која конечно била завршена оваа хидроцентрала. Изградбата започнала во 1994 година<ref name="allin">{{Наведено списание|last=Allin|first=Samuel Robert Fishleigh|date=30. 11. 2004.|title=An Examination of China's Three Gorges Dam Project Based on the Framework Presented in the Report of The World Commission on Dams|url=http://scholar.lib.vt.edu/theses/available/etd-12142004-125131/unrestricted/SAllin_010304.pdf|format=PDF|journal=|publisher=Virginia Polytechnic Institute and State University|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704213745/http://scholar.lib.vt.edu/theses/available/etd-12142004-125131/unrestricted/SAllin_010304.pdf|archive-date=4. 07. 2010|access-date=23. 11. 2010.}}</ref> и чинела приближно 50 милијарди [[Американски долар|американски долари]]. Самата брана била завршена во 2006 година. Освен дигалките за бродови, сите делови од хидроцентралата биле завршени на 30 октомври 2008 година, кога 26 водни турбини почнале да се користат за производство на електрична енергија. Хидроелектраната има дури 32 водни турбини, секоја со моќност од 700 [[ват|MW]], а само оваа хидроелектрана произведува 11% од потребите на Кина за електрична енергија. Со уште два [[Електричен генератор|електрични генератори]], секој со по 50, конечната инсталирана моќност е 22.500 [[ват|MW]].<ref>[http://inventorspot.com/articles/final_turbine_chinas_three_gorges_dam_begins_testing "Final Turbine at China's Three Gorges Dam Begins Testing" ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20260211105603/http://inventorspot.com/articles/final_turbine_chinas_three_gorges_dam_begins_testing |date=2026-02-11 }}, publisher=Inventor Spot, 2011.</ref> Бродските дигалки биле завршени во декември 2015 година.<ref name="shipcom">{{Наведени вести|url=http://news.cnhubei.com/xw/jj/201601/t3513977.shtml|title=The world's largest "L boat lift" Three Gorges Dam successfully tested|date=14. 1. 2016.|access-date=15. 2. 2016.|agency=Chutianjinbao News|language=Chinese}}</ref> Покрај големиот хидроенергетски [[Потенцијална енергија|потенцијал]], браната „''Три клисури“'' ја намалува појавата на чести [[Поплава|поплави]] и ја зголемува можноста за [[превоз]] на стока. Придонесот за [[Екологија|животната средина]] поради намалувањето на [[Стакленички гасови|стакленичките гасови]] е исто така значаен,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2009-02/03/content_15593414.htm|title=一座自主创新历史丰碑 三峡工程的改革开放之路|publisher=Hb.xinhuanet.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228093530/http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2009-02/03/content_15593414.htm|archive-date=28. 02. 2009|accessdate=1. 8. 2009.}}</ref> со оглед на тоа што Кина речиси целата своја [[енергија]] ја добива од согорување на [[Фосилно гориво|фосилни горива]], особено [[јаглен]]. Проектот, исто така, има корист од [[наводнување]] на околните [[Земјоделство|земјоделски]] области низводно, како и од планови за снабдување со вода на северните и посувите делови на Кина. Иако многумина во Кина сметаат дека браната е од суштинско значење за развојот на кинеската економија и појавата на Кина како водечка светска сила, многу стручњаци веруваат дека негативните ефекти од проектот би можеле да ги надминат неговите позитивни ефекти,<ref name="controversy">{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1671000,00.html|title=China's Three Gorges Dam Under Fire|last=Yang|first=Lin|date=12. 10. 2007.|work=Time|access-date=28. 3. 2009.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013172456/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1671000,00.html|archive-date=13. 10. 2007|quote=The giant Three Gorges Dam across China's Yangtze River has been mired in controversy ever since it was first proposed}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/china/stories/death081798.htm|title=Untamed Waterways Kill Thousands Yearly|last=Laris|first=Michael|date=17. 8. 1998.|work=Washington Post|access-date=28. 3. 2009.|quote=Officials now use the deadly history of the Yangtze, China's longest river, to justify the country's riskiest and most controversial infrastructure project – the enormous Three Gorges Dam.}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0506/18/gc.01.html|title=Global Challenges: Ecological and Technological Advances Around the World|last=Grant|first=Stan|date=18. 6. 2005.|access-date=28. 3. 2009.|archive-url=https://web.archive.org/web/20090924081637/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0506/18/gc.01.html|archive-date=24. 09. 2009|publisher=CNN|quote=China's engineering marvel is unleashing a torrent of criticism. [...] When it comes to global challenges, few are greater or more controversial than the construction of the massive Three Gorges Dam in Central China.}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.bjreview.com.cn/eye/txt/2008-12/06/content_168792.htm|title=Rolling on a River|last=Gerin|first=Roseanne|date=11. 12. 2008.|work=Beijing Review|access-date=28. 3. 2009.|archive-url=https://web.archive.org/web/20090922231347/http://www.bjreview.com.cn/eye/txt/2008-12/06/content_168792.htm|archive-date=22. 09. 2009|quote=..the 180-billion yuan ($26.3 billion) Three Gorges Dam project has been highly contentious.}}</ref> особено поради раселувањето на 1,3 милиони луѓе, еколошките промени,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://unn.people.com.cn/GB/9105724.html|title=重庆云阳长江右岸现360万方滑坡险情-地方-人民网|work=People's Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413224240/http://unn.people.com.cn/GB/9105724.html|archive-date=13. 04. 2009|accessdate=1. 8. 2009.}} See also: {{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/newscenter/2009-04/09/content_11157017.htm|title=探访三峡库区云阳故陵滑坡险情|publisher=News.xinhuanet.com|accessdate=1. 8. 2009.}}</ref> зголемените лизгања на земјиштето и потопувањето на многу [[Археологија|археолошки]] и историски наоѓалишта.<ref>[http://www.casopis-gradjevinar.hr/dokumenti/200204/5.pdf "Projekt Tri klanca - najveća hidroelektrana na svijetu"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071213165508/http://www.casopis-gradjevinar.hr/dokumenti/200204/5.pdf |date=2007-12-13 }}, Građevinar.hr, Inozemno gradilište, 2011.</ref> == Историја == Поради честите поплави и големиот хидроенергетски потенцијал, идејата за регулирање на реката Јангце постоела долго време. По првите јавни објави во 1914 година. Под водство на првиот кинески претседател Сун Јат-сен, истражувањето било спроведено на најсоодветната местоположба.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1671000,00.html|title=China's Three Gorges Dam Under Fire|last=Yang|first=Lin|date=12. 10. 2007.|work=Time|access-date=27. 08. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013172456/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1671000,00.html|archive-date=13. 10. 2007}}</ref><ref name="autogenerated2006">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.sina.com.cn/c/2006-10-23/113410303856s.shtml|title=中国国民党、亲民党、111新党访问团相继参观三峡工程_新闻中心_新浪网|publisher=News.sina.com.cn|accessdate=1. 8. 2009.}}</ref> За проектот ''„Три клисури“'', била организирана национална мрежа од стручњаци за развој и преглед на поединечни решенија и делови [[Проект|од проектот]], а биле вклучени бројни стручњаци од над десет земји од целиот свет.<ref name="nasbio">[http://books.nap.edu/html/biomems/jsavage.pdf John Lucian Savage Biography] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110607121452/http://books.nap.edu/html/biomems/jsavage.pdf |date=2011-06-07 }} by Abel Wolman & W. H. Lyles, National Academy of Science, 1978.</ref><ref name="WPhist">{{Наведени вести|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/yangtze/yangtze.htm|title=The Yangtze Dam: Feat or Folly?|last=Mufson|first=Steven|date=9. 11. 1997.|work=Washington Post|access-date=23. 11. 2010.}}</ref> Избраната местоположба била областа ''Три клисури'', каде што реката Јангце е најтесна и каде што нејзиниот хидроенергетски потенцијал е значаен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.china.com/history/all/11025807/20110402/15882237.html|title=1992年4月3日全国人大批准兴建三峡工程|publisher=News.rednet.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927024424/http://news.china.com/history/all/11025807/20110402/15882237.html|archive-date=27. 09. 2011|accessdate=16. 8. 2009.}}</ref> Постојат три [[Клисура (географија)|клисури]] кои се наоѓаат низводно на површина од 200 км, помеѓу градовите [[Ваншјиан]] и Јиџјианг: Чутанг, долга 8 км (најкратката и најтесната), Ву, долга 40 км и Силинг, долга 80 км (најопасна поради плитките води и брзината на водата).<ref>[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1671000,00.html Lin Yang: "China's Three Gorges Dam Under Fire",] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130824150547/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1671000,00.html |date=2013-08-24 }} Time, 2007.</ref> Во 1939 година, за време [[Втора кинеско-јапонска војна|на Втората кинеско-јапонска војна]], областа ''Три клисури'' била заземена од [[Јапонија|јапонската]] армија. Откако [[Комунизам|комунистите]] дошле на власт, [[Мао Це Тунг|Мао Ѕедунг]] го поддржал проектот, но сепак одлучил да започне друг проект, хидроцентралата Геџоуба. Во 1954 година се случила голема [[поплава]], во која загинале околу 33.000 луѓе, па по таа несреќа, сериозно се размислувало за изградба на голема брана кај ''Трите клисури''. Во 1992 година, кинеските власти конечно одлучиле да започнат со изградба, која започнала кон крајот на 1994 година. [[Брана (градба)|Браната]] била завршена во 2006 година, а сите други делови од хидроцентралата биле завршени на 30 октомври 2008 година, освен бродските кранови. Хидроелектраната моментално работи со снага од 22.500 [[ват|MW]], откако во 2012 година била пуштена во употреба и последната водена турбина.<ref>[http://www.obnovljivi.com/svijet/1445-najveca-kineska-hidroelektrana-three-gorges-konacno-u-punom-pogonu "Највећа Кинеска хидроелектрана Три клисуре коначно у пуном погону"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304221455/http://www.obnovljivi.com/svijet/1445-najveca-kineska-hidroelektrana-three-gorges-konacno-u-punom-pogonu |date=2016-03-04 }}, www.obnovljivi.com, 2012.</ref> == Големина на браната == Браната е изградена од [[бетон]] и е долга 2.335 м, а врвот на браната или круната се наоѓа на [[Апсолутна висина|надморска височина]] од 185 м. Во браната биле вградени 27.200.000 м³ бетон, 463.000 тони [[челик]] (доволни за 63 [[Ајфелова кула|Ајфелови кули]]) и биле ископани околу 102.600.000 м³ земја и карпи. Бетонската брана е висока 181 м над карпестата подлога. Кога нивото на водата е на висина од 175 м [[Апсолутна висина|надморска височина]] (тогаш разликата во површината на водата спротиводно и низводно е 110 м), вештачкото езеро е долго околу 600 м<ref name="resstat">{{Наведена книга|title=Engineering Geology for Society and Territory - Volume 2: Landslide Processes|publisher=Springer|year=2014|isbn=978-3-319-09057-3|pages=1415}}</ref> и широко 1,12 км. Содржи 39,3 м<sup>3</sup> вода, а [[Плоштина|површината]] е околу 1045 км2.<ref name="chincold">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chincold.org.cn/dams/rootfiles/2010/07/20/1279253974143251-1279253974145520.pdf|title=Three Gorges Project|publisher=Chinese National Committee on Large Dams|accessdate=1. 1. 2015.}}</ref> Вештачкото езеро зафаќа површина од околу 632 км², за споредба, [[Итаипу|хидроелектричната брана Итаипу]] има вештачко езеро кое покрива 1.350 км². === Трошоци === Кинеските власти проценуваат дека целиот проект ќе чини околу 22,5 милијарди [[Американски долар|американски долари]] и дека трошоците ќе бидат отплатени по 10 години целосно работење.<ref>[http://www.waterpowermagazine.com/story.asp?storyCode=2041318 "International Water Power and Dam Construction"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110614050746/http://www.waterpowermagazine.com/story.asp?storyCode=2041318 |date=2011-06-14 }}, publisher=Waterpowermagazine.com, 2007.</ref> == Производство и дистрибуција на електрична енергија == === Електричен генератор === Главните [[Електричен генератор|електрични генератори]] се по 6.000 [[Тона|тони]] секој и се конструисани со моќност од 700 [[ват|MW]].<ref name="iet2009" /><ref name="ctgpc1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=30559|title=Архивирана копија|date=30. 10. 2008.|publisher=China Three Gorges Project Corporation|language=Chinese|script-title=三峡工程左右岸电站26台机组全部投入商业运行|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209230355/http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=30559#|archive-date=09. 02. 2009|accessdate=6. 12. 2008.}}</ref> Притисокот или максималниот расположлив пад на вода е 80,6 м. [[Запремински проток|Протокот]] на вода е од 600 до 950 [[Кубни метар у секунди|м³/с]], во зависност од расположливиот воден пад. Колку е поголем расположливиот воден пад, толку е помал протокот потребен за да се постигне моќноста на електричниот генератор. Хидроелектраната користи [[Францисова турбин|Францис турбини]], со [[Пречник|дијаметар од]] 9,7/10,4 м (два производители) и ротираат со брзина од 75 вртежи во минута. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=32325|title=中国长江三峡工程开发总公司|date=10. 3. 2009.|publisher=Ctgpc.com.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002055542/http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=32325|archive-date=02. 10. 2011|accessdate=1. 8. 2009.}}</ref> Дизајнерската моќност е 778, со максимум 840 и фактор на моќност од 0,9. Резултирачката електрична струја има напон од 20. Надворешниот дијаметар на статорот на електричниот генератор е 21,4/20,9 м, а внатрешниот дијаметар е 18,5/18,8 м. Статорот е висок 3,1/3 м. Товарот на темелите е 5050/5500 [[Тона|тони]] . Просечната [[Ступањ искориштења|стапка на искористеност]] е 94%, достигнувајќи до 96,5%. ===Годишно производство на електрична енергија=== {| class="wikitable floatleft" style="text-align:right;" |+ Годишно производство на електрична енергија |- ! Година ! Број на<br />инсталирани турбини ! TWh ! Навод |- | 2003 | 6 | 8.607 || |- | 2004 | 11 | 39.155 || |- | 2005 | 14 | 49.090 || |- | 2006 | 14 | 49.250 || |- | 2007 | 21 | 61.600 || |- | 2008 | 26 | 80.812 ||<ref>{{нмс | url=http://www.cepn.sp.com.cn/bwtj/200901/t20090109_268374.htm | language=zh | script-title=zh:中国电力新闻网 – 电力行业的门户网站 | publisher=Cepn.sp.com.cn | access-date=August 1, 2009 }}{{dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 2009 | 26 | 79.470 ||<ref>{{нмс | url=http://www.chinaequip.gov.cn/2010-01/08/c_13130850.htm | language=zh | script-title=zh:国家重大技术装备 | publisher=Chinaequip.gov.cn | date=January 8, 2010 | access-date=August 20, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100429081818/http://www.chinaequip.gov.cn/2010-01/08/c_13130850.htm | archive-date=April 29, 2010 | df=mdy-all | url-status=dead}}</ref> |- | 2010 | 26 | 84.370 ||<ref>{{нмс | url=http://www.ctgpc.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=45908 | language=zh | script-title=zh:峡 – 葛洲坝梯级电站全年发电1006.1亿千瓦时 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110901062618/http://www.ctgpc.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=45908 | archive-date=September 1, 2011 | df=mdy-all | url-status=dead}}</ref> |- | 2011 | 29 | 78.290 ||<ref>{{нмс | access-date=January 12, 2012 | archive-date=October 23, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061713/http://english.cri.cn/6909/2012/01/07/1461s675113.htm | url=http://english.cri.cn/6909/2012/01/07/1461s675113.htm | title=Three Gorges Project Generates 78.29 Bln Kwh of Electricity in 2011 | url-status=dead}}</ref> |- | 2012 | 32 |98.100||<ref name="autogenerated4">{{нмс | access-date=January 19, 2013 | archive-date=January 20, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130120060226/http://www.gov.cn/gzdt/2013-01/14/content_2311905.htm | url=http://www.gov.cn/gzdt/2013-01/14/content_2311905.htm | language=zh | script-title=zh:2012年三峡工程建设与运行管理成效十分显著 | url-status=live}}</ref> |- | 2013 | 32 |83.270 ||<ref>{{нмс | access-date=January 13, 2014 | archive-date=January 13, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140113154112/http://www.chinanews.com/gn/2014/01-08/5713938.shtml | url=http://www.chinanews.com/gn/2014/01-08/5713938.shtml | language=zh | script-title=zh:三峡工程2013年建设运行情况良好 发挥综合效益 | url-status=live}}</ref> |- | 2014 | 32 |98.800 ||<ref>{{нмс | access-date=January 15, 2017 | archive-date=March 3, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180056/http://news.yahoo.com/chinas-three-gorges-dam-breaks-world-hydropower-record-004111862.html | url=https://news.yahoo.com/chinas-three-gorges-dam-breaks-world-hydropower-record-004111862.html | title=China's Three Gorges dam 'breaks world hydropower record' | url-status=live}}</ref> |- | 2015 | 32 |87.000 ||<ref>{{нмс | archive-date=January 16, 2016 | url=https://www.itaipu.gov.br/sala-de-imprensa/noticia/itaipu-bate-tres-gargantas-e-reassume-lideranca-em-producao | language=pt |title=Itaipu bate Três Gargantas e reassume liderança em produção |trans-title=Itaipu overtakes Three Gorges and resumes the lead in production | url-status=live | work=itaipu.gov.br | date=January 7, 2016 | access-date=January 7, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160116032200/https://www.itaipu.gov.br/sala-de-imprensa/noticia/itaipu-bate-tres-gargantas-e-reassume-lideranca-em-producao}}</ref> |- | 2016 | 32 |93.500 || <ref>{{cite news | archive-date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170301115027/http://www.chinadaily.com.cn/business/2017-03/01/content_28396395.htm | url=http://www.chinadaily.com.cn/business/2017-03/01/content_28396395.htm | title=Three Gorges Project reaches 1 trillion kWh milestone | work=[[China Daily]] | date=March 1, 2017 | access-date=May 20, 2017 | url-status=live}}</ref> |- style="background:#ccf;" |- | 2017 | 32 |97.600 || <ref>{{cite news | archive-date=March 3, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180303050307/https://gbtimes.com/chinas-three-gorges-project-increases-power-output-in-2017 | url=https://gbtimes.com/chinas-three-gorges-project-increases-power-output-in-2017 | title=China's Three Gorges project increases power output in 2017 | work=GBTimes.com | date=January 4, 2017 | access-date=March 2, 2018 | url-status=live}}</ref> |- |2018 |32 |101.600 |<ref name="auto">{{нмс|url=http://news.china.com.cn/2019-01/10/content_74360583.htm |language=zh |script-title=zh:三峡工程2018年发电量、过闸货运量刷新历史纪录 |trans-title=The Three Gorges Project's 2018 power generation and cargo volume through the gate set new historical records |date=January 10, 2019 |website=news.china.com.cn |agency=China News Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110174637/http://news.china.com.cn/2019-01/10/content_74360583.htm |archive-date=January 10, 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{нмс | access-date=March 21, 2019 | archive-date=March 21, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190321110824/http://www.chinadaily.com.cn/a/201812/21/WS5c1c5eeca3107d4c3a002168.html | url=http://www.chinadaily.com.cn/a/201812/21/WS5c1c5eeca3107d4c3a002168.html | title=Three Gorges Dam generates record amount of power | date=December 21, 2018 | last=Zhang | first=Jie | url-status=live | website=China Daily}}</ref> |- | 2019 | 32 |96.880 || <ref>{{Нмс|url=https://finance.sina.com.cn/china/gncj/2020-01-07/doc-iihnzahk2534157.shtml|title=三峡工程2019年运行情况良好 综合效益显著发挥|date=January 7, 2020|publisher=Sina Corp|access-date=January 12, 2020|archive-date=January 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107091001/https://finance.sina.com.cn/china/gncj/2020-01-07/doc-iihnzahk2534157.shtml|url-status=live}}</ref> |- | 2020 | 32 |111.800 || <ref name=wr20 /> |- | 2021 | 32 |103.649 || <ref>{{Нмс|url=https://www.waterpowermagazine.com/news/newsthree-gorges-crosses-100b-kwh-power-generation-mark-in-2021-9406102|title=Three Gorges crosses 100b kWh power generation mark in 2021|date=March 14, 2022|website=waterpowermagazine.com|access-date=March 14, 2022|archive-date=January 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119053949/https://www.waterpowermagazine.com/news/newsthree-gorges-crosses-100b-kwh-power-generation-mark-in-2021-9406102|url-status=live}}</ref> |- | 2022 | 32 |78.790 || <ref>{{Нмс|url=http://www.stcn.com/article/detail/768963.html|title=长江电力：2022年总发电量1855.81亿千瓦时 同比减少10.92%|date=January 5, 2023|access-date=August 24, 2023|archive-date=August 24, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824232347/http://www.stcn.com/article/detail/768963.html|url-status=live}}</ref> |- | 2023 | 32 |80.271 || <ref>{{Нмс|url=https://www.gov.cn/yaowen/liebiao/202401/content_6925452.htm|title=2023年三峡枢纽通过货运量再创新高|date=January 11, 2024|access-date=January 11, 2024|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111213756/https://www.gov.cn/yaowen/liebiao/202401/content_6925452.htm|url-status=live}}</ref> |- | 2024 | 32 |82.911 || <ref>{{Нмс|url=https://m.bjx.com.cn/mnews/20250107/1421436.shtml|title=长江电力披露2024年发电量完成情况|date=January 7, 2025|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112200927/https://m.bjx.com.cn/mnews/20250107/1421436.shtml|url-status=dead}}</ref> |- | 2025 | 32 |95.715 || <ref>{{Нмс|url=https://news.bjx.com.cn/html/20260106/1478077.shtml|title=长江电力：2025年境内所属六座梯级电站总发电量同比增长3.82%|date=January 6, 2025}}</ref> |- style="background:#ccf;" |} [[Податотека:Three gorges dam annual power output SVG.svg|lang=en|мини|Годишно производство на браната „Три клисури“]] [[Податотека:Yangtze River flow rate at TGD site.JPG|мини| Проток на реката Јангце во споредба со капацитетот на довод на браната]] [[Податотека:Three Gorges Dam Installed Units and TWh Over Years.png|мини|Инсталирани единици во браната „Три клисури“ и годишното производство на електрична енергија (2003–2023)]] До 16 август 2011 година, централата генерираше 500 TWh електрична енергија.<ref>{{нмс | archive-date=October 2, 2011 | df=mdy-all | url=http://www.ctgpc.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=49662 | language=zh | script-title=zh:三峡电站持续安稳运行累计发电突破5000亿千瓦时 | publisher=ctgpc.com.cn | access-date=August 28, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111002055755/http://www.ctgpc.com.cn/xwzx/news.php?mnewsid=49662 | url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | archive-date=February 8, 2009 | title=The 26 units of the left and right shore power stations of the Three Gorges Project were all put into commercial operation. | publisher=CRI online | date=October 30, 2008 | access-date=December 6, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090208223653/http://gb.cri.cn/18824/2008/10/30/2945s2302630.htm | language=zh | script-title=zh:三峡工程左右岸电站26台机组全部投入商业运行 – 中国报道 – 国际在线 | url=http://gb.cri.cn/18824/2008/10/30/2945s2302630.htm | url-status=live}}</ref> Во јули 2008 година генерираше 10,3 TWh електрична енергија, првиот месец над 10 TWh.<ref>{{cite web | publisher=China Three Gorges Project Corporation | date=August 15, 2008 | access-date=December 6, 2008 | language=zh | archive-date=December 7, 2008 | script-title=zh:三峡电站月发电量首过百亿千瓦时 | url=http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=29583 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081207081848/http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=29583 | df=mdy-all | url-status=dead}}</ref> На 30 јуни 2009 година, откако протокот на реката се зголеми на над 24.000 m<sup>3</sup>/s, сите 28 генератори беа вклучени, произведувајќи само 16.100 MW бидејќи водостојниот пад достапен за време на сезоната на поплави е недоволен.<ref>{{cite web | url=http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2009-06/30/content_16958373.htm | language=zh | script-title=zh:三峡电站26台发电机组投产后首次满负荷发电 | trans-title=The 26 generating units of the Three Gorges Power Station are fully loaded for the first time since being put into operation | date=June 30, 2009 | agency=Xinhua News Agency | access-date=August 1, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090705164446/http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2009-06/30/content_16958373.htm | archive-date=July 5, 2009 | df=mdy-all | url-status=dead}}</ref> За време на поплавата во август 2009 година, централата првпат го достигна својот максимален капацитет за краток период.<ref name="ctgpc2">{{cite web | url=http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=35674 | language=zh | script-title=zh:中国长江三峡工程开发总公司 | publisher=Ctgpc.com.cn | access-date=August 16, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110908154513/http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=35674 | archive-date=September 8, 2011 | df=mdy-all | url-status=dead}}</ref> За време на сувата сезона од ноември до мај, производството на електрична енергија е ограничено од протокот на реката, како што се гледа на дијаграмите од десно. Кога има доволен проток, производството на електрична енергија е ограничено од капацитетот на централата. Кривите на максимална излезна моќност беа пресметани врз основа на просечната брзина на проток на локацијата на браната, претпоставувајќи дека нивото на водата е 175 м, а бруто ефикасноста на електраната е 90,15%. Вистинската излезна моќност во 2008 година беше добиена врз основа на месечната електрична енергија испратена до мрежата.<ref>{{cite web | archive-date=January 30, 2009 | df=mdy-all | url=http://www.sgcc.com.cn/dwxx/qydwyxqk/lsyxqk/default.shtml | language=zh | script-title=zh:国家电网公司-主要水电厂来水和运行情况 | publisher=Sgcc.com.cn | access-date=August 1, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090130040313/http://www.sgcc.com.cn/dwxx/qydwyxqk/lsyxqk/default.shtml | url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | archive-date=July 1, 2009 | df=mdy-all | url=http://www.sgcc.com.cn/dwxx/sgddxx/gdzdxxxt/default.shtml | language=zh | script-title=zh:国家电网公司-国调直调信息系统 | publisher=Sgcc.com.cn | access-date=August 1, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090701021527/http://www.sgcc.com.cn/dwxx/sgddxx/gdzdxxxt/default.shtml | url-status=dead}}</ref> Браната Три клисури го достигна своето проектирано максимално ниво на водата во резервоарот од 175 м (574 стапки) за прв пат на 26 октомври 2010 година, во кое беше остварен планираниот годишен капацитет за производство на енергија од 84,7 TWh.<ref name="Xin2010">{{cite web | df=mdy-all | url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-10/26/c_13575583.htm | title=Water level at Three Gorges Project raised to full capacity | archive-url=https://web.archive.org/web/20101029180847/http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-10/26/c_13575583.htm | url-status=dead | agency=Xinhua News Agency | archive-date=October 29, 2010}}</ref> Има комбиниран производствен капацитет од 22,5 гигавати и проектиран годишен производствен капацитет од 88,2 TWh. Во 2012 година, 32-те производни единици на браната генерираа рекордни 98,1 TWh електрична енергија, што претставува 14% од вкупното хидропроизводство на Кина.<ref>{{cite news | archive-date=January 15, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130115071329/http://www.hydroworld.com/articles/2013/january/chinas-three-gorges-sets-new-production-record.html | url=http://www.hydroworld.com/articles/2013/january/chinas-three-gorges-sets-new-production-record.html | title=China's Three Gorges sets new production record | work=Hydro World | date=January 10, 2013 | access-date=January 10, 2013 | url-status=dead}}</ref> Помеѓу 2012 година (првата година со сите 32 производни единици во функција) и 2021 година, браната генерирала просечно 97,22 TWh електрична енергија годишно, што е повисоко од просекот на браната Итаипу од 89,22 TWh електрична енергија годишно во истиот период. Поради обилните врнежи од дожд во сезоната на монсуни во 2020 година, годишното производство достигна ~112 TWh таа година, што го собори претходниот светски рекорд на годишно производство од браната Итаипу еднакво на ~103 TWh.<ref name=wr20>{{Cite web|url=https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/news-insights/latest-news-headlines/china-s-three-gorges-dam-sets-world-hydropower-production-record-8211-china-daily-61949193 |title=China's Three Gorges Dam sets world hydropower production record – China Daily |date=January 2, 2021 |website=spglobal.com |last=Kirong |first=Nephele |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195815/https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/news-insights/latest-news-headlines/china-s-three-gorges-dam-sets-world-hydropower-production-record-8211-china-daily-61949193 |archive-date=June 24, 2021 |url-status=live}}</ref> == Влијание на животната средина == [[Податотека:Three_Gorges_Reservoir_flood_mark.jpg|мини| Водостојомер на реката Јангце]] === Емисии === Според Националната комисија за развој и реформи, 366&nbsp;грама јаглен би произвеле 1&nbsp;kWh електрична енергија во текот на 2006 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ndrc.gov.cn/zjgx/t20070307_120213.htm|title=Three Gorges Dam|date=March 7, 2007|access-date=May 15, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070310192319/http://www.ndrc.gov.cn/zjgx/t20070307_120213.htm|archive-date=March 10, 2007|publisher=NDRC|language=zh}}</ref> Од 2003 до 2007 година, производството на електрична енергија било исто со производство на електрична енергија од 84&nbsp;милиони тони стандарден јаглен.<ref name="Xinhuar2007023">{{Наведени вести|url=http://news.stockstar.com/info/darticle.aspx?id=GA,20080708,00069957&columnid=76|date=January 23, 2007|access-date=August 9, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207175725/http://news.stockstar.com/info/darticle.aspx?id=GA,20080708,00069957&columnid=76|archive-date=December 7, 2008|agency=Xinhua News Agency|language=zh|script-title=zh:长江电力(600900)2008年上半年发电量完成情况公告 – 证券之星|trans-title=The Three Gorges sluice year transported goods volume may amount to 100,000,000&nbsp;tons}}</ref> === Ерозија и седиментација === Две опасности се единствено идентификувани со браната:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthtimes.org/chinanov11.htm|title=Environmental controversy over the Three Gorges Dam|last=Topping|first=Audrey Ronning|year=1996|work=The Earth Times|archive-url=https://web.archive.org/web/19961125064330/http://earthtimes.org/chinanov11.htm|archive-date=November 25, 1996|accessdate=October 8, 2019}}</ref> дека проекциите за седиментација не се договорени и дека браната се наоѓа на [[Расед|сеизмички расед]]. На сегашните нивоа, 80% од земјиштето во областа еродира, таложејќи околу 40&nbsp;милиони тони седимент во [[Јангцекјанг|Јангце]] годишно.<ref name="autogenerated1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=nX6TDAAAQBAJ&pg=PA160|title=The River Dragon Has Come!: Three Gorges Dam and the Fate of China's Yangtze River and Its People|last=Qing|first=Dai|last2=Thibodeau|first2=John G.|last3=Williams|first3=Michael R|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-315-50276-2|page=160|display-authors=etal}}</ref> Бидејќи протокот е побавен над браната, голем дел од овој седимент се таложи таму наместо да тече низводно, а има и помалку седимент низводно. Отсуството на тиња низводно има три ефекти: * Некои хидролози очекуваат низводните речни брегови да станат поранливи на поплави.<ref>{{Наведени вести|url=http://chinese.wsj.com/gb/20070829/chw110745.asp?source=baidu|date=August 31, 2007|work=The Wall Street Journal|access-date=August 16, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080520235856/http://chinese.wsj.com/gb/20070829/chw110745.asp?source=baidu|archive-date=May 20, 2008|language=zh|script-title=zh:三峡大坝之忧|trans-title=Concern about the Three Gorges Dam}}</ref> * Шангај, оддалечен на повеќе од 1.600 км, се потпира на масивна седиментна рамнина. „Пристигнувачката тиња“{{Цп}}се додека стигне{{Цп}}го зајакнува креветот на кој е изграден Шангај&nbsp;... колку е помала тонажата на пристигнатиот седимент, толку е поранлив овој најголем кинески град на поплави“.<ref>{{Наведена книга|title=The River at the Center of the World|title-link=The River at the Center of the World|last=Winchester|first=Simon|publisher=Henry Holt & Co|year=1998|isbn=978-0-8050-5508-5|location=New York|page=228|author-link=Simon Winchester}}</ref> * Натрупувањето на [[Бентал|бентски]] седименти предизвикува биолошка штета и го намалува водниот [[Биоразновидност|биодиверзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=The River at the Center of the World|last=Segers|first=Henrik|last2=Martens|first2=Koen|publisher=Springer|year=2005|isbn=978-1-4020-3745-0|page=73}}</ref> === Сеизмичка активност === Проучување од 2017 година, која ги разгледува податоците од дигитални набљудувања од повеќе извори, покажало дека честотата на земјотресите е значително поврзана со нивото на водата<ref name="auto1">{{Наведено списание|last=Yao|first=Yun-Sheng|last2=Wang|first2=Qiu-Liang|last3=Liao|first3=Wu-Lin|last4=Zhang|first4=Li-Fen|last5=Chen|first5=Jun-Hua|last6=Li|first6=Jing-Gang|last7=Yuan|first7=Li|last8=Zhao|first8=Yan-Nan|date=August 15, 2017|title=Influences of the Three Gorges Project on seismic activities in the reservoir area|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2095927317303845|journal=Science Bulletin|publisher=Elsevier|volume=62|issue=15|pages=1089-1097|doi=10.1016/j.scib.2017.07.014|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142317/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2095927317303845|archive-date=April 14, 2024|access-date=May 18, 2026}}</ref> и „значително се зголемила во споредба со онаа пред зафаќањето на водата“<ref name="auto1" />, и дека микро и мали земјотреси континуирано ќе се случуваат во областа на акумулацијата, при што максималната магнитуда не се очекува да надмине M5,5.<ref name="auto1" /> === Свлечишта === Ерозијата во акумулацијата, предизвикана од надојдената вода, предизвикува чести големи свлечишта што довело до забележително нарушување на површината на акумулацијата, вклучувајќи два инцидента во мај 2009 година кога некаде помеѓу 20.000 и 50.000 [[Кубен метар|кубни метри]] материјал се свлекол во поплавената клисура Вусија на реката Ву.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.cri.cn/6909/2009/05/19/45s485830.htm|title=No Casualties in Three Gorges Dam Landslide|last=Yang|first=Sung|work=Xinhua News Network|publisher=CRIEnglish.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523125339/http://english.cri.cn/6909/2009/05/19/45s485830.htm|archive-date=May 23, 2009|accessdate=June 3, 2009}}</ref> Во првите четири месеци од 2010 година, имало 97 значајни свлечишта.<ref name="landslides">{{Наведени вести|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article7140217.ece|title=Chinese dam causes quakes and landslides|last=Richard Jones|first=Michael Sheridan|date=May 30, 2010|work=The Times|access-date=January 25, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110918061954/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article7140217.ece|archive-date=September 18, 2011|location=London}}</ref> === Управување со отпад === [[Податотека:Maoping-Drinking-water-source-protection-area-4937.JPG|мини| Заштитна зона на изворот на вода во округот Зигуи во градот Маопинг, неколку километри низводно од браната]] [[Податотека:Collecting_Garbage_at_Three_Gorges_Dam.jpg|мини| Собирање ѓубре на југоисточниот агол на браната]] Браната катализирала подобрување на постапувањето со [[Отпадни води|отпадните води]] низводно околу Чонгкинг и неговите приградски области. Според Министерството за заштита на животната средина, од април 2007 година, повеќе од 50 нови постројки можеле да третираат 1,84&nbsp;милиони тони дневно, 65% од вкупните потреби. Додадени се околу 32 [[Депонија|депонии]], кои би можеле да се справат со 7.664,5&nbsp;тони цврст отпад секој ден. <ref name="Xinhua20080503">{{Наведени вести|url=http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2008-05/03/content_13148105.htm|date=April 19, 2007|access-date=August 9, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207035139/http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2008-05/03/content_13148105.htm|archive-date=December 7, 2008|agency=Xinhua News Agency|language=zh|script-title=zh:湖北省三峡治污项目三年内投入约23.5亿元|trans-title=In the Hubei Province Three Gorges anti-pollution project three years invest the approximately 2,350,000,000 Yuan}}</ref> Над милијарда тони отпадни води се испуштаат годишно во реката,<ref name="autogenerated1" /> која поверојатно ќе биде однесена пред да се создаде акумулацијата. Заради ова водата е застоена, загадена и матна.<ref name="landslides" /> === Шумска покривка === Во 1997 година, областа Три клисури имала 10% пошуменост, што е намалување во однос на 20% во 1950-тите.<ref name="autogenerated1" /> Истражувањето на [[Организација за храна и земјоделство на ООН|Организацијата за храна и земјоделство]] на [[Обединети нации|Обединетите нации]] сугерираше дека Азиско-пацифичкиот регион ќе добие околу 6.000 квадратни километри шума до 2008 година. Тоа е значајна промена во однос на 13.000 км2 нето-загуба на шуми секоја година во 1990-тите. Ова во голема мера се должи на [[Пошумување|големите напори на Кина за пошумување]]. Ова се забрзало откако поплавите на реката Јангце во 1998 година ја убедиле владата дека треба да ја обнови шумската покривка, особено во сливот на реката Јангце спротиводно од браната Три клисури.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.economist.com/news/2007/11/15/falling-here-rising-there|title=Falling here, rising there|last=Collins|first=Peter|date=November 15, 2007|work=The Economist|access-date=October 8, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809104753/https://www.economist.com/news/2007/11/15/falling-here-rising-there|archive-date=August 9, 2020|issn=0013-0613}}</ref> === Див свет === Загриженоста за влијанието на браната врз дивиот свет постоела уште пред одобрувањето од Националниот народен конгрес во 1992 година. Овој регион одамна е познат по својата биоразновидност. Тој е дом на 6.388 растителни [[Вид (биологија)|видови]], кои припаѓаат на 238 [[Семејство (биологија)|семејства]] и 1.508 [[Род (биологија)|родови]]. Од овие видови, 57 се загрозени.<ref name="Wu Jianguo">{{Наведено списание|last=Wu|first=J.|last2=Huang|first2=J.|last3=Han|first3=X.|last4=Xie|first4=Z.|last5=Gao|first5=X.|year=2003|title=Three-Gorges Dam – Experiment in Habitat Fragmentation?|journal=Science|volume=300|issue=5623|pages=1239–1240|doi=10.1126/science.1083312|pmid=12764179}}</ref> Овие ретки видови се користат и како состојки во традиционалните кинески лекови.<ref name="chetham">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=K9XVZR-o45EC|title=Before the Deluge: The Vanishing World of the Yangtze's Three Gorges|last=Chetham|first=Deirdre|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002|isbn=978-1-4039-6428-1}}</ref> Сразмерот на пошумена површина во регионот околу браната Три клисури се намалил од 20% во 1950 година на помалку од 10% од 2002 година,<ref name="chetham" /> што негативно влијае врз сите растителни видови. Регионот, исто така, обезбедува живеалишта за стотици видови слатководни и копнени животни.<ref name="Wu Jianguo" /> Слатководните риби се особено погодени од браните поради промените во температурата на водата и режимот на проток. Многу риби се повредени во лопатките на турбините на хидроелектраните. Ова е особено штетно за екосистемот на регионот бидејќи сливот на реката Јангце е дом на 361 различни видови риби и сочинува 27% од загрозените видови слатководни риби во Кина.<ref>{{Наведено списание|last=Xie|first=P.|year=2003|title=Three-Gorges Dam: Risk to Ancient Fish|url=http://ir.ihb.ac.cn/handle/152342/9612|journal=Science|volume=302|issue=5648|pages=1149b–1151|doi=10.1126/science.302.5648.1149b|issn=0036-8075|pmid=14615514|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20191008091312/http://ir.ihb.ac.cn/handle/152342/9612|archive-date=October 8, 2019|access-date=October 8, 2019}}</ref> Други водни видови се загрозени од браната, особено баиџи, или [[Кинески речен делфин|кинескиот речен делфин]],<ref name="autogenerated1" /> кој сега е изумрен. Всушност, научниците од кинеската влада дури тврдат дека браната Три клисури непосредно предизвикала истребување на баиџи.<ref name="TheAge_101307">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theage.com.au/world/three-gorges-dam-could-be-huge-disaster-20070927-ge5x0x.html|title=Three Gorges Dam 'could be huge disaster'|last=Toy|first=Mary-Anne|date=September 27, 2007|work=The Age|language=en|accessdate=October 8, 2019}}</ref> Од 3.000 до 4.000 преостанати [[Критично загрозен вид|критично загрозени]] [[Сибирски жерав|сибирски жерави]], многумина ја поминуваат зимата во мочуришта што ќе ги уништи браната Три клисури.<ref>{{Наведени вести|url=http://american.edu/TED/threedam.htm|title=Three Gorges Dam Case Study|access-date=January 20, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20001206061700/http://www.american.edu/ted/THREEDAM.htm|archive-date=December 6, 2000|publisher=American University, The School of International Service}}</ref> Популациите на [[Корејска есетра|корејската есетра]] гарантирано ќе бидат „негативно погодени“ од браната. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flathatnews.com/news/1304/three-gorges-dam-a-blessing-or-an-environmental-disaster|title=Three Gorges Dam: A Blessing or an Environmental Disaster?|last=Theuerkauf|first=Ethan|date=October 2, 2007|publisher=[[The Flat Hat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080222061320/http://www.flathatnews.com/news/1304/three-gorges-dam-a-blessing-or-an-environmental-disaster|archive-date=February 22, 2008|accessdate=June 21, 2015}}</ref> Во 2022 година , кинеската риба-весло била прогласена за изумрена, а последното потврдено видување било во 2003 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucnredlist.org/ja/species/18428/146104283|title=Chinese Paddlefish|work=iucnredlist.org|publisher=[[IUCN Red List]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516041907/https://www.iucnredlist.org/ja/species/18428/146104283|archive-date=May 16, 2023|accessdate=May 16, 2023}}</ref> === Копнено влијание === Во 2005 година, научниците од НАСА пресметале дека поместувањето на водната маса складирана од браните ќе ја зголеми вкупната должина на денот на [[Земја (планета)|Земјата]] за 0,06[[Микросекунда|микросекунди]] и ја прават Земјата малку позаоблена во средината и рамна на [[Географски пол|половите]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=716|title=NASA Details Earthquake Effects on the Earth|work=NASA/JPL|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810053619/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=716|archive-date=August 10, 2017|accessdate=November 10, 2017}}</ref> Проучувањето објавено во 2022 година во списанието „Опен Геосајенс“ сугерира дека промената на нивото на водата во акумулацијата влијае на гравитационото поле во западен [[Сечуан]], што пак влијае на сеизмичноста во таа област.<ref>{{Наведено списание|last=Wang|first=Yaxiang|last2=Cao|first2=Ziyi|last3=Pang|first3=Zhaojun|last4=Liu|first4=Yan|last5=Tian|first5=Jiawei|last6=Li|first6=Juan|last7=Yin|first7=Lirong|last8=Zheng|first8=Wenfeng|last9=Liu|first9=Shan|date=January 1, 2022|title=Influence of Three Gorges Dam on earthquakes based on GRACE gravity field|journal=Open Geosciences|language=en|volume=14|issue=1|pages=453–461|bibcode=2022OGeo...14..350W|doi=10.1515/geo-2022-0350|issn=2391-5447|doi-access=free}}</ref> == Поплави, земјоделство, индустрија == [[Податотека:2020_Three_Gorges_Dam_water_level.svg|мини| Нивоата на водата и приливот за време на [[Поплави во Кина (2020)|поплавите во Кина во 2020 година]]]] Важна функција на браната е контрола на поплавите, што е голем проблем за сезонската река Јангце. Милиони луѓе живеат низводно од браната, а многу големи, важни градови како [[Вухан]], [[Нанџјинг]] и [[Шангај]] се наоѓаат веднаш до реката. Големи површини обработливо земјиште и најважната индустриска зона во Кина се наоѓаат покрај реката. Капацитетот на акумулацијата за складирање во случај на поплава е 22 кубни километри. Овој капацитет ќе ја намали честотата на големи поплави низводно од еднаш на секои 10 години на еднаш на секои 100 години. Се очекува браната да го минимизира ефектот дури и од „супер“ поплава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://finance.people.com.cn/GB/1039/60370/62598/63180/4385148.html|work=People's Daily|language=zh|script-title=zh:三峡工程的防洪作用将提前两年实现-经济-人民网|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719143742/http://finance.people.com.cn/GB/1039/60370/62598/63180/4385148.html|archive-date=July 19, 2011|accessdate=August 1, 2009}}</ref> [[Поплава на Јангце (1954)|Во 1954 година реката поплавила]] површина од 193.000 квадратни километри, при што животот го изгубиле 33.167 луѓе, а речиси 18,9&nbsp;милиони луѓе биле принудени да се преселат. Поплавите го опфатиле Вухан, град со осум милиони жители, повеќе од три месеци, а [[Железница Џјинггуанг|железницата Џјинггуанг]] била во прекин повеќе од 100 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.people.com.cn/GB/jinji/222/10814/10824/10831/20030529/1003614.html|title=39.1931, 1935, 1954, 1998 年长江流域发生的4次大洪水造成了怎样的洪水灾害??|work=People's Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724072129/http://www.people.com.cn/GB/jinji/222/10814/10824/10831/20030529/1003614.html|archive-date=July 24, 2010|accessdate=August 1, 2009}}</ref> Поплавата од 1954 година носела 50 кубни километри вода. Браната можела да ја пренасочи водата само над [[Ченглингџји]], оставајќи 30 до 40 кубни километри да се пренасочат.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lgZgQgAACAAJ|title=Yangtze! Yangtze!|last=Dai|first=Qing|publisher=Earthscan|year=1994|isbn=978-1-85383-187-4|page=184}}</ref> Браната не можела да заштити од некои од големите притоки низводно, вклучувајќи ги реките [[Шјианг (река)|Шјианг]], [[Ѕишуи]], [[Јуаншуи]], [[Лишуи]], [[Ханшуи]] и [[Ган (река)|Ган]]. Во 1998 година, поплава во истата област предизвикала штета во вредност од милијарди долари, кога било поплавено 2.039 [[Квадратен километар|квадратни километри]] обработливо земјиште. Поплавата погодила повеќе од 2,3&nbsp;милиони луѓе, при што животот го изгубиле 1.526.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ctgpc.com.cn/sxslsn/index.php?mClassId=003000|title=Three Gorges Dam|date=April 20, 2002|access-date=June 3, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070407193356/http://www.ctgpc.com.cn/sxslsn/index.php?mClassId=003000|archive-date=April 7, 2007|publisher=CTGPC|language=zh}}</ref> На почетокот на август 2009 година, најголемата поплава во последните пет години поминала низ браната. За време на оваа поплава, браната го ограничила протокот на вода на помалку од 40.000 [[кубни метри во секунда]], зголемувајќи го нивото на водата [[спротиводно]] од 145,13 м на 1 август, на 152,88 на 8 август. Вкупно 4,27 кубни километри од поплавната вода била задржани, а протокот на реката бил намален за дури 15.000 кубни метри во секунда.<ref name="ctgpc2"/> Браната ја празни својата акумулација за време на сувата сезона секоја година, помеѓу декември и март.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.cn/jrzg/2009-02/18/content_1235518.htm|publisher=Gov.cn|language=zh|script-title=zh:经过不懈努力三峡枢纽主体工程建设任务提前完成|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422180457/http://www.gov.cn/jrzg/2009-02/18/content_1235518.htm|archive-date=April 22, 2009|accessdate=August 1, 2009}}</ref> Ова го зголемува протокот на реката низводно, обезбедувајќи свежа вода за земјоделска и индустриска употреба и ги подобрува условите за воден превоз. Нивото на водата спротиводно се намалува од 175 на 145 м,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2009-02/19/content_15732434.htm|date=February 19, 2009|language=zh|script-title=zh:三峡水库可如期消落至145米汛限水位|trans-title=The Three Gorges Reservoir can drop to the flood limit water level of 145 meters as scheduled|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228112801/http://www.hb.xinhuanet.com/zhibo/2009-02/19/content_15732434.htm|archive-date=February 28, 2009|accessdate=August 1, 2009}}</ref> како подготовка за дождовната сезона. Водата, исто така, ја напојува [[Брана Геџоуба|браната Геџоуба]]. Од полнењето на акумулацијата во 2003 година, браната Три клисури обезбедила дополнителни 11 кубни километри свежа вода до градовите и фармите низводно во текот на сувата сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=35412|date=August 7, 2009|publisher=Ctgpc.com.cn|language=zh|script-title=zh:中国长江三峡工程开发总公司|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728162316/http://www.ctgpc.com.cn/sx/news.php?mNewsId=35412|archive-date=July 28, 2011|accessdate=August 16, 2009}}</ref> За време на [[Поплави во Кина (2010)|поплавите во Јужна Кина во јули 2010 година]], приливот на вода во браната Три клисури достигнал врв од 70.000 кубни метри во секунда, со што го надминал врвниот прилив за време на поплавите на реката Јангце во 1998 година. Водостојот на акумулацијата на браната се искачил за речиси 3 м за 24 часа и го намалил одливот на 40.000 кубни метри во секунда во испуштањата низводно, со што се спречило какво било значително влијание врз средниот и долниот тек на реката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.easyseosolution.com/blog/archives/910|title=Three Gorges Dam will meet the first large-scale flood since being completed|date=July 10, 2010|work=easyseosolution.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723073101/http://www.easyseosolution.com/blog/archives/910|archive-date=July 23, 2010|accessdate=October 8, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.sina.com.cn/c/2010-07-20/090920716433.shtml|publisher=SINA Corporation|language=zh|script-title=zh: 三峡迎来7万立方米/秒特大洪峰 规模超1998年|trans-title=The Three Gorges ushered in 70,000 cubic meters / sec|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722191704/http://news.sina.com.cn/c/2010-07-20/090920716433.shtml|archive-date=July 22, 2010|accessdate=July 20, 2010}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Хидроелектрани во Кина]] jszo0no96757mkmrz5jv7t92udk21df Alchemilla 0 1401519 5622137 5616025 2026-08-31T12:10:26Z BosaFi 115936 5622137 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Lady's Mantle Alchemilla vulgaris 2816px.jpg |image_caption=''[[Alchemilla vulgaris]]'' |image2=Nordens flora Alchemilla vulgaris clean.jpg |image2_caption=Botanical illustration of ''Alchemilla vulgaris'' |display_parents=3 |taxon=Alchemilla |authority=[[L.]] |type_species=''[[Alchemilla vulgaris|A. vulgaris]]'' |subdivision_ranks=Species |subdivision=See text |synonyms_ref= <ref name="30008181-2" >{{cite POWO |id=30008181-2 |title=''Alchemilla'' L. |access-date=14 January 2022 }}</ref> |synonyms= *''Alchimilla'' {{small|Mill.}} *''Aphanes'' {{small|L.}} *''Lachemilla'' {{small|(Focke) Rydb.}} *''Percepier'' {{small|Moench}} *''Zygalchemilla'' {{small|Rydb.}} }} '''''Alchemilla''''' е род на повеќегодишни тревни растенија од семејството [[рози]]. Растението што се користи како билен чај или за медицинска употреба при гинеколошки нарушувања е ''[[Alchemilla xanthochlora]]'' или во Средна Европа ''[[Вркута|Alchemilla vulgaris]]''. Постојат помеѓу 800 и 1000 видови, од кои повеќето се домородни во ладните умерени и субарктички региони на Европа и Азија, со неколку видови домородни во планините на Африка и Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30008181-2|title=''Alchemilla'' L.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2026-08-23}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jakimiuk|first=Katarzyna|last2=Tomczyk|first2=Michał|year=2024|title=A review of the traditional uses, phytochemistry, pharmacology, and clinical evidence for the use of the genus ''Alchemilla'' (Rosaceae)|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378874123013090|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=320|pages=117439|doi=10.1016/j.jep.2023.117439}}</ref> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија со надземни столони. Листовите собрани во розета, со долги дршки и со три ливчиња; ливчињата со куси дршки, грубо напилени и со ретки или густи прилегнати сребренесто-свиленести влакна. Цветните гранчиња обично подолги од листовите. Цветовите од 2-15, групирани во едно, слично на штит, соцветие, хермафродитни или еднополови. Чашката петчлена, двојна. Венечните ливчиња 5, бели или кремово-бели, поголеми од чашкините ливчиња. Прашниците обично околу 20. Столпчињата странични. Карпелите (плодните листови) во голем број. Плодчињата се оревчиња, распоредени по површината на едно месесто сочно ткиво настанато со раз- раснувањето на рецептакулумот (цветната ложа) и е познато како плод-јагода.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=975}}</ref> == Избрани видови == * ''[[Alchemilla abyssinica]]'' {{Мали|Fresen.}} * ''[[Alchemilla alpina]]'' {{Мали|L.}} * ''[[Alchemilla argyrophylla]]'' {{Мали|Oliv.}} * ''[[Alchemilla barbatiflora]]'' {{Мали|Juzepczuk}} * ''[[Alchemilla bursensis]]'' {{Мали|Pawł.}} * ''[[Alchemilla conjuncta]]'' {{Мали|Bab.}} * ''[[Alchemilla diademata]]'' {{Мали|Rothm. —}} * ''[[Alchemilla ellenbeckii]]'' {{Мали|Engl.}} * ''[[Alchemilla erythropoda]]'' * ''[[Alchemilla filicaulis]]'' {{Мали|Buser}} * ''[[Alchemilla flabellata]]'' {{Мали|Buser}} * ''[[Alchemilla glabra]]'' {{Мали|Neygenf.}} * ''[[Alchemilla glaucescens]]'' {{Мали|Wallr.}} * ''[[Alchemilla glomerulans]]'' {{Мали|Buser}} * ''[[Alchemilla gracilis]]'' {{Мали|Engl.}} * ''[[Alchemilla hungarica]]'' {{Мали|Soó}} * ''[[Alchemilla japonica]]'' {{Мали|Nakai & H. Hara}} * ''[[Alchemilla jaroschenkoi]]'' {{Мали|Grossh.}} * ''[[Alchemilla johnstonii]]'' {{Мали|Oliv.}} * ''[[Alchemilla lapeyrousii]]'' {{Мали|Buser}} * ''[[Alchemilla mollis]]'' {{Мали|(Buser) Rothm.}} * ''[[Alchemilla monticola]]'' {{Мали|Opiz}} * ''[[Alchemilla orbiculata]]'' {{Мали|Ruiz & Pav.}} * ''[[Alchemilla sericata]]'' {{Мали|Rchb.}} * ''[[Alchemilla splendens]]'' {{Мали|Christ ''ex'' Favrat}} * ''[[Alchemilla stricta]]'' {{Мали|Rothm.}} * ''[[Alchemilla subcrenata]]'' {{Мали|Buser}} * ''[[Alchemilla stuhlmanii]]'' * ''[[Alchemilla subcrenata]]'' * ''[[Alchemilla subnivalis]]'' {{Мали|Baker f.}} * ''[[Alchemilla triphylla]]'' {{Мали|Rothm.}} * ''[[Alchemilla venosa]]'' {{Мали|Buser}} * ''[[Alchemilla vestita]]'' * ''[[Вркута|Alchemilla vulgaris]]'' {{Мали|L.}} * ''[[Alchemilla wichurae]]'' {{Мали|(Buser) Stefanss.}} * ''[[Alchemilla xanthochlora]]'' {{Мали|Rothm.}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 75im480sahb5xeq5phhyrkubfjw073h Alchemilla flabellata 0 1401520 5622136 5616028 2026-08-31T12:10:09Z BosaFi 115936 5622136 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Alchemilla flabellata2.jpg|image caption=живеалиште|genus=Alchemilla|species=flabellata|authority=[[Buser]]|synonyms ref=<ref name="721122-1" />|synonyms=''Alchemilla ambigens'' <small>Jord. ex Nyman</small>}} '''''Alchemilla flabellata''''' е вид цветно растение од семејството [[рози]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.i-flora.com/en/the-smartphone-apps/iflora-deutschland/species/art/show/alchemilla-flabellata-1.html|title=Species - Fan Lady's Mantle (Alchemilla flabellata Buser)|work=www.i-flora.com|accessdate=2021-10-08}}</ref> Потекнува од централна и јужна Европа, Украина и веројатно од централна европска Русија, а локално е изумрен во Чехословачка.<ref name="721122-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721122-1|title=''Alchemilla flabellata'' Buser|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=9 August 2021}}</ref> Расте во планински области на варовнички ливади.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/81076|title=Alchemilla flabellata Buser, 1891 - Alchémille en éventail, Alchémille flabellée|work=Inventaire National du Patrimoine Naturel|publisher=Muséum national d’Histoire naturelle|archive-url=https://web.archive.org/web/20151212101716/https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/81076|archive-date=2015-12-12|accessdate=2021-10-08}}</ref> == Опис == Повеќегодишно растение. Стеблото 4-15 цм високо, најчесто исправено, по целата должина покриено со расперени или косо насочени нагоре влакна. Приосновните листови бубреговидни или круглесто-бубреговидни, 1,5-5 цм во пречник, со широко растојание помеѓу долните делови на листот, 5-7-делни, од двете страни густо влакнести. Листовите насечени од 1/4 до 1/3 или 2/5, а деловите на листот скоро правоаголни и на врвот рамно отсечени, назабени само на врвот; запчињата по 3-6 од секоја страна, тапи или заострени, еднакви по облик и големина. Дршките на приосновните листови 2-6 цм долги, покриени со расперени или косо насочени нагоре влакна. Прилисниците кафеави, сраснати со основата на лисната дршка. Стеблените листови многу по- мали, на куси дршки, најчесто триделни и со назабени прилисници. Соцветијата тесни со куси гранчиња, цветовите во многубројни густи снопчиња. Цветните дршки скоро еднакви со должината на цветот, густо- влакнести. Цветовите 3-4,5 мм во пречник, по прецветувањето широко отворени. Хипантиумите густо влакнести, ѕвонести. Чашкините ливчиња 1-1,5 мм долги, малку покуси или еднакво долги со хипантиумот, влакнести. Ливчињата на епикаликсот од 1/4 до 1/3 покуси и многу потесни од чашкините ливчиња. Зрелите плодчиња покуси од хипантиумите.