Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 7759 5623144 5502213 2026-09-02T22:05:11Z ГП 23995 /* Книжевно творештво */ дополнување 5623144 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Петре М. Андреевски | image = Петре М. Андреевски.jpg | imagesize = 220п | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = 25 јуни 1934 | birth_place = [[Слоештица]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2006|09|25|1934|06|25}} | death_place = [[Скопје]], [[Македонија]] | occupation = поет, романописец, раскажувач и драмски автор, академик | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | citizenship = | education = | alma_mater = | period = Трета генерација повоени македонски писатели | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[Пиреј (роман)|''Пиреј'']], ''[[Дениција]]'' | spouse = | partner = | children = [[Сергеј Андреевски]] | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} [[Податотека:Гробот на Петре М. Андреевски.JPG|мини|десно|300п|Гробот на Петре Андреевски во с. [[Слоештица]]]] '''Петре Мито Андреевски''' ({{роден во|Слоештица}}, {{роден на|25|јуни|1934}} — {{починал во|Скопје}}, {{починал на|25|септември|2006}}), попознат како '''Петре М. Андреевски''' — [[Македонија|македонски]] [[поет]], [[романописец]], [[раскажувач]] и [[драмски автор]]. Се вбројува меѓу најдаровитите, а воедно и најпопуларните македонски поети и раскажувачи. Неговите приказни се честопати необични и чудно испреплетени, но во особеноста на својата упатеност кон читателот, раскрилуваат еден познат и близок свет, што го препознаваме како ехо на дамнешни, напати, темни кажувања. Во мај 2000 година, тој бил избран за редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|62}}</ref> == Животопис == Петре М. Андреевски е роден во [[демирхисарско]]то село [[Слоештица]], во 1934 година. Основно образование завршил во родното село, [[гимназија]] во [[Битола]], а студирал на [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофскиот факултет]] во Скопје, на групата по [[југословенска книжевност]].<ref name="ReferenceA">Петре М. Андреевски, ''Дениција'', Три, Скопје, 2005, стр. 69.</ref><ref name="ReferenceB">„Белешка за авторот“, во: Петре М. Андреевски, ''Последните селани'' (второ издание), ЗУМПРЕС, Скопје, 1999, стр. 267.</ref> Работел во [[Македонска телевизија|Македонската телевизија]], а бил и уредник на списанието „[[Разгледи]]“. Андреевски бил член на [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]], на [[Македонски ПЕН центар|Македонскиот ПЕН центар]]и на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] (од [[1964]] година, a во [[1983]] година бил и негов претседател)<ref>Петре м. Андреевски, ''Пиреј'', Табернакул, Скопје, 2002, стр. 263.</ref>. Петре М. Андреевски почина на 25 септември 2006 година во Скопје. По неговата смрт, на [[9 октомври]] [[2007]] година, [[Претседател на Република Македонија|Претседателот на Република Македонија]], [[Бранко Црвенковски]], посмртно му доделил [[Орден за заслуги за Македонија]], за исклучителниот придонес во развојот и зацврстувањето на македонскиот дух и националната самобитност. Во 2022 година, во родното село Слоештица, била отворена Спомен-соба во негова чест. == Книжевно творештво == Творештвото на Андреевски е разновидно и опфаќа: [[роман]]и, [[поезија]], [[расказ]]и, [[Драма|драми]], [[Есеј|есеи]] и [[Книжевност за деца|детска книжевност]]. Неговите дела се преведени на повеќе јазици: [[Српски јазик|српски]], [[Хрватски јазик|хрватски]], [[Француски јазик|француски]], [[Романски јазик|романски]], [[Англиски јазик|англиски]], [[Шпански јазик|шпански]], [[Јапонски јазик|јапонски]] итн. Во два наврати ([[1984]] и [[2002]] година) биле објавени одбраните дела на Андреевски, во пет и во шест тома, соодветно.<ref name="ReferenceA"/> Стихозбирки: * Јазли (1960) * И на небо и на земја (1962) * [[Дениција]] (1968) * Дални наковални (1971) * Пофалби и поплаки (1975) * Вечна куќа (1987) * [[Лакримариј (поезија)|Лакримариј]] (1999) Збирки раскази: * [[Седмиот ден]] (1964) * [[Одбрани раскази (Петре М. Андреевски)|Одбрани раскази]] (1970) * [[Неверни години (книга)|Неверни години]] (1974) * [[Сите лица на смртта]] (1994) * Боеми (посмртно) Романи: * [[Пиреј (роман)|Пиреј]] (1980) * [[Скакулци (роман)|Скакулци]] (1983) * [[Небеска Тимјановна]] (1988) * [[Последните селани]] (1997) * [[Тунел (роман)|Тунел]] (2003) * [[Бежанци]] (посмртно) Книга со драми (1984), во која влегуваат: * Време за пеење * Богунемили Есеи: * [[Сегашно минато време (есеи)|Сегашно минато време]] (2006) Стихозбирки за деца: * [[Шарам барам]] * [[Касни - порасни|Касни - порасни]] (сликовница) Интервјуа: * [[Тогаш така реков ]] (2006) == Награди == Андреевски бил добитник на наградите: [[Награда „11 Октомври“|„11 Октомври“]] (во 1968 година), „Браќа Миладиновци“ (двапати), „Рациново признание“ (двапати) и „Стале Попов“ (двапати).<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> Романот “[[Пиреј (роман)|Пиреј]]“ македонската критика го прогласи за ремек-дело на македонската современа проза, а збирката “Дениција“ ја има означено како химна на космичката љубов, химна на жената и татковината и златна книга на македонскиот модернизам. * 2007 - посмртно одликуван со [[Орден за заслуги за Македонија|Орденот за заслуги за Македонија]]. ==Значење и влијание== На Петре М. Андреевски се посветени песната „Дални наковални“ на [[Васил Тоциновски]]<ref>Никола Алтиев, „Поезија со докажани вредности“, ''Современост'', број 3, 2023, стр. 113.</ref> и „Пиреј“ на [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 110.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано== * [[Пиреј]] * [[Македонска книжевност]] {{Дела на Петре М. Андреевски}} {{Македонска книжевност}} {{МАНУ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Андреевски, Петре М.}} [[Категорија:Петре М. Андреевски| ]] [[Категорија:Македонски романописци]] [[Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Стале Попов“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Браќа Миладиновци“]] mp2n3h1n6x9xc2drcnoducmm06tdu5s 0 8493 5623259 5622781 2026-09-03T09:48:49Z Buli 2648 /* Историски погледи */ Содржински се преклопува со други делови од статијата и не е потребен како посебен дел. 5623259 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = Тодор Александров | живеел = [[4 март]] [[1881]] — [[30 август]] [[1924]] | слика = [[Податотека:BASA-10K-3-714-3(1)-Todor Alexandrov, Nice.jpg|250п]] | опис = Портрет на Александров во 1912 г.<br />со автограм и посвета на [[Пејо Јаворов]] | прекар = Стариот | роден-место = [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Косовски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | починал-место = во близина на [[Лопово]], [[Пиринска Македонија]] | држава = [[Македонско национално движење]] | гранка = | служба-време = [[1898]] — [[1924]] | чин = Раководител на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ на МРО]] {{•}} Неформален шеф на бугарското воено разузнавање на групата западни армии {{•}} Член на Централниот комитет на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] | единици =[[Единаесетта пешадиска македонска дивизија]] | командувал = [[Македонска револуционерна организација]] {{•}} [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] | битки = [[Прва балканска војна]] {{•}} [[Втора балканска војна]] {{•}} [[Прва светска војна]] | одличја =[[Железен крст]] од II класа | занимања = учител, револуционер и војвода [[Податотека:Signature of Todor Alexandrov.svg|200п]] }} '''Тодор Александров Поп Орушов''' ([[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[4 март]] [[1881]] — близина на [[Лопово]], [[31 август]] [[1924]]) — [[Македонци|македонски]] политички водач, војвода и еден од водачите на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]].<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 3</ref> Во 1898 година се приклучил во [[ТМОРО]]. Бил учител и раководител на месните комитети во [[Кочани]], [[Виница]], [[Кратово]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] и [[Штип]], секретар на четата на штипскиот војвода [[Мише Развигоров]] (1905) и на кочанскиот околиски војвода [[Симеон Георгиев]]-Кочански (1907), окружен војвода на Скопскиот револуционерен округ (1907), член на ЦК на ВМОРО (1911), член во Штабот на III македонска бригада во [[Балканските војни]] и во Штабот на партизанската чета на III бригада на [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|XI македонска дивизија]] во [[Првата светска војна]]. По војната, заедно со [[Александар Протогеров]] и [[Петар Чаулев]], ја обновил организацијата под името ВМРО (1919) и во 1920 ја зацврстил во Пиринскиот дел на Македонија, каде што создал организациона и воена база и оттаму ги обновил оружените четнички акции во Вардарскиот дел на Македонија. Дејствувал против политиката на земјоделската влада на [[Александар Стамболиски]] за зближување со [[Кралството на СХС]]. Го потпишал [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]] за обединување на македонските револуционерни сили (1924), но пред убиството јавно се откажал од својот потпис. ==Потекло и рани години== [[Податотека:Куќата на Тодор Александров.jpg|мини|Родната куќа на Тодор Александров|лево]]Тодор Александров е роден на [[4 март]] [[1881|1881 година]] во [[Штип]], поточно [[Ново Село (штипска населба)|населбата Ново Село]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од религиозно семејство. Неговиот татко Александар Поп Орушев работел како свештеник и учител во [[Радовиш]]. Татко му бил активен деец во црковниот живот на [[Македонија]]. Мајка му се викала Марија Хаџи Јанева. Тодор Александаров стекнал основно образование во неговиот роден град. Во [[1895|1895 година]], Александров се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Завршил со средношколско образование во учебната [[1897]]/[[1898|1898 година]]. Александров бил дел првата генерација на воспитаници од училиштето. Со поттик од [[Христо Матов]], тогашен директор на училиштето, Тодор Александров се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Александров работел како учител во [[Штипско]] и [[Кочанско]]. Помогнал со развојот на револуционерната мрежа. Особено [[Кочански револуционерен реон|Кочанскиот револуционерен реон]]. == Во македонското револуционерно движење == {{Контроверзни дејци во македонското револуционерно движење}} {{quote|''Македонците се обединија околу нивната стара институција ВМРО, која како и секогаш предизвикува сеопшто восхитување. Тодор Александров, сакан и уважуван од целиот народ, го зеде во свои раце раководењето со движењето. Роден е во Македонија, 42 годишен. Тодор Александров го посвети својот живот на македонската кауза уште кога беше на 18 годишна возраст. Тој е учител, човек со нескротлива енергија и строга моралност, народот го вика СТАРИОТ и го почитува. Војводите и комитите му се предани до крај. Таа предност е објаснението за неуспехот на српските и грчките власти, да му ги откријат скривалиштата и покрај тоа што Србија, за неговата глава таксува 700.000 динари. Тодор Александров се движи низ цела Македонија како АПОСТОЛ, тој ги посетува сите предели еден по друг. Влегува во села и градови ги собира жителите, им говори, ги советува. Тој никогаш не организира мерки за лична заштита, селаните му се предани, сите знаат каде оди и никој не помислува за предавство, напротив, сите жители на Македонија го чуваат на штрек. Александров е опкружен од една сила која не дозволува негово факање'' |Колинз|Чикаго <ref><small>''Весник Дејли Њуз''</small></ref>}} === Македонска револуционерна организација === {{quote|''Во редовите на организацијата влегуваат нови, свежи сили, кои ќе ги надминат своите учители. Меѓу многуте, ќе го споменам името на само еден од нив: тој е Тодор Александров — слабото даскалче. На изглед никој не би се посомневал дека во таа женствена надворешност се крие револуционер по душа, одличен организатор со цврст карактер и челична волја. Скромен, разумен и тактичен, познавајќи ја одблиску народната душа и болка, тој доминира на народните маси. Строг, пред сè кон себеси, тој е роден за народен водач. На него се полагаат големи надежи... ''|'''Даме Груев'''|'''Сè за Македонија, Зборникот документи за Тодор Александров''' <ref name="AI" /> }} [[Податотека:Тодор Александров 6.jpg|мини|лево|150п|Тодор Александров]][[Податотека:Todor Alexandrov IMARO and other prisoners in 1903.jpg|мини|350п|Затвореник во Скопје (бр. 53)]] Во учебната [[1897]]/[[1898|98]], на возраст од 15 година, за време на своето школување во педагошката гимназија во [[Скопје]] бил вклучен во редовите на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] од страна на тогашниот директор на гимназијата, [[Христо Матов]]. Во [[1903]] г. Александров учествува во снабдување на дел од експлозивот за [[Гемиџии|Солунските атентатори]]. Во тоа време соработувал со [[Павел Шатев]] кој во своите спомени забележал: :''Тој ми остави впечаток на многу разумен, трезвен ум и подготвен за сите жртви пред олтарот на ослободувањето''.<ref><small>Шатев, П., „В Македония под робство“, София, 1983, трето издание.</small></ref> Во почетокот на [[1903]] година бил назначен за околиски раководител во Кочанскиот реон. Како резултат на предавство, на [[3 март]] [[1903]] година е осуден на 5 години затвор и казната ја издржува во скопскиот затвор [[Куршумли ан]]. По 13 месеци, во април [[1904]] година бил амнестиран. Наскоро потоа е назначен за главен учител на II-ро класно училиште во [[Штип]]. Александров заедно со [[Тодор Лазаров]] и [[Мише Развигоров]] деноноќно работел за организирањето на штипскиот револуционерен реон. Резултатите од неговата активност се забележани и од турските власти, кои во ноември [[1904]] година му забрануваат да учителствува. На [[10 јануари]] [[1905]] година неговата куќа е заградена од многуброен аскер, но Александров успева да се измолкне од војничкиот кордон и се присоединува кон четата на [[Мише Развигоров]], на која што станува секретар. Александров бил делегат на штипскиот реон на [[Скопски конгрес|Скопскиот конгрес]]. Неговото расклатено здравје го тера да стане учител во [[Бургас]] во [[1906]] година, но разбирајќи за смртта на [[Мише Развигоров]], тој го напушта учителството и заминува за [[Македонија]]. По убиството на Развигоров, станал секретар на кочанскиот околиски војвода [[Симеон Георгиев]]. На Третиот конгрес на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]] (ноември [[1907]]) е избран за еден од окружните војводи на овој округ. По внатрешните поделби на Организацијата, Александров се приклонил кон [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|конзервативното крило]] и како таков учествувал во работата на [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] кога дошло до дефинитивен расцеп. За време на [[Младотурска револуција|Хуриетот]] не го предал оружјето и се повлекол во илегала. {{Дејци на МРО}} === Обид за обнова на Организацијата === {{quote|''Тогаш на чело на оваа организација застанал Тодор Александров, кој користејќи го вакуум просторот во раководните структури на македонското револуционерно движење, сè повеќе се наметнувал како авторитет...''|'''Предавствата и атентатите во македонската историја'''<ref name="PiAvM" /> }} По [[Младотурската револуција]], [[Радикална-реформска струја|Реформска струја]] се откажала од вооружените методи и решиле својата борба за [[Македонија]] да ја продолжат по пат на легални методи преку [[Народна федеративна партија|Народната федеративна партија]]. Наспроти нив, [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|конзервативната струја]] предводена од [[Христо Матов]] ги запазила старите принципи на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и сметале дека ослободувањето на Македонија може да се изврши со помош на [[Бугарија]]. Оваа групација го задржала старото име [[ВМРО]] и со вооружени методи продолжила да дејствува против Младотурците. Бил формиран Централен комитет во кој влегле Тодор Александров, [[Христо Чернопеев]] и [[Петар Чаулев]], а за резервен член бил избран [[Александар Протогеров]]. Од оваа групација подоцна ќе произлезе [[ВМРО (Автономистичка)]]. ===Магарешки атентати=== {{Главна|Магарешки атентати}} {{quote|''Јас си замислував да сретнам еден страшен управувач, фанатичен и егзалтиран. Но, пред мене стоеше сосема поинаков човек. Слаб, доста висок, бледо лице, правилен профил, со прошарена брада, живи очи, понекогаш умислени, но постојано нежни. Тодор Александров, кој е на 42 години зборува спокојно, слатко, без гестови дури и за најважните прашања, за татковината и за себе. Неговото спокојство и ладнокрвноста предизвикуваат задоволство. И покрај тоа што тој човек е душата на Македонската револуција, има една железна волја, а неговиот решителен дух не престанува да ги восхитува оние кои го опкружуваат''|'''Пол Ерно''' |'''Париз, 1924&nbsp;г.'''<ref><small>''Весник Журнал''</small>'</ref>}} [[Податотека:Портрет на войводата Тодор Александров (1881-1924), заснет в Ница (Франция), началото на ХХ век.jpg|мини|лево|150п|Поретрет на Александров]][[Податотека:Todor Alexandrov Hristo Matov, Georgi Monchev, Vlade Slankov, Nikola Ivanov IMARO.JPG|мини|десно|300п|Тодор Александров, [[Христо Матов]], [[Георги Мончев]], Владимир Сланков и Никола Иванов во Димотика во Балканската војна.]] Во предвечерието на [[Првата балканска војна]], тој организирал серија атентати познати како ''[[Магарешки атентати]]''. Еден од ваквите атентати се случил во почетокот на [[1912]] година во [[Штип]], на [[1 август]] [[1912]] во [[Кочани]], а кон крајот на истиот месец во [[Дојран]]. Според некои историчари цел на атентатите: ''била возбудување на турскиот фанатизам за масовни масакри врз недолжниот македонски народ, од чиишто средини произлегувале и атентаторите. Додатно на ова, прогонувајќи ги четите по селата, и власта од своја страна прибегнувала кон терор и разоружување на населението во местата каде што се случувале атентатите''.<ref name="PiAvM"><small>''Виолета Ачковска и Никола Жежов, Предавствата и атентатите во македонската историја, Скопје, 2004''</small></ref> === Учество во војните === {{quote|''Патувањата на Тодор Александров се рамни на царски патувања, таму каде Ќе стаса Тој, на пример, во некоја далечна долина, долината добива живот, зад секое дрво будно стои стражар, секој жбун во шумата крие две очи, а селаните се собираат крај патеките изговарајќи ги во шепт зборовите: Тодор ќе минува оттука'' |'''генерал Томсон'''|'''Лондон 1923&nbsp;г.''' <ref><small>''Весник Тајмс''</small></ref>}} [[Податотека:Тодор Александров во четничка униформа.jpg|мини|лево|200п|Александров во четничка униформа]][[Податотека:Todor Alexandrov's datachment.jpg|thumb|300п|десно|Чета на Тодор Александров во Првата светска војна]] Сенародниот собир во Софија во август [[1912]] година, под претседателство на [[Александар Протогеров]], извршил морален притисок врз Бугарија да и објави војна на Турција. Истовремено со објавувањето и текот на општата мобилизација во [[Бугарија]] во втората половина на септември 1912 година, Тодор Александров, Александар Протогеров, [[Тодор Лазаров]], полковник [[Стефан Николов]], [[Петар Дрвингов]], [[Христо Матов]] и други, биле повикани кај началникот на Штабот на бугарската армија, генералот [[Иван Фичев]], од кого добиле заповед веднаш да пристапат кон организирање на доброволечки македонски оружени чети. Под раководството на Александров и Протогеров биле регрутирани повеќе илјади Македонци во рамките на т.н. [[Македонско-одринско ополчение]], кои поради нивната бројност и стравот дека би можеле да го издигнат лозунгот за ''автономна Македонија'', од страна на бугарската воена команда биле испратени да се борат на фронтот во близината на [[Одрин]], наместо во [[Македонија]].<ref name="PiAvM" /> Во целокупната балканска мешаница, соодветна улога одиграла и [[македонската емиграција во Бугарија]], која до [[1912]] година, во поголемиот дел била интензивно вклучена во политичката и револуционерна активност на ВМРО и во сите нејзини струења што се развиле во тоа време. Меѓу тогаш позабележителните жртви на веќе започнатите меѓусебни истребувања на кадрите во ВМРО, кои подоцна ќе добијат [[Список на лица убиени од ВМРО (Автономистичка)|грозоморни размери]], бил и [[Герасим Огненов]]. Тој бил убиен во [[1912]] година во Аржинското блато, по наредба на Тодор Александров. Пред почетокот на [[Втората балканска војна]] во [[1913]] година, оваа политичко-воена групација предизвикала вооружени акции и востанија во делот од Македонија под српска власт, а по почетокот на војната се борела во рамките на бугарската војска. Во време на [[Првата светска војна]], десно-ориентираната [[ВМРО]] привремено престанала да постои, а нејзините раководители, четничкиот и војводскиот кадар ја формирале т.н. 11 македонска дивизија, која броела над 30.000 луѓе со сопствен офицерски состав и се борела во рамките на бугарската војска. Во [[1913]] г. Александров е началник на разузнавачката служба на бугарските војски во [[Штип]], а за време на [[Првата светска војна]] тој е член на Штабот на партизанските одреди на ''11. Македонска дивизија'' како офицер за нарачки. Има средби со сите големи личности во тоа време, а со германскиот цар Вилхелм се среќава дури и двапати, добивајќи од него високи германски воени одликувања. [[Податотека:Тодор Александров и Георги Мончев.jpg|thumb|200px|лево|Tодор Александров и [[Георги Мончев]] во 1912 г.]][[Податотека:BASA 1933K-3-70-1 TA and Peyo Yavorov.jpg|thumb|200px|десно|Александров и [[Пејо Јаворов]]]] Поетот [[Пејо Јаворов]], пред својата смрт му се обрати на Тодор Александров со проштално писмо, со желба да биде погребан во македонска комитска облека. Желбата му е исполнета и тој е погребан на [[14 октомври]] [[1914]] година. Александров со Пејо Јаворов останале пријатели до крајот на животот на поетот. Се смета дека револверот и отровот кои послужиле во самоубиството на Јаворов биле обезбедени од страна на Тодор Александров по молбата на поетот. Долгогодишното пријателство меѓу Александров и Јаворов било криено и пребегнувано во историската наука.<ref><small>''[http://knigibg.com/book_inside.php?book_id=4274 Пейо Яворов и Тодор Александров - Приятели в живота, съратници в борбата, Цочо Билярски, УИ "Св. Климент Охридски"]''</small></ref> Неформално, тој е неприкосновен шеф на бугарското воено разузнавање на групата западни армии и како таков во април [[1917]] година напишал белешки за состојбите во [[Дебарско]] истакнувајќи: :''Навикнати со векови наназад да бидат слободни како птици во нивните непристапни планини, Албанците се посебно огорчени дека им се бара крвавиот данок и тоа за една кауза, која тие ја сметаат за туѓа. Посоченото негодување на Албанците се пројавува низ една тајна организација, за чие постоење има сериозни навестувања. Таа организација има пошироки размери и врски со албанското население во Австрија (се мисли на Република Албанија, под австриска администрација - н.з.). Имајќи го предвид националниот темперамент на Албанецот кој лесно се наведува на вооружена пресметка, тогаш нема ништо чудно ако еден ден осамнеме со бунтови во тој крај. Неопходни се брзи и ефикасни мерки!'' <ref name="FOK"><small>''КОРУМПИРАНАТА МАКЕДОНСКА ВЛАСТ И АЛБАНСКИОТ РАДИКАЛИЗАМ ЌЕ ПРЕДИЗВИКААТ МЕЃУЕТНИЧКА ВОЈНА! (в-к "Фокус", бр. 165, година IV, 14.8.1998)''</small></ref>. :''Однесувањето на Албанците, особено на оние од гр. Дебар станува застрашувачко. Поранешните симпатии кон нас не само што исчезнаа, туку им го отстапија местото на нескриените негодувања и закани. Фразите, како што се ги надминавте Србите (се мисли на ѕверствата што ги правеле Србите врз албанското население - н.з.), ќе се одмаздиме и слични на нив, се слушаат на секој чекор''.<ref name="FOK" /> ===Охридското востание=== {{Главна|Охридско востание}} {{ВМРО (Aвтономистичка)}} {{quote|''Колку голема била љубовта на Тодор Александров кон својата татковина, за да може да го победи како очајот, така и тешката болест на неговите ослабени гради и да вдахне вера кај цел еден народ, да го исправи одново на нозе подготвен за борба? Каква голема човечка особина и каква железна енергија е потребна да го поведеш одново еден осакатен народ по толку преживеани катастрофи. Факт е дека Тодор Александров во тој однос е единствениот историски пример. Дури сега ја разбираме смислата на искажаните зборови од странец кој вели дека не познава помаркантни личности на векот од Лав Толстој и Тодор Александров. Секој еден од тие титани беше единствен не само во своите татковини туку и во светот. А такви луѓе во историјата не се повторуваат. Ете зашто е толку голема тагата за великиот Тодор Александров. Ете зашто цел народ со стравопочит и благослов го шепоти името на “СТАРИОТ” на верниот свој водач. А за младите: ја преобразува тагата што ги стега во срцата, во волја и енергија за предана служба кон народот'' |'''Т.Александров во издание на македонската Студентска корпорација'''|'''Скопје,1943''' <ref><small>''Т.Александров во издание на македонската Студентска корпорација Скопје, 1943''</small></ref>}} [[Податотека:P CHAULE.jpg|мини|лево|200п|Петар Чаулев]] Во неколку наврати преговара со албанските првенци за борба против Србите и Турците, а како водач на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] уште во март [[1911]] г. има средба со членовите на албанските организации во [[Цетиње]], [[Црна Гора]]. Резултат на средбите е меѓусебна спогодба, како и [[Охридско востание|Охридското востание]] во септември [[1913]] г., кое [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] го кренала против српските поробувачи, а во кое значајно учество земаат и албанските револуционери. Востанието кое избувнало во југозападна Македонија раководено од [[Петар Чаулев]], [[Павел Христов]], [[Милан Матов]] и други зафатило широк простор меѓу [[Охрид]], [[Кичево]], [[Дебар]] и [[Струга]]. Слабите српски сили на овој терен, во првиот момент, не можеле да се спротивстават на македонско-албанските востаници. На [[12 септември]] 1913 година, [[Петар Чаулев]] и Христов со своите чети влегле во [[Охрид]]. На [[6 октомври]] [[1913]] година, Битолскиот окружен началник известува дека положбата во граничните реони се смирувала. Бунтовниците биле разбиени и се повлекувале во [[Албанија]]. Според [[Иван Катарџиев]]: :''Тоа што ВМОРО на Тодор Александров била иницијатор на овие бранувања не менува ништо. Тој бил во најтесна врска со владата на В. Радославов и особено бил заинтересиран Бугарија да има силна влада способна да се бори за решавање на бугарското национално прашање во Македонија''. Тодор Александров ја продолжил својата активност и по востанието во југозападниот дел на Вардарска Македонија, сè до влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на Централниот сојуз. === Валандовска афера и учество во Првата светска војна === {{Главна|Валандовска афера од 1915 година}} {{quote|''Тој нема да го остави оружјето се дотогаш, додека Македонија не добие слобода. Неговата верба Ќе издржи пред било што. Стари жени, деца, сите работат за ослободителното дело, сите се еднакво предадени на делото и умеат да ги чуват тајните што им се доверени. За комитите на Тодор Александров животот не значи ништо, кога се работи да се посвети за тоа свето дело, за слободата'' |'''Коментар на публицистот Лонг''' |'''06.01.1924&nbsp;г.'''<ref><small>''во унгарскиот Весник, Еко Де Данјуб''</small></ref>}} [[Податотека:Портрет на Тодор Александров 2.jpg|мини|лево|150п|Портрет на Александров во војводска облека]] Бугарската влада на Радославов добила од [[Австроунгарија]] 25 милиони златни круни, а бугарската влада од своја страна ги дала на Тодор Александров. Со овие парични средства, со паролата за ''автономија на Македодонија'' и антисрпското расположение кај раководството и четниците на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] се започнало со подготовки за влегување на комитетски чети во оној дел од [[Македонија]] кој бил под српска власт. Четите на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], заедно со турски чети и потпомогнати од специјалисти за експлозив и пиротехника од [[Австроунгарија]] на [[20 март]] (стар стил) 1915 година навлегле на територијата држена од српската власт. Притоа првичната цел на нападот била да се уништи мостот преку кој поминувала железничката линија на реката Вардар кај станицата Удово за да се прекине снабдувањето на српската војска на линијата [[Солун]]-[[Скопје]]. Во нападот на трите утврдени српски пунктови кај [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. На чело на четите на ВМРО се наоѓале војводите: Ване Стојанов, Петар Чаулев, Љубомир Весов, Панајот Карамфилов, Тодор Петров, Никола Лефтеров, Туше Скачков, Христо Делчев и други, а нивниот број за време на нападот кај [[Валандово]] и [[Удово]] изнесувал околу 1.000 души. По вклучувањето на Бугарија во Првата светска војна, Александров се вклучува во администрирањето на ново-освоените подрачја. Во пролетта 1917 година Александров раководи со задушувањето на [[Топличко востание|Топличкото востание]] во Србија.<ref>Dimitar Bechev, "Historical Dictionary of the Republic of Macedonia", Scarecrow Press, 2009, p. 10.</ref> ===ВМРО=== {{quote|''Со своите високи квалитети, и покрај физичките страдања поради болест, која не простува, Александров беше станал легендарен конспиратор, кој дејствуваше неуморно на планините во Македонија. Неговата врховна цел беше независноста на Македонија, која во една самостојна држава Ќе ги вклучи деловите кои сега припаѓаат на Југославија, Грција и Б’лгарија, и така создавање на еден нов фактор за мир и балканска спогодба. Грчката и српската политика по тој начин го принудија Тодор Александров и Македонската организација да започнат една енергична борба. Во еден период од три-четири години македонскиот шеф ги сплоти околу себе сите малцинства, незадоволни од режимот установен во Македонија после мировниот договор'' |'''Весникот Трибун де Женев''' |'''24.09.1924&nbsp;г.''' <ref name="ReferenceA"><small>''Весникот Трибун де Женев од 24.09.1924&nbsp;г.''