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=986}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Alchemilla flabellata'' на територијата на Македонија расте по каменливи места и суви пасишта во планините, најчесто на карбонат до 2.500 м надморска височина. Се посочува за Јама Бистра, [[Крчин]], [[Јакупица]], [[Кораб]], [[Враца (превој)|Враца]], [[Рудока]], [[Јакупица]], [[Јабланица]], [[Ниџе]], [[Кобилица (планински врв)|Кобилица]], [[Љуботен (планински врв)|Љуботен]], [[Пепељак]], [[Пелистер]], [[Дудица]], [[Бегово Поле]], [[Курков Дол]], [[Скопска Црна Гора]], [[Жеден]], [[Алиагиница]], [[Шашковица]], [[Голак]], [[Гуштерица]], [[Кадиица]] и [[Руен]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721122-1 ''Alchemilla flabellata''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Полска]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tkov08p288b15sur4fn3g37hbstndhk Alchemilla glaucescens 0 1401521 5622135 5616034 2026-08-31T12:09:59Z BosaFi 115936 5622135 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Alchemilla glaucescens Harmaapoimulehti H5684 C.jpg|genus=Alchemilla|species=glaucescens|authority=[[Wallr.]], 1840}} [[Податотека:Alchemilla_glaucescens-k.jpg|мини| Површината и рабовите на листот од Alchemilla glaucescens со долги меки влакна]] [[Податотека:Alchemilla_glaucescens-u.jpg|мини| Стебло од лист од Alchemilla glaucescens со долги меки влакна]] '''''Alchemilla glaucescens''''' е вид на [[Растенија|растение]] кое припаѓа на семејството [[Рози|рози.]]<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:720605-1|title=Alchemilla glaucescens Wallr. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=25 January 2021}}</ref> Домородно е на [[Европа]].<ref name="GBIF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/3027452|title=Alchemilla glaucescens Wallr.|work=www.gbif.org|language=en|accessdate=25 January 2021}}</ref> == Опис == Повеќегодишно растение. Стеблото 5-25 цм високо, прилегнато до издигнато, ретко исправено, по целата должина покриено со расперени или косо нагоре насочени влакна. Приосновнитите листови скоро круглести, 2,5-5 цм во пречник, со тесно растојание помеѓу долните делови на листовите или тие се допираат еден до друг, 7-9-делни, од двете страни густо прилегнато влакнести, а кај младите листови долната страна сребренесто-влакнеста. Листовите насечени до 1/3; деловите на листот скоро круглести или полуелиптични, од основата грубо назабени, по 4-6 запчиња од секоја страна, еднакви по облик и големина, тапи и доста широки, а врвното запче еднакво со страничните. Дршките на приосновните листови 2-7 цм долги, влакнести како и стеблото, со светлокафеави прилисници. Стеблените листови со многу куси дршки и назабени прилисници. Соцветијата тесни, цветовите во густи топчести снопчиња а цветните дршки покуси од цветовите, по целата должина густо влакнести. Цветовите 3-4 мм во пречник, жолто-зелени. Хипантиумите прилегнато влакнести, ѕвонести. Чашкините ливчиња куси, широки, тапи, однадвор влакнести, малку покуси од хипантиумот. Ливчињата на епикаликсот многу покуси и потесни од чашкините ливчиња. Зрелите плодчиња покуси од хипантиумите.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=987}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Alchemilla glaucescens'' расте на тревести и каменливи места на планинските ливади и пасишта до 1.950 м надморска височина. Позната за [[Голак]], [[Китка]] и [[Руен]], а се посочува и за [[Даутица]], [[Голешница]] и [[Пепељак]], [[Љуботен (планински врв)|Љуботен]], [[Пелистер]], [[Јабланица]] и [[Рудока]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 0w9kfsyjyh6ilpeb735unlplcckpgww Alchemilla monticola 0 1401522 5622134 5616040 2026-08-31T12:09:41Z BosaFi 115936 5622134 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Alchemilla monticola.jpg|genus=Alchemilla|species=monticola|authority=[[Opiz]], 1838}} '''''Alchemilla monticola''''' е вид [[Растенија|растение]] кое припаѓа на семејството рози.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20011043-1|title=Alchemilla monticola Opiz {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=25 January 2021}}</ref> Неговиот автохтон опсег се протега од [[Европа]] до [[Сибир]] и Централна Кина.<ref name="POWO" /> == Опис == Повеќегодишно растение. Стеблото 10-40 цм високо, прилегнато или исправено, целосно покриено со расперени влакна. Приосновните листови скоро круглести или круглесто-бубреговидни, 3-10 цм во пречник, со мало растојание помеѓу долните делови на листот или е потполно затворено, 9-11-делни, од двете страни густо влакнести. Листовите насечени од 1/4 до 2/5. Деловите на листот полукруглести, а во основата со многу мал целокраен раб. Запчињата по 7-9 од секоја страна, еднакви по облик и големина, тесни, тапи, а врвниот забец скоро еднаков со соседните запчиња. Дршките на приосновните листови 2-20 цм долги, густо покриени со расперени влакна. Прилисниците светлокафеави или зеленикави. Стеблените листови многу помали, со куси дршки или приседнати. Соцветијата многуцветни, тесни, со косо нагоре насочени гранчиња, влакнести, цветните снопчиња густи. Цветните дршки најчесто покуси од цветовите, голи, по исклучок влакнести. Цветовите 2,5-4 мм во пречник, жолто-зеленикави. Чашкините ливчиња јајцевидни, од надворешната страна влакнести. Ливчињата на епикаликсот многу покуси од чашкините ливчиња. Хипантиумите јасно заоблени, обично густо влакнести, ретко голи. Зрелите плодчиња пократки од хипантиумите. == Распространетост во Македонија == ''Alchemilla monticola'' на терироријата на Македонија расте по влажни ливади, пасишта и покрај реки во планините до 2.560 м надморска височина. Се посочува за изворишниот дел на [[Ратевска Река]] и с. [[Гајре]] - [[Шар Планина]], [[Јабланица]], [[Китка]], [[Скопска Црна Гора]], [[Караорман]], Руен на [[Пониква]], [[Веливар]], [[Шар Планина]], [[Пепељак]], [[Кораб]], [[Пелистер]], [[Рудока]]. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] enwa0y7yreymzywftms337eofixhada Alchemilla xanthochlora 0 1401535 5622133 5616075 2026-08-31T12:09:29Z BosaFi 115936 5622133 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Alchemilla xanthochlora 2020-06-23 9660.jpg|genus=Alchemilla|species=xanthochlora|authority=[[Rothm.]]|synonyms=*''Alchemilla pratensis'' <small>(F.W.Schmidt) Opiz</small> *''Potentilla xanthochlora'' <small>(Rothm.) Christenh. & Väre</small>}} '''''Alchemilla xanthochlora''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] кое припаѓа на семејството [[рози]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721091-1|title=Alchemilla xanthochlora Rothm. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=25 January 2021}}</ref> == Опис == Повеќегодишно растение. Стеблото 10-60 цм високо, подолго од дршките на приосновните листови, исправено или полегнато, заедно со соцветијата густо покриени со расперени влакна. Приосновните листови се бубреговидни, од 4-16 цм во пречник, со големо растојание помеѓу долните делови на листот, 9-11-делни, на горната страна голи или скоро голи, на долната страна густо влакнести. Листовите насечени од 1/3 до 1/4, деловите на листовите полуелиптични, до основата назабени, без целокраен раб; запчињата по 8-12 од секоја страна, косо-триаглести, а врвното запче рамно на соседните запчиња. Дршките на приосновните листови 10-30 цм долги, густо покриени со меки расперени влакна. Прилисниците бледожолтеникави или светлокафеави. Стеблените листови добро развиени, со покуси дршки. Соцветијата доста широки, со голем број цветови, со косо нагоре насочени гранчиња. Цветните снопчиња густи, цветните дршки голи, долги колку и цветовите. Цветовите 2,5-4 мм во пречник. Хипантиумите 1-1,5 мм долги, дебели и јасно се разграничуваат од цветните дршки, голи. Чашкините ливчиња широко-јајце-видно-триаглести, голи. Ливчињата на епикаликсот доста покуси од чашкините ливчиња. Зрелите плодчиња пократки од хипантиумите.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=992-993}}</ref> == Распространетост == Потекнува од [[Европа]] и Северна Америка.<ref name="POWO" /> Воведено во Финска, Северозападна Европска Русија, Источна Австралија и Источна Канада.<ref name="POWO" /> == Распространетост во Македонија == ''Alchemilla xanthochlora'' на територијата на Македонија расте на влажни ливади и ретки шуми во планините до 2.330 м, надморска височина. Се посочува за с. [[Патишка Река]], [[Пепељак]], [[Шар Планина]], кај с. [[Гајре]], [[Крчин]], [[Стогово]] - кај с. [[Гари]], кај с. [[Дуф]], [[Караорман]] ([[Ајров Аргач]], [[Црвено Млаче]], [[Бабин Срт]], Фурка) и планината [[Мунџица]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 444c5twvga4ok39gop5yt0ys6cs96rd Alchemilla obtusa 0 1401542 5622132 5616097 2026-08-31T12:09:24Z BosaFi 115936 5622132 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|genus=Alchemilla|species=obtusa|authority=[[Buser]]}} '''''Alchemilla obtusa''''' е вид [[Скриеносеменици|скриносемено растение]] кое припаѓа на семејството [[рози]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30015965-2|title=Alchemilla obtusa Buser {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот роден опсег е од Централна и Југоисточна Европа до Западен Сибир и Централна Азија.<ref name="POWO" /> == Опис == Повеќегодишно растение. Стеблото 20-40 цм високо, прилегнато до исправено, најчесто до вториот или третиот интернодиум повеќе или помалку густо препокриено со влакна. Приосновните листови бубреговидни до скоро круглести, 3-14 цм во пречник, со тесно расто- јание помеѓу долните делови на листовите или пак тие се препокриваат, 9-11-делни, на горната страна голи, на долната страна голи или влак- нести по жилите. Листовите насечени од 1/4 до 1/3, деловите на листовите широки, заокруглени, од основата назабени. Запчињата по 6-9 од секоја страна, нееднакви по облик и големина, тапи, а врвното запче еднакво со страничните, но е многу потесно. Дршките на приосновните листови 2-25 цм долги, слабо влакнести или скоро голи кај пролетните листови, а кај останатите со густи прилегнати влакна. Стеблените листови добро развиени, средни по големина и со куси дршки. Соцветијата тесни, голи. Цветните дршки покуси од цветовите, голи. Цветовите 2,5-4 мм во пречник, жолти. Хипантиумите обратно-јајцевидни, многу куси, голи. Чашкините ливчиња срцевидно-триаглести, покуси или долги колку што се широки, кај најдолните цветови со две влакна на врвот. Ливчињата на епикаликсот многу покуси и потесни од чашкините ливчиња. Зрелите плодчиња покуси од хипантиумите.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=987}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Alchemilla obtusa'' на територијата на Македонија расте на влажни и тревести места покрај планинските потоци и реки до 2.000 надморска височина. Се посочува за планината [[Ручица]] од масивот [[Јакупица]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] drmlvizxqp8vdib7uj3gmbysuz6880a Aphanes 0 1401555 5622131 5616121 2026-08-31T12:09:14Z BosaFi 115936 5622131 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Aphanes arvensis kz1.jpg |image_caption = ''[[Aphanes arvensis]]'' |display_parents = 3 |taxon = Aphanes |authority = [[L.]] }} '''''Aphanes''''' е род од околу 20 видови<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9RyKKHtwXUYC&pg=PA25|title=Mabberley's Plant-book: a Portable Dictionary of Plants, Their Classifications, and Uses|last=D. J. Mabberley|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2008|isbn=9780521820714|page=25|author-link=David Mabberley}}</ref> во семејството [[рози]], по потекло од [[Европа]], [[Азија]] и [[Австралија]]. Студија од 2003 година покажала дека ''Aphanes'' може да припаѓаат на родот ''[[Alchemilla]].''<ref name="Eriksson">{{Наведено списание|last=Torsten Eriksson|last2=Malin S. Hibbs|last3=Anne D. Yoder|last4=Charles F. Delwiche|last5=Michael J. Donoghue|year=2003|title=The phylogeny of Rosoideae (Rosaceae) based on sequences of the internal transcribed spacers (ITS) of nuclear ribosomal DNA and the ''trnL/F'' region of chloroplast DNA|url=http://biology.duke.edu/yoderlab/reprints/2003Eriksson_et_alIJPS.pdf|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=164|issue=2|pages=197–211|bibcode=2003IJPlS.164..197E|doi=10.1086/346163}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ji Young Yang|last2=Jae-Hong Pak|year=2006|title=Phylogeny of Korean ''Rubus'' (Rosaceae) based on its (nrDNA) and trnL/F intergenic region (cpDNA)|journal=[[Journal of Plant Biology]]|volume=49|issue=1|pages=44–54|bibcode=2006JPBio..49...44Y|doi=10.1007/BF03030787}}</ref> == Опис == Мали едногодишни растенија со полегнати или вертикални стебленца. Ливчињата со куса дршка, мали, длабоко насечени на три дела, а деловите потоа насечени на 2-5 дела. Прилисниците сраснати помеѓу себе и со лисната дршка формираат едно образување слично на инка во која се поместени цветовите. Прилисниците по работ на неколку триаглести или линејни дела. Цветовите зеленикави или жолтеникави, приседнати или со дршки. Чашкините ливчиња 4, а ливчињата на епикаликсот се неколкупати помали од чашкините ливчиња. Венечни ливчиња нема. Прашник само 1. Плодникот 1. Семките ситни. * ''A. arvensis'' - Цветовите 1,5-2,5 мм долги. Зрелиот хипантиум подолг од 2 мм и со јасно испакнати надолжни жили. Деловите на насечените прилисници триаглести. * ''A. microcarpa'' - Цветовите до 1 мм долги. Зрелиот хипантиум околу 1 мм долг или помал и со скоро незабележливи надолжни жили. Деловите на насечените прилисници долгнавести.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1002}}</ref> Видовите вклучуваат: * ''[[Aphanes andicola]]'' <small>Rothm.</small> * ''[[Aphanes arvensis]]'' <small>L.</small> * ''[[Aphanes australiana]]'' * ''[[Aphanes australis]]'' <small>Rydb.</small> * ''[[Aphanes cotopaxiensis]]'' <small>Romoleroux & Frost-Olsen</small> * ''[[Aphanes cuneifolia]]'' <small>(Nutt.) Rydb.</small> * ''[[Aphanes looseri]]'' <small>Rothm.</small> * ''[[Aphanes microcarpa]]'' <small>(Boiss. & Reut.) Rothm.</small> ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''[[Aphanes australis]]'', ''[[Aphanes inexpectata]]'') * ''[[Aphanes occidentalis]]'' <small>(Nutt.) Rydb.</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=https://bie.ala.org.au/species/http://id.biodiversity.org.au/node/apni/2912241|title=''Aphanes'' L.|work=Atlas of Living Australia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] e29n3md3atapjvu9mk9yjkijn3h7g18 Pyrus pyraster 0 1401596 5622128 5616376 2026-08-31T12:08:15Z BosaFi 115936 5622128 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosaceae - Pyrus pyraster - Perastro-1.JPG|image caption=Fruit of ''Pyrus pyraster''|genus=Pyrus|species=pyraster|authority=([[L.]]) [[Burgsd.]]|synonyms=* ''Pyrus communis'' var. '' achras'' (Gaertn.) Wallr. * ''Pyrus communis'' subsp. ''pyraster'' (L.) Ehrh.|synonyms ref=<ref name=the>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/tro-50076981 The Plant List]</ref>}} [[Податотека:ND_Birnbaum_DSC01778-HDR.jpg|мини| ''Pyrus pyraster'' дрво ( [[Споменик на природата|природен споменик]] во [[Бајројт]] )]] '''''Pyrus pyraster''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Pyrus communis subsp. pyraster'') е [[Вид (биологија)|вид]] [[круша]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]]. Се смета дека оваа дива круша и ''Pyrus caucasica'' (син. ''P. communis'' subsp. ''caucasica'') се предци на култивираната европска круша (''[[Pyrus communis]]'' subsp. ''communis''). И дивите круши се меѓуплодни со домашните круши. Понекогаш е тешко да се разликува ''Pyrus pyraster'' од обична круша. ''Pyrus pyraster'' може да достигне возраст од 100 до 150 години. == Опис == Дрво до 20 м високо, силно разгрането. Гранчињата голи, сиви или кафеави, со куси боцливи странични гранчиња. Пупките голи, заос- трени, темнокафеави, со по некое влакно по работ на лушпите. Листовите круглести или јајцевидни, 2-3 цм во пречник, кожести, голи, светликави, но младите листови во почетокот влакнести, а покасно стануваат голи, целокрајни или ситно напилени, на врвот заокруглени или со кусо заострено врвче, во основата заокруглени или слабо срцевидни. Лисните дршки долги колку ламините или малку покуси, тенки, голи или со ретки влакна, на горната страна олучести. Прилисниците линејно-ланцетни, многу рано отпаѓаат. Цветовите групирани во соцветие слично на штит. Чашкините ливчиња 5, триаглести, од двете страни влакнести, трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња бели, елиптични или круглести, 10-17 мм долги, 7-13 мм широки. Прашниците во голем број, антерите темноцрвени. Карпелите обично 5. Плодникот 5-делен. Столпчињата 5, до основата слободни, во основата влакнести. Плодот крушовиден, со каменести клетки во месестиот дел на плодот. == Распространетост == Распространетоста на дивата круша е од [[Западна Европа]] до [[Кавказ]]. Дивата круша е доста ретка. Може да се хибридизира со други круши, произведувајќи, на пример, ''[[Pyrus austriaca]]'' во вкрстување со ''[[Pyrus nivalis]]''.<ref>{{Наведен научен собир|location=Ferrara-Bologna, Italy}}</ref> Широко распространето растение скоро по целата територија на Македонија до 1,600 м надморска височина. == Живеалиште == Дивата круша може да расте на речиси сите почви, освен на најкиселите. Сепак, поради неговата слаба конкурентска способност, видот претежно постои на екстремни или маргинални места. Неговите главни корења ѝ овозможуваат да расте на многу суви почви. Дрвото бара многу светлина и често расте на отворено.<ref name="stephan03">{{Наведување|last=Stephan, B.|last2=Wagner, I.|last3=Kleinschmit, J.|title=Wild apple and pear - ''Malus sylvestris''/''Pyrus pyraster'': Technical guidelines for genetic conservation and use|date=2003|url=http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/922_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_wild_apple_and_pear__Malus_sylvestris_and_Pyrus_pyraster_.pdf|publisher=EUFORGEN: [[European Forest Genetic Resources Programme]]|access-date=2017-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020173831/http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/922_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_wild_apple_and_pear__Malus_sylvestris_and_Pyrus_pyraster_.pdf|archivedate=2016-10-20}}</ref> Се јавува во грмушки и отворени шуми со ладна-умерена клима, во низини, ридови, а понекогаш и на планини, на надморска височина до 1,400 м надморска височина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.redzet.eu/en/photo/generous-wild-pear-A-191-18-AM|title=Generous Wild Pear - redzet.eu|work=www.redzet.eu|accessdate=2024-03-14}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Rosaceae_-_Pyrus_pyraster-2.JPG|алт=Shrub of Pyrus pyraster| Грмушка од ''Pyrus pyraster'' Податотека:Wild_Pear_Tree_in_full_blossom.JPG|алт=Pyrus pyraster in full blossom| ''Pyrus pyraster'' во полн цут Податотека:Wild_Pear_Flowers_detail.JPG|алт=Close-up on flowers of Pyrus pyraster| Крупен план на цветовите од ''Pyrus pyraster'' Податотека:Rosaceae_-_Pyrus_pyraster_-_Perastro.JPG|алт=Fruits Pyrus pyraster| Плодови ''Pyrus pyraster'' Податотека:Rosaceae_-_Pyrus_pyraster.JPG|алт=Fruits of Pyrus pyraster| Плодови од ''Pyrus pyraster'' Податотека:Rosaceae_-_Pyrus_pyraster-1.JPG|алт=Leaves of Pyrus pyraster| Листови од ''Pyrus pyraster'' Податотека:Wildbirne_Stammdetail,_Pyrus_pyraster.jpg|алт=Bark of Pyrus pyraster| Кора од ''Pyrus pyraster'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Pyrus+pyraster ''Pyrus pyraster''] - информации за растенија за иднината . * [http://www.euforgen.org/species/pyrus-pyraster/ ''Pyrus pyraster''] - мапа на дистрибуција, генетски конзервациски единици и сродни ресурси. Европска програма за шумски генетски ресурси (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Круша]] [[Категорија:Флора на Македонија]] nx7r5c7bjp09v29jfgwno68q3lxezfj Pyrus spinosa 0 1401598 5622127 5616385 2026-08-31T12:08:05Z BosaFi 115936 5622127 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn"/>|image=Pyrus amygdaliformis (flowers).jpg|image_caption=Цветови од ''P. spinosa''|image2=Бадемолистна круша – плодове.jpg|image2_caption=Плод|taxon=Pyrus spinosa|authority=[[Forssk.]]|synonyms_ref=<ref name="POWO" />|synonyms={{Collapsible list| * ''Crataegus amygdaliformis'' {{small|(Vill.) Chalon}} * ''Malus heterophylla'' {{small|Spach}} * ''Pyrus amygdaliformis'' {{small|Vill.}} * ''Pyrus amygdaloides'' {{small|Link}} * ''Pyrus cuneifolia'' {{small|Guss.}} * ''Pyrus eriopleura'' {{small|Rchb.}} * ''Pyrus heterophylla'' {{small|(Spach) Steud.}} * ''Pyrus nivalis'' {{small|Lindl.}} * ''Pyrus oblongifolia'' {{small|Spach}} * ''Pyrus parviflora'' {{small|Desf.}} * ''Pyrus persica'' {{small|Pers.}} * ''Pyrus sicula'' {{small|Tineo}} * ''Pyrus spinosa'' var. ''diapulidis'' {{small|Dostálek}} * ''Pyrus spinosa'' f. ''lobata'' {{small|(Decne.) Dostálek}} * ''Pyrus spinosa'' var. ''microphylla'' {{small|(Decne.) Browicz}} * ''Pyrus spinosa'' var. ''oblongifolia'' {{small|(Spach) Dostálek}} * ''Pyrus spinosa'' var. ''sinaica'' {{small|(Dum.Cours.) Dostálek}} }}}} '''''Pyrus spinosa''''' (син. ''Pyrus amygdaliformis'') е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[рози]], по потекло од северниот медитерански регион. Има бели цветови кои цветаат во април-мај. Плодовите се горчливи и адстрингентни. Лесно се хибридизира со ''[[Pyrus communis]]'' и ''[[Pyrus pyraster]]''. == Опис == Грмушка или дрво до 6 м високо, со куси странични гранчиња од кои само некои се боцливи. Младите гранчиња густо влакнести, а покасно оголуваат и се светликави или матови. Листовите скоро ланцетни или елиптични до обратно-јајцевидни, 2,5-6 цм долги, 1-2 (3) цм широки, целокрајни или на врвот ситно напилени, или пак, што е многу поретко, по целата должина на врвот заокруглени или заострени, во осно- вата заокруглени или клиновидни, на горната страна темнозелени, на долната страна сиво-зелени. Младите листови густо влакнести, а покасно стануваат сосема голи, или на долната страна, и тоа на долната половина на ламината, со ретки нежни гргурави влакна. Лисните дршки тенки, 2,5 цм долги. Цветовите во мал број, групирани во соцветија слични на штит. Чашкините ливчиња триаглести, заострени, 5-6 мм долги, 1,5 мм широки, трајно остануваат на плодот, од двете страни густо влакнести. Венчето бело, широко-елиптично, обратно-јајцевидно, 7-8 мм долго, 5-6 мм широко, на врвот обично плитко всечено. Прашниците во голем број. Карпелите 5. Столпчињата 5, слободни до основата, во основата влакнести. Плодот крушовиден, 1,5-3 цм во пречник, со каменести клетки во месестото ткиво. Плодната дршка 2-3 цм долга, дебела.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1004}}</ref> == Живеалиште и распространетост == ''Pyrus spinosa'' е домороден во медитеранскиот регион, со јадро кое се протега низ јужна Европа до западна [[Мала Азија|Анадолија]]. Типично расте во суви, отворени шуми и грмушести предели на добро дренирани, карпести падини и на маргините на шумите, фаворизирајќи надморски височини од 1,000-2,0000 м надморска височина, каде што често се јавува покрај [[Даб|дабови]] и други грмушки отпорни на суша. Иако главно евидентирани од Европа и Анадолија, колекциите на хербариуми од две локации во западен Иран - близу до турската граница во планините [[Загрос]] - го потврдуваат неговото присуство таму, што претставува проширување кон исток на неговата позната распространетост. === Распространетост во Македонија === Широко распространето растение, и тоа особено во централниот и источниот дел на Македонија.<ref name=":02" /> {{Галерија|Pyrus amygdaliformis.jpg|Дрво|Pyrus spinosa 000276080O.jpg|Трња|Дива круша – листа 3.jpg|Листови|Pyrus spinosa 000292328O.jpg|Цветови}} == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name="Dostálek 1980">{{cite journal |last1=Dostálek |first1=Jiří |year=1980 |title=''Pyrus spinosa'' und ihre Hybriden in Südwestbulgarien |language=de |journal=Folia Geobotanica & Phytotaxonomica |volume=15 |issue=1 |pages=59–73 |doi=10.1007/BF02853139 |jstor=4180153}}</ref> <ref name="iucn">{{Cite iucn |title=''Pyrus spinosa'' |author=Barstow, M. |name-list-style=amp | article-number= e.T173015A61612142 |date=2017 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T173015A61612142.en |access-date=31 May 2024}}</ref> <ref name="grin" >{{GRIN |''Pyrus amygdaliformis'' |70533 |accessdate=September 21, 2013}}</ref> <ref name="POWO" >{{cite POWO |id=731262-1 |title=''Pyrus spinosa'' Forssk. |access-date=21 April 2022 }}</ref> <ref name="Zamani et al. 2021">{{cite journal |last1=Zamani |first1=Asghar |last2=Attar |first2=Farideh |last3=Maroofi |first3=Hosein | title=A synopsis of the genus ''Pyrus'' (Rosaceae) in Iran |journal=Nordic Journal of Botany |volume=30 |issue=3 |year=2012 |doi=10.1111/j.1756-1051.2012.00989.x |pages=310–332|bibcode=2012NorJB..30..310Z }}</ref>}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1775 година]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Круша]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1uk4uyagk9samr5mq74vjquz3azbw2k Malus sylvestris 0 1401615 5622126 5616432 2026-08-31T12:07:47Z BosaFi 115936 5622126 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Malus_sylvestris_005.JPG|status=DD|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucnredlist">{{cite iucn |author=Kik, C. |author2=Korpelainen, H. |author3=Vögel, R. |author4=Asdal, Å. |author5=Eliáš, P. |author6=Draper, D. |author7=Magos Brehm, J. |year=2011 |title=''Malus sylvestris'' |volume=2011 |article-number=e.T172170A6841688 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T172170A6841688.en |access-date=21 September 2018}}</ref>|taxon=Malus sylvestris|authority=([[L.]]) [[Mill.]]|range_map=|range_map_caption=Мапа на распространетост}} '''''Malus sylvestris''''' е [[Вид (биологија)|вид]] од родот ''[[Јаболко (род)|јаболко]]''. Неговото [[Биномна номенклатура|научно име]] значи „шумско јаболко“, што го одразува неговото живеалиште. [[Домороден вид]] на западна Евроазија. == Опис == Грмушка или дрво 10-12 м високо, со или без бодливи гранчиња, но најчесто без боцливи гранчиња. Младите гранчиња темнокафеави и со ретки влакна. Листовите круглести, овални или елиптични, 3-8 цм долги, 2-4 цм широки, на врвот кусо заострени, во основата круглести, по работ ситно напилени со остри запчиња. Додека се млади се влакнести, а развиените листови се голи од обете страни, поретко влакнести на долната страна. Спроводните жили на горната страна на листот спуштени во ткивото, а на долната страна испакнати. Лисните дршки влакнести и обично многу малку помали од ламината. Прилисниците линејни, црвеникаво-кафеави, рано отпаѓаат. Цветовите по 4-6 заедно во соцветија слични на штит. Цветовите 3-4 цм во пречник. Чашкините ливчиња 3-6 мм долги, надворешната страна им е гола, а внатрешната влакнеста. Венечните листови бели, но надворешната страна им е црвеникава. Прашниците во голем број. Карпелите 5; столпчињата 5, голи или во основата влакнести. Плодот топчест, 2-3 цм во пречник, зелен, зеленикаво-жолт или црвеникав; дршката на плодот 1-2,5 цм долга.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1007-1008}}</ref> === Идентификација === ''Malus sylvestris'' лесно се хибридизираат со домашните јаболка, што може да ја отежни идентификацијата, бидејќи хибридите најчесто покажуваат преодни особини од двата вида. Иако одредена идентификација се потпира на [[генетско тестирање]], идентификацијата на терен може да се направи со испитување на следните карактеристики: Круната на дивите јаболка е густо разгранета, додека круната на домашните јаболка има тенденција да биде полабаво распоредена со помалку, поправи гранки. Листовите од дива јаболка се малку помали, покрути и посјајни. Долната страна на листовите од дива јаболка, исто така, е помалку влакнеста од оние кај домашните и хибридните јаболка, честопати целосно се без влакна. Дополнително, плодовите на дивите јаболка се помали, обично под 3 цм во дијаметар. Според студија од 2022 година од Фојлнер и сор., може да се направи сигурна идентификација на терен, но за ова се потребни цвеќиња. Така, чистите диви јаболка можат сигурно да се разликуваат од хибридите по комбинација од безвлакнеста [[Чашкино ливче|чашка]], безвлакнесто средно ребро и безвлакнести вени на долната страна на листот, како и најмногу ретко влакнеста површина на листот. Од нив, влакнетоста на чашката се покажала како најважна карактеристика, при што хибридите имаат влакнести [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] дури и ако листовите се голи.<ref>{{Наведено списание|last=Feulner|first=Martin|last2=Schulze-Bierbach|first2=Anja|last3=Urbon|first3=Tessa|last4=Fussi|first4=Barbara|last5=Aas|first5=Gregor|date=2022|title=Bestimmbar nur mit Blüte - Genetisch abgesicherte morphologische Merkmale zur Unterscheidung von Wildapfel (''Malus sylvestris''), Hausapfel (''Malus'' × ''domestica'') und ihren Hybriden|url=https://www.researchgate.net/publication/371226159|journal=Berichte der Bayerischen Botanischen Gesellschaft|volume=92|pages=113–128|via=ResearchGate}}</ref><gallery align="center"> Податотека:Malus_sylvestris_sl44.jpg|алт=Leaves are mostly glabrous on the underside.| Листовите се претежно голи на долната страна. Податотека:Malus_sylvestris_sl5.jpg|алт=Calyces are always glabrous.| Чашките се секогаш голи. </gallery> == Таксономија == Неговото [[Биномна номенклатура|научно име]] значи „шумско јаболко“. === Генетика и постглацијална реколонизација === Како и повеќето европски видови дрвја, распространетост на ''Malus sylvestris'' била ограничена на рефугиуми во јужна Европа за време на последниот леден период. За ''Malus sylvestris'', овие рефугиуми се чини дека ги сочинувале јужна Франција и северна Шпанија, [[Балкански Полуостров|Балканот]] и евентуално [[Карпати|Карпатите]].<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Cornille|first=A.|last2=Giraud|first2=T.|last3=Bellard|first3=C.|last4=Tellier|first4=A.|last5=Le Cam|first5=B.|last6=Smulders|first6=M. J. M.|last7=Kleinschmit|first7=J.|last8=Roldan-Ruiz|first8=I.|last9=Gladieux|first9=P.|date=April 2013|title=Postglacial recolonization history of the European crabapple (''Malus sylvestris'' Mill.), a wild contributor to the domesticated apple|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mec.12231|journal=Molecular Ecology|language=en|volume=22|issue=8|pages=2249–2263|bibcode=2013MolEc..22.2249C|doi=10.1111/mec.12231|issn=0962-1083|pmid=23402276|url-access=subscription}}</ref> Оттаму, повторно го колонизирало остатокот од Европа по ледничкото повлекување на почетокот на [[Холоцен|холоценот]], а патеките на колонизација се одразуваат во неговата современа распространетост и генетска структура. Повторно, како и кај многу други организми во Европа, растенија и животни, популацијата е поделена на голема западна популација и посилно диференцирана источна популација. Западна Европа и северна Европа најверојатно биле колонизирани од јужна Франција, додека источна Европа била колонизирана од Карпатите. Во тој процес, се чини дека се случило извесно мешање помеѓу двете популации кога се сретнале.<ref name=":4" /> === Предок на одгледуваните јаболка === Во минатото се сметало дека ''M. sylvestris'' е најважниот предок на култивираното [[јаболко]] (''M.&nbsp;domestica''), за која оттогаш е докажано дека првенствено е изведена од централноазискиот вид ''[[Malus sieversii]].''<ref>{{Наведено списание|last=Velasco R.|last2=Zharkikh A.|last3=Affourtit J.|displayauthors=et al.|year=2010|title=The genome of the domesticated apple (''Malus'' × ''domestica'' Borkh.)|journal=Nature Genetics|volume=42|issue=10|pages=833–839|doi=10.1038/ng.654|pmid=20802477}}</ref> Како што е потврдено со [[Генетско тестирање|ДНК анализи]], ''М.&nbsp;sylvestris'' значително придонел за геномот.<ref name="Coart">{{Наведено списание|last=Coart, E.|last2=Van Glabeke, S.|last3=De Loose, M.|last4=Larsen, A.S.|last5=Roldán-Ruiz, I.|year=2006|title=Chloroplast diversity in the genus ''Malus'': new insights into the relationship between the European wild apple (''Malus sylvestris'' (L.) Mill.) and the domesticated apple (''Malus domestica'' Borkh.)|journal=Mol. Ecol.|volume=15|issue=8|pages=2171–2182|bibcode=2006MolEc..15.2171C|doi=10.1111/j.1365-294X.2006.02924.x|pmid=16780433}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cornille|first=Amandine|last2=Gladieux|first2=Pierre|last3=Smulders|first3=Marinus J. M.|last4=Roldán-Ruiz|first4=Isabel|last5=Laurens|first5=François|last6=Cam|first6=Bruno Le|last7=Nersesyan|first7=Anush|last8=Clavel|first8=Joanne|last9=Olonova|first9=Marina|date=2012-05-10|title=New Insight into the History of Domesticated Apple: Secondary Contribution of the European Wild Apple to the Genome of Cultivated Varieties|journal=PLOS Genetics|language=en|volume=8|issue=5|doi=10.1371/journal.pgen.1002703|issn=1553-7404|pmc=3349737|pmid=22589740|doi-access=free}}</ref>Тековни популации на ''M.&nbsp;domestica'' се потесно поврзани со ''M. sylvestris'' отколку на ''М.&nbsp;sieversii'', додека кај почисти соеви на ''M.&#x20;domestica.'' Потеклото ''на'' ''M. sylvestris'' сè уште преовладува.  == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Дива_ябълка_–_плодове_14.jpg|десно|мини|267x267пкс| Плодна гранка од јаболко во Бугарија]] Дрвото е широко распространето низ цела Европа, со исклучок на крајните северни и јужни делови. Дополнително, се шири и во [[Мала Азија|Анадолија]] и понатаму во [[Закавказје|Јужен Кавказ]].<ref name=":1" /> Се јавува како поединечни единки или во мали групи.<ref name=":0" /> Поради слабата конкурентност и големата потреба од светлина, ''M. sylvestris'' се среќава најчесто на места каде што конкуренцијата е намалена, како што се влажните рабови на шумите, на шумските пасишта, живите огради на обработливо земјиште или на многу екстремни, маргинални места.<ref name=":0">{{Наведување|last=Stephan, B.R.|title=Wild apple and pear - ''Malus sylvestris''/''Pyrus pyraster'': Technical guidelines of genetic conservation and use|date=2003|url=http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/922_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_wild_apple_and_pear__Malus_sylvestris_and_Pyrus_pyraster_.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020173831/http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/922_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_wild_apple_and_pear__Malus_sylvestris_and_Pyrus_pyraster_.pdf|publisher=[[European Forest Genetic Resources Programme]]|access-date=2016-10-20|archivedate=2016-10-20|last2=Wagner, I.|last3=Kleinschmit, J.}}</ref> === Распространетост во Македонија === ''M. sylvestris'' на територијата на Македонија расте по работ на ретките дабови шуми до 1.600 м надморска височина. Познат е за пл. [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Тетово]] - с. [[Рогачево]], Мавровско со клисурата на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Галичица]]; [[Прилеп]] помеѓу [[Плетвар]] и Козјак; [[Осоговски Планини]] - [[Рудник „Саса“]]. Се посочува и за пл. [[Плавуш (планина)|Плавуш]], [[Демир Хисар]] - с. [[Церово (Демирхисарско)|Церово]].<ref name=":02" /> == Екологија и закани == [[Податотека:Flowering_crab_apple_tree_(Malus_sylvestris)_-_geograph.org.uk_-_1310092.jpg|лево|мини| Дива јаболкница во полн расцут]] ''M. sylvestris'' се распространува првенствено од цицачи, кои ги јадат плодовите. Во една студија од Данска, било утврдено дека говедата учествуваат со најголем дел од распространувањето, потоа коњите, како и дивите животни.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Buttenschøn|first=Rita Merete|last2=Buttenschøn|first2=Jon|date=1998|title=Population dynamics of ''Malus sylvestris'' stands in grazed and ungrazed, semi-natural grasslands and fragmented woodlands in Mols Bjerge, Denmark|journal=Annales Botanici Fennici|volume=35|issue=4|pages=233–246|issn=0003-3847|jstor=23726629}}</ref> Низ целиот свој опсег, ''M. sylvestris'' е загрозена и ретка.<ref name=":0" /> Заканите вклучуваат мешање со домашни јаболка, недостаток на природна регенерација и модерна шумарска пракса, што го промовира затворањето на крошната на шумите, за разлика од претходно преовладувачката нискостеблена шума.<ref>{{Наведено списание|last=Wagner|first=Iris|last2=Maurer|first2=W. D.|last3=Lemmen|first3=P.|last4=Schmitt|first4=H. P.|last5=Wagner|first5=M.|last6=Binder|first6=M.|last7=Patzak|first7=P.|date=2014-12-01|title=Hybridization and Genetic Diversity in Wild Apple (''Malus sylvestris'' (L.) MILL.) from Various Regions in Germany and from Luxembourg|journal=Silvae Genetica|language=en|volume=63|issue=1–6|pages=81–93|doi=10.1515/sg-2014-0012|doi-access=free}}</ref> Растението е трнливо, погодно за нискостеблено дрво поради изразените способности за повторно ртење и е многу отпорно дрво. ''M. sylvestris'' може да преживеат паѓање на крошната и кршење на главните гранки. Во распространување, се чини дека е силно зависен од говеда и коњи. Денес, пејзажот во многу делови од Европа е обележан со шуми со затворени крошни, честопати интензивно управувани, заедно со земјоделски полиња и урбани простори, со малку други и малку преодни зони.<ref>{{Наведено списание|last=Bobiec|first=Andrzej|last2=Reif|first2=Albert|last3=Öllerer|first3=Kinga|date=2018-04-01|title=Seeing the oakscape beyond the forest: a landscape approach to the oak regeneration in Europe|journal=Landscape Ecology|language=en|volume=33|issue=4|pages=513–528|bibcode=2018LaEco..33..513B|doi=10.1007/s10980-018-0619-y|issn=1572-9761|doi-access=free}}</ref> Како резултат на тоа, на ''M. sylvestris'' денес им недостасуваат соодветни живеалишта и можности за распространување, што резултира со недостаток на успешна регенерација. == Галерија == <gallery align="center"> Податотека:Malus_sylvestris_(villeple)_epler.jpg|алт=Ripe crab apples on the branch| Зрели јаболка на гранката Податотека:Malus_sylvestris_sl8.jpg|алт=Bark| Кора Податотека:Flower_from_a_Malus_sylvestris_(Crab_apple)_tree.jpg|алт=Malus sylvestris flower in bloom| Цвет Податотека:Malus_sylvestris_sl3.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња Податотека:Malus_sylvestris_-_Botanical_Garden_in_Kaisaniemi,_Helsinki_-_DSC03467.JPG|алт=Mature tree| Зрело дрво Податотека:Disintegrating_crab_apple_tree_at_Furzy_Brow,_New_Forest_-_geograph.org.uk_-_141960.jpg|алт=Ancient tree| Старо дрво Податотека:Abgefallene_Holzäpfel.jpg|алт=Ripe fruit on the ground| Зрело овошје на земја </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://plants.sc.egov.usda.gov/plant-profile/MASY2 Профил на растенија на USDA за ''Malus sylvestris''] * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6808,6810 Прирачникот на Џепсон (JM93) третман на ''Malus sylvestris''] — ''воведен вид во Калифорнија'' . * {{CalPhotos|Malus|sylvestris}} базата на податоци за фотографии * [https://www.euforgen.org/species/malus-sylvestris/ Страница за видот EUFORGEN: ''Malus sylvestris''] . Информации, дистрибуција и сродни ресурси. {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] k7gpgtcy0glce4a0env3gbnqtqraxpp Керим Алајбеговиќ 0 1401631 5622252 5621710 2026-08-31T15:32:42Z Carshalton 30527 5622252 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Керим Алајбеговиќ | image = [[Податотека:Jahresbeginnfeier FC RB Salzburg (2026-01-25 RB Arena) 10.jpg|240px]] | fullname = Керим-Сам Алајбеговиќ<ref>{{cite web |title=Tko je mladić koji je ispisao povijest Zmajeva? Jednim potezom postao je junak navijača BiH |url=https://showbuzz.dnevnik.hr/zanimljivosti/tko-je-kerim-alajbegovic---987687.html |website=Showbuzz |access-date=25 June 2026 |language=hr |date=24 June 2026}}</ref> | height = {{height|m=1.86}}<ref>{{cite web|url=https://redbullsalzburg.at/de/kader/kerim-alajbegovic|title=Kerim Alajbegovic|website=redbullsalzburg.at|access-date=1 January 2026|language=de}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2007|9|21}} | cityofbirth = {{роден во|Келн|}} | countryofbirth = [[Германија]] | nationality = {{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 17 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team 1. FC Koln}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Bayer Leverkusen}} | years1 = 2025-2026 | caps1 = 28 | goals1 = 9 | clubs1 = {{Fb team Salzburg}} | years2 = 2026- | caps2 = 1 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2022 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 3 | nationalteam1 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина под 15 години|Босна и Херцеговина 15]] | nationalyears2 = 2022-2024 | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 6 | nationalteam2 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина под 17 години|Босна и Херцеговина 17]] | nationalyears3 = 2024 | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 2 | nationalteam3 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина под 19 години|Босна и Херцеговина 19]] | nationalyears4 = 2024-2025 | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина под 21 година|Босна и Херцеговина 21]] | nationalyears5 = 2025- | nationalcaps5 = 14 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]] }} '''Керим Алајбеговиќ''' (роден на [[21 септември]] [[2007]] во [[Келн]]) — [[Босна и Херцеговина|босанскохерцеговски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Јувентус|Јувентус]] и на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|босанскохерцеговската репрезентација]]. ==Биографија== Неговиот татко [[Семин Алајбеговиќ|Семин]] и неговиот братучед [[Кенан Врбан]] и двајцата биле професионални фудбалери.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/semin-alajbegovic/profil/spieler/11382|title=Semin Alajbegovic - Profilo giocatore|access-date=2026-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/kenan-vrban/profil/spieler/1058844|title=Kenan Vrban - Profilo giocatore 25/26|access-date=2026-01-25}}</ref> ==Технички карактеристики== Лево крило, [[Амбидекстрија|амбидекстер]], Алајбеговиќ е технички поткован фудбалер, со одличен дриблинг (потег што често го применува) и способност да им асистира на своите соиграчи, благодарение на неговата визија за играта. Има многу прецизен и солидно моќен удар, како надвор од шеснаесетникот, така и во неговата внатрешност.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Calciomercato/Juventus/04-03-2026/juve-su-kerim-alajbegovic-chi-e-il-giocatore-del-salisburgo.shtml|title=Italia, visto Alajbegovic? La stellina bosniaca entra e cambia la gara. Tre big di A sul nuovo Yildiz|access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/mondiali/26_marzo_29/kerim-alajbegovic-bosnia-italia-intervista-6d155b22-add2-4948-a150-5b6311160xlk.shtml|title=Alajbegovic verso Bosnia-Italia: «Mi piace dribblare e fare assist. Il rigore al Galles? Sapevo di segnare»|data=29 marzo 2026|access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rivistaundici.com/2026/03/31/come-gioca-bosnia-italia-alajbegovic/|title=La Bosnia punta moltissimo su Kerim Alajbegović, proprio quel tipo di talento che manca all'Italia|data=2026-03-31|access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/calciomercato/2025-2026/chi-e-kerim-alajbegovic-il-talento-della-bosnia-che-ha-scelto-litalia-per-crescere-inter-napoli-e-roma-si-sfidano-per-lui_sto23292773/story.shtml|title=Chi è Kerim Alajbegovic, il talento della Bosnia che ha scelto l'Italia per crescere: Inter, Napoli e Roma si sfidano per lui|date=22 април 2026|access-date=11 мај 2026}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Бајер Леверкузен=== Алајбеговиќ почнал да игра фудбал во клубот од неговиот роден град [[1. ФК Келн]], пред да се приклучи на [[ФК Бајер Леверкузен|младинската академија на Бајер Леверкузен]] во 2021 година. Во јануари 2025 година, тој го потпишал својот прв професионален договор со клубот,<ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/kerim-alajbegovic-bosanski-dragulj-koji-osvaja-fudbalski-svijet-nova-zvijezda-bayer-leverkusena|title=Kerim Alajbegović, bosanski dragulj koji osvaja fudbalski svijet: Nova zvijezda Bayer Leverkusena|website=scsport.ba|date=11 January 2025|access-date=12 January 2025|language=bs}}</ref> но и покрај тоа не направил ниту еден настап како за првиот така и за резервниот тим на Бајер Леверкузен. ===Салцбург и враќање во Бајер Леверкузен=== Во јули 2025 година, Алајбеговиќ бил продаден на австрискиот клуб [[Ред Бул Салцбург]] за необјавена сума.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/kerim-alajbegovic-predstavljen-kao-novi-igrac-rb-salzburga/250703062|title=Kerim Alajbegović predstavljen kao novi igrač RB Salzburga|website=klix.ba|date=3 July 2025|access-date=3 July 2025|language=bs}}</ref> Својот професионален деби настап го имал во натпреварот од [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026#Второ квалификациско коло|квалификациите за Лигата на шампионите]] против [[ФК Бран|Бран]] на 23 јули, на возраст од само 17 години.<ref>{{cite news|url=https://n1info.ba/sport/nogomet/alajbegovic-debitovao-u-kvalifikacijama-za-ligu-prvaka-ubjedljiva-pobjeda-salzburga|title=Alajbegović debitovao u kvalifikacijama za Ligu prvaka, ubjedljiva pobjeda Salzburga|website=n1info.ba|date=23 July 2025|access-date=23 July 2025|language=bs}}</ref> На 26 јули го постигнал својот прв гол во дресот на Салцбург во натпреварот од [[Фудбалски куп на Австрија 2025–2026#Прво коло|Купот на Австрија]] против нисколигашот Унион Дитах.<ref>{{cite news|url=https://faktor.ba/sport/fudbal/alajbegovic-postigao-prvi-pogodak-za-salzburg/226070|title=Alajbegović postigao prvi pogodak za Salzburg|website=faktor.ba|date=26 July 2025|access-date=27 July 2025|language=bs}}</ref> На 2 август, дебитирал во првенството во натпреварот против [[ФК Рид|Рид]],<ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/476279-alajbegovic-debitovao-u-bundesligi-austrije-u-tri-situacije-je-pokazao-kakav-potencijal-posjeduje|title=Alajbegović debitovao u Bundesligi Austrije, u tri situacije je pokazao kakav potencijal posjeduje|website=reprezentacija.ba|date=2 August 2025|access-date=3 August 2025|language=bs}}</ref> а седум дена подоцна, го постигнал својот прв првенствен гол во победата над [[ФК ГАК|ГАК]].<ref>{{cite news|url=https://radiosarajevo.ba/sport/nogomet/kerim-alajbegovic-postigao-eurogol-za-salzburg-pogledajte-majstoriju-mladog-zmaja/601151|title=Kerim Alajbegović postigao eurogol za Salzburg: Pogledajte majstoriju mladog Zmaja|website=radiosarajevo.ba|date=9 August 2025|access-date=9 August 2025|language=bs}}</ref> На 14 декември 2025, Алајбеговиќ ги постигнал двата гола за Салцбург во победата со 2-1 на домашен терен над [[ФК Волфсбергер|Волсбергер]]. Истиот подвиг го повторил на 22 јануари 2026 година, во победата со 3-1 на домашен терен над [[ФК Базел|Базел]] во групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лига Европа]]. Одличната дебитантска сезона во професионалниот фудбал ја завршил со 44 настапи и 13 гола во сите натпреварувања. По завршувањето на сезоната, тој се вратил во Бајер Леверкузен, откако германскиот клуб ја искористил својата опција за откуп за враќање на играчот во текот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.fokus.ba/sport/fudbal/kerim-alajbegovic-nakon-carobne-noci-u-cardiffu-potpisao-za-bayer-leverkusen/3537873/|title=Kerim Alajbegović nakon čarobne noći u Cardiffu potpisao za Bayer Leverkusen|language=bs}}</ref> Сепак, и покрај ова Алајбеговиќ немал време да го направи своето деби за ''„фармацевтите“'', бидејќи бил продаден во истиот преоден рок откако привлекол интерес од бројни клубови.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/alajbegovic-allarme-blu-per-le-italiane-chelsea-all-assalto-del-bosniaco-che-interessa-a-juve-atalanta-e-fiorentina_114782632-202602k.shtml|title=Alajbegovic, allarme blu per le italiane: Chelsea all'assalto del bosniaco che interessa a Juve, Atalanta e Fiorentina|language=}}</ref> ===Јувентус === На 2 август 2026, Алајбеговиќ му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}} во транасфер вреден околу 30 милион евра плус 5 милиони во бонуси, потпишувајќи договор до 2031 година.<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/bayer-04-transferiert-kerim-alajbegovic-zu-juventus-turin|title=Bayer 04 transferiet Kerim Alajbegović zu Juventus Turin|date=2 август 2026|access-date=2 август 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/xuhb7igal6ueogxqpujj.pdf|title=Accordo con il Bayer Leverkusen per l'acquisizione definitiva del calciatore Alajbegović|date=2 август 2026|access-date=2 август 2026}}</ref> Дебитирал за ''„бјанконерите“'', а во исто време и во [[Серија А]], на 29 август, заменувајќи го [[Жереми Бога]] во победата со 2-0 над [[ФК Парма|Парма]] во [[Торино]]. ==Репрезентативна кариера== Алајбеговиќ настапувал за младинските репрезентации на Босна и Херцеговина под 15, под 17, под 19 и под 21 година во периодот од 2022 до 2025 година. На 18 август 2025 година, го добил првиот повик во [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|сениорската репрезентација]],<ref>{{Cite web|language=bs|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-odabrao-igrace-za-san-marino-i-austriju/|title=Sergej Barbarez odabrao igrače za San Marino i Austriju|data=2025-08-18|accesso=2025-09-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=bs|url=https://www.nfsbih.ba/images/2025-D/008_avgust/spisak-sep-2025.pdf|title=Spisak sep 2025|access-date=7 септември 2025}}</ref> за која дебитирал на 6 септември истата година, на возраст од 17 години, во победата со 0-6 против {{NazNB|FUrep|SMR|M}} во [[Серавале]] во натпревар од [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|квалификациите за Светското првенство 2026]];<ref>{{Cite web|lаnguage=bs|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/pobjeda-zmajeva-u-san-marinu/|title=Ubjedljiva pobjeda Zmajeva u San Marinu|date=2025-09-06|access-date=2025-09-07}}</ref> во истиот натпревар, тој го постигнал петтиот гол за Босна и Херцеговина, негов прв во дресот со националниот грб. По завршувањето на квалификациите, {{NazNB|FUrep|BIH}} го освоила второто место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата]] и се пласира во плеј-офот,<ref>{{Cite news|language=en|url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/18/world-cup-roundup-gregoritsch-sends-austria-to-finals-at-expense-of-bosnia|title=World Cup roundup: Gregoritsch sends Austria to finals at expense of Bosnia|publisher=The Guardian|date=2025-11-18|access-date=2026-04-01}}</ref> каде што Босанците во полуфиналето се сретнале со {{NazNB|FUrep|WAL}}.<ref>{{Cite web|url=https://it.uefa.com/european-qualifiers/news/029f-1f3f828fe6e4-c0b6fc43b408-1000--sorteggio-degli-spareggi-europei-per-la-coppa-del-mondo-2026/|title=Sorteggio degli spareggi europei per la Coppa del Mondo 2026|date=15 декември 2025|access-date=1 април 2026}}</ref> Алајбеговиќ влегол во игра во 62-рата минута и тоа се покажало како клучен момент за пласманот во следната рунда, бидејќи тој најпрво му асистирал на [[Един Џеко]] за конечните 1-1, а потоа го постигнал решавачкиот удар од белата точка во [[Изведување пенали (фудбал)|пенал-серијата]], со што ја одвел својата земја во финалето.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/2026/03/28/news/galles_bosnia_dzeko_play_off_mondiali-425250066/|title=Alajbegovic e l’eterno Dzeko portano la Bosnia in finale, Galles ko ai rigori|date=2026-03-28|access-date=2026-04-01}}</ref> Во финалето, против {{NazNB|FUrep|ITA}}, тој уште еднаш влегол како замена во второто полувреме и одиграл добро, пред повторно да го реализира својот пенал во уште една победа на пенали која ги квалификувала ''„Змејовите“'' за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/qualificazioni-mondiali-europa/2026/le-pagelle-di-bosnia-italia-5-2-dcr-incubo-azzurro-grande-palestra.-malissimo-cristante-frattesi-kean-non-basta.-bajraktarevic-muharemovic-super_sto23286161/story.shtml|title=Le pagelle di Bosnia-Italia 5-2 dcr: incubo Azzurro, grande Palestra. Malissimo Cristante-Frattesi, Kean non basta. Bajraktarević-Muharemović super|date=31 март 2026|access-date=2026-04-01}}</ref> Откако дал значаен придонес во квалификациите, очекувано Алајбегвиќ се нашол на списокот од 26 фудбалери повикани од селекторот [[Сергеј Барбарез]] за Светското првенство 2026.<ref>{{cite news|url=https://sportske.ba/clanak/barbarez-poslao-konacan-spisak-fifa-i-jedno-ime-otputovalo-u-ameriku-ali-nije-na-listi|title=Barbarez poslao konačan spisak FIFA-i: Jedno ime otputovalo u Ameriku, ali nije na listi|website=sportske.ba|date=3 June 2026|access-date=3 June 2026|language=bs}}</ref> Своето деби го направил на 12 јуни, во првиот натпревар од групата против еден од домаќините {{NazNB|FUrep|CAN}}, заменувајќи го [[Амар Мемиќ]] во 74-тата минута.<ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/sport/fudbal/reprezentacija/sesti-remi-bi-h-u-nizu-kanada-osvojila-prvi-bod-na-mundijalima-u-historiji|title=Šesti remi BiH u nizu, Kanada osvojila prvi bod na Mundijalima u historiji|website=oslobodjenje.ba|date=12 June 2026|access-date=12 June 2026|language=bs}}</ref> На 24 јуни, тој го постигнал својот прв гол на првенството во победата над [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] со 3-1.<ref>{{cite news|url=https://avaz.ba/sport/nogomet/1051949/zmajevi-savladali-katar-i-jednom-nogom-zakoracili-ka-historijskom-plasmanu-u-nokaut-fazu-mundijala|title=Zmajevi savladali Katar i jednom nogom zakoračili ka historijskom plasmanu u nokaut fazu Mundijala|website=avaz.ba|date=24 June 2026|access-date=24 June 2026|language=bs}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|BIH}} {{Cronopar|6-9-2025|Серавале|SMR|0|6|BIH|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|9-9-2025|Зеница|BIH|1|2|AUT|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|72}}}} {{Cronopar|9-10-2025|Ларнака|CYP|2|2|BIH|-|Квал. за СП|2026|13={{yel|45}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|12-10-2025|Та Кали|MLT|1|4|BIH|-|Пријателска|13={{subon|67}} {{yel|85}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Зеница|BIH|3|1|ROU|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Виена|AUT|1|1|BIH|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|26-3-2026|Кардиф|WAL|1|1|BIH|-|Квал. за СП|2026|11=dts|12=2 – 4|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Зеница|BIH|1|1|ITA|-|Квал. за СП|2026|11=dts|12=4 – 1|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|29-5-2026|Сараево|BIH|0|0|MKD|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Сент Луис|PAN|1|1|BIH|-|Пријателска|13={{suboff|90+1}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Торонто|CAN|1|1|BIH|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|74}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronopar|18-6-2026|Инглвуд (Калифорнија)|SUI|4|1|BIH|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|90+1}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronopar|24-6-2026|Сиетл|BIH|3|1|QAT|1|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|82}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronofin|14|2}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 29 август 2026.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[Ред Бул Салцбург сезона 2025-2026|2025-2026]] || {{flagsport|AUT}} {{Fb team (N) Salzburg}} || [[Бундеслига Австрија (фудбал) 2025-2026|БЛ]] || 28 || 9 || [[Фудбалски куп на Австрија 2025-2026|КА]] || 5 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2025-2026|ЛЕ]] || 4<ref name="prel">Во квалификациските кола.</ref>+7 || 0+2 || - || - || - || 44 || 13 |- || [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2026-2027|А]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || - || - || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 29 || 9 || || 5 || 2 || || 11 || 2 || || - || - || 45 || 13 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Kerim Alajbegovic}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Босна и Херцеговина |image3=Flag of Bosnia and Herzegovina.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/alajbegovic-kerim/4WqOzLUF/ Керим Алајбеговиќ на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/kerim-alajbegovic/profil/spieler/929994 Керим Алајбеговиќ на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/391034/kerim-alajbegovic Керим Алајбеговиќ на espn] *[https://www.whoscored.com/players/538923/show/kerim-alajbegovic Керим Алајбеговиќ на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Босна и Херцеговина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алајбеговиќ, Керим}} [[Категорија:Босански фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Баер Леверкузен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 2007 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] jl4nkdveenq5njsa12ohhc2yhc092r0 Sorbus 0 1401640 5622125 5616570 2026-08-31T12:07:33Z BosaFi 115936 5622125 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Sorbus aucuparia aka rowan.jpg|image_caption=European rowan (''[[Sorbus aucuparia]]'') with fruit|display_parents=3|taxon=Sorbus|authority=[[L.]]|diversity=105 species|diversity_link=List of Sorbus species}}'''''Sorbus''''' е [[Род (биологија)|род]] од над 100 [[Вид (биологија)|видови]] дрвја и грмушки во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]]. Родот порано ја вклучувал и [[Оскоруша|оскорушата]], како и други видови кои сега се класифицирани во други родови (видете подолу). Родот ''Sorbus'', како што е моментално опишан, ги вклучува само пердувестите лисни видови од поранешниот [[Подрод (биологија)|подрод]] ''Sorbus''. == Опис == Грмушки или дрвја. Листовите прости, по работ напилени или двојно напилени, всечени, пересто насечени или перести. Цветовите обично во голем број, групирани во штитовидно-метличести соцветија. Чашкините ливчиња 5, триаглести, на зрелите плодови остануваат или отпаѓаат. Венечните ливчиња 5, бели или розови, во основата обично волнести. Прашничките листови 15-25, најчесто околу 20. Карпелите 2-5, до половината сраснати помеѓу себе и со хипантиумот. Столпчињата 2-5, слободни или во долниот дел сраснати помеѓу себе и во основата обично влакнести. Плодот топчест или јајцевиден, црвен, жолтеникаво-црвен или кафеав.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1009}}</ref> == Род == '''Интергенерички хибридни родови''' ; '''''Sorbus'' (''Sorbus'')''' * сега од родот ''Sorbus'' ss со сложени листови обично без влакна или тенко влакнести подолу; овошните карпели не се споени; видот е ''[[Јаребика|Sorbus aucuparia]]''. Распространетост: ладна-умерена [[северна полутопка]]. ; '''''Sorbus'' (''Aria'')''' * сега родот ''[[Aria]]'' и неговите интергенерички хибриди (видете подолу) со едноставни листови обично силно бело-влакнести подолу (оттука и името, од германскиот ''Weissbaum'', „бело дрво“); овошните карпели не се споени; видот е ''Aria edulis''. Распространетост: Европа, [[Магреб]] и западна Азија. ; '''''Sorbus'' (''Micromeles'')''' * сега род ''[[Micromeles]]'', група источноазиски видови со тесни листови; понекогаш претходно вклучен во подродот ''Aria'' . Распространетост: умерена и тропска источна Азија. ; '''''Sorbus'' (''Cormus'')''' * сега род ''Cormus'', со сложени листови слични на подродот ''Sorbus'', но со различни споени карпели во плодот; само еден вид, ''[[Оскоруша|Cormus domestica]]'' (оскоруша). Распространетост: Северна Африка, топла-умерена Европа, западна Азија. Се користи за ароматизирање на некои вина од јаболка. ; '''''Sorbus'' (''Torminaria'')''' * сега род ''[[Torminalis]]'', со прилично јаворови лобусни листови со ''зашилени'' лобуси; овошните карпели не се споени; само еден вид. Распространетост: топла-умерена Европа, на југ до планините на Северна Африка и на исток до планинските венци [[Кавказ]] и Либан. ; '''''Sorbus (Chamaemespilus)''''' * сега род ''[[Chamaemespilus]]'', монотипичен, со еден грмушест вид, лажна мушмула. Има едноставни, голи лисја и розови цветови со исправени чашки и ливчиња. Распространетост: планините на јужна Европа. Како што се третира во поширока смисла, родот традиционално бил поделен на неколку подродови, но овој третман се покажал како парафилетски, опфаќајќи две различни лози во рамките на подплемето Malinae. Следствено, секој од поранешните подродови оттогаш е издигнат во родови самостојно. Дополнително, било препознаено дека и покрај релативно големата генетска дистанца меѓу нив, родовите ''Sorbus ('' sensu stricto), ''Aria, Chamaemespilus'' и ''Torminalis'' се вкрстувале екстензивно, во различни комбинации, што довело до препознавање на дополнителни пет интергенерички хибридни родови. * ''[[Hedlundia]] – Aria × Sorbus'' hybrids * ''[[Karpatiosorbus]]'' – ''Aria'' × ''Torminalis'' hybrids * ''[[Majovskya]]'' – ''Aria'' × ''Chamaemespilus'' hybrids * ''[[Scandosorbus]]'' – syn. ''Borkhausenia''; ''Aria'' × ''Sorbus'' × ''Torminalis'' hybrids * ''[[Normeyera]]'' – ''Aria'' × ''Chamaemespilus'' × ''Sorbus'' hybrids == Употреба == === Декоративни дрвја === Некои видовите ''Sorbus'' се одгледуваат како украсни дрвја за паркови и градини. Следните, со мешано или неизвесно потекло, ја добиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * „Источно ветување“ (виолетова есенска боја, розови бобинки) * „Леонард Месел“ именуван по Леонард Месел од Ниманс во Сасекс. (мало дрво до 4 метри, розови бобинки) * „Визли Голд“ (жолти бобинки) == Галерија == <gallery mode="packed" align="center"> Податотека:Punetav_pihlapuu.jpg|алт=Red rowan| Црвен Sorbus Податотека:Rowan_in_the_garden_of_Eastern_Siberia.jpg|алт=Rowan in the garden of Eastern Siberia| Во градината на Источен Сибир Податотека:Lijsterbes_(Sorbus)._31-03-2024_(d.j.b.)_02.jpg|алт=New leaf from one Sorbus opens up.| Се отвора нов лист од еден ''Sorbus'' . </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Јаребики]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8quo8jbcrs9ll6mhu9jamsqybz052rm Aria torminalis 0 1401646 5622124 5616704 2026-08-31T12:07:17Z BosaFi 115936 5622124 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=iucn>{{Cite iucn |title=''Sorbus torminalis'' |last1=Rivers|first1=M.C. |last2=Beech|first2=E. |name-list-style=amp |article-number= e.T61957590A112312183 |date=2017 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T61957590A112312183.en |access-date=31 May 2024}}</ref>|image=Sorbus torminalis Ripsdorf.jpg|genus=Aria|species=torminalis|authority=([[L.]]) [[Beck]]|range_map=Sorbus torminalis range.svg|range_map_caption=Мапа на распространетост|synonyms={{hidden begin|title = List}} * ''Aria torminalis'' f. ''mollis'' <small>(Beck) Beck</small> * ''Azarolus torminalis'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Crataegus torminalis'' <small>L.</small> * ''Hahnia torminalis'' <small>(L.) Medik.</small> * ''Lazarolus torminalis'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Malus torminalis'' <small>(L.) Risso</small> * ''Mespilus torminalis'' <small>(L.) Weber ex F.H.Wigg.</small> * ''Pyrenia torminalis'' <small>(L.) Clairv.</small> * ''Pyrus septiloba'' <small>Stokes</small> * ''Pyrus latifolia'' var. ''semitorminalis'' {{small|(Borbás) M.F.Fay}} * ''Pyrus torminalis'' <small>(L.) Ehrh. in Beitr.</small> * ''Pyrus torminalis'' var. ''glaberrima'' <small>(Gand.) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus torminalis'' var. ''mollis'' <small>(Beck) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus torminalis'' f. ''mollis'' <small>Beck</small> * ''Pyrus torminalis'' var. ''perincisa'' <small>(Borbás & Fekete) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus torminalis'' var. ''pinnatifida'' <small>(Boiss.) Asch. & Graebn.</small> * ''Sorbus glaberrima'' <small>Gand.</small> * ''Sorbus guadarramica'' <small>Pau</small> * ''Sorbus latifolia'' var. ''semitorminalis'' <small>Borbás</small> * ''Sorbus orientalis'' <small>Schönb.-Tem.</small> * ''Sorbus perincisa'' <small>Borbás & Fekete</small> * ''Sorbus semitorminalis'' <small>(Borbás) Hedl.</small> * ''Sorbus torminalis'' <small>(L.) Crantz</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''angustifolia'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''araliifolia'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' subsp. ''brachyloba'' <small>O.Schwarz</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''brachyloba'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''brevifolia'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''breviloba'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''budensis'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''caucasica'' <small>Diap.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''cuneata'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''dolichocarpa'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''dolichocarpa'' <small>Kossetz</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''domokosiana'' <small>Kerényi & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''genuina'' <small>Kossetz</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''glaberrima'' <small>(Gand.) Hegi</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''grosseserrata'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''inaequalis'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''intermedia'' <small>Kossetz</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''kabylica'' <small>Chabert</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''kerenyiana'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''kissii'' <small>(Jáv.) Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' subsp. ''kissii'' <small>Jáv.</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''kissii'' <small>(Jáv.) Soó</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''longifolia'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''longiloba'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''macrocarpa'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''macrophylla'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''microcarpa'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''microphylla'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''mollis'' <small>(Beck) Diap.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''mollis'' <small>(Beck) C.K.Schneid.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''obtecta'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''obtusa'' <small>Nyár.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''obtusa'' <small>(Nyár.) Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''orientalis'' <small>(Schönb.-Tem.) Gabrieljan</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''orientalis'' <small>(Schönb.-Tem.) Browicz</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''pendula'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''penzesiana'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''perincisa'' <small>(Borbás & Fekete) Beck</small> * ''Sorbus torminalis subsp. perincisa'' <small>(Borbás & Fekete) Jáv.</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''perincisa'' <small>(Borbás & Fekete) C.K.Schneid.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''pinnatifida'' <small>(Boiss.) Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''pinnatifida'' <small>Boiss.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''pisifera'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''platyloba'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''platyphylla'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''pomoidea'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''priszteri'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''rotundata'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' var. ''semitorminalis'' <small>(Borbás) Düll</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''semitorminalis'' <small>(Borbás) Jáv.</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''sphaerocarpa'' <small>Priszter & Kárpáti</small> * ''Sorbus torminalis'' f. ''stenoloba'' <small>Kárpáti</small> * ''Torminalis clusii'' <small>K.R.Robertson & J.B.Phipps</small> * ''Torminalis glaberrima'' {{small|(Gand.) Sennikov & Kurtto}} * ''Torminalis orientalis'' <small>(Schönb.-Tem.) K.R.Robertson & J.B.Phipps</small> * ''Torminaria clusii'' <small>M.Roem.</small> * ''Torminaria clusii'' var. ''pubescens'' <small>Lavallée</small> * ''Torminaria torminalis'' <small>(L.) Dippel</small> * ''Torminaria vulgaris'' <small>Schur</small> {{hidden end}}|synonyms_ref=<ref name=powo>{{cite web |title=''Aria torminalis'' (L.) Beck |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721617-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=9 August 2026}}</ref>}} '''''Aria torminalis''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството рози, [[рози]]. Тоа е дрво кое е по потекло од Европа, северозападна Африка и западна Азија. Видот порано бил вклучен во родот ''[[Sorbus]]'' како дел од родот '''''Torminaria''''', но видовите со едноставни листови традиционално класифицирани во ''Sorbus'' сега се сметаат за посебна монофилетска група.<ref name=":1">{{Наведување|last=Lo, E.Y.Y.|title=Expanded phylogenetic and dating analyses of the apples and their relatives (Pyreae, Rosaceae)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=63|number=2|pages=230–243|year=2012|doi=10.1016/j.ympev.2011.10.005|pmid=22293154|last2=Donoghue, M.J.|bibcode=2012MolPE..63..230L}}</ref> == Опис == Дрво до 25 м високо. Кората на стеблото рано напукнува, станува груба и темнокафеава. Младите гранчиња и листовите влакнести, а постарите гранчиња голи, сивкасто-кафеави или светлокафеави до црвеникаво-кафеави. Пупките топчести, малку сплеснати, голи, а лушпите светлокафеави, светликави, по работ со ретки влакна. Листовите триаглесто-јајцевидни, 5-9 цм долги, на врвот заострени, во основата слабо срцевидни, рамни или клиновидно стеснети, од врвот кон основата сè подлабоко насечени, така што на секоја страна има по 3-4 сегменти со заострени врвови, а најдолниот пар обично е најдолг. Листовите по работ напилени, а некаде и двојно напилени, на горната страна голи, зелени и светликави, на долната страна сивкасто-зелени, со ретки влакна или со влакна само по жилите. Лисните дршки 3-5 цм долги, на горната страна тесно-олучести, обично влакнести. Прилисниците линејни, 10-12 мм долги, по работ жлездесто-трепавичести. Цветовите 10-15 мм во пречник, групирани во штитовидно-метличести соцветија. Чашкините ливчиња триаглести, 1-1,5 мм долги, со гола надворешна страна и густо влакнеста внатрешна страна, со зреењето на плодот отпаѓаат. Хипантиумот исто така густо влакнест. Венечните ливчиња бели, круглести или круглесто-јајцевидни. Прашниците долги колку и венечните ливчиња. Столпчињата обично 2, во долната третина или до половината сраснати помеѓу себе, во основата влакнести. Плодот во почетокот црвеникаво-жолт, а покасно станува кафеав, круглест или обратно-јајцевиден, со многубројни лентицели по површината. Семки 4, долгнавести, триаглести, темнокафеаво-црвени.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1012}}</ref>[[Податотека:Sorbus_torminalis_bark.jpg|мини| Дрво со карактеристично квадратни лушпести делови од кората.]] [[Податотека:Sorbus_torminalis_leaves_kz.jpg|мини| Листовите се широко со 7 лобуси, при што долните пар лобуси се дивергентни.]] == Таксономија == ''Aria torminalis'' првпат го именувал [[Карл Линеј|Линеј]] како ''Crataegus torminalis'' во ''Species Plantarum'' во 1753 година, но секако било познато многу пред тоа.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/84235#page/484/mode/1up|title=Species plantarum: exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas, cum diferentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas|last=Linné|first=Carl von|last2=Linné|first2=Carl von|date=1753|publisher=Junk|volume=1 (1753)|location=Berlin}}</ref> Во кој род треба да се смести ''Aria torminalis'' е прашање на дебата со векови. Освен оригиналниот ''Crataegus'' на Линеј, низ годините бил сместен во ''Pyrus'', ''Malus'', ''Mespilus'', ''Torminaria'' и разни други родови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/9410160|title=Torminalis glaberrima (Gand.) Sennikov & Kurtto|work=www.gbif.org|language=en|accessdate=2025-02-09}}</ref> До неодамна било општо познато како ''Sorbus torminalis'', но од околу 2010 година станало сè поочигледно од генетските студии дека не е многу тесно поврзано со растенијата со пердувести листови од тој род.<ref>{{Наведено списание|last=Lo|first=Eugenia Y. Y.|last2=Donoghue|first2=Michael J.|date=2012-05-01|title=Expanded phylogenetic and dating analyses of the apples and their relatives (Pyreae, Rosaceae)|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1055790311004337|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=63|issue=2|pages=230–243|doi=10.1016/j.ympev.2011.10.005|issn=1055-7903|pmid=22293154|url-access=subscription}}</ref> Името ''Torminalis glaberrima'', од монотипскиот род ''Torminalis'', било објавено во 2017 година<ref>{{Наведено списание|last=Sennikov|first=Alexander N.|last2=Kurtto|first2=Arto|date=2017-06-13|title=A phylogenetic checklist of Sorbus s.l. (Rosaceae) in Europe|url=https://journal.fi/msff/article/view/64741|journal=Memoranda Societatis Pro Fauna et Flora Fennica|language=en|volume=93|pages=1–78|issn=1796-9816}}</ref> и било потврдено од поновите студии. Сепак, има одредена неизвесност околу тоа дали треба да биде во род самостојно или комбинирано со некои други тесно поврзани растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Ulaszewski|first=Bartosz|last2=Jankowska-Wróblewska|first2=Sandra|last3=Świło|first3=Katarzyna|last4=Burczyk|first4=Jarosław|year=2021|title=Phylogeny of Maleae (Rosaceae) Based on Complete Chloroplast Genomes Supports the Distinction of ''Aria'', ''Chamaemespilus'' and ''Torminalis'' as Separate Genera, Different from Sorbus sp.|journal=Plants|language=en|volume=10|issue=11|page=2534|doi=10.3390/plants10112534|issn=2223-7747|pmc=8618278|pmid=34834899|doi-access=free}}</ref> Во 2025 година, Мосјакин, Федорончук и Мекнил објавиле поедноставен сет на генерички разграничувања во племето Maleae. Врз основа на морфолошка и генетска анализа, тие ги консолидираа родовите ''Chamaemespilus'', ''Karpatiosorbus'', ''Majovskya'' и ''Torminalis'' во ''Aria'', а родовите ''Normeyera'' и ''Scandosorbus'' во ''Hedlundia''. Оваа нова класификација е прифатена од [[Plants of the World Online]] Рашфорт идентификувал две варијанти : * ''Torminalis glaberrima var. torminalis.'' Европа, северозападна Африка. * ''Torminalis glaberrima'' var. ''caucasica''. Кавказ и планините Алборз. Листовите се помалку длабоко лобусирани отколку кај ''var. torminalis'' ''Aria torminalis'' е [[Плоидност|диплоиден]] вид што се размножува полово и формира диплоидни и полиплоидни хибриди со други членови на родот ''Aria.''<ref>{{Наведено списание|last=Pellicer, J.|last2=Clermont, S.|last3=Houston, L.|last4=Rich, T.C.|last5=Fay, M.F.|year=2012|title=Cytotype diversity in the ''Sorbus'' complex (Rosaceae) in Britain: sorting out the puzzle|journal=Annals of Botany|volume=110|issue=6|pages=1185–1193|doi=10.1093/aob/mcs185|pmc=3478048|pmid=22922587}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од Велика Британија, западна, централна и источна Европа, до Данска, Полска и Украина, јужна Европа, Алжир и Мароко во северозападна Африка, Мала Азија и Сирија, [[Кавказ]] и планините [[Алборз]] во Иран. ''Aria torminalis'' претпочита длабоки плодни почви, но може да толерира широк спектар на почвени услови, од кредавични, површински, суви почви до привремено натопени водни почви, често среќавани покрај [[оскоруша]]. Може да се прилагоди на различни климатски услови, но најчесто се јавува во низините. Овој вид бара многу светлина и честопати е надминат од другите видови [[Тврдо дрво|листопадни дрвја]].<ref name="demesure04">{{Наведување|last=Demesure-Muschm, B.|title=Wild service tree – ''Sorbus torminalis'': Technical guidelines for genetic conservation and use|date=2004|url=http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/1039_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_Wild_service_tree__Sorbus_torminalis_.pdf|page=6|publisher=[[European Forest Genetic Resources Programme]]|last2=Oddou-Muratorio, S.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170131192444/http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/1039_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_Wild_service_tree__Sorbus_torminalis_.pdf|archivedate=2017-01-31}}</ref> === Распространетост во Македонија === ''Aria torminalis'' е распространет по целата територија на Македонија по дабовите шуми и во понискиот дел на појасот на буковите шуми. [[Податотека:Eriophyes_torminalis_leaf_galls.jpg|мини| Лисни гали предизвикани од грини ''Eriophyes torminalis'']] == Употреба == [[Податотека:Elsbeere_Holz.jpg|мини| Дрво од ''Aria torminalis'']] ''Aria torminalis'' е едно од највредните [[Тврдо дрво|дрва]] во [[Европа]]. Дрвото е ситнозрнесто, многу густо и има добра цврстина на свиткување. Во минатото се користел за производство на [[Завртка|завртки]] за винска преса, стапчиња за [[Билјард|билијард]], [[Музички инструмент|музички инструменти]]. Денес, обично се користи само за декоративни [[Фурнир|фурнири]].<ref name="demesure04" /> Плодот е јадлив и има сличен вкус на урми, иако сега ретко се собира за храна. Традиционално биле познати како хербален лек за колика. Пред воведувањето на хмељот, плодот се користел за ароматизирање на пивото. == Галерија == <gallery mode="packed" align="center"> Податотека:Sorbus_torminalis_Trunk_and_canopy.jpg|алт=Trunk and leaf canopy| Стебло и крошна од лисја Податотека:Sorbus_torminalis_190513.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња Податотека:ElsbeerFrucht.jpeg|алт=Foliage and fruit| Лисја и овошје Податотека:Sorbus_torminalis_Weinsberg_20070929_5.jpg|алт=Ripe fruit| Зрело овошје Податотека:Sorbus_torminalis_Weinsberg_20070929_8.jpg|алт=Autumn leaf colour| Боја на есенски лисја Податотека:Sorbus_torminalis_fruits-001.jpg|алт=Fruits| Овошје </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] d3dvwm2ug5uqvg3vvkkbb7ayk4l85v1 Aria chamaemespilus 0 1401648 5622123 5616799 2026-08-31T12:07:05Z BosaFi 115936 5622123 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chamaemespilus alpinus (13971826398).jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name = iucn>{{cite iucn |author=Beech, E. |author2=Rivers, M.C. |year=2017 |amends=2017 |title=''Sorbus chamaemespilus'' |volume=2017 |article-number=e.T83774084A121845599 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T83774084A121845599.en |language=en |access-date=7 August 2026}}</ref>|genus=Aria|species=chamaemespilus|authority=([[L.]]) [[Host]]|synonyms={{hidden begin|title = List}} (Species) * ''Aria chamaemespilus'' <small>(L.) Host</small> * ''Aria chamaemespilus'' var. ''bicolor'' <small>Lavallée</small> * ''Aria crantzii'' <small>Beck</small> * ''Aronia ariachamaemespilus'' <small>Rchb.</small> * ''Aronia chamaemespilus'' <small>(L.) Pers.</small> * ''Azarolus alpina'' <small>(Mill.) Borkh.</small> * ''Azarolus chamaemespilus'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Chamaemespilus alpina'' {{small|(Mill.) K.R.Robertson & J.B.Phipps}} * ''Chamaemespilus humilis'' <small>M.Roem.</small> * ''Crataegus alpina'' <small>Mill.</small> * ''Crataegus chamaemespilus'' <small>(L.) Jacq.</small> * ''Crataegus chamaemespilus discolor'' <small>Ser.</small> * ''Crataegus humilis'' <small>Lam.</small> * ''Crataegus sorbifolia'' <small>Desf.</small> * ''Hahnia chamaemespilus'' <small>(L.) Medik.</small> * ''Lazarolus chamaemespilus'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Mespilus chamaemespilus'' <small>L.</small> * ''Prunus chamaemespilus'' <small>(L.) Sm.</small> * ''Pyrenia chamaemespylus'' <small>(L.) Clairv.</small> * ''Pyrus alpina'' <small>(Mill.) Du Roi</small> * ''Pyrus chamaemespilus'' <small>(L.) Ehrh.</small> * ''Pyrus chamaemespilus subvar. crantzii'' <small>(Beck) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus chamaemespilus'' var. ''discolor'' <small>(Hegetschw.) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus chamaemespilus'' var. ''glabra'' <small>(Neilr.) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus chamaemespilus'' proles ''typica'' <small>Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus fruticosa'' <small>(Crantz) M.F.Fay & Christenh.</small> * ''Sorbus carpatica'' <small>Andrz.</small> * ''Sorbus cerasoides'' <small>Gand.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' <small>(L.) Crantz</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''angustifolia'' <small>A.Kern. ex Murr</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' f. ''angustifolia'' <small>Wilczek & Braun-Blanq.</small> * ''Sorbus chamaemespilus subsp. calvescens'' <small>Domin</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''discolor'' <small>Neilr.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''discolor'' <small>Hegetschw.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' f. ''discolor'' <small>(Hegetschw.) Düll</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''glabra'' <small>Neilr.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' f. ''grosseserrata'' <small>Düll</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''lanuginosa'' <small>Neilr.</small> * ''Sorbus chamaemespilus minus'' <small>Simonk.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''ovalifolia'' <small>Rouy & E.G.Camus</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''tomentosa'' <small>Reut.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''tomentosa'' <small>Gren.</small> * ''Sorbus chamaemespilus'' var. ''typica'' <small>(Asch. & Graebn.) Buia</small> * ''Sorbus crantzii'' <small>(Beck) Hayek</small> * ''Sorbus dentosa'' <small>Gand.</small> * ''Sorbus fruticosa'' <small>Crantz</small> * ''Sorbus pilosula'' <small>Gand.</small> * ''Sorbus purpurea'' <small>Dulac</small> {{hidden end}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |title=''Aria chamaemespilus'' (L.) Host |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721571-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=8 August 2026}}</ref>}} '''''Aria chamaemespilus''''' е вид цветно растение од семејството [[рози]]. Потекнува од планините на централна и јужна Европа, од [[Пиринеи|Пиринеите]] на исток преку [[Алпи|Алпите]] до [[Карпати|Карпатите]] и [[Балкански Полуостров|Балканот]], растејќи на надморска височина до 2500 м.<ref name="blamey">{{Наведена книга|title=The illustrated flora of Britain and northern Europe|last=Blamey|first=Marjorie|last2=Grey-Wilson|first2=C.|date=1989|publisher=Hodder & Stoughton|isbn=0-340-40170-2|publication-place=London|page=194}}</ref> == Опис == Грмушесто растение, 1,5-3 м високо. Младите гранчиња бело-волнести, но покасно оголуваат, а кората им е светлокафеава или црвеникаво-кафеава. Пупките скоро голи, кафеави, само по работ на лушпите влакнести. Листовите кожести, тврди, елиптични до обратно-јајце-видни, 3-6 см долги, по работ просто напилени, а кон врвот обично двојно напилени. На горната страна зелени, по жилите со жлездести точки, на долната страна синкаво-зелени, голи или со ретки влакна, на врвот заострени, во основата широко-клиновидни или клиновидни. Спроводните жили 5-9 пара; лисните дршки 4-10 мм. Цветовите формираат мали но густи штитовидно-метличести соцветија. Чашкините ливчиња 1,5 мм долги, тесно-триаглести, однадвор голи, а внатрешната страна бело-волнеста, а и хипантиумот волнест. Венечните ливчиња розови до црвени, околу 5 мм долги, долгнавесто-јајцевидни, кон основата стеснети. Прашниците 20. Столпчињата 2. Плодот топчесто-јајцевиден, 10-13 мм долг, црвеникаво-кафеав, со малубројни лентицели. Семките 4.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1013}}</ref> == Таксономија == Видот првпат бил опишан како ''Mespilus chamaemespilus'' од [[Карл Линеј|Линеј]] во 1753 година. Наскоро бил префрлен во родот ''[[Sorbus]]'', како ''Sorbus chamaemespilus'', од страна на Кранц во 1763 година. Под ова име бил универзално познат речиси до крајот на 20 век или дури и подоцна,<ref name="rushforth">{{Наведена книга|title=Trees of Britain and Europe|last=Rushforth|first=Keith D.|date=1999|publisher=HarperCollins|isbn=0-00-220013-9|publication-place=London|page=1139}}</ref><ref name="Huxley">{{Наведена книга|title=Mountain Flowers|last=Huxley|first=Anthony|date=1967|publisher=Blandford Press|location=London|pages=56: t317, 261|author-link=Anthony Huxley}}</ref><ref name="blamey" /> често ставан во свој [[Подрод (биологија)|подрод]] ''Chamaemespilus'', разликуван од другите подродови на ''Sorbus'' по розовите цветови со ливчиња насочени напред (кои не се отвораат рамно).<ref name="rushforth" /> Сепак, со почетокот на генетската анализа, во 1991 година било утврдено дека ''Sorbus'' е полифилетичен и поделен на неколку родови; ''Sorbus chamaemespilus'' потоа бил ставен во монотипскиот род ''Chamaemespilus'' како ''Chamaemespilus alpina.''<ref>{{Наведување|last=Robertson, K.R.|last2=Phipps, J.B.|last3=Rohrer, J.R.|last4=Smith, P.G.|year=1991|title=A synopsis of genera in Maloideae (Rosaceae)|journal=Systematic Botany|volume=16|number=2|pages=376–394|doi=10.2307/2419287|jstor=2419287|bibcode=1991SysBo..16..376R}}</ref><ref>{{Наведување|last=Potter, D.|last2=Eriksson, T.|last3=Evans, R.C.|last4=Oh, S.|last5=Smedmark, J.E.E.|last6=Morgan, D.R.|last7=Kerr, M.|last8=Robertson, K.R.|last9=Arsenault, M.|year=2007|title=Phylogeny and classification of Rosaceae|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=266|number=1–2|pages=5–43|url=https://rd.springer.com/journal/606/266/1/page/1#page-1|doi=10.1007/s00606-007-0539-9|bibcode=2007PSyEv.266....5P}}</ref><ref>{{Наведување|last=Lepší, M.|last2=Lepší, P.|last3=Koutecký, P.|last4=Bílá, J.|last5=Vít, P.|year=2015|title=Taxonomic revision of ''Sorbus'' subgenus ''Aria'' occurring in the Czech Republic|journal=Preslia|volume=87|pages=109–162|url=http://www.preslia.cz/P152Lepsi.pdf}}</ref> Неодамна, станало јасно дека видовите со едноставни листови традиционално вклучени во ''Sorbus'' формираат монофилетска група, и затоа овој вид би можел да биде вклучен во проширениот род ''[[Aria]]''.<ref>{{Наведување|last=Lo, E. Y. Y.|last2=Donoghue, M. J.|year=2012|title=Expanded phylogenetic and dating analyses of the apples and their relatives (Pyreae, Rosaceae)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=63|number=2|pages=230–243|doi=10.1016/j.ympev.2011.10.005|pmid=22293154|bibcode=2012MolPE..63..230L}}</ref><ref name="g247">{{Наведено списание|last=Mosyakin|first=S. L.|last2=Fedoronchuk|first2=M. M.|last3=McNeill|first3=J.|date=2025-06-30|title=Simplifying the nomenclature of ''Sorbus'' sensu lato: new nomenclatural solutions in ''Aria'' and ''Hedlundia'' (Rosaceae)|url=https://ukrbotj.co.ua/archive/82/3/206|journal=Ukrainian Botanical Journal|volume=82|issue=3|pages=206–224|doi=10.15407/ukrbotj82.03.206|access-date=2026-08-08|doi-access=free}}</ref> Базата на податоци [[Plants of the World Online|„Plants of the World Online“]] сега го прифаќа под името ''Aria chamaemespilus''. == Распространетост во Македонија == Се среќава по високите планини врз варовничка подлога во субалпскиот појас на планините на Западна и Јужна Маке- донија од [[Шар Планина]] па сè до [[Ниџе]] како и за [[Јакупица]] - Бабина Рупа под [[Солунска Глава]].<ref name=":02" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sorbus-chamaemespilus-autumn.JPG|алт=Tree in autumn| Дрво во есен Податотека:Chamaemespilus_alpinus_(9393819230).jpg|алт=fruit| Овошје </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] a6bbbc96n2lvx29od7exqi84m065p9c Aria graeca 0 1401664 5622121 5617094 2026-08-31T12:06:46Z BosaFi 115936 5622121 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=iucn>{{Cite iucn |title=''Sorbus graeca'' |author=Wilson, B. |name-list-style=amp |article-number= e.T79921482A119836533 |date=2018 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T79921482A119836533.en |access-date=31 May 2024}}</ref>|image=Sorbus graeca 100545294.jpg|image_caption=Fruiting ''Aria graeca''|genus=Aria|species=graeca|authority=([[Lodd. ex Spach]]) [[M.Roem.]]|synonyms={{hidden begin|title = List}} * ''Aria nivea'' var. ''graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) Formánek</small> * ''Crataegus graeca'' <small>Lodd. ex Spach</small> * ''Hahnia aria'' var. ''graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) Dippel</small> * ''Pyrus aria'' var. ''graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) Steud.</small> * ''Pyrus graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) Loudon</small> * ''Pyrus hellas'' <small>M.F.Fay & Christenh.</small> * ''Sorbus aria'' subsp. ''graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) Nyman</small> * ''Sorbus aria'' var. ''graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) Griseb.</small> * ''Sorbus graeca'' <small>(Lodd. ex Spach) S.Schauer</small> * ''Aria migarica'' <small>(Zinserl.) Mezhenskyj</small> * ''Aria nivea'' var. ''cretica'' <small>(Lindl.) M.Roem.</small> * ''Pyrus aria'' var. ''cretica'' <small>Lindl.</small> * ''Pyrus graeca'' <small>Lodd.</small> * ''Pyrus meridionalis'' <small>Guss.</small> * ''Pyrus meridionalis'' proles ''cretica'' <small>(Lindl.) Asch. & Graebn.</small> * ''Pyrus migarica'' <small>(Zinserl.) M.F.Fay & Christenh.</small> * ''Pyrus porrigens'' <small>(Hedl.) Druce</small> * ''Sorbus aria'' var. ''cretica'' <small>(Lindl.) Hayek</small> * ''Sorbus aria'' subsp. ''cretica'' <small>(Lindl.) Holmboe</small> * ''Sorbus cretica'' <small>(Lindl.) Fritsch & Rech.</small> * ''Sorbus cretica'' f. ''cuneifolia'' <small>(Zinserl.) Kárpáti</small> * ''Sorbus cretica'' var. ''typica'' <small>Soó</small> * ''Sorbus graeca'' var. ''cuneata'' <small>Zinserl.</small> * ''Sorbus graeca'' f. ''cuneifolia'' <small>Kárpáti</small> * ''Sorbus migarica'' <small>Zinserl.</small> * ''Sorbus obtusidentata'' <small>Zinserl.</small> * ''Sorbus porrigens'' <small>Hedl.</small> * ''Sorbus umbellata'' var. ''cretica'' <small>(Lindl.) C.K.Schneid.</small> {{hidden end}}|synonyms_ref=<ref>{{Cite web |title=''Aria graeca'' (Lodd. ex Spach) M.Roem. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721585-1 |access-date=2023-09-12 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref>}} '''''Aria graeca''''' е вид растение од семејството [[Рози|рози.]]<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=70367&PTRefFk=7300000|title=The Euro+Med Plantbase Project|last=|first=|date=2006|work=ww2.bgbm.org|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum Berlin|accessdate=2016-12-30}}</ref><ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/SOUGC|title=Sorbus graeca (SOUGC)[Overview] EPPO Global Database|last=|first=|date=|work=gd.eppo.int|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=2016-12-30}}</ref><ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lebanon-flora.org/species.php?id_pl=1229|title=Lebanon FLORA|last=|first=|date=|work=www.lebanon-flora.org|publisher=Université Saint Joseph, Beyrouth|language=French|accessdate=2016-12-30}}</ref> == Опис == Грмушка или мало дрво, 5-10 м високо. Кората на стеблото мазна, сиво-кафеава. Младите гранчиња густо бело-волнести, а покасно оголуваат, кората црвеникаво-кафеава. Пупките широко-јајцевидни, кафеави, на врвот влакнести, а и самите лушпи по работ влакнести. Листовите кожести, обратно-јајцевидни, елиптични до скоро круглести, 5-9 цм долги, 4-7 цм широки, со 7-9 пара жили. Не се насечени на лобуси, најшироки во горната половина, на врвот тапи или кусо заострени, во основата широко-клиновидни и обично целокрајни, по работ двојно напилени. На горната страна голи, темнозелени, светликави, со жлезди по жилите, а на долната страна бело-волнести. Лисните дршки 8-15 мм долги, олучести, густо бело-волнести. Прилисниците линејни, 4-5 мм долги, густо влакнести. Цветовите 10-15 мм во пречник, групирани во штитовидно-метличести соцветија. Чашкините ливчиња ланцетни, од обете страни и заедно со хипантиумот бело-волнести. Венечните ливчиња бели, круглесто-обратно-јајцевидни, со влакна во основата. Прашниците околу 20. Столпчињата 2-3, во основата или до половина срас- нати помеѓу себе и во долниот дел влакнести. Плодот топчест, до 12 мм во пречник, гримизно црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1011-1012}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Дрвото е по потекло од централна и југоисточна Европа, [[Кавказ]], Источен Медитеран и делови од Северна Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/EuroPlusMed/PTaxonDetailOccurrence.asp?NameId=70367&PTRefFk=7300000|title=Distribution|last=|first=|date=2006|work=ww2.bgbm.org|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum Berlin|accessdate=2016-12-30}}</ref> Ова растение на територијата на Македонија е широко распространето по варовничките масиви.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Полска]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ccovtl0l4w4matzuqi97v0lskpyah6p Amelanchier ovalis 0 1401702 5622120 5619258 2026-08-31T12:06:31Z BosaFi 115936 5622120 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amelanchier ovalis01.jpg|genus=Amelanchier|species=ovalis|authority=[[Medik.]]|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-3425 The Plant List, ''Amelanchier ovalis'' Medik. ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true|title=<small>Synonymy</small> |''Amelanchier amelanchier'' <small>H.Karst.</small> |''Amelanchier amelanchier'' <small>(L.) Degen</small> |''Amelanchier amelanchier'' <small>(L.) Voss</small> |''Amelanchier rotundifolia'' <small>(Lam.) Dum.Cours.</small> |''Amelanchier rotundifolia'' (Lam.) K.Koch |''Amelanchier rupestris'' <small>Bluff & Fingerh.</small> |''Amelanchier vulgaris'' <small>Moench</small> |''Amelancus ovalis'' <small>Vollm.</small> |''Aronia amelanchier'' <small>(L.) Rchb.</small> |''Aronia amelanchier'' <small>Dumort.</small> |''Aronia rotundifolia'' <small>(Lam.) Pers.</small> |''Aronia rupestris'' <small>(Bluff & Fingerh.) Rehder</small> |''Crataegus amelanchier'' <small>(L.) Desf.</small> |''Crataegus rotundifolia'' <small>Lam.</small> |''Mespilus amelanchier'' <small>L.</small> |''Prunus amelanchier'' <small>(L.) P.Gaertn., B.Mey. & Scherb.</small> |''Pyrenia amelanchier'' <small>Clairv.</small> |''Pyrus amelanchier'' <small>(L.) L.f.</small> |''Pyrus amelanchier'' <small>(L.) Du Roi</small> |''Sorbus amelanchier'' <small>(L.) Crantz</small> |}}}}'''''Amelanchier ovalis''''' е [[Листопадни растенија|листопадна]] грмушка од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]]. Нејзините плодови се јадливи и може да се јадат сурови или варени. Видот е домороден во централна и јужна [[Европа]], како и во [[Северна Африка]] и [[Среден Исток|Блискиот Исток]]. == Опис == Грмушка до 3 м висока. Младите гранчиња, лисните дршки и листовите волнести, а покасно со отпаѓањето на влакната стануваат голи. Стебленцата вертикални, разгранети, темнокафеави. Листовите јајцевидни, обратно-јајцевидни, широко-елиптични до круглести, 2-4 цм долги, 1,2-1,8-пати подолги отколку широки, а најшироки во средината, фино назабени или остро напилени. На горната страна темнозелени, на долната страна посветло зелени, голи, кожести, на врвот и во основата заокруглени, поретко во основата срцевидни. Лисните дршки до 2 цм долги. Прилисниците линејни, на врвот заострени, 3-6 мм долги, рано отпаѓаат. Цветовите во гроздесто-штитовидни соцветија од 2-8 цвета. Цветните дршки до 15 мм долги, најдолги кај најдолните цветови, а кај погорните цветови тие се покуси. Хипантиумот влакнест. Чашкините ливчиња тесно-триаглести, во почетокот влакнести, покасно голи и трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња бели, кремови или кремово-бели, тесно-обратно-овални, 10-15 мм долги, 3-4-пати подолги отколку широки, најшироки во горната половина. Прашниците 20. Карпелите 5. Столпчињата 5, слободни. Плодот топчест, црн, со сиво-синкав налеп, а чашкините ливчиња исправени или свиткани надолу.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1018}}</ref>[[Податотека:AMELANCHIER_OVALIS_-_SANT_JUST_-_IB-121_(Corner).JPG|мини| Цвеќиња]] [[Податотека:Amelanchier_ovalis3.JPG|мини| Овошје]] == Распространетост и живеалиште == ''Amelanchier ovalis'' може да се најде во преалпска и субмедитеранска клима, протегајќи се од колинска до субалпска зона.<ref>{{Наведена книга|title=Pflanzensoziologische Exkursionsflora für Deutschland und angrenzende Gebiete|last=Oberdorfer|first=Erich|date=2001|publisher=Ulmer|isbn=978-3-8001-3131-0|edition=8|location=Stuttgart|page=501}}</ref> Најјужното место со регистрирани растенија е во [[Мароко]], најисточното место е во [[Азербејџан]] и [[Кавказ]]. Растенија се забележани во [[Вале]] во [[Швајцарија]] на надморска височина од 2,000 м, а во [[Атлас (планини)|планините Атлас]] на 2,800 м.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Amelanchier. In: Illustrierte Flora von Mitteleuropa, Band IV, Teil 2B|last=Schroeder|first=F.G.|date=1995|publisher=Blackwell Wissenschafts-Verlag|edition=2|location=Berlin and Wien|pages=385–404}}</ref> ''A. ovalis'' претпочита сончеви, суви стрмни падини, светли дабови и борови шуми и полусуви тревни површини на јужно ориентирани позиции, на карпи со варовнички подлоги.<ref name=":1" /> == Распространетост во Македонија == ''Amelanchier ovalis'' на територијата на Македонија расте на каменливите и карпестите места и ретките шумски состоинидо 2.100 м надморска височина. Познат е за [[Скопска Црна Гора]]; [[Скопје]] - [[Козјак]] кај с. [[Нова Брезница]]; [[Шар Планина]]; [[Маврово]]; [[Кораб]]; [[Дешат]] [[Крчин]]; [[Јабланица]]; [[Галичица]]; [[Баба Сач]] и [[Лубен]]; [[Македонски Брод]] - [[Барбарос]]; [[Прилеп]] - [[Козјак (Мариово)|Козјак]] и [[Сивец]]; клисура на [[Црн Дрим]].<ref name=":02" /> == Екологија == ''Amelanchier ovalis'' е отпорен е на суша и поради оваа причина е [[биопоказател]] за суви услови. pH вредноста на почвата се движи од неутрална до алкална (pH 5,5 - 8,5).<ref name="infoflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.infoflora.ch/de/flora/amelanchier-ovalis.html|title=Amelanchier ovalis Medik.|work=infoflora|publisher=infloflora|accessdate=2022-11-14}}</ref> Затоа, растенијата растат на варовити површини.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Enzyklopädie der Holzgewächse: Handbuch und Atlas der Dendrologie|last=Nechwatal|first=Jan|date=2014|publisher=John Wiley & Sons, Ltd|isbn=978-3-527-67851-8|editor-last=Stimm|editor-first=Bernd|pages=1–8|chapter=Amelanchier ovalis|doi=10.1002/9783527678518|editor-last2=Roloff|editor-first2=Andreas|editor-last3=Lang|editor-first3=Ulla M|editor-last4=Weisgerber|editor-first4=Horst|chapter-url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9783527678518.ehg2003009}}</ref> ''Amelanchier ovalis'' е способен да се вкорени на сиромашни со хранливи материи и каменести подлоги и може да ги стабилизира почвите. Затоа овој вид се користи за обновување на земјиштето, пошумување или реконструкција на живеалиштата.<ref>{{Наведено списание|last=Lombardo|first=Emanuela|last2=Bancheva|first2=Svetlana|last3=Domina|first3=Gianniantonio|last4=Venturella|first4=Giuseppe|year=2020|title=Distribution, ecological role and symbioses of selected shrubby species in the Mediterranean Basin: A review|url=https://iris.unipa.it/retrieve/handle/10447/418458/903121/Lombardo%26al2020.pdf|journal=Plant Biosystems|volume=154|issue=4|pages=438–454|doi=10.1080/11263504.2020.1727988|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716210610/https://iris.unipa.it/retrieve/handle/10447/418458/903121/Lombardo%26al2020.pdf|archive-date=2021-07-16}}</ref> ''Amelanchier ovalis'' е важен извор на храна за различни видови инсекти кои обезбедуваат нектар. Растенијата зависат од опрашување од инсекти.<ref name=":0" /> Плодовите често ги јадат птици или цицачи.<ref name=":0" /> Преку тоа, семето на ''A. ovalis'' се шири. Во зависност од локацијата, ''A.ovalis'' може да се размножува вегетативно преку коренови изданоци. <ref name=":0" /> == Употреба == ''Amelanchier ovalis'' може да се користи за обновување на земјиштето и пошумување, благодарение на неговите пионерски карактеристики.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Moraldi|first=M.|last2=Falcinelli|first2=F.|date=2000|title=European amelanchier (Amelanchier ovalis).|url=http://www.proverde.it/Pubblicazioni/pero%20corvino.pdf|journal=Sherwood - Foreste ed Alberi Oggi|language=it|volume=6|issue=2|pages=33–38|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722130639/http://www.proverde.it/Pubblicazioni/pero%20corvino.pdf|archive-date=2023-07-22}} [https://www.rivistasherwood.it/riviste/archivio-bibliografico.html?Idarchivio=463 Abstract in English.]</ref> Бобинките може да се јадат свежи но почесто се преработуваат за џем, компот или жестоки пијалоци.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agroscope.admin.ch/agroscope/de/home/themen/pflanzenbau/obstbau/breitenhof/wildsorten/felsenbirne.html|title=Felsenbirne|work=Felsenbirne|publisher=Agroscope|accessdate=13 November 2022}}</ref> Екстрактите од гранчиња, лисја и кора може да се користат за медицински цели, поради тоа што содржат биолошки активни супстанции, како што се полифенолите.<ref>{{Наведено списание|last=Laksaeva|first=Elena A.|date=2018|title=Fruits of plants of Amelanchier genus (Amelanchier Medic) as source of biologically active substances and minerals|url=https://doi.org/10.23888/PAVLOVJ2018262296-304|journal=I.P. Pavlov Russian Medical Biological Herald|volume=26|issue=2|pages=296–304|doi=10.23888/PAVLOVJ2018262296-304|access-date=8 November 2022|doi-access=free}}</ref><ref name=":3" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * [https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Amelanchier+ovalis Информации од „Растенија за иднината“] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] p75smj7w28u3b1huu3ngdlphw99v2tx Википедија:Уредувачки денови 2026/септември 4 1401721 5622400 5621919 2026-09-01T07:24:46Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5622400 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Претстојни денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] 8l96aiolnrce6ac06lpu41yfhzbe15c Белски Циркул 0 1401847 5622363 5621733 2026-08-31T22:03:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ''Cyrkuł bełski''<br>''Belzer Kreis'' |conventional_long_name = Белски Циркул |common_name = Белски Циркул |subdivision = [[циркул]] |nation = [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]] |year_start = 1773 |year_end = 1782 |date_start = |date_end = |event_start = |event_end = |p1 = |flag_p1 = |s1 = Замошки Циркул |flag_s1 = |s2 = Сокалски Циркул |flag_s2 = |s3 = Томашувски Циркул |flag_s3 = |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Galicja 1777 podział administracyjny.png |image_map_size = |image_map_caption = |capital = [[Замошќ]] |today = {{знаме|Poland}} ([[Лублинско Војводство|Лублинско]] и [[Поткарпатско Војводство]])<br>{{знаме|Ukraine}} ([[Лавовска Област]]) <!--- Area and population of a given year ---> |stat_year1 = |stat_area1 = |stat_pop1 = |stat_year2 = |stat_area2 = |stat_pop2 = |footnotes = }} '''Белски Циркул''' ({{Langx|pl|cyrkuł bełski}}, {{Langx|de|Belzer Kreis}}) — [[Циркул|управна единица]] на [[Австриско Царство|Австриското Царство]] во [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]] во годините 1773—1782. == Историја == === Почетоци === Белскиот Циркул со седиште во [[Замошќ]] бил основан во 1773 година на полски земјишта заземени од Австрија за време на [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]]. Првично, беше поделен на осум дистрикти (окрузи): * Горај * Хрубјешув * Лубачув * Лашчув * Ухнув * Уланув * Виткув * Замошќ Оваа поделба не траела долго — на конференцијата на Дворската канцеларија на 14 март 1774 г., било наведено дека толку голем број окрузи може да се оправда единствено ако нивните раководители се соочени со бројни и важни задачи. Затоа, воспоставен е општ принцип дека со текот на времето ќе биде потребно значително намалување на нивниот број. Во согласност со овој став, на 21 јуни 1774 г., гувернерот ги презентирал своите предлози за реорганизација. Како одговор, тој добил декрет од 3 август 1774 г., во кој бил информиран дека царицата [[Марија Терезија|Марија Терезија Хабсбург]] изразила согласност во принцип за предложените измени — под услов нивното спроведување да не ја одложи работата за воведување на даночниот систем и урбаната регулатива. Во следниот спомен од 11 октомври 1774 г., гувернерот презентираше подробен план за реорганизација, кој беше одобрен со резолуција на Дворската канцеларија од 14 март 1775 г. Како последица на овие дејства, бројот на окрузи во Белскиот Циркул беше намален на три: * Билгорај (од укинатите окрузи Горај, Уланув и Лубачув), * Сокал (од укинатите окрузи Ухнув и Виткув), * Замошќ (од укинатите окрузи Замошќ, Хрубјешув и Лашчув). === Промена на полско-австриската граница === Треба да се напомене дека полско-австриската граница во околината на Белскиот Циркул првично (од 1772 г.) била поместена во нејзиниот централен дел подалеку кон север и исток. Белскиот Циркул потоа ги опфаќал и јужните региони на Лублинското Војводство, целото Белско Војводство и пошироката територија [[Рутенско Војводство|на Рутенското Војводство]]. Според договорот склучен на 9 февруари 1776 г., Австрија ѝ вратила на [[Полско-литванска Државна Заедница|Полска]] големи подрачја окупирани четири години претходно. Нивната вкупна површина беше околу 2.500 км². Меѓу нив беа: * од Округ Билгорај: ** градовите Билгорај, Фрампол, Горај, Јанув, Модлибожице и Закликув, со соседните терени (вратени во Лублинското Војводство); * од Округ Замошќ: ** градовите Крашничин и Војславице, со соседните терени и одломката од хрубјешувско-крилувската енклава сместена зад [[Буг|реката Буг]] (вратена во Хелмската Земја [[Рутенско Војводство|на Рутенското Војводство]]), ** градовите Дубјенка и Коритница со соседните терени (вратени на Белското Војводство; по враќањето и до 1795 г. тоа подрачје било единствената одломка од Белското Војводство што останала во границите на Полска, кои — во духот на очекуваната реституција — биле задржани), * од Округ Сокал: ** мала одломка во близина на Кшижовце (вклучена во Волинското Војводство). Конечното обележување на границите се случило на почетокот на 1777 г. На картата во инфокутијата, територијалниот опсег на Белскиот Циркул е претставен како намален за претходно споменатите подрачја (нивните поранешни граници се означени со испрекината линија). Исклучок се околините на Дубјенка и Коритница, кои сè уште се во границите на Австрија и Белскиот Циркул. Откако била утврдена северната граница на Округ Билгорај, тој се нашол надвор од границите на Галиција, поради што Округ Билгорај бил преобразуван во Округ Томашув, во кој бил вклучен регионот Рава од Округ Жолкјев во [[Лавовски Циркул|Лавовскиот Циркул]] (поранешниот Округ Рава од пред 1774 г.). Бидејќи клинот на регионот Билгорај ги одделувал западните области (поранешниот Округ Уланув) од остатокот од Округ Томашув, тие биле конечно вклучени во Округ Лежајск во [[Пилзненски Циркул|Пилзненскиот Циркул]]. === Реформа и укинување на циркулот === Во меѓувреме, се водеа дискусии за нова основна управна поделба на Галиција. Веќе на 2 септември 1780 г., дворската канцеларија издаде декрет во кој го информираше гувернерот за новите одлуки во врска со управното приредување. Царицата Марија Терезија Хабсбург долго време планирала да воведе реформи насочени кон прилагодување на политичкиот систем на Галиција кон принципите што важеле во германските наследни земји. Донесена е клучна одлука за преобразба на постојните окрузи во циркули. Затоа, беше наредено да се започне со работа на план за реорганизација. Во исто време, беа определени главните насоки, кои требаше да ја претставуваат основата за создавање на овој план. Посебен акцент беше ставен на обезбедувањето седиштата на циркулските власти да бидат сместени што е можно поблиску до нивните центри. Иако се препорачуваше површините на поединечните циркули да бидат релативно еднакви во однос на површината, ова правило не треба да се третира премногу строго — доколку имало важни причини, можни биле отстапувања од еднаквата поделба. Исто така, беше истакнато дека месното прилагодување на седиштата на властите не треба да се менува без јасна потреба, бидејќи тоа би значело бројни тешкотии — вклучително и потребата од преместување на архивите, кои значително се зголемија во осум години. Конечно, беше нагласена важноста од соодветен избор на раководен персонал за пополнување на нови позиции. Во согласност со усвоените упатства, на 1 декември 1780 г. беше подготвен споменик, во кој беше претставен проект за нова управна поделба на Галиција на 18 помали циркули врз основа на постојните осумнаесет окрузи. Во рамките на постоечкиот Белски Циркул, направени се следниве промени: * Округ Замошќ – преобразуван во [[Замошки Циркул]], * Округ Сокал – преобразуван во [[Сокалски Циркул]] (претставен како ''Белски'' на прелиминарната проектна карта), * Округ Томашув – преобразуван во [[Томашувски Циркул]]. Овој план бил одобрен и стапил на сила во 1782 г., што значело и формално '''укинување''' на Белскиот Циркул. == Дополнителна литература == * Barwiński, Eugeniusz (1935). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/949442 Pierwsze podziały administracyjne Galicji]''. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65. * Feduszka, Jacek (2001). {{Наведена мрежна страница|url=http://www.roztocze.horyniec.net/Roztocze/Fhtm9d/granice.htm|title=''Zmiany przebiegu granicy''|accessdate=2026-08-30|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220232524/http://www.roztocze.horyniec.net/Roztocze/Fhtm9d/granice.htm|url-status=dead}}. * Grodziski, Stanisław (1971). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/946693 Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848]'', Wrocław (s. 161-165). * Grossman, Henryk (1911). ''Rozległość Galicji po aneksji austriackiej.'' Kwartalnik Historyczny, tom 25, s. 472–477. * Krochmal, Anna (2015). ''Źródła kartograficzne i historyczne do podziałów administracyjnych Galicji (1772–1918)''. Miscellanea Historico-Archivistica, (22), 219-235. * Kuropatnicki, Ewaryst Andrzej (1786). [http://rcin.org.pl/Content/34790/WA51_22605_PANII1606-r1858_Galicya-i-Lodomerya.pdf Geografia albo dokładne opisane Królestwa Galicji i Lodomerii.], Wyd. powtórne. Lwów: Nakładem Wojciecha Manieckiego, 1858. * Kutrzeba, Stanisław (1920). ''Historia ustroju Polski w zarysie''. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Korona. * Mark, Rudolf A. (1994) ''[https://shron1.chtyvo.org.ua/Mark%20Rudolf/Galizien%20unter%20osterreichischer%20Herrschaft%20Verwaltung%20-%20Kirche%20-%20Bevolkerung%20nim.pdf?PHPSESSID=d37g9di33g958ckbt5frvvi7a4 Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung, Kirche, Bevölkerung]''. Herder-Verlag, Marburg. * {{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}} * Reder, Jerzy (1974). [https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/palestra/1974-tom-18-numer-7199/palestra-r1974-t18-n7199-s88-99.pdf Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej]. Palestra 18/7 (199), 88-99. * Witkowski, Wojciech (2007). ''Historia administracji w Polsce 1764–2020''. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. [[Категорија:Циркули во Галиција]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1773 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1782 година]] 1c1x1feqyc8jtq4cjn8m0cok4pu9dhy Корисник:Gurther/Список на моите статии 2 1401858 5622245 5621960 2026-08-31T14:45:40Z Gurther 105215 5622245 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !<big>Година<big/> !<big>I<big/> !<big>II<big/> !<big>III<big/> !<big>IV<big/> !<big>V<big/> !<big>VI<big/> !<big>VII<big/> !<big>VIII<big/> !<big>IX<big/> !<big>X<big/> !<big>XI<big/> !<big>XII<big/> !<big>Вкупно<big/> |- !<big>2022<big/> ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>0</big> |- !<big>2023<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2023|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2023|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2023|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>35</big> |- !<big>2024<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2024|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2024|'''3''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2024|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2024|'''11''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2024|'''24''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2024|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Декември 2024|'''12''']]</big> !<big>90</big> |- !