</small></ref>}} [[Податотека:Тодор Александров во комитска облека.jpg|мини|лево|200п|Александров во комитска облека]][[Податотека:Тодор Александров на работа.jpg|мини|десно|300п|Александров со својата чета]] По идеја на Тодор Александров, [[Петар Чаулев]] и [[Александар Протогеров]] на [[20 декември]] [[1919]] година е обновена [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] под името ''Внатрешна македонска револуционерна организација''. Претставката ''Одринско'' од името на организацијата бил отфрлен, бидејќи во [[Одринска Тракија]] се формирала [[Внатрешна Тракиска Револуционерна Организација|Внатрешната тракиска револуционерна организација]] на чело со [[Тане Николов]]. Без да се свика конгрес, Александров, Протогеров и Чаулев биле избрани за членови на Централниот комитет на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], а за членови на ''Задграничното представителство'' биле избрани [[Георги Баждаров]], [[Наум Томалевски]] и [[Кирил Прличев]].<ref name="VOP"><small>''[http://www.promacedonia.org/dt/dt1_1.html Тюлеков, Димитър. „ВМРО в Пиринско 1919-1934“, Унив. Изд. “Неофит Рилски”, Благоевград, 2001.]''</small></ref> Според [[Иван Катарџиев]]: ''самиот процес на создавање автономистичка ВМРО и наметнувањето на Тодор Александров за нејзин раководител бил проследен со отпори. Во тоа време, Тодор Александров ја немал поддршката на емиграцијата. Против него и неговите наметливи методи застанала група ветерани на македонското национално и револуционерно движење. Александров и Протогеров биле обвинети за узурпаторство, а поентата на обвинувањата била дека без конгрес не може да се избира раководство, а таков не бил одржан од 1908 година. Со тоа што отпорот спрема Александров бил силен и немало шанса легално да биде избран на чело на ВМРО, за да се внесе страв кај противниците, некои од нив биле убиени'' <ref name="AIK" />. На [[3 февруари]] [[1920]] година Тодор Александров, [[Александар Протогеров]], [[Иван Каранџулов]], [[Никола Стојанов]], [[Георги Баждаров]], [[Михаил Монев]], [[Аргир Манасиев]], [[Наум Томалевски]] и други, решиле да се обноват четничките акции во [[Вардарска Македонија|Вардарска]] и [[Егејска Македонија]].<ref name="VOP" /> :''ВМРО на чело со Тодор Александров сè повеќе започнала да се наметнува помеѓу македонските емигранти во Пиринска Македонија, но и во цела Бугарија. За кратко време, користејќи ги старите канали и врски од илинденскиот и предилинденскиот период, оваа организација успеала да создаде разгранета мрежа, која толку се проширила, што територијата на Пиринска Македонија била целосно претворена во нејзина база. Со помош на воено-офицерската лига во Бугарија, ВМРО успеала да се обезбеди со големо количество на оружје, за која цел биле добиени финансиски средства и од одредени кругови во Италија''.<ref name="PiAvM" /> Во мај [[1920]] година организацијата разполага со 17 чети во [[Вардарска Македонија]] и 5 во [[Егејска Македонија|Егејска]], составени од по 15 четници и тројца во резерва. Биле обновени и револуционерените окрузи: Скопски, Битолски, Струмички, Серски и Солунски, со околиските и селските реони. По целата граница на [[Бугарија]] со [[Вардарска Македонија]] биле создадени пунктови и канали. Во времето кога Александров влегувал и дејствувал во [[Вардарска Македонија]], кралска [[Југославија]] ангажирала 35.000 војници, жандари, граничари, четници, жандарски станици и гранични пунктови. Од вкупно 17.000 жандари што ги имало во [[Југославија]], 12.000 биле распоредени во Македонија. Кон крајот на [[1922]] година, неговата глава во [[Белград]] е проценета на 250.000 динари. ''Покрај агитирањето меѓу македонските емигранти и бегалци со декларативни изјави дека ќе се бори за автономна Македонија, ВМРО создала поголем број на комитски чети и селска милиција по примерот на старата Организација, од кои првите имале за задача по претходно утврден план да вршат вооружени акции во Вардарска и Егејска Македонија, а милицијата да ја обезбедува нејзината доминантна улога во Пиринска Македонија''.<ref name="PiAvM" /> :''По почетните атентати врз поединци во македонското националноослободително движење, претежно направени по наредба на ЦК на ВМРО, меѓусебните убиства се засилиле со создавањето на нова соперничка вооружена организација, составена од луѓе што се отцепиле од ВМРО. Новосоздадената МФРО (Македонска федеративна револуционерна организација) предизвикала уште поголема борба за престиж во хиерархијата на македонското револуционерно движење, а со тоа и уште повеќе акти на тероризам помеѓу двете спротивставени страни. Во тие вооружени пресметки кои однеле многу човечки жртви и пролеана македонска крв,превласт успеала да направи ВМРО, поради поголемиот вооружен потенцијал и подобрата организираност''.<ref name="PiAvM" /> === Акциите и атентатите на Тодор Александров 1920-1924 година === {{quote|''Какви се плановите на тој човек, кој само со еден гест може да ја крене Македонија на нозе? Каде се наоѓа Тој? Поставете ги прашањата на кого сакате, никој не може да Ви одговори. Белградската влада нуди огромна сума пари на оној што Ќе го донесе жив или мртов Тодор Александров, а тој независно од големите опасности го продолжува своето дело како АПОСТОЛ. Денес тој е највлијателниот меу сите Македонци кои се стремат кон независност на Македонија. Неговиот живот е легендарен, тој носи иста униформа како и неговите комити, живее ист живот со комитите, се движи пеш како и другите, спие на земја, честопати се храни само со леб, носи пушка со 250 патрони, бомби, двоглед и раница во којашто е сместена архивата. Тој е војник и дипломат истовремено, тој е шеф на партизанските одреди. На прашањето: дали не се плаши, Тој ни одговори: Ни најмалку. Јас знам ни рече Тој сè што се случува на 20 километри од околу нас. Македонија сака независност со главен град Солун. Македонците денес бараат независност во границите на Македонија пред 1912&nbsp;г., тоа е нашето барање пред Европа. За Србите има само два начина за да ни одговорат: или дефинитивно да не уништат, или да ја признаат нашата независност'' |'''Весник Журнал'''|'''септември 1923&nbsp;г.''' <ref><small>''Весник Журнал''</small></ref>}} [[Податотека:Портрет на Тодор александров 3.jpg|мини|лево|200п|Портрет на Александров]] {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 300 |image1 = VMRO razpiska na Boris Strezov 1924.JPG| caption1 = Расписка на ЦК на ВМРО со потпис на Александров<br> |image2 = IMRO Central Committee Document 1923.JPG| caption2 =Документ на ЦК на ВМРО за наградување на Јанко Стоjaнчов со значка со црвено знаме за заслугите кон македонското ослободително дело со потписот на Тодор Александров.<br> |image3 =Факсимил - Тодор Александров.jpg| caption3 =Факсимил - Тодор Александров<br> }}<!-- End stack of images, article text starts below --> [[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|десно|мини|300п|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов]] Во период од [[1920]] до [[1924]] година по [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на чело со Александров извршила повеќе акции и [[Список на лица убиени од ВМРО (Автономистичка)|атентати]]. Во овој период биле ликвидирани голем број значајни дејци на македонското револуционерно движење, бугарски општествени дејци и членови на бугарската влада. На [[28 јуни]] [[1921]] година бил убиен еден од најистакнатите членови и идеолози на [[ТМОРО]], [[Ѓорче Петров]]. Неговото убиство било извршено од страна на Реџеп, [[Турчин]] по националност, а член на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]]. ''Зад атентатот на Ѓорче Петров веројатно стоела ВМРО на Тодор Александров, иако последниот тоа го одрекувал, а мотивите биле личната нетрпеливост меѓу двајцата, како и разликите што помеѓу нив постоеле во однос на начините и методите на борба и патиштата за решавање на македонското прашање''.<ref name="PiAvM" /> По ова убиство, на [[16 јули]] [[1921]] година бил убиен кочанскиот војвода [[Симеон Георгиев]] - Кочански, припадник на ВМРО и близок пријател на Тодор Александров. На [[5 октомври]] [[1921]] година во близина на селото [[Саса]] бил разоружан и убиен кратовскиот војвода на ВМРО, [[Дончо Ангелов]]. Во [[1921]] година бил убиен Митруш Циклев, којшто најпрвин бил војвода на ВМРО, а потоа преминал во српска служба. Оваа убиство создало опозиција кон Александров. Покрај убиствата на дејци од македонското движење, ВМРО на Тодор Александров е најверојатно вмешана во убиствата на истакнати бугарски политичари. Министерот за внатрешни работи [[Александар Димитров]] бил убиен на [[22 октомври]] [[1921]] година од страна на [[Иван Јанев-Брло]]. На [[4 октомври]] [[1922]] година бил убиен активистот на [[БЗНС]], Александар Панов. Во [[Прага]], [[Чешка]], на [[26 август]] [[1923]] година бил убиен поранешен министер [[Рајко Даскалов]]. На [[30 октомври]] [[1923]] година бил извршен атентат врз бугарскиот политичар и еден од основачите на партијата Народно единство, д-р [[Никола Генадиев]]. Сепак најспектакуларно било убиството на бугарскиот премиер [[Александар Стамболиски]]. За неговото убиство постојат неколку верзии, а според една од нив: ''... главната улога во тоа ја имала ВМРО, повикувајќи се на податокот дека во вилата на Стамболиски во селото Славовица од страна на капетан Харлаков му била прочитана смртната казна на водачот на земјоделците од името на ВМРО и Воената лига, по што и покрај противењето на Стамболиски започнале сурови измачувања врз него и неговиот брат. Главен инквизитор бил скопскиот војвода на ВМРО, Величко Велјанов- Чичето, заштитен и обезбедуван од 30-тина четници на Организацијата. Бугарскиот премиер и неговиот брат биле измачувани, постојано биле принудувани да се збогуваат, биле натерани да си ги ископаат своите гробови, за да на крајот откако со нож му биле исечени ушите и носот, со десетици убоди, Стамболиски бил најѕверски убиен. Измачуваниот земјоделски водач, веројатно со крајни, натчовечки напори пред да почине успеал со крв на еден камен да го напише часот, денот, месецот и годината на неговото убиство: 12 ч. 14 јуни 1923 година...''<ref name="PiAvM" /> Според [[Иван Катарџиев]]: :''Кога по соборувањето на Стамболиски од власт, акција во која ВМРО одигра битна улога, Тодор Александров се обиде да биде кадровик и влијателен фактор во создавањето на надворешната политика на државата, беше поттурнат од центрите на моќта. Кога, пак, се дрзна да се оддалечи од контролата на бугарската влада и се поврза со Коминтерната, беше организирано неговото убиство, подвлекува Катарџиев, нагласувајќи дека бугарските иредентистички кругови со помош на четите на Тодор Александров од 1919 до 1924 година создале вистински пекол во вардарскиот дел на Македонија. Во тој период имало 60 четнички влегувања, а во судирите на комитските чети и српската власт настрадале над 500 невини луѓе, стотици биле затворени и малтретирани, десетици осудени''.<ref name="AIK" /> За време на [[Септемвриско востание|Септемвриското востание]] во [[1923]] година од страна на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на чело со Александров биле убиени голем број на Македонци - комунисти. Меѓу убиените биле [[Тодор Чопов]], внукот од сестра на [[Гоце Делчев]], браќата Борис, Кирил и Димитар Костовски од село [[Кочариново]], Коста Сандев од село [[Зарево]], Солунско, Никола Иванов од [[Хисарлак]], Сотир Лазаров и Јанчо Хајдушки од [[Горна Џумаја]], Игнат Николов од [[Цариброд]], Васил Коритаров од [[Босилеградско]], Ташко Малев, Јордан Клинчаров и Атанас Георгиев од [[Горна Џумаја]], Иван и Георги Савов од [[Ќустендил]], Стефан од [[Одринско]], Петар Ичков од [[Горна Џумаја]], Петар Здравков од [[Велес]], Евгениј Георгиев, Сотир Календерски и Иван Марков од Горноџумајско, Никола Тодоров Нучков и Стојко Стоилов од Горна Џумаја, Ристо Стојков, Ѓорѓи Иванов Хаџијски, Борис Давитков, Илија Катачки, Методи Мазнев и Петар Димитров. :''За време на истите настани од припадниците на ВМРО, Михаил Монев (зет на Тодор Александров), Васил Мечкуевски и Иван Караџов во Горна Џумаја (Благоевград) биле убиени комунистите: Димитар Ацев-учител, Никола Лисичков - адвокат и нотарот на градот Стефан Велинов. Тие биле обесени, а нивните тела биле оставени да висат неколку дена во градот''.<ref name="PiAvM" /> Атентатите на [[ВМРО (Автономистичка)]] на чело со Александров во втората половина на [[1923]] и првата половина на [[1924]] година продолжиле. Во 1923 година бил ликвидиран архитектот [[Никола Јуруков]], еден од водачите на [[Македонска федеративна организација|Македонската емигрантска федеративна организација]] (МЕФО). На [[8 јули]] [[1923]] година во [[Софија]] бил убиен [[Таската Серски|Таската Спасов - Серски]]. „Убиството било извршено при неговата операција на слепо црево од страна на професорот Станишев, човек близок до [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], при што Спасов, исечен бил оставен да искрвари и да умре на операционата маса.“<ref name="PiAvM" /><ref><small>''Енциклопедия България, том 6, Издателство на БАН, София, 1988 (статия Атанас Спасов)''</small></ref><ref><small>''Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993''</small></ref> На [[26 мај]] [[1924]] година од атентатор на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] бил убиен Милан Грашев, автор на брошурата „Мафиите и катастрофите“. На [[30 јули]] [[1924]] година во [[Виница]] бил убиен Мите Соколарски-Суџукаро. === Мајски манифест === {{Главна|Мајски манифест}} {{quote|''Со своите високи квалитети, и покрај физичките страдања поради болест, која не простува, Александров беше станал легендарен конспиратор, кој дејствуваше неуморно на планините во Македонија. Неговата врховна цел беше независноста на Македонија, која во една самостојна држава Ќе ги вклучи деловите кои сега припаѓаат на Југославија, Грција и Бугарија, и така создавање на еден нов фактор за мир и балканска спогодба. Грчката и српската политика по тој начин го принудија Тодор Александров и Македонската организација да започнат една енергична борба. Во еден период од три-четири години македонскиот шеф ги сплоти околу себе сите малцинства, незадоволни од режимот установен во Македонија после мировниот договор'' |'''Весникот Трибун де Женев''' |'''24.09.1924&nbsp;г.''' <ref name="ReferenceA"><small>''Весникот Трибун де Женев од 24.09.1924&nbsp;г.''</small></ref>}} [[Податотека:Todor Alexandrov2.jpg|мини|лево|220п|Портрет на Александров]][[Податотека:Pryaporets IMRO Declaration 5 August 1924.JPG|мини|десно|200п|Декларацијата на ЦК на ВМРО од 5 август, вестник „Прапорец“.]] Мајскиот манифест бил донесен на [[6 мај]] [[1924]] година со неговото потпишување од страна на членовите на ЦК - Тодор Александров, [[Александар Протогеров]] и [[Петар Чаулев]]. На манифестот му претходел договор за обединување на македонски револуционерни сили. Александров се обврзал дека ќе се откаже од своите неодамнешни терористички активности и ќе заземе за македонските интереси. Меѓу другото во овој манифест било истакнато: :''Браќа Македонци! Македонија, во своите природни географски граници меѓу реката Места, планините Родопи, Рила и Шар, реката Дрим, Охридското Езеро, планината Грамос, реката Бистрица и Егејското Море, со едно пространство од 65.000 кв. километра, пресечена од реките Места, Струма, Вардар, Дрим, Бистрица и надарена со најразнообразни природни богатства и благопријатни климатски услови; со своето 2.302.000 население, рознооброзно по својот етнографски состав, со својата централна економска и стратегиска положба на Балканите, меѓу басените на реката Дунав, Егејското и Јадранското Море - ги има сите услови и права за самостојно палитичко постоење, како независна држава што се управува самостојно, која ќе послужи како обединувачка, политкчка и економска алка меѓу народите и државите на Балканското Полуострово''.<ref name="ММ">[[s:Мајски манифест|<small>''Мајски манифест''</small>]]</ref> :''Зацртувајќи го во општи линии својот однос кон државните фактори на општоевропската и балканската политика, ВМРО изјавува дека таа се бори и ќе се бори со сите средства на револуционерната борба: 1. За ослободувањето и обединувањето на раскинатите делови на Македонија во една наполно независна и самостојна политичка единица, во нејзините природни, географски и етнографски граници...''<ref name="ММ" /> :''ВМРО изјавува дека во својата борба за независна Македонија и Балканската федерација смета, пред се, на обединетите револуционерни сили на целото македонско население, без разлика на вера и народност...'' <ref name="ММ" />. Тогаш е потпишана и посебна декларација според која иднината на [[Македонија]] да не се поврзува со [[Бугарија]], туку во една наполно самостојна држава, обединета во нејзините етнички граници. Со овој манифест не се согласила влада на [[Александар Цанков]]. На 5 август ЦК на ВМРО се произнел по Манифестот со Декларација бр. 772, објавена во весникот "Прапорец", во која било истакнато: :''Во првиот број на весникот “La Fédération Balcanique”, кој излегува во Виена е напечатен еден манифест, кој и се препишува на Централниот комитет на Внатрешната Македонска Револуционерна Организација. Овој документ не е на Централниот комитет. Од содржината и формата на овој манифест секој може да види, дека тој е дело на егзалтирани комунисти. Остриот јазик против владата на Бугарија и апелот кон сите Македонци и Бугари да поведат најрешителна борба против неа, како да е таа главната пречка за ослободувањето на Македонија, исто така ги издава партизанските чувства на неговите автори. Во септември минатата година, Централниот комитет на ВМРО во своја декларација го изложи карактерот на македонското ослободително движење. Во неа се кажува: Револуционерната организација ги обединува сите класи на македонскиот народ без разлика на народност, религија, пол и политички убедувања... Внатрешната Македонска Револуционерна Организација ќе продолжува да следи една линија на независно поведение. Таа смета за успехот на својата кауза на слободољубивото мислење на целиот свет и на сите организации и групи, коишто ја напишале на своите знамиња заштитата на правото за слободното самоопределување на народите... Внатрешната Македонска Револуционерна Организација не може да му служи на никоја држава и на никоја партија, во која и да е држава. Таа смета на помошта и поддршката на сите држави во нејзината борба против угнетувачите на Македонија и против непријателите на македонската слобода. За таа цел таа влегува во врски со сите големи и мали политички фактори во светот... Што се однесува до Бугарија, Централниот комитет, кога изјавува дека не е работа на ВМРО да се меша во внатрешниот и политичкиот живот, но дека ќе се бори со сите сили и средства против непријателите и злоупотребителите со нејзиното име и престиж, кои и да се и каде и да се наоѓаат тие, смета, дека е време, сите политички партии и фактори да разберат дека ВМРО е единствена компетентна да ја насочува својата дејност во преследувањето на својот идеал - слободна и независна Македонија... Тоа било, тоа е и денес становиштето на Централниот комитет. Сите други манифести, декларации и др., коишто се појавуваат или би се појавиле од негово име, ги ангажираат само нивните автори и никого друг.''<ref>Декларација од Централниот комитет на ВМРО против Манифестот од 1924 година В М Р О Слобода или смрт N 772 1 август 1924 г. Македонија</ref> Марија Коева, ќерка на Тодор Александров, истакнала: „Навистина, мојот татко се откажа од потписот на [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], бидејќи не сакаше [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] да се [[Болшевизам|болшевизира]] и да биде партија, туку да си остане татковинска патриотска организација сè додека [[Македонија]] не стане држава. == Убиство на Тодор Александров == {{Главна|Убиство на Тодор Александров}} [[Податотека:TodorAlexandrov dead.jpg|мини|Тодор Александров поставен во ковчег по убиството]]На 31 август 1924 година била закажана конференција на Серскиот револуционерен округ.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} На дневниот ред биле извештајот за состојбата во округот, разгледувањето на [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]] и внатрешните недоразбирања во Организацијата.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} Тодор Александров, и покрај предупредувањата од [[Кирил Прличев]] и [[Иван Михајлов]] да не оди сам во Петричко, каде што се наоѓале [[Алеко Василев]] и [[Георги Атанасов]] со своите приврзаници, решил да присуствува.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} Според сведочењето на [[Аргир Манасиев]], претседател на Горноџумајското раководно тело на ВМРО, Александров на патот кон конференцијата изразил лоши претчувства и сакал да запали свеќи во блиска црква.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Во близина на селото [[Лопово]], во присуство на генерал [[Александар Протогеров]], Александров бил застрелан од двајцата нивни придружници, војводите [[Штерју Влахов ]] и [[Динчо Вретенаров]], блиски до Алеко Василев.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Притоа бил убиен и неговиот телохранител Панзо Зафиров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Протогеров, според сопствените подоцнежни искази, се онесвестил.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Телата биле привремено сокриени во шумата.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}}[[Податотека:Гробот на Тодор Александров на Пирин Планина.jpg|мини|Гробот на Александров на Пирин Планина|лево]]По убиството, Алеко Василев и Георги Атанасов по телефон и со телеграма ги повикале од Софија да дојдат итно во [[Свети Врач]]: Иван Михајлов, Кирил Прличев, Михаил Монев, Панчо Михајлов и Никола Велев. Бил организиран брз погреб.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} Раководството на ВМРО го криело убиството до 12 септември, додека не биле ликвидирани дел од осомничените. Во [[Горна Џумаја]] (денес Благоевград) биле убиени Алеко Василев, Георги Атанасов, како и физичките извршители Штерју Влахов и Динчо Вретенаров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} Ликвидациите биле спроведени со учество на бугарски воени и полициски сили, под раководство на министерот за војска генерал [[Иван В’лков]], во координација со Иван Михајлов.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} На 13 септември 1924 година Централниот комитет на ВМРО (потпишан од А. Протогеров) објавил соопштение во кое убиството го нарекол „предавничко“ и ги посочил како физички убијци Влахов и Вретенаров, а како организатори – Алеко Василев, Георги Атанасов и нивните соработници.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} ВМРО издала и брошура „''Заговорот против Тодор Александров''“, во која одговорноста ја фрлила врз левата струја во Организацијата, раководството на [[Илинденска организација|Илинденската организација]], [[Петар Чаулев]], [[Димитар Влахов]] и комунистичките кругови околу [[Димо Хаџи Димов]], со наводи дека целта била создавање „[[советска република]]“ во Петричко.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} Убиството останува едно од најконтроверзните и најмалку разјаснети во историјата на македонското револуционерно движење.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} Во историографијата и во сведочењата постојат неколку главни линии на толкување: * Официјална верзија на ВМРО (по убиството): Заговорот бил организиран од левите елементи во Организацијата и од лица блиски до комунистичкото движење, со наводна поддршка од Москва, со цел советизирање на Бугарија.{{sfn|Тодоровски|2014|p=282}} * Верзија за вмешаност на бугарската влада и Воениот сојуз: Дел од историчарите и современиците (вклучувајќи ги [[Георги Занков]], [[Петар Шанданов]], [[Ангел Узунов]] и подоцнежни истражувачи) сметаат дека убиството било инспирирано или организирано од владата на Александар Цанков и Воениот сојуз (преку генерал Иван В’лков), поради незадоволството од потпишувањето на Мајскиот манифест и контактите на Александров со советската страна. Според оваа линија, Иван Михајлов бил избран како нов лидер бидејќи бил сметан за попослушен.{{sfn|Тодоровски|2014|p=283}} * Лични мотиви на извршителите: Според некои понови бугарски истражувања, убиството можело да биде резултат првенствено на лични мотиви и ескалација на антиалександровските настроенија кај Штерју Влахов и Динчо Вретенаров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=282}} * Други сведочења: Ангел Узунов (кум на Иван Михајлов) во необјавени спомени го посочува Михајлов како можен организатор во соработка со владата. Постојат и тврдења (вклучувајќи подоцнежни изјави) за директна вмешаност на Михајлов, иако тој самиот тоа го негирал. Генерал Иван В’лков пред смртта наводно укажал на улогата на генерал Иван Русев и Воениот сојуз.{{sfn|Тодоровски|2014|p=284}} Историчарите продолжуваат да водат полемики околу точниот сооднос на внатрешните конфликти во ВМРО, надворешните политички притисоци и личните амбиции. [[Податотека:Front page of the newspaper Politika, reporting the assassination of Todor Aleksandrov.png|лево|мини|Насловна страница на весникот „[[Политика (весник)|''Политика'']]“, објавена во Белград на 16 септември 1924 година, со известување за убиството на Тодор Александров]] Убиството предизвикало силен одглас. Во Бугарија било третирано како национална жалост; во Софија се одржале масовни панихиди со илјадници учесници.{{sfn|Тодоровски|2014|p=286}} Бугарскиот печат генерално ја оплакувал смртта на Александров, додека печатот во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците и дел од чешкиот печат ја пречекале веста со задоволство.{{sfn|Тодоровски|2014|p=288}} Странските дипломати (чехословачки, австриски, германски) известувале за големиот впечаток што го оставило убиството и за внатрешните поделби во македонското движење. Подоцнежните оцени (вклучувајќи ги и оние на [[Георги Димитров]]) го делат делото на Александров на периоди, при што подоцнежниот период (по 1923–1924) се третира како обид за посамостоен револуционерен курс.{{sfn|Тодоровски|2014|p=288}} Убиството на Тодор Александров претставува пресвртна точка во историјата на ВМРО, по која Иван Михајлов се наметнал како доминантна фигура во автономистичкото крило на Организацијата. ==Чествување на Александров== [[Податотека:Todor-Aleksandrov-monument.jpg|150px|мини|лево|Споменик на Тодор Александров во Борисовата градина, Софија]] [[Податотека:Todor-Alexandrov-Kyustendil-Monument-Front.jpg|300px|мини|десно|[[Сѐ за Македонија (споменик)|Сè за Македонија]]]] Во Бугарија постојат бројни споменици на Александров. Бугарските историчари сметаат дека нема никакви дилеми за односот што го имал Александров кон [[Бугарија]]. Според нив, тој сета своја волја ја насочувал за заштита и спасување на македонската бугарштина, која во неговите претстави била исконски дел од општобугарското духовно и етничко пространство. Бугарите отсекогаш, а и денес го слават Тодор Александров. Неговото име го носат улици и школи во Бугарија. За време на окупацијата на [[Македонија]] во [[Втората светска војна]], тие во [[Штип]] поставија спомен-плоча на местото на неговата родна куќа, која своевремено ја посетуваа претставници на [[Македонска патриотска организација|Македонската патриотска организација]]. Според бугарскиот претседател [[Георги Прванов]]: :''Јане Сандански... и Тодор Александров се две страни на еден ист [[медалјон]]''.<ref name="BCKoiTA"><small>''[http://bgfactor.org/index_.php?&id=14342 Бранко Цървенковски: ''"Какво общо има Тодор Александров с НАТО?"'' ]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</small></ref> Во Македонија се смета дека Тодор Александров е контроверзна фигура. Според професорот Тодор Чепреганов тој се чувствувал како Бугарин и работел за бугарските интереси. Од друга страна професорот [[Владо Поповски]] вели дека речиси целокупната фактографија по 1919-1920 година зборува за самостојност на позицијата и на улогата на ВМРО. Тодор Александров според него ја чувал самостојноста и сувереноста на ВМРО во однос на делото за ослободување на Македонија од власта на балканските држави и нејзино обединување и создавање независна македонска држава. Во март [[2008]] година во Велес била откриена биста на Тодор Александров. Таа била илегално поставена од месниот Бугарин Драги Каров, кој го решил ова на оригинален начин, со ставање на споменикот како декор во сопствениот двор. Според градоначалникот Аце Коцевски ова било голем срам за градот и подоцна бистата била урната под притискот на локалните власти. Во јули [[2012]] година било решено неговото има да го носат скопска улица и мост, а потоа Тодор Александров се здобил и со своја бронзена скулптура во градот под името „Македонски војвода на коњ“. Опозиционерите од [[СДСМ]] ја обвинија власта дека на [[пиедестал]] го става најголемиот противник на македонската кауза. Во октомври на споменикот во скопската општина [[Кисела Вода]] бил поставен натписот „Тодор Александров“, со што властите ги расчистија дилемите за кој војвода станува збор.