<big>2025<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2025|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2025|'''12''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2025|'''18''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2025|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2025|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2025|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2025|'''7''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2025|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2025|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>95</big> |- !<big>2026<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2026|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2026|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2026|'''9''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2026|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2026|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2026|'''26''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2026|'''1''']]</big> | | | | ! |- ! colspan="13" |Вкупно ! |} == Список == === Март 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Македонци Егзархисти]] |style="text-align:center;''|[[3 март]] |style="text-align:center;''|Припоено со [[Егзархиска групација во Македонија]]. |style="text-align:center;''|[[Бајт|98 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Народни песни на Mакедонските Eгзархи]] |style="text-align:center;''|[[11 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|11.601 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Лазар Томов]] |style="text-align:center;''|[[15 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|17.213 б.]] |style="text-align:center; background:#FFFACD;''| |- |style="text-align:center;''|[[Бугарска историографија]] |style="text-align:center;''|[[21 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|55.272 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Април 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Бродска несреќа во Охридското Езеро (2009)]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|7.495 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Сотир Колеа]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|8.726 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Мај 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Домашен видеосистем]] |style="text-align:center;''|[[7 мај]] |style="text-align:center;''|Потребно е целосно преведување на статијата од Enwiki. |style="text-align:center;''|[[Бајт|16,114 б.]] |style="text-align:center; background:#90EE90;''| |} __NOTOC__ 949d97395pwyc82x1hja3hshmzw7cv1 5622247 5622245 2026-08-31T15:06:59Z Gurther 105215 5622247 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !<big>Година<big/> !<big>I<big/> !<big>II<big/> !<big>III<big/> !<big>IV<big/> !<big>V<big/> !<big>VI<big/> !<big>VII<big/> !<big>VIII<big/> !<big>IX<big/> !<big>X<big/> !<big>XI<big/> !<big>XII<big/> !<big>Вкупно<big/> |- !<big>2022<big/> ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>0</big> |- !<big>2023<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2023|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2023|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2023|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>35</big> |- !<big>2024<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2024|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2024|'''3''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2024|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2024|'''11''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2024|'''24''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2024|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Декември 2024|'''12''']]</big> !<big>90</big> |- !<big>2025<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2025|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2025|'''12''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2025|'''18''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2025|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2025|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2025|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2025|'''7''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2025|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2025|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>95</big> |- !<big>2026<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2026|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2026|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2026|'''9''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2026|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2026|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2026|'''26''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2026|'''1''']]</big> | | | | ! |- ! colspan="13" |Вкупно ! |} == Список == {{Легенда|#B22222|Потребно е целосна преобработка}} === Март 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Македонци Егзархисти]] |style="text-align:center;''|[[3 март]] |style="text-align:center;''|Припоено со [[Егзархиска групација во Македонија]]. |style="text-align:center;''|[[Бајт|98 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Народни песни на Mакедонските Eгзархи]] |style="text-align:center;''|[[11 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|11.601 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Лазар Томов]] |style="text-align:center;''|[[15 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|17.213 б.]] |style="text-align:center; background:#FFFACD;''| |- |style="text-align:center;''|[[Бугарска историографија]] |style="text-align:center;''|[[21 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|55.272 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Април 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Бродска несреќа во Охридското Езеро (2009)]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|7.495 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Сотир Колеа]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|8.726 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Мај 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Домашен видеосистем]] |style="text-align:center;''|[[7 мај]] |style="text-align:center;''|Потребно е целосно преведување на статијата од Enwiki. |style="text-align:center;''|[[Бајт|16,114 б.]] |style="text-align:center; background:#90EE90;''| |} __NOTOC__ ked22kz54bu1eeq8c5op3faxn2sxz04 5622248 5622247 2026-08-31T15:13:18Z Gurther 105215 5622248 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !<big>Година<big/> !<big>I<big/> !<big>II<big/> !<big>III<big/> !<big>IV<big/> !<big>V<big/> !<big>VI<big/> !<big>VII<big/> !<big>VIII<big/> !<big>IX<big/> !<big>X<big/> !<big>XI<big/> !<big>XII<big/> !<big>Вкупно<big/> |- !<big>2022<big/> ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>0</big> |- !<big>2023<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2023|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2023|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2023|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>35</big> |- !<big>2024<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2024|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2024|'''3''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2024|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2024|'''11''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2024|'''24''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2024|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Декември 2024|'''12''']]</big> !<big>90</big> |- !<big>2025<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2025|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2025|'''12''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2025|'''18''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2025|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2025|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2025|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2025|'''7''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2025|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2025|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>95</big> |- !<big>2026<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2026|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2026|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2026|'''9''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2026|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2026|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2026|'''26''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2026|'''1''']]</big> | | | | ! |- ! colspan="13" |Вкупно ! |} == Список == {{Легенда|#B22222|Потребно е целосна преобработка}} === Март 2023 === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F8F8FF; text-align:center; }} {{Столбови-список| # тест # тест 2 # тест 3 }} {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Македонци Егзархисти]] |style="text-align:center;''|[[3 март]] |style="text-align:center;''|Припоено со [[Егзархиска групација во Македонија]]. |style="text-align:center;''|[[Бајт|98 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Народни песни на Mакедонските Eгзархи]] |style="text-align:center;''|[[11 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|11.601 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Лазар Томов]] |style="text-align:center;''|[[15 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|17.213 б.]] |style="text-align:center; background:#FFFACD;''| |- |style="text-align:center;''|[[Бугарска историографија]] |style="text-align:center;''|[[21 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|55.272 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Април 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Бродска несреќа во Охридското Езеро (2009)]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|7.495 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Сотир Колеа]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|8.726 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Мај 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Домашен видеосистем]] |style="text-align:center;''|[[7 мај]] |style="text-align:center;''|Потребно е целосно преведување на статијата од Enwiki. |style="text-align:center;''|[[Бајт|16,114 б.]] |style="text-align:center; background:#90EE90;''| |} __NOTOC__ 5lracsp6l2eebohc37aurw49nu8u76m 5622344 5622248 2026-08-31T20:45:52Z Gurther 105215 5622344 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !<big>Година<big/> !<big>I<big/> !<big>II<big/> !<big>III<big/> !<big>IV<big/> !<big>V<big/> !<big>VI<big/> !<big>VII<big/> !<big>VIII<big/> !<big>IX<big/> !<big>X<big/> !<big>XI<big/> !<big>XII<big/> !<big>Вкупно<big/> |- !<big>2022<big/> ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>0</big> |- !<big>2023<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2023|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2023|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2023|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>35</big> |- !<big>2024<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2024|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2024|'''3''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2024|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2024|'''11''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2024|'''24''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2024|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Декември 2024|'''12''']]</big> !<big>90</big> |- !<big>2025<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2025|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2025|'''12''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2025|'''18''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2025|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2025|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2025|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2025|'''7''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2025|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2025|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>95</big> |- !<big>2026<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2026|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2026|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2026|'''9''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2026|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2026|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2026|'''26''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2026|'''1''']]</big> | | | | ! |- ! colspan="13" |Вкупно ! |} == Список == === Март 2023 === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F8F8FF; text-align:center; }} {{Столбови-список| # тест # тест 2 # тест 3 }} {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Македонци Егзархисти]] |style="text-align:center;''|[[3 март]] |style="text-align:center;''|Припоено со [[Егзархиска групација во Македонија]]. |style="text-align:center;''|[[Бајт|98 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Народни песни на Mакедонските Eгзархи]] |style="text-align:center;''|[[11 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|11.601 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Лазар Томов]] |style="text-align:center;''|[[15 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|17.213 б.]] |style="text-align:center; background:#FFFACD;''| |- |style="text-align:center;''|[[Бугарска историографија]] |style="text-align:center;''|[[21 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|55.272 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Април 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Бродска несреќа во Охридското Езеро (2009)]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|7.495 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Сотир Колеа]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|8.726 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Мај 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Домашен видеосистем]] |style="text-align:center;''|[[7 мај]] |style="text-align:center;''|Потребно е целосно преведување на статијата од Enwiki. |style="text-align:center;''|[[Бајт|16,114 б.]] |style="text-align:center; background:#90EE90;''| |} __NOTOC__ qkp74yjqk8taz8uvgfzmtzbw3jx21zq 5622346 5622344 2026-08-31T20:50:34Z Gurther 105215 5622346 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !<big>Година<big/> !<big>I<big/> !<big>II<big/> !<big>III<big/> !<big>IV<big/> !<big>V<big/> !<big>VI<big/> !<big>VII<big/> !<big>VIII<big/> !<big>IX<big/> !<big>X<big/> !<big>XI<big/> !<big>XII<big/> !<big>Вкупно<big/> |- !<big>2022<big/> ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>0</big> |- !<big>2023<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2023|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2023|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2023|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>35</big> |- !<big>2024<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2024|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2024|'''3''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2024|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2024|'''11''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2024|'''24''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2024|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Декември 2024|'''12''']]</big> !<big>90</big> |- !<big>2025<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2025|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2025|'''12''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2025|'''18''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2025|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2025|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2025|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2025|'''7''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2025|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2025|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>95</big> |- !<big>2026<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2026|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2026|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2026|'''9''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2026|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2026|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2026|'''26''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2026|'''1''']]</big> | | | | ! |- ! colspan="13" |Вкупно ! |} == Список == === Март 2023 === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F8F8FF; text-align:center; }} {{Столбови-список| {{Фонт|font=times new roman|text=# тест}} # тест 2 # тест 3 }} {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Македонци Егзархисти]] |style="text-align:center;''|[[3 март]] |style="text-align:center;''|Припоено со [[Егзархиска групација во Македонија]]. |style="text-align:center;''|[[Бајт|98 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Народни песни на Mакедонските Eгзархи]] |style="text-align:center;''|[[11 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|11.601 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Лазар Томов]] |style="text-align:center;''|[[15 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|17.213 б.]] |style="text-align:center; background:#FFFACD;''| |- |style="text-align:center;''|[[Бугарска историографија]] |style="text-align:center;''|[[21 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|55.272 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Април 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Бродска несреќа во Охридското Езеро (2009)]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|7.495 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Сотир Колеа]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|8.726 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Мај 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Домашен видеосистем]] |style="text-align:center;''|[[7 мај]] |style="text-align:center;''|Потребно е целосно преведување на статијата од Enwiki. |style="text-align:center;''|[[Бајт|16,114 б.]] |style="text-align:center; background:#90EE90;''| |} __NOTOC__ 8v3lpmaqryephtc3x6n4bl2x9byqjtl 5622348 5622346 2026-08-31T20:54:57Z Gurther 105215 5622348 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !<big>Година<big/> !<big>I<big/> !<big>II<big/> !<big>III<big/> !<big>IV<big/> !<big>V<big/> !<big>VI<big/> !<big>VII<big/> !<big>VIII<big/> !<big>IX<big/> !<big>X<big/> !<big>XI<big/> !<big>XII<big/> !<big>Вкупно<big/> |- !<big>2022<big/> ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>0</big> |- !<big>2023<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2023|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2023|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2023|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2023|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2023|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>35</big> |- !<big>2024<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2024|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2024|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2024|'''6''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2024|'''3''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2024|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2024|'''11''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2024|'''24''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2024|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Декември 2024|'''12''']]</big> !<big>90</big> |- !<big>2025<big/> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јануари 2025|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2025|'''12''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2025|'''18''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2025|'''8''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2025|'''14''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2025|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2025|'''7''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Септември 2025|'''5''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Октомври 2025|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Ноември 2025|'''1''']]</big> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> !<big>95</big> |- !<big>2026<big/> |style="text-align:center; background:#F08080;" | <big>'''0'''</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Февруари 2026|'''13''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Март 2026|'''4''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Април 2026|'''9''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Мај 2026|'''10''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јуни 2026|'''2''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Јули 2026|'''26''']]</big> |style="text-align:center; background:#90EE90;" | <big>[[#Август 2026|'''1''']]</big> | | | | ! |- ! colspan="13" |Вкупно ! |} == Список == === Март 2023 === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F8F8FF; text-align:center; }} {{Столбови-список| # тест # тест 2 # тест 3 }} {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Македонци Егзархисти]] |style="text-align:center;''|[[3 март]] |style="text-align:center;''|Припоено со [[Егзархиска групација во Македонија]]. |style="text-align:center;''|[[Бајт|98 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Народни песни на Mакедонските Eгзархи]] |style="text-align:center;''|[[11 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|11.601 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Лазар Томов]] |style="text-align:center;''|[[15 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|17.213 б.]] |style="text-align:center; background:#FFFACD;''| |- |style="text-align:center;''|[[Бугарска историографија]] |style="text-align:center;''|[[21 март]] |style="text-align:center;''|Потребна е целосна преобработка. |style="text-align:center;''|[[Бајт|55.272 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Април 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Бродска несреќа во Охридското Езеро (2009)]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|7.495 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |- |style="text-align:center;''|[[Сотир Колеа]] |style="text-align:center;''|[[26 април]] |style="text-align:center;''|Потребно правописни проверки |style="text-align:center;''|[[Бајт|8.726 б.]] |style="text-align:center; background:#F08080;''| |} === Мај 2023 === {| class="wikitable" |+ !Статија !Датум на основање !Забелешка !Моментална големина !Материјал за [[Податотека:Featured article star.svg|безрамка|17x17пкс]]/[[Податотека:Cscr-featured2.svg|безрамка|18x18пкс]]? |- |style="text-align:center;''|[[Домашен видеосистем]] |style="text-align:center;''|[[7 мај]] |style="text-align:center;''|Потребно е целосно преведување на статијата од Enwiki. |style="text-align:center;''|[[Бајт|16,114 б.]] |style="text-align:center; background:#90EE90;''| |} __NOTOC__ qkp74yjqk8taz8uvgfzmtzbw3jx21zq Шохеи Отани 0 1401871 5622286 5621957 2026-08-31T17:07:05Z Andrew012p 85224 5622286 wikitext text/x-wiki {{Бејзболист | име = Шохеи Отани | фото = Dodgers at Nationals (53677192000) (cropped).jpg | опис_на_слика = Шохеи Отани во 2024 г. | ширина = 250px | позиција = [[фрлач]] / назначен удирач | тим = [[Лос Анџелес доџерс]] | број = 17 | полно_име = Шохеи Отани | датум_раѓање = {{дата на раѓање и години|1994|7|5}} | место_раѓање = [[Ошу]], префектура Ивате, [[Јапонија]] | датум_смрт = | место_смрт = | удира = лево | фрла = десно | година_деби = 2013 | тим_деби = Хокаидо нипон-хем фајтерс | тимови = * [[Хокаидо нипон-хем фајтерс]] (2013 — 2017) * [[Лос Анџелес ејнџелс]] (2018 — 2023) * [[Лос Анџелес доџерс]] (2024—) | показател1 = Победи/порази (ЈПБ) | вредност1 = 42–15 | показател2 = ERA (ЈПБ) | вредност2 = 2,52 | показател3 = Страјкаути (ЈПБ) | вредност3 = 624 | награди = * Шампион на Јапонската серија (2016) * Учесник на Мечот на сите ѕвезди на [[Јапонски професионален бејзбол|ЈПБ]] (2013 — 2017) * Најкорисен играч на Тихоокеанската лига (2016) * Учесник на Мечот на сите ѕвезди на МЛБ (2021 — 2024) * Најкорисен играч на АЛ (2021, 2023) * Дебитант на годината во АЛ (2018) * Награда „Сребрен удирач“ (2021, 2023) * Награда „Едгар Мартинес“ (2021 — 2023) * Награда „Хенк Арон“ (2023) * Победник на Светската серија (2024) }} '''Шохеи Отани''' ({{Langx|ja|大谷 翔平}}; р. [[Ошу]], [[5 јули]] [[1994]] г.), исто така познат како '''Шотајм''' ({{langx|en|Shotime}})<ref>{{Cite web|url=https://www.nikkansports.com/baseball/news/201804110000347.html|title=日本ハム中田３号 俺が元祖「ＳＨＯ ＴＩＭＥ」だ - プロ野球 : 日刊スポーツ|lang=ja|website=nikkansports.com|access-date=2023-12-10|archive-date=2022-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602101228/https://www.nikkansports.com/baseball/news/201804110000347.html|url-status=live}}</ref> — [[Јапонија|јапонски]] [[бејзбол|бејзболист]]. Настапува на позициите [[фрлач]] и назначен удирач во клубот од [[Главна бејзболска лига|Главната бејзболска лига]], „Лос Анџелес доџерс“. Победник е на Јапонската серија во 2016 г. во состав на „Хокаидо нипон-хем фајтерс“. Добитник е на рекордот по брзина на фрлање меѓу фрлачите во Јапонската професионална лига — 165 км/ч.<ref name="bio">{{cite web|url=http://www.latimes.com/sports/la-sp-shohei-ohtani-20170930-htmlstory.html|title=Japanese baseball star Shohei Ohtani could be double threat in big leagues|author=Hernandez, Dylan|date=2017-09-29|website=latimes.com|publisher=Los Angeles Times|access-date=2018-04-13|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121084642/http://www.latimes.com/sports/la-sp-shohei-ohtani-20170930-htmlstory.html|archive-date=2018-01-21}}</ref> За своето мајсторство и во фрлањето и во удирањето, играчот е споредуван со играчи што настапувале на две позиции како [[Бејб Рут]], [[Булит Роган]] и [[Бо Џексон]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportingnews.com/us/mlb/news/babe-ruth-shohei-ohtani-stats-debate-mlb/dtyx9jeckvxwezpcjpdz5osb|title=Babe Ruth vs. Shohei Ohtani: Key stats to know in debate over MLB's best two-way player ever {{!}} Sporting News|lang=en-us|website=www.sportingnews.com|date=2023-06-28|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230624173256/https://www.sportingnews.com/us/mlb/news/babe-ruth-shohei-ohtani-stats-debate-mlb/dtyx9jeckvxwezpcjpdz5osb|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/mlb/2021/07/05/shohei-ohtani-is-better-than-babe-ruth-the-opener|title=Shohei Ohtani Isn’t Babe Ruth—He’s Better|lang=en-us|first=Tom|last=Verducci|website=Sports Illustrated|date=2021-07-05|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230624173256/https://www.si.com/mlb/2021/07/05/shohei-ohtani-is-better-than-babe-ruth-the-opener|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fivethirtyeight.com/features/long-before-shohei-ohtani-there-was-bullet-rogan/|title=Only One Player Has Ever Been As Good As Shohei Ohtani|lang=en-US|first=Neil|last=Paine|website=FiveThirtyEight|date=2021-06-30|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210090947/https://fivethirtyeight.com/features/long-before-shohei-ohtani-there-was-bullet-rogan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=What’s It Like to Be Shohei Ohtani? Only Bo Would Know.|first=Tyler|last=Kepner|url=https://www.nytimes.com/2023/04/20/sports/baseball/shohei-ohtani-bo-jackson.html|website=The New York Times|id=0362-4331|date=2023-04-20|access-date=2023-12-10|lang=en-US|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092254/https://www.nytimes.com/2023/04/20/sports/baseball/shohei-ohtani-bo-jackson.html|url-status=live}}</ref> Често е нарекуван најдобриот бејзболист ако не во историјата,<ref>{{Cite web|url=https://twsn.net/2023/06/shohei-ohtani-is-the-best-baseball-player-to-ever-live|title=Shohei Ohtani is the Best Baseball Player To Ever Live|lang=en-US|website=The Wright Way Network|date=2023-06-16|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092255/https://twsn.net/2023/06/shohei-ohtani-is-the-best-baseball-player-to-ever-live|url-status=live}}</ref> тогаш на денешницата.<ref>{{Cite web|url=https://fhcsportsreport.com/14889/columns/why-shohei-ohtani-is-the-best-player-in-baseball/|title=Why Shohei Ohtani is the best player in baseball|first=Matthew|last=Holtgreive|website=FHC Sports Report|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092255/https://fhcsportsreport.com/14889/columns/why-shohei-ohtani-is-the-best-player-in-baseball/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/07/14/heres-why-shohei-ohtani-is-the-best-player-in-mlb-and-why-he-might-score-a-600-billion-deal/|title=Here’s Why Shohei Ohtani Is The Best Player In MLB—And Why He Might Score A $600 Million Deal|lang=en|first=Brian|last=Bushard|website=Forbes|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092254/https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/07/14/heres-why-shohei-ohtani-is-the-best-player-in-mlb-and-why-he-might-score-a-600-billion-deal/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=The Best Player in the World? Inside Shohei Ohtani’s Unmatched Skills|first=Jared|last=Diamond|url=https://www.wsj.com/articles/the-best-player-in-the-world-inside-shohei-ohtanis-unmatched-skills-1526568600|website=Wall Street Journal|id=0099-9660|date=2018-05-17|access-date=2023-12-10|lang=en-US|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092254/https://www.wsj.com/articles/the-best-player-in-the-world-inside-shohei-ohtanis-unmatched-skills-1526568600|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/mlb/video/2023/06/28/shohei-ohtani-best-athlete-in-the-world|title=Shohei Ohtani Is the Best Athlete in the World|lang=en-us|date=2023-06-28|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092254/https://www.si.com/mlb/video/2023/06/28/shohei-ohtani-best-athlete-in-the-world|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/one-twins-hitter-thinks-shohei-ohtani-probably-best-player-world-021910710.html|title=One Twins hitter thinks Shohei Ohtani is 'probably the best player in world'|lang=en-US|website=Yahoo Sports|date=2018-05-14|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210092254/https://sports.yahoo.com/one-twins-hitter-thinks-shohei-ohtani-probably-best-player-world-021910710.html|url-status=live}}</ref> Отани бил избран од „Хокаидо нипон-хем фајтерс“ како прв избор на драфтот во 2012 г. Од 2013 до 2017 г. настапувал за клубот во Јапонската професионална лига, излегувајќи на позициите фрлач и надворешен играч (аутфилдер). Во 2016 г. станал победник на Јапонската серија. По завршувањето на сезоната 2017 добил статус на слободен играч и преминал во клубот од Главната бејзболска лига, „Лос Анџелес ејнџелс“. Во дебитантската сезона бил прогласен за Дебитант на годината во Американската лига.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/mlb/story/_/id/25259659/angels-shohei-ohtani-beats-yankees-duo-win-al-rookie-year|title=Ohtani tops Yanks duo for AL Rookie of the Year|lang=en|website=ESPN.com|date=2018-11-12|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322230430/https://www.espn.com/mlb/story/_/id/25259659/angels-shohei-ohtani-beats-yankees-duo-win-al-rookie-year|url-status=live}}</ref> Во 2021 г. бил прогласен за Најкорисен играч во Американската лига. Во 2023 г. Отани станал првиот играч во историјата на лигата што во една сезона остварил 10 победи во улога на фрлач и удрил 40 [[Хоум-ран|хоум-рана]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mlb.com/news/shohei-ohtani-wins-tenth-game-as-angels-take-series-from-giants|title=Ohtani throws more zeros, makes more history|lang=en|website=MLB.com|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006233527/https://www.mlb.com/news/shohei-ohtani-wins-tenth-game-as-angels-take-series-from-giants|url-status=live}}</ref> По вторпат во кариерата бил прогласен за Најкорисен играч во Американската лига. Во декември 2023 г. Отани потпишал 10-годишен договор со „Лос Анџелес доџерс“ во вредност од 700 милиони долари, што е рекордно во историјата на бејзболот.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/ohtani-dodgers-mlb-0462c7dcd08a5afedd92912ba69f8e8a|title=Shohei Ohtani agrees to record $700 million, 10-year contract with Dodgers|lang=en|website=AP News|date=2023-12-09|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209203145/https://apnews.com/article/ohtani-dodgers-mlb-0462c7dcd08a5afedd92912ba69f8e8a|url-status=live}}</ref> Отани настапувал за Националната репрезентација на Јапонија на натпреварите од Светскиот бејзболски класик во 2023 г., при што бил прогласен за најкорисен играч на турнирот. Финалето на Светскиот бејзболски класик станало едно од најгледаните бејзболски натпревари во историјата;<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcboston.com/news/sports/usa-japan-wbc-title-game-could-be-the-most-watched-baseball-game-in-history/3002635/|title=USA-Japan WBC Title Game Could Be the Most-Watched Baseball Game in History|lang=en-US|first=Charlotte|last=Edmonds • •|website=NBC Boston|date=2023-03-21|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325021344/https://www.nbcboston.com/news/sports/usa-japan-wbc-title-game-could-be-the-most-watched-baseball-game-in-history/3002635/|url-status=live}}</ref> негова кулминација бил страјкаутот со кој Отани го исфрлил својот соиграч од „Ејнџелс“ и капитен на репрезентацијата на САД, [[Мајк Траут]], што ѝ ја донело победата на репрезентацијата од 3:2.<ref>{{Cite web|url=https://www.mlb.com/news/japan-wins-world-baseball-classic-2023|title=Japan tops Team USA in dramatic finish to claim 3rd Classic title|lang=en|website=MLB.com|access-date=2023-12-10|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404085132/https://www.mlb.com/news/japan-wins-world-baseball-classic-2023|url-status=live}}</ref> Тој е меѓу најплатените спортисти во светот според ''[[Forbes]]'' — во 2026 г. го зазел петтото место со вкупен приход од 127,6 милиони долари.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/sport/561424-50-samyh-vysokooplacivaemyh-sportsmenov-mira-2026-rejting-forbes|title=50 самых высокооплачиваемых спортсменов мира — 2026. Рейтинг Forbes|lang=ru|website=Forbes.ru|date=2026-05-22|access-date=2026-05-23}}</ref> == Животопис == === Рани години === Шохеи е роден во рударскиот град Ошу на северот на Јапонија. Тој е најмалиот од трите деца во семејството. Неговиот татко работел во фабрика за автомобили, а исто така играл бејзбол во полупрофесионална лига. Неговата мајка за време на средношколските денови се занимавала со [[бадминтон]] и играла на национално ниво. Отани учел во средното училиште Ханамаки Хигаши во [[Ивате (префектура)|префектурата Ивате]].<ref name="bio" /> За време на настапите на националното средношколско првенство, поставил рекорд по брзина на фрлање — 160 км/ч.<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/sports/baseball/yankees/yanks-intrigued-japanese-teen-phenom-100-mph-fastball-article-1.1189826|title=Yankees intrigued by Shohei Otani, Japanese teenager with 100 mph fastball|author=Feinsand, Mark|date=2012-10-22|website=nydailynews.com|publisher=Daily News|access-date=2018-04-13|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815080603/http://www.nydailynews.com/sports/baseball/yankees/yanks-intrigued-japanese-teen-phenom-100-mph-fastball-article-1.1189826|archive-date=2017-08-15}}</ref> Резултатите на Отани привлекле внимание кај неколку клубови од МЛБ, па во октомври 2012 г. изјавил дека сака да замине да игра во САД наместо да започне професионална кариера во Јапонија.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/mlb/story/_/id/8532919/shohei-otani-japanese-high-school-fireballer-opting-mlb|title=Shohei Otani, 18, wants MLB career|date=2012-10-21|website=espn.com|publisher=ESPN|access-date=2018-04-13|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815103250/http://www.espn.com/mlb/story/_/id/8532919/shohei-otani-japanese-high-school-fireballer-opting-mlb|archive-date=2017-08-15}}</ref> И покрај желбата на играчот да замине, клубот „Хокаидо нипон-хем фајтерс“ донел одлука да го избере. Потоа, по преговорите, Отани решил да помине неколку години во јапонската лига и потпишал договор со клубот. Во клубот го добил бројот 11, кој претходно му припаѓал на друга ѕвезда на лигата, [[Ју Дарвиш]].<ref>{{cite web|url=https://www.mlb.com/cut4/free-agent-matrix-whos-the-favorite-to-sign-japanese-superstar-shohei-ohtani/c-261945676|title=Free Agent Matrix: Who's the favorite to sign Japanese superstar Shohei Ohtani|author=Mintz, Jake; Shusterman, Jordan|date=2017-11-22|website=mlb.com|publisher=MLB|access-date=2018-04-13|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413203105/https://www.mlb.com/cut4/free-agent-matrix-whos-the-favorite-to-sign-japanese-superstar-shohei-ohtani/c-261945676|archive-date=2018-04-13}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Shohei Ohtani}} *{{instagram|shoheiohtani|Шохеи Отани}} [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Родени на 5 јули]] [[Категорија:Јапонски бејзболисти]] j4st0t0mude13itoaytbxav3xhmsanc Corrigiola litoralis 0 1401897 5622109 2026-08-31T12:01:24Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox |image = Corrigiola littoralis 1.jpg |genus = Corrigiola |species = litoralis |authority = L. }} '''''Corrigiola litoralis''''' е вид на цветно растение од семејството каранфили, [[Caryophyllaceae]]. Потекнува од Европа и Африка, а воведено растение е во Австралија и Северна Америка.<ref>{{cite web|title=Catalogue of Life: Corr... 5622109 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Corrigiola littoralis 1.jpg |genus = Corrigiola |species = litoralis |authority = L. }} '''''Corrigiola litoralis''''' е вид на цветно растение од семејството каранфили, [[Caryophyllaceae]]. Потекнува од Европа и Африка, а воведено растение е во Австралија и Северна Америка.<ref>{{cite web|title=Catalogue of Life: Corrigiola litoralis|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/21519483|website=World Plants|publisher=ETI Naturalis|accessdate=27 March 2015}}</ref> ==Опис == А d82xpxec071vti84vfr1cyurds8tlo9 5622111 5622109 2026-08-31T12:02:14Z Виолетова 1975 5622111 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Corrigiola littoralis 1.jpg |genus = Corrigiola |species = litoralis |authority = L. }} '''''Corrigiola litoralis''''' е вид на цветно растение од семејството каранфили, [[Caryophyllaceae]]. Потекнува од Европа и Африка, а воведено растение е во Австралија и Северна Америка.<ref>{{cite web|title=Catalogue of Life: Corrigiola litoralis|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/21519483|website=World Plants|publisher=ETI Naturalis|accessdate=27 March 2015}}</ref> ==Опис == А == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по .<ref name=":02">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 282</ref> == Наводи == lmz10p0lewixvvm7r8gdyythh7xlp1c 5622112 5622111 2026-08-31T12:03:21Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5622112 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Corrigiola littoralis 1.jpg |genus = Corrigiola |species = litoralis |authority = L. }} '''''Corrigiola litoralis''''' е вид на цветно растение од семејството каранфили, [[Caryophyllaceae]]. Потекнува од Европа и Африка, а воведено растение е во Австралија и Северна Америка.<ref>{{cite web|title=Catalogue of Life: Corrigiola litoralis|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/21519483|website=World Plants|publisher=ETI Naturalis|accessdate=27 March 2015}}</ref> ==Опис == А == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по .<ref name=":02">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 282</ref> == Наводи == {{Наводи}} *{{Commons inline}} *{{Wikispecies inline}} {{Taxonbar|from=Q159504}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 3udxas6tgv43a1bf4anhmvyja5nns9s 5622115 5622112 2026-08-31T12:04:26Z Виолетова 1975 5622115 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Corrigiola littoralis 1.jpg |genus = Corrigiola |species = litoralis |authority = L. }} '''''Corrigiola litoralis''''' е вид на цветно растение од семејството каранфили, [[Caryophyllaceae]]. Потекнува од Европа и Африка, а воведено растение е во Австралија и Северна Америка.<ref>{{cite web|title=Catalogue of Life: Corrigiola litoralis|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/21519483|website=World Plants|publisher=ETI Naturalis|accessdate=27 March 2015}}</ref> ==Опис == А == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по .<ref name=":02">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 282</ref> == Наводи == {{Наводи}} *{{Commons}} *{{Wikispecies}} {{Taxonbar|from=Q159504}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] d8m6osr8scjs9jvk877o5mebpx4l8xh 5622129 5622115 2026-08-31T12:08:30Z Виолетова 1975 5622129 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Corrigiola littoralis 1.jpg |genus = Corrigiola |species = litoralis |authority = L. }} '''''Corrigiola litoralis''''' е вид на цветно растение од семејството каранфили, [[Caryophyllaceae]]. Потекнува од Европа и Африка, а воведено растение е во Австралија и Северна Америка.<ref>{{cite web|title=Catalogue of Life: Corrigiola litoralis|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/21519483|website=World Plants|publisher=ETI Naturalis|accessdate=27 March 2015}}</ref> ==Опис == Едногодишно или двегодишно растение, синкаво или сивозелено, обично со прилегнати гранчиња долги 10-15 см, радијално расперени по површината на почвата. Гранчињата се голи, тенки, речиси кончести, круглести. Цветовите се групирани во топчести соцветија, венечните ливчиња се пет, бели, помали од чашкините ливчиња, обратно јајцевидни.<ref name=":02" /> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по песокливи места и калдрми, и претставува ретко растение, познато само за околината на [[Преспанско Езеро]] и за [[Крушево]]. Во 1939 година е најдено во клисурата [[Демир Капија]].<ref name=":02">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 282</ref> == Наводи == {{Наводи}} *{{Commons}} *{{Wikispecies}} {{Taxonbar|from=Q159504}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] klcqecnout60gy7koqwslf4c68pfc8m Prunus prostrata 0 1401898 5622113 2026-08-31T12:03:54Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365294686|Prunus prostrata]]“ 5622113 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus prostrata.jpg|display_parents=2|taxon=Prunus prostrata|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=Maxted, N. |author2=Rhodes, L. |date=2016 |title=''Prunus prostrata'' |volume=2016 |article-number=e.T172276A48417319 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T172276A48417319.en |access-date=18 November 2021}}</ref>|authority=[[Labill.]] (1791)|synonyms=* ''Amygdalus prostrata'' <small>(Labill.) Sweet</small> * ''Cerasus griseola'' <small>Pachom.</small> * ''Cerasus humilis'' <small>Moris</small> * ''Cerasus prostrata'' <small>(Labill.) Loisel.</small> * ''Cerasus prostrata'' <small>(Labill.) Ser.</small> * ''Cerasus prostrata'' var. ''glabrifolia'' <small>(Moris) Browicz</small> * ''Hagidryas prostrata'' <small>(Labill.) Griseb.</small> * ''Microcerasus humilis'' <small>(Moris) M.Roem.</small> * ''Microcerasus prostrata'' <small>(Labill.) M.Roem.</small> * ''Microcerasus prostrata'' f. ''griseola'' <small>(Pachom.) Eremin & Yushev</small> * ''Prunus humilis'' <small>(Moris) Colla</small> * ''Prunus prostrata'' f. ''erecta'' <small>J.Molero</small> * ''Prunus prostrata'' subsp. ''discolor'' <small>(Raulin) O.Schwarz</small> * ''Prunus prostrata'' subsp. ''humilis'' <small>(Moris) Arrigoni</small> * ''Prunus prostrata'' var. ''discolor'' <small>(Raulin) Tocl & Rohlena</small> * ''Prunus prostrata'' var. ''glabrifolia'' <small>Moris</small> * ''Prunus prostrata'' var. ''humilis'' <small>(Moris) Nyman</small> * ''Tubopadus prostratus'' <small>(Labill.) Pomel</small>}} '''''Prunus prostrata''''' е отпорна алпска [[грмушка]] која се наоѓа природно на надморска височина од околу 2000 м. па сè до 4000 м. во [[Шпанија]], [[Франција]], [[Алжир]], [[Мароко]], [[Тунис]], [[Албанија]], [[Хрватска]], [[Грција]], [[Македонија]], [[Сардинија]], [[Турција]] и [[Сирија]]. Опис Полегнато грмушесто силно разгрането растение, до 50 цм високо. Младите гранчиња светлокафеави, со многу ситни расперени влакненца а старите гранчиња голи, сивкасто-кафеави, светликави. Листовите широко-елиптично-обратно-јајцевидни до долгнавесто-обратно- јајцевидни, 12-20 мм долги, 3-6 мм широки, одн. 1,5-2,5-пати подолги отколку широки. На горната страна темнозелени и голи, на долната страна густо влакнести и сиво-бели, на врвот заокруглени, во основата клиновидно стеснети, по работ со остро напилени запци. Лисната дршка 1-2 мм долга. Прилисниците триаглести, со силно издолжен и многу долг, скоро кончест, тенок врв, во основата околу 1/4 сраснати помеѓу себе, по работ со жлезди на долги дршки. Цветовите обично поединечни, со дршки долги 1-2 мм, и се појавуваат пред разлистувањето. Хипантиумот цилиндричен, обично гол, црвеникав, 4-5 мм долг; чашкините ливчиња околу 2 мм долги, тесно-елиптични, надворешната страна црвеникаво-зелена и гола, а внатрешната страна бело-волнеста. Венечните ливчиња розово-црвени, 6-7 мм долги, елиптични, на врвот плитко всечени, во основата клиновидни. Прашниците околу 20. Плодот скоро топчест, црвен, до 7 мм во пречник, со месеста обвивка, гол и мазен. Ендоспермот (костелката) со слабо изразени бразди. Распространетост во Македонија '''''Prunus prostrata''''' расте по варовничките камењари во субалпскиот појас. Познат само за планината [[Галичица]]. == Употреба == Плодот е јадлив, но не е омилен кај луѓето. Главната употреба на растението е во декоративно градинарство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Prunus+prostrata|title=Prunus prostrata Mountain Cherry PFAF Plant Database}}</ref> == Палеоботанички докази == Неодамнешна студија<ref>{{Наведено списание|last=Carrión|first=J.S.|last2=Munuera, M.|last3=Dupré, M.|last4=Andrade, A.|year=2001|title=Abrupt vegetation changes in the Segura Mountains of southern Spain throughout the Holocene|journal=Journal of Ecology|volume=89|issue=5|pages=783–797|doi=10.1046/j.0022-0477.2001.00601.x|doi-access=free}} See the tables on pages 789 & 792.</ref> на [[полен]] и други микрофосили од примерок од јадро земен во долина на [[Сегура]] во јужна [[Шпанија]] го открива ''P. prostrata'' од „тип ''Prunus'' “ лоциран во две зони [[Радиојаглеродно датирање|со радиојаглеродно датирање]] од околу 2630 година пред нашата ера до околу 1550 година пред нашата ера и повторно од околу 790 година пред нашата ера до денес. Екологијата на типот ''Prunus'' била „отворена борова шума на голема надморска височина“. == Наводи == == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus prostrata}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://homepage.ntlworld.com/david.scott40/sg/sg971635.htm|title=Prunus prostrata|last=Scott|first=David|year=1997|publisher=Photoflora|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627165206/http://homepage.ntlworld.com/david.scott40/sg/sg971635.htm|archive-date=2008-06-27|accessdate=2007-09-11}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.odu.edu/~lmusselm/plant/index.php?todo=plant&id=2000|title=PLANT SITE: Prunus prostrata Rosaceae|last=Old Dominion University|year=2002}} [[Категорија:Растенија опишани во 1791 година]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8wlnfx6bebcqusch5o7f183692g7tj9 5622117 5622113 2026-08-31T12:05:01Z BosaFi 115936 5622117 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus prostrata.jpg|display_parents=2|taxon=Prunus prostrata|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=Maxted, N. |author2=Rhodes, L. |date=2016 |title=''Prunus prostrata'' |volume=2016 |article-number=e.T172276A48417319 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T172276A48417319.en |access-date=18 November 2021}}</ref>|authority=[[Labill.]] (1791)|synonyms=* ''Amygdalus prostrata'' <small>(Labill.) Sweet</small> * ''Cerasus griseola'' <small>Pachom.</small> * ''Cerasus humilis'' <small>Moris</small> * ''Cerasus prostrata'' <small>(Labill.) Loisel.</small> * ''Cerasus prostrata'' <small>(Labill.) Ser.</small> * ''Cerasus prostrata'' var. ''glabrifolia'' <small>(Moris) Browicz</small> * ''Hagidryas prostrata'' <small>(Labill.) Griseb.</small> * ''Microcerasus humilis'' <small>(Moris) M.Roem.</small> * ''Microcerasus prostrata'' <small>(Labill.) M.Roem.</small> * ''Microcerasus prostrata'' f. ''griseola'' <small>(Pachom.) Eremin & Yushev</small> * ''Prunus humilis'' <small>(Moris) Colla</small> * ''Prunus prostrata'' f. ''erecta'' <small>J.Molero</small> * ''Prunus prostrata'' subsp. ''discolor'' <small>(Raulin) O.Schwarz</small> * ''Prunus prostrata'' subsp. ''humilis'' <small>(Moris) Arrigoni</small> * ''Prunus prostrata'' var. ''discolor'' <small>(Raulin) Tocl & Rohlena</small> * ''Prunus prostrata'' var. ''glabrifolia'' <small>Moris</small> * ''Prunus prostrata'' var. ''humilis'' <small>(Moris) Nyman</small> * ''Tubopadus prostratus'' <small>(Labill.) Pomel</small>}} '''''Prunus prostrata''''' е отпорна алпска [[грмушка]] која се наоѓа природно на надморска височина од околу 2000 м. па сè до 4000 м. во [[Шпанија]], [[Франција]], [[Алжир]], [[Мароко]], [[Тунис]], [[Албанија]], [[Хрватска]], [[Грција]], [[Македонија]], [[Сардинија]], [[Турција]] и [[Сирија]]. == Опис == Полегнато грмушесто силно разгрането растение, до 50 цм високо. Младите гранчиња светлокафеави, со многу ситни расперени влакненца а старите гранчиња голи, сивкасто-кафеави, светликави. Листовите широко-елиптично-обратно-јајцевидни до долгнавесто-обратно- јајцевидни, 12-20 мм долги, 3-6 мм широки, одн. 1,5-2,5-пати подолги отколку широки. На горната страна темнозелени и голи, на долната страна густо влакнести и сиво-бели, на врвот заокруглени, во основата клиновидно стеснети, по работ со остро напилени запци. Лисната дршка 1-2 мм долга. Прилисниците триаглести, со силно издолжен и многу долг, скоро кончест, тенок врв, во основата околу 1/4 сраснати помеѓу себе, по работ со жлезди на долги дршки. Цветовите обично поединечни, со дршки долги 1-2 мм, и се појавуваат пред разлистувањето. Хипантиумот цилиндричен, обично гол, црвеникав, 4-5 мм долг; чашкините ливчиња околу 2 мм долги, тесно-елиптични, надворешната страна црвеникаво-зелена и гола, а внатрешната страна бело-волнеста. Венечните ливчиња розово-црвени, 6-7 мм долги, елиптични, на врвот плитко всечени, во основата клиновидни. Прашниците околу 20. Плодот скоро топчест, црвен, до 7 мм во пречник, со месеста обвивка, гол и мазен. Ендоспермот (костелката) со слабо изразени бразди. == Распространетост во Македонија == '''''Prunus prostrata''''' расте по варовничките камењари во субалпскиот појас. Познат само за планината [[Галичица]]. == Употреба == Плодот е јадлив, но не е омилен кај луѓето. Главната употреба на растението е во декоративно градинарство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Prunus+prostrata|title=Prunus prostrata Mountain Cherry PFAF Plant Database}}</ref> == Палеоботанички докази == Неодамнешна студија<ref>{{Наведено списание|last=Carrión|first=J.S.|last2=Munuera, M.|last3=Dupré, M.|last4=Andrade, A.|year=2001|title=Abrupt vegetation changes in the Segura Mountains of southern Spain throughout the Holocene|journal=Journal of Ecology|volume=89|issue=5|pages=783–797|doi=10.1046/j.0022-0477.2001.00601.x|doi-access=free}} See the tables on pages 789 & 792.</ref> на [[полен]] и други микрофосили од примерок од јадро земен во долина на [[Сегура]] во јужна [[Шпанија]] го открива ''P. prostrata'' од „тип ''Prunus'' “ лоциран во две зони [[Радиојаглеродно датирање|со радиојаглеродно датирање]] од околу 2630 година пред нашата ера до околу 1550 година пред нашата ера и повторно од околу 790 година пред нашата ера до денес. Екологијата на типот ''Prunus'' била „отворена борова шума на голема надморска височина“. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus prostrata}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://homepage.ntlworld.com/david.scott40/sg/sg971635.htm|title=Prunus prostrata|last=Scott|first=David|year=1997|publisher=Photoflora|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627165206/http://homepage.ntlworld.com/david.scott40/sg/sg971635.htm|archive-date=2008-06-27|accessdate=2007-09-11}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.odu.edu/~lmusselm/plant/index.php?todo=plant&id=2000|title=PLANT SITE: Prunus prostrata Rosaceae|last=Old Dominion University|year=2002}} [[Категорија:Растенија опишани во 1791 година]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gvcvsxm984id0iprk1tzejooffdcq45 Разговор:Corrigiola litoralis 1 1401899 5622116 2026-08-31T12:04:58Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622116 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Обичен врболист 0 1401901 5622169 2026-08-31T12:21:18Z Jtasevski123 69538 нс 5622169 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum salicaria - harilik kukesaba.jpg | image_alt = A single stemmed inflorescen grows straight upwards on a sunny day with blurry grasses in the background. The stem is purple red, though not very brightly coloured, and has sharply pointed green leaves or bracts lower down. There are groups of flowers on the stem, widely spaced lower down and more tightly packed towards the top where they are just starting to bloom or just budding. The groups of flowers point in every direction around the stem and are vividly pink-purple with uneven petals. | image_caption = Ливада во селото [[Илурма]], северозападна [[Естонија]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|title=''Lythrum salicaria'' |author=Kavak, S. |year=2014|article-number=e.T164323A42329075|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164323A42329075.en|access-date=13 July 2023}}</ref> | genus = Lythrum | species = salicaria | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=147990-2 |title=''Lythrum salicaria'' L. |access-date=22 February 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Chabraea vulgaris | Bubani | Lythron salicarium | St.-Lag. | Lythrum alternifolium | Lorey | Lythrum altissimum | Pomel | Lythrum anceps | (Koehne) Makino | Lythrum argyi | H.Lév. | Lythrum cashmerianum | Royle | Lythrum cinereum | Griseb. | Lythrum coronense | Schur | Lythrum diffusum | Sweet | Lythrum dubium | Schult. | Lythrum gracile | (DC.) DC. ex Lafont | Lythrum hexagonum | Bercht. ex Opiz | Lythrum nummulariifolium | Pers. | Lythrum palustre | Salisb. | Lythrum propinquum | Weinm. | Lythrum pubescens | Sweet | Lythrum purshianum | Steud. | Lythrum quadrifolium | Mart. | Lythrum salicarium | St.-Lag. | Lythrum spicatum | Gray | Lythrum spicatum var. verticillatum | Svanlund | Lythrum spiciforme | Dulac | Lythrum tomentosum | Mill. | Salicaria spicata | Lam. | Salicaria vulgaris | Moench }} }} }}'''''Lythrum salicaria''''' или '''обичен врболист''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]]. == Опис == Обичниот врболист е големо повеќегодишно тревесто растение, 50-150 см високо, не е многу разгрането, и е повеќе или помалку целото густо влакнесто. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четириаглесто, обично со 4 тесни надолжни крила. [[Лист|Листовите]] се наспрамни или поретко по 3 во пршлен, јајцевидни до копјести, на врвот се заострени, приседнати, во основата рамни или срце- видни, 15-70 мм долги, од двете страни и по работ влакнести. [[Цвет|Цветовите]] се триморфни, по 3-8 во пазувите на листовите, формирајќи едно повеќе или помалку густо вертикално терминално сложено класовидно [[соцветие]]; брактеите линејни, долги скоро колку хипантиумот. Хипантиумот е 4-5 мм долг, 1,5-2 мм широк, широко-цилиндричен, со испакнати надолжни жили, погусто или поретко влакнест. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, 0,5-1 мм долги, по површината и по работ влакнести. Сегментите на епикаликсот 6, линејни, 1,5-2,5 мм долги, влакнести, лачно нанадвор искривени. Венечните ливчиња се вкупно 6, од темнорозови до пурпурно-црвени во боја, 8-10 мм долги, широко-елиптични. Има 12 [[Прашник|прашници]], и тоа 6 подолги и 6 покуси. Плодната кутијкае јајцевидна, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1388-1389}}</ref> == Варијабилност == * ''Lythrum salicaria var. salicaria'' — листовите и хипантиумот се со ретки влакна.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum'' — листовите и хипантиумот се со густи влакна.