<ref name="MKD.mk"><small>''[http://www.mkd.mk/37815/izdvojuvame/todor-aleksandrov-od-bugarski-spion-do-najgolem-makedonski-revolucioner Тодор Александров: од бугарски шпион до најголем македонски револуционер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140219205803/http://www.mkd.mk/37815/izdvojuvame/todor-aleksandrov-od-bugarski-spion-do-najgolem-makedonski-revolucioner |date=2014-02-19 }}''</small></ref> == Галерија == <center> <gallery> Image:T.Al.do Karamf4.jpg|Дел од писмо на Александров<ref group="белешка" name="vg_1"/> Image:Todor.jpg|Фамилијата на Тодор Александров покрај неговиот гроб со парола Преку голгота кон независна Македонија Image:Todor Aleksandrov, Aleko pasha etc.JPG|Александров, Алеко Пашата со чета Image:BASA 1933K-3-75 TA cheta v gorata.jpg|Александров, Алеко паша и други дејци Image:Todor Aleksandrov Zrelost 1898.jpg|Школско сведителство на Александров Image:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|Александров со истакнати дејци од македонското револуционерно движење Image: Image: Image: Image: Image: <center> <gallery> Image:Todor Alexandrov in Burgas.JPG|Биста на Александров во Бургас Image:Bulevard Todor Alexandrov 09 - Sofia.jpg|Булевар Тодор Александров во Софија Image:Todor-Alexandrov-Kyustendil-Monument-Front.jpg|Споменик на Александров во Ќустендил Image:Kjustendil VMRO.jpg|Посмртен марш во Ќустендил, септември 1924&nbsp;г. Image:Todor-Aleksandrov-monument.jpg|Споменик на Тодор Александров во Борисовата градина, Софија Image:Гробот на Тодор Александров.jpg|Гробот на Тодор Александров </gallery> </center> == Белешки == {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_1">Дел од писмо во кое Александров ги обвинува ''тесникот - болшевик'' [[Димо Хаџи Димов|Х. Димов]], ''анархистот - мрзливец'' [[Михаил Герџиков|Герџиков]], ''шмеќерот - велзевул'' [[Ѓорче Петров|Ѓорче]], предавниците во минатото и сега на бугарскиот народ [[Серска група|санданисти]] кои говорат и агитираат дека треба да се бара автономија на [[Македонија]], зашто таа е одделна економска и географска единица со самостоен ''македонски народ'' со сопствена историја во вековите...</ref> }} == Поврзано == * [[Сѐ за Македонија (споменик)]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === *Алберт Лондр, „Комитаџии, Тероризмот на Балканот“, Култура, 1997. *Виолета Ачковска и Никола Жежов „Предавствата и атентатите во македонската историја“, Скопје, 2004. * Ленина Жила: ''Виенска „стапица“'', Скопје, ИНИ, 2014 * {{cite book|title=Тодор Александров|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Државен архив на Република Македонија; Македоника литера|year=2014|isbn=978-9989-622-99-1|location=Скопје|author-link=Зоран Тодоровски}} == Надворешни врски == {{рв|Todor Alexandrov}} * [http://strumski.com/biblioteka/?id=774 "Писмо до г-н Министър Томов в София", Писмо № 343, Македонија, 20 декември 1922 година] писмо од Тодор Александров до владата на Стамболиски. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=554 "Macedonia illustrated — Македонија во слики — La Macedoine illustree"], легендарен албум издаден во 1919 г. во Софија од Тодор Александров и проф. Любомир Милетич * [http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1803&stID=37986&pR=3 Тодор Александров бил за Македонија во југословенска федерација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231726/http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1803&stID=37986&pR=3 |date=2007-09-26 }} * [http://macedonian.atspace.com/knigi/adz_sp.htm Дејноста на Александров, и неговото убиство (Мемоари на Атанас Џолев)] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mk_sp.htm ВМРО-Автономистичка и разочарување од Иван Михајлов (Мемоари на Мирчо Кикиритков)] * [http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 Интервју на Лондонскиот „The Times“ со Тодор Александров 4 јануари 1924] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080318152802/http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 |date=2008-03-18 }} * [http://www.todoralexandrov.org/ Мрежно место, посветена на Тодор Александров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20020310075619/http://www.todoralexandrov.org/ |date=2002-03-10 }} * [http://balder.prohosting.com/asen/todor_alex.htm Документи за убийството на Тодор Александров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080514002848/http://balder.prohosting.com/asen/todor_alex.htm |date=2008-05-14 }} — статия от Цочо Билярски. * [http://macedonia-history.blogspot.com/2010/03/blog-post.html Дечо Добринов - Тодор Александров. Легендарният водач на ВМРО] * [http://www.macedoniainfo.com/TodorAlexandrovBG.htm Биография на български] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110613090211/http://www.macedoniainfo.com/TodorAlexandrovBG.htm |date=2011-06-13 }} * [http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 Интервю със Тодор Александров за Лондонския "The Times"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080318152802/http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 |date=2008-03-18 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=PaXZs-FxGGY/ Песен за Тодор Александров] * [http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=183 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Александров, Тодор}} [[Категорија:Родени во 1881 година]] [[Категорија:Починати во 1924 година]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Починати во Сугарево]] [[Категорија:Дејци на ВМРО|Александров, Тодор]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија|Александров, Тодор]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Носители на Железниот крст (1914) од II класа]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Дејци на Македонските братства]] 3kpr8dnam43a3ay8rantab3fvq6o1ri 5623261 5623259 2026-09-03T09:52:20Z Buli 2648 /* Литература */ 5623261 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = Тодор Александров | живеел = [[4 март]] [[1881]] — [[30 август]] [[1924]] | слика = [[Податотека:BASA-10K-3-714-3(1)-Todor Alexandrov, Nice.jpg|250п]] | опис = Портрет на Александров во 1912 г.<br />со автограм и посвета на [[Пејо Јаворов]] | прекар = Стариот | роден-место = [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Косовски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | починал-место = во близина на [[Лопово]], [[Пиринска Македонија]] | држава = [[Македонско национално движење]] | гранка = | служба-време = [[1898]] — [[1924]] | чин = Раководител на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ на МРО]] {{•}} Неформален шеф на бугарското воено разузнавање на групата западни армии {{•}} Член на Централниот комитет на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] | единици =[[Единаесетта пешадиска македонска дивизија]] | командувал = [[Македонска револуционерна организација]] {{•}} [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] | битки = [[Прва балканска војна]] {{•}} [[Втора балканска војна]] {{•}} [[Прва светска војна]] | одличја =[[Железен крст]] од II класа | занимања = учител, револуционер и војвода [[Податотека:Signature of Todor Alexandrov.svg|200п]] }} '''Тодор Александров Поп Орушов''' ([[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[4 март]] [[1881]] — близина на [[Лопово]], [[31 август]] [[1924]]) — [[Македонци|македонски]] политички водач, војвода и еден од водачите на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]].<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 3</ref> Во 1898 година се приклучил во [[ТМОРО]]. Бил учител и раководител на месните комитети во [[Кочани]], [[Виница]], [[Кратово]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] и [[Штип]], секретар на четата на штипскиот војвода [[Мише Развигоров]] (1905) и на кочанскиот околиски војвода [[Симеон Георгиев]]-Кочански (1907), окружен војвода на Скопскиот револуционерен округ (1907), член на ЦК на ВМОРО (1911), член во Штабот на III македонска бригада во [[Балканските војни]] и во Штабот на партизанската чета на III бригада на [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|XI македонска дивизија]] во [[Првата светска војна]]. По војната, заедно со [[Александар Протогеров]] и [[Петар Чаулев]], ја обновил организацијата под името ВМРО (1919) и во 1920 ја зацврстил во Пиринскиот дел на Македонија, каде што создал организациона и воена база и оттаму ги обновил оружените четнички акции во Вардарскиот дел на Македонија. Дејствувал против политиката на земјоделската влада на [[Александар Стамболиски]] за зближување со [[Кралството на СХС]]. Го потпишал [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]] за обединување на македонските револуционерни сили (1924), но пред убиството јавно се откажал од својот потпис. ==Потекло и рани години== [[Податотека:Куќата на Тодор Александров.jpg|мини|Родната куќа на Тодор Александров|лево]]Тодор Александров е роден на [[4 март]] [[1881|1881 година]] во [[Штип]], поточно [[Ново Село (штипска населба)|населбата Ново Село]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од религиозно семејство. Неговиот татко Александар Поп Орушев работел како свештеник и учител во [[Радовиш]]. Татко му бил активен деец во црковниот живот на [[Македонија]]. Мајка му се викала Марија Хаџи Јанева. Тодор Александаров стекнал основно образование во неговиот роден град. Во [[1895|1895 година]], Александров се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Завршил со средношколско образование во учебната [[1897]]/[[1898|1898 година]]. Александров бил дел првата генерација на воспитаници од училиштето. Со поттик од [[Христо Матов]], тогашен директор на училиштето, Тодор Александров се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Александров работел како учител во [[Штипско]] и [[Кочанско]]. Помогнал со развојот на револуционерната мрежа. Особено [[Кочански револуционерен реон|Кочанскиот револуционерен реон]]. == Во македонското револуционерно движење == {{Контроверзни дејци во македонското револуционерно движење}} {{quote|''Македонците се обединија околу нивната стара институција ВМРО, која како и секогаш предизвикува сеопшто восхитување. Тодор Александров, сакан и уважуван од целиот народ, го зеде во свои раце раководењето со движењето. Роден е во Македонија, 42 годишен. Тодор Александров го посвети својот живот на македонската кауза уште кога беше на 18 годишна возраст. Тој е учител, човек со нескротлива енергија и строга моралност, народот го вика СТАРИОТ и го почитува. Војводите и комитите му се предани до крај. Таа предност е објаснението за неуспехот на српските и грчките власти, да му ги откријат скривалиштата и покрај тоа што Србија, за неговата глава таксува 700.000 динари. Тодор Александров се движи низ цела Македонија како АПОСТОЛ, тој ги посетува сите предели еден по друг. Влегува во села и градови ги собира жителите, им говори, ги советува. Тој никогаш не организира мерки за лична заштита, селаните му се предани, сите знаат каде оди и никој не помислува за предавство, напротив, сите жители на Македонија го чуваат на штрек. Александров е опкружен од една сила која не дозволува негово факање'' |Колинз|Чикаго <ref><small>''Весник Дејли Њуз''</small></ref>}} === Македонска револуционерна организација === {{quote|''Во редовите на организацијата влегуваат нови, свежи сили, кои ќе ги надминат своите учители. Меѓу многуте, ќе го споменам името на само еден од нив: тој е Тодор Александров — слабото даскалче. На изглед никој не би се посомневал дека во таа женствена надворешност се крие револуционер по душа, одличен организатор со цврст карактер и челична волја. Скромен, разумен и тактичен, познавајќи ја одблиску народната душа и болка, тој доминира на народните маси. Строг, пред сè кон себеси, тој е роден за народен водач. На него се полагаат големи надежи... ''|'''Даме Груев'''|'''Сè за Македонија, Зборникот документи за Тодор Александров''' <ref name="AI" /> }} [[Податотека:Тодор Александров 6.jpg|мини|лево|150п|Тодор Александров]][[Податотека:Todor Alexandrov IMARO and other prisoners in 1903.jpg|мини|350п|Затвореник во Скопје (бр. 53)]] Во учебната [[1897]]/[[1898|98]], на возраст од 15 година, за време на своето школување во педагошката гимназија во [[Скопје]] бил вклучен во редовите на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] од страна на тогашниот директор на гимназијата, [[Христо Матов]]. Во [[1903]] г. Александров учествува во снабдување на дел од експлозивот за [[Гемиџии|Солунските атентатори]]. Во тоа време соработувал со [[Павел Шатев]] кој во своите спомени забележал: :''Тој ми остави впечаток на многу разумен, трезвен ум и подготвен за сите жртви пред олтарот на ослободувањето''.<ref><small>Шатев, П., „В Македония под робство“, София, 1983, трето издание.</small></ref> Во почетокот на [[1903]] година бил назначен за околиски раководител во Кочанскиот реон. Како резултат на предавство, на [[3 март]] [[1903]] година е осуден на 5 години затвор и казната ја издржува во скопскиот затвор [[Куршумли ан]]. По 13 месеци, во април [[1904]] година бил амнестиран. Наскоро потоа е назначен за главен учител на II-ро класно училиште во [[Штип]]. Александров заедно со [[Тодор Лазаров]] и [[Мише Развигоров]] деноноќно работел за организирањето на штипскиот револуционерен реон. Резултатите од неговата активност се забележани и од турските власти, кои во ноември [[1904]] година му забрануваат да учителствува. На [[10 јануари]] [[1905]] година неговата куќа е заградена од многуброен аскер, но Александров успева да се измолкне од војничкиот кордон и се присоединува кон четата на [[Мише Развигоров]], на која што станува секретар. Александров бил делегат на штипскиот реон на [[Скопски конгрес|Скопскиот конгрес]]. Неговото расклатено здравје го тера да стане учител во [[Бургас]] во [[1906]] година, но разбирајќи за смртта на [[Мише Развигоров]], тој го напушта учителството и заминува за [[Македонија]]. По убиството на Развигоров, станал секретар на кочанскиот околиски војвода [[Симеон Георгиев]]. На Третиот конгрес на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]] (ноември [[1907]]) е избран за еден од окружните војводи на овој округ. По внатрешните поделби на Организацијата, Александров се приклонил кон [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|конзервативното крило]] и како таков учествувал во работата на [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] кога дошло до дефинитивен расцеп. За време на [[Младотурска револуција|Хуриетот]] не го предал оружјето и се повлекол во илегала. {{Дејци на МРО}} === Обид за обнова на Организацијата === {{quote|''Тогаш на чело на оваа организација застанал Тодор Александров, кој користејќи го вакуум просторот во раководните структури на македонското револуционерно движење, сè повеќе се наметнувал како авторитет...''|'''Предавствата и атентатите во македонската историја'''<ref name="PiAvM" /> }} По [[Младотурската револуција]], [[Радикална-реформска струја|Реформска струја]] се откажала од вооружените методи и решиле својата борба за [[Македонија]] да ја продолжат по пат на легални методи преку [[Народна федеративна партија|Народната федеративна партија]]. Наспроти нив, [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|конзервативната струја]] предводена од [[Христо Матов]] ги запазила старите принципи на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и сметале дека ослободувањето на Македонија може да се изврши со помош на [[Бугарија]]. Оваа групација го задржала старото име [[ВМРО]] и со вооружени методи продолжила да дејствува против Младотурците. Бил формиран Централен комитет во кој влегле Тодор Александров, [[Христо Чернопеев]] и [[Петар Чаулев]], а за резервен член бил избран [[Александар Протогеров]]. Од оваа групација подоцна ќе произлезе [[ВМРО (Автономистичка)]]. ===Магарешки атентати=== {{Главна|Магарешки атентати}} {{quote|''Јас си замислував да сретнам еден страшен управувач, фанатичен и егзалтиран. Но, пред мене стоеше сосема поинаков човек. Слаб, доста висок, бледо лице, правилен профил, со прошарена брада, живи очи, понекогаш умислени, но постојано нежни. Тодор Александров, кој е на 42 години зборува спокојно, слатко, без гестови дури и за најважните прашања, за татковината и за себе. Неговото спокојство и ладнокрвноста предизвикуваат задоволство. И покрај тоа што тој човек е душата на Македонската револуција, има една железна волја, а неговиот решителен дух не престанува да ги восхитува оние кои го опкружуваат''|'''Пол Ерно''' |'''Париз, 1924&nbsp;г.'''<ref><small>''Весник Журнал''</small>'</ref>}} [[Податотека:Портрет на войводата Тодор Александров (1881-1924), заснет в Ница (Франция), началото на ХХ век.jpg|мини|лево|150п|Поретрет на Александров]][[Податотека:Todor Alexandrov Hristo Matov, Georgi Monchev, Vlade Slankov, Nikola Ivanov IMARO.JPG|мини|десно|300п|Тодор Александров, [[Христо Матов]], [[Георги Мончев]], Владимир Сланков и Никола Иванов во Димотика во Балканската војна.]] Во предвечерието на [[Првата балканска војна]], тој организирал серија атентати познати како ''[[Магарешки атентати]]''. Еден од ваквите атентати се случил во почетокот на [[1912]] година во [[Штип]], на [[1 август]] [[1912]] во [[Кочани]], а кон крајот на истиот месец во [[Дојран]]. Според некои историчари цел на атентатите: ''била возбудување на турскиот фанатизам за масовни масакри врз недолжниот македонски народ, од чиишто средини произлегувале и атентаторите. Додатно на ова, прогонувајќи ги четите по селата, и власта од своја страна прибегнувала кон терор и разоружување на населението во местата каде што се случувале атентатите''.<ref name="PiAvM"><small>''Виолета Ачковска и Никола Жежов, Предавствата и атентатите во македонската историја, Скопје, 2004''</small></ref> === Учество во војните === {{quote|''Патувањата на Тодор Александров се рамни на царски патувања, таму каде Ќе стаса Тој, на пример, во некоја далечна долина, долината добива живот, зад секое дрво будно стои стражар, секој жбун во шумата крие две очи, а селаните се собираат крај патеките изговарајќи ги во шепт зборовите: Тодор ќе минува оттука'' |'''генерал Томсон'''|'''Лондон 1923&nbsp;г.''' <ref><small>''Весник Тајмс''</small></ref>}} [[Податотека:Тодор Александров во четничка униформа.jpg|мини|лево|200п|Александров во четничка униформа]][[Податотека:Todor Alexandrov's datachment.jpg|thumb|300п|десно|Чета на Тодор Александров во Првата светска војна]] Сенародниот собир во Софија во август [[1912]] година, под претседателство на [[Александар Протогеров]], извршил морален притисок врз Бугарија да и објави војна на Турција. Истовремено со објавувањето и текот на општата мобилизација во [[Бугарија]] во втората половина на септември 1912 година, Тодор Александров, Александар Протогеров, [[Тодор Лазаров]], полковник [[Стефан Николов]], [[Петар Дрвингов]], [[Христо Матов]] и други, биле повикани кај началникот на Штабот на бугарската армија, генералот [[Иван Фичев]], од кого добиле заповед веднаш да пристапат кон организирање на доброволечки македонски оружени чети. Под раководството на Александров и Протогеров биле регрутирани повеќе илјади Македонци во рамките на т.н. [[Македонско-одринско ополчение]], кои поради нивната бројност и стравот дека би можеле да го издигнат лозунгот за ''автономна Македонија'', од страна на бугарската воена команда биле испратени да се борат на фронтот во близината на [[Одрин]], наместо во [[Македонија]].<ref name="PiAvM" /> Во целокупната балканска мешаница, соодветна улога одиграла и [[македонската емиграција во Бугарија]], која до [[1912]] година, во поголемиот дел била интензивно вклучена во политичката и револуционерна активност на ВМРО и во сите нејзини струења што се развиле во тоа време. Меѓу тогаш позабележителните жртви на веќе започнатите меѓусебни истребувања на кадрите во ВМРО, кои подоцна ќе добијат [[Список на лица убиени од ВМРО (Автономистичка)|грозоморни размери]], бил и [[Герасим Огненов]]. Тој бил убиен во [[1912]] година во Аржинското блато, по наредба на Тодор Александров. Пред почетокот на [[Втората балканска војна]] во [[1913]] година, оваа политичко-воена групација предизвикала вооружени акции и востанија во делот од Македонија под српска власт, а по почетокот на војната се борела во рамките на бугарската војска. Во време на [[Првата светска војна]], десно-ориентираната [[ВМРО]] привремено престанала да постои, а нејзините раководители, четничкиот и војводскиот кадар ја формирале т.н. 11 македонска дивизија, која броела над 30.000 луѓе со сопствен офицерски состав и се борела во рамките на бугарската војска. Во [[1913]] г. Александров е началник на разузнавачката служба на бугарските војски во [[Штип]], а за време на [[Првата светска војна]] тој е член на Штабот на партизанските одреди на ''11. Македонска дивизија'' како офицер за нарачки. Има средби со сите големи личности во тоа време, а со германскиот цар Вилхелм се среќава дури и двапати, добивајќи од него високи германски воени одликувања. [[Податотека:Тодор Александров и Георги Мончев.jpg|thumb|200px|лево|Tодор Александров и [[Георги Мончев]] во 1912 г.]][[Податотека:BASA 1933K-3-70-1 TA and Peyo Yavorov.jpg|thumb|200px|десно|Александров и [[Пејо Јаворов]]]] Поетот [[Пејо Јаворов]], пред својата смрт му се обрати на Тодор Александров со проштално писмо, со желба да биде погребан во македонска комитска облека. Желбата му е исполнета и тој е погребан на [[14 октомври]] [[1914]] година. Александров со Пејо Јаворов останале пријатели до крајот на животот на поетот. Се смета дека револверот и отровот кои послужиле во самоубиството на Јаворов биле обезбедени од страна на Тодор Александров по молбата на поетот. Долгогодишното пријателство меѓу Александров и Јаворов било криено и пребегнувано во историската наука.<ref><small>''[http://knigibg.com/book_inside.php?book_id=4274 Пейо Яворов и Тодор Александров - Приятели в живота, съратници в борбата, Цочо Билярски, УИ "Св. Климент Охридски"]''</small></ref> Неформално, тој е неприкосновен шеф на бугарското воено разузнавање на групата западни армии и како таков во април [[1917]] година напишал белешки за состојбите во [[Дебарско]] истакнувајќи: :''Навикнати со векови наназад да бидат слободни како птици во нивните непристапни планини, Албанците се посебно огорчени дека им се бара крвавиот данок и тоа за една кауза, која тие ја сметаат за туѓа. Посоченото негодување на Албанците се пројавува низ една тајна организација, за чие постоење има сериозни навестувања. Таа организација има пошироки размери и врски со албанското население во Австрија (се мисли на Република Албанија, под австриска администрација - н.з.). Имајќи го предвид националниот темперамент на Албанецот кој лесно се наведува на вооружена пресметка, тогаш нема ништо чудно ако еден ден осамнеме со бунтови во тој крај. Неопходни се брзи и ефикасни мерки!'' <ref name="FOK"><small>''КОРУМПИРАНАТА МАКЕДОНСКА ВЛАСТ И АЛБАНСКИОТ РАДИКАЛИЗАМ ЌЕ ПРЕДИЗВИКААТ МЕЃУЕТНИЧКА ВОЈНА! (в-к "Фокус", бр. 165, година IV, 14.8.1998)''</small></ref>. :''Однесувањето на Албанците, особено на оние од гр. Дебар станува застрашувачко. Поранешните симпатии кон нас не само што исчезнаа, туку им го отстапија местото на нескриените негодувања и закани. Фразите, како што се ги надминавте Србите (се мисли на ѕверствата што ги правеле Србите врз албанското население - н.з.), ќе се одмаздиме и слични на нив, се слушаат на секој чекор''.<ref name="FOK" /> ===Охридското востание=== {{Главна|Охридско востание}} {{ВМРО (Aвтономистичка)}} {{quote|''Колку голема била љубовта на Тодор Александров кон својата татковина, за да може да го победи како очајот, така и тешката болест на неговите ослабени гради и да вдахне вера кај цел еден народ, да го исправи одново на нозе подготвен за борба? Каква голема човечка особина и каква железна енергија е потребна да го поведеш одново еден осакатен народ по толку преживеани катастрофи. Факт е дека Тодор Александров во тој однос е единствениот историски пример. Дури сега ја разбираме смислата на искажаните зборови од странец кој вели дека не познава помаркантни личности на векот од Лав Толстој и Тодор Александров. Секој еден од тие титани беше единствен не само во своите татковини туку и во светот. А такви луѓе во историјата не се повторуваат. Ете зашто е толку голема тагата за великиот Тодор Александров. Ете зашто цел народ со стравопочит и благослов го шепоти името на “СТАРИОТ” на верниот свој водач. А за младите: ја преобразува тагата што ги стега во срцата, во волја и енергија за предана служба кон народот'' |'''Т.Александров во издание на македонската Студентска корпорација'''|'''Скопје,1943''' <ref><small>''Т.Александров во издание на македонската Студентска корпорација Скопје, 1943''</small></ref>}} [[Податотека:P CHAULE.jpg|мини|лево|200п|Петар Чаулев]] Во неколку наврати преговара со албанските првенци за борба против Србите и Турците, а како водач на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] уште во март [[1911]] г. има средба со членовите на албанските организации во [[Цетиње]], [[Црна Гора]]. Резултат на средбите е меѓусебна спогодба, како и [[Охридско востание|Охридското востание]] во септември [[1913]] г., кое [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] го кренала против српските поробувачи, а во кое значајно учество земаат и албанските револуционери. Востанието кое избувнало во југозападна Македонија раководено од [[Петар Чаулев]], [[Павел Христов]], [[Милан Матов]] и други зафатило широк простор меѓу [[Охрид]], [[Кичево]], [[Дебар]] и [[Струга]]. Слабите српски сили на овој терен, во првиот момент, не можеле да се спротивстават на македонско-албанските востаници. На [[12 септември]] 1913 година, [[Петар Чаулев]] и Христов со своите чети влегле во [[Охрид]]. На [[6 октомври]] [[1913]] година, Битолскиот окружен началник известува дека положбата во граничните реони се смирувала. Бунтовниците биле разбиени и се повлекувале во [[Албанија]]. Според [[Иван Катарџиев]]: :''Тоа што ВМОРО на Тодор Александров била иницијатор на овие бранувања не менува ништо. Тој бил во најтесна врска со владата на В. Радославов и особено бил заинтересиран Бугарија да има силна влада способна да се бори за решавање на бугарското национално прашање во Македонија''. Тодор Александров ја продолжил својата активност и по востанието во југозападниот дел на Вардарска Македонија, сè до влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на Централниот сојуз. === Валандовска афера и учество во Првата светска војна === {{Главна|Валандовска афера од 1915 година}} {{quote|''Тој нема да го остави оружјето се дотогаш, додека Македонија не добие слобода. Неговата верба Ќе издржи пред било што. Стари жени, деца, сите работат за ослободителното дело, сите се еднакво предадени на делото и умеат да ги чуват тајните што им се доверени. За комитите на Тодор Александров животот не значи ништо, кога се работи да се посвети за тоа свето дело, за слободата'' |'''Коментар на публицистот Лонг''' |'''06.01.1924&nbsp;г.'''<ref><small>''во унгарскиот Весник, Еко Де Данјуб''</small></ref>}} [[Податотека:Портрет на Тодор Александров 2.jpg|мини|лево|150п|Портрет на Александров во војводска облека]] Бугарската влада на Радославов добила од [[Австроунгарија]] 25 милиони златни круни, а бугарската влада од своја страна ги дала на Тодор Александров. Со овие парични средства, со паролата за ''автономија на Македодонија'' и антисрпското расположение кај раководството и четниците на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] се започнало со подготовки за влегување на комитетски чети во оној дел од [[Македонија]] кој бил под српска власт. Четите на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], заедно со турски чети и потпомогнати од специјалисти за експлозив и пиротехника од [[Австроунгарија]] на [[20 март]] (стар стил) 1915 година навлегле на територијата држена од српската власт. Притоа првичната цел на нападот била да се уништи мостот преку кој поминувала железничката линија на реката Вардар кај станицата Удово за да се прекине снабдувањето на српската војска на линијата [[Солун]]-[[Скопје]]. Во нападот на трите утврдени српски пунктови кај [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. На чело на четите на ВМРО се наоѓале војводите: Ване Стојанов, Петар Чаулев, Љубомир Весов, Панајот Карамфилов, Тодор Петров, Никола Лефтеров, Туше Скачков, Христо Делчев и други, а нивниот број за време на нападот кај [[Валандово]] и [[Удово]] изнесувал околу 1.000 души. По вклучувањето на Бугарија во Првата светска војна, Александров се вклучува во администрирањето на ново-освоените подрачја. Во пролетта 1917 година Александров раководи со задушувањето на [[Топличко востание|Топличкото востание]] во Србија.<ref>Dimitar Bechev, "Historical Dictionary of the Republic of Macedonia", Scarecrow Press, 2009, p. 10.</ref> ===ВМРО=== {{quote|''Со своите високи квалитети, и покрај физичките страдања поради болест, која не простува, Александров беше станал легендарен конспиратор, кој дејствуваше неуморно на планините во Македонија. Неговата врховна цел беше независноста на Македонија, која во една самостојна држава Ќе ги вклучи деловите кои сега припаѓаат на Југославија, Грција и Б’лгарија, и така создавање на еден нов фактор за мир и балканска спогодба. Грчката и српската политика по тој начин го принудија Тодор Александров и Македонската организација да започнат една енергична борба. Во еден период од три-четири години македонскиот шеф ги сплоти околу себе сите малцинства, незадоволни од режимот установен во Македонија после мировниот договор'' |'''Весникот Трибун де Женев''' |'''24.09.1924&nbsp;г.''' <ref name="ReferenceA"><small>''Весникот Трибун де Женев од 24.09.1924&nbsp;г.''