<ref name=":02" /> == Распространетост во светот == ''Lythrum salicaria'' е доморден во Европа, Азија, северна Африка и Австралија.<ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014658|title=''Lythrum salicaria''|year=2007|work=Flora of China vol. 13|page=282|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Lythrum&SPECIES_XREF=salicaria&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Lithium salicaria''|work=Flora Europaea|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="mc">Med-Checklist: [ ''Lythrum salicaria'']</ref><ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/82727|title=''Lythrum salicaria''|work=[[Australian Plant Name Index]] (APNI)|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, [[Australian Government]]|accessdate=15 March 2023}}</ref> Исто така е доводен вид во многу умерени делови од светот, вклучувајќи делови од јужна Африка, Северна Америка и Јужна Америка.<ref name="GRIN">{{GRIN}}</ref> Се сметало дека видот е неодамнешно доведен во Австралија, но примероци од полен од предколонијалниот период пронајдени во Нов Јужен Велс, укажале на можност на природна колонизација пред воведувањето на современите човечки растенија;<ref>{{Наведена книга|title=Wetland Weeds: Causes, Cures and Compromises|last=Romanowski|first=Nick|publisher=CSIRO Publishing|year=2011|isbn=978-0-643-10395-5|location=Collingwood, Victoria|page=34}}</ref> прашањето се смета за нерешено од австралиските власти.<ref name="Vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/3735e1b9-28f1-446b-8265-5edb6c021bef|title=''Lythrum salicaria'' L. Purple Loosestrife|last=Stajsic|first=Val|date=27 March 2018|work=VicFlora|publisher=[[Royal Botanic Gardens Victoria]]|accessdate=27 October 2022}}</ref> == Распространетост во Македонија == Обичниот врболист расте по влажни и блатни места покрај езера, реки, блата, потоци, канали и други влажни места. Неговите варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. salicaria —'' типичниот облик што се среќава во Македонија е поредок, но се среќава во [[Куманово]] во село [[Доброшане]], [[Крива Паланка]] кај манастирот [[Свети Јоаким Осоговски|Св. Јоаким Осоговски]], клисурата на реката [[Пчиња]], кај селото [[Катланово|Каталаново]], на планината [[Кожуф]] на [[Висока Чука]] и во [[Дебар]] во селото Куќи.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum —'' широко распространето растение на целата територијата на Македонија покрај езерата, блатата, реките, потоците, каналите и други влажни станишта.<ref name=":02" /> == Поврзани инсекти == Цветовите се опрашуваат од инсекти со долг јазик, вклучувајќи [[пчели]] и пеперутки.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989).</ref> Голем број [[инсекти]] го користат обичниот врболист како извор на храна. Возрасната единка на ''[[Galerucella calmariensis]]'' се храни со листовите на обичниот врболист, создавајќи карактеристични тркалезни дупки. Нејзините ларви ги уништуваат нежните лисни пупки и го одземаат ткивото од листовите. ''[[Galerucella pusilla]]'' е речиси идентична со ''G. calmariensis'', и нејзините навики за хранење се исто така доста слични со ''G. calmariensis.'' ''[[Hylobius transversovittatus]]'' ги поминува ноќите хранејќи се со лисјата и лисните пупки на обичниот врболист. Ларвите излегуваат од своите јајца и веднаш се закопуваат во коренот на растението, со кој се хранат континуирано повеќе од една година. Ова оштетување на коренот го попречува растот на обичниот врболист и способноста да создава семиња. Ако неколку ларви живеат во истиот корен, обичниот врболист може да биде убиен. ''[[Nanophyes marmoratus]]'' положува по едно јајце во секој цвет. Кога ларвите ќе излезат, тие ги јадат јајниците на цветовите, а растението не е во можност да создаде семиња. Ларвите обично ги издлабуваат цветните пупки и ги користат како безбедни места за куклирање. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lythrum salicaria}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] fujq9ro57oqsvwb14ureskdk64e23zy 5622170 5622169 2026-08-31T12:21:39Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Lythrum salicaria]] на [[Обичен врболист]] 5622169 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum salicaria - harilik kukesaba.jpg | image_alt = A single stemmed inflorescen grows straight upwards on a sunny day with blurry grasses in the background. The stem is purple red, though not very brightly coloured, and has sharply pointed green leaves or bracts lower down. There are groups of flowers on the stem, widely spaced lower down and more tightly packed towards the top where they are just starting to bloom or just budding. The groups of flowers point in every direction around the stem and are vividly pink-purple with uneven petals. | image_caption = Ливада во селото [[Илурма]], северозападна [[Естонија]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|title=''Lythrum salicaria'' |author=Kavak, S. |year=2014|article-number=e.T164323A42329075|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164323A42329075.en|access-date=13 July 2023}}</ref> | genus = Lythrum | species = salicaria | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=147990-2 |title=''Lythrum salicaria'' L. |access-date=22 February 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Chabraea vulgaris | Bubani | Lythron salicarium | St.-Lag. | Lythrum alternifolium | Lorey | Lythrum altissimum | Pomel | Lythrum anceps | (Koehne) Makino | Lythrum argyi | H.Lév. | Lythrum cashmerianum | Royle | Lythrum cinereum | Griseb. | Lythrum coronense | Schur | Lythrum diffusum | Sweet | Lythrum dubium | Schult. | Lythrum gracile | (DC.) DC. ex Lafont | Lythrum hexagonum | Bercht. ex Opiz | Lythrum nummulariifolium | Pers. | Lythrum palustre | Salisb. | Lythrum propinquum | Weinm. | Lythrum pubescens | Sweet | Lythrum purshianum | Steud. | Lythrum quadrifolium | Mart. | Lythrum salicarium | St.-Lag. | Lythrum spicatum | Gray | Lythrum spicatum var. verticillatum | Svanlund | Lythrum spiciforme | Dulac | Lythrum tomentosum | Mill. | Salicaria spicata | Lam. | Salicaria vulgaris | Moench }} }} }}'''''Lythrum salicaria''''' или '''обичен врболист''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]]. == Опис == Обичниот врболист е големо повеќегодишно тревесто растение, 50-150 см високо, не е многу разгрането, и е повеќе или помалку целото густо влакнесто. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четириаглесто, обично со 4 тесни надолжни крила. [[Лист|Листовите]] се наспрамни или поретко по 3 во пршлен, јајцевидни до копјести, на врвот се заострени, приседнати, во основата рамни или срце- видни, 15-70 мм долги, од двете страни и по работ влакнести. [[Цвет|Цветовите]] се триморфни, по 3-8 во пазувите на листовите, формирајќи едно повеќе или помалку густо вертикално терминално сложено класовидно [[соцветие]]; брактеите линејни, долги скоро колку хипантиумот. Хипантиумот е 4-5 мм долг, 1,5-2 мм широк, широко-цилиндричен, со испакнати надолжни жили, погусто или поретко влакнест. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, 0,5-1 мм долги, по површината и по работ влакнести. Сегментите на епикаликсот 6, линејни, 1,5-2,5 мм долги, влакнести, лачно нанадвор искривени. Венечните ливчиња се вкупно 6, од темнорозови до пурпурно-црвени во боја, 8-10 мм долги, широко-елиптични. Има 12 [[Прашник|прашници]], и тоа 6 подолги и 6 покуси. Плодната кутијкае јајцевидна, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1388-1389}}</ref> == Варијабилност == * ''Lythrum salicaria var. salicaria'' — листовите и хипантиумот се со ретки влакна.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum'' — листовите и хипантиумот се со густи влакна.<ref name=":02" /> == Распространетост во светот == ''Lythrum salicaria'' е доморден во Европа, Азија, северна Африка и Австралија.<ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014658|title=''Lythrum salicaria''|year=2007|work=Flora of China vol. 13|page=282|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Lythrum&SPECIES_XREF=salicaria&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Lithium salicaria''|work=Flora Europaea|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="mc">Med-Checklist: [ ''Lythrum salicaria'']</ref><ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/82727|title=''Lythrum salicaria''|work=[[Australian Plant Name Index]] (APNI)|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, [[Australian Government]]|accessdate=15 March 2023}}</ref> Исто така е доводен вид во многу умерени делови од светот, вклучувајќи делови од јужна Африка, Северна Америка и Јужна Америка.<ref name="GRIN">{{GRIN}}</ref> Се сметало дека видот е неодамнешно доведен во Австралија, но примероци од полен од предколонијалниот период пронајдени во Нов Јужен Велс, укажале на можност на природна колонизација пред воведувањето на современите човечки растенија;<ref>{{Наведена книга|title=Wetland Weeds: Causes, Cures and Compromises|last=Romanowski|first=Nick|publisher=CSIRO Publishing|year=2011|isbn=978-0-643-10395-5|location=Collingwood, Victoria|page=34}}</ref> прашањето се смета за нерешено од австралиските власти.<ref name="Vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/3735e1b9-28f1-446b-8265-5edb6c021bef|title=''Lythrum salicaria'' L. Purple Loosestrife|last=Stajsic|first=Val|date=27 March 2018|work=VicFlora|publisher=[[Royal Botanic Gardens Victoria]]|accessdate=27 October 2022}}</ref> == Распространетост во Македонија == Обичниот врболист расте по влажни и блатни места покрај езера, реки, блата, потоци, канали и други влажни места. Неговите варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. salicaria —'' типичниот облик што се среќава во Македонија е поредок, но се среќава во [[Куманово]] во село [[Доброшане]], [[Крива Паланка]] кај манастирот [[Свети Јоаким Осоговски|Св. Јоаким Осоговски]], клисурата на реката [[Пчиња]], кај селото [[Катланово|Каталаново]], на планината [[Кожуф]] на [[Висока Чука]] и во [[Дебар]] во селото Куќи.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum —'' широко распространето растение на целата територијата на Македонија покрај езерата, блатата, реките, потоците, каналите и други влажни станишта.<ref name=":02" /> == Поврзани инсекти == Цветовите се опрашуваат од инсекти со долг јазик, вклучувајќи [[пчели]] и пеперутки.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989).</ref> Голем број [[инсекти]] го користат обичниот врболист како извор на храна. Возрасната единка на ''[[Galerucella calmariensis]]'' се храни со листовите на обичниот врболист, создавајќи карактеристични тркалезни дупки. Нејзините ларви ги уништуваат нежните лисни пупки и го одземаат ткивото од листовите. ''[[Galerucella pusilla]]'' е речиси идентична со ''G. calmariensis'', и нејзините навики за хранење се исто така доста слични со ''G. calmariensis.'' ''[[Hylobius transversovittatus]]'' ги поминува ноќите хранејќи се со лисјата и лисните пупки на обичниот врболист. Ларвите излегуваат од своите јајца и веднаш се закопуваат во коренот на растението, со кој се хранат континуирано повеќе од една година. Ова оштетување на коренот го попречува растот на обичниот врболист и способноста да создава семиња. Ако неколку ларви живеат во истиот корен, обичниот врболист може да биде убиен. ''[[Nanophyes marmoratus]]'' положува по едно јајце во секој цвет. Кога ларвите ќе излезат, тие ги јадат јајниците на цветовите, а растението не е во можност да создаде семиња. Ларвите обично ги издлабуваат цветните пупки и ги користат како безбедни места за куклирање. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lythrum salicaria}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] fujq9ro57oqsvwb14ureskdk64e23zy 5622172 5622170 2026-08-31T12:22:29Z Jtasevski123 69538 5622172 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum salicaria - harilik kukesaba.jpg | image_alt = A single stemmed inflorescen grows straight upwards on a sunny day with blurry grasses in the background. The stem is purple red, though not very brightly coloured, and has sharply pointed green leaves or bracts lower down. There are groups of flowers on the stem, widely spaced lower down and more tightly packed towards the top where they are just starting to bloom or just budding. The groups of flowers point in every direction around the stem and are vividly pink-purple with uneven petals. | image_caption = Ливада во селото [[Илурма]], северозападна [[Естонија]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|title=''Lythrum salicaria'' |author=Kavak, S. |year=2014|article-number=e.T164323A42329075|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164323A42329075.en|access-date=13 July 2023}}</ref> | genus = Lythrum | species = salicaria | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=147990-2 |title=''Lythrum salicaria'' L. |access-date=22 February 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Chabraea vulgaris | Bubani | Lythron salicarium | St.-Lag. | Lythrum alternifolium | Lorey | Lythrum altissimum | Pomel | Lythrum anceps | (Koehne) Makino | Lythrum argyi | H.Lév. | Lythrum cashmerianum | Royle | Lythrum cinereum | Griseb. | Lythrum coronense | Schur | Lythrum diffusum | Sweet | Lythrum dubium | Schult. | Lythrum gracile | (DC.) DC. ex Lafont | Lythrum hexagonum | Bercht. ex Opiz | Lythrum nummulariifolium | Pers. | Lythrum palustre | Salisb. | Lythrum propinquum | Weinm. | Lythrum pubescens | Sweet | Lythrum purshianum | Steud. | Lythrum quadrifolium | Mart. | Lythrum salicarium | St.-Lag. | Lythrum spicatum | Gray | Lythrum spicatum var. verticillatum | Svanlund | Lythrum spiciforme | Dulac | Lythrum tomentosum | Mill. | Salicaria spicata | Lam. | Salicaria vulgaris | Moench }} }} }}'''Обичен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum salicaria'') ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]]. == Опис == Обичниот врболист е големо повеќегодишно тревесто растение, 50-150 см високо, не е многу разгрането, и е повеќе или помалку целото густо влакнесто. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четириаглесто, обично со 4 тесни надолжни крила. [[Лист|Листовите]] се наспрамни или поретко по 3 во пршлен, јајцевидни до копјести, на врвот се заострени, приседнати, во основата рамни или срце- видни, 15-70 мм долги, од двете страни и по работ влакнести. [[Цвет|Цветовите]] се триморфни, по 3-8 во пазувите на листовите, формирајќи едно повеќе или помалку густо вертикално терминално сложено класовидно [[соцветие]]; брактеите линејни, долги скоро колку хипантиумот. Хипантиумот е 4-5 мм долг, 1,5-2 мм широк, широко-цилиндричен, со испакнати надолжни жили, погусто или поретко влакнест. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, 0,5-1 мм долги, по површината и по работ влакнести. Сегментите на епикаликсот 6, линејни, 1,5-2,5 мм долги, влакнести, лачно нанадвор искривени. Венечните ливчиња се вкупно 6, од темнорозови до пурпурно-црвени во боја, 8-10 мм долги, широко-елиптични. Има 12 [[Прашник|прашници]], и тоа 6 подолги и 6 покуси. Плодната кутијкае јајцевидна, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1388-1389}}</ref> == Варијабилност == * ''Lythrum salicaria var. salicaria'' — листовите и хипантиумот се со ретки влакна.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum'' — листовите и хипантиумот се со густи влакна.<ref name=":02" /> == Распространетост во светот == ''Lythrum salicaria'' е доморден во Европа, Азија, северна Африка и Австралија.<ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014658|title=''Lythrum salicaria''|year=2007|work=Flora of China vol. 13|page=282|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Lythrum&SPECIES_XREF=salicaria&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Lithium salicaria''|work=Flora Europaea|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="mc">Med-Checklist: [ ''Lythrum salicaria'']</ref><ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/82727|title=''Lythrum salicaria''|work=[[Australian Plant Name Index]] (APNI)|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, [[Australian Government]]|accessdate=15 March 2023}}</ref> Исто така е доводен вид во многу умерени делови од светот, вклучувајќи делови од јужна Африка, Северна Америка и Јужна Америка.<ref name="GRIN">{{GRIN}}</ref> Се сметало дека видот е неодамнешно доведен во Австралија, но примероци од полен од предколонијалниот период пронајдени во Нов Јужен Велс, укажале на можност на природна колонизација пред воведувањето на современите човечки растенија;<ref>{{Наведена книга|title=Wetland Weeds: Causes, Cures and Compromises|last=Romanowski|first=Nick|publisher=CSIRO Publishing|year=2011|isbn=978-0-643-10395-5|location=Collingwood, Victoria|page=34}}</ref> прашањето се смета за нерешено од австралиските власти.<ref name="Vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/3735e1b9-28f1-446b-8265-5edb6c021bef|title=''Lythrum salicaria'' L. Purple Loosestrife|last=Stajsic|first=Val|date=27 March 2018|work=VicFlora|publisher=[[Royal Botanic Gardens Victoria]]|accessdate=27 October 2022}}</ref> == Распространетост во Македонија == Обичниот врболист расте по влажни и блатни места покрај езера, реки, блата, потоци, канали и други влажни места. Неговите варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. salicaria —'' типичниот облик што се среќава во Македонија е поредок, но се среќава во [[Куманово]] во село [[Доброшане]], [[Крива Паланка]] кај манастирот [[Свети Јоаким Осоговски|Св. Јоаким Осоговски]], клисурата на реката [[Пчиња]], кај селото [[Катланово|Каталаново]], на планината [[Кожуф]] на [[Висока Чука]] и во [[Дебар]] во селото Куќи.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum —'' широко распространето растение на целата територијата на Македонија покрај езерата, блатата, реките, потоците, каналите и други влажни станишта.<ref name=":02" /> == Поврзани инсекти == Цветовите се опрашуваат од инсекти со долг јазик, вклучувајќи [[пчели]] и пеперутки.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989).</ref> Голем број [[инсекти]] го користат обичниот врболист како извор на храна. Возрасната единка на ''[[Galerucella calmariensis]]'' се храни со листовите на обичниот врболист, создавајќи карактеристични тркалезни дупки. Нејзините ларви ги уништуваат нежните лисни пупки и го одземаат ткивото од листовите. ''[[Galerucella pusilla]]'' е речиси идентична со ''G. calmariensis'', и нејзините навики за хранење се исто така доста слични со ''G. calmariensis.'' ''[[Hylobius transversovittatus]]'' ги поминува ноќите хранејќи се со лисјата и лисните пупки на обичниот врболист. Ларвите излегуваат од своите јајца и веднаш се закопуваат во коренот на растението, со кој се хранат континуирано повеќе од една година. Ова оштетување на коренот го попречува растот на обичниот врболист и способноста да создава семиња. Ако неколку ларви живеат во истиот корен, обичниот врболист може да биде убиен. ''[[Nanophyes marmoratus]]'' положува по едно јајце во секој цвет. Кога ларвите ќе излезат, тие ги јадат јајниците на цветовите, а растението не е во можност да создаде семиња. Ларвите обично ги издлабуваат цветните пупки и ги користат како безбедни места за куклирање. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lythrum salicaria}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 5bv0cbnskcwzvgh5b2vk46nnlak9562 5622179 5622172 2026-08-31T12:39:42Z Jtasevski123 69538 доп 5622179 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum salicaria - harilik kukesaba.jpg | image_alt = A single stemmed inflorescen grows straight upwards on a sunny day with blurry grasses in the background. The stem is purple red, though not very brightly coloured, and has sharply pointed green leaves or bracts lower down. There are groups of flowers on the stem, widely spaced lower down and more tightly packed towards the top where they are just starting to bloom or just budding. The groups of flowers point in every direction around the stem and are vividly pink-purple with uneven petals. | image_caption = Ливада во селото [[Илурма]], северозападна [[Естонија]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|title=''Lythrum salicaria'' |author=Kavak, S. |year=2014|article-number=e.T164323A42329075|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164323A42329075.en|access-date=13 July 2023}}</ref> | genus = Lythrum | species = salicaria | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=147990-2 |title=''Lythrum salicaria'' L. |access-date=22 February 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Chabraea vulgaris | Bubani | Lythron salicarium | St.-Lag. | Lythrum alternifolium | Lorey | Lythrum altissimum | Pomel | Lythrum anceps | (Koehne) Makino | Lythrum argyi | H.Lév. | Lythrum cashmerianum | Royle | Lythrum cinereum | Griseb. | Lythrum coronense | Schur | Lythrum diffusum | Sweet | Lythrum dubium | Schult. | Lythrum gracile | (DC.) DC. ex Lafont | Lythrum hexagonum | Bercht. ex Opiz | Lythrum nummulariifolium | Pers. | Lythrum palustre | Salisb. | Lythrum propinquum | Weinm. | Lythrum pubescens | Sweet | Lythrum purshianum | Steud. | Lythrum quadrifolium | Mart. | Lythrum salicarium | St.-Lag. | Lythrum spicatum | Gray | Lythrum spicatum var. verticillatum | Svanlund | Lythrum spiciforme | Dulac | Lythrum tomentosum | Mill. | Salicaria spicata | Lam. | Salicaria vulgaris | Moench }} }} }}'''Обичен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum salicaria'') ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]]. == Опис == Обичниот врболист е големо повеќегодишно тревесто растение, 50-150 см високо, не е многу разгрането, и е повеќе или помалку целото густо влакнесто. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четириаглесто, обично со 4 тесни надолжни крила. [[Лист|Листовите]] се наспрамни или поретко по 3 во пршлен, јајцевидни до копјести, на врвот се заострени, приседнати, во основата рамни или срце- видни, 15-70 мм долги, од двете страни и по работ влакнести. [[Цвет|Цветовите]] се триморфни, по 3-8 во пазувите на листовите, формирајќи едно повеќе или помалку густо вертикално терминално сложено класовидно [[соцветие]]; брактеите линејни, долги скоро колку хипантиумот. Хипантиумот е 4-5 мм долг, 1,5-2 мм широк, широко-цилиндричен, со испакнати надолжни жили, погусто или поретко влакнест. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, 0,5-1 мм долги, по површината и по работ влакнести. Сегментите на епикаликсот 6, линејни, 1,5-2,5 мм долги, влакнести, лачно нанадвор искривени. Венечните ливчиња се вкупно 6, од темнорозови до пурпурно-црвени во боја, 8-10 мм долги, широко-елиптични. Има 12 [[Прашник|прашници]], и тоа 6 подолги и 6 покуси. Плодната кутијкае јајцевидна, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1388-1389}}</ref> [[File:Блатия 2.jpg|thumb|right|Цвекиња на ''L. salicaria'']] == Варијабилност == * ''Lythrum salicaria var. salicaria'' — листовите и хипантиумот се со ретки влакна.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum'' — листовите и хипантиумот се со густи влакна.<ref name=":02" /> [[File:Блатия 4.jpg|thumb|right|Листови на ''L. salicaria'']] == Распространетост во светот == ''Lythrum salicaria'' е доморден во Европа, Азија, северна Африка и Австралија.<ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014658|title=''Lythrum salicaria''|year=2007|work=Flora of China vol. 13|page=282|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Lythrum&SPECIES_XREF=salicaria&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Lithium salicaria''|work=Flora Europaea|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="mc">Med-Checklist: [ ''Lythrum salicaria'']</ref><ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/82727|title=''Lythrum salicaria''|work=[[Australian Plant Name Index]] (APNI)|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, [[Australian Government]]|accessdate=15 March 2023}}</ref> Исто така е доводен вид во многу умерени делови од светот, вклучувајќи делови од јужна Африка, Северна Америка и Јужна Америка.<ref name="GRIN">{{GRIN}}</ref> Се сметало дека видот е неодамнешно доведен во Австралија, но примероци од полен од предколонијалниот период пронајдени во Нов Јужен Велс, укажале на можност на природна колонизација пред воведувањето на современите човечки растенија;<ref>{{Наведена книга|title=Wetland Weeds: Causes, Cures and Compromises|last=Romanowski|first=Nick|publisher=CSIRO Publishing|year=2011|isbn=978-0-643-10395-5|location=Collingwood, Victoria|page=34}}</ref> прашањето се смета за нерешено од австралиските власти.<ref name="Vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/3735e1b9-28f1-446b-8265-5edb6c021bef|title=''Lythrum salicaria'' L. Purple Loosestrife|last=Stajsic|first=Val|date=27 March 2018|work=VicFlora|publisher=[[Royal Botanic Gardens Victoria]]|accessdate=27 October 2022}}</ref> == Распространетост во Македонија == Обичниот врболист расте по влажни и блатни места покрај езера, реки, блата, потоци, канали и други влажни места. Неговите варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. salicaria —'' типичниот облик што се среќава во Македонија е поредок, но се среќава во [[Куманово]] во село [[Доброшане]], [[Крива Паланка]] кај манастирот [[Свети Јоаким Осоговски|Св. Јоаким Осоговски]], клисурата на реката [[Пчиња]], кај селото [[Катланово|Каталаново]], на планината [[Кожуф]] на [[Висока Чука]] и во [[Дебар]] во селото Куќи.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum —'' широко распространето растение на целата територијата на Македонија покрај езерата, блатата, реките, потоците, каналите и други влажни станишта.<ref name=":02" /> == Поврзани инсекти == Цветовите се опрашуваат од инсекти со долг јазик, вклучувајќи [[пчели]] и пеперутки.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989).</ref> Голем број [[инсекти]] го користат обичниот врболист како извор на храна. Возрасната единка на ''[[Galerucella calmariensis]]'' се храни со листовите на обичниот врболист, создавајќи карактеристични тркалезни дупки. Нејзините ларви ги уништуваат нежните лисни пупки и го одземаат ткивото од листовите. ''[[Galerucella pusilla]]'' е речиси идентична со ''G. calmariensis'', и нејзините навики за хранење се исто така доста слични со ''G. calmariensis.'' ''[[Hylobius transversovittatus]]'' ги поминува ноќите хранејќи се со лисјата и лисните пупки на обичниот врболист. Ларвите излегуваат од своите јајца и веднаш се закопуваат во коренот на растението, со кој се хранат континуирано повеќе од една година. Ова оштетување на коренот го попречува растот на обичниот врболист и способноста да создава семиња. Ако неколку ларви живеат во истиот корен, обичниот врболист може да биде убиен. ''[[Nanophyes marmoratus]]'' положува по едно јајце во секој цвет. Кога ларвите ќе излезат, тие ги јадат јајниците на цветовите, а растението не е во можност да создаде семиња. Ларвите обично ги издлабуваат цветните пупки и ги користат како безбедни места за куклирање. == Одгледување, употреба и влијание == Се користи како адстрингентна лековита билка за лекување [[Пролив|на]] [[пролив]] и [[дизентерија]]; се смета за безбедна за конзумација кај сите возрасти, вклучително и бебиња.<ref name="pfaf">Plants for a Future: [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lythrum+salicaria ''Lythrum salicaria'']</ref> Исто така, се одгледува како [[украсно растение]] во градините, а особено е поврзано со влажни, слабо дренирани места како што се мочуришта, мочуришта и крајбрежја. Сепак толерира и суви услови. Цветовите се впечатливи и светли, а голем број сорти се избрани поради варијацијата во бојата на цветот. Сортите ''Blush''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/102703/i-Lythrum-salicaria-i-Blush/Details|title=RHS Plantfinder - ''Lythrum salicaria'' 'Blush'|accessdate=25 March 2018}}</ref> со руменило-розови цветови и ''Feuerkerze''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/116301/lythrum-salicaria-feuerkerze-/details-beta|title=RHS Plant Selector - ''Lythrum salicaria'' 'Feuerkerze'|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908040352/https://www.rhs.org.uk/plants/116301/lythrum-salicaria-feuerkerze-/details-beta|archive-date=8 September 2023|accessdate=27 December 2020}}</ref> со розово-црвени цветови ја добиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=62|accessdate=25 March 2018}}</ref> Исто така, е доведен вид во многу области на Северна Америка од страна [[Пчелар|на пчеларите]], поради изобилството на цвеќиња кои се важен извор на [[нектар]].<ref name="regulation">{{Наведено списание|last=Shatkovskaya|first=T.|last2=Epifanova|first2=T.|last3=Romanenko|first3=N.|last4=Bulgakov|first4=V.|year=2020|title=Innovative approach to legal regulation for using beekeeping data in forest areas|journal=[[IOP Conference Series: Earth and Environmental Science]]|publisher=[[IOP Publishing]]|volume=595|issue=1|doi=10.1088/1755-1315/595/1/012005|issn=1755-1307|doi-access=free}} {{Наведено списание|last=Skvortsova|first=T.|last2=Epifanova|first2=T.|last3=Pasikova|first3=T.|last4=Shatveryan|first4=N.|year=2021|title=Regulation of beekeeping as a vector of green economy's institutional development|journal=[[IOP Conference Series: Earth and Environmental Science]]|publisher=[[IOP Publishing]]|volume=937|issue=3|doi=10.1088/1755-1315/937/3/032120|issn=1755-1307|doi-access=free}}</ref><gallery> Податотека:LythrumSalicariaBig.jpg|Цвеќиња во [[Долна Саксонија]], [[Германија]] Податотека:Bombus_sylvarum_-_Lythrum_salicaria_-_Keila.jpg|Опрашување од страна на пчелата ''[[Bombus sylvarum]]'', северозападна [[Естонија]] Податотека:Блатия.jpg|Растението во [[Бугарија]] Податотека:Lythrum_salicaria_160269450.jpg|Јарко темноцрвени лисја на почетокот на есента, [[Чешка]] Податотека:Cooper_Marsh_-_Purple-loosestrife.jpg|Доведен обичен врболист во Заштитеното подрачје „Купер Марш“, во близина на [[Корнвол]], [[Онтарио]]. Податотека:Purple_Loosestrife_(Lythrum_salicaria)_naturalised_in_Pennsylvania.jpg|Натурализиран примерок во Пенсилванија </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lythrum salicaria}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Естонија]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Чешка]] 1kr0uks59eakqsfdxx0hm4qt6yogj86 5622187 5622179 2026-08-31T12:47:44Z Jtasevski123 69538 5622187 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum salicaria - harilik kukesaba.jpg | image_alt = A single stemmed inflorescen grows straight upwards on a sunny day with blurry grasses in the background. The stem is purple red, though not very brightly coloured, and has sharply pointed green leaves or bracts lower down. There are groups of flowers on the stem, widely spaced lower down and more tightly packed towards the top where they are just starting to bloom or just budding. The groups of flowers point in every direction around the stem and are vividly pink-purple with uneven petals. | image_caption = Ливада во селото [[Илурма]], северозападна [[Естонија]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|title=''Lythrum salicaria'' |author=Kavak, S. |year=2014|article-number=e.T164323A42329075|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164323A42329075.en|access-date=13 July 2023}}</ref> | genus = Lythrum | species = salicaria | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=147990-2 |title=''Lythrum salicaria'' L. |access-date=22 February 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Chabraea vulgaris | Bubani | Lythron salicarium | St.-Lag. | Lythrum alternifolium | Lorey | Lythrum altissimum | Pomel | Lythrum anceps | (Koehne) Makino | Lythrum argyi | H.Lév. | Lythrum cashmerianum | Royle | Lythrum cinereum | Griseb. | Lythrum coronense | Schur | Lythrum diffusum | Sweet | Lythrum dubium | Schult. | Lythrum gracile | (DC.) DC. ex Lafont | Lythrum hexagonum | Bercht. ex Opiz | Lythrum nummulariifolium | Pers. | Lythrum palustre | Salisb. | Lythrum propinquum | Weinm. | Lythrum pubescens | Sweet | Lythrum purshianum | Steud. | Lythrum quadrifolium | Mart. | Lythrum salicarium | St.-Lag. | Lythrum spicatum | Gray | Lythrum spicatum var. verticillatum | Svanlund | Lythrum spiciforme | Dulac | Lythrum tomentosum | Mill. | Salicaria spicata | Lam. | Salicaria vulgaris | Moench }} }} }}'''Обичен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum salicaria'') ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]]. == Опис == Обичниот врболист е големо повеќегодишно тревесто растение, 50-150 см високо, не е многу разгрането, и е повеќе или помалку целото густо влакнесто. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четириаглесто, обично со 4 тесни надолжни крила. [[Лист|Листовите]] се наспрамни или поретко по 3 во пршлен, јајцевидни до копјести, на врвот се заострени, приседнати, во основата рамни или срце- видни, 15-70 мм долги, од двете страни и по работ влакнести. [[Цвет|Цветовите]] се триморфни, по 3-8 во пазувите на листовите, формирајќи едно повеќе или помалку густо вертикално терминално сложено класовидно [[соцветие]]; брактеите линејни, долги скоро колку хипантиумот. Хипантиумот е 4-5 мм долг, 1,5-2 мм широк, широко-цилиндричен, со испакнати надолжни жили, погусто или поретко влакнест. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, 0,5-1 мм долги, по површината и по работ влакнести. Сегментите на епикаликсот 6, линејни, 1,5-2,5 мм долги, влакнести, лачно нанадвор искривени. Венечните ливчиња се вкупно 6, од темнорозови до пурпурно-црвени во боја, 8-10 мм долги, широко-елиптични. Има 12 [[Прашник|прашници]], и тоа 6 подолги и 6 покуси. Плодната кутијкае јајцевидна, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1388-1389}}</ref> [[File:Блатия 2.jpg|thumb|right|Цвекиња на ''L. salicaria'']] == Варијабилност == * ''Lythrum salicaria var. salicaria'' — листовите и хипантиумот се со ретки влакна.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum'' — листовите и хипантиумот се со густи влакна.<ref name=":02" /> [[File:Блатия 4.jpg|thumb|right|Листови на ''L. salicaria'']] == Распространетост во светот == ''Lythrum salicaria'' е доморден во Европа, Азија, северна Африка и Австралија.<ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014658|title=''Lythrum salicaria''|year=2007|work=Flora of China vol. 13|page=282|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Lythrum&SPECIES_XREF=salicaria&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Lithium salicaria''|work=Flora Europaea|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=27 October 2022}}</ref><ref name="mc">Med-Checklist: [ ''Lythrum salicaria'']</ref><ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/82727|title=''Lythrum salicaria''|work=[[Australian Plant Name Index]] (APNI)|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, [[Australian Government]]|accessdate=15 March 2023}}</ref> Исто така е доводен вид во многу умерени делови од светот, вклучувајќи делови од јужна Африка, Северна Америка и Јужна Америка.<ref name="GRIN">{{GRIN}}</ref> Се сметало дека видот е неодамнешно доведен во Австралија, но примероци од полен од предколонијалниот период пронајдени во Нов Јужен Велс, укажале на можност на природна колонизација пред воведувањето на современите човечки растенија;<ref>{{Наведена книга|title=Wetland Weeds: Causes, Cures and Compromises|last=Romanowski|first=Nick|publisher=CSIRO Publishing|year=2011|isbn=978-0-643-10395-5|location=Collingwood, Victoria|page=34}}</ref> прашањето се смета за нерешено од австралиските власти.<ref name="Vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/3735e1b9-28f1-446b-8265-5edb6c021bef|title=''Lythrum salicaria'' L. Purple Loosestrife|last=Stajsic|first=Val|date=27 March 2018|work=VicFlora|publisher=[[Royal Botanic Gardens Victoria]]|accessdate=27 October 2022}}</ref> == Распространетост во Македонија == Обичниот врболист расте по влажни и блатни места покрај езера, реки, блата, потоци, канали и други влажни места. Неговите варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. salicaria —'' типичниот облик што се среќава во Македонија е поредок, но се среќава во [[Куманово]] во село [[Доброшане]], [[Крива Паланка]] кај манастирот [[Свети Јоаким Осоговски|Св. Јоаким Осоговски]], клисурата на реката [[Пчиња]], кај селото [[Катланово|Каталаново]], на планината [[Кожуф]] на [[Висока Чука]] и во [[Дебар]] во селото Куќи.<ref name=":02" /> * ''Lythrum salicaria var. tomentosum —'' широко распространето растение на целата територијата на Македонија покрај езерата, блатата, реките, потоците, каналите и други влажни станишта.<ref name=":02" /> == Поврзани инсекти == Цветовите се опрашуваат од инсекти со долг јазик, вклучувајќи [[пчели]] и пеперутки.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989).</ref> Голем број [[инсекти]] го користат обичниот врболист како извор на храна. Возрасната единка на ''[[Galerucella calmariensis]]'' се храни со листовите на обичниот врболист, создавајќи карактеристични тркалезни дупки. Нејзините ларви ги уништуваат нежните лисни пупки и го одземаат ткивото од листовите. ''[[Galerucella pusilla]]'' е речиси идентична со ''G. calmariensis'', и нејзините навики за хранење се исто така доста слични со ''G. calmariensis.'' ''[[Hylobius transversovittatus]]'' ги поминува ноќите хранејќи се со лисјата и лисните пупки на обичниот врболист. Ларвите излегуваат од своите јајца и веднаш се закопуваат во коренот на растението, со кој се хранат континуирано повеќе од една година. Ова оштетување на коренот го попречува растот на обичниот врболист и способноста да создава семиња. Ако неколку ларви живеат во истиот корен, обичниот врболист може да биде убиен. ''[[Nanophyes marmoratus]]'' положува по едно јајце во секој цвет. Кога ларвите ќе излезат, тие ги јадат јајниците на цветовите, а растението не е во можност да создаде семиња. Ларвите обично ги издлабуваат цветните пупки и ги користат како безбедни места за куклирање. == Одгледување, употреба и влијание == Се користи како адстрингентна лековита билка за лекување [[Пролив|на]] [[пролив]] и [[дизентерија]]; се смета за безбедна за конзумација кај сите возрасти, вклучително и бебиња.<ref name="pfaf">Plants for a Future: [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lythrum+salicaria ''Lythrum salicaria'']</ref> Исто така, се одгледува како [[украсно растение]] во градините, а особено е поврзано со влажни, слабо дренирани места како што се мочуришта, мочуришта и крајбрежја. Сепак толерира и суви услови. Цветовите се впечатливи и светли, а голем број сорти се избрани поради варијацијата во бојата на цветот. Сортите ''Blush''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/102703/i-Lythrum-salicaria-i-Blush/Details|title=RHS Plantfinder - ''Lythrum salicaria'' 'Blush'|accessdate=25 March 2018}}</ref> со руменило-розови цветови и ''Feuerkerze''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/116301/lythrum-salicaria-feuerkerze-/details-beta|title=RHS Plant Selector - ''Lythrum salicaria'' 'Feuerkerze'|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908040352/https://www.rhs.org.uk/plants/116301/lythrum-salicaria-feuerkerze-/details-beta|archive-date=8 September 2023|accessdate=27 December 2020}}</ref> со розово-црвени цветови ја добиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=62|accessdate=25 March 2018}}</ref> Исто така, е доведен вид во многу области на Северна Америка од страна [[Пчелар|на пчеларите]], поради изобилството на цвеќиња кои се важен извор на [[нектар]].<ref name="regulation">{{Наведено списание|last=Shatkovskaya|first=T.|last2=Epifanova|first2=T.|last3=Romanenko|first3=N.|last4=Bulgakov|first4=V.|year=2020|title=Innovative approach to legal regulation for using beekeeping data in forest areas|journal=[[IOP Conference Series: Earth and Environmental Science]]|publisher=[[IOP Publishing]]|volume=595|issue=1|doi=10.1088/1755-1315/595/1/012005|issn=1755-1307|doi-access=free}} {{Наведено списание|last=Skvortsova|first=T.|last2=Epifanova|first2=T.|last3=Pasikova|first3=T.|last4=Shatveryan|first4=N.|year=2021|title=Regulation of beekeeping as a vector of green economy's institutional development|journal=[[IOP Conference Series: Earth and Environmental Science]]|publisher=[[IOP Publishing]]|volume=937|issue=3|doi=10.1088/1755-1315/937/3/032120|issn=1755-1307|doi-access=free}}</ref><gallery> Податотека:LythrumSalicariaBig.jpg|Цвеќиња во [[Долна Саксонија]], [[Германија]] Податотека:Bombus_sylvarum_-_Lythrum_salicaria_-_Keila.jpg|Опрашување од страна на пчелата ''[[Bombus sylvarum]]'', северозападна [[Естонија]] Податотека:Блатия.jpg|Растението во [[Бугарија]] Податотека:Lythrum_salicaria_160269450.jpg|Јарко темноцрвени лисја на почетокот на есента, [[Чешка]] Податотека:Cooper_Marsh_-_Purple-loosestrife.jpg|Доведен обичен врболист во Заштитеното подрачје „Купер Марш“, во близина на [[Корнвол]], [[Онтарио]]. Податотека:Purple_Loosestrife_(Lythrum_salicaria)_naturalised_in_Pennsylvania.jpg|Натурализиран примерок во Пенсилванија </gallery> === Како инвазивен вид === Обичниот врболист е дововедено растение во умерениот [[Нов Зеланд]] и [[Северна Америка]], каде што сега е широко натурализиран (се шири самостојно) и официјално е наведен во некои контролни агенси. Наездите ретко можат да резултираат со драматично нарушување на протокот на вода во реките и каналите, а животните циклуси на организмите, од водни птици до водоземци и алги, можат да бидат засегнати.<ref>{{Наведено списание|last=Anderson|first=Mark G.|date=1995-03-01|title=Interactions betweenLythrum salicaria and native organisms: A critical review|journal=Environmental Management|language=en|volume=19|issue=2|pages=225–231|doi=10.1007/BF02471992|issn=1432-1009}}</ref> Едно растение може да произведе до 2,7 милиони ситни семиња годишно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecy.wa.gov/programs/wq/plants/weeds/aqua009.html|title=Non-native Invasive Freshwater Plants - Purple Loosestrife (''Lythrum salicaria'')|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707014743/http://www.ecy.wa.gov/programs/wq/plants/weeds/aqua009.html|archive-date=7 July 2016|accessdate=6 June 2014}}</ref> Лесно се распространуваат од ветер и вода, семето 'рти во влажни почви по презимувањето. Растението може повторно да никне и од парчиња корен оставени во почвата или водата. Откако ќе се воспостават, лабавите насади се тешки и скапи за отстранување со механички и хемиски средства. Сепак, истражувањата за тоа како инвазивните растенија се прикажани во медиумите покажуваат дека заканата од врболистот и други озлогласени инвазивни растенија е повеќе предизвикана од вниманието на медиумите отколку од науката.<ref>{{Наведено списание|last=Woodworth|first=Elena|last2=Tian|first2=Amy|last3=Blair|first3=Kaleigh|last4=Pullen|first4=Jamie|last5=Lefcheck|first5=Jonathan S.|last6=Parker|first6=John D.|date=October 2023|title=Media myopia distorts public interest in US invasive plants|journal=Biological Invasions|volume=25|issue=10|pages=3193–3205|doi=10.1007/s10530-023-03101-8|doi-access=free}}</ref> Иако видот има негативни влијанија врз природната средина, научната литература поддржува многу поскромна проценка за тоа колку е лош надвор од неговиот домороден опсег и дека ресурсите би било подобро да се потрошат за спречување на нарушување на мочуриштата отколку за отстранување на обичниот врболист.<ref>{{Наведено списание|last=Lavoie|first=Claude|date=July 2010|title=Should we care about purple loosestrife? The history of an invasive plant in North America|journal=Biological Invasions|volume=12|issue=7|pages=1967–1999|doi=10.1007/s10530-009-9600-7}}</ref> Во Северна Америка, обичниот врболист може да се разликува од слични автохтони растенија (на пр. ''Chamerion angustifolium'', [[Врбинка (род)|врбинката]] ''Verbena hastata'', [[Liatris]] ''Liatris'' spp. и [[spiraea]] (''[[Spiraea douglasii]]'') по нејзините аголни стебла кои се со квадратна контура, како и по нејзините листови, кои се во парови кои се наизменично распоредени под прав агол и не се назабени. === Биолошка контрола === Обичниот врболист претставува модел за успешна биолошка контрола на штетници. Истражувањата започнале во 1985 година и денес растението се одгледува добро со голем број инсекти кои се хранат со него. Пет видови [[тврдокрилци]] користат обичен врболист како природен извор на храна и можат да нанесат значителна штета на растението. Бубачките што се користат како биолошки контролни агенси вклучуваат два вида: ''[[Galerucella calmariensis]]'' и ''[[Galerucella pusilla]]'' ; и три вида [[Чурилкаровидни|чурилкаровидни инсекти]] : ''[[Hylobius transversovittatus]]'', ''[[Nanophyes breves]]'' и ''[[Nanophyes marmoratus]]''. Наездата од кој било од видовите ''[[Galerucella]]'' е исклучително ефикасна во уништувањето на површини од обичен врболист, со што се уништуваат до 100% од растенијата во одредена област. Молецот ''[[Ectropis crepuscularia]]'' е полифаг и сам по себе е штетник, и не е погоден за биолошка контрола.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bugwoodcloud.org/resource/files/6225.pdf|title=Biology and Biological Control of Purple Loosestrife|last=Wilson|first=Linda M.|last2=Schwarzlaender|first2=Mark|year=2004|publisher=USDA Forest Health Technology Enterprise Team|location=Morgantown, WV|accessdate=27 October 2022|last3=Blossey|first3=Bernd|last4=Randall|first4=Carol Bell}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lythrum salicaria}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Естонија]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Чешка]] mtenyol67xnkosi7mrdlfu2kvxc2kr3 Lythrum salicaria 0 1401902 5622171 2026-08-31T12:21:40Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Lythrum salicaria]] на [[Обичен врболист]] 5622171 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Обичен врболист]] 7nx6m4odp6rljislv4jcoypby9955lc Разговор:Обичен врболист 1 1401903 5622173 2026-08-31T12:23:01Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5622173 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Paronychia 0 1401904 5622175 2026-08-31T12:24:38Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1350530508|Paronychia (plant)]]“ 5622175 wikitext text/x-wiki '''''Paronychia''''' е род на растенија во семејството [[каранфили]] со над 110 видови низ целиот свет, претежно од топлата-умерена Северна Америка, Евроазија, Јужна Америка и Африка. Овие [[Билка|билки]] кои се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]]. Некои видови имаат дрвенеста основа. Најчесто имаат мали, бели до жолто-бели цветови. Родот ''Siphonychia'' е инкорпориран во ''Paronychia'' од страна на ботаничарите. Родот го добил своето име по болеста на ноктите за која некогаш се сметало дека ја лекува. Традиционалните исцелители во денешно време користат видови од овој род за лекување на камења во бубрезите.<ref>{{Наведено списание|last=Jardat|first=Nidal Amin|displayauthors=etal|date=May 8, 2017|title=Ethnopharmacological survey of medicinal plants practiced by traditional healers and herbalists for treatment of some urological diseases in the West Bank/Palestine|url=|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine|volume=17|issue=1|doi=10.1186/s12906-017-1758-4|pmc=5422913|pmid=28482898|doi-access=free}}</ref> == Избрани видови == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови|Paronychia}} * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PARON Профил на растенија од USDA: Северноамерикански видови] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8h1novbl1zkf7gc5cd9vgtyqb41t8ko 5622177 5622175 2026-08-31T12:33:31Z Виолетова 1975 5622177 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = ''Paronychia'' |image = Paronychia argentea (286232698).jpg |image_caption = ''[[Paronychia argentea]]'' |taxon = Paronychia |authority = [[Mill.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 110+, види текст }} '''''Paronychia''''' е род на растенија во семејството [[каранфили]] со над 110 видови низ целиот свет, претежно од топлата-умерена Северна Америка, Евроазија, Јужна Америка и Африка. Овие [[Билка|билки]] кои се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]]. Некои видови имаат дрвенеста основа. Најчесто имаат мали, бели до жолто-бели цветови. Родот ''Siphonychia'' е инкорпориран во ''Paronychia'' од страна на ботаничарите. Родот го добил своето име по болеста на ноктите за која некогаш се сметало дека ја лекува. Традиционалните исцелители во денешно време користат видови од овој род за лекување на камења во бубрезите.<ref>{{Наведено списание|last=Jardat|first=Nidal Amin|displayauthors=etal|date=May 8, 2017|title=Ethnopharmacological survey of medicinal plants practiced by traditional healers and herbalists for treatment of some urological diseases in the West Bank/Palestine|url=|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine|volume=17|issue=1|doi=10.1186/s12906-017-1758-4|pmc=5422913|pmid=28482898|doi-access=free}}</ref> == Избрани видови == *''[[Paronychia kapela]]'' *''[[Paronychia chionaea]]'' *''[[Paronychia cephalotes]]'' *''[[Paronychia macedonica]]'' *''[[Paronychia albanica]]'' *''[[Paronychia ahartii]]'' *''[[Paronychia argentea]]'' *''[[Paronychia argyrocoma]]'' *''[[Paronychia canadensis]]'' *''[[Paronychia chartacea]]'' *''[[Paronychia drummondii]]'' *''[[Paronychia fastigiata]]'' *''[[Paronychia franciscana]]'' *''[[Paronychia herniarioides]]'' *''[[Paronychia jamesii]]'' *''[[Paronychia palaestina]]'' *''[[Paronychia rugelii ]]'' *''[[Paronychia sessiliflora]]'' *''[[Paronychia virginica]]'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови|Paronychia}} * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PARON Профил на растенија од USDA: Северноамерикански видови] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] sllqo1z7mnewz7nl1w7vvlpnur709q3 Разговор:Paronychia 1 1401905 5622178 2026-08-31T12:35:12Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622178 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Paronychia kapela 0 1401906 5622180 2026-08-31T12:41:10Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286<... 5622180 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286</ref> Плодот е елиптично јајцевиден, долг околу 1,6 мм, на врвот стеснет и обвиен од чашкините ливчиња. ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] bqalz7n5z5qefklwdxrz6wcauropnnq 5622184 5622180 2026-08-31T12:43:50Z Виолетова 1975 5622184 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=PARONYCHIA KAPELA - BÒFIA - IB-692 (Paroníquia de roca).JPG |genus=Paronychia |species=kapela |authority=[[A.Kern.]] }} '''''Paronychia kapela''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286</ref> Плодот е елиптично јајцевиден, долг околу 1,6 мм, на врвот стеснет и обвиен од чашкините ливчиња. == Подвидови == Прифатени се овие подвидови: P. k. baetica P. k. galloprovincialis P. k. kapela P. k. pseudoaretioides P. k. serpyllifolia ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 3nrwoossibhpk391rjlo5c41bbsjybc 5622188 5622184 2026-08-31T12:49:53Z Виолетова 1975 5622188 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=PARONYCHIA KAPELA - BÒFIA - IB-692 (Paroníquia de roca).JPG |genus=Paronychia |species=kapela |authority=[[A.Kern.]] }} '''''Paronychia kapela''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е многугодишно растение со прилегнати гранчиња, долги 5-25 см, од основата силно разгранети, со многубројни куси стерилни гранчиња. Стебленцата се со голем број листови, слабо влакнести до голи кај постарите листови. Листовите се приседнати. Цветовите заедно со брактеите формираат топчести образувања, и долги се 2-3 мм. Чашкините ливчиња се често со густи прилегнати влакна, а понекогаш се со ретки влакна или голи. Венечните ливчиња се 0,9-1,2 мм долги, понекогаш подолги од прашниците. Плодникот е јајцевиден.<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 284</ref> == Подвидови == Прифатени се овие подвидови: <nowiki>*</nowiki>P. k. baetica <nowiki>*</nowiki>P. k. galloprovincialis <nowiki>*</nowiki>P. k. kapela <nowiki>*</nowiki>P. k. pseudoaretioides <nowiki>*</nowiki>P. k. serpyllifolia ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по варовничките камењари и карпи. Постојат многубројни постари податоци за постоењето на овој вид на многу места во Македонија, меѓутоа многу од нив не одговараат на реалната состојба. Овој вид засега се посочува само за [[Шар Планина]].<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] df3cognce94l8mnjgcjaumg1tgvbj5k 5622189 5622188 2026-08-31T12:50:12Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5622189 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=PARONYCHIA KAPELA - BÒFIA - IB-692 (Paroníquia de roca).JPG |genus=Paronychia |species=kapela |authority=[[A.Kern.]] }} '''''Paronychia kapela''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е многугодишно растение со прилегнати гранчиња, долги 5-25 см, од основата силно разгранети, со многубројни куси стерилни гранчиња. Стебленцата се со голем број листови, слабо влакнести до голи кај постарите листови. Листовите се приседнати. Цветовите заедно со брактеите формираат топчести образувања, и долги се 2-3 мм. Чашкините ливчиња се често со густи прилегнати влакна, а понекогаш се со ретки влакна или голи. Венечните ливчиња се 0,9-1,2 мм долги, понекогаш подолги од прашниците. Плодникот е јајцевиден.<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 284</ref> == Подвидови == Прифатени се овие подвидови: <nowiki>*</nowiki>P. k. baetica <nowiki>*</nowiki>P. k. galloprovincialis <nowiki>*</nowiki>P. k. kapela <nowiki>*</nowiki>P. k. pseudoaretioides <nowiki>*</nowiki>P. k. serpyllifolia ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по варовничките камењари и карпи. Постојат многубројни постари податоци за постоењето на овој вид на многу места во Македонија, меѓутоа многу од нив не одговараат на реалната состојба. Овој вид засега се посочува само за [[Шар Планина]].<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qgsxvxkuinc2ct4c7cbgzm3udaom104 Paronychia chionaea 0 1401907 5622181 2026-08-31T12:41:27Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286<... 5622181 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286</ref> Плодот е елиптично јајцевиден, долг околу 1,6 мм, на врвот стеснет и обвиен од чашкините ливчиња. ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] bqalz7n5z5qefklwdxrz6wcauropnnq 5622191 5622181 2026-08-31T12:52:50Z Виолетова 1975 5622191 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species=chionaea |authority=[[Boiss.]] }} '''''Paronychia chionaea''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 284-285</ref> == Подвидови== Прифатени се овие подвидови: * ''P. c. chionaea'' * ''P. c. kemaliya'' * ''P. c. latifolia'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] iltlk05x1kwc2c2opgm5dbll4577dky 5622197 5622191 2026-08-31T13:17:15Z Виолетова 1975 5622197 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species=chionaea |authority=[[Boiss.]] }} '''''Paronychia chionaea''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е многугодишно тревесто растение, 5-10 см високо, силно разгрането од самата основа, и прилегнато кон подлогата. Листовите ланцетни до јајцевидно ланцетни, 3-5 мм долги, а широки 1,5-2 мм. Цветовите заедно со брактеите формираат сребренесто ципести топчести образувања со пречник 10-15 мм. Чашкините ливчиња се 2,5-3,5 мм долги, со густи прилегнати влакна, еднакви меѓу себе по форма и големина, на врвот тапи. Венечните ливчиња се речиси кончести, еднакви или подолги од прашниците.<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 284-285</ref> == Подвидови== Прифатени се овие подвидови: * ''P. c. chionaea'' * ''P. c. kemaliya'' * ''P. c. latifolia'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по варовнички карпи, камењари, каменливи почви, од 750 до 2500 метри надморска височина. ВИдот е познат за Скопје, Козјак, Јакупица, Шар Планина, Мавровско, Бистра, Кораб, Дешат, Македонски Брод, Кичево, Баба Сач, Илинска Планина, Кожуф.<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] e14ga3ki5okipyaz6xir69eudjh8rf7 Paronychia cephalotes 0 1401908 5622182 2026-08-31T12:41:32Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286<... 5622182 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286</ref> Плодот е елиптично јајцевиден, долг околу 1,6 мм, на врвот стеснет и обвиен од чашкините ливчиња. ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] bqalz7n5z5qefklwdxrz6wcauropnnq 5622199 5622182 2026-08-31T13:20:08Z Виолетова 1975 5622199 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Paronychia cephalotes 2.jpg |genus=Paronychia |species=cephalotes |authority=[[Steven]] }} '''''Paronychia cephalotes''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286</ref> == Подвидови == Прифатени се овие подвидови: * ''P. c. bulgarica'' * ''P. c. cephalotes'' * ''P. c. taurica'' * ''P. c. thracica'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == * {{commonscat|Paronychia cephalotes|''Paronychia cephalotes''}} {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] q793risqbm9unlzvoodhx98o77ig80u 5622203 5622199 2026-08-31T13:24:17Z Виолетова 1975 5622203 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Paronychia cephalotes 2.jpg |genus=Paronychia |species=cephalotes |authority=[[Steven]] }} '''''Paronychia cephalotes''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е многугодишно тревесто растение, од основата силно разгрането, со гранчиња долги 5-20 см, и полегнати. Стебленцата се со куси влакна, а постарите речиси се голи. Листовите се долгнавесто елиптични до ланцетни. Цветовите со брактеите групирани се во топчести терминални соцветија, 12-20 мм во пречник и обично збоени. Цветовите се обично долги 3-4 мм, чашкините ливчиња со 3 жили, а венечните ливчиња се долги 1-1,5 мм, еднакви или малку подолги од прашниците.<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 285</ref> == Подвидови == Прифатени се овие подвидови: * ''P. c. bulgarica'' * ''P. c. cephalotes'' * ''P. c. taurica'' * ''P. c. thracica'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по варовнички карпи и камењари. Се посочува само за клисурата на реката [[Треска]].<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == * {{commonscat|Paronychia cephalotes|''Paronychia cephalotes''}} {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] je5przrwn7hqqqcsqrju637z9d47wc3 Paronychia albanica 0 1401909 5622183 2026-08-31T12:41:36Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286<... 5622183 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species= |authority=[[]] }} '''''Paronychia ''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 286</ref> Плодот е елиптично јајцевиден, долг околу 1,6 мм, на врвот стеснет и обвиен од чашкините ливчиња. ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] bqalz7n5z5qefklwdxrz6wcauropnnq 5622204 5622183 2026-08-31T13:26:03Z Виолетова 1975 5622204 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species=albanica |authority=[[]] }} '''''Paronychia albanica''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 287</ref> == Подвидови == Прифатени се следните подвидови: * ''P. a. albanica'' * ''P. a. graeca'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] bv0whw90c3ws8u9dn6eizuk0y6x8g8u 5622205 5622204 2026-08-31T13:26:17Z Виолетова 1975 5622205 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species=albanica |authority= }} '''''Paronychia albanica''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е .<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 287</ref> == Подвидови == Прифатени се следните подвидови: * ''P. a. albanica'' * ''P. a. graeca'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по <ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ajt78jkrw2gvdsp0wllanrfpsqroxah 5622208 5622205 2026-08-31T13:30:55Z Виолетова 1975 5622208 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Paronychia |species=albanica |authority= }} '''''Paronychia albanica''''' — вид растение од [[Род (биологија)|родот]] [[Paronychia]], и семејството [[каранфили]]. ==Опис== Ова е многугодишно мало тревесто растение со полегнати гранчиња, кои се долги 3,5-10 см, расперени встрана, со густи листови и со влакнести или речиси голи стебленца. Цветовите и брактеите се групирани во сребренесто ципести топчести соцветија со пречник 13-20 мм. Брактеите се јајцевидни, а цветовите се долги 3,5-4,5 мм, тесно елиптични, обично со прилегнати влакна. Чашкините ливчиња еднакви меѓу себе, а венечните ливчиња се светлокафеави и многу покуси од прашниците.<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски:Флора на Република Македонија, Том 1, св. 2, МАНУ, Скопје, 1993, стр. 287</ref> == Подвидови == Прифатени се следните подвидови: * ''P. a. albanica -'' расте само на Шар Планина. * ''P. a. graeca -'' расте само во Нов Дојран. ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по варовнички камењари и карпи до 2500 метри надморска височина.<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] lbst2l0cxhx28al6szzhag653o9dw86 Разговор:Paronychia kapela 1 1401910 5622185 2026-08-31T12:44:04Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622185 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Paronychia chionaea 1 1401911 5622192 2026-08-31T12:53:01Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622192 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Википедија:Фотоловови 2026/Предлози/Концерт на Аца Лукас (Битола) 4 1401912 5622195 2026-08-31T13:10:04Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: '''Концерт на Аца Лукас во Битола''' - фотолов на концертот. Барателот јасно ги претставил своите минати планови, образложувајќи каде и што фотографирал, со кое превозно средство патувал, колку време траел потфатот, колку членови учествувале во екип... 5622195 wikitext text/x-wiki '''Концерт на Аца Лукас во Битола''' - фотолов на концертот. Барателот јасно ги претставил своите минати планови, образложувајќи каде и што фотографирал, со кое превозно средство патувал, колку време траел потфатот, колку членови учествувале во екипата (ако ги има) и колкави се трошоците. Врз основа на содржината на барањето, заедницата ќе донесе одлука во врска со предлогот. Барањето ќе биде одобрено во оној момент кога истото ќе добие три гласа „За“ или најмалку две третини од вкупниот број на гласови во случај веќе да има три гласа „Против“ или „Воздржан“. Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик. Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10. == Основни информации == ===Место/места=== Посета на концертот на Аца Лукас во Битола. ===Траење=== Фотоловот се извел на 30 август, недела, 2026 година и било во времетраење од 5 часа. ===Поединец или група (тогаш и бр. на членови)=== *[[Корисник:xap.shoots|xap.shoots]] со опрема: Nikon z6 (фотоапарат) ===Трошоци=== 2000 денари (превоз со сопствен мотор до таму во рамките на градот бидејќи учесникот живее таму, влезница, освежување) == Дискусија и гласање == Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик.<br> Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10 часот. === Гласање === #{{За}} - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:09, 31 август 2026 (CEST) == Заклучок == [[Категорија:Википедија:Фотоловови 2026|Концерт на Аца Лукас (Битола)]] n0yhg7zqblnklkboz30426wakom92qc 5622207 5622195 2026-08-31T13:30:18Z Orce Wiki 121850 /* Гласање */ 5622207 wikitext text/x-wiki '''Концерт на Аца Лукас во Битола''' - фотолов на концертот. Барателот јасно ги претставил своите минати планови, образложувајќи каде и што фотографирал, со кое превозно средство патувал, колку време траел потфатот, колку членови учествувале во екипата (ако ги има) и колкави се трошоците. Врз основа на содржината на барањето, заедницата ќе донесе одлука во врска со предлогот. Барањето ќе биде одобрено во оној момент кога истото ќе добие три гласа „За“ или најмалку две третини од вкупниот број на гласови во случај веќе да има три гласа „Против“ или „Воздржан“. Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик. Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10. == Основни информации == ===Место/места=== Посета на концертот на Аца Лукас во Битола. ===Траење=== Фотоловот се извел на 30 август, недела, 2026 година и било во времетраење од 5 часа. ===Поединец или група (тогаш и бр. на членови)=== *[[Корисник:xap.shoots|xap.shoots]] со опрема: Nikon z6 (фотоапарат) ===Трошоци=== 2000 денари (превоз со сопствен мотор до таму во рамките на градот бидејќи учесникот живее таму, влезница, освежување) == Дискусија и гласање == Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик.<br> Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10 часот. === Гласање === #{{За}} - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:09, 31 август 2026 (CEST) #{{За}} - [[User:Orce Wiki|Orce Wiki]] <small>([[User talk:Orce Wiki|разговор]])</small> 15:30, 31 август 2026 (CEST) == Заклучок == [[Категорија:Википедија:Фотоловови 2026|Концерт на Аца Лукас (Битола)]] picdvmf1fuohmi1m8gfx01f8o5d39f6 5622231 5622207 2026-08-31T14:17:08Z Виолетова 1975 /* Гласање */ 5622231 wikitext text/x-wiki '''Концерт на Аца Лукас во Битола''' - фотолов на концертот. Барателот јасно ги претставил своите минати планови, образложувајќи каде и што фотографирал, со кое превозно средство патувал, колку време траел потфатот, колку членови учествувале во екипата (ако ги има) и колкави се трошоците. Врз основа на содржината на барањето, заедницата ќе донесе одлука во врска со предлогот. Барањето ќе биде одобрено во оној момент кога истото ќе добие три гласа „За“ или најмалку две третини од вкупниот број на гласови во случај веќе да има три гласа „Против“ или „Воздржан“. Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик. Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10. == Основни информации == ===Место/места=== Посета на концертот на Аца Лукас во Битола. ===Траење=== Фотоловот се извел на 30 август, недела, 2026 година и било во времетраење од 5 часа. ===Поединец или група (тогаш и бр. на членови)=== *[[Корисник:xap.shoots|xap.shoots]] со опрема: Nikon z6 (фотоапарат) ===Трошоци=== 2000 денари (превоз со сопствен мотор до таму во рамките на градот бидејќи учесникот живее таму, влезница, освежување) == Дискусија и гласање == Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик.<br> Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10 часот. === Гласање === #{{За}} - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:09, 31 август 2026 (CEST) #{{За}} - [[User:Orce Wiki|Orce Wiki]] <small>([[User talk:Orce Wiki|разговор]])</small> 15:30, 31 август 2026 (CEST) #{{За}} - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:17, 31 август 2026 (CEST) == Заклучок == [[Категорија:Википедија:Фотоловови 2026|Концерт на Аца Лукас (Битола)]] 1gd61pvbypkzk2ikfdnzhu9pcsqpmwq 5622405 5622231 2026-09-01T08:12:28Z BosaFi 115936 /* Гласање */ 5622405 wikitext text/x-wiki '''Концерт на Аца Лукас во Битола''' - фотолов на концертот. Барателот јасно ги претставил своите минати планови, образложувајќи каде и што фотографирал, со кое превозно средство патувал, колку време траел потфатот, колку членови учествувале во екипата (ако ги има) и колкави се трошоците. Врз основа на содржината на барањето, заедницата ќе донесе одлука во врска со предлогот. Барањето ќе биде одобрено во оној момент кога истото ќе добие три гласа „За“ или најмалку две третини од вкупниот број на гласови во случај веќе да има три гласа „Против“ или „Воздржан“. Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик. Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10. == Основни информации == ===Место/места=== Посета на концертот на Аца Лукас во Битола. ===Траење=== Фотоловот се извел на 30 август, недела, 2026 година и било во времетраење од 5 часа. ===Поединец или група (тогаш и бр. на членови)=== *[[Корисник:xap.shoots|xap.shoots]] со опрема: Nikon z6 (фотоапарат) ===Трошоци=== 2000 денари (превоз со сопствен мотор до таму во рамките на градот бидејќи учесникот живее таму, влезница, освежување) == Дискусија и гласање == Свој придонес во дискусијата за поднесените предлози може да даде секој корисник на Википедија на македонски јазик, додека право на глас има секој корисник со најмалку 500 уредувања на Википедија на македонски јазик.<br> Гласањето трае 24 часа од моментот на објавување на предлогот. Ова гласање ќе заврши на 1 септември 2026 година точно во 15:10 часот. === Гласање === #{{За}} - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:09, 31 август 2026 (CEST) #{{За}} - [[User:Orce Wiki|Orce Wiki]] <small>([[User talk:Orce Wiki|разговор]])</small> 15:30, 31 август 2026 (CEST) #{{За}} - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:17, 31 август 2026 (CEST) #{{За}} - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 10:12, 1 септември 2026 (CEST) == Заклучок == [[Категорија:Википедија:Фотоловови 2026|Концерт на Аца Лукас (Битола)]] dxa2havsd927hm55t9il4qc3b6cqodj Разговор:Paronychia cephalotes 1 1401913 5622200 2026-08-31T13:20:21Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622200 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Paronychia albanica 1 1401914 5622206 2026-08-31T13:26:27Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622206 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Herniaria 0 1401915 5622210 2026-08-31T13:34:11Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1320994678|Herniaria]]“ 5622210 wikitext text/x-wiki '''''Herniaria''''' е род на цветни растенија од семејството [[каранфили]], по потекло од Евроазија и Африка, но неколку видови се широко воведени на други континенти. Ова се рамни, едногодишни билки што формираат матица. Родот го добил името од некогашното верување дека може да се користи како билен лек за [[Кила|хернијаи]]. == Избрани видови == == Наводи == {{Наводи}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=115180 Флора на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 73c0w5skom8baowkqg780r6v7os9t44 5622211 5622210 2026-08-31T13:35:11Z Виолетова 1975 5622211 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Herniariaglabra2.jpg |image_caption = ''[[Herniaria glabra]]'' |taxon = Herniaria |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 20-45, види текст }} '''''Herniaria''''' е род на цветни растенија од семејството [[каранфили]], по потекло од Евроазија и Африка, но неколку видови се широко воведени на други континенти. Ова се рамни, едногодишни билки што формираат матица. Родот го добил името од некогашното верување дека може да се користи како билен лек за [[Кила|хернијаи]]. == Избрани видови == *''[[Herniaria algarvica]]'' *''[[Herniaria cachemiriana]]'' *''[[Herniaria capensis]]'' *''[[Herniaria caucasica]]'' *''[[Herniaria ciliolata]]'' *''[[Herniaria cinerea]]'' *''[[Herniaria glabra]]'' *''[[Herniaria hirsuta]]'' *''[[Herniaria lusitanica]]'' **''[[Herniaria lusitanica subsp. berlengiana]]'' *''[[Herniaria maritima]]'' *''[[Herniaria kotovii]]'' *''[[Herniaria parnassica]]'' *''[[Herniaria polygama]]'' *''[[Herniaria pujosii]]'' *''[[Herniaria setigera]]'' *''[[Herniaria suavis]]'' == Наводи == {{Наводи}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=115180 Флора на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8yy86o25os3dw0uvk7kvqkrn8vfhj3m 5622213 5622211 2026-08-31T13:38:09Z Виолетова 1975 /* Избрани видови */ 5622213 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Herniariaglabra2.jpg |image_caption = ''[[Herniaria glabra]]'' |taxon = Herniaria |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 20-45, види текст }} '''''Herniaria''''' е род на цветни растенија од семејството [[каранфили]], по потекло од Евроазија и Африка, но неколку видови се широко воведени на други континенти. Ова се рамни, едногодишни билки што формираат матица. Родот го добил името од некогашното верување дека може да се користи како билен лек за [[Кила|хернијаи]]. == Избрани видови == *''[[Herniaria algarvica]]'' *''[[Herniaria cachemiriana]]'' *''[[Herniaria capensis]]'' *''[[Herniaria caucasica]]'' *''[[Herniaria ciliolata]]'' *''[[Herniaria cinerea]]'' *''[[Herniaria glabra]]'' *''[[Herniaria incana]]'' *''[[Herniaria hirsuta]]'' *''[[Herniaria lusitanica]]'' **''[[Herniaria lusitanica subsp. berlengiana]]'' *''[[Herniaria maritima]]'' *''[[Herniaria nigrimontium]]'' *''[[Herniaria kotovii]]'' *''[[Herniaria parnassica]]'' *''[[Herniaria polygama]]'' *''[[Herniaria pujosii]]'' *''[[Herniaria setigera]]'' *''[[Herniaria suavis]]'' == Наводи == {{Наводи}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=115180 Флора на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dibaey3i2zyuvvs945wj74myynzr4ro Самборски Циркул 0 1401916 5622212 2026-08-31T13:37:58Z Vlad5250 77190 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:pl:Special:Redirect/revision/78523369|Cyrkuł samborski]]“ 5622212 wikitext text/x-wiki '''Самборски Циркул''' ({{Langx|pl|cyrkuł samborski}}, {{Langx|de|Samborer Kreis}}) — [[Циркул|управна единица]] на [[Австриско Царство|Австриското Царство]] во [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]]. Функционирал во две верзии: голема — во годините 1773—1782 и помала — во годините 1782—1850 и 1854—1865. == Прва верзија (1773—1782) == Самборскиот Циркул со седиште во [[Самбор]] бил основан во 1773 година на полски земјишта заземени од Австрија за време на [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]]. Првично беше поделен на десет дистрикти (окрузи): * Бисковице * Дрогобич * Дубјецко * Јарослав * Лиско * Пшемишл * Санок * Стриј * ''непознато'' * ''непознато'' Оваа поделба не траела долго — на конференцијата на Дворската канцеларија на 14 март 1774 г., било наведено дека толку голем број окрузи може да се оправда единствено ако нивните раководители се соочени со бројни и важни задачи. Затоа, воспоставен е општ принцип дека со текот на времето ќе биде потребно значително намалување на нивниот број. Во согласност со овој став, на 21 јуни 1774 г., гувернерот ги презентирал своите предлози за реорганизација. Како одговор, тој добил декрет од 3 август 1774 г., во кој бил информиран дека царицата [[Марија Терезија|Марија Терезија Хабсбург]] изразила согласност во принцип за предложените измени — под услов нивното спроведување да не ја одложи работата за воведување на даночниот систем и урбаната регулатива. Во следниот спомен од 11 октомври 1774 г., гувернерот презентираше подробен план за реорганизација, кој беше одобрен со резолуција на Дворската канцеларија од 14 март 1775 г. Како последица на овие дејства, бројот на окрузи во Самборскиот Циркул беше намален на три: * Дрогобич (од укинатите: Бисковице, Дрогобич, Стриј и еден непознат), * Лиско (од укинатите: Лиско, Санок и еден непознат), * Пшемишл (од укинатите: Дубјецко, Јарослав и Пшемишл). Самборскиот Циркул (Округ Лиско) имал ексклава во [[Пилзненски Циркул|Пилзненскиот Циркул]] (во рамките на Округ Кросно), која бил градот Јаслиска и неговата околина. === Реформа и укинување на циркулот === На 2 септември 1780 г., дворската канцеларија издала декрет со кој го информирала гувернерот за новите одлуки во врска со управното приредување. Царицата Марија Терезија Хабсбург долго време планирала да воведе реформи насочени кон прилагодување на политичкиот систем на Галиција кон принципите што важеле во германските наследни земји. Донесена е клучна одлука за преобразба на постојните окрузи во циркули. Затоа, беше наредено да се започне со работа на план за реорганизација. Во исто време, беа определени главните насоки, кои требаше да ја претставуваат основата за создавање на овој план. Посебен акцент беше ставен на обезбедувањето седиштата на циркулските власти да бидат сместени што е можно поблиску до нивните центри. Иако се препорачуваше површините на поединечните циркули да бидат релативно еднакви во однос на површината, ова правило не треба да се третира премногу строго — доколку имало важни причини, можни биле отстапувања од еднаквата поделба. Исто така, беше истакнато дека месното прилагодување на седиштата на властите не треба да се менува без јасна потреба, бидејќи тоа би значело бројни тешкотии — вклучително и потребата од преместување на архивите, кои значително се зголемија во осум години. Конечно, беше нагласена важноста од соодветен избор на раководен персонал за пополнување на нови позиции. Во согласност со усвоените упатства, на 1 декември 1780 г. беше подготвен споменик, во кој беше претставен проект за нова управна поделба на Галиција на 18 помали циркули врз основа на постојните осумнаесет окрузи. Во рамките на постоечкиот Самборски Циркул, направени се следниве промени: * Округ Дрогобич – преобразуван во новиот ''Самборски Циркул,'' * Округ Лиско – преобразуван во [[Лиски Циркул]] (во 1786 г. преобразуван во [[Саночки Циркул]]), * Округ Пшемишл – трансформиран во [[Пшемишлски Циркул]]. Овој план бил одобрен и стапил во сила во 1782 г., што во исто време значело и '''укинување''' на стариот, голем Самборски Циркул и создавање на нов, помал Самборски Циркул. == Втора верзија (1782—1865) == Новиот Самборски Циркул не траеше долго, бидејќи следната година донесе нови промени. Во 1783 г., поради корекција на границите, јужните области на [[Лавовски Циркул|Лавовскиот Циркул,]] вклучувајќи ги регионите Рудки и Комарно, и одломка од [[Лиски Циркул|Лискиот Циркул]] (Волче) биле додадени во Самборскиот Циркул. Сепак, од Самборскиот Циркул — во корист на [[Долински Циркул|Долинскиот]] — бил исклучен источниот дел, вклучително и Чичко и Сколе. Помали делови од Самборскиот Циркул биле вклучени во [[Лиски Циркул|Лискиот]] (Добромил и Боберка) и [[Пшемишлски Циркул|Пшемишлскиот]] (Крукјенице). Еварист Анджеј, гроф Куропатнички во делото првпат објавено во 1786 г. „Географија (...) на Галиција и Лодомерија“ напишал дека „''овој циркул изобилува со: испарена сол, многу волови што пасат во плодните долини меѓу планините, минерални планини, изобилни шуми за испарување на солта, тиутун, плодни земјишта кон Лавов, риби од големи езерца, дивеч, пастрмка.'' ''Патот води од Самбор до Лавов и од Унгарија до Вирава“''.<ref name="ggil">{{Наведена книга|title=Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi|last=Kuropatnicki|first=Ewaryst Andrzej|date=1858|publisher=Nakładem Wojciecha Manieckiego|edition=powtórne|location=Lwów|page=65}}</ref> === Укинување на циркулите во 1850 г. === По револуционерните настани во 1848—1849 г., што го потресоа Австриското Царство, во 1850 г. беше спроведена голема управна реформа за подобрување на управувањето во Галиција и Лодомерија. Во нејзините рамки, [[Черновечки Циркул|Черновечкиот Циркул]], претходно дел од Галиција, беше одвоен како [[Војводство Буковина|посебна крунска земја]]. Останатите 19 циркули биле укинати и заменети со три владини окрузи: Краков, Лавов и Станислав, кои биле поделени на 63 [[Окрузи во Австрија|окрузи]] (германски: ''Bezirkshauptmannschaften''). Окрузите, пак, беа создадени врз основа на нови судски окрузи, од два до четири на еден округ. Ова исто така значеше и укинување на Самборскиот Циркул, чиешто подрачје беше поделена помеѓу четири ''Bezirkshauptmannschaften'' во рамките на владиниот округ Лавов<ref name="reform1849">''Verordnung des Ministeriums des Innern vom 8 October 1850, wodurch die von Seiner Majestät functionierte Organisation der politischen Verwaltung der Königreiche Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Grossherzogthume Krakau kundgemacht wird'' ([https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=rgb&datum=18500004&seite=00001741 Reichs-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kaiserthum Oesterreich, CXXXVI, Stück, ausgegeben und versendet am 16. October 1850, Nr. 383)]</ref>. === Реактивирање на циркулите (1854—1865) === Самборскиот Циркул бил реактивиран со уредбата од 24 април 1854 г., со која е обновена поделбата на [[Циркул|циркули]] во границите од пред реформата од 1849 г., кои биле групирани во две управни области (германски: ''Verwaltungsgebiete'') — Краков и Лавов. Самборскиот Циркул станал дел од лавовското управно подрачје. Во исто време, како дел од реформата за право на глас од периодот на [[Револуции од 1848 година|Пролетта на народите]] (1848—1849), со која се елиминираше јурисдикцијата на земјопоседникот над неговите поданици, галицискиот доминиум — како основна административна единица и столб на [[Феудализам|феудалниот систем]] — ја изгуби својата raison d’être. Затоа стана неопходно да се воведе нов управен систем, чии темели беа поставени во годините 1851—1855. Потоа биле основани 179 мали [[Окрузи во Австрија|окрузи]] (германски: ''Bezirke'') и над 6.000 општини (германски: ''Gemeinde'').<ref name=":02" /> Самборскиот Циркул бил поделен на единаесет мали окрузи, вкупно поделени на 351 општина. Самборскиот Циркул преживеал до 1865 г. Откако на Галиција ѝ беше доделена автономија и беше воспоставена општинска и окружна самоуправа во 1865 г., циркулите (''Kreise'') беа укинати, а 179-те мали окрузи (''Bezirke'') беа заменети со 74 поголеми окрузи како дел од следната административна реформа (23 јануари 1867 г.).<ref name=":0">{{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski|title=Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego|journal=Studia Geohistorica|date=2020-11-15|issn=2300-2875|number=8|pages=194–212|doi=10.12775/SG.2020.09|url=https://apcz.umk.pl/AZMDDP/article/view/SG.2020.09/27141}}</ref> == Наводи == <references> <ref name="ggil" /> </references> == Дополнителна литература == * Barwiński, Eugeniusz (1935). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/949442 Pierwsze podziały administracyjne Galicji]''. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65. * Grodziski, Stanisław (1971). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/946693 Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848]'', Wrocław (s. 161-165). * Krochmal, Anna (2015). ''Źródła kartograficzne i historyczne do podziałów administracyjnych Galicji (1772–1918)''. Miscellanea Historico-Archivistica, (22), 219-235. * Kutrzeba, Stanisław (1920). ''Historia ustroju Polski w zarysie''. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Korona. * Mark, Rudolf A. (1994) ''[https://shron1.chtyvo.org.ua/Mark%20Rudolf/Galizien%20unter%20osterreichischer%20Herrschaft%20Verwaltung%20-%20Kirche%20-%20Bevolkerung%20nim.pdf?PHPSESSID=d37g9di33g958ckbt5frvvi7a4 Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung, Kirche, Bevölkerung]''. Herder-Verlag, Marburg. * {{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}} * Reder, Jerzy (1974). [https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/palestra/1974-tom-18-numer-7199/palestra-r1974-t18-n7199-s88-99.pdf Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej]. Palestra 18/7 (199), 88-99. * Witkowski, Wojciech (2007). ''Historia administracji w Polsce 1764–2020''. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. [[Категорија:Циркули во Галиција]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] kgplnm97tlwmy749ys74v9j6h5tp9jj 5622214 5622212 2026-08-31T13:40:41Z Vlad5250 77190 додадена/изменета предлошка 5622214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ''Cyrkuł samborski''<br>''Samborer Kreis'' |conventional_long_name = Самборски Циркул |common_name = Самборски Циркул |subdivision = [[циркул]] |nation = [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]] |year_start = 1773 |year_end = 1865 |life_span = 1773–1782, <br /> 1782–1850, 1854–1865 |date_start = |date_end = |event_start = |event_end = |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Galicja 1777 podział administracyjny.png |image_map_size = |image_map_caption = |capital = [[Самбор]] |today = {{знаме|Poland}} ([[Поткарпатско Војводство]])<br>{{знаме|Ukraine}} ([[Лавовска Област]]) <!--- Area and population of a given year ---> |stat_year1 = |stat_area1 = |stat_pop1 = |stat_year2 = |stat_area2 = |stat_pop2 = |footnotes = }} '''Самборски Циркул''' ({{Langx|pl|cyrkuł samborski}}, {{Langx|de|Samborer Kreis}}) — [[Циркул|управна единица]] на [[Австриско Царство|Австриското Царство]] во [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]]. Функционирал во две верзии: голема — во годините 1773—1782 и помала — во годините 1782—1850 и 1854—1865. == Прва верзија (1773—1782) == Самборскиот Циркул со седиште во [[Самбор]] бил основан во 1773 година на полски земјишта заземени од Австрија за време на [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]]. Првично беше поделен на десет дистрикти (окрузи): * Бисковице * Дрогобич * Дубјецко * Јарослав * Лиско * Пшемишл * Санок * Стриј * ''непознато'' * ''непознато'' Оваа поделба не траела долго — на конференцијата на Дворската канцеларија на 14 март 1774 г., било наведено дека толку голем број окрузи може да се оправда единствено ако нивните раководители се соочени со бројни и важни задачи. Затоа, воспоставен е општ принцип дека со текот на времето ќе биде потребно значително намалување на нивниот број. Во согласност со овој став, на 21 јуни 1774 г., гувернерот ги презентирал своите предлози за реорганизација. Како одговор, тој добил декрет од 3 август 1774 г., во кој бил информиран дека царицата [[Марија Терезија|Марија Терезија Хабсбург]] изразила согласност во принцип за предложените измени — под услов нивното спроведување да не ја одложи работата за воведување на даночниот систем и урбаната регулатива. Во следниот спомен од 11 октомври 1774 г., гувернерот презентираше подробен план за реорганизација, кој беше одобрен со резолуција на Дворската канцеларија од 14 март 1775 г. Како последица на овие дејства, бројот на окрузи во Самборскиот Циркул беше намален на три: * Дрогобич (од укинатите: Бисковице, Дрогобич, Стриј и еден непознат), * Лиско (од укинатите: Лиско, Санок и еден непознат), * Пшемишл (од укинатите: Дубјецко, Јарослав и Пшемишл). Самборскиот Циркул (Округ Лиско) имал ексклава во [[Пилзненски Циркул|Пилзненскиот Циркул]] (во рамките на Округ Кросно), која бил градот Јаслиска и неговата околина. === Реформа и укинување на циркулот === На 2 септември 1780 г., дворската канцеларија издала декрет со кој го информирала гувернерот за новите одлуки во врска со управното приредување. Царицата Марија Терезија Хабсбург долго време планирала да воведе реформи насочени кон прилагодување на политичкиот систем на Галиција кон принципите што важеле во германските наследни земји. Донесена е клучна одлука за преобразба на постојните окрузи во циркули. Затоа, беше наредено да се започне со работа на план за реорганизација. Во исто време, беа определени главните насоки, кои требаше да ја претставуваат основата за создавање на овој план. Посебен акцент беше ставен на обезбедувањето седиштата на циркулските власти да бидат сместени што е можно поблиску до нивните центри. Иако се препорачуваше површините на поединечните циркули да бидат релативно еднакви во однос на површината, ова правило не треба да се третира премногу строго — доколку имало важни причини, можни биле отстапувања од еднаквата поделба. Исто така, беше истакнато дека месното прилагодување на седиштата на властите не треба да се менува без јасна потреба, бидејќи тоа би значело бројни тешкотии — вклучително и потребата од преместување на архивите, кои значително се зголемија во осум години. Конечно, беше нагласена важноста од соодветен избор на раководен персонал за пополнување на нови позиции. Во согласност со усвоените упатства, на 1 декември 1780 г. беше подготвен споменик, во кој беше претставен проект за нова управна поделба на Галиција на 18 помали циркули врз основа на постојните осумнаесет окрузи. Во рамките на постоечкиот Самборски Циркул, направени се следниве промени: * Округ Дрогобич – преобразуван во новиот ''Самборски Циркул,'' * Округ Лиско – преобразуван во [[Лиски Циркул]] (во 1786 г. преобразуван во [[Саночки Циркул]]), * Округ Пшемишл – трансформиран во [[Пшемишлски Циркул]]. Овој план бил одобрен и стапил во сила во 1782 г., што во исто време значело и '''укинување''' на стариот, голем Самборски Циркул и создавање на нов, помал Самборски Циркул. == Втора верзија (1782—1865) == Новиот Самборски Циркул не траеше долго, бидејќи следната година донесе нови промени. Во 1783 г., поради корекција на границите, јужните области на [[Лавовски Циркул|Лавовскиот Циркул,]] вклучувајќи ги регионите Рудки и Комарно, и одломка од [[Лиски Циркул|Лискиот Циркул]] (Волче) биле додадени во Самборскиот Циркул. Сепак, од Самборскиот Циркул — во корист на [[Долински Циркул|Долинскиот]] — бил исклучен источниот дел, вклучително и Чичко и Сколе. Помали делови од Самборскиот Циркул биле вклучени во [[Лиски Циркул|Лискиот]] (Добромил и Боберка) и [[Пшемишлски Циркул|Пшемишлскиот]] (Крукјенице). Еварист Анджеј, гроф Куропатнички во делото првпат објавено во 1786 г. „Географија (...) на Галиција и Лодомерија“ напишал дека „''овој циркул изобилува со: испарена сол, многу волови што пасат во плодните долини меѓу планините, минерални планини, изобилни шуми за испарување на солта, тиутун, плодни земјишта кон Лавов, риби од големи езерца, дивеч, пастрмка.'' ''Патот води од Самбор до Лавов и од Унгарија до Вирава“''.<ref>{{Наведена книга|title=Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi|last=Kuropatnicki|first=Ewaryst Andrzej|date=1858|publisher=Nakładem Wojciecha Manieckiego|edition=powtórne|location=Lwów|page=65}}</ref> === Укинување на циркулите во 1850 г. === По револуционерните настани во 1848—1849 г., што го потресоа Австриското Царство, во 1850 г. беше спроведена голема управна реформа за подобрување на управувањето во Галиција и Лодомерија. Во нејзините рамки, [[Черновечки Циркул|Черновечкиот Циркул]], претходно дел од Галиција, беше одвоен како [[Војводство Буковина|посебна крунска земја]]. Останатите 19 циркули биле укинати и заменети со три владини окрузи: Краков, Лавов и Станислав, кои биле поделени на 63 [[Окрузи во Австрија|окрузи]] (германски: ''Bezirkshauptmannschaften''). Окрузите, пак, беа создадени врз основа на нови судски окрузи, од два до четири на еден округ. Ова исто така значеше и укинување на Самборскиот Циркул, чиешто подрачје беше поделена помеѓу четири ''Bezirkshauptmannschaften'' во рамките на владиниот округ Лавов<ref name="reform1849">''Verordnung des Ministeriums des Innern vom 8 October 1850, wodurch die von Seiner Majestät functionierte Organisation der politischen Verwaltung der Königreiche Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Grossherzogthume Krakau kundgemacht wird'' ([https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=rgb&datum=18500004&seite=00001741 Reichs-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kaiserthum Oesterreich, CXXXVI, Stück, ausgegeben und versendet am 16. October 1850, Nr. 383)]</ref>. === Реактивирање на циркулите (1854—1865) === Самборскиот Циркул бил реактивиран со уредбата од 24 април 1854 г., со која е обновена поделбата на [[Циркул|циркули]] во границите од пред реформата од 1849 г., кои биле групирани во две управни области (германски: ''Verwaltungsgebiete'') — Краков и Лавов. Самборскиот Циркул станал дел од лавовското управно подрачје. Во исто време, како дел од реформата за право на глас од периодот на [[Револуции од 1848 година|Пролетта на народите]] (1848—1849), со која се елиминираше јурисдикцијата на земјопоседникот над неговите поданици, галицискиот доминиум — како основна административна единица и столб на [[Феудализам|феудалниот систем]] — ја изгуби својата raison d’être. Затоа стана неопходно да се воведе нов управен систем, чии темели беа поставени во годините 1851—1855. Потоа биле основани 179 мали [[Окрузи во Австрија|окрузи]] (германски: ''Bezirke'') и над 6.000 општини (германски: ''Gemeinde''). Самборскиот Циркул бил поделен на единаесет мали окрузи, вкупно поделени на 351 општина. Самборскиот Циркул преживеал до 1865 г. Откако на Галиција ѝ беше доделена автономија и беше воспоставена општинска и окружна самоуправа во 1865 г., циркулите (''Kreise'') беа укинати, а 179-те мали окрузи (''Bezirke'') беа заменети со 74 поголеми окрузи како дел од следната административна реформа (23 јануари 1867 г.).<ref name=":0">{{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski|title=Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego|journal=Studia Geohistorica|date=2020-11-15|issn=2300-2875|number=8|pages=194–212|doi=10.12775/SG.2020.09|url=https://apcz.umk.pl/AZMDDP/article/view/SG.2020.09/27141}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * Barwiński, Eugeniusz (1935). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/949442 Pierwsze podziały administracyjne Galicji]''. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65. * Grodziski, Stanisław (1971). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/946693 Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848]'', Wrocław (s. 161-165). * Krochmal, Anna (2015). ''Źródła kartograficzne i historyczne do podziałów administracyjnych Galicji (1772–1918)''. Miscellanea Historico-Archivistica, (22), 219-235. * Kutrzeba, Stanisław (1920). ''Historia ustroju Polski w zarysie''. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Korona. * Mark, Rudolf A. (1994) ''[https://shron1.chtyvo.org.ua/Mark%20Rudolf/Galizien%20unter%20osterreichischer%20Herrschaft%20Verwaltung%20-%20Kirche%20-%20Bevolkerung%20nim.pdf?PHPSESSID=d37g9di33g958ckbt5frvvi7a4 Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung, Kirche, Bevölkerung]''. Herder-Verlag, Marburg. * {{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}} * Reder, Jerzy (1974). [https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/palestra/1974-tom-18-numer-7199/palestra-r1974-t18-n7199-s88-99.pdf Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej]. Palestra 18/7 (199), 88-99. * Witkowski, Wojciech (2007). ''Historia administracji w Polsce 1764–2020''. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. [[Категорија:Циркули во Галиција]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1773 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1865 година]] d12jt1pbin0k1xiq0va0k5ib4jam8fp Петар Лесев 0 1401917 5622216 2026-08-31T14:01:14Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]... 5622216 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable mw-collapsible" |+Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. [[Специални:Източници на книги/9548187108|ISBN 954-8187-10-8]]</ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Портал-кутија|Македонија|Историја}} hcltel0zenl4a7ee6bvddoqdda2sv3w 5622217 5622216 2026-08-31T14:02:04Z Gurther 105215 5622217 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Портал-кутија|Македонија|Историја}} bvt3406p5eb6se1ti9u6peninilcxoq 5622218 5622217 2026-08-31T14:02:33Z Gurther 105215 5622218 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Портал-кутија|Македонија|Историја}} 42qj7afje77wfdutb0tm87rvlc6yof9 5622219 5622218 2026-08-31T14:03:07Z Gurther 105215 5622219 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} mdyi115prboyj2ey349ihi6b82ogl9u 5622221 5622219 2026-08-31T14:03:42Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622221 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] daob9imlmanb4qnydu8vb190k9zh89n 5622222 5622221 2026-08-31T14:03:51Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1891 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622222 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] ffj7xtkkd9qja8gig1mdk4i5gt3odwn 5622223 5622222 2026-08-31T14:04:01Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622223 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] 4y8vp0r7ztlxzaplnd60fy8tt8wivpz 5622224 5622223 2026-08-31T14:04:16Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622224 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] bpt2dbipy8cr5xq5yx62e2c4s50bw49 5622225 5622224 2026-08-31T14:04:39Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски војводи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622225 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] [[Категорија:Македонски војводи]] jmsywy5txqtibak4bqe56hp1waaycdu 5622226 5622225 2026-08-31T14:04:50Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622226 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] kmmbuzck8k5yj7js19kav129ykshxbo 5622227 5622226 2026-08-31T14:04:59Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622227 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Петар Лесев|image=Lesev 1942.jpg|image caption=Свечен пречек на Лесев во [[Велес]] од [[Бугарска војска|војската на Бугарија]], [[1942|1942 г.]]|birth_name=Петар Василев Лесев|birth_date=[[16 март]] [[1891]]|birth_place=[[Јамбол]], [[Кнежевство Бугарија]]|death_date=после [[1943|1943 г.]]}} '''Петар Василев Лесев''' ([[Јамбол]], [[16 март]] [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и [[војвода]]. Деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Петар Лесев е роден на [[16 март]] [[1891|1891 година]] во тракискиот [[Јамбол|град Јамбол]], тогаш дел од [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Основно и гимназиско образование стекнал во неговиот роден град. Во [[ноември]] [[1911|1911 година]] дејствувал како заменик-војвода на четата на [[Секула Ораовдолски]]. По неговата смрт на [[18 јануари]] [[1912|1912 година]], Лесев бил назначен за [[Велешко|велешка војвода]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref> Учествувал во [[Балканските војни]] како доброволец во четата на [[Тодор Александров]]. Во [[1913|1913 година]] се приклучил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]] како дел од Четвртта битолска дружина. Учествувал во борбите против [[Кралството Србија]]. На [[9 јули]] 1913 година бил повреден. По војните бил награден со орденот „За храброст“.<ref>{{МОО|408}}</ref> Подоцна формирал чета во Велешко каде дејствувал сѐ до [[Првата светска војна]]. {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" |Четата на Петар Лесев на 22 август 1915 година<ref name="Узунов 30">{{Узунов|30-31}}</ref> |- !№ !Име !Родно место !Околија !Забелешка |- |1 |'''Петар Лесев''' |[[Јамбол]] |[[Јамбол (област)|Јамболско]] |Војвода на четата. |- |2 |Иван Ѓошев |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Велешко]] | |- |3 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] |[[Велешко]] |Брат на [[Историчар|историчарот]] [[Христо Чочков]]. |- |4 |Андон Василев |[[Герман (Леринско)|Герман]] |[[Леринско]] | |- |5 |Андреја Ставрев |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] |[[Велешко]] | |- |6 |Ст. Петров |[[Војница]] |[[Велешко]] | |- |7 |Спиро Георгиев |[[Скачинци]] |[[Велешко]] | |- |8 |[[Трајко Чундев]] |[[Подлес]] |[[Велешко]] |[[Список на делегати на Второто заседание на АСНОМ|Делегат во Второто заседание на АСНОМ]] |- |9 |Христо Стојков |[[Подлес]] |[[Велешко]] | |- |10 |Павле Сазов |[[Судик]] |[[Штипско]] | |} Во [[1915|1915 година]] дејствувал со неговата чета во [[Велешко]], [[Штипско]] и [[Радовишко]]. Неколку месеци подоцна, во [[ноември]], со неговата чета се сместиле во Бугарија каде била основана [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]]. Петар Лесев соработувал со Петар Овчаров од [[Свиленград|Мустафапаша]]. Помогнал со спроведување на [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската акција во 1915 година]]. Помогнал со воспоставување бугарска влада во [[Велес]].<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 155.</ref><ref>Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, в: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 142. <nowiki>ISBN 954-8187-10-8</nowiki></ref> Ги поразил [[Србомани|србоманските чети]] на [[Јован Бабунски]] и [[Василие Трбиќ]]. Заедно со [[Петар Чаулев]] и [[Љубомир Весов]], ликвидирале околу 700 србомани во [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. Организирал бугарска влада во Радовиш под раководство на капетан Никола Лефтеров. Кон крајот на војната се преселил во [[Царството Бугарија]].<ref>{{Николов|93}}</ref><ref>{{Пелтеков|260}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупаторска власт]] организирале свечен пречек за него во градот Велес. Во [[1942|1942 година]] престојувал во градот со неговата жена. Петар Лесев ја поткрепил окупаторската власт. Поради тоа во 1943 година бил назначен за управител во [[Кратовско|Кратовската околија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://web.archive.org/web/20120218072729/http://www.makedonskatribuna.com/memoirsPM.pdf|title=Въ и извънъ Македония, спомени Пандо Младеновъ|last=Младенов|first=Пандо|publisher=Македонска трибуна|location=[[Торонто]]|pages=58}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лесев, Петар}} {{Портал-кутија|Македонија|Историја}} [[Категорија:Луѓе од Јамбол]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] 8kiobz1l1vuk4hknrzcfvr08mf412hr Разговор:Петар Лесев 1 1401918 5622220 2026-08-31T14:03:30Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5622220 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m Разговор за податотека:Македонци муслимани во Македонија.jpg 7 1401919 5622228 2026-08-31T14:05:36Z Kotzaztzikli 126150 Создадена страница со: == Your map has some shortcomings; I wish it could be updated. == [[File:Македонци Муслимани (Торбеши) во Македонија.jpg|thumb]] It would be better if the map were updated accordingly. [[User:Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]] ([[User talk:Kotzaztzikli|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:05, 31 August 2026 (UTC) 5622228 wikitext text/x-wiki == Your map has some shortcomings; I wish it could be updated. == [[File:Македонци Муслимани (Торбеши) во Македонија.jpg|thumb]] It would be better if the map were updated accordingly. [[User:Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]] ([[User talk:Kotzaztzikli|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:05, 31 August 2026 (UTC) keiy5tnrejrh9x10c9ck06tcaff2v40 5622229 5622228 2026-08-31T14:06:03Z Kotzaztzikli 126150 /* Your map has some shortcomings; I wish it could be updated. */ 5622229 wikitext text/x-wiki == Your map has some shortcomings; I wish it could be updated. == [[File:Македонци Муслимани (Торбеши) во Македонија.jpg|thumb]] It would be better if the map were updated accordingly. [[User:Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]] ([[User talk:Kotzaztzikli|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 16:05, 31 August 2026 (UTC) ronb4oe2icialnk6dof41n6350nyu9a Категорија:Светски рекорди во атлетика 14 1401920 5622232 2026-08-31T14:18:14Z Andrii Grebonkin 73626 Создадена страница со: [[Категорија:Рекорди во атлетика]] 5622232 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Рекорди во атлетика]] jm98abmp5au0mzfgvh3msrl63rtml6z Разговор:Herniaria 1 1401921 5622233 2026-08-31T14:19:09Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622233 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Категорија:Рекорди во атлетика 14 1401922 5622234 2026-08-31T14:19:40Z Andrii Grebonkin 73626 Создадена страница со: [[Категорија:Атлетика|Рекорди]] 5622234 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Атлетика|Рекорди]] 0qinhlfonxunojoubwifqccko60cj6h Шибјест врболист 0 1401923 5622235 2026-08-31T14:19:59Z Jtasevski123 69538 нс 5622235 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Lythrum virgatum sl19.jpg |image_caption= |image2=Lythrum virgatum 'Rose Queen', Elfenau.jpg |image2_caption= |genus=Lythrum |species=virgatum |authority=[[L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_553831-1" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Hexostemon virgatus'' {{small|(L.) Raf.}} *''Lythrum acuminatum'' {{small|Willd.}} *''Lythrum austriacum'' {{small|Jacq.}} *''Lythrum divaricatum'' {{small|Schur}} *''Lythrum elegans'' {{small|Schur}} *''Lythrum lusitanicum'' {{small|Mill.}} *''Lythrum roseum-superbum'' {{small|Abbey}} *''Pythagorea virgata'' {{small|(L.) Raf.}} *''Salicaria virgata'' {{small|(L.) Moench}} }}}}'''''Lythrum virgatum''''' или '''шибјест врболист''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на голо растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1389}}</ref> Растението се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. [[Доведен вид]] е во [[Франција]], [[Германија]] и [[САД]].<ref name="POWO_553831-1">{{cite POWO|id=553831-1|title=''Lythrum virgatum'' L.|access-date=13 April 2023}}</ref> Во некои предели се смета за [[инвазивен вид]]. Во ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[подвидови]].<ref name="Invasive_5982">{{cite web|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=5982|title=European wand loosestrife ''Lythrum virgatum'' L.|author=<!--Not stated-->|date=October 2018|publisher=Invasive Plant Atlas of the United States|website=invasiveplantatlas.org|access-date=13 April 2023}}</ref> == Опис == Шибјестиот врболист е повеќегодишно тревесто растение, голо, 100-200 см високо, во горниот дел е силно разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четири-аглесто. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, линејни до линејно-копјести, на врвот се заострени, кон основата стеснети, приседнати. Цветовите се триморфни, обично по 3-6 во пазувите на листовите, поретко во еден, групирани во ретки и долги терминални сложени класови; [[Цвет|цветовите]] со 2 мали линејни брактеоли покуси од дршката на цветот; дршката на цветовите е долга од 2 до 4 мм. Хипантиумот е цилиндричен, 5-6 мм долг, околу 1 мм широк, гол, со испакнати надолжни ребра. Сегментите се на епикаликсот 0,5-1 мм долги, линејно-ланцетни, обично долги колку чашкините ливчиња. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, на врвот со лачно искривен цилин- дричен продолжеток. Венчето е црвено-пурпурно; ливчињата на венчето 6, копјести до елиптични, 6-9 мм долги, на врвот тапи, кон основата стеснети. Има 12 [[Прашник|прашници]], од кои 6 се покуси и 6 се подолги. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутијка, околу 4 мм долга и 1 мм широка.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Шибјестиот врболист расте по влажни места покрај езера, блата, влажни ливади, одводни канали и големи бари. Се среќава во [[Скопје]] во селата [[Петровец]], [[Идризово]] и [[Долно Лисиче]], во [[Крушево]] во Опаченик, во селото [[Новаци]] во [[Битола]], [[Моноспитовско Блато|Моноспитовското Блато]] и селото [[Банско]] во [[Струмица]], во селото [[Стојаково]] во [[Богданци]] и [[Гевгелија]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum virgatum}} * {{commons|Lythrum virgatum}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Флора на Монголија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Киргистан]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Белорусија]] [[Категорија:Флора на Унгарија]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] 578yg8tu5hd2ghomysrdbz2d2eho6gm 5622237 5622235 2026-08-31T14:21:32Z Jtasevski123 69538 5622237 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Lythrum virgatum sl19.jpg |image_caption= |image2=Lythrum virgatum 'Rose Queen', Elfenau.jpg |image2_caption= |genus=Lythrum |species=virgatum |authority=[[L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_553831-1" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Hexostemon virgatus'' {{small|(L.) Raf.}} *''Lythrum acuminatum'' {{small|Willd.}} *''Lythrum austriacum'' {{small|Jacq.}} *''Lythrum divaricatum'' {{small|Schur}} *''Lythrum elegans'' {{small|Schur}} *''Lythrum lusitanicum'' {{small|Mill.}} *''Lythrum roseum-superbum'' {{small|Abbey}} *''Pythagorea virgata'' {{small|(L.) Raf.}} *''Salicaria virgata'' {{small|(L.) Moench}} }}}}'''Шибјестиот врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum virgatum'') — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на голо растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1389}}</ref> Растението се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. [[Доведен вид]] е во [[Франција]], [[Германија]] и [[САД]].<ref name="POWO_553831-1">{{cite POWO|id=553831-1|title=''Lythrum virgatum'' L.|access-date=13 April 2023}}</ref> Во некои предели се смета за [[инвазивен вид]]. Во ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[подвидови]].<ref name="Invasive_5982">{{cite web|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=5982|title=European wand loosestrife ''Lythrum virgatum'' L.|author=<!--Not stated-->|date=October 2018|publisher=Invasive Plant Atlas of the United States|website=invasiveplantatlas.org|access-date=13 April 2023}}</ref> == Опис == Шибјестиот врболист е повеќегодишно тревесто растение, голо, 100-200 см високо, во горниот дел е силно разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четири-аглесто. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, линејни до линејно-копјести, на врвот се заострени, кон основата стеснети, приседнати. Цветовите се триморфни, обично по 3-6 во пазувите на листовите, поретко во еден, групирани во ретки и долги терминални сложени класови; [[Цвет|цветовите]] со 2 мали линејни брактеоли покуси од дршката на цветот; дршката на цветовите е долга од 2 до 4 мм. Хипантиумот е цилиндричен, 5-6 мм долг, околу 1 мм широк, гол, со испакнати надолжни ребра. Сегментите се на епикаликсот 0,5-1 мм долги, линејно-ланцетни, обично долги колку чашкините ливчиња. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, на врвот со лачно искривен цилин- дричен продолжеток. Венчето е црвено-пурпурно; ливчињата на венчето 6, копјести до елиптични, 6-9 мм долги, на врвот тапи, кон основата стеснети. Има 12 [[Прашник|прашници]], од кои 6 се покуси и 6 се подолги. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутијка, околу 4 мм долга и 1 мм широка.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Шибјестиот врболист расте по влажни места покрај езера, блата, влажни ливади, одводни канали и големи бари. Се среќава во [[Скопје]] во селата [[Петровец]], [[Идризово]] и [[Долно Лисиче]], во [[Крушево]] во Опаченик, во селото [[Новаци]] во [[Битола]], [[Моноспитовско Блато|Моноспитовското Блато]] и селото [[Банско]] во [[Струмица]], во селото [[Стојаково]] во [[Богданци]] и [[Гевгелија]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum virgatum}} * {{commons|Lythrum virgatum}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Флора на Монголија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Киргистан]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Белорусија]] [[Категорија:Флора на Унгарија]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] fa2h7od9rgc5nr95fh8fkhwru0kk5v4 5622238 5622237 2026-08-31T14:21:49Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Lythrum virgatum]] на [[Шибјест врболист]] 5622237 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Lythrum virgatum sl19.jpg |image_caption= |image2=Lythrum virgatum 'Rose Queen', Elfenau.jpg |image2_caption= |genus=Lythrum |species=virgatum |authority=[[L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_553831-1" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Hexostemon virgatus'' {{small|(L.) Raf.}} *''Lythrum acuminatum'' {{small|Willd.}} *''Lythrum austriacum'' {{small|Jacq.}} *''Lythrum divaricatum'' {{small|Schur}} *''Lythrum elegans'' {{small|Schur}} *''Lythrum lusitanicum'' {{small|Mill.}} *''Lythrum roseum-superbum'' {{small|Abbey}} *''Pythagorea virgata'' {{small|(L.) Raf.}} *''Salicaria virgata'' {{small|(L.) Moench}} }}}}'''Шибјестиот врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum virgatum'') — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на голо растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1389}}</ref> Растението се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. [[Доведен вид]] е во [[Франција]], [[Германија]] и [[САД]].<ref name="POWO_553831-1">{{cite POWO|id=553831-1|title=''Lythrum virgatum'' L.|access-date=13 April 2023}}</ref> Во некои предели се смета за [[инвазивен вид]]. Во ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[подвидови]].<ref name="Invasive_5982">{{cite web|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=5982|title=European wand loosestrife ''Lythrum virgatum'' L.|author=<!--Not stated-->|date=October 2018|publisher=Invasive Plant Atlas of the United States|website=invasiveplantatlas.org|access-date=13 April 2023}}</ref> == Опис == Шибјестиот врболист е повеќегодишно тревесто растение, голо, 100-200 см високо, во горниот дел е силно разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, круглесто-четири-аглесто. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, линејни до линејно-копјести, на врвот се заострени, кон основата стеснети, приседнати. Цветовите се триморфни, обично по 3-6 во пазувите на листовите, поретко во еден, групирани во ретки и долги терминални сложени класови; [[Цвет|цветовите]] со 2 мали линејни брактеоли покуси од дршката на цветот; дршката на цветовите е долга од 2 до 4 мм. Хипантиумот е цилиндричен, 5-6 мм долг, околу 1 мм широк, гол, со испакнати надолжни ребра. Сегментите се на епикаликсот 0,5-1 мм долги, линејно-ланцетни, обично долги колку чашкините ливчиња. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, на врвот со лачно искривен цилин- дричен продолжеток. Венчето е црвено-пурпурно; ливчињата на венчето 6, копјести до елиптични, 6-9 мм долги, на врвот тапи, кон основата стеснети. Има 12 [[Прашник|прашници]], од кои 6 се покуси и 6 се подолги. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутијка, околу 4 мм долга и 1 мм широка.