</small></ref>}} [[Податотека:Тодор Александров во комитска облека.jpg|мини|лево|200п|Александров во комитска облека]][[Податотека:Тодор Александров на работа.jpg|мини|десно|300п|Александров со својата чета]] По идеја на Тодор Александров, [[Петар Чаулев]] и [[Александар Протогеров]] на [[20 декември]] [[1919]] година е обновена [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] под името ''Внатрешна македонска револуционерна организација''. Претставката ''Одринско'' од името на организацијата бил отфрлен, бидејќи во [[Одринска Тракија]] се формирала [[Внатрешна Тракиска Револуционерна Организација|Внатрешната тракиска револуционерна организација]] на чело со [[Тане Николов]]. Без да се свика конгрес, Александров, Протогеров и Чаулев биле избрани за членови на Централниот комитет на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], а за членови на ''Задграничното представителство'' биле избрани [[Георги Баждаров]], [[Наум Томалевски]] и [[Кирил Прличев]].<ref name="VOP"><small>''[http://www.promacedonia.org/dt/dt1_1.html Тюлеков, Димитър. „ВМРО в Пиринско 1919-1934“, Унив. Изд. “Неофит Рилски”, Благоевград, 2001.]''</small></ref> Според [[Иван Катарџиев]]: ''самиот процес на создавање автономистичка ВМРО и наметнувањето на Тодор Александров за нејзин раководител бил проследен со отпори. Во тоа време, Тодор Александров ја немал поддршката на емиграцијата. Против него и неговите наметливи методи застанала група ветерани на македонското национално и револуционерно движење. Александров и Протогеров биле обвинети за узурпаторство, а поентата на обвинувањата била дека без конгрес не може да се избира раководство, а таков не бил одржан од 1908 година. Со тоа што отпорот спрема Александров бил силен и немало шанса легално да биде избран на чело на ВМРО, за да се внесе страв кај противниците, некои од нив биле убиени'' <ref name="AIK" />. На [[3 февруари]] [[1920]] година Тодор Александров, [[Александар Протогеров]], [[Иван Каранџулов]], [[Никола Стојанов]], [[Георги Баждаров]], [[Михаил Монев]], [[Аргир Манасиев]], [[Наум Томалевски]] и други, решиле да се обноват четничките акции во [[Вардарска Македонија|Вардарска]] и [[Егејска Македонија]].<ref name="VOP" /> :''ВМРО на чело со Тодор Александров сè повеќе започнала да се наметнува помеѓу македонските емигранти во Пиринска Македонија, но и во цела Бугарија. За кратко време, користејќи ги старите канали и врски од илинденскиот и предилинденскиот период, оваа организација успеала да создаде разгранета мрежа, која толку се проширила, што територијата на Пиринска Македонија била целосно претворена во нејзина база. Со помош на воено-офицерската лига во Бугарија, ВМРО успеала да се обезбеди со големо количество на оружје, за која цел биле добиени финансиски средства и од одредени кругови во Италија''.<ref name="PiAvM" /> Во мај [[1920]] година организацијата разполага со 17 чети во [[Вардарска Македонија]] и 5 во [[Егејска Македонија|Егејска]], составени од по 15 четници и тројца во резерва. Биле обновени и револуционерените окрузи: Скопски, Битолски, Струмички, Серски и Солунски, со околиските и селските реони. По целата граница на [[Бугарија]] со [[Вардарска Македонија]] биле создадени пунктови и канали. Во времето кога Александров влегувал и дејствувал во [[Вардарска Македонија]], кралска [[Југославија]] ангажирала 35.000 војници, жандари, граничари, четници, жандарски станици и гранични пунктови. Од вкупно 17.000 жандари што ги имало во [[Југославија]], 12.000 биле распоредени во Македонија. Кон крајот на [[1922]] година, неговата глава во [[Белград]] е проценета на 250.000 динари. ''Покрај агитирањето меѓу македонските емигранти и бегалци со декларативни изјави дека ќе се бори за автономна Македонија, ВМРО создала поголем број на комитски чети и селска милиција по примерот на старата Организација, од кои првите имале за задача по претходно утврден план да вршат вооружени акции во Вардарска и Егејска Македонија, а милицијата да ја обезбедува нејзината доминантна улога во Пиринска Македонија''.<ref name="PiAvM" /> :''По почетните атентати врз поединци во македонското националноослободително движење, претежно направени по наредба на ЦК на ВМРО, меѓусебните убиства се засилиле со создавањето на нова соперничка вооружена организација, составена од луѓе што се отцепиле од ВМРО. Новосоздадената МФРО (Македонска федеративна револуционерна организација) предизвикала уште поголема борба за престиж во хиерархијата на македонското револуционерно движење, а со тоа и уште повеќе акти на тероризам помеѓу двете спротивставени страни. Во тие вооружени пресметки кои однеле многу човечки жртви и пролеана македонска крв,превласт успеала да направи ВМРО, поради поголемиот вооружен потенцијал и подобрата организираност''.<ref name="PiAvM" /> === Акциите и атентатите на Тодор Александров 1920-1924 година === {{quote|''Какви се плановите на тој човек, кој само со еден гест може да ја крене Македонија на нозе? Каде се наоѓа Тој? Поставете ги прашањата на кого сакате, никој не може да Ви одговори. Белградската влада нуди огромна сума пари на оној што Ќе го донесе жив или мртов Тодор Александров, а тој независно од големите опасности го продолжува своето дело како АПОСТОЛ. Денес тој е највлијателниот меу сите Македонци кои се стремат кон независност на Македонија. Неговиот живот е легендарен, тој носи иста униформа како и неговите комити, живее ист живот со комитите, се движи пеш како и другите, спие на земја, честопати се храни само со леб, носи пушка со 250 патрони, бомби, двоглед и раница во којашто е сместена архивата. Тој е војник и дипломат истовремено, тој е шеф на партизанските одреди. На прашањето: дали не се плаши, Тој ни одговори: Ни најмалку. Јас знам ни рече Тој сè што се случува на 20 километри од околу нас. Македонија сака независност со главен град Солун. Македонците денес бараат независност во границите на Македонија пред 1912&nbsp;г., тоа е нашето барање пред Европа. За Србите има само два начина за да ни одговорат: или дефинитивно да не уништат, или да ја признаат нашата независност'' |'''Весник Журнал'''|'''септември 1923&nbsp;г.''' <ref><small>''Весник Журнал''</small></ref>}} [[Податотека:Портрет на Тодор александров 3.jpg|мини|лево|200п|Портрет на Александров]] {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 300 |image1 = VMRO razpiska na Boris Strezov 1924.JPG| caption1 = Расписка на ЦК на ВМРО со потпис на Александров<br> |image2 = IMRO Central Committee Document 1923.JPG| caption2 =Документ на ЦК на ВМРО за наградување на Јанко Стоjaнчов со значка со црвено знаме за заслугите кон македонското ослободително дело со потписот на Тодор Александров.<br> |image3 =Факсимил - Тодор Александров.jpg| caption3 =Факсимил - Тодор Александров<br> }}<!-- End stack of images, article text starts below --> [[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|десно|мини|300п|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов]] Во период од [[1920]] до [[1924]] година по [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на чело со Александров извршила повеќе акции и [[Список на лица убиени од ВМРО (Автономистичка)|атентати]]. Во овој период биле ликвидирани голем број значајни дејци на македонското револуционерно движење, бугарски општествени дејци и членови на бугарската влада. На [[28 јуни]] [[1921]] година бил убиен еден од најистакнатите членови и идеолози на [[ТМОРО]], [[Ѓорче Петров]]. Неговото убиство било извршено од страна на Реџеп, [[Турчин]] по националност, а член на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]]. ''Зад атентатот на Ѓорче Петров веројатно стоела ВМРО на Тодор Александров, иако последниот тоа го одрекувал, а мотивите биле личната нетрпеливост меѓу двајцата, како и разликите што помеѓу нив постоеле во однос на начините и методите на борба и патиштата за решавање на македонското прашање''.<ref name="PiAvM" /> По ова убиство, на [[16 јули]] [[1921]] година бил убиен кочанскиот војвода [[Симеон Георгиев]] - Кочански, припадник на ВМРО и близок пријател на Тодор Александров. На [[5 октомври]] [[1921]] година во близина на селото [[Саса]] бил разоружан и убиен кратовскиот војвода на ВМРО, [[Дончо Ангелов]]. Во [[1921]] година бил убиен Митруш Циклев, којшто најпрвин бил војвода на ВМРО, а потоа преминал во српска служба. Оваа убиство создало опозиција кон Александров. Покрај убиствата на дејци од македонското движење, ВМРО на Тодор Александров е најверојатно вмешана во убиствата на истакнати бугарски политичари. Министерот за внатрешни работи [[Александар Димитров]] бил убиен на [[22 октомври]] [[1921]] година од страна на [[Иван Јанев-Брло]]. На [[4 октомври]] [[1922]] година бил убиен активистот на [[БЗНС]], Александар Панов. Во [[Прага]], [[Чешка]], на [[26 август]] [[1923]] година бил убиен поранешен министер [[Рајко Даскалов]]. На [[30 октомври]] [[1923]] година бил извршен атентат врз бугарскиот политичар и еден од основачите на партијата Народно единство, д-р [[Никола Генадиев]]. Сепак најспектакуларно било убиството на бугарскиот премиер [[Александар Стамболиски]]. За неговото убиство постојат неколку верзии, а според една од нив: ''... главната улога во тоа ја имала ВМРО, повикувајќи се на податокот дека во вилата на Стамболиски во селото Славовица од страна на капетан Харлаков му била прочитана смртната казна на водачот на земјоделците од името на ВМРО и Воената лига, по што и покрај противењето на Стамболиски започнале сурови измачувања врз него и неговиот брат. Главен инквизитор бил скопскиот војвода на ВМРО, Величко Велјанов- Чичето, заштитен и обезбедуван од 30-тина четници на Организацијата. Бугарскиот премиер и неговиот брат биле измачувани, постојано биле принудувани да се збогуваат, биле натерани да си ги ископаат своите гробови, за да на крајот откако со нож му биле исечени ушите и носот, со десетици убоди, Стамболиски бил најѕверски убиен. Измачуваниот земјоделски водач, веројатно со крајни, натчовечки напори пред да почине успеал со крв на еден камен да го напише часот, денот, месецот и годината на неговото убиство: 12 ч. 14 јуни 1923 година...''<ref name="PiAvM" /> Според [[Иван Катарџиев]]: :''Кога по соборувањето на Стамболиски од власт, акција во која ВМРО одигра битна улога, Тодор Александров се обиде да биде кадровик и влијателен фактор во создавањето на надворешната политика на државата, беше поттурнат од центрите на моќта. Кога, пак, се дрзна да се оддалечи од контролата на бугарската влада и се поврза со Коминтерната, беше организирано неговото убиство, подвлекува Катарџиев, нагласувајќи дека бугарските иредентистички кругови со помош на четите на Тодор Александров од 1919 до 1924 година создале вистински пекол во вардарскиот дел на Македонија. Во тој период имало 60 четнички влегувања, а во судирите на комитските чети и српската власт настрадале над 500 невини луѓе, стотици биле затворени и малтретирани, десетици осудени''.<ref name="AIK" /> За време на [[Септемвриско востание|Септемвриското востание]] во [[1923]] година од страна на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на чело со Александров биле убиени голем број на Македонци - комунисти. Меѓу убиените биле [[Тодор Чопов]], внукот од сестра на [[Гоце Делчев]], браќата Борис, Кирил и Димитар Костовски од село [[Кочариново]], Коста Сандев од село [[Зарево]], Солунско, Никола Иванов од [[Хисарлак]], Сотир Лазаров и Јанчо Хајдушки од [[Горна Џумаја]], Игнат Николов од [[Цариброд]], Васил Коритаров од [[Босилеградско]], Ташко Малев, Јордан Клинчаров и Атанас Георгиев од [[Горна Џумаја]], Иван и Георги Савов од [[Ќустендил]], Стефан од [[Одринско]], Петар Ичков од [[Горна Џумаја]], Петар Здравков од [[Велес]], Евгениј Георгиев, Сотир Календерски и Иван Марков од Горноџумајско, Никола Тодоров Нучков и Стојко Стоилов од Горна Џумаја, Ристо Стојков, Ѓорѓи Иванов Хаџијски, Борис Давитков, Илија Катачки, Методи Мазнев и Петар Димитров. :''За време на истите настани од припадниците на ВМРО, Михаил Монев (зет на Тодор Александров), Васил Мечкуевски и Иван Караџов во Горна Џумаја (Благоевград) биле убиени комунистите: Димитар Ацев-учител, Никола Лисичков - адвокат и нотарот на градот Стефан Велинов. Тие биле обесени, а нивните тела биле оставени да висат неколку дена во градот''.<ref name="PiAvM" /> Атентатите на [[ВМРО (Автономистичка)]] на чело со Александров во втората половина на [[1923]] и првата половина на [[1924]] година продолжиле. Во 1923 година бил ликвидиран архитектот [[Никола Јуруков]], еден од водачите на [[Македонска федеративна организација|Македонската емигрантска федеративна организација]] (МЕФО). На [[8 јули]] [[1923]] година во [[Софија]] бил убиен [[Таската Серски|Таската Спасов - Серски]]. „Убиството било извршено при неговата операција на слепо црево од страна на професорот Станишев, човек близок до [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], при што Спасов, исечен бил оставен да искрвари и да умре на операционата маса.“<ref name="PiAvM" /><ref><small>''Енциклопедия България, том 6, Издателство на БАН, София, 1988 (статия Атанас Спасов)''</small></ref><ref><small>''Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993''</small></ref> На [[26 мај]] [[1924]] година од атентатор на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] бил убиен Милан Грашев, автор на брошурата „Мафиите и катастрофите“. На [[30 јули]] [[1924]] година во [[Виница]] бил убиен Мите Соколарски-Суџукаро. === Мајски манифест === {{Главна|Мајски манифест}} {{quote|''Со своите високи квалитети, и покрај физичките страдања поради болест, која не простува, Александров беше станал легендарен конспиратор, кој дејствуваше неуморно на планините во Македонија. Неговата врховна цел беше независноста на Македонија, која во една самостојна држава Ќе ги вклучи деловите кои сега припаѓаат на Југославија, Грција и Бугарија, и така создавање на еден нов фактор за мир и балканска спогодба. Грчката и српската политика по тој начин го принудија Тодор Александров и Македонската организација да започнат една енергична борба. Во еден период од три-четири години македонскиот шеф ги сплоти околу себе сите малцинства, незадоволни од режимот установен во Македонија после мировниот договор'' |'''Весникот Трибун де Женев''' |'''24.09.1924&nbsp;г.''' <ref name="ReferenceA"><small>''Весникот Трибун де Женев од 24.09.1924&nbsp;г.''</small></ref>}} [[Податотека:Todor Alexandrov2.jpg|мини|лево|220п|Портрет на Александров]][[Податотека:Pryaporets IMRO Declaration 5 August 1924.JPG|мини|десно|200п|Декларацијата на ЦК на ВМРО од 5 август, вестник „Прапорец“.]] Мајскиот манифест бил донесен на [[6 мај]] [[1924]] година со неговото потпишување од страна на членовите на ЦК - Тодор Александров, [[Александар Протогеров]] и [[Петар Чаулев]]. На манифестот му претходел договор за обединување на македонски револуционерни сили. Александров се обврзал дека ќе се откаже од своите неодамнешни терористички активности и ќе заземе за македонските интереси. Меѓу другото во овој манифест било истакнато: :''Браќа Македонци! Македонија, во своите природни географски граници меѓу реката Места, планините Родопи, Рила и Шар, реката Дрим, Охридското Езеро, планината Грамос, реката Бистрица и Егејското Море, со едно пространство од 65.000 кв. километра, пресечена од реките Места, Струма, Вардар, Дрим, Бистрица и надарена со најразнообразни природни богатства и благопријатни климатски услови; со своето 2.302.000 население, рознооброзно по својот етнографски состав, со својата централна економска и стратегиска положба на Балканите, меѓу басените на реката Дунав, Егејското и Јадранското Море - ги има сите услови и права за самостојно палитичко постоење, како независна држава што се управува самостојно, која ќе послужи како обединувачка, политкчка и економска алка меѓу народите и државите на Балканското Полуострово''.<ref name="ММ">[[s:Мајски манифест|<small>''Мајски манифест''</small>]]</ref> :''Зацртувајќи го во општи линии својот однос кон државните фактори на општоевропската и балканската политика, ВМРО изјавува дека таа се бори и ќе се бори со сите средства на револуционерната борба: 1. За ослободувањето и обединувањето на раскинатите делови на Македонија во една наполно независна и самостојна политичка единица, во нејзините природни, географски и етнографски граници...''<ref name="ММ" /> :''ВМРО изјавува дека во својата борба за независна Македонија и Балканската федерација смета, пред се, на обединетите револуционерни сили на целото македонско население, без разлика на вера и народност...'' <ref name="ММ" />. Тогаш е потпишана и посебна декларација според која иднината на [[Македонија]] да не се поврзува со [[Бугарија]], туку во една наполно самостојна држава, обединета во нејзините етнички граници. Со овој манифест не се согласила влада на [[Александар Цанков]]. На 5 август ЦК на ВМРО се произнел по Манифестот со Декларација бр. 772, објавена во весникот "Прапорец", во која било истакнато: :''Во првиот број на весникот “La Fédération Balcanique”, кој излегува во Виена е напечатен еден манифест, кој и се препишува на Централниот комитет на Внатрешната Македонска Револуционерна Организација. Овој документ не е на Централниот комитет. Од содржината и формата на овој манифест секој може да види, дека тој е дело на егзалтирани комунисти. Остриот јазик против владата на Бугарија и апелот кон сите Македонци и Бугари да поведат најрешителна борба против неа, како да е таа главната пречка за ослободувањето на Македонија, исто така ги издава партизанските чувства на неговите автори. Во септември минатата година, Централниот комитет на ВМРО во своја декларација го изложи карактерот на македонското ослободително движење. Во неа се кажува: Револуционерната организација ги обединува сите класи на македонскиот народ без разлика на народност, религија, пол и политички убедувања... Внатрешната Македонска Револуционерна Организација ќе продолжува да следи една линија на независно поведение. Таа смета за успехот на својата кауза на слободољубивото мислење на целиот свет и на сите организации и групи, коишто ја напишале на своите знамиња заштитата на правото за слободното самоопределување на народите... Внатрешната Македонска Револуционерна Организација не може да му служи на никоја држава и на никоја партија, во која и да е држава. Таа смета на помошта и поддршката на сите држави во нејзината борба против угнетувачите на Македонија и против непријателите на македонската слобода. За таа цел таа влегува во врски со сите големи и мали политички фактори во светот... Што се однесува до Бугарија, Централниот комитет, кога изјавува дека не е работа на ВМРО да се меша во внатрешниот и политичкиот живот, но дека ќе се бори со сите сили и средства против непријателите и злоупотребителите со нејзиното име и престиж, кои и да се и каде и да се наоѓаат тие, смета, дека е време, сите политички партии и фактори да разберат дека ВМРО е единствена компетентна да ја насочува својата дејност во преследувањето на својот идеал - слободна и независна Македонија... Тоа било, тоа е и денес становиштето на Централниот комитет. Сите други манифести, декларации и др., коишто се појавуваат или би се појавиле од негово име, ги ангажираат само нивните автори и никого друг.''<ref>Декларација од Централниот комитет на ВМРО против Манифестот од 1924 година В М Р О Слобода или смрт N 772 1 август 1924 г. Македонија</ref> Марија Коева, ќерка на Тодор Александров, истакнала: „Навистина, мојот татко се откажа од потписот на [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], бидејќи не сакаше [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] да се [[Болшевизам|болшевизира]] и да биде партија, туку да си остане татковинска патриотска организација сè додека [[Македонија]] не стане држава. == Убиство на Тодор Александров == {{Главна|Убиство на Тодор Александров}} [[Податотека:TodorAlexandrov dead.jpg|мини|Тодор Александров поставен во ковчег по убиството]]На 31 август 1924 година била закажана конференција на Серскиот револуционерен округ.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} На дневниот ред биле извештајот за состојбата во округот, разгледувањето на [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]] и внатрешните недоразбирања во Организацијата.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} Тодор Александров, и покрај предупредувањата од [[Кирил Прличев]] и [[Иван Михајлов]] да не оди сам во Петричко, каде што се наоѓале [[Алеко Василев]] и [[Георги Атанасов]] со своите приврзаници, решил да присуствува.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} Според сведочењето на [[Аргир Манасиев]], претседател на Горноџумајското раководно тело на ВМРО, Александров на патот кон конференцијата изразил лоши претчувства и сакал да запали свеќи во блиска црква.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Во близина на селото [[Лопово]], во присуство на генерал [[Александар Протогеров]], Александров бил застрелан од двајцата нивни придружници, војводите [[Штерју Влахов ]] и [[Динчо Вретенаров]], блиски до Алеко Василев.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Притоа бил убиен и неговиот телохранител Панзо Зафиров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Протогеров, според сопствените подоцнежни искази, се онесвестил.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Телата биле привремено сокриени во шумата.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}}[[Податотека:Гробот на Тодор Александров на Пирин Планина.jpg|мини|Гробот на Александров на Пирин Планина|лево]]По убиството, Алеко Василев и Георги Атанасов по телефон и со телеграма ги повикале од Софија да дојдат итно во [[Свети Врач]]: Иван Михајлов, Кирил Прличев, Михаил Монев, Панчо Михајлов и Никола Велев. Бил организиран брз погреб.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} Раководството на ВМРО го криело убиството до 12 септември, додека не биле ликвидирани дел од осомничените. Во [[Горна Џумаја]] (денес Благоевград) биле убиени Алеко Василев, Георги Атанасов, како и физичките извршители Штерју Влахов и Динчо Вретенаров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} Ликвидациите биле спроведени со учество на бугарски воени и полициски сили, под раководство на министерот за војска генерал [[Иван В’лков]], во координација со Иван Михајлов.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} На 13 септември 1924 година Централниот комитет на ВМРО (потпишан од А. Протогеров) објавил соопштение во кое убиството го нарекол „предавничко“ и ги посочил како физички убијци Влахов и Вретенаров, а како организатори – Алеко Василев, Георги Атанасов и нивните соработници.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} ВМРО издала и брошура „''Заговорот против Тодор Александров''“, во која одговорноста ја фрлила врз левата струја во Организацијата, раководството на [[Илинденска организација|Илинденската организација]], [[Петар Чаулев]], [[Димитар Влахов]] и комунистичките кругови околу [[Димо Хаџи Димов]], со наводи дека целта била создавање „[[советска република]]“ во Петричко.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} Убиството останува едно од најконтроверзните и најмалку разјаснети во историјата на македонското револуционерно движење.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} Во историографијата и во сведочењата постојат неколку главни линии на толкување: * Официјална верзија на ВМРО (по убиството): Заговорот бил организиран од левите елементи во Организацијата и од лица блиски до комунистичкото движење, со наводна поддршка од Москва, со цел советизирање на Бугарија.{{sfn|Тодоровски|2014|p=282}} * Верзија за вмешаност на бугарската влада и Воениот сојуз: Дел од историчарите и современиците (вклучувајќи ги [[Георги Занков]], [[Петар Шанданов]], [[Ангел Узунов]] и подоцнежни истражувачи) сметаат дека убиството било инспирирано или организирано од владата на Александар Цанков и Воениот сојуз (преку генерал Иван В’лков), поради незадоволството од потпишувањето на Мајскиот манифест и контактите на Александров со советската страна. Според оваа линија, Иван Михајлов бил избран како нов лидер бидејќи бил сметан за попослушен.{{sfn|Тодоровски|2014|p=283}} * Лични мотиви на извршителите: Според некои понови бугарски истражувања, убиството можело да биде резултат првенствено на лични мотиви и ескалација на антиалександровските настроенија кај Штерју Влахов и Динчо Вретенаров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=282}} * Други сведочења: Ангел Узунов (кум на Иван Михајлов) во необјавени спомени го посочува Михајлов како можен организатор во соработка со владата. Постојат и тврдења (вклучувајќи подоцнежни изјави) за директна вмешаност на Михајлов, иако тој самиот тоа го негирал. Генерал Иван В’лков пред смртта наводно укажал на улогата на генерал Иван Русев и Воениот сојуз.{{sfn|Тодоровски|2014|p=284}} Историчарите продолжуваат да водат полемики околу точниот сооднос на внатрешните конфликти во ВМРО, надворешните политички притисоци и личните амбиции. [[Податотека:Front page of the newspaper Politika, reporting the assassination of Todor Aleksandrov.png|лево|мини|Насловна страница на весникот „[[Политика (весник)|''Политика'']]“, објавена во Белград на 16 септември 1924 година, со известување за убиството на Тодор Александров]] Убиството предизвикало силен одглас. Во Бугарија било третирано како национална жалост; во Софија се одржале масовни панихиди со илјадници учесници.{{sfn|Тодоровски|2014|p=286}} Бугарскиот печат генерално ја оплакувал смртта на Александров, додека печатот во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците и дел од чешкиот печат ја пречекале веста со задоволство.{{sfn|Тодоровски|2014|p=288}} Странските дипломати (чехословачки, австриски, германски) известувале за големиот впечаток што го оставило убиството и за внатрешните поделби во македонското движење. Подоцнежните оцени (вклучувајќи ги и оние на [[Георги Димитров]]) го делат делото на Александров на периоди, при што подоцнежниот период (по 1923–1924) се третира како обид за посамостоен револуционерен курс.{{sfn|Тодоровски|2014|p=288}} Убиството на Тодор Александров претставува пресвртна точка во историјата на ВМРО, по која Иван Михајлов се наметнал како доминантна фигура во автономистичкото крило на Организацијата. ==Чествување на Александров== [[Податотека:Todor-Aleksandrov-monument.jpg|150px|мини|лево|Споменик на Тодор Александров во Борисовата градина, Софија]] [[Податотека:Todor-Alexandrov-Kyustendil-Monument-Front.jpg|300px|мини|десно|[[Сѐ за Македонија (споменик)|Сè за Македонија]]]] Во Бугарија постојат бројни споменици на Александров. Бугарските историчари сметаат дека нема никакви дилеми за односот што го имал Александров кон [[Бугарија]]. Според нив, тој сета своја волја ја насочувал за заштита и спасување на македонската бугарштина, која во неговите претстави била исконски дел од општобугарското духовно и етничко пространство. Бугарите отсекогаш, а и денес го слават Тодор Александров. Неговото име го носат улици и школи во Бугарија. За време на окупацијата на [[Македонија]] во [[Втората светска војна]], тие во [[Штип]] поставија спомен-плоча на местото на неговата родна куќа, која своевремено ја посетуваа претставници на [[Македонска патриотска организација|Македонската патриотска организација]]. Според бугарскиот претседател [[Георги Прванов]]: :''Јане Сандански... и Тодор Александров се две страни на еден ист [[медалјон]]''.<ref name="BCKoiTA"><small>''[http://bgfactor.org/index_.php?&id=14342 Бранко Цървенковски: ''"Какво общо има Тодор Александров с НАТО?"'' ]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</small></ref> Во Македонија се смета дека Тодор Александров е контроверзна фигура. Според професорот Тодор Чепреганов тој се чувствувал како Бугарин и работел за бугарските интереси. Од друга страна професорот [[Владо Поповски]] вели дека речиси целокупната фактографија по 1919-1920 година зборува за самостојност на позицијата и на улогата на ВМРО. Тодор Александров според него ја чувал самостојноста и сувереноста на ВМРО во однос на делото за ослободување на Македонија од власта на балканските држави и нејзино обединување и создавање независна македонска држава. Во март [[2008]] година во Велес била откриена биста на Тодор Александров. Таа била илегално поставена од месниот Бугарин Драги Каров, кој го решил ова на оригинален начин, со ставање на споменикот како декор во сопствениот двор. Според градоначалникот Аце Коцевски ова било голем срам за градот и подоцна бистата била урната под притискот на локалните власти. Во јули [[2012]] година било решено неговото има да го носат скопска улица и мост, а потоа Тодор Александров се здобил и со своја бронзена скулптура во градот под името „Македонски војвода на коњ“. Опозиционерите од [[СДСМ]] ја обвинија власта дека на [[пиедестал]] го става најголемиот противник на македонската кауза. Во октомври на споменикот во скопската општина [[Кисела Вода]] бил поставен натписот „Тодор Александров“, со што властите ги расчистија дилемите за кој војвода станува збор.