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Шибјестиот врболист расте по влажни места покрај езера, блата, влажни ливади, одводни канали и големи бари. Се среќава во [[Скопје]] во селата [[Петровец]], [[Идризово]] и [[Долно Лисиче]], во [[Крушево]] во Опаченик, во селото [[Новаци]] во [[Битола]], [[Моноспитовско Блато|Моноспитовското Блато]] и селото [[Банско]] во [[Струмица]], во селото [[Стојаково]] во [[Богданци]] и [[Гевгелија]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum virgatum}} * {{commons|Lythrum virgatum}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Флора на Монголија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Киргистан]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Белорусија]] [[Категорија:Флора на Унгарија]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] fa2h7od9rgc5nr95fh8fkhwru0kk5v4 Lychnis 0 1401924 5622236 2026-08-31T14:21:01Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Плускавец (растение)]] 5622236 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Плускавец (растение)]] i2blhsmeccfsj3lhokq34lsqi1ilfqb Lythrum virgatum 0 1401925 5622239 2026-08-31T14:21:50Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Lythrum virgatum]] на [[Шибјест врболист]] 5622239 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Шибјест врболист]] m61x7wdb0n13vrgcmwvj3go4e2rxw34 Разговор:Шибјест врболист 1 1401926 5622240 2026-08-31T14:22:12Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5622240 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Вјелички Циркул 0 1401927 5622259 2026-08-31T15:38:55Z Vlad5250 77190 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:pl:Special:Redirect/revision/77223409|Cyrkuł wielicki]]“ 5622259 wikitext text/x-wiki '''Вјелички Циркул''' ({{Langx|pl|cyrkuł wielicki}}, {{Langx|de|Wieliczkaer Kreis}}) — [[Циркул|управна единица]] на [[Австриско Царство|Австриското Царство]] во [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]] во годините 1773—1782. == Историја == Вјеличкиот Циркул со седиште во Казимјеж бил основан во 1773 година на полски земјишта заземени од Австрија за време на [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]]. Првично беше поделен на девет дистрикти (окрузи): * Бјала * Бохња * Дембно * Јорданув * Мишлењице * Нови Сонч * Нови Тарг * Вјеличка * Живјец Оваа поделба не траела долго — на конференцијата на Дворската канцеларија на 14 март 1774 г., било наведено дека толку голем број окрузи може да се оправда единствено ако нивните раководители се соочени со бројни и важни задачи. Затоа, воспоставен е општ принцип дека со текот на времето ќе биде потребно значително намалување на нивниот број. Во согласност со овој став, на 21 јуни 1774 г., гувернерот ги презентирал своите предлози за реорганизација. Како одговор, тој добил декрет од 3 август 1774 г., во кој бил информиран дека царицата [[Марија Терезија|Марија Терезија Хабсбург]] изразила согласност во принцип за предложените измени — под услов нивното спроведување да не ја одложи работата за воведување на даночниот систем и урбаната регулатива. Во следниот спомен од 11 октомври 1774 г., гувернерот презентираше подробен план за реорганизација, кој беше одобрен со резолуција на Дворската канцеларија од 14 март 1775 г. Како последица на овие дејства, бројот на окрузи во Вјеличкиот Циркул беше намален на три: * Нови Сонч (од претходните: Нови Санч и Нови Тарг), * Вишњич (од претходните: Бохња, Дембно и Вјеличка), * Затор (од претходните: Бјала, Јорданув, Мишлењице и Живјец). === Промена на полско-австриската граница === Треба да се напомене дека полско-австриската граница во околината на Вјеличкиот Циркул првично (од 1772 г.) го вклучувала и левиот брег со градот Казимјеж, каде што се наоѓало седиштето на циркулот. Според договорот склучен на 9 февруари 1776 г., Австрија го вратила тоа подрачје на [[Полско-литванска Државна Заедница|Полска]], што се случило на почетокот на 1777 г. === Реформа и укинување на циркулот === На 2 септември 1780 г., дворската канцеларија издала декрет со кој го информирала гувернерот за новите одлуки во врска со управното приредување. Царицата Марија Терезија Хабсбург долго време планирала да воведе реформи насочени кон прилагодување на политичкиот систем на Галиција кон принципите што важеле во германските наследни земји. Донесена е клучна одлука за преобразба на постојните окрузи во циркули. Затоа, беше наредено да се започне со работа на план за реорганизација. Во исто време, беа определени главните насоки, кои требаше да ја претставуваат основата за создавање на овој план. Посебен акцент беше ставен на обезбедувањето седиштата на циркулските власти да бидат сместени што е можно поблиску до нивните центри. Иако се препорачуваше површините на поединечните циркули да бидат релативно еднакви во однос на површината, ова правило не треба да се третира премногу строго — доколку имало важни причини, можни биле отстапувања од еднаквата поделба. Исто така, беше истакнато дека месното прилагодување на седиштата на властите не треба да се менува без јасна потреба, бидејќи тоа би значело бројни тешкотии — вклучително и потребата од преместување на архивите, кои значително се зголемија во осум години. Конечно, беше нагласена важноста од соодветен избор на раководен персонал за пополнување на нови позиции. Во согласност со усвоените упатства, на 1 декември 1780 г. беше подготвен споменик, во кој беше претставен проект за нова управна поделба на Галиција на 18 помали циркули врз основа на постојните осумнаесет окрузи: * Округ Нови Сонч – преобразуван во [[Сонченски Циркул]], * Округ <a href="./Dystrykt_Wiśnicz" rel="mw:WikiLink" data-linkid="102" data-cx="{&amp;quot;adapted&amp;quot;:false,&amp;quot;sourceTitle&amp;quot;:{&amp;quot;title&amp;quot;:&amp;quot;Dystrykt Wiśnicz&amp;quot;,&amp;quot;thumbnail&amp;quot;:{&amp;quot;source&amp;quot;:&amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Galicja_1777_podzia%C5%82_administracyjny.png/120px-Galicja_1777_podzia%C5%82_administracyjny.png?utm_source=pl.wikipedia.org&amp;amp;utm_campaign=api&amp;amp;utm_content=thumbnail&amp;quot;,&amp;quot;width&amp;quot;:80,&amp;quot;height&amp;quot;:57},&amp;quot;pagelanguage&amp;quot;:&amp;quot;pl&amp;quot;},&amp;quot;targetFrom&amp;quot;:&amp;quot;source&amp;quot;}" class="cx-link" id="mwPQ" title="Dystrykt Wiśnicz">Вишњич</a> – преобразуван во [[Бохењски Циркул]], * Округ Затор – преобразуван во [[Мишлењички Циркул]]. Овој план бил одобрен и стапил на сила во 1782 г., што значело и '''укинување''' на Вјеличкиот Циркул. == Дополнителна литература == * Barwiński, Eugeniusz (1935). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/949442 Pierwsze podziały administracyjne Galicji]''. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65. * Grodziski, Stanisław (1971). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/946693 Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848]'', Wrocław (s. 161-165). * Grossman, Henryk (1911). ''Rozległość Galicji po aneksji austriackiej.'' Kwartalnik Historyczny, tom 25, s. 472–477. * Krochmal, Anna (2015). ''Źródła kartograficzne i historyczne do podziałów administracyjnych Galicji (1772–1918)''. Miscellanea Historico-Archivistica, (22), 219-235. * Kutrzeba, Stanisław (1920). ''Historia ustroju Polski w zarysie''. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Korona. * Mark, Rudolf A. (1994) ''[https://shron1.chtyvo.org.ua/Mark%20Rudolf/Galizien%20unter%20osterreichischer%20Herrschaft%20Verwaltung%20-%20Kirche%20-%20Bevolkerung%20nim.pdf?PHPSESSID=d37g9di33g958ckbt5frvvi7a4 Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung, Kirche, Bevölkerung]''. Herder-Verlag, Marburg. * {{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}} * Reder, Jerzy (1974). [https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/palestra/1974-tom-18-numer-7199/palestra-r1974-t18-n7199-s88-99.pdf Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej]. Palestra 18/7 (199), 88-99. * Witkowski, Wojciech (2007). ''Historia administracji w Polsce 1764–2020''. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. [[Категорија:Циркули во Галиција]] svutw4h6sizwpq1y8lr6v705abhe7gb 5622262 5622259 2026-08-31T15:41:12Z Vlad5250 77190 додадена/изменета предлошка 5622262 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ''Cyrkuł wielicki''<br>''Wieliczkaer Kreis'' |conventional_long_name = Вјелички Циркул |common_name = Вјелички Циркул |subdivision = [[циркул]] |nation = [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]] |year_start = 1773 |year_end = 1782 |date_start = |date_end = |event_start = |event_end = |p1 = |flag_p1 = |s1 = Сонченски Циркул |flag_s1 = |s2 = Бохењски Циркул |flag_s2 = |s3 = Мишлењички Циркул |flag_s3 = |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = |image_map_size = |image_map_caption = |capital = [[Казимјеж (Краков)|Казимјеж]] (1773—1777)<br>[[Вјеличка]] (1777—1782) |today = {{знаме|Poland}} ([[Малополско Војводство|Малополско]] и [[Шлеско Војводство]]) <!--- Area and population of a given year ---> |stat_year1 = |stat_area1 = |stat_pop1 = |stat_year2 = |stat_area2 = |stat_pop2 = |footnotes = }} '''Вјелички Циркул''' ({{Langx|pl|cyrkuł wielicki}}, {{Langx|de|Wieliczkaer Kreis}}) — [[Циркул|управна единица]] на [[Австриско Царство|Австриското Царство]] во [[Кралство Галиција и Лодомерија|Кралството Галиција и Лодомерија]] во годините 1773—1782. == Историја == Вјеличкиот Циркул со седиште во Казимјеж бил основан во 1773 година на полски земјишта заземени од Австрија за време на [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]]. Првично беше поделен на девет дистрикти (окрузи): * Бјала * Бохња * Дембно * Јорданув * Мишлењице * Нови Сонч * Нови Тарг * Вјеличка * Живјец Оваа поделба не траела долго — на конференцијата на Дворската канцеларија на 14 март 1774 г., било наведено дека толку голем број окрузи може да се оправда единствено ако нивните раководители се соочени со бројни и важни задачи. Затоа, воспоставен е општ принцип дека со текот на времето ќе биде потребно значително намалување на нивниот број. Во согласност со овој став, на 21 јуни 1774 г., гувернерот ги презентирал своите предлози за реорганизација. Како одговор, тој добил декрет од 3 август 1774 г., во кој бил информиран дека царицата [[Марија Терезија|Марија Терезија Хабсбург]] изразила согласност во принцип за предложените измени — под услов нивното спроведување да не ја одложи работата за воведување на даночниот систем и урбаната регулатива. Во следниот спомен од 11 октомври 1774 г., гувернерот презентираше подробен план за реорганизација, кој беше одобрен со резолуција на Дворската канцеларија од 14 март 1775 г. Како последица на овие дејства, бројот на окрузи во Вјеличкиот Циркул беше намален на три: * Нови Сонч (од претходните: Нови Санч и Нови Тарг), * Вишњич (од претходните: Бохња, Дембно и Вјеличка), * Затор (од претходните: Бјала, Јорданув, Мишлењице и Живјец). === Промена на полско-австриската граница === Треба да се напомене дека полско-австриската граница во околината на Вјеличкиот Циркул првично (од 1772 г.) го вклучувала и левиот брег со градот Казимјеж, каде што се наоѓало седиштето на циркулот. Според договорот склучен на 9 февруари 1776 г., Австрија го вратила тоа подрачје на [[Полско-литванска Државна Заедница|Полска]], што се случило на почетокот на 1777 г. === Реформа и укинување на циркулот === На 2 септември 1780 г., дворската канцеларија издала декрет со кој го информирала гувернерот за новите одлуки во врска со управното приредување. Царицата Марија Терезија Хабсбург долго време планирала да воведе реформи насочени кон прилагодување на политичкиот систем на Галиција кон принципите што важеле во германските наследни земји. Донесена е клучна одлука за преобразба на постојните окрузи во циркули. Затоа, беше наредено да се започне со работа на план за реорганизација. Во исто време, беа определени главните насоки, кои требаше да ја претставуваат основата за создавање на овој план. Посебен акцент беше ставен на обезбедувањето седиштата на циркулските власти да бидат сместени што е можно поблиску до нивните центри. Иако се препорачуваше површините на поединечните циркули да бидат релативно еднакви во однос на површината, ова правило не треба да се третира премногу строго — доколку имало важни причини, можни биле отстапувања од еднаквата поделба. Исто така, беше истакнато дека месното прилагодување на седиштата на властите не треба да се менува без јасна потреба, бидејќи тоа би значело бројни тешкотии — вклучително и потребата од преместување на архивите, кои значително се зголемија во осум години. Конечно, беше нагласена важноста од соодветен избор на раководен персонал за пополнување на нови позиции. Во согласност со усвоените упатства, на 1 декември 1780 г. беше подготвен споменик, во кој беше претставен проект за нова управна поделба на Галиција на 18 помали циркули врз основа на постојните осумнаесет окрузи: * Округ Нови Сонч – преобразуван во [[Сонченски Циркул]], * Округ Вишњич – преобразуван во [[Бохењски Циркул]], * Округ Затор – преобразуван во [[Мишлењички Циркул]]. Овој план бил одобрен и стапил на сила во 1782 г., што значело и '''укинување''' на Вјеличкиот Циркул. == Дополнителна литература == * Barwiński, Eugeniusz (1935). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/949442 Pierwsze podziały administracyjne Galicji]''. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65. * Grodziski, Stanisław (1971). ''[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/946693 Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848]'', Wrocław (s. 161-165). * Grossman, Henryk (1911). ''Rozległość Galicji po aneksji austriackiej.'' Kwartalnik Historyczny, tom 25, s. 472–477. * Krochmal, Anna (2015). ''Źródła kartograficzne i historyczne do podziałów administracyjnych Galicji (1772–1918)''. Miscellanea Historico-Archivistica, (22), 219-235. * Kutrzeba, Stanisław (1920). ''Historia ustroju Polski w zarysie''. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Korona. * Mark, Rudolf A. (1994) ''[https://shron1.chtyvo.org.ua/Mark%20Rudolf/Galizien%20unter%20osterreichischer%20Herrschaft%20Verwaltung%20-%20Kirche%20-%20Bevolkerung%20nim.pdf?PHPSESSID=d37g9di33g958ckbt5frvvi7a4 Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung, Kirche, Bevölkerung]''. Herder-Verlag, Marburg. * {{Наведување|inventor=Krzysztof Ostafin|title=Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910|date=2024-03-13|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/290a2ad87b5340c09c21be94958051ee}} * Reder, Jerzy (1974). [https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/palestra/1974-tom-18-numer-7199/palestra-r1974-t18-n7199-s88-99.pdf Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej]. Palestra 18/7 (199), 88-99. * Witkowski, Wojciech (2007). ''Historia administracji w Polsce 1764–2020''. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. [[Категорија:Циркули во Галиција]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1773 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1782 година]] i0u9mbnx5o5dubn04vna2adfd11kt6q Разговор:Пилзненски Циркул 1 1401928 5622263 2026-08-31T15:42:06Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622263 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Самборски Циркул 1 1401929 5622264 2026-08-31T15:42:22Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622264 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Вјелички Циркул 1 1401930 5622265 2026-08-31T15:42:44Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622265 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Наткасна 0 1401931 5622289 2026-08-31T17:25:01Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Nightstand 2184073576.jpg|thumb|right|Наткасна]] '''Наткасна''' (исто така позната и како '''ноќно масиче''') — мало плакарче или [[Маса (мебел)|маса]] што се поставува или закачува на ѕид покрај [[Кревет|креветот]], или пак е споено со таблата од главата на креве... 5622289 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nightstand 2184073576.jpg|thumb|right|Наткасна]] '''Наткасна''' (исто така позната и како '''ноќно масиче''') — мало плакарче или [[Маса (мебел)|маса]] што се поставува или закачува на ѕид покрај [[Кревет|креветот]], или пак е споено со таблата од главата на креветот.<ref>{{Cite web|url=https://www.bustle.com/p/what-millennial-women-really-keep-in-their-bedside-drawers-2701347|title=What Millennial Women Really Keep in Their Bedside Drawers|date=6 октомври 2017}}</ref> == Конструкција == Наткасната обично се изработува од [[Дрво (материјал)|дрво]]; горната плоча („капакот“) исто така е дрвена, има пластична обвивка или е заштитена со стакло, а понекогаш и со [[мермер]]. Под капакот често има плитка фиока или отворена ниша (понекогаш и двете) за складирање ситници. Типични размери на наткасна: * ширина 0,35 — 0,50 м; * длабочина 0,45 — 0,60 м; * висина 0,60 — 0,75 м. == Местоположба == Во семејната спална соба се поставуваат една или две наткасни. Во случај на единечни кревети, понекогаш се користи една наткасна меѓу нив; за брачен кревет вообичаено е да се стави по една наткасна на секоја страна. Наткасната може да се закачи и на таблите од креветот или на ѕидот. == Историја == Наткасните се појавиле во XVIII век во [[Франција]]. Првично се користеле за сокривање на [[Нокшир|нокширот]], што било неопходен дел од спалната соба во тоа време. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category inline|Nightstands}} [[Категорија:Мебел]] [[Категорија:Маси]] 6uny8onlm7fijs6clq42fwfv2tutnb7 5622293 5622289 2026-08-31T17:39:53Z Andrew012p 85224 5622293 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nightstand 2184073576.jpg|thumb|right|Наткасна]] '''Наткасна'''<ref>{{ДРМЈ|наткасна}}</ref> (исто така позната и како '''ноќно масиче''') — мало плакарче или [[Маса (мебел)|маса]] што се поставува или закачува на ѕид покрај [[Кревет|креветот]], или пак е споено со таблата од главата на креветот.<ref>{{Cite web|url=https://www.bustle.com/p/what-millennial-women-really-keep-in-their-bedside-drawers-2701347|title=What Millennial Women Really Keep in Their Bedside Drawers|date=6 октомври 2017}}</ref> == Конструкција == Наткасната обично се изработува од [[Дрво (материјал)|дрво]]; горната плоча („капакот“) исто така е дрвена, има пластична обвивка или е заштитена со стакло, а понекогаш и со [[мермер]]. Под капакот често има плитка фиока или отворена ниша (понекогаш и двете) за складирање ситници. Типични размери на наткасна: * ширина 0,35 — 0,50 м; * длабочина 0,45 — 0,60 м; * висина 0,60 — 0,75 м. == Местоположба == Во семејната спална соба се поставуваат една или две наткасни. Во случај на единечни кревети, понекогаш се користи една наткасна меѓу нив; за брачен кревет вообичаено е да се стави по една наткасна на секоја страна. Наткасната може да се закачи и на таблите од креветот или на ѕидот. == Историја == Наткасните се појавиле во XVIII век во [[Франција]]. Првично се користеле за сокривање на [[Нокшир|нокширот]], што било неопходен дел од спалната соба во тоа време. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category inline|Nightstands}} [[Категорија:Мебел]] [[Категорија:Маси]] 1irqg8450amkmtmfkh9zcfqsg3cr8lv 5622294 5622293 2026-08-31T17:40:38Z Andrew012p 85224 5622294 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nightstand 2184073576.jpg|thumb|right|Наткасна]] '''Наткасна'''<ref>{{ДРМЈ|наткасна}}</ref> (исто така позната и како '''ноќно масиче''') — мала комода или [[Маса (мебел)|маса]] што се поставува или закачува на ѕид покрај [[Кревет|креветот]], или пак е споено со таблата од главата на креветот.<ref>{{Cite web|url=https://www.bustle.com/p/what-millennial-women-really-keep-in-their-bedside-drawers-2701347|title=What Millennial Women Really Keep in Their Bedside Drawers|date=6 октомври 2017}}</ref> == Конструкција == Наткасната обично се изработува од [[Дрво (материјал)|дрво]]; горната плоча („капакот“) исто така е дрвена, има пластична обвивка или е заштитена со стакло, а понекогаш и со [[мермер]]. Под капакот често има плитка фиока или отворена ниша (понекогаш и двете) за складирање ситници. Типични размери на наткасна: * ширина 0,35 — 0,50 м; * длабочина 0,45 — 0,60 м; * висина 0,60 — 0,75 м. == Местоположба == Во семејната спална соба се поставуваат една или две наткасни. Во случај на единечни кревети, понекогаш се користи една наткасна меѓу нив; за брачен кревет вообичаено е да се стави по една наткасна на секоја страна. Наткасната може да се закачи и на таблите од креветот или на ѕидот. == Историја == Наткасните се појавиле во XVIII век во [[Франција]]. Првично се користеле за сокривање на [[Нокшир|нокширот]], што било неопходен дел од спалната соба во тоа време. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category inline|Nightstands}} [[Категорија:Мебел]] [[Категорија:Маси]] f8vy2bnjoip9nmrp21xi9scrfg2qm9h Разговор:Наткасна 1 1401932 5622290 2026-08-31T17:25:11Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622290 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Категорија:Христијански маченици од Македонија 14 1401933 5622301 2026-08-31T18:13:16Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: [[Категорија:Христијански маченици| Македонија]] [[Категорија:Македонски христијани|Маченици]] 5622301 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Христијански маченици| Македонија]] [[Категорија:Македонски христијани|Маченици]] i8naenukteh4jrnqcxq1s2vvhi84ak3 Параклис „Св. Петка“ - Осој 0 1401934 5622309 2026-08-31T19:22:06Z Ehrlich91 24281 нс 5622309 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|42|15|23|N|21|50|10.4|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Петка''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната. == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Осој]] tfxdn9wzorwequc5lfg0y6a0gjfygmn 5622311 5622309 2026-08-31T19:24:32Z Ehrlich91 24281 5622311 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|28.7|N|20|38|35.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Петка''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната. == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Осој]] 4vfosdqvvra68b32s8hy6zppk48j4nf 5622315 5622311 2026-08-31T19:32:59Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Црква „Св. Петка“ - Осој]] на [[Параклис „Св. Петка“ - Осој]] 5622311 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|28.7|N|20|38|35.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Петка''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната. == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Осој]] 4vfosdqvvra68b32s8hy6zppk48j4nf 5622319 5622315 2026-08-31T19:33:34Z Ehrlich91 24281 5622319 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|28.7|N|20|38|35.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Петка''' — мал селски [[параклис]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Параклисот се наоѓа над селото, обиколен со шума. == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Осој]] hqssi1ld7e6yhq2vof7iuxzuiqz2z30 Разговор:Параклис „Св. Петка“ - Осој 1 1401935 5622312 2026-08-31T19:25:14Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5622312 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 5622317 5622312 2026-08-31T19:33:00Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Осој]] на [[Разговор:Параклис „Св. Петка“ - Осој]] 5622312 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 0 1401936 5622314 2026-08-31T19:32:46Z Ehrlich91 24281 нс 5622314 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Архангел Михаил |слика = Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|28.7|N|20|38|35.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Архангел Михаил]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Архангел Михаил''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 2.jpg|Предниот дел Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 3.jpg|Натписна табла над влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 5.jpg|Страничен поглед </gallery> == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] == Надворешни врски == {{Ризница-врска|St. Michael the Archangel Church (Osoj)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Архангел Михаил во Македонија|Осој]] 4iapvejhvhggokr3pcc56n9hm52en1e 5622320 5622314 2026-08-31T19:34:16Z Ehrlich91 24281 /* Надворешни врски */ 5622320 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Архангел Михаил |слика = Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|28.7|N|20|38|35.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Архангел Михаил]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Архангел Михаил''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 2.jpg|Предниот дел Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 3.jpg|Натписна табла над влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 5.jpg|Страничен поглед </gallery> == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Michael the Archangel Church (Osoj)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Архангел Михаил во Македонија|Осој]] ak7whwzvk83f6z59yd6urwhj8ho78gu 5622321 5622320 2026-08-31T19:35:00Z Ehrlich91 24281 5622321 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Архангел Михаил |слика = Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|30.4|N|20|38|50.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Архангел Михаил]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Архангел Михаил''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 2.jpg|Предниот дел Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 3.jpg|Натписна табла над влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 5.jpg|Страничен поглед </gallery> == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Michael the Archangel Church (Osoj)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Архангел Михаил во Македонија|Осој]] k0nn9fzo47ruayef0mmsw1prmuoyg3k 5622323 5622321 2026-08-31T19:38:06Z Ehrlich91 24281 5622323 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Архангел Михаил |слика = Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Дебарско-кичевска |намесништво = Дебарско |парохија = Дебарско-реканска |координати = {{coord|41|31|30.4|N|20|38|50.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Осој (Дебарско){{!}}Осој |општина = Дебар |држава = Македонија |патрон = [[Архангел Михаил]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Архангел Михаил''' — помала селска [[Црква (градба)|црква]] во дебарското село [[Осој (Дебарско)|Осој]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, обиколена со шума. == Историја == За црквата нема податоци кога е подигната, но била проширувана во 1925 година.<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 2.jpg|Предниот дел Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 3.jpg|Натписна табла над влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 5.jpg|Страничен поглед </gallery> == Поврзано == * [[Дебарско архијерејско намесништво]] * [[Дебарско-реканска парохија]] * [[Осој (Дебарско)|Осој]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Michael the Archangel Church (Osoj)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Архангел Михаил, Осој}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Архангел Михаил во Македонија|Осој]] bn09jjf7xkujc867ow90kby1nl2y216 Црква „Св. Петка“ - Осој 0 1401937 5622316 2026-08-31T19:32:59Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Црква „Св. Петка“ - Осој]] на [[Параклис „Св. Петка“ - Осој]] 5622316 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Параклис „Св. Петка“ - Осој]] 8pomrs9eyylmywcbva01oxy6zn6yn4e Разговор:Црква „Св. Петка“ - Осој 1 1401938 5622318 2026-08-31T19:33:00Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Осој]] на [[Разговор:Параклис „Св. Петка“ - Осој]] 5622318 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Параклис „Св. Петка“ - Осој]] fgeb8a66z9p6dmkg0ur90q8uqroid5u Разговор:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осој 1 1401939 5622322 2026-08-31T19:36:47Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5622322 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Џамија (Осолница) 0 1401940 5622325 2026-08-31T19:43:50Z Ehrlich91 24281 нс 5622325 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Џамија | name = Џамија (Осолница) | image = | caption = | coordinates = {{Coord|41|27|19.6|N|20|33|39|E|type:landmark_region:MK|display=title}} | location = [[Осолница]] | year = | deity = | rite = | sect = | tradition = | cercle = | sector = | municipality = [[Општина Центар Жупа]] | country = [[Македонија]] | administration = | consecration_year = | organisational_status = | functional_status = | heritage_designation = | ownership = | governing_body = | leadership = | bhattaraka = | patron = | website = | architect = | architecture_type = [[џамија]] | architecture_style = | founded_by = | creator = | funded_by = | general_contractor = | established = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | date_demolished = | facade_direction = | capacity = | length = | width = | width_nave = | interior_area = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | site_area = | temple_quantity = | monument_quantity = | shrine_quantity = | inscriptions = | materials = | elevation_m = | elevation_footnotes = | nrhp = | designated = | added = | refnum = | footnotes = }} '''Џамија (Осолница)''' — поранешна [[џамија]] во селото [[Осолница]], во [[Општина Центар Жупа]], [[Македонија]]. Џамијата се наоѓала спроти поранешната [[Црква „Св. Петка“ - Осолница|црква „Св. Петка“]], која исто така е во руини. == Поврзано == * [[Дебарско муфтиство]] * [[Осолница]] [[Категорија:Осолница]] [[Категорија:Џамии во Општина Центар Жупа]] [[Категорија:Џамии во Дебарското муфтиство]] ig18ofr67f4o6m4ogqg08u0c8whfmjm Шпора 0 1401941 5622326 2026-08-31T19:44:10Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Мамуза]] 5622326 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Мамуза]] g9whroteh1xdalv7dwf8eviczlchkop 5622327 5622326 2026-08-31T19:45:01Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Германизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622327 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Мамуза]] [[Категорија:Германизми]] 6j03fu6xoz4s2vbzh4qmgxg4dxt683f Разговор:Џамија (Осолница) 1 1401942 5622328 2026-08-31T19:45:05Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5622328 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody Разговор:Мамуза 1 1401943 5622334 2026-08-31T19:54:44Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622334 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Шпора (ботаника) 0 1401944 5622336 2026-08-31T20:14:47Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1097576247|Spur (botany)]]“ 5622336 wikitext text/x-wiki '''Шпора''' или '''мамуза''' — ботанички поим што се однесува на израстоци на ткиво на различни [[Растенија|растителни]] органи. Најчестата употреба на овој поим во [[Ботаника|ботаниката]] се однесува на нектарните шпори кај [[Цвет|цветовите]]. * [[нектарна шпора]] * [[шпора (стебло)]] * [[шпора (лист)]] [[Податотека:Utricularia_sandersonii_flower1.jpg|десно|мини|250x250пкс| Цвеќиња на ''Utricularia sandersonii'', со големи цветни шпори.]] == Поврзано == * * [[Чашкино ливче]] * [[Венечно ливче]] * [[Чашка (ботаника)|Чашка]] [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Анатомија на растенијата]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] lpogopc96lbaaisc6dc1mgdoaaw9jms 5622338 5622336 2026-08-31T20:15:34Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Германизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622338 wikitext text/x-wiki '''Шпора''' или '''мамуза''' — ботанички поим што се однесува на израстоци на ткиво на различни [[Растенија|растителни]] органи. Најчестата употреба на овој поим во [[Ботаника|ботаниката]] се однесува на нектарните шпори кај [[Цвет|цветовите]]. * [[нектарна шпора]] * [[шпора (стебло)]] * [[шпора (лист)]] [[Податотека:Utricularia_sandersonii_flower1.jpg|десно|мини|250x250пкс| Цвеќиња на ''Utricularia sandersonii'', со големи цветни шпори.]] == Поврзано == * * [[Чашкино ливче]] * [[Венечно ливче]] * [[Чашка (ботаника)|Чашка]] [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Анатомија на растенијата]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] [[Категорија:Германизми]] 6avat7u3khmjzr6ah2fgsql5x062bdk 5622339 5622338 2026-08-31T20:15:58Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622339 wikitext text/x-wiki '''Шпора''' или '''мамуза''' — ботанички поим што се однесува на израстоци на ткиво на различни [[Растенија|растителни]] органи. Најчестата употреба на овој поим во [[Ботаника|ботаниката]] се однесува на нектарните шпори кај [[Цвет|цветовите]]. * [[нектарна шпора]] * [[шпора (стебло)]] * [[шпора (лист)]] [[Податотека:Utricularia_sandersonii_flower1.jpg|десно|мини|250x250пкс| Цвеќиња на ''Utricularia sandersonii'', со големи цветни шпори.]] == Поврзано == * * [[Чашкино ливче]] * [[Венечно ливче]] * [[Чашка (ботаника)|Чашка]] [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Анатомија на растенијата]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] [[Категорија:Германизми]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 8r731wn3ijhcayxdbi4z14g6cko362e Разговор:Шпора (ботаника) 1 1401945 5622337 2026-08-31T20:15:19Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622337 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Бела темјанушка 0 1401946 5622397 2026-09-01T07:11:38Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354657079|Viola alba]]“ 5622397 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola alba (Guy Bourrel).jpg|authority=[[Wilibald Swibert Joseph Gottlieb von Besser|Besser]]}} [[Податотека:White_Violet_(Viola_alba)_in_Pennsylvania.jpg|алт=White Violet (Viola alba) in Pennsylvania|мини| Бела темјанушка (Viola alba) во Пенсилванија]] '''Бела темјанушка (Viola alba)''' - [[Вид (биологија)|вид]] [[темјанушка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[темјанушки]]. == Опис == Белата темјанушка е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] што се одликува со отсуство на развиено надземно стебло, па неговите [[Лист|листови]] и [[Цвет|цветови]] излегуваат непосредно во розета од самата основа. Клучен белег по кој јасно се разликува од сродната ''[[Viola suavis]]'' е поседувањето на долги и тенки [[Столон|столони]], односно ползечки ластари, кои кај ''Viola suavis'' се куси и дебели. Неговите [[Прилисник|прилисници]] имаат специфичен линејно-ланцетен облик и се значително помали од половината на должината на [[Лисна дршка|лисната дршка]]. Кај влакнестата форма на ова растение, листовите имаат јајцевиден облик, што го прави лесно препознатливо во споредба со [[Мирислива темјанушка|мирисливата темјанушка]] (''Viola odorata''), чии листови се округли и тапи, а прилисниците се широко-јајцевидни. Во градбата на цветот се забележува дека страничните [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] се свиткани надолу, додека столпчето на [[Плодник|плодникот]] на самиот врв не е ниту главичесто ниту дводелно.<ref name="Флора на Македонија">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|volume=Том I св.2|location=Скопје|page=187|author-link=Кирил Мицевски|access-date=15 август 2026}}</ref> === Подвидови === * ''Viola alba'' subsp. ''alba'' Овој подвид е распространет од Јужна Франција до Јужна Полска и Северозападна Турција, Западна Сирија, но има нов рекорд во Кашмир, Индија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net|title=Viola alba subsp alba Violaceae a new record from the Kashmir Himalaya India|date=October 2025|work=ResearchGate|accessdate=2026-05-17}}</ref> * ''Viola alba'' subsp. ''thessala'' * ''Viola alba'' subsp. ''alba scotophylla'' * ''Viola alba'' subsp. ''dehnhardtii'' === Споредбени податоци во однос на сродните видови во Македонија === Главните разлики на белата темјанушка во однос на нејзините најблиски сродници во Македонија: * Се разликува од мирисливата темјанушка (''Viola odorata)'' по поиздолжените јајцевидни листови и тесните прилисници. * Се разликува од ''Viola suavis'' (слатка темјанушка) по должината и дебелината на ластарите (столоните). * За разлика од видовите како ''Viola pyrenaica'' или ''Viola chelmea'', таа задолжително развива столони, што ја прави лесно препознатлива на терен. == Распространетост == === Распространетост во Македонија === Овој растителен вид во Македонија за првпат е регистриран од академик [[Кирил Мицевски|Мицевски]], кој во својот труд ги наведува првите потврдени историски места во околината на Скопје, поточно во селото [[Горно Нерези]], како и во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]] долж долината на реката [[Бошава]]. Според поновите флористички истражувања во Северозападна Македонија, откриени се и нови наоѓалишта каде што вирее овој вид, меѓу кои подрачјето на [[Желино]], што се наоѓа над селото [[Чифлик (Тетовско)|Чифлик]] на [[надморска височина]] од околу 500 метри, како и на одредени делови од [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]]. Во однос на неговата [[таксономија]], на територијата на нашата земја главно е застапен подвидот ''Viola alba'' Besser subsp. ''alba'', кој во постарата стручна литература често се среќава и под синонимот ''Viola alba'' subsp. ''scotophylla''. == Наводи == {{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Растенија опишани во 1809 година]] [[Категорија:Таксони именувани од Вилибалд Јозеф Готлиб фон Бесер]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 22mjymmdqqpkk16pshtzdvcsu34o3ff 5622398 5622397 2026-09-01T07:23:26Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5622398 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Viola alba (Guy Bourrel).jpg |authority=[[Вилибалк Свиберт Јозеф Готлив фон Бесер|Besser]] }} [[Податотека:White_Violet_(Viola_alba)_in_Pennsylvania.jpg|алт=White Violet (Viola alba) in Pennsylvania|мини| Бела темјанушка (Viola alba) во Пенсилванија]] '''Бела темјанушка''' ({{langx|la|Viola alba}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[темјанушка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[темјанушки]]. == Опис == Белата темјанушка е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] што се одликува со отсуство на развиено надземно стебло, па неговите [[Лист|листови]] и [[Цвет|цветови]] излегуваат непосредно во розета од самата основа. Клучен белег по кој јасно се разликува од сродната ''[[Viola suavis]]'' е поседувањето на долги и тенки [[Столон|столони]], односно ползечки ластари, кои кај ''Viola suavis'' се куси и дебели. Неговите [[Прилисник|прилисници]] имаат специфичен линејно-ланцетен облик и се значително помали од половината на должината на [[Лисна дршка|лисната дршка]]. Кај влакнестата форма на ова растение, листовите имаат јајцевиден облик, што го прави лесно препознатливо во споредба со [[Мирислива темјанушка|мирисливата темјанушка]] (''Viola odorata''), чии листови се округли и тапи, а прилисниците се широко-јајцевидни. Во градбата на цветот се забележува дека страничните [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] се свиткани надолу, додека столпчето на [[Плодник|плодникот]] на самиот врв не е ниту главичесто ниту дводелно.<ref name=FM>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1995|volume=Том I св. 3|location=Скопје|page=503-510|author-link=Кирил Мицевски|access-date=01 септември 2026}}</ref> === Подвидови === * ''Viola alba'' subsp. ''alba'' * ''Viola alba'' subsp. ''thessala'' * ''Viola alba'' subsp. ''alba scotophylla'' * ''Viola alba'' subsp. ''dehnhardtii'' === Споредбени податоци во однос на сродните видови во Македонија === Главните разлики на белата темјанушка во однос на нејзините најблиски сродници во Македонија:<ref name=FM/> * Се разликува од [[Мирислива темјанушка|мирисливата темјанушка]] (''Viola odorata)'' по поиздолжените јајцевидни листови и тесните прилисници. * Се разликува од ''Viola suavis'' (слатка темјанушка) по должината и дебелината на ластарите (столоните). * За разлика од видовите како ''Viola pyrenaica'' или ''Viola chelmea'', таа задолжително развива столони, што ја прави лесно препознатлива на терен. == Распространетост == Подвидот ''Viola alba'' subsp. ''alba'' е распространет од Јужна Франција до Јужна Полска и Северозападна Турција, Западна Сирија, но има нов рекорд во Кашмир, Индија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net|title=Viola alba subsp alba Violaceae a new record from the Kashmir Himalaya India|date=October 2025|work=ResearchGate|accessdate=2026-05-17}}</ref> === Распространетост во Македонија === Овој растителен вид во Македонија за првпат е регистриран од академик [[Кирил Мицевски|Мицевски]], кој во својот труд ги наведува првите потврдени историски места во околината на Скопје, поточно во селото [[Горно Нерези]], како и во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]] долж долината на реката [[Бошава]]. Според поновите флористички истражувања во Северозападна Македонија, откриени се и нови наоѓалишта каде што вирее овој вид, меѓу кои подрачјето на [[Желино]], што се наоѓа над селото [[Чифлик (Тетовско)|Чифлик]] на [[надморска височина]] од околу 500 метри, како и на одредени делови од [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]]. Во однос на неговата [[таксономија]], на територијата на нашата земја главно е застапен подвидот ''Viola alba'' Besser subsp. ''alba'', кој во постарата стручна литература често се среќава и под синонимот ''Viola alba'' subsp. ''scotophylla''.<ref>{{нмс | last= | first= | author= | title=NEW DATA ON THE DISTRIBUTION OF VIOLA ALBA BESSER SUBSP. ALBA (VIOLACEAE) IN THE REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA | url= https://repo.edu.mk/?id=home&id_repozitorium=4&identifier=oai:eprints.unite.edu.mk:2295&statistics=2&type=Article,%20NonPeerReviewed| date=2025 | work= | publisher= | accessdate=1 септември 2026 }}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Viola alba}} {{Викивидови-ред|Viola alba}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Растенија опишани во 1809 година]] [[Категорија:Таксони именувани од Вилибалд Јозеф Готлиб фон Бесер]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hqmlfqhfrhjc9fmqz1fzqndckj1i2t3 5622459 5622398 2026-09-01T11:43:04Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5622459 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |genus=Viola |species=alba |image=Viola alba (Guy Bourrel).jpg |authority=[[Вилибалк Свиберт Јозеф Готлив фон Бесер|Besser]] }} [[Податотека:White_Violet_(Viola_alba)_in_Pennsylvania.jpg|алт=White Violet (Viola alba) in Pennsylvania|мини| Бела темјанушка (Viola alba) во Пенсилванија]] '''Бела темјанушка''' ({{langx|la|Viola alba}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[темјанушка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[темјанушки]]. == Опис == Белата темјанушка е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] што се одликува со отсуство на развиено надземно стебло, па неговите [[Лист|листови]] и [[Цвет|цветови]] излегуваат непосредно во розета од самата основа. Клучен белег по кој јасно се разликува од сродната ''[[Viola suavis]]'' е поседувањето на долги и тенки [[Столон|столони]], односно ползечки ластари, кои кај ''Viola suavis'' се куси и дебели. Неговите [[Прилисник|прилисници]] имаат специфичен линејно-ланцетен облик и се значително помали од половината на должината на [[Лисна дршка|лисната дршка]]. Кај влакнестата форма на ова растение, листовите имаат јајцевиден облик, што го прави лесно препознатливо во споредба со [[Мирислива темјанушка|мирисливата темјанушка]] (''Viola odorata''), чии листови се округли и тапи, а прилисниците се широко-јајцевидни. Во градбата на цветот се забележува дека страничните [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] се свиткани надолу, додека столпчето на [[Плодник|плодникот]] на самиот врв не е ниту главичесто ниту дводелно.<ref name=FM>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1995|volume=Том I св. 3|location=Скопје|page=503-510|author-link=Кирил Мицевски|access-date=01 септември 2026}}</ref> === Подвидови === * ''Viola alba'' subsp. ''alba'' * ''Viola alba'' subsp. ''thessala'' * ''Viola alba'' subsp. ''alba scotophylla'' * ''Viola alba'' subsp. ''dehnhardtii'' === Споредбени податоци во однос на сродните видови во Македонија === Главните разлики на белата темјанушка во однос на нејзините најблиски сродници во Македонија:<ref name=FM/> * Се разликува од [[Мирислива темјанушка|мирисливата темјанушка]] (''Viola odorata)'' по поиздолжените јајцевидни листови и тесните прилисници. * Се разликува од ''Viola suavis'' (слатка темјанушка) по должината и дебелината на ластарите (столоните). * За разлика од видовите како ''Viola pyrenaica'' или ''Viola chelmea'', таа задолжително развива столони, што ја прави лесно препознатлива на терен. == Распространетост == Подвидот ''Viola alba'' subsp. ''alba'' е распространет од Јужна Франција до Јужна Полска и Северозападна Турција, Западна Сирија, но има нов рекорд во Кашмир, Индија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net|title=Viola alba subsp alba Violaceae a new record from the Kashmir Himalaya India|date=October 2025|work=ResearchGate|accessdate=2026-05-17}}</ref> === Распространетост во Македонија === Овој растителен вид во Македонија за првпат е регистриран од академик [[Кирил Мицевски|Мицевски]], кој во својот труд ги наведува првите потврдени историски места во околината на Скопје, поточно во селото [[Горно Нерези]], како и во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]] долж долината на реката [[Бошава]]. Според поновите флористички истражувања во Северозападна Македонија, откриени се и нови наоѓалишта каде што вирее овој вид, меѓу кои подрачјето на [[Желино]], што се наоѓа над селото [[Чифлик (Тетовско)|Чифлик]] на [[надморска височина]] од околу 500 метри, како и на одредени делови од [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]]. Во однос на неговата [[таксономија]], на територијата на нашата земја главно е застапен подвидот ''Viola alba'' Besser subsp. ''alba'', кој во постарата стручна литература често се среќава и под синонимот ''Viola alba'' subsp. ''scotophylla''.<ref>{{нмс | last= | first= | author= | title=NEW DATA ON THE DISTRIBUTION OF VIOLA ALBA BESSER SUBSP. ALBA (VIOLACEAE) IN THE REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA | url= https://repo.edu.mk/?id=home&id_repozitorium=4&identifier=oai:eprints.unite.edu.mk:2295&statistics=2&type=Article,%20NonPeerReviewed| date=2025 | work= | publisher= | accessdate=1 септември 2026 }}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Viola alba}} {{Викивидови-ред|Viola alba}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Растенија опишани во 1809 година]] [[Категорија:Таксони именувани од Вилибалд Јозеф Готлиб фон Бесер]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0a0dgng7ux4tekxqy8o85bjvksc1em4 Разговор:Бела темјанушка 1 1401947 5622399 2026-09-01T07:23:39Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622399 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Prunus mahaleb 0 1401948 5622409 2026-09-01T09:06:57Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1336953762|Prunus mahaleb]]“ 5622409 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus mahaleb2.jpg|image_caption=Цветови од Prunus Mahaleb сликани во Франција|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Rhodes, L. | author2 = Maxted, N. | name-list-style = amp | title = ''Prunus mahaleb'' | article-number = e.T172121A48416825 | year = 2016 | access-date = 24 November 2021}}</ref>|taxon=Prunus mahaleb|authority=[[L.]]<ref name=GRIN>{{GRIN | access-date=2008-03-14}}</ref>|range_map=Prunus mahaleb range.svg|range_map_caption=Мапа на распространетост|synonyms=Of the species:<ref name=POWO_729931-1/> * ''Cerasus mahaleb'' <small>(L.) Mill.</small> * ''Mahaleb vulgaris'' <small>Takht.</small> * ''Padellus mahaleb'' <small>(L.) Vassilcz.</small> * ''Padus mahaleb'' <small>(L.) Borkh.</small> Of subsp. ''cupaniana'':<ref name=POWO_77252155-1/> * ''Padellus mahaleb'' subsp. ''cupaniana'' <small>(Guss.) Pénzes</small> * ''Prunus cupaniana'' <small>Guss.</small> Of subsp. ''mahaleb'':<ref name=POWO_77231214-1/> * ''Cerasus corymbosa'' <small>St.-Lag.</small> * ''Druparia mahaleb'' <small>Clairv.</small> * ''Padellus mahaleb'' subsp. ''simonkaii'' <small>(Pénzes) Soják</small> * ''Padus monstrosa'' <small>Dippel</small> * ''Prunus mahaleb'' subsp. ''baldaccii'' <small>Pénzes</small> * ''Prunus mahaleb'' subsp. ''simonkaii'' <small>Pénzes</small> * ''Prunus odorata'' <small>Lam.</small>|subdivision_ranks=Subspecies|subdivision=[[#Subspecies|See text]].}} '''''Prunus mahaleb''''' е вид [[цреша]], по потекло од централна и јужна Европа, северозападна Африка, југозападна Азија и делови од централна Азија.<ref name="Rushforth">{{Наведена книга|title=Trees of Britain and Europe|last=Rushforth|first=Keith|date=1999|publisher=Trafalgar Square Publishing|isbn=0-00-220013-9|publication-place=London|pages=1023–1024}}</ref><ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.qg6|title=St Lucie Cherry ''Prunus mahaleb'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2026-02-06}}</ref> Дрвото се одгледува за зачин кој се добива од семките. Семето има мирис и вкус кој може да се спореди со горчливи бадеми и ноти на цреша. == Опис == Грмушка или дрво до 10 м високо. Младите гранчиња голи или со ретки ситни влакненца, во почетокот жлездесто лепливи, сивкасто-зелени, а покасно стануваат кафеави. Пупките светлокафеави, голи, по работ со многу ситни триаглести запчиња. Листовите широко-јајцевидни до круглести, 4-7 цм долги, на врвот кусо заострени, во основата круглести или скоро срцевидни, голи или со ретки влакна на долната страна, и тоа во пазувите на страничните жили. По работ напилени и со жлезди по врвот на запците. Лисните дршки 1-3 цм долги, голи, на горната страна плитко олучести, на врвот, под самата ламина или на ламината, со 2 жлезди или без нив. Цветовите пријатно ароматични, со 5-12 цвета, во гроздовидни соцветија слични на штит и се развиваат заедно со разлистувањето. Цветовите на долга заедничка дршка и обично со 2 мали ливчиња на неа. Цветните дршки голи, до 20 мм долги. Хипантиумот ѕвонест, гол. Чашкините ливчиња тесно-јајцевидни, на врвот тапи, голи, по прецветувањето отпаѓаат. Венечните ливчиња бели, обратно- јајцевидни, најшироки во средината, околу 6-9 мм долги. Прашниците 18-20, филаментите бели. Плодот 6-12 мм долг, јајцевиден, во почетокот жолт, потоа црн. Мезокарпот тенок, горчлив, а ендокарпот (костелката) мазен. [[Податотека:Korina_2012-07-17_Prunus_mahaleb_1.jpg|лево|мини| ''Prunus mahaleb,'' Германија]] == Подвидови == {{На|2023|February}}, два подвида биле прифатени од [[Plants of the World Online]]:<ref name="POWO_729931-1">{{Наведување|title=''Prunus mahaleb'' L..|journal=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729931-1|access-date=2023-02-11}}</ref> * ''Prunus mahaleb'' подвид. ''cupaniana'' <small>(Guss.) Arcang.</small> (синоними вклучуваат ''Prunus cupaniana'') – ограничено на северна [[Сицилија]]<ref name="POWO_77252155-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77252155-1|title=''Prunus mahaleb'' subsp. ''cupaniana'' (Guss.) Arcang..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2023-02-11}}</ref> * ''Prunus mahaleb'' подвид. ''mahaleb'' (синоними вклучуваат ''Prunus odorata'') – на други места во автохтониот опсег на видот<ref name="POWO_77231214-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77231214-1|title=''Prunus mahaleb'' subsp. ''mahaleb''|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2023-02-11}}</ref> == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Prunus_mahaleb_sl17.jpg|лево|мини| Растенија во цвет во мајчин живеалиште, Mödlinger Klause, округ Mödling, Долна Австрија]] ''Prunus mahaleb'' се јавува во грмушки и отворени шуми на суви падини; во централна Европа на надморски височини до 1,700 м надморска височина, и во висорамнините на 1.200–2.000 м во јужна Европа. Бил натурализиран во некои умерени подрачја, како Европа северно од неговиот роден опсег, а локално и во [[Австралија]] и Соединетите Американски Држави.<ref name="blamey" /> Распространетост во Македонија Многу често растение по суви карпести места, ретките шуми и други станишта до 1.600 м надморска височина. Познат за [[Скопје]] - [[Водно]], [[Козјак (Козјачија)|Козјак]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Дервенска Клисура]]; [[Жеден]]; [[Гостивар]] - [[Буковиќ]]; околината на [[Кичево]]; [[Прилеп]] - [[Плетвар]] и [[Козјак (планински врв)|Козјак]], [[Велес]] - с. [[Градско]]; [[Радовиш]]; [[Кратово]]; [[Демир Капија]]; [[Нов Дојран]] - с. [[Ѓопчели]]; пл. [[Серта]]; [[Галичица]]. == Екологија == Научна студија<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=Carlos M.|last2=Jordano|first2=Pedro|year=1981|title=''Prunus mahaleb'' and Birds: The High-efficiency Seed Dispersal System of a Temperate Fruiting Tree|url=http://digital.csic.es/bitstream/10261/45070/1/HJ_1981_EcolMonogrHQ.pdf|journal=Ecological Monographs|volume=51|issue=2|pages=203–218|bibcode=1981EcoM...51..203H|doi=10.2307/2937263|jstor=2937263|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711000458/http://digital.csic.es/bitstream/10261/45070/1/HJ_1981_EcolMonogrHQ.pdf|archive-date=2020-07-11}}</ref> открила еколошка зависност помеѓу растението и четири вида птици што јадат овошје во југоисточна [[Шпанија]]; [[Обичен кос|косовите]] и [[Црноглаво грмушарче|црноглавите грмушарчиња]] се покажале како најважни распространувачи на семе. Кога ''P. mahaleb'' дава плод, овие птици речиси исклучиво го консумираат плодот и ги расфрлаат семето на места поволни за раст на дрвото. Начинот на кој некои птици го консумираат плодот и живеалиштата што ги користат тие птици, може да дејствуваат како селективна сила при одредувањето кои генетски варијации на црешата проспериаат.<ref>{{Наведено списание|last=Guitián|first=José|last2=Fuentes|first2=Marcelino|last3=Bermejo|first3=Teresa|last4=López|first4=Belén|year=1992|title=Spatial Variation in the Interactions between ''Prunus mahaleb'' and Frugivorous Birds|journal=Oikos|volume=63|issue=1|pages=125–130|bibcode=1992Oikos..63..125G|doi=10.2307/3545521|jstor=3545521}}</ref> == Одгледување == Далеку од својот автохтон опсег, видот се одгледува како [[Украсно растение|украсно дрво]] поради неговите миризливи цвеќиња, низ умерените региони на светот. Голем број сорти се избрани поради нивната украсна вредност, вклучувајќи ја „Albomarginata“, со шарено лисје, „Bommii“, џуџеста со висечки гранки, „Globosa“, компактен џуџест клон, „Pendula“, со овенати разгранувања и „Xanthocarpa“ со жолти плодови. Исто така овој вид се користел како подлога за калемење на други цреши.<ref name="PlantAtlas" /> == Употреба == [[Податотека:Przekrój_Prunus_mahaleb_Wiśnia_wonna_OB_UWr_2023-07-21_01.jpg|десно|мини| Попречно сечено дрво]] Растението се одгледува и за махлеб, зачин што се добива од семките од црешата. Мирисна е и има вкус на горчливи [[Бадем|бадеми]]. Се користи во мали количини за заострување на слатките прехранбени производи во [[Турска кујна|турската кујна]], [[Грција|грчка кујна]] или [[Ерменија|ерменска кујна]]. [[Дрво (материјал)|Дрвото]] е тврдо и се користи во изработка на кујнски елементи и за [[Луле|лулиња]]. Кората, дрвото и семето содржат [[кумарин]].<ref>{{Наведено списание|last=El-Dakhakhny|first=M.|year=1970|title=Some Coumarin Constituents of ''Prunus mahaleb'' L. Fruit Kernels V|journal=Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=59|issue=4|pages=551–553|bibcode=1970JPhmS..59..551E|doi=10.1002/jps.2600590424|pmid=5440687}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus mahaleb}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0gxptpysx2isxwd01vneu0eokyijlcf 5622410 5622409 2026-09-01T09:09:09Z BosaFi 115936 5622410 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus mahaleb2.jpg|image_caption=Цветови од Prunus Mahaleb сликани во Франција|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Rhodes, L. | author2 = Maxted, N. | name-list-style = amp | title = ''Prunus mahaleb'' | article-number = e.T172121A48416825 | year = 2016 | access-date = 24 November 2021}}</ref>|taxon=Prunus mahaleb|authority=[[L.]]<ref name=GRIN>{{GRIN | access-date=2008-03-14}}</ref>|range_map=Prunus mahaleb range.svg|range_map_caption=Мапа на распространетост|synonyms=Of the species:<ref name=POWO_729931-1/> * ''Cerasus mahaleb'' <small>(L.) Mill.</small> * ''Mahaleb vulgaris'' <small>Takht.</small> * ''Padellus mahaleb'' <small>(L.) Vassilcz.</small> * ''Padus mahaleb'' <small>(L.) Borkh.</small> Of subsp. ''cupaniana'':<ref name=POWO_77252155-1/> * ''Padellus mahaleb'' subsp. ''cupaniana'' <small>(Guss.) Pénzes</small> * ''Prunus cupaniana'' <small>Guss.</small> Of subsp. ''mahaleb'':<ref name=POWO_77231214-1/> * ''Cerasus corymbosa'' <small>St.-Lag.</small> * ''Druparia mahaleb'' <small>Clairv.