<ref name="MKD.mk"><small>''[http://www.mkd.mk/37815/izdvojuvame/todor-aleksandrov-od-bugarski-spion-do-najgolem-makedonski-revolucioner Тодор Александров: од бугарски шпион до најголем македонски револуционер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140219205803/http://www.mkd.mk/37815/izdvojuvame/todor-aleksandrov-od-bugarski-spion-do-najgolem-makedonski-revolucioner |date=2014-02-19 }}''</small></ref> == Галерија == <center> <gallery> Image:T.Al.do Karamf4.jpg|Дел од писмо на Александров<ref group="белешка" name="vg_1"/> Image:Todor.jpg|Фамилијата на Тодор Александров покрај неговиот гроб со парола Преку голгота кон независна Македонија Image:Todor Aleksandrov, Aleko pasha etc.JPG|Александров, Алеко Пашата со чета Image:BASA 1933K-3-75 TA cheta v gorata.jpg|Александров, Алеко паша и други дејци Image:Todor Aleksandrov Zrelost 1898.jpg|Школско сведителство на Александров Image:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|Александров со истакнати дејци од македонското револуционерно движење Image: Image: Image: Image: Image: <center> <gallery> Image:Todor Alexandrov in Burgas.JPG|Биста на Александров во Бургас Image:Bulevard Todor Alexandrov 09 - Sofia.jpg|Булевар Тодор Александров во Софија Image:Todor-Alexandrov-Kyustendil-Monument-Front.jpg|Споменик на Александров во Ќустендил Image:Kjustendil VMRO.jpg|Посмртен марш во Ќустендил, септември 1924&nbsp;г. Image:Todor-Aleksandrov-monument.jpg|Споменик на Тодор Александров во Борисовата градина, Софија Image:Гробот на Тодор Александров.jpg|Гробот на Тодор Александров </gallery> </center> == Белешки == {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_1">Дел од писмо во кое Александров ги обвинува ''тесникот - болшевик'' [[Димо Хаџи Димов|Х. Димов]], ''анархистот - мрзливец'' [[Михаил Герџиков|Герџиков]], ''шмеќерот - велзевул'' [[Ѓорче Петров|Ѓорче]], предавниците во минатото и сега на бугарскиот народ [[Серска група|санданисти]] кои говорат и агитираат дека треба да се бара автономија на [[Македонија]], зашто таа е одделна економска и географска единица со самостоен ''македонски народ'' со сопствена историја во вековите...</ref> }} == Поврзано == * [[Сѐ за Македонија (споменик)]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === *Алберт Лондр, „Комитаџии, Тероризмот на Балканот“, Култура, 1997. *Виолета Ачковска и Никола Жежов „Предавствата и атентатите во македонската историја“, Скопје, 2004. * Ленина Жила: ''Виенска „стапица“'', Скопје, ИНИ, 2014 * {{cite book|title=Тодор Александров|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Државен архив на Република Македонија; Македоника литера|year=2014|isbn=978-9989-622-99-1|location=Скопје|author-link=Зоран Тодоровски}} * Жила, Ленина (2014). ''Виенска „стапица“: Историја на преговорите меѓу СССР и ВМРО на Тодор Александров''. Скопје: Институт за национална историја. [[:Податотека:Kniga Vienska Stapica.pdf|PDF]] == Надворешни врски == {{рв|Todor Alexandrov}} * [http://strumski.com/biblioteka/?id=774 "Писмо до г-н Министър Томов в София", Писмо № 343, Македонија, 20 декември 1922 година] писмо од Тодор Александров до владата на Стамболиски. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=554 "Macedonia illustrated — Македонија во слики — La Macedoine illustree"], легендарен албум издаден во 1919 г. во Софија од Тодор Александров и проф. Любомир Милетич * [http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1803&stID=37986&pR=3 Тодор Александров бил за Македонија во југословенска федерација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231726/http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1803&stID=37986&pR=3 |date=2007-09-26 }} * [http://macedonian.atspace.com/knigi/adz_sp.htm Дејноста на Александров, и неговото убиство (Мемоари на Атанас Џолев)] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mk_sp.htm ВМРО-Автономистичка и разочарување од Иван Михајлов (Мемоари на Мирчо Кикиритков)] * [http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 Интервју на Лондонскиот „The Times“ со Тодор Александров 4 јануари 1924] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080318152802/http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 |date=2008-03-18 }} * [http://www.todoralexandrov.org/ Мрежно место, посветена на Тодор Александров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20020310075619/http://www.todoralexandrov.org/ |date=2002-03-10 }} * [http://balder.prohosting.com/asen/todor_alex.htm Документи за убийството на Тодор Александров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080514002848/http://balder.prohosting.com/asen/todor_alex.htm |date=2008-05-14 }} — статия от Цочо Билярски. * [http://macedonia-history.blogspot.com/2010/03/blog-post.html Дечо Добринов - Тодор Александров. Легендарният водач на ВМРО] * [http://www.macedoniainfo.com/TodorAlexandrovBG.htm Биография на български] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110613090211/http://www.macedoniainfo.com/TodorAlexandrovBG.htm |date=2011-06-13 }} * [http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 Интервю със Тодор Александров за Лондонския "The Times"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080318152802/http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 |date=2008-03-18 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=PaXZs-FxGGY/ Песен за Тодор Александров] * [http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=183 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Александров, Тодор}} [[Категорија:Родени во 1881 година]] [[Категорија:Починати во 1924 година]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Починати во Сугарево]] [[Категорија:Дејци на ВМРО|Александров, Тодор]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија|Александров, Тодор]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Носители на Железниот крст (1914) од II класа]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Дејци на Македонските братства]] m4z3lvlwx161sgb3bl57w7jcoece1ny 5623267 5623261 2026-09-03T09:58:34Z Buli 2648 /* Чествување на Александров */ сликите се повторуваат 5623267 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = Тодор Александров | живеел = [[4 март]] [[1881]] — [[30 август]] [[1924]] | слика = [[Податотека:BASA-10K-3-714-3(1)-Todor Alexandrov, Nice.jpg|250п]] | опис = Портрет на Александров во 1912 г.<br />со автограм и посвета на [[Пејо Јаворов]] | прекар = Стариот | роден-место = [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Косовски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | починал-место = во близина на [[Лопово]], [[Пиринска Македонија]] | држава = [[Македонско национално движење]] | гранка = | служба-време = [[1898]] — [[1924]] | чин = Раководител на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ на МРО]] {{•}} Неформален шеф на бугарското воено разузнавање на групата западни армии {{•}} Член на Централниот комитет на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] | единици =[[Единаесетта пешадиска македонска дивизија]] | командувал = [[Македонска револуционерна организација]] {{•}} [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] | битки = [[Прва балканска војна]] {{•}} [[Втора балканска војна]] {{•}} [[Прва светска војна]] | одличја =[[Железен крст]] од II класа | занимања = учител, револуционер и војвода [[Податотека:Signature of Todor Alexandrov.svg|200п]] }} '''Тодор Александров Поп Орушов''' ([[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[4 март]] [[1881]] — близина на [[Лопово]], [[31 август]] [[1924]]) — [[Македонци|македонски]] политички водач, војвода и еден од водачите на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]].<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 3</ref> Во 1898 година се приклучил во [[ТМОРО]]. Бил учител и раководител на месните комитети во [[Кочани]], [[Виница]], [[Кратово]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] и [[Штип]], секретар на четата на штипскиот војвода [[Мише Развигоров]] (1905) и на кочанскиот околиски војвода [[Симеон Георгиев]]-Кочански (1907), окружен војвода на Скопскиот револуционерен округ (1907), член на ЦК на ВМОРО (1911), член во Штабот на III македонска бригада во [[Балканските војни]] и во Штабот на партизанската чета на III бригада на [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|XI македонска дивизија]] во [[Првата светска војна]]. По војната, заедно со [[Александар Протогеров]] и [[Петар Чаулев]], ја обновил организацијата под името ВМРО (1919) и во 1920 ја зацврстил во Пиринскиот дел на Македонија, каде што создал организациона и воена база и оттаму ги обновил оружените четнички акции во Вардарскиот дел на Македонија. Дејствувал против политиката на земјоделската влада на [[Александар Стамболиски]] за зближување со [[Кралството на СХС]]. Го потпишал [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]] за обединување на македонските револуционерни сили (1924), но пред убиството јавно се откажал од својот потпис. ==Потекло и рани години== [[Податотека:Куќата на Тодор Александров.jpg|мини|Родната куќа на Тодор Александров|лево]]Тодор Александров е роден на [[4 март]] [[1881|1881 година]] во [[Штип]], поточно [[Ново Село (штипска населба)|населбата Ново Село]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од религиозно семејство. Неговиот татко Александар Поп Орушев работел како свештеник и учител во [[Радовиш]]. Татко му бил активен деец во црковниот живот на [[Македонија]]. Мајка му се викала Марија Хаџи Јанева. Тодор Александаров стекнал основно образование во неговиот роден град. Во [[1895|1895 година]], Александров се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Завршил со средношколско образование во учебната [[1897]]/[[1898|1898 година]]. Александров бил дел првата генерација на воспитаници од училиштето. Со поттик од [[Христо Матов]], тогашен директор на училиштето, Тодор Александров се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Александров работел како учител во [[Штипско]] и [[Кочанско]]. Помогнал со развојот на револуционерната мрежа. Особено [[Кочански револуционерен реон|Кочанскиот револуционерен реон]]. == Во македонското револуционерно движење == {{Контроверзни дејци во македонското револуционерно движење}} {{quote|''Македонците се обединија околу нивната стара институција ВМРО, која како и секогаш предизвикува сеопшто восхитување. Тодор Александров, сакан и уважуван од целиот народ, го зеде во свои раце раководењето со движењето. Роден е во Македонија, 42 годишен. Тодор Александров го посвети својот живот на македонската кауза уште кога беше на 18 годишна возраст. Тој е учител, човек со нескротлива енергија и строга моралност, народот го вика СТАРИОТ и го почитува. Војводите и комитите му се предани до крај. Таа предност е објаснението за неуспехот на српските и грчките власти, да му ги откријат скривалиштата и покрај тоа што Србија, за неговата глава таксува 700.000 динари. Тодор Александров се движи низ цела Македонија како АПОСТОЛ, тој ги посетува сите предели еден по друг. Влегува во села и градови ги собира жителите, им говори, ги советува. Тој никогаш не организира мерки за лична заштита, селаните му се предани, сите знаат каде оди и никој не помислува за предавство, напротив, сите жители на Македонија го чуваат на штрек. Александров е опкружен од една сила која не дозволува негово факање'' |Колинз|Чикаго <ref><small>''Весник Дејли Њуз''</small></ref>}} === Македонска револуционерна организација === {{quote|''Во редовите на организацијата влегуваат нови, свежи сили, кои ќе ги надминат своите учители. Меѓу многуте, ќе го споменам името на само еден од нив: тој е Тодор Александров — слабото даскалче. На изглед никој не би се посомневал дека во таа женствена надворешност се крие револуционер по душа, одличен организатор со цврст карактер и челична волја. Скромен, разумен и тактичен, познавајќи ја одблиску народната душа и болка, тој доминира на народните маси. Строг, пред сè кон себеси, тој е роден за народен водач. На него се полагаат големи надежи... ''|'''Даме Груев'''|'''Сè за Македонија, Зборникот документи за Тодор Александров''' <ref name="AI" /> }} [[Податотека:Тодор Александров 6.jpg|мини|лево|150п|Тодор Александров]][[Податотека:Todor Alexandrov IMARO and other prisoners in 1903.jpg|мини|350п|Затвореник во Скопје (бр. 53)]] Во учебната [[1897]]/[[1898|98]], на возраст од 15 година, за време на своето школување во педагошката гимназија во [[Скопје]] бил вклучен во редовите на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] од страна на тогашниот директор на гимназијата, [[Христо Матов]]. Во [[1903]] г. Александров учествува во снабдување на дел од експлозивот за [[Гемиџии|Солунските атентатори]]. Во тоа време соработувал со [[Павел Шатев]] кој во своите спомени забележал: :''Тој ми остави впечаток на многу разумен, трезвен ум и подготвен за сите жртви пред олтарот на ослободувањето''.<ref><small>Шатев, П., „В Македония под робство“, София, 1983, трето издание.</small></ref> Во почетокот на [[1903]] година бил назначен за околиски раководител во Кочанскиот реон. Како резултат на предавство, на [[3 март]] [[1903]] година е осуден на 5 години затвор и казната ја издржува во скопскиот затвор [[Куршумли ан]]. По 13 месеци, во април [[1904]] година бил амнестиран. Наскоро потоа е назначен за главен учител на II-ро класно училиште во [[Штип]]. Александров заедно со [[Тодор Лазаров]] и [[Мише Развигоров]] деноноќно работел за организирањето на штипскиот револуционерен реон. Резултатите од неговата активност се забележани и од турските власти, кои во ноември [[1904]] година му забрануваат да учителствува. На [[10 јануари]] [[1905]] година неговата куќа е заградена од многуброен аскер, но Александров успева да се измолкне од војничкиот кордон и се присоединува кон четата на [[Мише Развигоров]], на која што станува секретар. Александров бил делегат на штипскиот реон на [[Скопски конгрес|Скопскиот конгрес]]. Неговото расклатено здравје го тера да стане учител во [[Бургас]] во [[1906]] година, но разбирајќи за смртта на [[Мише Развигоров]], тој го напушта учителството и заминува за [[Македонија]]. По убиството на Развигоров, станал секретар на кочанскиот околиски војвода [[Симеон Георгиев]]. На Третиот конгрес на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]] (ноември [[1907]]) е избран за еден од окружните војводи на овој округ. По внатрешните поделби на Организацијата, Александров се приклонил кон [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|конзервативното крило]] и како таков учествувал во работата на [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] кога дошло до дефинитивен расцеп. За време на [[Младотурска револуција|Хуриетот]] не го предал оружјето и се повлекол во илегала. {{Дејци на МРО}} === Обид за обнова на Организацијата === {{quote|''Тогаш на чело на оваа организација застанал Тодор Александров, кој користејќи го вакуум просторот во раководните структури на македонското револуционерно движење, сè повеќе се наметнувал како авторитет...''|'''Предавствата и атентатите во македонската историја'''<ref name="PiAvM" /> }} По [[Младотурската револуција]], [[Радикална-реформска струја|Реформска струја]] се откажала од вооружените методи и решиле својата борба за [[Македонија]] да ја продолжат по пат на легални методи преку [[Народна федеративна партија|Народната федеративна партија]]. Наспроти нив, [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|конзервативната струја]] предводена од [[Христо Матов]] ги запазила старите принципи на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и сметале дека ослободувањето на Македонија може да се изврши со помош на [[Бугарија]]. Оваа групација го задржала старото име [[ВМРО]] и со вооружени методи продолжила да дејствува против Младотурците. Бил формиран Централен комитет во кој влегле Тодор Александров, [[Христо Чернопеев]] и [[Петар Чаулев]], а за резервен член бил избран [[Александар Протогеров]]. Од оваа групација подоцна ќе произлезе [[ВМРО (Автономистичка)]]. ===Магарешки атентати=== {{Главна|Магарешки атентати}} {{quote|''Јас си замислував да сретнам еден страшен управувач, фанатичен и егзалтиран. Но, пред мене стоеше сосема поинаков човек. Слаб, доста висок, бледо лице, правилен профил, со прошарена брада, живи очи, понекогаш умислени, но постојано нежни. Тодор Александров, кој е на 42 години зборува спокојно, слатко, без гестови дури и за најважните прашања, за татковината и за себе. Неговото спокојство и ладнокрвноста предизвикуваат задоволство. И покрај тоа што тој човек е душата на Македонската револуција, има една железна волја, а неговиот решителен дух не престанува да ги восхитува оние кои го опкружуваат''|'''Пол Ерно''' |'''Париз, 1924&nbsp;г.'''<ref><small>''Весник Журнал''</small>'</ref>}} [[Податотека:Портрет на войводата Тодор Александров (1881-1924), заснет в Ница (Франция), началото на ХХ век.jpg|мини|лево|150п|Поретрет на Александров]][[Податотека:Todor Alexandrov Hristo Matov, Georgi Monchev, Vlade Slankov, Nikola Ivanov IMARO.JPG|мини|десно|300п|Тодор Александров, [[Христо Матов]], [[Георги Мончев]], Владимир Сланков и Никола Иванов во Димотика во Балканската војна.]] Во предвечерието на [[Првата балканска војна]], тој организирал серија атентати познати како ''[[Магарешки атентати]]''. Еден од ваквите атентати се случил во почетокот на [[1912]] година во [[Штип]], на [[1 август]] [[1912]] во [[Кочани]], а кон крајот на истиот месец во [[Дојран]]. Според некои историчари цел на атентатите: ''била возбудување на турскиот фанатизам за масовни масакри врз недолжниот македонски народ, од чиишто средини произлегувале и атентаторите. Додатно на ова, прогонувајќи ги четите по селата, и власта од своја страна прибегнувала кон терор и разоружување на населението во местата каде што се случувале атентатите''.<ref name="PiAvM"><small>''Виолета Ачковска и Никола Жежов, Предавствата и атентатите во македонската историја, Скопје, 2004''</small></ref> === Учество во војните === {{quote|''Патувањата на Тодор Александров се рамни на царски патувања, таму каде Ќе стаса Тој, на пример, во некоја далечна долина, долината добива живот, зад секое дрво будно стои стражар, секој жбун во шумата крие две очи, а селаните се собираат крај патеките изговарајќи ги во шепт зборовите: Тодор ќе минува оттука'' |'''генерал Томсон'''|'''Лондон 1923&nbsp;г.''' <ref><small>''Весник Тајмс''</small></ref>}} [[Податотека:Тодор Александров во четничка униформа.jpg|мини|лево|200п|Александров во четничка униформа]][[Податотека:Todor Alexandrov's datachment.jpg|thumb|300п|десно|Чета на Тодор Александров во Првата светска војна]] Сенародниот собир во Софија во август [[1912]] година, под претседателство на [[Александар Протогеров]], извршил морален притисок врз Бугарија да и објави војна на Турција. Истовремено со објавувањето и текот на општата мобилизација во [[Бугарија]] во втората половина на септември 1912 година, Тодор Александров, Александар Протогеров, [[Тодор Лазаров]], полковник [[Стефан Николов]], [[Петар Дрвингов]], [[Христо Матов]] и други, биле повикани кај началникот на Штабот на бугарската армија, генералот [[Иван Фичев]], од кого добиле заповед веднаш да пристапат кон организирање на доброволечки македонски оружени чети. Под раководството на Александров и Протогеров биле регрутирани повеќе илјади Македонци во рамките на т.н. [[Македонско-одринско ополчение]], кои поради нивната бројност и стравот дека би можеле да го издигнат лозунгот за ''автономна Македонија'', од страна на бугарската воена команда биле испратени да се борат на фронтот во близината на [[Одрин]], наместо во [[Македонија]].<ref name="PiAvM" /> Во целокупната балканска мешаница, соодветна улога одиграла и [[македонската емиграција во Бугарија]], која до [[1912]] година, во поголемиот дел била интензивно вклучена во политичката и револуционерна активност на ВМРО и во сите нејзини струења што се развиле во тоа време. Меѓу тогаш позабележителните жртви на веќе започнатите меѓусебни истребувања на кадрите во ВМРО, кои подоцна ќе добијат [[Список на лица убиени од ВМРО (Автономистичка)|грозоморни размери]], бил и [[Герасим Огненов]]. Тој бил убиен во [[1912]] година во Аржинското блато, по наредба на Тодор Александров. Пред почетокот на [[Втората балканска војна]] во [[1913]] година, оваа политичко-воена групација предизвикала вооружени акции и востанија во делот од Македонија под српска власт, а по почетокот на војната се борела во рамките на бугарската војска. Во време на [[Првата светска војна]], десно-ориентираната [[ВМРО]] привремено престанала да постои, а нејзините раководители, четничкиот и војводскиот кадар ја формирале т.н. 11 македонска дивизија, која броела над 30.000 луѓе со сопствен офицерски состав и се борела во рамките на бугарската војска. Во [[1913]] г. Александров е началник на разузнавачката служба на бугарските војски во [[Штип]], а за време на [[Првата светска војна]] тој е член на Штабот на партизанските одреди на ''11. Македонска дивизија'' како офицер за нарачки. Има средби со сите големи личности во тоа време, а со германскиот цар Вилхелм се среќава дури и двапати, добивајќи од него високи германски воени одликувања. [[Податотека:Тодор Александров и Георги Мончев.jpg|thumb|200px|лево|Tодор Александров и [[Георги Мончев]] во 1912 г.]][[Податотека:BASA 1933K-3-70-1 TA and Peyo Yavorov.jpg|thumb|200px|десно|Александров и [[Пејо Јаворов]]]] Поетот [[Пејо Јаворов]], пред својата смрт му се обрати на Тодор Александров со проштално писмо, со желба да биде погребан во македонска комитска облека. Желбата му е исполнета и тој е погребан на [[14 октомври]] [[1914]] година. Александров со Пејо Јаворов останале пријатели до крајот на животот на поетот. Се смета дека револверот и отровот кои послужиле во самоубиството на Јаворов биле обезбедени од страна на Тодор Александров по молбата на поетот. Долгогодишното пријателство меѓу Александров и Јаворов било криено и пребегнувано во историската наука.<ref><small>''[http://knigibg.com/book_inside.php?book_id=4274 Пейо Яворов и Тодор Александров - Приятели в живота, съратници в борбата, Цочо Билярски, УИ "Св. Климент Охридски"]''</small></ref> Неформално, тој е неприкосновен шеф на бугарското воено разузнавање на групата западни армии и како таков во април [[1917]] година напишал белешки за состојбите во [[Дебарско]] истакнувајќи: :''Навикнати со векови наназад да бидат слободни како птици во нивните непристапни планини, Албанците се посебно огорчени дека им се бара крвавиот данок и тоа за една кауза, која тие ја сметаат за туѓа. Посоченото негодување на Албанците се пројавува низ една тајна организација, за чие постоење има сериозни навестувања. Таа организација има пошироки размери и врски со албанското население во Австрија (се мисли на Република Албанија, под австриска администрација - н.з.). Имајќи го предвид националниот темперамент на Албанецот кој лесно се наведува на вооружена пресметка, тогаш нема ништо чудно ако еден ден осамнеме со бунтови во тој крај. Неопходни се брзи и ефикасни мерки!'' <ref name="FOK"><small>''КОРУМПИРАНАТА МАКЕДОНСКА ВЛАСТ И АЛБАНСКИОТ РАДИКАЛИЗАМ ЌЕ ПРЕДИЗВИКААТ МЕЃУЕТНИЧКА ВОЈНА! (в-к "Фокус", бр. 165, година IV, 14.8.1998)''</small></ref>. :''Однесувањето на Албанците, особено на оние од гр. Дебар станува застрашувачко. Поранешните симпатии кон нас не само што исчезнаа, туку им го отстапија местото на нескриените негодувања и закани. Фразите, како што се ги надминавте Србите (се мисли на ѕверствата што ги правеле Србите врз албанското население - н.з.), ќе се одмаздиме и слични на нив, се слушаат на секој чекор''.<ref name="FOK" /> ===Охридското востание=== {{Главна|Охридско востание}} {{ВМРО (Aвтономистичка)}} {{quote|''Колку голема била љубовта на Тодор Александров кон својата татковина, за да може да го победи како очајот, така и тешката болест на неговите ослабени гради и да вдахне вера кај цел еден народ, да го исправи одново на нозе подготвен за борба? Каква голема човечка особина и каква железна енергија е потребна да го поведеш одново еден осакатен народ по толку преживеани катастрофи. Факт е дека Тодор Александров во тој однос е единствениот историски пример. Дури сега ја разбираме смислата на искажаните зборови од странец кој вели дека не познава помаркантни личности на векот од Лав Толстој и Тодор Александров. Секој еден од тие титани беше единствен не само во своите татковини туку и во светот. А такви луѓе во историјата не се повторуваат. Ете зашто е толку голема тагата за великиот Тодор Александров. Ете зашто цел народ со стравопочит и благослов го шепоти името на “СТАРИОТ” на верниот свој водач. А за младите: ја преобразува тагата што ги стега во срцата, во волја и енергија за предана служба кон народот'' |'''Т.Александров во издание на македонската Студентска корпорација'''|'''Скопје,1943''' <ref><small>''Т.Александров во издание на македонската Студентска корпорација Скопје, 1943''</small></ref>}} [[Податотека:P CHAULE.jpg|мини|лево|200п|Петар Чаулев]] Во неколку наврати преговара со албанските првенци за борба против Србите и Турците, а како водач на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] уште во март [[1911]] г. има средба со членовите на албанските организации во [[Цетиње]], [[Црна Гора]]. Резултат на средбите е меѓусебна спогодба, како и [[Охридско востание|Охридското востание]] во септември [[1913]] г., кое [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] го кренала против српските поробувачи, а во кое значајно учество земаат и албанските револуционери. Востанието кое избувнало во југозападна Македонија раководено од [[Петар Чаулев]], [[Павел Христов]], [[Милан Матов]] и други зафатило широк простор меѓу [[Охрид]], [[Кичево]], [[Дебар]] и [[Струга]]. Слабите српски сили на овој терен, во првиот момент, не можеле да се спротивстават на македонско-албанските востаници. На [[12 септември]] 1913 година, [[Петар Чаулев]] и Христов со своите чети влегле во [[Охрид]]. На [[6 октомври]] [[1913]] година, Битолскиот окружен началник известува дека положбата во граничните реони се смирувала. Бунтовниците биле разбиени и се повлекувале во [[Албанија]]. Според [[Иван Катарџиев]]: :''Тоа што ВМОРО на Тодор Александров била иницијатор на овие бранувања не менува ништо. Тој бил во најтесна врска со владата на В. Радославов и особено бил заинтересиран Бугарија да има силна влада способна да се бори за решавање на бугарското национално прашање во Македонија''. Тодор Александров ја продолжил својата активност и по востанието во југозападниот дел на Вардарска Македонија, сè до влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на Централниот сојуз. === Валандовска афера и учество во Првата светска војна === {{Главна|Валандовска афера од 1915 година}} {{quote|''Тој нема да го остави оружјето се дотогаш, додека Македонија не добие слобода. Неговата верба Ќе издржи пред било што. Стари жени, деца, сите работат за ослободителното дело, сите се еднакво предадени на делото и умеат да ги чуват тајните што им се доверени. За комитите на Тодор Александров животот не значи ништо, кога се работи да се посвети за тоа свето дело, за слободата'' |'''Коментар на публицистот Лонг''' |'''06.01.1924&nbsp;г.'''<ref><small>''во унгарскиот Весник, Еко Де Данјуб''</small></ref>}} [[Податотека:Портрет на Тодор Александров 2.jpg|мини|лево|150п|Портрет на Александров во војводска облека]] Бугарската влада на Радославов добила од [[Австроунгарија]] 25 милиони златни круни, а бугарската влада од своја страна ги дала на Тодор Александров. Со овие парични средства, со паролата за ''автономија на Македодонија'' и антисрпското расположение кај раководството и четниците на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] се започнало со подготовки за влегување на комитетски чети во оној дел од [[Македонија]] кој бил под српска власт. Четите на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], заедно со турски чети и потпомогнати од специјалисти за експлозив и пиротехника од [[Австроунгарија]] на [[20 март]] (стар стил) 1915 година навлегле на територијата држена од српската власт. Притоа првичната цел на нападот била да се уништи мостот преку кој поминувала железничката линија на реката Вардар кај станицата Удово за да се прекине снабдувањето на српската војска на линијата [[Солун]]-[[Скопје]]. Во нападот на трите утврдени српски пунктови кај [[Валандово]], [[Пирава]] и [[Удово]]. На чело на четите на ВМРО се наоѓале војводите: Ване Стојанов, Петар Чаулев, Љубомир Весов, Панајот Карамфилов, Тодор Петров, Никола Лефтеров, Туше Скачков, Христо Делчев и други, а нивниот број за време на нападот кај [[Валандово]] и [[Удово]] изнесувал околу 1.000 души. По вклучувањето на Бугарија во Првата светска војна, Александров се вклучува во администрирањето на ново-освоените подрачја. Во пролетта 1917 година Александров раководи со задушувањето на [[Топличко востание|Топличкото востание]] во Србија.<ref>Dimitar Bechev, "Historical Dictionary of the Republic of Macedonia", Scarecrow Press, 2009, p. 10.</ref> ===ВМРО=== {{quote|''Со своите високи квалитети, и покрај физичките страдања поради болест, која не простува, Александров беше станал легендарен конспиратор, кој дејствуваше неуморно на планините во Македонија. Неговата врховна цел беше независноста на Македонија, која во една самостојна држава Ќе ги вклучи деловите кои сега припаѓаат на Југославија, Грција и Б’лгарија, и така создавање на еден нов фактор за мир и балканска спогодба. Грчката и српската политика по тој начин го принудија Тодор Александров и Македонската организација да започнат една енергична борба. Во еден период од три-четири години македонскиот шеф ги сплоти околу себе сите малцинства, незадоволни од режимот установен во Македонија после мировниот договор'' |'''Весникот Трибун де Женев''' |'''24.09.1924&nbsp;г.''' <ref name="ReferenceA"><small>''Весникот Трибун де Женев од 24.09.1924&nbsp;г.''</small></ref>}} [[Податотека:Тодор Александров во комитска облека.jpg|мини|лево|200п|Александров во комитска облека]][[Податотека:Тодор Александров на работа.jpg|мини|десно|300п|Александров со својата чета]] По идеја на Тодор Александров, [[Петар Чаулев]] и [[Александар Протогеров]] на [[20 декември]] [[1919]] година е обновена [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] под името ''Внатрешна македонска револуционерна организација''. Претставката ''Одринско'' од името на организацијата бил отфрлен, бидејќи во [[Одринска Тракија]] се формирала [[Внатрешна Тракиска Револуционерна Организација|Внатрешната тракиска револуционерна организација]] на чело со [[Тане Николов]]. Без да се свика конгрес, Александров, Протогеров и Чаулев биле избрани за членови на Централниот комитет на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], а за членови на ''Задграничното представителство'' биле избрани [[Георги Баждаров]], [[Наум Томалевски]] и [[Кирил Прличев]].<ref name="VOP"><small>''[http://www.promacedonia.org/dt/dt1_1.html Тюлеков, Димитър. „ВМРО в Пиринско 1919-1934“, Унив. Изд. “Неофит Рилски”, Благоевград, 2001.]''</small></ref> Според [[Иван Катарџиев]]: ''самиот процес на создавање автономистичка ВМРО и наметнувањето на Тодор Александров за нејзин раководител бил проследен со отпори. Во тоа време, Тодор Александров ја немал поддршката на емиграцијата. Против него и неговите наметливи методи застанала група ветерани на македонското национално и револуционерно движење. Александров и Протогеров биле обвинети за узурпаторство, а поентата на обвинувањата била дека без конгрес не може да се избира раководство, а таков не бил одржан од 1908 година. Со тоа што отпорот спрема Александров бил силен и немало шанса легално да биде избран на чело на ВМРО, за да се внесе страв кај противниците, некои од нив биле убиени'' <ref name="AIK" />. На [[3 февруари]] [[1920]] година Тодор Александров, [[Александар Протогеров]], [[Иван Каранџулов]], [[Никола Стојанов]], [[Георги Баждаров]], [[Михаил Монев]], [[Аргир Манасиев]], [[Наум Томалевски]] и други, решиле да се обноват четничките акции во [[Вардарска Македонија|Вардарска]] и [[Егејска Македонија]].<ref name="VOP" /> :''ВМРО на чело со Тодор Александров сè повеќе започнала да се наметнува помеѓу македонските емигранти во Пиринска Македонија, но и во цела Бугарија. За кратко време, користејќи ги старите канали и врски од илинденскиот и предилинденскиот период, оваа организација успеала да создаде разгранета мрежа, која толку се проширила, што територијата на Пиринска Македонија била целосно претворена во нејзина база. Со помош на воено-офицерската лига во Бугарија, ВМРО успеала да се обезбеди со големо количество на оружје, за која цел биле добиени финансиски средства и од одредени кругови во Италија''.<ref name="PiAvM" /> Во мај [[1920]] година организацијата разполага со 17 чети во [[Вардарска Македонија]] и 5 во [[Егејска Македонија|Егејска]], составени од по 15 четници и тројца во резерва. Биле обновени и револуционерените окрузи: Скопски, Битолски, Струмички, Серски и Солунски, со околиските и селските реони. По целата граница на [[Бугарија]] со [[Вардарска Македонија]] биле создадени пунктови и канали. Во времето кога Александров влегувал и дејствувал во [[Вардарска Македонија]], кралска [[Југославија]] ангажирала 35.000 војници, жандари, граничари, четници, жандарски станици и гранични пунктови. Од вкупно 17.000 жандари што ги имало во [[Југославија]], 12.000 биле распоредени во Македонија. Кон крајот на [[1922]] година, неговата глава во [[Белград]] е проценета на 250.000 динари. ''Покрај агитирањето меѓу македонските емигранти и бегалци со декларативни изјави дека ќе се бори за автономна Македонија, ВМРО создала поголем број на комитски чети и селска милиција по примерот на старата Организација, од кои првите имале за задача по претходно утврден план да вршат вооружени акции во Вардарска и Егејска Македонија, а милицијата да ја обезбедува нејзината доминантна улога во Пиринска Македонија''.<ref name="PiAvM" /> :''По почетните атентати врз поединци во македонското националноослободително движење, претежно направени по наредба на ЦК на ВМРО, меѓусебните убиства се засилиле со создавањето на нова соперничка вооружена организација, составена од луѓе што се отцепиле од ВМРО. Новосоздадената МФРО (Македонска федеративна револуционерна организација) предизвикала уште поголема борба за престиж во хиерархијата на македонското револуционерно движење, а со тоа и уште повеќе акти на тероризам помеѓу двете спротивставени страни. Во тие вооружени пресметки кои однеле многу човечки жртви и пролеана македонска крв,превласт успеала да направи ВМРО, поради поголемиот вооружен потенцијал и подобрата организираност''.<ref name="PiAvM" /> === Акциите и атентатите на Тодор Александров 1920-1924 година === {{quote|''Какви се плановите на тој човек, кој само со еден гест може да ја крене Македонија на нозе? Каде се наоѓа Тој? Поставете ги прашањата на кого сакате, никој не може да Ви одговори. Белградската влада нуди огромна сума пари на оној што Ќе го донесе жив или мртов Тодор Александров, а тој независно од големите опасности го продолжува своето дело како АПОСТОЛ. Денес тој е највлијателниот меу сите Македонци кои се стремат кон независност на Македонија. Неговиот живот е легендарен, тој носи иста униформа како и неговите комити, живее ист живот со комитите, се движи пеш како и другите, спие на земја, честопати се храни само со леб, носи пушка со 250 патрони, бомби, двоглед и раница во којашто е сместена архивата. Тој е војник и дипломат истовремено, тој е шеф на партизанските одреди. На прашањето: дали не се плаши, Тој ни одговори: Ни најмалку. Јас знам ни рече Тој сè што се случува на 20 километри од околу нас. Македонија сака независност со главен град Солун. Македонците денес бараат независност во границите на Македонија пред 1912&nbsp;г., тоа е нашето барање пред Европа. За Србите има само два начина за да ни одговорат: или дефинитивно да не уништат, или да ја признаат нашата независност'' |'''Весник Журнал'''|'''септември 1923&nbsp;г.''' <ref><small>''Весник Журнал''</small></ref>}} [[Податотека:Портрет на Тодор александров 3.jpg|мини|лево|200п|Портрет на Александров]] {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 300 |image1 = VMRO razpiska na Boris Strezov 1924.JPG| caption1 = Расписка на ЦК на ВМРО со потпис на Александров<br> |image2 = IMRO Central Committee Document 1923.JPG| caption2 =Документ на ЦК на ВМРО за наградување на Јанко Стоjaнчов со значка со црвено знаме за заслугите кон македонското ослободително дело со потписот на Тодор Александров.<br> |image3 =Факсимил - Тодор Александров.jpg| caption3 =Факсимил - Тодор Александров<br> }}<!-- End stack of images, article text starts below --> [[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|десно|мини|300п|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов]] Во период од [[1920]] до [[1924]] година по [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на чело со Александров извршила повеќе акции и [[Список на лица убиени од ВМРО (Автономистичка)|атентати]]. Во овој период биле ликвидирани голем број значајни дејци на македонското револуционерно движење, бугарски општествени дејци и членови на бугарската влада. На [[28 јуни]] [[1921]] година бил убиен еден од најистакнатите членови и идеолози на [[ТМОРО]], [[Ѓорче Петров]]. Неговото убиство било извршено од страна на Реџеп, [[Турчин]] по националност, а член на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]]. ''Зад атентатот на Ѓорче Петров веројатно стоела ВМРО на Тодор Александров, иако последниот тоа го одрекувал, а мотивите биле личната нетрпеливост меѓу двајцата, како и разликите што помеѓу нив постоеле во однос на начините и методите на борба и патиштата за решавање на македонското прашање''.<ref name="PiAvM" /> По ова убиство, на [[16 јули]] [[1921]] година бил убиен кочанскиот војвода [[Симеон Георгиев]] - Кочански, припадник на ВМРО и близок пријател на Тодор Александров. На [[5 октомври]] [[1921]] година во близина на селото [[Саса]] бил разоружан и убиен кратовскиот војвода на ВМРО, [[Дончо Ангелов]]. Во [[1921]] година бил убиен Митруш Циклев, којшто најпрвин бил војвода на ВМРО, а потоа преминал во српска служба. Оваа убиство создало опозиција кон Александров. Покрај убиствата на дејци од македонското движење, ВМРО на Тодор Александров е најверојатно вмешана во убиствата на истакнати бугарски политичари. Министерот за внатрешни работи [[Александар Димитров]] бил убиен на [[22 октомври]] [[1921]] година од страна на [[Иван Јанев-Брло]]. На [[4 октомври]] [[1922]] година бил убиен активистот на [[БЗНС]], Александар Панов. Во [[Прага]], [[Чешка]], на [[26 август]] [[1923]] година бил убиен поранешен министер [[Рајко Даскалов]]. На [[30 октомври]] [[1923]] година бил извршен атентат врз бугарскиот политичар и еден од основачите на партијата Народно единство, д-р [[Никола Генадиев]]. Сепак најспектакуларно било убиството на бугарскиот премиер [[Александар Стамболиски]]. За неговото убиство постојат неколку верзии, а според една од нив: ''... главната улога во тоа ја имала ВМРО, повикувајќи се на податокот дека во вилата на Стамболиски во селото Славовица од страна на капетан Харлаков му била прочитана смртната казна на водачот на земјоделците од името на ВМРО и Воената лига, по што и покрај противењето на Стамболиски започнале сурови измачувања врз него и неговиот брат. Главен инквизитор бил скопскиот војвода на ВМРО, Величко Велјанов- Чичето, заштитен и обезбедуван од 30-тина четници на Организацијата. Бугарскиот премиер и неговиот брат биле измачувани, постојано биле принудувани да се збогуваат, биле натерани да си ги ископаат своите гробови, за да на крајот откако со нож му биле исечени ушите и носот, со десетици убоди, Стамболиски бил најѕверски убиен. Измачуваниот земјоделски водач, веројатно со крајни, натчовечки напори пред да почине успеал со крв на еден камен да го напише часот, денот, месецот и годината на неговото убиство: 12 ч. 14 јуни 1923 година...''<ref name="PiAvM" /> Според [[Иван Катарџиев]]: :''Кога по соборувањето на Стамболиски од власт, акција во која ВМРО одигра битна улога, Тодор Александров се обиде да биде кадровик и влијателен фактор во создавањето на надворешната политика на државата, беше поттурнат од центрите на моќта. Кога, пак, се дрзна да се оддалечи од контролата на бугарската влада и се поврза со Коминтерната, беше организирано неговото убиство, подвлекува Катарџиев, нагласувајќи дека бугарските иредентистички кругови со помош на четите на Тодор Александров од 1919 до 1924 година создале вистински пекол во вардарскиот дел на Македонија. Во тој период имало 60 четнички влегувања, а во судирите на комитските чети и српската власт настрадале над 500 невини луѓе, стотици биле затворени и малтретирани, десетици осудени''.<ref name="AIK" /> За време на [[Септемвриско востание|Септемвриското востание]] во [[1923]] година од страна на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на чело со Александров биле убиени голем број на Македонци - комунисти. Меѓу убиените биле [[Тодор Чопов]], внукот од сестра на [[Гоце Делчев]], браќата Борис, Кирил и Димитар Костовски од село [[Кочариново]], Коста Сандев од село [[Зарево]], Солунско, Никола Иванов од [[Хисарлак]], Сотир Лазаров и Јанчо Хајдушки од [[Горна Џумаја]], Игнат Николов од [[Цариброд]], Васил Коритаров од [[Босилеградско]], Ташко Малев, Јордан Клинчаров и Атанас Георгиев од [[Горна Џумаја]], Иван и Георги Савов од [[Ќустендил]], Стефан од [[Одринско]], Петар Ичков од [[Горна Џумаја]], Петар Здравков од [[Велес]], Евгениј Георгиев, Сотир Календерски и Иван Марков од Горноџумајско, Никола Тодоров Нучков и Стојко Стоилов од Горна Џумаја, Ристо Стојков, Ѓорѓи Иванов Хаџијски, Борис Давитков, Илија Катачки, Методи Мазнев и Петар Димитров. :''За време на истите настани од припадниците на ВМРО, Михаил Монев (зет на Тодор Александров), Васил Мечкуевски и Иван Караџов во Горна Џумаја (Благоевград) биле убиени комунистите: Димитар Ацев-учител, Никола Лисичков - адвокат и нотарот на градот Стефан Велинов. Тие биле обесени, а нивните тела биле оставени да висат неколку дена во градот''.<ref name="PiAvM" /> Атентатите на [[ВМРО (Автономистичка)]] на чело со Александров во втората половина на [[1923]] и првата половина на [[1924]] година продолжиле. Во 1923 година бил ликвидиран архитектот [[Никола Јуруков]], еден од водачите на [[Македонска федеративна организација|Македонската емигрантска федеративна организација]] (МЕФО). На [[8 јули]] [[1923]] година во [[Софија]] бил убиен [[Таската Серски|Таската Спасов - Серски]]. „Убиството било извршено при неговата операција на слепо црево од страна на професорот Станишев, човек близок до [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], при што Спасов, исечен бил оставен да искрвари и да умре на операционата маса.“<ref name="PiAvM" /><ref><small>''Енциклопедия България, том 6, Издателство на БАН, София, 1988 (статия Атанас Спасов)''</small></ref><ref><small>''Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993''</small></ref> На [[26 мај]] [[1924]] година од атентатор на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] бил убиен Милан Грашев, автор на брошурата „Мафиите и катастрофите“. На [[30 јули]] [[1924]] година во [[Виница]] бил убиен Мите Соколарски-Суџукаро. === Мајски манифест === {{Главна|Мајски манифест}} {{quote|''Со своите високи квалитети, и покрај физичките страдања поради болест, која не простува, Александров беше станал легендарен конспиратор, кој дејствуваше неуморно на планините во Македонија. Неговата врховна цел беше независноста на Македонија, која во една самостојна држава Ќе ги вклучи деловите кои сега припаѓаат на Југославија, Грција и Бугарија, и така создавање на еден нов фактор за мир и балканска спогодба. Грчката и српската политика по тој начин го принудија Тодор Александров и Македонската организација да започнат една енергична борба. Во еден период од три-четири години македонскиот шеф ги сплоти околу себе сите малцинства, незадоволни од режимот установен во Македонија после мировниот договор'' |'''Весникот Трибун де Женев''' |'''24.09.1924&nbsp;г.''' <ref name="ReferenceA"><small>''Весникот Трибун де Женев од 24.09.1924&nbsp;г.''</small></ref>}} [[Податотека:Todor Alexandrov2.jpg|мини|лево|220п|Портрет на Александров]][[Податотека:Pryaporets IMRO Declaration 5 August 1924.JPG|мини|десно|200п|Декларацијата на ЦК на ВМРО од 5 август, вестник „Прапорец“.]] Мајскиот манифест бил донесен на [[6 мај]] [[1924]] година со неговото потпишување од страна на членовите на ЦК - Тодор Александров, [[Александар Протогеров]] и [[Петар Чаулев]]. На манифестот му претходел договор за обединување на македонски револуционерни сили. Александров се обврзал дека ќе се откаже од своите неодамнешни терористички активности и ќе заземе за македонските интереси. Меѓу другото во овој манифест било истакнато: :''Браќа Македонци! Македонија, во своите природни географски граници меѓу реката Места, планините Родопи, Рила и Шар, реката Дрим, Охридското Езеро, планината Грамос, реката Бистрица и Егејското Море, со едно пространство од 65.000 кв. километра, пресечена од реките Места, Струма, Вардар, Дрим, Бистрица и надарена со најразнообразни природни богатства и благопријатни климатски услови; со своето 2.302.000 население, рознооброзно по својот етнографски состав, со својата централна економска и стратегиска положба на Балканите, меѓу басените на реката Дунав, Егејското и Јадранското Море - ги има сите услови и права за самостојно палитичко постоење, како независна држава што се управува самостојно, која ќе послужи како обединувачка, политкчка и економска алка меѓу народите и државите на Балканското Полуострово''.<ref name="ММ">[[s:Мајски манифест|<small>''Мајски манифест''</small>]]</ref> :''Зацртувајќи го во општи линии својот однос кон државните фактори на општоевропската и балканската политика, ВМРО изјавува дека таа се бори и ќе се бори со сите средства на револуционерната борба: 1. За ослободувањето и обединувањето на раскинатите делови на Македонија во една наполно независна и самостојна политичка единица, во нејзините природни, географски и етнографски граници...''<ref name="ММ" /> :''ВМРО изјавува дека во својата борба за независна Македонија и Балканската федерација смета, пред се, на обединетите револуционерни сили на целото македонско население, без разлика на вера и народност...'' <ref name="ММ" />. Тогаш е потпишана и посебна декларација според која иднината на [[Македонија]] да не се поврзува со [[Бугарија]], туку во една наполно самостојна држава, обединета во нејзините етнички граници. Со овој манифест не се согласила влада на [[Александар Цанков]]. На 5 август ЦК на ВМРО се произнел по Манифестот со Декларација бр. 772, објавена во весникот "Прапорец", во која било истакнато: :''Во првиот број на весникот “La Fédération Balcanique”, кој излегува во Виена е напечатен еден манифест, кој и се препишува на Централниот комитет на Внатрешната Македонска Револуционерна Организација. Овој документ не е на Централниот комитет. Од содржината и формата на овој манифест секој може да види, дека тој е дело на егзалтирани комунисти. Остриот јазик против владата на Бугарија и апелот кон сите Македонци и Бугари да поведат најрешителна борба против неа, како да е таа главната пречка за ослободувањето на Македонија, исто така ги издава партизанските чувства на неговите автори. Во септември минатата година, Централниот комитет на ВМРО во своја декларација го изложи карактерот на македонското ослободително движење. Во неа се кажува: Револуционерната организација ги обединува сите класи на македонскиот народ без разлика на народност, религија, пол и политички убедувања... Внатрешната Македонска Револуционерна Организација ќе продолжува да следи една линија на независно поведение. Таа смета за успехот на својата кауза на слободољубивото мислење на целиот свет и на сите организации и групи, коишто ја напишале на своите знамиња заштитата на правото за слободното самоопределување на народите... Внатрешната Македонска Револуционерна Организација не може да му служи на никоја држава и на никоја партија, во која и да е држава. Таа смета на помошта и поддршката на сите држави во нејзината борба против угнетувачите на Македонија и против непријателите на македонската слобода. За таа цел таа влегува во врски со сите големи и мали политички фактори во светот... Што се однесува до Бугарија, Централниот комитет, кога изјавува дека не е работа на ВМРО да се меша во внатрешниот и политичкиот живот, но дека ќе се бори со сите сили и средства против непријателите и злоупотребителите со нејзиното име и престиж, кои и да се и каде и да се наоѓаат тие, смета, дека е време, сите политички партии и фактори да разберат дека ВМРО е единствена компетентна да ја насочува својата дејност во преследувањето на својот идеал - слободна и независна Македонија... Тоа било, тоа е и денес становиштето на Централниот комитет. Сите други манифести, декларации и др., коишто се појавуваат или би се појавиле од негово име, ги ангажираат само нивните автори и никого друг.''<ref>Декларација од Централниот комитет на ВМРО против Манифестот од 1924 година В М Р О Слобода или смрт N 772 1 август 1924 г. Македонија</ref> Марија Коева, ќерка на Тодор Александров, истакнала: „Навистина, мојот татко се откажа од потписот на [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], бидејќи не сакаше [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] да се [[Болшевизам|болшевизира]] и да биде партија, туку да си остане татковинска патриотска организација сè додека [[Македонија]] не стане држава. == Убиство на Тодор Александров == {{Главна|Убиство на Тодор Александров}} [[Податотека:TodorAlexandrov dead.jpg|мини|Тодор Александров поставен во ковчег по убиството]]На 31 август 1924 година била закажана конференција на Серскиот револуционерен округ.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} На дневниот ред биле извештајот за состојбата во округот, разгледувањето на [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]] и внатрешните недоразбирања во Организацијата.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} Тодор Александров, и покрај предупредувањата од [[Кирил Прличев]] и [[Иван Михајлов]] да не оди сам во Петричко, каде што се наоѓале [[Алеко Василев]] и [[Георги Атанасов]] со своите приврзаници, решил да присуствува.{{sfn|Тодоровски|2014|p=278}} Според сведочењето на [[Аргир Манасиев]], претседател на Горноџумајското раководно тело на ВМРО, Александров на патот кон конференцијата изразил лоши претчувства и сакал да запали свеќи во блиска црква.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Во близина на селото [[Лопово]], во присуство на генерал [[Александар Протогеров]], Александров бил застрелан од двајцата нивни придружници, војводите [[Штерју Влахов ]] и [[Динчо Вретенаров]], блиски до Алеко Василев.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Притоа бил убиен и неговиот телохранител Панзо Зафиров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Протогеров, според сопствените подоцнежни искази, се онесвестил.{{sfn|Тодоровски|2014|p=279}} Телата биле привремено сокриени во шумата.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}}[[Податотека:Гробот на Тодор Александров на Пирин Планина.jpg|мини|Гробот на Александров на Пирин Планина|лево]]По убиството, Алеко Василев и Георги Атанасов по телефон и со телеграма ги повикале од Софија да дојдат итно во [[Свети Врач]]: Иван Михајлов, Кирил Прличев, Михаил Монев, Панчо Михајлов и Никола Велев. Бил организиран брз погреб.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} Раководството на ВМРО го криело убиството до 12 септември, додека не биле ликвидирани дел од осомничените. Во [[Горна Џумаја]] (денес Благоевград) биле убиени Алеко Василев, Георги Атанасов, како и физичките извршители Штерју Влахов и Динчо Вретенаров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} Ликвидациите биле спроведени со учество на бугарски воени и полициски сили, под раководство на министерот за војска генерал [[Иван В’лков]], во координација со Иван Михајлов.{{sfn|Тодоровски|2014|p=280}} На 13 септември 1924 година Централниот комитет на ВМРО (потпишан од А. Протогеров) објавил соопштение во кое убиството го нарекол „предавничко“ и ги посочил како физички убијци Влахов и Вретенаров, а како организатори – Алеко Василев, Георги Атанасов и нивните соработници.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} ВМРО издала и брошура „''Заговорот против Тодор Александров''“, во која одговорноста ја фрлила врз левата струја во Организацијата, раководството на [[Илинденска организација|Илинденската организација]], [[Петар Чаулев]], [[Димитар Влахов]] и комунистичките кругови околу [[Димо Хаџи Димов]], со наводи дека целта била создавање „[[советска република]]“ во Петричко.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} Убиството останува едно од најконтроверзните и најмалку разјаснети во историјата на македонското револуционерно движење.{{sfn|Тодоровски|2014|p=281}} Во историографијата и во сведочењата постојат неколку главни линии на толкување: * Официјална верзија на ВМРО (по убиството): Заговорот бил организиран од левите елементи во Организацијата и од лица блиски до комунистичкото движење, со наводна поддршка од Москва, со цел советизирање на Бугарија.{{sfn|Тодоровски|2014|p=282}} * Верзија за вмешаност на бугарската влада и Воениот сојуз: Дел од историчарите и современиците (вклучувајќи ги [[Георги Занков]], [[Петар Шанданов]], [[Ангел Узунов]] и подоцнежни истражувачи) сметаат дека убиството било инспирирано или организирано од владата на Александар Цанков и Воениот сојуз (преку генерал Иван В’лков), поради незадоволството од потпишувањето на Мајскиот манифест и контактите на Александров со советската страна. Според оваа линија, Иван Михајлов бил избран како нов лидер бидејќи бил сметан за попослушен.{{sfn|Тодоровски|2014|p=283}} * Лични мотиви на извршителите: Според некои понови бугарски истражувања, убиството можело да биде резултат првенствено на лични мотиви и ескалација на антиалександровските настроенија кај Штерју Влахов и Динчо Вретенаров.{{sfn|Тодоровски|2014|p=282}} * Други сведочења: Ангел Узунов (кум на Иван Михајлов) во необјавени спомени го посочува Михајлов како можен организатор во соработка со владата. Постојат и тврдења (вклучувајќи подоцнежни изјави) за директна вмешаност на Михајлов, иако тој самиот тоа го негирал. Генерал Иван В’лков пред смртта наводно укажал на улогата на генерал Иван Русев и Воениот сојуз.{{sfn|Тодоровски|2014|p=284}} Историчарите продолжуваат да водат полемики околу точниот сооднос на внатрешните конфликти во ВМРО, надворешните политички притисоци и личните амбиции. [[Податотека:Front page of the newspaper Politika, reporting the assassination of Todor Aleksandrov.png|лево|мини|Насловна страница на весникот „[[Политика (весник)|''Политика'']]“, објавена во Белград на 16 септември 1924 година, со известување за убиството на Тодор Александров]] Убиството предизвикало силен одглас. Во Бугарија било третирано како национална жалост; во Софија се одржале масовни панихиди со илјадници учесници.{{sfn|Тодоровски|2014|p=286}} Бугарскиот печат генерално ја оплакувал смртта на Александров, додека печатот во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците и дел од чешкиот печат ја пречекале веста со задоволство.{{sfn|Тодоровски|2014|p=288}} Странските дипломати (чехословачки, австриски, германски) известувале за големиот впечаток што го оставило убиството и за внатрешните поделби во македонското движење. Подоцнежните оцени (вклучувајќи ги и оние на [[Георги Димитров]]) го делат делото на Александров на периоди, при што подоцнежниот период (по 1923–1924) се третира како обид за посамостоен револуционерен курс.{{sfn|Тодоровски|2014|p=288}} Убиството на Тодор Александров претставува пресвртна точка во историјата на ВМРО, по која Иван Михајлов се наметнал како доминантна фигура во автономистичкото крило на Организацијата. ==Чествување на Александров== [[Податотека:Todor-Alexandrov-Kyustendil-Monument-Front.jpg|300px|мини|десно|[[Сѐ за Македонија (споменик)|Сè за Македонија]]. Споменик на Александров во Ќустендил]] Во Бугарија постојат бројни споменици на Александров. Бугарските историчари сметаат дека нема никакви дилеми за односот што го имал Александров кон [[Бугарија]]. Според нив, тој сета своја волја ја насочувал за заштита и спасување на македонската бугарштина, која во неговите претстави била исконски дел од општобугарското духовно и етничко пространство. Бугарите отсекогаш, а и денес го слават Тодор Александров. Неговото име го носат улици и школи во Бугарија. За време на окупацијата на [[Македонија]] во [[Втората светска војна]], тие во [[Штип]] поставија спомен-плоча на местото на неговата родна куќа, која своевремено ја посетуваа претставници на [[Македонска патриотска организација|Македонската патриотска организација]]. Според бугарскиот претседател [[Георги Прванов]]: :''Јане Сандански... и Тодор Александров се две страни на еден ист [[медалјон]]''.<ref name="BCKoiTA"><small>''[http://bgfactor.org/index_.php?&id=14342 Бранко Цървенковски: ''"Какво общо има Тодор Александров с НАТО?"'' ]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</small></ref> [[Податотека:Todor-Aleksandrov-monument.jpg|150px|мини|лево|Споменик на Тодор Александров во Борисовата градина, Софија]]Во Македонија се смета дека Тодор Александров е контроверзна фигура. Според професорот Тодор Чепреганов тој се чувствувал како Бугарин и работел за бугарските интереси. Од друга страна професорот [[Владо Поповски]] вели дека речиси целокупната фактографија по 1919-1920 година зборува за самостојност на позицијата и на улогата на ВМРО. Тодор Александров според него ја чувал самостојноста и сувереноста на ВМРО во однос на делото за ослободување на Македонија од власта на балканските држави и нејзино обединување и создавање независна македонска држава. Во март [[2008]] година во Велес била откриена биста на Тодор Александров. Таа била илегално поставена од месниот Бугарин Драги Каров, кој го решил ова на оригинален начин, со ставање на споменикот како декор во сопствениот двор. Според градоначалникот Аце Коцевски ова било голем срам за градот и подоцна бистата била урната под притискот на локалните власти. Во јули [[2012]] година било решено неговото има да го носат скопска улица и мост, а потоа Тодор Александров се здобил и со своја бронзена скулптура во градот под името „Македонски војвода на коњ“. Опозиционерите од [[СДСМ]] ја обвинија власта дека на [[пиедестал]] го става најголемиот противник на македонската кауза. Во октомври на споменикот во скопската општина [[Кисела Вода]] бил поставен натписот „Тодор Александров“, со што властите ги расчистија дилемите за кој војвода станува збор.<ref name="MKD.mk"><small>''[http://www.mkd.mk/37815/izdvojuvame/todor-aleksandrov-od-bugarski-spion-do-najgolem-makedonski-revolucioner Тодор Александров: од бугарски шпион до најголем македонски револуционер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140219205803/http://www.mkd.mk/37815/izdvojuvame/todor-aleksandrov-od-bugarski-spion-do-najgolem-makedonski-revolucioner |date=2014-02-19 }}''</small></ref> == Галерија == <center> <gallery> Податотека:T.Al.do Karamf4.jpg|Дел од писмо на Александров<ref group="белешка" name="vg_1"/> Податотека:Todor.jpg|Фамилијата на Тодор Александров покрај неговиот гроб со парола Преку голгота кон независна Македонија Податотека:Todor Aleksandrov, Aleko pasha etc.JPG|Александров, Алеко Пашата со чета Податотека:BASA 1933K-3-75 TA cheta v gorata.jpg|Александров, Алеко паша и други дејци Податотека:Todor Aleksandrov Zrelost 1898.jpg|Школско сведителство на Александров Податотека:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|Александров со истакнати дејци од македонското револуционерно движење Податотека:Todor Alexandrov in Burgas.JPG|Биста на Александров во Бургас Податотека:Bulevard Todor Alexandrov 09 - Sofia.jpg|Булевар Тодор Александров во Софија Податотека:Kjustendil VMRO.jpg|Посмртен марш во Ќустендил, септември 1924&nbsp;г. Податотека:Гробот на Тодор Александров.jpg|Гробот на Тодор Александров </gallery> </center> == Белешки == {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_1">Дел од писмо во кое Александров ги обвинува ''тесникот - болшевик'' [[Димо Хаџи Димов|Х. Димов]], ''анархистот - мрзливец'' [[Михаил Герџиков|Герџиков]], ''шмеќерот - велзевул'' [[Ѓорче Петров|Ѓорче]], предавниците во минатото и сега на бугарскиот народ [[Серска група|санданисти]] кои говорат и агитираат дека треба да се бара автономија на [[Македонија]], зашто таа е одделна економска и географска единица со самостоен ''македонски народ'' со сопствена историја во вековите...