</small> * ''Padellus mahaleb'' subsp. ''simonkaii'' <small>(Pénzes) Soják</small> * ''Padus monstrosa'' <small>Dippel</small> * ''Prunus mahaleb'' subsp. ''baldaccii'' <small>Pénzes</small> * ''Prunus mahaleb'' subsp. ''simonkaii'' <small>Pénzes</small> * ''Prunus odorata'' <small>Lam.</small>|subdivision_ranks=Subspecies|subdivision=[[#Subspecies|See text]].}} '''''Prunus mahaleb''''' е вид [[цреша]], по потекло од централна и јужна Европа, северозападна Африка, југозападна Азија и делови од централна Азија.<ref name="Rushforth">{{Наведена книга|title=Trees of Britain and Europe|last=Rushforth|first=Keith|date=1999|publisher=Trafalgar Square Publishing|isbn=0-00-220013-9|publication-place=London|pages=1023–1024}}</ref><ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.qg6|title=St Lucie Cherry ''Prunus mahaleb'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2026-02-06}}</ref> Дрвото се одгледува за зачин кој се добива од семките. Семето има мирис и вкус кој може да се спореди со горчливи бадеми и ноти на цреша. == Опис == Грмушка или дрво до 10 м високо. Младите гранчиња голи или со ретки ситни влакненца, во почетокот жлездесто лепливи, сивкасто-зелени, а покасно стануваат кафеави. Пупките светлокафеави, голи, по работ со многу ситни триаглести запчиња. Листовите широко-јајцевидни до круглести, 4-7 цм долги, на врвот кусо заострени, во основата круглести или скоро срцевидни, голи или со ретки влакна на долната страна, и тоа во пазувите на страничните жили. По работ напилени и со жлезди по врвот на запците. Лисните дршки 1-3 цм долги, голи, на горната страна плитко олучести, на врвот, под самата ламина или на ламината, со 2 жлезди или без нив. Цветовите пријатно ароматични, со 5-12 цвета, во гроздовидни соцветија слични на штит и се развиваат заедно со разлистувањето. Цветовите на долга заедничка дршка и обично со 2 мали ливчиња на неа. Цветните дршки голи, до 20 мм долги. Хипантиумот ѕвонест, гол. Чашкините ливчиња тесно-јајцевидни, на врвот тапи, голи, по прецветувањето отпаѓаат. Венечните ливчиња бели, обратно- јајцевидни, најшироки во средината, околу 6-9 мм долги. Прашниците 18-20, филаментите бели. Плодот 6-12 мм долг, јајцевиден, во почетокот жолт, потоа црн. Мезокарпот тенок, горчлив, а ендокарпот (костелката) мазен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1034-1035}}</ref> [[Податотека:Korina_2012-07-17_Prunus_mahaleb_1.jpg|лево|мини| ''Prunus mahaleb,'' Германија]] == Подвидови == {{На|2023|February}}, два подвида биле прифатени од [[Plants of the World Online]]:<ref name="POWO_729931-1">{{Наведување|title=''Prunus mahaleb'' L..|journal=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729931-1|access-date=2023-02-11}}</ref> * ''Prunus mahaleb'' подвид. ''cupaniana'' <small>(Guss.) Arcang.</small> (синоними вклучуваат ''Prunus cupaniana'') – ограничено на северна [[Сицилија]]<ref name="POWO_77252155-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77252155-1|title=''Prunus mahaleb'' subsp. ''cupaniana'' (Guss.) Arcang..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2023-02-11}}</ref> * ''Prunus mahaleb'' подвид. ''mahaleb'' (синоними вклучуваат ''Prunus odorata'') – на други места во автохтониот опсег на видот<ref name="POWO_77231214-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77231214-1|title=''Prunus mahaleb'' subsp. ''mahaleb''|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2023-02-11}}</ref> == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Prunus_mahaleb_sl17.jpg|лево|мини| Растенија во цвет во мајчин живеалиште, округ Модлинг, Долна Австрија]] ''Prunus mahaleb'' се јавува во грмушки и отворени шуми на суви падини; во централна Европа на надморски височини до 1,700 м надморска височина, и во висорамнините на 1.200–2.000 м во јужна Европа. Бил натурализиран во некои умерени подрачја, како Европа северно од неговиот роден опсег, а локално и во [[Австралија]] и Соединетите Американски Држави.<ref name="blamey" /> === Распространетост во Македонија === Многу често растение по суви карпести места, ретките шуми и други станишта до 1.600 м надморска височина. Познат за [[Скопје]] - [[Водно]], [[Козјак (Козјачија)|Козјак]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Дервенска Клисура]]; [[Жеден]]; [[Гостивар]] - [[Буковиќ]]; околината на [[Кичево]]; [[Прилеп]] - [[Плетвар]] и [[Козјак (планински врв)|Козјак]], [[Велес]] - с. [[Градско]]; [[Радовиш]]; [[Кратово]]; [[Демир Капија]]; [[Нов Дојран]] - с. [[Ѓопчели]]; пл. [[Серта]]; [[Галичица]].<ref name=":02" /> == Екологија == Научна студија<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=Carlos M.|last2=Jordano|first2=Pedro|year=1981|title=''Prunus mahaleb'' and Birds: The High-efficiency Seed Dispersal System of a Temperate Fruiting Tree|url=http://digital.csic.es/bitstream/10261/45070/1/HJ_1981_EcolMonogrHQ.pdf|journal=Ecological Monographs|volume=51|issue=2|pages=203–218|bibcode=1981EcoM...51..203H|doi=10.2307/2937263|jstor=2937263|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711000458/http://digital.csic.es/bitstream/10261/45070/1/HJ_1981_EcolMonogrHQ.pdf|archive-date=2020-07-11}}</ref> открила еколошка зависност помеѓу растението и четири вида птици што јадат овошје во југоисточна [[Шпанија]]; [[Обичен кос|косовите]] и [[Црноглаво грмушарче|црноглавите грмушарчиња]] се покажале како најважни распространувачи на семе. Кога ''P. mahaleb'' дава плод, овие птици речиси исклучиво го консумираат плодот и ги расфрлаат семето на места поволни за раст на дрвото. Начинот на кој некои птици го консумираат плодот и живеалиштата што ги користат тие птици, може да дејствуваат како селективна сила при одредувањето кои генетски варијации на црешата проспериаат.<ref>{{Наведено списание|last=Guitián|first=José|last2=Fuentes|first2=Marcelino|last3=Bermejo|first3=Teresa|last4=López|first4=Belén|year=1992|title=Spatial Variation in the Interactions between ''Prunus mahaleb'' and Frugivorous Birds|journal=Oikos|volume=63|issue=1|pages=125–130|bibcode=1992Oikos..63..125G|doi=10.2307/3545521|jstor=3545521}}</ref> == Одгледување == Далеку од својот автохтон опсег, видот се одгледува како [[Украсно растение|украсно дрво]] поради неговите миризливи цвеќиња, низ умерените региони на светот. Голем број сорти се избрани поради нивната украсна вредност, вклучувајќи ја „Albomarginata“, со шарено лисје, „Bommii“, џуџеста со висечки гранки, „Globosa“, компактен џуџест клон, „Pendula“, со овенати разгранувања и „Xanthocarpa“ со жолти плодови. Исто така овој вид се користел како подлога за калемење на други цреши.<ref name="PlantAtlas" /> == Употреба == [[Податотека:Przekrój_Prunus_mahaleb_Wiśnia_wonna_OB_UWr_2023-07-21_01.jpg|десно|мини| Попречно сечено дрво]] Растението се одгледува и за махлеб, зачин што се добива од семките од црешата. Мирисна е и има вкус на горчливи [[Бадем|бадеми]]. Се користи во мали количини за заострување на слатките прехранбени производи во [[Турска кујна|турската кујна]], [[Грција|грчка кујна]] или [[Ерменија|ерменска кујна]]. [[Дрво (материјал)|Дрвото]] е тврдо и се користи во изработка на кујнски елементи и за [[Луле|лулиња]]. Кората, дрвото и семето содржат [[кумарин]].<ref>{{Наведено списание|last=El-Dakhakhny|first=M.|year=1970|title=Some Coumarin Constituents of ''Prunus mahaleb'' L. Fruit Kernels V|journal=Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=59|issue=4|pages=551–553|bibcode=1970JPhmS..59..551E|doi=10.1002/jps.2600590424|pmid=5440687}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus mahaleb}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4qxau5fwyubt8omz9836boewkgnjwsh 5622411 5622410 2026-09-01T09:09:43Z BosaFi 115936 5622411 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus mahaleb2.jpg|image_caption=Цветови од Prunus Mahaleb сликани во Франција|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Rhodes, L. | author2 = Maxted, N. | name-list-style = amp | title = ''Prunus mahaleb'' | article-number = e.T172121A48416825 | year = 2016 | access-date = 24 November 2021}}</ref>|taxon=Prunus mahaleb|authority=[[L.]]<ref name=GRIN>{{GRIN | access-date=2008-03-14}}</ref>|range_map=Prunus mahaleb range.svg|range_map_caption=Мапа на распространетост|synonyms=Of the species:<ref name=POWO_729931-1/> * ''Cerasus mahaleb'' <small>(L.) Mill.</small> * ''Mahaleb vulgaris'' <small>Takht.</small> * ''Padellus mahaleb'' <small>(L.) Vassilcz.</small> * ''Padus mahaleb'' <small>(L.) Borkh.</small> Of subsp. ''cupaniana'':<ref name=POWO_77252155-1/> * ''Padellus mahaleb'' subsp. ''cupaniana'' <small>(Guss.) Pénzes</small> * ''Prunus cupaniana'' <small>Guss.</small> Of subsp. ''mahaleb'':<ref name=POWO_77231214-1/> * ''Cerasus corymbosa'' <small>St.-Lag.</small> * ''Druparia mahaleb'' <small>Clairv.</small> * ''Padellus mahaleb'' subsp. ''simonkaii'' <small>(Pénzes) Soják</small> * ''Padus monstrosa'' <small>Dippel</small> * ''Prunus mahaleb'' subsp. ''baldaccii'' <small>Pénzes</small> * ''Prunus mahaleb'' subsp. ''simonkaii'' <small>Pénzes</small> * ''Prunus odorata'' <small>Lam.</small>|subdivision_ranks=Subspecies|subdivision=[[#Subspecies|See text]].}} '''''Prunus mahaleb''''' е вид [[цреша]], по потекло од централна и јужна Европа, северозападна Африка, југозападна Азија и делови од централна Азија.<ref name="Rushforth">{{Наведена книга|title=Trees of Britain and Europe|last=Rushforth|first=Keith|date=1999|publisher=Trafalgar Square Publishing|isbn=0-00-220013-9|publication-place=London|pages=1023–1024}}</ref><ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.qg6|title=St Lucie Cherry ''Prunus mahaleb'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2026-02-06}}</ref> Дрвото се одгледува за зачин кој се добива од семките. Семето има мирис и вкус кој може да се спореди со горчливи бадеми и ноти на цреша. == Опис == Грмушка или дрво до 10 м високо. Младите гранчиња голи или со ретки ситни влакненца, во почетокот жлездесто лепливи, сивкасто-зелени, а покасно стануваат кафеави. Пупките светлокафеави, голи, по работ со многу ситни триаглести запчиња. Листовите широко-јајцевидни до круглести, 4-7 цм долги, на врвот кусо заострени, во основата круглести или скоро срцевидни, голи или со ретки влакна на долната страна, и тоа во пазувите на страничните жили. По работ напилени и со жлезди по врвот на запците. Лисните дршки 1-3 цм долги, голи, на горната страна плитко олучести, на врвот, под самата ламина или на ламината, со 2 жлезди или без нив. Цветовите пријатно ароматични, со 5-12 цвета, во гроздовидни соцветија слични на штит и се развиваат заедно со разлистувањето. Цветовите на долга заедничка дршка и обично со 2 мали ливчиња на неа. Цветните дршки голи, до 20 мм долги. Хипантиумот ѕвонест, гол. Чашкините ливчиња тесно-јајцевидни, на врвот тапи, голи, по прецветувањето отпаѓаат. Венечните ливчиња бели, обратно- јајцевидни, најшироки во средината, околу 6-9 мм долги. Прашниците 18-20, филаментите бели. Плодот 6-12 мм долг, јајцевиден, во почетокот жолт, потоа црн. Мезокарпот тенок, горчлив, а ендокарпот (костелката) мазен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1034-1035}}</ref> [[Податотека:Korina_2012-07-17_Prunus_mahaleb_1.jpg|лево|мини| ''Prunus mahaleb,'' Германија]] == Подвидови == {{На|2023|February}}, два подвида биле прифатени од [[Plants of the World Online]]:<ref name="POWO_729931-1">{{Наведување|title=''Prunus mahaleb'' L..|journal=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729931-1|access-date=2023-02-11}}</ref> * ''Prunus mahaleb'' подвид. ''cupaniana'' <small>(Guss.) Arcang.</small> (синоними вклучуваат ''Prunus cupaniana'') – ограничено на северна [[Сицилија]]<ref name="POWO_77252155-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77252155-1|title=''Prunus mahaleb'' subsp. ''cupaniana'' (Guss.) Arcang..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2023-02-11}}</ref> * ''Prunus mahaleb'' подвид. ''mahaleb'' (синоними вклучуваат ''Prunus odorata'') – на други места во автохтониот опсег на видот<ref name="POWO_77231214-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77231214-1|title=''Prunus mahaleb'' subsp. ''mahaleb''|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2023-02-11}}</ref> == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Prunus_mahaleb_sl17.jpg|лево|мини| Растенија во цвет во мајчин живеалиште, округ Модлинг, Долна Австрија]] ''Prunus mahaleb'' се јавува во грмушки и отворени шуми на суви падини; во централна Европа на надморски височини до 1,700 м надморска височина, и во висорамнините на 1.200–2.000 м во јужна Европа. Бил натурализиран во некои умерени подрачја, како Европа северно од неговиот роден опсег, а локално и во [[Австралија]] и Соединетите Американски Држави. === Распространетост во Македонија === Многу често растение по суви карпести места, ретките шуми и други станишта до 1.600 м надморска височина. Познат за [[Скопје]] - [[Водно]], [[Козјак (Козјачија)|Козјак]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Дервенска Клисура]]; [[Жеден]]; [[Гостивар]] - [[Буковиќ]]; околината на [[Кичево]]; [[Прилеп]] - [[Плетвар]] и [[Козјак (планински врв)|Козјак]], [[Велес]] - с. [[Градско]]; [[Радовиш]]; [[Кратово]]; [[Демир Капија]]; [[Нов Дојран]] - с. [[Ѓопчели]]; пл. [[Серта]]; [[Галичица]].<ref name=":02" /> == Екологија == Научна студија<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=Carlos M.|last2=Jordano|first2=Pedro|year=1981|title=''Prunus mahaleb'' and Birds: The High-efficiency Seed Dispersal System of a Temperate Fruiting Tree|url=http://digital.csic.es/bitstream/10261/45070/1/HJ_1981_EcolMonogrHQ.pdf|journal=Ecological Monographs|volume=51|issue=2|pages=203–218|bibcode=1981EcoM...51..203H|doi=10.2307/2937263|jstor=2937263|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711000458/http://digital.csic.es/bitstream/10261/45070/1/HJ_1981_EcolMonogrHQ.pdf|archive-date=2020-07-11}}</ref> открила еколошка зависност помеѓу растението и четири вида птици што јадат овошје во југоисточна [[Шпанија]]; [[Обичен кос|косовите]] и [[Црноглаво грмушарче|црноглавите грмушарчиња]] се покажале како најважни распространувачи на семе. Кога ''P. mahaleb'' дава плод, овие птици речиси исклучиво го консумираат плодот и ги расфрлаат семето на места поволни за раст на дрвото. Начинот на кој некои птици го консумираат плодот и живеалиштата што ги користат тие птици, може да дејствуваат како селективна сила при одредувањето кои генетски варијации на црешата проспериаат.<ref>{{Наведено списание|last=Guitián|first=José|last2=Fuentes|first2=Marcelino|last3=Bermejo|first3=Teresa|last4=López|first4=Belén|year=1992|title=Spatial Variation in the Interactions between ''Prunus mahaleb'' and Frugivorous Birds|journal=Oikos|volume=63|issue=1|pages=125–130|bibcode=1992Oikos..63..125G|doi=10.2307/3545521|jstor=3545521}}</ref> == Одгледување == Далеку од својот автохтон опсег, видот се одгледува како [[Украсно растение|украсно дрво]] поради неговите миризливи цвеќиња, низ умерените региони на светот. Голем број сорти се избрани поради нивната украсна вредност, вклучувајќи ја „Albomarginata“, со шарено лисје, „Bommii“, џуџеста со висечки гранки, „Globosa“, компактен џуџест клон, „Pendula“, со овенати разгранувања и „Xanthocarpa“ со жолти плодови. Исто така овој вид се користел како подлога за калемење на други цреши.<ref name="PlantAtlas" /> == Употреба == [[Податотека:Przekrój_Prunus_mahaleb_Wiśnia_wonna_OB_UWr_2023-07-21_01.jpg|десно|мини| Попречно сечено дрво]] Растението се одгледува и за махлеб, зачин што се добива од семките од црешата. Мирисна е и има вкус на горчливи [[Бадем|бадеми]]. Се користи во мали количини за заострување на слатките прехранбени производи во [[Турска кујна|турската кујна]], [[Грција|грчка кујна]] или [[Ерменија|ерменска кујна]]. [[Дрво (материјал)|Дрвото]] е тврдо и се користи во изработка на кујнски елементи и за [[Луле|лулиња]]. Кората, дрвото и семето содржат [[кумарин]].<ref>{{Наведено списание|last=El-Dakhakhny|first=M.|year=1970|title=Some Coumarin Constituents of ''Prunus mahaleb'' L. Fruit Kernels V|journal=Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=59|issue=4|pages=551–553|bibcode=1970JPhmS..59..551E|doi=10.1002/jps.2600590424|pmid=5440687}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus mahaleb}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3udle39q17mky5ws2prz6owwyw61z6t Crassula tillaea 0 1401949 5622412 2026-09-01T09:12:15Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1314085159|Crassula tillaea]]“ 5622412 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Crassula tillaea.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |author2=Rhazi, L. |author3=Grillas, P. |author4=Rhazi, M. |author5=Flanagan, D. |date=2013 |title=''Crassula tillaea'' |volume=2013 |article-number=e.T164302A13542044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164302A13542044.en |access-date=18 November 2021}}</ref>|genus=Crassula|species=tillaea|authority=[[Lester-Garland]]|synonyms=''Crassula mucosa''<br />''Tillaea mucosa''}} '''''Crassula tillaea''''' е [[Сочник|сукулент]]. Ова растение е домородно во Евроазија, особено во Медитеранскиот басен, но е познато во други региони како воведен вид. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=20590 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CRTI Профил на растенија од USDA] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?where-genre=Plant&where-taxon=Crassula+tillaea Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дебелец]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cmv58llbezj6dgehkev0mcbm08sqoum 5622415 5622412 2026-09-01T09:25:32Z BosaFi 115936 5622415 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Crassula tillaea.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |author2=Rhazi, L. |author3=Grillas, P. |author4=Rhazi, M. |author5=Flanagan, D. |date=2013 |title=''Crassula tillaea'' |volume=2013 |article-number=e.T164302A13542044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164302A13542044.en |access-date=18 November 2021}}</ref>|genus=Crassula|species=tillaea|authority=[[Lester-Garland]]|synonyms=''Crassula mucosa''<br />''Tillaea mucosa''}} '''''Crassula tillaea''''' е [[Сочник|сукулент]]. Ова растение е домородно во Евроазија, особено во Медитеранскиот басен, но е познато во други региони како воведен вид. == Опис == Едногодишно мало голо растение. Стебленцето 1-5 цм високо, прилегнато или придигнато, поретко вертикално, обично многу разгрането, четириаглесто, црвеникаво или црвеникаво-кафеаво. Листовите наспрамни, расперени, во основата сраснати помеѓу себе во едно пехаресто образување, јајцевидно-долгнавести, 1,5-2 мм долги, дебели, на гораната страна рамни, на долната страна полукружни, во чии пазуви се развиваат куси цветни гранчиња. Цветовите приседнати или со многу куси дршки, 3-члени, поретко 4-члени. Чашкините ливчиња 3, околу 1 мм долги, широко-ланцетни, на врвот шилесто заострени, светлоцрвени, со бело врвче. Венечните ливчиња 3, тесно-ланцетни, светлорозови или бели, покуси од чашкините ливчиња. Прашниците 3, покуси од венечните ливчиња. Мешунчињата 3, многу мали, јајцевидни, обично со 2 семки, поретко со 1 или 3 семки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1039}}</ref> == Распространетост во Македонија == '''''Crassula tillaea''''' расте по брдските пасишта врз силикатна подлога на територијата на Република Македонија. Засега ни се познати само следните локалитети, и тоа: околината на [[Радовиш]]; [[Прилеп]] кај с. [[Загорани]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]], кај местото „[[Паљурци]]“.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=20590 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CRTI Профил на растенија од USDA] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?where-genre=Plant&where-taxon=Crassula+tillaea Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дебелец]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kl2os9ysnxbtrcs5x4vjd887achd0et Umbilicus 0 1401950 5622417 2026-09-01T09:26:34Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1371495031|Umbilicus (plant)]]“ 5622417 wikitext text/x-wiki '''''Umbilicus''''' е род од над деведесет видови [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во семејството [[Дебелци|Crassulaceae]]. На многу од неговите видови им се дадени [[Синоним (таксономија)|синоними]] под различни родови како што се ''[[Rosularia]]'', ''[[Cotyledon]]'' и ''[[Chiastophyllum]]''. Сепак, оние што остануваат во ''Umbilicus'' се наведени подолу:   == Галерија == <gallery> Податотека:Umbilicus_heylandianus_EnfoqueFloral_2010-6-08_DehesaBoyalPuertollano.jpg Податотека:Umbilicus_horizontalis.jpg Податотека:Umbilicus_horizontalis2.jpg Податотека:Umbriculus_horizontalis.JPG Податотека:PikiWiki_Israel_13390_Plants_of_Israel.JPG Податотека:Umbilicus_intermedius_1.JPG Податотека:Umbilicus_oppositifolius02.jpg Податотека:Umbilicus_rupestris-IMG_4209.jpg </gallery> == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=umbilicus|title=Search results for ''Umbilicus''|publisher=The Plant List}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 23p9nlvxv2hr545l1tpoqytaaixteki 5622421 5622417 2026-09-01T09:37:37Z BosaFi 115936 5622421 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Umbilicus rupestris.JPG|image_caption=''Umbilicus rupestris'' in flower in coastal [[Devon]]|display_parents=2|taxon=Umbilicus|authority=[[DC.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text}}'''''Umbilicus''''' е род од над деведесет видови [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во семејството [[Дебелци|Crassulaceae]]. == Опис == Многугодишни голи тревести растенија, со грутчесто задебелен или ползечки ризом. Базалните листови големи, месести, со долги дршки, додека стеблените листови се многу помали и со куси дршки. Цветовите 5-члени, во голем број, групирани во терминални соцветија кои се неразгранети или разгранети, класовидни или метличести. Венечните ливчиња сраснати, венчето цилиндрично. Прашниците 10, поретко 5, покуси од венчето. Мешунчињата цилиндрични и слободни. * ''U. erectus'' - Цветовите 9-14 мм долги, исправени нагоре или полурасперени. Венчето 1/3 или скоро до половината насечено, а слободните делови на венчето кон врвот постепено заострени. * ''U. rupestris'' - Цветовите 7-10 мм долги, хоризонтално расперени или висат надолу. Венчето само на врвот плитко насечено, а слободните делови тапи.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1039}}</ref> На многу од неговите видови им се дадени [[Синоним (таксономија)|синоними]] под различни родови како што се ''[[Rosularia]]'', ''[[Cotyledon]]'' и ''[[Chiastophyllum]]''. Сепак, оние што остануваат во ''Umbilicus'' се наведени подолу: {{div col|colwidth=20em}}*''[[Umbilicus chloranthus]]'' *''[[Umbilicus chrysanthus]]'' *''[[Umbilicus erectus]]'' *''[[Umbilicus horizontalis]]'' *''[[Umbilicus intermedius]]'' *''[[Umbilicus oppositifolius]]'' *''[[Umbilicus rupestris]]'' *''[[Umbilicus aetneus]]'' (Tornab) *''[[Umbilicus affinis]]'' (Schrenk) *''[[Umbilicus aizoon]]'' (Fenzl) *''[[Umbilicus albido-opacus]]'' (Carlström) *''[[Umbilicus alpestris]]'' (Karelin и Kirilov) *''[[Umbilicus botryoides]]'' (Hochstetter) *''[[Umbilicus citrinus]]'' (Wolley-Dod) *''[[Umbilicus coutinhoi]]'' (Mariz) *''[[Umbilicus cyprius]]'' (Holmboe) *''[[Umbilicus deflexus]]'' (Pomel, 1875) *''[[Umbilicus denticulatus]]'' ([[Turcz.]]) *''[[Umbilicus elymaiticus]]'' ([[Boiss.]] и Hauszknecht) *''[[Umbilicus erubescens]]'' ([[Maxim.]]) *''[[Umbilicus ferganicus]]'' (Popov) *''[[Umbilicus fimbriatus]]'' (Turcz.) *''[[Umbilicus gendjnamensis]]'' ([[Stapf]]) *''[[Umbilicus giganteus]]'' (Battandier) *''[[Umbilicus glaber]]'' (Regel и Winkler) *''[[Umbilicus globulariaefolius]]'' (Fenzl) *''[[Umbilicus haussknechtii]]'' / ''Umbilicus hauszknechtii'' (Boiss. и Reuter) *''[[Umbilicus heylandianus]]'' ([[Webb]] и [[Berthel.]]) *''[[Umbilicus hispidus]]'' ([[Lam.]]) *''[[Umbilicus lampusae]]'' (Kotschy) *''[[Umbilicus lassithiensis]]'' (Gandoger) *''[[Umbilicus leucanthus]]'' ([[G.Don]]) *''[[Umbilicus libanoticus]]'' ([[Labill.]]) *''[[Umbilicus lievenii]]'' ([[Ledeb.]]) *''[[Umbilicus linearifolius]]'' ([[Franch.]]) *''[[Umbilicus lineatus]]'' (Boiss.) *''[[Umbilicus lineolatus]]'' (Boiss.) *''[[Umbilicus linifolius]]'' ([[Rupr.]]) *''[[Umbilicus luteus]]'' ([[Huds.]]) *''[[Umbilicus malacophyllus]]'' ([[Pall.]]) *''[[Umbilicus maroccanus]]'' (Gandoger) *''[[Umbilicus mexicanus]]'' ([[Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal|Schltdl.]], 1839) *''[[Umbilicus micranthus]]'' (Pomel) *''[[Umbilicus microstachyum]]'' (Kotschy) *''[[Umbilicus mirus]]'' (Pampan.) *''[[Umbilicus multicaulis]]'' (Boiss. and Buhse) *''[[Umbilicus multicaulis]]'' (Boiss. and Buhse) *''[[Umbilicus oreades]]'' ([[Decne.]]) *''[[Umbilicus oxypetalus]]'' (Boiss.) *''[[Umbilicus pallidiflorus]]'' (Holmboe) *''[[Umbilicus pallidus]]'' ([[Schott]] и Kotschy) *''[[Umbilicus paniculatus]]'' (Regel и [[Schmalh.]]) *''[[Umbilicus parviflorus]]'' ([[Desf.]]), found in [[Greece]]. *''[[Umbilicus patens]]'' (Pomel) *''[[Umbilicus patulus]]'' (Candargy) *''[[Umbilicus pendulinus]]'' (Wolley-Dod) *''[[Umbilicus persicus]]'' (Boiss.) *''[[Umbilicus pestalozzae]]'' (Boiss.) *''[[Umbilicus platyphyllus]]'' (Schrenk) *''[[Umbilicus praealtus]]'' (Brotero) *''[[Umbilicus pubescens]]'' (G.Don) *''[[Umbilicus pulvinatus]]'' (Rupr.) *''[[Umbilicus pulvinatus]]'' (Rupr.) *''[[Umbilicus radicans]]'' ([[Klotzsch]]) *''[[Umbilicus radiciflorus]]'' ([[Steud.]] и Boiss., 1872) *''[[Umbilicus ramosissimus]]'' (Maxim.) *''[[Umbilicus rodriguezii]]'' (Gandoger) *''[[Umbilicus samius]]'' (d'Urville) *''[[Umbilicus schmidtii]]'' ([[Bolle]]) *''[[Umbilicus sedoides]]'' ([[DC.]]) *''[[Umbilicus semenovii]]'' (Regel и Herder) *''[[Umbilicus semiensis]]'' ([[A.Rich.]]) *''[[Umbilicus sempervivum]]'' (Bieberstein) *''[[Umbilicus serpentinicus]]'' (Werdermann) *''[[Umbilicus serratus]]'' (DC.) *''[[Umbilicus sessilis]]'' (Dulac) *''[[Umbilicus seteveni]]'' (Ledeb. и [[A.Boriss.]]) *''[[Umbilicus simplex]]'' (C.Koch) *''[[Umbilicus spathulatus]]'' ([[Hook.]]) *''[[Umbilicus spinosus]]'' (DC.) *''[[Umbilicus sprunerianus]]'' (Boiss.) *''[[Umbilicus stamineus]]'' (Ledeb.) *''[[Umbilicus strangulatus]]'' ([[A.Berger]]) *''[[Umbilicus subspicatus]]'' (Freyn) *''[[Umbilicus subulatus]]'' ([[G.Don]]) *''[[Umbilicus thyrsiflorus]]'' (DC.) *''[[Umbilicus tropaeolifolius]]'' (Boiss., 1843) *''[[Umbilicus tuberculosus]]'' (DC. и Streud.) *''[[Umbilicus turkestanicus]]'' (Regel и Winkler) *''[[Umbilicus umbilicatus]]'' (Lam.) *''[[Umbilicus vulgaris]]'' (Batt. и Trabut) *''[[Umbilicus winkleri]]'' (Willkomm) {{Div col end}}   == Галерија == <gallery> Податотека:Umbilicus_heylandianus_EnfoqueFloral_2010-6-08_DehesaBoyalPuertollano.jpg Податотека:Umbilicus_horizontalis.jpg Податотека:Umbilicus_horizontalis2.jpg Податотека:Umbriculus_horizontalis.JPG Податотека:PikiWiki_Israel_13390_Plants_of_Israel.JPG Податотека:Umbilicus_intermedius_1.JPG Податотека:Umbilicus_oppositifolius02.jpg Податотека:Umbilicus_rupestris-IMG_4209.jpg </gallery> == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=umbilicus|title=Search results for ''Umbilicus''|publisher=The Plant List}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3hded3ow032s1g4z850iamu4v4o9sc3 Umbilicus luteus 0 1401951 5622434 2026-09-01T10:20:21Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1215760946|Umbilicus luteus]]“ 5622434 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Reniform Venus' navel|image=|genus=Umbilicus|species=luteus (Huds.)|authority=[[Huds.]]|synonyms=* ''Umbilicus erectus'' {{small|DC.}}}} '''''Umbilicus luteus''''' е сукулентно, повеќегодишно [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Дебелци|Crassulaceae]], од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Umbilicus]]'', кое расте на Јужен Балкан и во јужна Италија. Опис Повеќегодишно голо тревесто растение, со грутчесто задебелен ризом и со едно цветно стебло. Стеблото голо, јако, вертикално, неразгрането, 20-50 цм високо. Базалните листови по неколку во основата и со многу долги дршки, кои се 3-4-пати подолги од ламината. Ламината круглеста, одеднаш стеснета во дршка, во основата бубреговидна или срцевидна, до 7 цм во пречник, по работ тапо назабена. Стебле ните листови ретки (1-2) и помали, со многу куси дршки, а погорните листови помали, напилени, со остри запци. Брактеите линејно-ланцетни, скоро целокрајни или со остро напилени запчиња по работ. Цветовите во голем број, групирани во густо гроздовидно соцветие, исправени нагоре или малку расперени, со дршки 1-2 мм долги. Чашкините ливчиња линејно-ланцетни, 3-4 мм долги, во основата сраснати, на врвот зашилени. Венчето цилиндрично. Венечните ливчиња жолтеникаво-зелени до кремови, 10-13 мм долги, линејно-ланцетни, повеќе од половината сраснати помеѓу себе, на врвот постепено заострени. Исушените цветови добиваат црвеникаво-кафеава боја. Прашниците 10, сраснати со венчето. 5 прашника со долги дршки (до 3 мм), а 5 со многу куси дршки, скоро приседнати. Мешунчињата 5, тенки, цилиндрични, долги, голи, со долги столпчиња.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1040}}</ref> Распространетост во Македонија ''Umbilicus luteus'' расте покрај карпи и камењари, на влажни и засенчени места. Широко распространето растение во Македонија.<ref name=":02" /> Употреба Екстрактот од лист од ова растение има високо вируцидно дејство врз [[Херпес симплекс вирус|херпес симплекс вирусот]] тип 1 кој е отпорен на [[ацикловир]] (ACV) [[ин витро]].<ref> {{Наведено списание|last=Shoeib|first=A.R.S.|last2=Zarouk|first2=A.W.|last3=El-Esnawy|first3=N.|date=2011|title=Screening Of Antiviral Activity Of Some Terrestrial Leaf Plants Against Acyclovir-Resistant Hsv Type-1 In Cell Culture|url=http://ajbasweb.com/old/ajbas/2011/October-2011/75-92.pdf|journal=Australian Journal of Basic and Applied Applied Sciences|volume=5|issue=10|pages=75–92|issn=1991-8178|access-date=2022-12-13}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] d7ma7wejzioj8yxan2y5u5h2wrqka6q 5622435 5622434 2026-09-01T10:20:56Z BosaFi 115936 5622435 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Reniform Venus' navel|image=|genus=Umbilicus|species=luteus (Huds.)|authority=[[Huds.]]|synonyms=* ''Umbilicus erectus'' {{small|DC.}}}} '''''Umbilicus luteus''''' е сукулентно, повеќегодишно [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Дебелци|Crassulaceae]], од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Umbilicus]]'', кое расте на Јужен Балкан и во јужна Италија. == Опис == Повеќегодишно голо тревесто растение, со грутчесто задебелен ризом и со едно цветно стебло. Стеблото голо, јако, вертикално, неразгрането, 20-50 цм високо. Базалните листови по неколку во основата и со многу долги дршки, кои се 3-4-пати подолги од ламината. Ламината круглеста, одеднаш стеснета во дршка, во основата бубреговидна или срцевидна, до 7 цм во пречник, по работ тапо назабена. Стебле ните листови ретки (1-2) и помали, со многу куси дршки, а погорните листови помали, напилени, со остри запци. Брактеите линејно-ланцетни, скоро целокрајни или со остро напилени запчиња по работ. Цветовите во голем број, групирани во густо гроздовидно соцветие, исправени нагоре или малку расперени, со дршки 1-2 мм долги. Чашкините ливчиња линејно-ланцетни, 3-4 мм долги, во основата сраснати, на врвот зашилени. Венчето цилиндрично. Венечните ливчиња жолтеникаво-зелени до кремови, 10-13 мм долги, линејно-ланцетни, повеќе од половината сраснати помеѓу себе, на врвот постепено заострени. Исушените цветови добиваат црвеникаво-кафеава боја. Прашниците 10, сраснати со венчето. 5 прашника со долги дршки (до 3 мм), а 5 со многу куси дршки, скоро приседнати. Мешунчињата 5, тенки, цилиндрични, долги, голи, со долги столпчиња.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1040}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Umbilicus luteus'' расте покрај карпи и камењари, на влажни и засенчени места. Широко распространето растение во Македонија.<ref name=":02" /> == Употреба == Екстрактот од лист од ова растение има високо вируцидно дејство врз [[Херпес симплекс вирус|херпес симплекс вирусот]] тип 1 кој е отпорен на [[ацикловир]] (ACV) [[ин витро]].<ref> {{Наведено списание|last=Shoeib|first=A.R.S.|last2=Zarouk|first2=A.W.|last3=El-Esnawy|first3=N.|date=2011|title=Screening Of Antiviral Activity Of Some Terrestrial Leaf Plants Against Acyclovir-Resistant Hsv Type-1 In Cell Culture|url=http://ajbasweb.com/old/ajbas/2011/October-2011/75-92.pdf|journal=Australian Journal of Basic and Applied Applied Sciences|volume=5|issue=10|pages=75–92|issn=1991-8178|access-date=2022-12-13}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] inacfk1lsuvf2tp5p6a66whnaqh6qnb Chrysosplenium 0 1401952 5622436 2026-09-01T10:25:50Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1343842141|Chrysosplenium]]“ 5622436 wikitext text/x-wiki '''''Chrysosplenium''''' е род на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од семејството [[каменоломки]]. Вклучува 84 видови пронајдени низ целиот Арктик и северните умерени делови на Северната полутопка. Најголемата разновидност на видови е во источна [[Азија]], а некои видови се може да се најдат во [[Јужна Америка]].<ref name="soltis">Soltis, D.E. (2001). [http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/5/883 Phylogenetic relationships and evolution in ''Chrysosplenium'' (Saxifragaceae) based on matK sequence data] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100626094651/http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/5/883}}. ''Am J Bot'' 88:883-893</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30129301-2|title=Chrysosplenium L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-04-12}}</ref> Опис Повеќегодишни тревести растенија, поретко едногодишни, со спирално распоредени или наспрамни листови. Листовите со дршка, ламината правилно назабена. Цветовите хермафродитни, групирани во соцветија слични на штит. Чашкините ливчиња 4. Венечни ливчиња нема. Прашниците 8, поретко 4. Плодникот од 2 карпели, едноок, делумно или сосема потцветен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1091}}</ref> == Видови == Прифатени се 84 видови.   == Кулинарска употреба == Листовите и стеблата на [[Chrysosplenium alternifolium|''Chrysosplenium'' ''alternifolium'']] и [[Chrysosplenium oppositifolium|''Chrysosplenium'' ''oppositifolium'']] може да се јадат во салати или како варен зеленчук. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?7088,7097 Рачен третман на Џепсон] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gwl8mbvb0pq9sx4ifo35mdjvvd1xqlf 5622442 5622436 2026-09-01T10:38:59Z BosaFi 115936 5622442 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Chrysosplenium alternifolium BavariaMay2005a.jpg |image_caption = ''[[Chrysosplenium alternifolium]]'' |taxon = Chrysosplenium |authority = [[L.]] (1753)<ref name=fna>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=107013 ''Chrysosplenium''.] Flora of North America.</ref> |subdivision_ranks = Species |subdivision = 84; see text |subdivision_ref = <ref name = powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30129301-2 ''Chrysosplenium'' L.] ''[[Plants of the World Online]]''. Retrieved 13 April 2024.</ref> }} '''''Chrysosplenium''''' е род на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од семејството [[каменоломки]]. Вклучува 84 видови пронајдени низ целиот Арктик и северните умерени делови на Северната полутопка. Најголемата разновидност на видови е во источна [[Азија]], а некои видови се може да се најдат во [[Јужна Америка]].<ref name="soltis">Soltis, D.E. (2001). [http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/5/883 Phylogenetic relationships and evolution in ''Chrysosplenium'' (Saxifragaceae) based on matK sequence data] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100626094651/http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/5/883}}. ''Am J Bot'' 88:883-893</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30129301-2|title=Chrysosplenium L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-04-12}}</ref> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија, поретко едногодишни, со спирално распоредени или наспрамни листови. Листовите со дршка, ламината правилно назабена. Цветовите хермафродитни, групирани во соцветија слични на штит. Чашкините ливчиња 4. Венечни ливчиња нема. Прашниците 8, поретко 4. Плодникот од 2 карпели, едноок, делумно или сосема потцветен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1091}}</ref> == Видови == Прифатени се 84 видови.   *''[[Chrysosplenium absconditicapsulum]]'' {{small|J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium albertii]]'' {{small|Malyschev}} *''[[Chrysosplenium album]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium alpinum]]'' {{small|(Schur) Schur}} [[Image:Chrysosplenium alternifolium fruit seeds kz.jpg|thumb|right|''[[Chrysosplenium alternifolium]]'' семе]] *''[[Chrysosplenium alternifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Chrysosplenium americanum]]'' {{small|Schwein. ex Hook.}} *''[[Chrysosplenium arunachalense]]'' {{small|Bhaumik}} *''[[Chrysosplenium aulacocarpum]]'' {{small|Ernst}} *''[[Chrysosplenium axillare]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium baicalense]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium biondianum]]'' {{small|Engl.}} *''[[Chrysosplenium carnosum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium cavaleriei]]'' {{small|H.Lév. & Vaniot}} *''[[Chrysosplenium chinense]]'' {{small|(H.Hara) J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium davidianum]]'' {{small|Decne. ex Maxim.}} *''[[Chrysosplenium delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Chrysosplenium dubium]]'' {{small|J.Gay ex Ser.}} *''[[Chrysosplenium echinus]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium epigealum]]'' {{small|J.W.Han & S.H.Kang}} *''[[Chrysosplenium fallax]]'' {{small|Koldaeva}} *''[[Chrysosplenium fauriei]]'' {{small|Franch.}} *''[[Chrysosplenium filipes]]'' {{small|Kom.}} [[Image:Chrysosplenium flagelliferum 1.jpg|thumb|right|''[[Chrysosplenium flagelliferum]]'']] *''[[Chrysosplenium flagelliferum]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Chrysosplenium flaviflorum]]'' {{small|Ohwi}} *''[[Chrysosplenium forrestii]]'' {{small|Diels}} *''[[Chrysosplenium funiushanensis]]'' {{small|S.Y.Wang}} *''[[Chrysosplenium fuscopuncticulosum]]'' {{small|Z.P.Jien}} *''[[Chrysosplenium giraldianum]]'' {{small|Engl.}} *''[[Chrysosplenium glechomifolium]]'' {{small|Nutt.}} *''[[Chrysosplenium glossophyllum]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Chrysosplenium grayanum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium griffithii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium hebetatum]]'' {{small|Ohwi}} *''[[Chrysosplenium hydrocotylifolium]]'' {{small|H.Lév. & Vaniot}} *''[[Chrysosplenium iowense]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Chrysosplenium japonicum]]'' {{small|(Maxim.) Makino}} *''[[Chrysosplenium jienningense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Chrysosplenium kamtschaticum]]'' {{small|Fisch. ex Ser.}} *''[[Chrysosplenium kiotense]]'' {{small|Ohwi}} *''[[Chrysosplenium krestovii]]'' {{small|Barkalov & Koldaeva}} *''[[Chrysosplenium lanuginosum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium lectus-cochleae]]'' {{small|Kitag.}} *''[[Chrysosplenium lixianense]]'' {{small|Z.P.Jien ex J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium macranthum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Chrysosplenium macrophyllum]]'' {{small|Oliv.}} *''[[Chrysosplenium macrospermum]]'' {{small|Y.I.Kim & Y.D.Kim}} *''[[Chrysosplenium macrostemon]]'' {{small|Maxim. ex Franch. & Sav.}} *''[[Chrysosplenium maximowiczii]]'' {{small|Franch. & Sav.}} *''[[Chrysosplenium microspermum]]'' {{small|Franch.}} [[Image:Yogorenekonome.JPG|thumb|right|''[[Chrysosplenium macrostemon]]'']] *''[[Chrysosplenium nagasei]]'' {{small|Wakab. & H.Ohba}} *''[[Chrysosplenium nepalense]]'' {{small|D.Don}} *''[[Chrysosplenium nudicaule]]'' {{small|Bunge}} [[Image:Chrysosplenium oppositifolium 240405b.jpg|thumb|right|''[[Chrysosplenium oppositifolium]]'']] *''[[Chrysosplenium oppositifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Chrysosplenium ovalifolium]]'' {{small|M.Bieb. ex Bunge}} *''[[Chrysosplenium oxygraphoides]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Chrysosplenium peltatum]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Chrysosplenium pilosum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium pseudopilosum]]'' {{small|Wakab. & Hid.Takah.}} *''[[Chrysosplenium qinlingense]]'' {{small|Z.P.Jien ex J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium ramosissimum]]'' {{small|Y.I.Kim & Y.D.Kim}} *''[[Chrysosplenium ramosum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium rhabdospermum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium rimosum]]'' {{small|Kom.}} *''[[Chrysosplenium rosendahlii]]'' {{small|Packer}} *''[[Chrysosplenium sangzhiense]]'' {{small|Hong Liu}} *''[[Chrysosplenium sedakowii]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Chrysosplenium serreanum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Chrysosplenium sikangense]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Chrysosplenium sinicum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium suzukaense]]'' {{small|Wakab., Hir.Takah. & Tomita}} *''[[Chrysosplenium taibaishanense]]'' {{small|J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium taiwanianum]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Chrysosplenium tenellum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium tosaense]]'' {{small|(Makino) Makino ex Sutô}} *''[[Chrysosplenium trichospermum]]'' {{small|Edgew. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium tetrandrum]]'' {{small|(N.Lund) Th.Fr.}} *''[[Chrysosplenium uniflorum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium valdivicum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Chrysosplenium woroschilovii]]'' {{small|Netsaeva}} *''[[Chrysosplenium wrightii]]'' {{small|Franch. & Sav.}} *''[[Chrysosplenium wuwenchenii]]'' {{small|Z.P.Jien}} *''[[Chrysosplenium zhangjiajieense]]'' {{small|X.L.Yu, Hui Zhou & D.S.Zhou}} *''[[Chrysosplenium zhouzhiense]]'' {{small|Hong Liu}} == Кулинарска употреба == Листовите и стеблата на [[Chrysosplenium alternifolium|''Chrysosplenium'' ''alternifolium'']] и [[Chrysosplenium oppositifolium|''Chrysosplenium'' ''oppositifolium'']] може да се јадат во салати или како варен зеленчук. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?7088,7097 Рачен третман на Џепсон] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8guwjibezf8a4nqs47b9scd1bdwiepp 5622443 5622442 2026-09-01T10:39:23Z BosaFi 115936 5622443 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Chrysosplenium alternifolium BavariaMay2005a.jpg |image_caption = ''[[Chrysosplenium alternifolium]]'' |taxon = Chrysosplenium |authority = [[L.]] (1753)<ref name=fna>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=107013 ''Chrysosplenium''.] Flora of North America.</ref> |subdivision_ranks = Species |subdivision = 84 |subdivision_ref = <ref name = powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30129301-2 ''Chrysosplenium'' L.] ''[[Plants of the World Online]]''. Retrieved 13 April 2024.</ref> }} '''''Chrysosplenium''''' е род на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од семејството [[каменоломки]]. Вклучува 84 видови пронајдени низ целиот Арктик и северните умерени делови на Северната полутопка. Најголемата разновидност на видови е во источна [[Азија]], а некои видови се може да се најдат во [[Јужна Америка]].<ref name="soltis">Soltis, D.E. (2001). [http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/5/883 Phylogenetic relationships and evolution in ''Chrysosplenium'' (Saxifragaceae) based on matK sequence data] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100626094651/http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/5/883}}. ''Am J Bot'' 88:883-893</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30129301-2|title=Chrysosplenium L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-04-12}}</ref> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија, поретко едногодишни, со спирално распоредени или наспрамни листови. Листовите со дршка, ламината правилно назабена. Цветовите хермафродитни, групирани во соцветија слични на штит. Чашкините ливчиња 4. Венечни ливчиња нема. Прашниците 8, поретко 4. Плодникот од 2 карпели, едноок, делумно или сосема потцветен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1091}}</ref> == Видови == Прифатени се 84 видови.   *''[[Chrysosplenium absconditicapsulum]]'' {{small|J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium albertii]]'' {{small|Malyschev}} *''[[Chrysosplenium album]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium alpinum]]'' {{small|(Schur) Schur}} [[Image:Chrysosplenium alternifolium fruit seeds kz.jpg|thumb|right|''[[Chrysosplenium alternifolium]]'' семе]] *''[[Chrysosplenium alternifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Chrysosplenium americanum]]'' {{small|Schwein. ex Hook.}} *''[[Chrysosplenium arunachalense]]'' {{small|Bhaumik}} *''[[Chrysosplenium aulacocarpum]]'' {{small|Ernst}} *''[[Chrysosplenium axillare]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium baicalense]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium biondianum]]'' {{small|Engl.}} *''[[Chrysosplenium carnosum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium cavaleriei]]'' {{small|H.Lév. & Vaniot}} *''[[Chrysosplenium chinense]]'' {{small|(H.Hara) J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium davidianum]]'' {{small|Decne. ex Maxim.}} *''[[Chrysosplenium delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Chrysosplenium dubium]]'' {{small|J.Gay ex Ser.}} *''[[Chrysosplenium echinus]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium epigealum]]'' {{small|J.W.Han & S.H.Kang}} *''[[Chrysosplenium fallax]]'' {{small|Koldaeva}} *''[[Chrysosplenium fauriei]]'' {{small|Franch.}} *''[[Chrysosplenium filipes]]'' {{small|Kom.}} [[Image:Chrysosplenium flagelliferum 1.jpg|thumb|right|''[[Chrysosplenium flagelliferum]]'']] *''[[Chrysosplenium flagelliferum]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Chrysosplenium flaviflorum]]'' {{small|Ohwi}} *''[[Chrysosplenium forrestii]]'' {{small|Diels}} *''[[Chrysosplenium funiushanensis]]'' {{small|S.Y.Wang}} *''[[Chrysosplenium fuscopuncticulosum]]'' {{small|Z.P.Jien}} *''[[Chrysosplenium giraldianum]]'' {{small|Engl.}} *''[[Chrysosplenium glechomifolium]]'' {{small|Nutt.}} *''[[Chrysosplenium glossophyllum]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Chrysosplenium grayanum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium griffithii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium hebetatum]]'' {{small|Ohwi}} *''[[Chrysosplenium hydrocotylifolium]]'' {{small|H.Lév. & Vaniot}} *''[[Chrysosplenium iowense]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Chrysosplenium japonicum]]'' {{small|(Maxim.) Makino}} *''[[Chrysosplenium jienningense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Chrysosplenium kamtschaticum]]'' {{small|Fisch. ex Ser.}} *''[[Chrysosplenium kiotense]]'' {{small|Ohwi}} *''[[Chrysosplenium krestovii]]'' {{small|Barkalov & Koldaeva}} *''[[Chrysosplenium lanuginosum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium lectus-cochleae]]'' {{small|Kitag.}} *''[[Chrysosplenium lixianense]]'' {{small|Z.P.Jien ex J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium macranthum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Chrysosplenium macrophyllum]]'' {{small|Oliv.}} *''[[Chrysosplenium macrospermum]]'' {{small|Y.I.Kim & Y.D.Kim}} *''[[Chrysosplenium macrostemon]]'' {{small|Maxim. ex Franch. & Sav.}} *''[[Chrysosplenium maximowiczii]]'' {{small|Franch. & Sav.}} *''[[Chrysosplenium microspermum]]'' {{small|Franch.}} [[Image:Yogorenekonome.JPG|thumb|right|''[[Chrysosplenium macrostemon]]'']] *''[[Chrysosplenium nagasei]]'' {{small|Wakab. & H.Ohba}} *''[[Chrysosplenium nepalense]]'' {{small|D.Don}} *''[[Chrysosplenium nudicaule]]'' {{small|Bunge}} [[Image:Chrysosplenium oppositifolium 240405b.jpg|thumb|right|''[[Chrysosplenium oppositifolium]]'']] *''[[Chrysosplenium oppositifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Chrysosplenium ovalifolium]]'' {{small|M.Bieb. ex Bunge}} *''[[Chrysosplenium oxygraphoides]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Chrysosplenium peltatum]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Chrysosplenium pilosum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium pseudopilosum]]'' {{small|Wakab. & Hid.Takah.}} *''[[Chrysosplenium qinlingense]]'' {{small|Z.P.Jien ex J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium ramosissimum]]'' {{small|Y.I.Kim & Y.D.Kim}} *''[[Chrysosplenium ramosum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium rhabdospermum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium rimosum]]'' {{small|Kom.}} *''[[Chrysosplenium rosendahlii]]'' {{small|Packer}} *''[[Chrysosplenium sangzhiense]]'' {{small|Hong Liu}} *''[[Chrysosplenium sedakowii]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Chrysosplenium serreanum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Chrysosplenium sikangense]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Chrysosplenium sinicum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium suzukaense]]'' {{small|Wakab., Hir.Takah. & Tomita}} *''[[Chrysosplenium taibaishanense]]'' {{small|J.T.Pan}} *''[[Chrysosplenium taiwanianum]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Chrysosplenium tenellum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium tosaense]]'' {{small|(Makino) Makino ex Sutô}} *''[[Chrysosplenium trichospermum]]'' {{small|Edgew. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Chrysosplenium tetrandrum]]'' {{small|(N.Lund) Th.Fr.}} *''[[Chrysosplenium uniflorum]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Chrysosplenium valdivicum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Chrysosplenium woroschilovii]]'' {{small|Netsaeva}} *''[[Chrysosplenium wrightii]]'' {{small|Franch. & Sav.}} *''[[Chrysosplenium wuwenchenii]]'' {{small|Z.P.Jien}} *''[[Chrysosplenium zhangjiajieense]]'' {{small|X.L.Yu, Hui Zhou & D.S.Zhou}} *''[[Chrysosplenium zhouzhiense]]'' {{small|Hong Liu}} == Кулинарска употреба == Листовите и стеблата на [[Chrysosplenium alternifolium|''Chrysosplenium'' ''alternifolium'']] и [[Chrysosplenium oppositifolium|''Chrysosplenium'' ''oppositifolium'']] може да се јадат во салати или како варен зеленчук. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?7088,7097 Рачен третман на Џепсон] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4d08jfage6attyclgucbpk4z0wdurx7 Chrysosplenium alternifolium 0 1401953 5622449 2026-09-01T11:20:06Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306224486|Chrysosplenium alternifolium]]“ 5622449 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chrysosplenium alternifolium (Retournemer).JPG|genus=Chrysosplenium|species=alternifolium|authority=[[L.]]}} '''''Chrysosplenium alternifolium''''' е вид цветно растение од фамилијата [[каменоломки]]. Тоа е повеќегодишно растение кое формира матица на влажни места и расте помеѓу 5-15 цм високо. Цвета од март па натаму. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, со надземни или подземни тенки столони од кои се развиваат многубројни вертикални нежни стебленца до 20 цм високи, триаглести и во основата со влакна. Базалните листови скоро округлести, по работ крупно назабени, со широки тапи запци, во основата срцевидни или бубреговидни, со ретки влакна од обете страни или голи. Лисните дршки подолги од ламините, голи или со ретки влакна. Стеблените листови 1-3, скоро еднакви со базалните листови, но со покуси лисни дршки. Прицветните листови бубреговидни, жолти, со многу куси дршки. Цветовите со многу куси дршки, групирани во соцветие слично на штит. Плодникот потцветен. Чашкините ливчиња 4, жолтеникави, тапи, 1,5-2 мм долги. Прашниците 8. Столпчињата 2. Кутијката тенка, распукнува на два дела. Семките мазни, светликави, црвено кафеави.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1091-1092}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Chrysosplenium alternifolium'' е распространет низ поголемиот дел од постудените и повлажните делови на Европа. Нејзиното природно живеалиште се крајбрежјата на потоци, бреговите на мочуриштата, шумските истечни води, крајбрежните ливади и други влажни места. Цвета многу рано во годината, додека шумите се релативно незасенчени и пред да се појават лисја на дрвјата. Капките дожд предизвикуваат соборување на семето кое се распрснува со водата.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/alternate-leaved-golden-saxifrage|title=Alternate-leaved Golden Saxifrage|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-24}}</ref> Распространетост во Македонија ''Chrysosplenium alternifolium'' на територијата на Македонија е широко распространето на сите планини по влажни и засенчени места, тресетишта и покрај планинските потоци.<ref name=":02" /> == Статус == Ова растение е во опаѓање низ голем дел од својот опсег поради намалувањето на соодветното живеалиште во мочуриштата. Во Франција, е заштитено во одредени региони. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Русија]] [[Категорија:Флора на Финска]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cmdigtov9tyxvu5n8bz58lbwmn39zjo 5622450 5622449 2026-09-01T11:20:28Z BosaFi 115936 5622450 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chrysosplenium alternifolium (Retournemer).JPG|genus=Chrysosplenium|species=alternifolium|authority=[[L.]]}} '''''Chrysosplenium alternifolium''''' е вид цветно растение од фамилијата [[каменоломки]]. Тоа е повеќегодишно растение кое формира матица на влажни места и расте помеѓу 5-15 цм високо. Цвета од март па натаму. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, со надземни или подземни тенки столони од кои се развиваат многубројни вертикални нежни стебленца до 20 цм високи, триаглести и во основата со влакна. Базалните листови скоро округлести, по работ крупно назабени, со широки тапи запци, во основата срцевидни или бубреговидни, со ретки влакна од обете страни или голи. Лисните дршки подолги од ламините, голи или со ретки влакна. Стеблените листови 1-3, скоро еднакви со базалните листови, но со покуси лисни дршки. Прицветните листови бубреговидни, жолти, со многу куси дршки. Цветовите со многу куси дршки, групирани во соцветие слично на штит. Плодникот потцветен. Чашкините ливчиња 4, жолтеникави, тапи, 1,5-2 мм долги. Прашниците 8. Столпчињата 2. Кутијката тенка, распукнува на два дела. Семките мазни, светликави, црвено кафеави.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1091-1092}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Chrysosplenium alternifolium'' е распространет низ поголемиот дел од постудените и повлажните делови на Европа. Нејзиното природно живеалиште се крајбрежјата на потоци, бреговите на мочуриштата, шумските истечни води, крајбрежните ливади и други влажни места. Цвета многу рано во годината, додека шумите се релативно незасенчени и пред да се појават лисја на дрвјата. Капките дожд предизвикуваат соборување на семето кое се распрснува со водата.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/alternate-leaved-golden-saxifrage|title=Alternate-leaved Golden Saxifrage|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-24}}</ref> === Распространетост во Македонија === ''Chrysosplenium alternifolium'' на територијата на Македонија е широко распространето на сите планини по влажни и засенчени места, тресетишта и покрај планинските потоци.<ref name=":02" /> == Статус == Ова растение е во опаѓање низ голем дел од својот опсег поради намалувањето на соодветното живеалиште во мочуриштата. Во Франција, е заштитено во одредени региони. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Русија]] [[Категорија:Флора на Финска]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2v5niatblzunwzd597j27nai8tfeyor Umbilicus erectus 0 1401954 5622451 2026-09-01T11:22:51Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Umbilicus luteus]] 5622451 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Umbilicus luteus]] 3lknakco3m2kcf8dycgfyk5jkt04lg8 Viola alba 0 1401955 5622460 2026-09-01T11:45:46Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Бела темјанушка]] 5622460 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Бела темјанушка]] tuk2a2y1gpu9istqbaiong5oyaf1sb7