</ref> }} == Поврзано == * [[Сѐ за Македонија (споменик)]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === *Алберт Лондр, „Комитаџии, Тероризмот на Балканот“, Култура, 1997. *Виолета Ачковска и Никола Жежов „Предавствата и атентатите во македонската историја“, Скопје, 2004. * Ленина Жила: ''Виенска „стапица“'', Скопје, ИНИ, 2014 * {{cite book|title=Тодор Александров|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Државен архив на Република Македонија; Македоника литера|year=2014|isbn=978-9989-622-99-1|location=Скопје|author-link=Зоран Тодоровски}} * Жила, Ленина (2014). ''Виенска „стапица“: Историја на преговорите меѓу СССР и ВМРО на Тодор Александров''. Скопје: Институт за национална историја. [[:Податотека:Kniga Vienska Stapica.pdf|PDF]] == Надворешни врски == {{рв|Todor Alexandrov}} * [http://strumski.com/biblioteka/?id=774 "Писмо до г-н Министър Томов в София", Писмо № 343, Македонија, 20 декември 1922 година] писмо од Тодор Александров до владата на Стамболиски. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=554 "Macedonia illustrated — Македонија во слики — La Macedoine illustree"], легендарен албум издаден во 1919 г. во Софија од Тодор Александров и проф. Любомир Милетич * [http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1803&stID=37986&pR=3 Тодор Александров бил за Македонија во југословенска федерација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231726/http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1803&stID=37986&pR=3 |date=2007-09-26 }} * [http://macedonian.atspace.com/knigi/adz_sp.htm Дејноста на Александров, и неговото убиство (Мемоари на Атанас Џолев)] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mk_sp.htm ВМРО-Автономистичка и разочарување од Иван Михајлов (Мемоари на Мирчо Кикиритков)] * [http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 Интервју на Лондонскиот „The Times“ со Тодор Александров 4 јануари 1924] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080318152802/http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 |date=2008-03-18 }} * [http://www.todoralexandrov.org/ Мрежно место, посветена на Тодор Александров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20020310075619/http://www.todoralexandrov.org/ |date=2002-03-10 }} * [http://balder.prohosting.com/asen/todor_alex.htm Документи за убийството на Тодор Александров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080514002848/http://balder.prohosting.com/asen/todor_alex.htm |date=2008-05-14 }} — статия от Цочо Билярски. * [http://macedonia-history.blogspot.com/2010/03/blog-post.html Дечо Добринов - Тодор Александров. Легендарният водач на ВМРО] * [http://www.macedoniainfo.com/TodorAlexandrovBG.htm Биография на български] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110613090211/http://www.macedoniainfo.com/TodorAlexandrovBG.htm |date=2011-06-13 }} * [http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 Интервю със Тодор Александров за Лондонския "The Times"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080318152802/http://vmro-istorija.blog.com.mk/node/93623 |date=2008-03-18 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=PaXZs-FxGGY/ Песен за Тодор Александров] * [http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=183 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Александров, Тодор}} [[Категорија:Родени во 1881 година]] [[Категорија:Починати во 1924 година]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Починати во Сугарево]] [[Категорија:Дејци на ВМРО|Александров, Тодор]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија|Александров, Тодор]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Носители на Железниот крст (1914) од II класа]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Дејци на Македонските братства]] fppdvxvuvrk0owvrs9a723w7mvstmci 0 9019 5623210 5618388 2026-09-03T08:06:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623210 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Поглед на Зрновци.jpg | опис=Поглед на Зрновци | име=Зрновци | општина={{општинскигрб|Општина Зрновци}} | регион=[[Кочанско Поле]] | население=1.534 | поштенски број=2305 | повикувачки број=033 | надморска височина=481 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=51 | lat_sec=15 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=26 | lon_sec=39 | карта = Зрновци во Општина Зрновци.svg }} '''Зрновци''' — село во [[Општина Зрновци]], во околината на градот [[Кочани]]. Претставува едно од најголемите села во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]]. Селото е административно седиште на [[Општина Зрновци|истоимената општина]]. == Потекло на името == За самиот назив Зрновци, постои предание меѓу народот дека настанал од „зрно и овци“, што говори дека овој крај изобилувал со зрнени култури и со мошне развиено сточарство. == Историја == Во {{Римски|19}} век селото е дел од Кочанската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. == Географија и местоположба == Зрновци се наоѓа на 8&nbsp;км јужно од градот [[Кочани]], во подножјето на планината [[Плачковица]]. Тоа е на: * 8&nbsp;км оддалеченост од најблиската железничка пруга во [[Кочани]]; * 134&nbsp;км оддалеченост од главниот град [[Скопје]]; * 118&nbsp;км оддалеченост од аеродромот [[Петровец]] кај [[Скопје]]; * 60&nbsp;км оддалеченост од граничниот премин кон [[Бугарија]] кај [[Делчево]]; * 184&nbsp;км оддалеченост од граничниот премин кон [[Грција]] кај [[Богородица]]. Зрновци се наоѓа на [[надморска височина]] од 481 м и како дел на [[Кочанска Котлина]] е заштитено од силни северни ветрови со [[Осоговски Планини]], а од силни воздушни продори од југ со планината [[Плачковица]]. Низ селото тече [[Зрновска Река]]. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1864 |1953|2011 |1961|2156 |1971|2083 |1981|2166 |1991|2318 |1994|2279 |2002|2221 |2021|1534 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Зрновци живееле 1,880 жители, од кои 1.000 [[Турци]], 700 [[Македонци]] и 180 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_32.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.226]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Зрновци имало 720 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.132-133.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Македонци]] и 250 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Зрновци е големо село, коешто во [[1961]] година броело 2.156 жители, а во [[1994]] година 2.279 жители, од кои 2.253 биле [[Македонци]], 2 [[Турци]], 16 [[Роми]], 3 [[Срби]] и само пет останати. Според пописот на населението на Македонија од [[2002]] година, селото има 2.221 жител, од кои 2.217 [[Македонци]], 2 [[Срби]] и само двајца останати. Следува табела на националната структура на населението<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.534 жители, од кои 1.465 [[Македонци]], 2 Албанци, 1 Влав, 2 Срби, 13 останати и 51 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !'''Вкупно''' |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.864''' |- |1953 |1.676 |5 |231 |63 |12 |6 |... |18 |— |'''2.011''' |- |1961 |2.058 |— |12 |... |... |4 |... |82 |— |'''2.156''' |- |1971 |2.039 |— |— |23 |... |— |... |21 |— |'''2.083''' |- |1981 |2.140 |46 |2 |8 |— |4 |... |12 |— |'''2.166''' |- |1991 |2.281 |— |10 |14 |— |5 |— |8 |— |'''2.318''' |- |1994 |2.253 |— |2 |16 |— |3 |— |5 |— |'''2.279''' |- |2002 |2.217 |— |— |— |— |2 |— |2 |— |'''2.221''' |- |2021 |1.465 |2 |— |— |1 |2 |— |13 |51 |'''1.534''' |} === Родови === Зрновци е македонско село, а порано било повеќе мешано. Според истражувањата од 1958 година, родови во селото се: ''Тарланци (30 к.), Каракулци (20 к.), Гачевци (20 к.), Караманци (20 к.), Богатиновци (15 к.), Поп Томовци (15 к.), Здравевци (15 к.), Цветановци (15 к.), Јанковци (10 к.), Петревци (10 к.), Манасијевци (8 к.) и Фурнаџиовци (6 к.)'' сите наведени родови се '''староседелски'''; ''Пешевци (10 к.)'' во турско време живееле на [[Плачковица]], далеку од Зрновци два часа пешачење; ''Митрашинчанци (50 к.)'' доселени се од селото [[Митрашинци]] кај [[Берово]], после турското владеење; ''Осоговчанци (40 к.)'' доселени се од разни села на [[Осоговски Планини|Осоговски планини]], доселени се кога и претходниот род; ''Виничанци (20 к.)'' доселени се од селата [[Блатец]], [[Липец]] и [[Лески]]; ''Кочанчанци (10 к.)'' доселени се од ниските села во околината на [[Кочани]]; ''Паланчанци (10 к.)'' доселени се од разни села во [[Кривопаланечко]]; ''Егејци (10 к.)'' доселени се во 1947/48 година од [[Егејска Македонија]]; ''Пироќанци (2 к.)'' доселени се после Првата светска војна од околината на [[Пирот]] во [[Србија]]; ''Босилеграѓанци (30 к.)'' доселени се од разни села во околината на [[Босилеград]] во [[Србија]]. * [[Турци]]: Амедовци (1 к.), Адемовци (1 к.) и Мазламовци (1 к.) порано имало и повеќе Турци, но се иселиле во [[Турција]]. * Роми: Али Ковачевци, Ризинци, Черкезовци, Шаковци, Палевци и Најдовци. Имаат севкупно околу (20 к.).<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кочанска Котлина|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=МАНУ|year=1970|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Историја == За постанокот на Зрновци, како и за многу други селски населби во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]], не се располага со конкретни изворни податоци кога е основано како населба. Плодната обработлива земја и поволните климатски услови го привлекле вниманието за населувањето уште од најстари времиња пред нашата ера. Меѓу најстарите жители било и племето [[Меди]], кое припаѓало на народот Трачани. Меѓутоа, во II век пред нашата ера од 148 година, [[Кочанско|Кочанскиот регион]] потпаѓа под власт на [[Римјани]]те. Нивното владеење има позитивно влијание, и е од мошне големо значење, бидејќи ја култивизираат оваа географска средина и го интензивираат земјоделското производство. Со доаѓањето на словените од VI-VIII век, создаваната цивилизација со векови на ова тло, започнува да исчезнува. Значајни траги од римското владеење постојат во Зрновци, [[Видовиште]], [[Истибања]] и др. Меѓутоа, Словенскиот елемент преовладувал уште во првата половина на VII-иот век, создавајќи една компактна етничка основа која се одржала до денес. Во средновековниот период за Зрновци, па и за многу други населби од Кочанската Котлина не постојат поверодостојни податоци за нивниот постанок и развој. Постои едно народно предание од првата половина на XIV век за време на владеењето на [[Цар Душан]] и деспотот [[Јован Оливер]]. Имено, според него, еден богат човек од с. Зрновци имал три ќерки: Мара, Вида и Трајанка, кои ги омажил — Мара во [[Мородвис]], Вида во [[Видовиште]] и Трајанка во [[Теранци]]. Така што по нивните имиња се претпоставува дека ги добиле имињата наведените села. Таткото на тие девојки наредил на подножјето од планината [[Плачковица]] да се изгради канал за вода за наводнување, кој се протегал од с. Зрновци на исток, до с. Теранци на запад. Тој канал за вода и денес постои. По смртта на деспотот Јован Оливер 1355 година со Зрновци и Кочанско-Виничкиот регион владееле браќата Константин и Јован Драгаш, а црковно потпаѓале под Мороздвиската, а потоа Злетовската епископија. Кон крајот на XIV век поточно 1395 година со доаѓањето на [[Турци]]те овој крај потпаѓа под турска власт. Поради теророт на Турците над незаштитеното македонско население, дел од него мигрира од овој крај, а дел оди во ајдути, така што од Зрновци и другите селски населби во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]] сè повеќе се зголемува бројот на турското население. Се претпоставува дека селото Зрновци, потоа [[Лески]], [[Теранци]], [[Блатец]] и други села во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]] егзистирале во средниот век и во кои постоеле стари Словено-македонски родови "Корењаци". За положбата на населението "рајата" од Зрновци како и од цела Македонија, општопознато е дека била мошне тешка. Покрај теророт над македонското население, бесплатната работа - "ангарија" на селаните кај богатите турски бегови, тоа било оптоварено со многубројни и разновидни по својот карактер, даноци. Покрај тоа, населението било изложено на асимилаторската пропаганда од соседните Балкански буржоазии и нивните верски институции, меѓу кои посебно од [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и Грчката патријаршија. Со основањето на Бугарската егзархија 1870 година, откако македонскиот народ не успеал да основа своја посебна македонска автокефална црква (да ја обнови Охридската архиепископија укината 1767 година), а бидејќи и понатаму не сакал да остане под јурисдикција на Цариградската патријаршија, најголем дел од населението од овој крај па и цела Македонија, влегол под водомството на Бугарската егзархија. Ставајќи се под ресорот на Бугарскиот, отколку грчкиот за нив туѓ јазик, македонското население од турските власти бил запишан во пописните тефтери ("нуфузи") како БУЛГАР МИЛЕТ т.е. бугарски народ, додека помал дел од кој и натаму останал под јурисдикција на Цариградската патријаршија, во турските пописни тефтери се водел како РУМ-МИЛЕТ т.е. грчки народ. Ваквото национално определување, турската власт го вршела според своето шеријатско право, според кое ако еден народ има своја призната црква од турските власти, тогаш, Високата порта му ја признавала неговата етничка посебност, а бидејќи македонскиот народ немал своја призната црква од турската власт, бил третиран како "Бугарски" односно "Грчки народ". Така што од 42 села во Кочанската Каза во крајот на XIX век, од вкупно 19.500 жители, 18.000 биле под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], од кои 720 во с. Зрновци односно 58% од населението во ова каза биле егзархиско. Осетен удар на револуционерното движење во Зрновци и Кочанско-Виничкиот регион му било нанесено со познатата "[[Виничка афера]]" од декември 1897 година, со која практично била провалена Организацијата, а голем дел од нејзините членови уапсени или убиени. Конкретно, од селото Зрновци во извештајот на австроунгарскиот конзул од Скопје од 22 декември 1897 година № 228 во врска со Виничката афера се изнесува дека, турските власти по откривањето на оружјето на револуционерната организација презеле масовни репресивни мерки. Имено, турските војници и полицијата извршиле многубројни злочини, убиства, мачења, силувања и сл. во многу села меѓу кои во с. Зрновци. Во извештајот е речено дека поп Никола од с. Зрновци бил мачен со вжештено железо. Според списокот на лицата тепани и масакрирани, силувани и убиени во с. Зрновци биле мачени и тепани речиси повеќето од селаните. Некои од нив се многу тепани. Меѓу последните е и учителот Ѓорѓи Коцев. Масакрирани: селскиот свештеник Никола обесен три часа за нозете, за рацете 24 часа, поставен во ладна вода неколку часа, горен со вжештено железо во задникот. Левата рака веќе му е осакатена. Тасо Мишев обесен и горен, Ѓорѓи Ампов обесен исто така . . ." се вели во извештајот на австроунгарскиот конзул во [[Скопје]]. И покрај тешкиот удар Организацијата од овој крај, дел од широките маси во Илинденското востание иако не масовно, сепак се вклучени. Во времето на Хуриетот односно младотурската револуција, Кочанската револуционерна организација била во рацете на луѓето на [[Тодор Александров]], која со извесна недоверба гледала кон младотурската револуција организирајќи повеќе бомбашки или т.н. “магарешки атентати„ во [[Кочани]], [[Штип]] и др. места. Во текот и по Балканските војни Зрновци заедно со Кочанскиот регион потпаѓа под српска власт и тоа е крај на турското владеење во овој крај на и Македонија воопшто. Со одлуките на [[Версајски мировен договор|Версајскиот мировен договор]] од 1919 година (непосредно по Првата светска војна) цела Вардарска Македонија била припоена кон новоформираното [[Кралство на СХС]] (Срби, Хрвати и Словенци). Во денешно време со осамостојувањето на РМ како самостојна држава, општина Зрновци е прогласена како посебна единица на локална самоуправа во 1996&nbsp;г. Во својот состав ги има трите села: Зрновци, [[Мородвис]] и [[Видовиште]]. == Стопанство == Зрновци има основно училиште, амбуланта, летна бавча, кафулиња, зграда, кино сала, парк, пошта, интернет кафе, ресторан, локален кабелски оператор итн. == Општествени установи == [[Податотека:Zrnovci skolo.jpg|thumb|200px|ОУ “Синиша Стоилов“]] Од јавни објекти присутни се: [[ОУ „Синиша Стоилов“ - Зрновци|ОУ „Синиша Стоилов“]], со над 140 ученика во 18 паралелки и 40 вработени;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radiokocani.mk/%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD/item/4455-%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%81%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%9C%D0%B5-%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%BE%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%98%D0%BD-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0,-%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%B8-%D1%81%D0%BE-%D1%84%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|title=Кои училишта од соседните општини ќе спроведат онлајн настава, а кои со физичко присуство ?|last=radiokocani.mk|work=www.radiokocani.mk|language=mk-mk|accessdate=2020-09-30|archive-date=2021-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605030724/http://www.radiokocani.mk/%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD/item/4455-%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%81%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%9C%D0%B5-%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%BE%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%98%D0%BD-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0,-%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%B8-%D1%81%D0%BE-%D1%84%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|url-status=dead}}</ref> Дом на културата, со околу 250 седишта и [[кино]] сала со кино проектор; Соколана (објект со широка сала); [[фудбал]]ско игралиште со трибини, спортска сала; летна бавча - ресторан, со околу 400 седишта; локален пазар со неколку тезги; амбуланта; пошта и др. Во селото има црква посветена на [[Св. Димитриј Солунски|св. Димитриј]], изградена врз темелите на стара [[Црква (градба)|црква]] од [[XII век]]. Во [[2010]] година, Димитриј бил прогласен за патрон на селото, а во [[ноември]] [[2014]] година, на плоштадот во селото бил поставен негов споменик, направен од [[бронза]], со височина од два [[Метар|метри]] и со тежина од 250 [[килограм]]и.<ref>„Во Зрновци осветен споменик на свети Димитрија“, ''Дневник'', година XVIII, број 5614, вторник, 11 ноември 2014, стр. 17.</ref> == Самоуправа и политика == Градоначалник на Општина Зрновци е Блаже Станков. Советот на општината брои 9 членови. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 889 и 890 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во дом на културата и основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.802 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|work=rezultati.sec.mk|accessdate=2020-09-30|title=архивски примерок|archive-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|url-status=dead}}</ref> == Иселеништво == Од 1922 до 1958 година вкупко 170 турски семејства се иселиле во [[Турција]]. Турското население се иселувало во [[Дургут]] и [[Измир]], а некои и во [[Истанбул]].<ref name=":0" /> == Наводи== {{наводи}} == Поврзано == * [[Општина Зрновци]] * [[Кочанско Поле]] == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%97%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B8,+%D0%97%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B8,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.85537,22.451077&spn=0.017357,0.042272&sll=41.822822,22.417226&sspn=0.138925,0.338173&t=h&hnear=Zrnovci,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Зрновци] на Карти на Гугл * [http://www.zrnovci.gov.mk Официјална страница на Општина Зрновци] * [http://www.javor.org.mk ЕД „Јавор“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080221194005/http://www.javor.org.mk/ |date=2008-02-21 }} {{Општина Зрновци}} [[Категорија:Зрновци| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кочански села]] [[Категорија:Села во Општина Зрновци]] swop7sbl31upjtfi4ii7zcujt98zyrk 0 9143 5623189 5619231 2026-09-03T06:50:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623189 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Злетово | слика = Панорамски поглед на селото Злетово.jpg | големина на слика = 300п | опис = Панорамски поглед на селото Злетово | општина = {{општинскигрб|Општина Пробиштип}} | регион = {{грб|Источен Регион}} | област = [[Злетовска област|Злетово]] | население = 2.036 | година = 2002 | поштенски број = 2212 | повикувачки број = 032 | надморска височина = 480 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=59 | lat_sec=15 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=14 | lon_sec=05 | слава = [[Илинден]] | мрежно место = | карта = Злетово во Општина Пробиштип.svg }} '''Злетово''' — село во [[Општина Пробиштип]], во [[Злетовска област|истоимената област]], во околината на градот [[Пробиштип]]. Селото претставува населба од мешан тип. Во периодот до 1956 година, како и од 1996-2004 година претставувало седиште на [[Општина Злетово|истоимената општина]]. Денес, тоа е седиште само на [[Злетовска парохија|Злетовската парохија]] на [[МПЦ-ОА]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Zletovo 4.JPG|мини|лево|300п|Улица во Злетово]] [[Податотека:Zletovska reka.jpg|мини|десно|300п|[[Злетовска Река]]]] Злетово има поволна местоположба. Сместено е по долината на [[Злетовска Река]], на надморска височина од 480 метри. Тоа се наоѓа на просторот каде што Злетовска Река излегува од [[Злетовска Клисура|својата клисура]], вдлабена во [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]], за да продолжи да тече низводно покрај брановидни рамнини и ниски конусни возвишенија. Во минатото, поточно до средината на XX век, местото лежело само на десниот брег на Злетовска Река, но потоа се проширило и на левата страна. Местоположбата на селото уште до почетокот на втората половина на XX век била предодредена за развој на стопански, општествен и духовен центар на областа. Атарот на селото зафаќа површина од 10,4&nbsp;км². Релјефот на неговиот северен дел е ридско-планински, додека јужниот дел е зарамнет со алувијална рамнина околу реката.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|pages=131}}</ref> Низ самата населба минува [[Регионален пат 2232|регионалниот пат 2232]], додека од Злетово започнува и [[Регионален пат 1309|регионалниот пат 1309]], кој ги поврзува [[Пробиштип]] и Злетово. По своите надворешни елементи, градба, местоположба на станбените згради, густината меѓу нив, стопанската активност на населението, распоредот од двете страни на улиците го прават Злетово повеќе урбана отколку рурална средина. Во периодот до средината на XX век, Злетово имало три маала: Горно (Карадачко), Средно и Долно Маало. Најстаро од нив со средишна местоположба било Средно Маало. Во него е сместена [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Злетово|црквата „Св. Богородица“]], изградена во почетокот на XIX век врз темелите од постара црква од средниот век. До црквата имало кула од типот на кратовските кули која е урната. Во непосредна близина се наоѓало и некогашното училиште, општинската зграда и пазарот. Во ова маало и во Долното Маало куќите се збиени и сместени околу главната улица и сите се на два-три ката. Долните простории се претворени во дуќани или занаетчиски работилници. Низ селото исто така минува некогашниот каравански пат Кратово-Кочани. === Клима === Злетово и Злетовското Поле имаат [[умереноконтинентална клима]] со влијание на [[изменетосредоземноморска клима|изменетосредоземноморската клима]] по долината на Злетовска Река. Летата се многу топли и суви, а поради планинското влијание квечерините и утрата се свежи; пролетта и есента се умерено топли, при што врнежите главо паѓаат на есен; зимите не се многу студени и не траат долго, а врнежите од снег се ретки. Средната годишна температура изнесува околу 13&nbsp;°C.<ref>[http://probistip.gov.mk/klima/ Клима], официјално мрежно место на Општина Пробиштип.</ref> == Историја == === Рани населби === На местото на селото и во неговата околина е откриена материјална култура, поточно пронајдените [[питос]]и во Средно Маало, земјени садови, надгробни споменици, римски монети и парчиња од старовремска керамика. Освен тоа, во месностите [[Баочар (Злетово)|Баочар]] (Блаџар), Градиште, Марена, Мавраган и Турлевци има траги и остатоци од [[тврдина|тврдини]] и стари населби. Според тоа, може да се претпостави дека главно поради експлоатацијата на рудното богатство, Злетово и неговата околина биле густо населени уште од римско време. Со доселувањето на [[Словени]]те и разрушувањето на населбите и тврдините постепено започнала да се менува [[топонимија]]та и етничкиот состав на некогашната римска провинција. Во тоа време биле изградени нови населби во кои преовладувале словенските елементи и начин на живот. === Среден век === Злетово како населено место во историските документи за првпат се спомнува во [[1019]] година, кога византискиот цар [[Василиј II]] во една своја повелба ја одредил дијацезата на тогашната [[Мородвиска епископија]].<ref>[[Иван Снегаров|Снегаров, Иван]]. [http://www.promacedonia.org/is/index.html „История на Охридската архиепископия“, т.1]. Второ фототипно издание. София, Академично издателство „Марин Дринов“, 1995, [1924]. с. 175 – 176.</ref> Од средината на XI век, ова подрачје на [[Византија]] било потресено од востанијата на [[Петар Делјан]] и [[Ѓорѓи Војтех]], при што настанал распад на централната власт и борба за превласт на локалното [[благородништво]], што довело до хаотична состојба и голем стопански пад. Ваквите услови биле искористени од страна на [[Печенези]]те и [[Кумани]]те, кои од областа околу [[Дунав]] навлегле во овој дел од Македонија и [[Злетовска област|Злетовската област]]. Сепак, овие племиња биле војнички поразени и асимилирани, така што од нив се останати само некои топоними во околината на Злетово. Во втората половина на XIII век, српскиот крал [[Стефан Урош II Милутин|Милутин]] навлегол во Македонија и ги освоил [[Полог]], [[Скопје]], [[Овче Поле]], Злетово и [[Пијанец]]. Веќе во почетокот на XIV век, Злетово претставувало посебна стопанско-политичка единица, т.н. Злетовска жупа. Со самото тоа што селото имало статус на жупа и во него постоеле жупанска администрација, плоштад, пазарен ден, владика, а веројатно и црковна администрација, тоа претпоставувало и изградба на тврдини, седиште на жупанот и владиката. Тоа укажува дека селото како населено место по своите битни карактеристки не се разликувало од тогашните традиционални средновековни урбани населби. Посебен развој на стопански и на културно-црковн план селото и областа дожививеале во времето на царот [[Стефан Душан]]. Новоосвоената Злетовска област и Злетово биле припоени кон областа со која владеел деспотот [[Јован Оливер]], кој се смета дека има особено позитивно влијание врз целокупниот развој на областа. Тој бил политички и економски моќен, па во намерата да ја овековечи својата слава и да ја придобие поддршката од црквата за неговото владеење, во 1341 година го изградил [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]] во [[Лесново|истоименото село]], на околу 3,5&nbsp;километри северно од Злетово. Крунисувањето на Стефан Душан за цар и прераснувањето на српската архиепископија во патријаршија било од големо значење за развојот на селото. Во тоа време, Мородвиската епископија се одделила од јурсдикцијата на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]] и во Злетово се формирала новата Злетовска епископија под јурисдикција на новооснованата [[Пеќска патријаршија]]. Со тоа, селото станало регионален црковно-духовен центар. Духовното средиште на епископијата било во Лесновскиот манастир, додека седиштето на владиката било во Злетово. Епископијата и официјално била именувана како „злетовска“ и како прв владика во 1353 година се споменува владиката Арсениј. По смртта на царот Стефан Душан и нешто подоцна на Јован Оливер, во времето на раситнувањето на Душановото царство на одделни феудални поседи, Злетовската област потпаднала под владение на браќата Дејанови. Во периодот по [[Маричка битка|Маричката битка]] и пустошењата од страна на [[Османлии]]те, браќата Дејанови, како и многу други феудалци, станале турски вазали. Во 1378 година, тие ги потврдиле порано дадените имоти на [[Манастир „Св. Пантелејмон“ - Света Гора|манастирот „Св. Пантелејмон“]] во [[Света Гора]] и додале нови имоти; во 1381 година, [[Констатин Дејанов]] потврдил дека Лесновскиот манастир со неговите села и други имоти се претворени во [[метох]] на [[Хиландарски манастир|Хиландарскиот манастир]]. Во грамотата на деспотите [[Јован Драгаш|Јован]] и [[Константин Драгаш]] од 1378 година селото се среќава со неговото денешно име.<ref>Новаковић, Стојан. „Законски споменици српских држава средњега века“, Београд, 1912, стр.514.</ref> === Отомански период === Селото се споменува во пописните опширни дефтери од 1570 година, како село во [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилскиот Санџак]], нахија Штип со 24 христијански семејства. Бидејќи османлиската власт ги попишувала само главите на семејствата, регистрирани се следниве злетовски родови: Јован Којо; Димјо Којо; Војо Којо; Којке Степан; Павел Којко; Пејо Којо; Ѓуро Никола; Димјо (Димко) Ѓуро; Добр(ив)ој Ѓуро; Павел Ѓуро; Пејо Павел; Илија Павел; Стојко Којко; Михаил Којко и Стојан Којко.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ, опширен пописен дефтер за Ќустендилскиот Санџак од  1570 година, том V, книга V, Архив на Македонија, Матица Македонска, стр. 289</ref> Со отоманските освојувања на раситнетите феудални поседи на меѓусебно спротивставените феудалци настанал прекин на континуитетот на стопанскиот и културен развој на балканските народи. Во XVI и XVII век, во Злетово и околината се развило [[ајдутство]]то, што довело до наредби од султанот за спроведување енергични мерки против ајдутите, како што била онаа испратена до кратовскиот кадија во 1618 година. Особено било нагласено дека калуѓерите од манастирите во Лесново, Крива Река и Трново не само што се здружиле со арамиите во нивната околина, туку и слегувале по патиштата и теснеците за да ги убиваат патниците, да им ги лекуваат раните на разбојниците, да ги чуваат и снабдуваат со храна. Во текот на XVII век, посебно трагична за Злетово и Злетовската област била [[Голема турска војна|Австриско-турската војна]] во 1689 година и [[Карпошово востание|Карпошовото востание]]. По повлекувањето на австриските војски и задушувањето на востанието, отоманските одреди и [[Кримски Татари|Кримските Татари]] започнале масовно угнетување на населението. Некој монах запишал дека настанало време кога треба „живите да им завидуваат на мртвите“. Како последица на тоа, целосно биле уништени селата Каралуково, Снеготин и Секулица, а не поминало добро ниту Злетово. Според народното предание, голем дел од населението било уништено, а еден дел успеал да избега. Притоа, во Злетово останал само еден човек кој се скрил под воденично коло на една воденица, а неговата жена во некоја пештера во месноста Пешни. По погромот и уништувањето на селото, локалните отомански [[спахија|спахии]] и [[бег]]ови ги откупиле злетовските робови од Кримските Татари. Сепак, за обнова на селото се чекало подолг временски период. Во почетокот на XIX век, во Злетово е забележано како врз темели на старо светилиште се гради црква, било отворено првото училиште, што претставувало напредок и враќање на животот во населбата. Меѓутоа, во последните три-четири декади на XIX век и првите години од XX век, доста се засилила [[Обид за поделба на македонските епархии меѓу Патријаршија и Егзархија|поделбата на „патријаршисти“ и „под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]“]]. Поделбата била најизразена меѓу оној дел од населението што го сочинувале учителите, свештениците и трговците, кои требало да бидат своевидна елита, првенци во осовременувањето и подигањето на националната свест. === Илинденски период === [[Податотека:Zletovo, old.jpg|мини|десно|300п|Злетово во почетокот на XX век]] Меѓу првите злетовчани кои се вклучиле во мрежата на [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]] биле [[Кузман Јосифов]], учителот Димитар Воденичаров и куририте Зафир П. и Тасе М. За време на познатата [[Виничка афера]], од Злетово биле уапсени Кузман Јосифов и учителот Димитар Воденичаров, додека игуменот Козма од Лесновскиот манастир бил осуден на 101 година затвор во [[Бодрум Кале]] во [[Мала Азија]]. За време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], на 6&nbsp;километри североисточно од Злетово, во село [[Луково (Кратовско)|Луково]] била водена голема битка меѓу здружените чети на македонските востаници (околу 100 на број) и турскиот аскер од гарнизоните во Злетово, [[Кочани]], [[Кратово]] и [[Крива Паланка]]. Во тие борби загинале триесетина востаници, меѓу кои војводите [[Никола Дечев]] и [[Глигур Манасиев]]. Меѓу загинатите бил и полскиот студент од еврејско потекло [[Јулиј Розентал]], кој во [[Софија]] се запознал со идеите и борбата на македонскиот народ и се приклучил во редовите на организацијата. Во време на [[Младотурска револуција|Хуриетот]], војводата [[Тодор Александров]], под изговор дека е завршено комитството, ги наговорил војводите [[Јордан Спасов]] и [[Јордан Секулички]] да ги распуштат своите чети. По нивното разоружување, тие биле соблечени голи, врзани за дрвени столбови, нападнати од инсекти и убиени.<ref>Динев, Ангел. „Илинденска епопеја“, том II. Скопје 1949.</ref><ref>Думбалаковъ, Михаилъ. „Презъ пламъцитѣ на живота и революцията“, томъ І. София, 1937, стр. 202.</ref> === Период на двете светски војни === Во периодот меѓу двете [[Балкански војни]], Злетовска Река била граница меѓу српската и бугарската окупациска зона. Со оглед на тоа што Злетово е сместено на десниот брег од реката, тоа во целост било под контрола на српските власти. Околу една седмица пред започнувањето на [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], злетовскиот војвода на ВМРО [[Славчо Абазов]] со својата чета се обидел преку Злетово да навлезе зад српските упоришта. Неговиот обид бил одбиен со жртви на двете страни. Како последица на неговиот обид, речисо целото Долно Маало било запалено, а населението побегнало во [[Ќустендил]]. Во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Злетовската област потпаднала под бугарска окупација во октомври 1915 година. Во нејзин состав се наоѓале оние Македонци кои избегале за да не станат регрути во српската војска, оние што ја одбегнале мобилизацијата, оние што биле заробени од австроунгарската војска во војната со Србија, како и оние кои биле заробени од бугарската војска откако таа стапила во војна против Србија. Со воспоставувањето на власта во Македонија, бугарските власти започнале со мобилизација на населението способно за војска и го испраќале на фронтот во борба против српската војска во чиј состав се наоѓало пред тоа. Бугарските власти ги мобилизирале сите луѓе од 18 до 60 години. Бројот на загинати борци во војната од Злетово изнесувал 10 лица.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/?ItemID=D1666C43671B7140928CF3BFE8ED1EDC|title=Балканските војни и Првата светска војна најтрагично македонско минато|last=Ц.|first=В.|publisher=[[Утрински весник]]|accessdate=9 мај 2007}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Спомен-плочи во Злетово.jpg|мини|десно|300п|Спомен-плочи во Злетово на паднатите борци во Втората светска војна од Злетово и околните села]] Во периодот меѓу двете светски војни, Злетово во административна смисла било прогласено за „варошица“ благодарение на тогашните инфраструктурни одлики. Меѓутоа, во општествено-политичка смисла, имајќи предвид дека претставувало врска за навлегување на четите на ВМРО во Македонија, во целост било надвор од законодавството на [[Кралство СХС|Кралството СХС]]. Во тоа време, Злетово и Кратовската околија биле силно погодени од грабежите и насилствата во [[Вардарска Бановина|Вардарската Бановина]]. Особено озлогласен бил војводата Мино Станковиќ, за кого селаните велат дека во периодот од 1920 до 1940 година имал свое војводство во Источна Македонија. На 8 ноември 1931 година, 140 граѓани од Кратовско-злетовскиот и Пробиштипскиот крај потпишале жалба против војводата Мино и истата била упатена до кралот [[Александар Караѓорѓевиќ]] и до претседателот на тогашната влада [[Петар Живковиќ]] во [[Белград]]. Тужбата била напишана на 140 страници, а нејзин препис се наоѓа во [[Институт за национална историја|Институтот за национална историја]] во [[Скопје]]. Во неа било наведено дека војводата Мино од обичен алваџија за кратко време станал газда на огромен имот од неколку стотици хектари земја од прва класа, на големи кории богати со шума, голем број воденици, на повеќе десетици стада овци и говеда речиси во сите села од регионот. Сепак, оваа тужба и уште една потпишана од 44 кратовци проследена до тогашниот намесник за овој регион [[Павле Карагоргевиќ]] останале во фиока, а војводата Мино наместо да биде казнет, во 1937 година бил назначен за посланик за Кратовско-злетовската околија. Со започнувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Мино побегнал од Македонија и преку [[Солун]] се преселил во [[САД]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=103002&idg=6&idb=1551&rubrika=Revija|title=Потомците си ги вратија нивите на контроверзниот Мино војвода|last=Ј.|first=Т.|publisher=[[Вест (дневен весник)|Вест]]|accessdate=27 август 2005}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|Народноослободителната борба]] за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], од Злетово загинале 4 лица. === Повоена историја === По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Злетово започнало забрзано да се индустријализира и модернизира, а во него биле воспоставени повеќе општествени установи. Согласно административно-територијалната поделба на Македонија, тоа претставувало општина до 1955 година и во периодот од 1996-2004 година, додека во периодот од 1955-1996 и по 2004 година било во склоп на [[Општина Пробиштип]]. Како еден од најголемите предизвици во селото е големата невработеност, што придонесува кон отселување на дел од населението во поголемите градовите во Македонија или во странство. == Стопанство == Меѓу двете светски војни, Злетово било прогласено за „варошица“, односно гратче и во него се среќавале елементи на градското стопанство. Така, во него имало 9 бакалници, 2 мануфактурни дуќани, 2 кафеани и 32 занаетчиски дуќани. Меѓу нив преовладувале каларите, шивачите, ковачите, кожушарите, грнчарите итн. Со индустријализацијата и модернизацијата на Македонија, овие занаети полека изумиреле. Денес, во селото има неколку конфекции во кои е вработен најголемиот дел од женското население, додека машкиот, особено помладиот дел од населението, е во странство. Иако селото во споредба со првата половина на XX век е далеку поразвиено, со нови современи куќи, водовод, канализација и улици, невработеноста останува основен проблем поради кој се јавуваат сериозни закани за интензивирање на отселување на населението. === Земјоделство === Вкупната површина на обработливо земјиште во рамки на селскиот атар изнесува 331,1&nbsp;[[хектар]]и, на пасишта отпаѓаат 441,9&nbsp;хектари, а на шуми 148,5&nbsp;хектари.<ref name="енциклопедија"/> Со оглед на својата местоположба, на излезот од клисурата на Злетовска Река, селото отсекогаш имало многу погодни природно-географски услови за земјоделско производство. Во Злетовско поле има дебели пластови земја составена од терцијални езерски сегменти помешани со вулкански материјал, свлечен од околните еруптивни висови. Благодарение на поволната клима, покрај традиционалните култури, во селото има услови за одгледување на [[ориз]], [[памук]], [[афион]] и други јужни култури. Во XIX век, во селото бил изграден погон со користење на водена сила и работилница за производство на шарлаган, односно зејтин кој се извезувал до [[Ќустендил]]. === Сточарство === Сточарството исто така е значаен економски фактор, затоа што во североисточниот дел се наоѓаат пространи летни пасишта кои овозможуваат одгледување на голем број на добиток. Во XIX век, карактеристично било т.н. „суватчиско сточарење“. Трговците и месарите од Злетово на пролет откупувале јарци, овци, кози кои преку летото биле на испаша во планина, а на есен ги продавале главно на солунски трговци. [[Ѓорче Петров]] навел дека на крајот од XIX век, во Злетово имало 10 коларски работилници во кои годишно се изработувале околу 800 дрвени двоколки. На неговиот пазар се продавале околу 300 крави, 700-800 глави друг добиток и за 20-30 илјади гроша дрвен градежен материјал. === Рударство === Третата стопанска гранка е [[рударство]]то. Терцијалните вулкански активности создале големи количества на рудно богатство во Кратовско-злетовската рударска област. Во околината на селото се среќаваат богати наоѓалишта на оловно-цинкова руда, односно минералите [[сидерит]], [[кварцит]], [[барит]] и [[пирит]] кои содржат главно [[олово]] и [[цинк]], како и мали количини на [[сребро]]. Експлоатацијата на рудното богатство било интензивно во римско време. Така на пример, главната рудна жила бр. 1 во добревското рудиште и денес се именува како „римска јама“. Со доселувањето на Словените, оваа дејност замрела. По освојувањето на овие простори од страна на царот Стефан Душан, рударството во овој крај повторно заживеало. Особено висок подем во развојот настанал со доселувањето на [[Саси]]те. Тие биле врвни европски рудари, кои ги обновиле старите римски рудници и отвориле нови јами и рудокопи, а Злетово и неговата околина станале познати со производство на големи количини на олово, сребро, [[бакар]] и [[железо]]. По [[Маричка битка|Маричката битка]] и навлегувањето на Османлиите, Сасите се преселиле во Босна, а рударството како гранка значително опаднала. Меѓутоа, со мерките преземени од страна на султанот [[Сулејман Величествениот]], рударството повторно заживеало и се интензивирало. Со Австриско-турската војна од 1689 година и Карпошовото востание, Сасите и голем дел од населението го напуштиле овој крај и се преселиле преку реките [[Сава]] и [[Дунав]]. Со тоа, дејноста била речиси целосно напуштена. Отоманските власти направиле обиди преку закрепастување на месното население повторно да го обноват рударското производство, но истите биле неуспешни. Направен бил обид за интензивирање на рударството и со изградба на нова топилница на Злетовска Река над Злетово која работела до 1882 година и со користење водена енергија од реката, но рударското производство во XVIII и XIX век не успеало да го постигне нивото од XVI век. Во периодот по [[Кримска војна|Кримската војна]], рударството било прекинато. <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Сидерит (Злетово).jpg|Сидерит Податотека:Галенит (Злетово).jpg|Галенит Податотека:Сфалерит (Злетово).jpg|Сфалерит </gallery> === Енергетика === [[Податотека:Брана на Кнежевско Езеро.jpg|мини|300п|десно|Браната на [[Кнежевско Езеро|Кнежевското Езеро]], главен дел од [[ХС „Злетовица“|хидросистемот „Злетовица“]]]] Во непосредна близина на Злетово, по течението на [[Злетовска Река]], е изграден [[ХС „Злетовица“|хидросистемот „Злетовица“]], кој обезбедува снабдување со вода за околу 100.000 жители од општините [[Општина Кратово|Кратово]], [[Општина Пробиштип|Пробиштип]], [[Општина Штип|Штип]], [[Општина Карбинци|Карбинци]], [[Општина Свети Николе|Свети Николе]] и [[Општина Лозово|Лозово]], наводнување на земјоделско земјиште на над 4.500&nbsp;хектари, а служи и за производство на [[електрична енергија]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.moepp.gov.mk/wp-content/uploads/2014/10/4.3.1-OVZS_-Zletovica_MKD.pdf|title=Студија за оцена на влијанието врз животната средина од изградба на систем за наводнување и хидроелектрични централи во хидросистемот Злетовица|publisher=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|language=македонски|date=октомври 2015|accessdate=6 декември 2016|location=Скопје|archive-date=2022-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120200442/https://www.moepp.gov.mk/wp-content/uploads/2014/10/4.3.1-OVZS_-Zletovica_MKD.pdf|url-status=dead}}</ref> == Население == Како последица на поволната местоположба и природно-географските погодности, Злетово било населено уште од античко време и во раниот среден век, а во него бил развиен општествен, стопански и политички живот. Особен демографски напредок бил постигнат во времето на царот [[Стефан Душан]], што се должи на интензивниот развој на рударството. Во тоа време, селото прераснало во посебна економско-политичка единица, т.н. Злетовска жупа и станало седиште на Злетовската епископија. По паѓањето под отоманска власт и со нагласеното иселување на Сасите, населението во селото започнало да се намалува. Според турскиот попис во 1573 година, кој главно бил наменет за одредување на даночните намети, во Злетово се евидентирани 85 домaќинства, 50 неженети лица и 5 вдовици. Ако се има предвид дека се работело за патријахални домаќинства со по најмалку 10 членови, тогаш селото се претпоставува дека имало не помалку од 1.000 жители. Во периодот по [[Голема турска војна|Австриско-турската војна]] и [[Карпошово востание|Карпошовото востание]], населението било делумно усмртено, а дел од жителите се иселиле. Некои се преселиле дури преку реките Сава и Дунав. Обновата на Злетово започнала кон крајот на {{римски|18}} и почетокот на XIX век. Тоа е време кога се изградила црква, се отворило првото училиште, а нешто подоцна и стопански објекти, меѓу кое е топилницата за олово која наметнувала потреба од поголем број работници. Ѓорче Петров во своите спомени навел дека во последната декада на XIX век во Злетово имало 120 куќи, од кои 50 турски. Во таен извештај од 1892 година се споменува дека 13 куќи во селото ја признале [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]].<ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов. „История на българите 1878 – 1944 в документи“, том 1 1878 – 1912, част втора. стр. 297.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Злетово имало 920 жители, од кои 670 [[Македонци]], 230 [[Турци]] и 20 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_30.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 222.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Злетово имало 960 жители, сите Македонци.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 130-131.</ref> По [[Балкански војни|Балканските војни]] и иселувањето на Турците, населението во селото незначително се намалило, бидејќи населението од околните села ги откупувало имотите на Турците и се преселувале во Злетово. По завршувањето на Првата светска војна, Злетово на демографски план растело поради доселување од околните планински села. Ова нешто е посебно изразено во третата декада од XX век, односно во периодот пред Втората светска војна. Кога селото било прогласено за „варошица“, тоа имало општинска администација, жандармериска станица и училиште, а голема група работници со своите семејства се доселиле заради работа во [[Рудник „Добрево“|рудниците]] во селото [[Добрево]]. Ова население со почетокот на нападот на [[Југославија]] во Втората светска војна го напуштило селото. За време на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската окупација]], не се забележани позначајни промени во развојот на населението. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 950 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1.232 |1953|1.324 |1961|1.495 |1971|1.648 |1981|2.102 |1991|2.351 |1994|2.459 |2002|2.477 |2021|2.036 }} Во повоениот период, и покрај запоставувањето на селото и земјоделската активност, како последица на културно-просветната активност и здравствената заштита, во селото се забележува засилен пораст на населението. Тоа е резултат на урбанизацијата и модернизацијата како на СФРЈ, така и на Македонија, при што отворени биле нови индустриски капацитети, се развиле услужните дејности и другите институции. Сепак, демографските тенденции во поново време бележат негативен тренд поради иселувањето на работоспособното население во [[Скопје]] и во другите урбани подрачја или во странство. Според пописот од 2002 година, во селото живееле 2.477 жители, од кои 2.471 [[Македонци|Македонец]], 2 [[Срби]], 1 [[Власи|Влав]] и 3 други. Бројот на домаќинства изнесувал 733, а бројот на живеалишта 969.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=9 декември 2016}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.036 жители, од кои 1.946 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 1 [[Македонски Власи|Влав]], 3 [[Македонски Срби|Срби]], 3 останати и 82 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|920|960|1.232|1.324|1.495|1.648|2.102|2.351|2.459|2.477|2.036}} === Родови === Злетово е македонско село.<ref>{{Наведена книга|title=Злетовска област-Географско-историски осврт|author=Апостолов Александар|author2=Кондев Тодор|publisher=|author3=Апостол Керамидчиев|year=1974|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> Според истражувањата од 1970-тите, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Божиќевци'' (5 к.), ''Суќевци'' (6 к.), ''Бачковци'' (6 к.), ''Ѓоргевци'' (4 к.) и ''Шошолци'' (3 к.). * '''Доселеници:''' ''Гребенаровци'' (6 к.) и ''Пиколци'' (5 к.), најстари доселеници, доселени се на почетокот од XVIII век од [[Прилепско]]; ''Карастојковци'', ''Андрејци'' и ''Гуцевци'' (44 к.), стари доселеници, потекнуваат од дедо Стојко кој се доселил од [[Малешевска Котлина|Малешевијата]] ([[беровско]]); ''Анѓелковци'' или ''Дапчевци'' (11 к.) и ''Поп-Јаќимовци'' (8 к.), и тие се многу стари доселеници, доселени се во XVIII век од [[кривопаланечко]]то село [[Дурачка Река]]; ''Шондарци'', ''Јовановци'' и ''Деповци'' (15 к.), ''Момчаковци'' (5 к.), ''Симоновци'' (3 к.), ''Ничовци'' (5 к.), ''Поп-Јовановци'' (3 к.), ''Терзијци'' (2 к.) и ''Аџи Мишевци'' (2 к.), доселени се во различен период од селото [[Лесново]]; ''Спасовци'' (3 к.), ''Зајковци'' (3 к.), ''Бојковци'' (2 к.) и ''Витановци'' (4 к.), доселени се од селото [[Луково (Кратовско)|Луково]], каде нивните предци дошле во XVIII век од [[Горна Пчиња]] и околината на [[Босилеград]]; ''Крстевци'' (2 к.), ''Грбевци'' (2 к.) и ''Ковачовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Јамиште]] во XIX век; ''Дедо-Митревци'' (8 к.), ''Карадаци'' (5 к.), ''Митевци'' (2 к.), ''Ѓугинци'' (2 к.), ''Трајчевци'' (3 к.) и ''Ковачи'' (2 к.), доселени се во XIX век од селото [[Зеленград]]; ''Ратковичанци'' (3 к.), ''Пешовци'' (2 к.) и ''Јанковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Шталковица]]; ''Бутачи'' (2 к.), доселени се од селото [[Неокази]]; ''Алексовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Трипатанци]]; ''Смилевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Бунеш]]; ''Мицајски'' (2 к.), доселени се од селото [[Горни Стубол]]; ''Максимовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Марчино]]; ''Коцевци'' (3 к.), доселени се од селото [[Калниште]]; ''Кацарци'' (3 к.) и ''Кузмановци'' (2 к.), доселени се од селото [[Добрево]]; ''Штурковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Пантелеј]] кај [[Кочани]]; ''Баба Петринци'' (2 к.), доселени се селото [[Трновац]] кај [[Кратово]]; ''Пандовци'' (1 к.) и ''Панајотовци'' (1 к.), доселени се од [[Егејска Македонија]]; ''Мијалковци'' (1 к.), доселени се од [[Велешко]]; ''Поп-Стефановци'' (6 к.), ''Симчевци'' (3 к.), ''Џоневци'' (2 к.), ''Шапчевци'' (2 к.), ''Каличевци'' (2 к.), ''Тртевци'' (1 к.) и ''Топуковци'' (1 к.), доселени се од [[Кратово]]; ''Гајдарџиски'' (2 к.), ''Караѓоргевци'' (1 к.), ''Спасиковци'' (1 к.) и ''Средзимовци'' (1 к.), доселени се од [[Штип]]. *'''Срби:''' ''Милорад Јеремиќ'' (1 к.), се доселил во времето на предвоена [[Југославија]] од селото [[Дучиќи]] кај [[Колубара]]. <!--=== Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ПУ „Кирил и Методиј“ - Злетово|Основно училиште „Кирил и Методиј“]], подрачно деветгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Пробиштип]] :Првото училиште во Злетово било отворено во 1831 година. Тоа припаѓало на т.н. „старовремска школа“, односно некаков облик на приватна работа на даскалот, кој својата просветителска дејност ја врзувал за некој друга, обично занаетчиска дејност. Организацијата и материјалната страна на старовремското училиште била во надлежноста на населението на селото во кое истото е отворено. Овој вид на училиште имало повеќе морално-религиозен карактер отколку образовен. Првиот учител од 1831 година бил Ѓорѓи Мицов од Злетово, а оттогаш па сè до 1889 година, кога престанало старовремското школо, во училиштето постојано имало учители. :Современиот метод на настава започнал во последната декада на XIX век, како резултат на црвено-просветните и политичките пропаганди на соседните земји и нивните донации со учебници, училишни помагала, испраќањето на учители, изградбата на училишни згради итн. Пради зголемиот број на ученици, црковно-училишниот одбор во почетокот на XX век се обидел да отвори класно училиште. Тоа нешто се случило во учебната 1910-11 година и имало две генерации — прв и втор клас. Со отпочнувањето на [[Балкански војни|Балканските војни]], класното училиште било укинато. :Во периодот по Втората светска војна, во Злетово било отворено основното осумгодишно училиште „Маршал Тито“, кое по независноста на Македонија било преименувано во „Кирил и Методиј“. * Детска градинка „Гоце Делчев“ * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|2212]]) * Дом на културата * Амбуланта * Ветеринарна станица <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Детска градинка „Гоце Делчев“ - Злетово.jpg|Детската градинка Податотека:Дом на култура во Злетово.jpg|Дом на културата Податотека:Спортска сала во Злетово.jpg|Спортската сала на училиштето Податотека:Пошта во Злетово.jpg|Поштата Податотека:Детска градинка „Гоце Делчев“ - Злетово 2.jpg|Влезот во градинката Податотека:ОУ „Кирил и Методиј“ - Злетово 4.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == [[Податотека:Zletovska selska opstina, 1918.JPG|мини|десно|300п|Документ со печат од Злетовска селска општина од 3 април 1918 година]] По завршување на Втората балканска војна, со тогашната територијлна поделба, Злетово како општина е определено во Кумановскиот округ, иако истото било оддалечено 14 часа одење од Куманово, а само 6 часа од Штип. Поради тоа, бил подготвен проект во кој било констатирано дека злетовската околина е голема по површина и број на жители, така што би можела само по себе да претставува една добра околија со седиште во Злетово. Меѓутоа, проектот наскоро бил заборавен и предлогот не бил спроведен сè до завршувањето на Втората светска војна. Во повоениот период, Злетово во првата територијлно-административна поделба на [[Народна Република Македонија|НР Македонија]] било седиште на Злетовската околија. Но, по неполна година, околијата била укината и Злетово било вратено на ниво на општина. Со тогашната административно-територијална поделба, околу педесетина населби од Злетовската област како природно-географска целина биле распределени во четири општини, и тоа: најголемиот број во [[Општина Пробиштип]]. четири во [[Општина Кратово]], две во [[Општина Крива Паланка]] и една во [[Општина Кочани]]. Особено карактеристичен бил случајот со селото [[Рајчани]], коешто е во непосредна близина на Злетово и жителите од ова село своите потреби ги задоволувале во Злетово, но административно е дел од Општина Кочани. Во 1955 година, Општина Злетово била укината и истата била додадена на големата општина Пробиштип. Во 1996 година, со тогашната ревизија на административно-територијалната поделба на Македонија на Злетово повторно му е вратен статусот на општина. Сепак, со административната поделба од 2004 година, општината повторно била укината и влегла во склоп на Општина Пробиштип, односно била вратена состојбата од поделбата во 1955 година. === Избирачко место === Во селото постојат изборните места бр. 1565, 1566 и 1566/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие изборни место биле запишани вкупно 1.864 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.845 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati2021lokalni2krug.sec.mk/mk/mayr/r/30-1231|title=Локални избори 2021|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113181733/https://rezultati2021lokalni2krug.sec.mk/mk/mayr/r/30-1231|archive-date=2022-11-13|dead-url=|accessdate=19 ноември 2022|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Баочар (Злетово)|Баочар]] — утврдување од римско и доцноантичко време; * [[Долна Марена (Злетово)|Долна Марена]] — населба од доцноантичко време; * [[Сува Долина (Злетово)|Сува Долина]] — наоди од палеолитско време; и * [[Туралевци (Злетово)|Туралевци]] — утврдена населба и некропола од доцноантичко време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=28}}</ref> * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Злетово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — главната селска црква, заштитен споменик на културата<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> * [[Црква „Св. Илија“ - Злетово|Црква „Св. Илија“]] — гробишна црква од XX век; * [[Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Злетово|Црква „Св. Богородица Балаклија“]] — манастирска црква на Злетовскиот манастир. * [[Црква „Св. Трифун“ - Пирог|Црква „Св. Трифун“]] — црква во урнатини, заштитен споменик на културата;<ref name="СЗД" /> ;Манастири * [[Злетовски манастир]] — метох на Лесновскиот манастир. ;Споменици * Спомен-плоча посветена на загинати борци (на зградата на ПТТ).<ref>[http://probistip.gov.mk/kultura/spomenici/ Споменичко наследство — Споменици и спомен обележја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170523172442/http://probistip.gov.mk/kultura/spomenici/ |date=2017-05-23 }}, официјално мрежно место на Општина Пробиштип.</ref> ;Реки * [[Злетовска Река]]. <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Sv. Bogorodica od Zletovo 13.JPG|Селската црква „Успение на пресв. Богородица“ Податотека:Манастирска црква „Пресвета Богородица Балаклија“ - Злетово.jpg|Црквата „Св. Богородица Балаклија“ во Злетовскиот манастир Податотека:Црква „Св. Илија“ - Злетово.jpg|Гробишната црква „Св. Илија“ Податотека:Конаците на Злетовскиот манастир.jpg|Конаците на Злетовскиот манастир Податотека:Крст во Злетово.jpg|Крст над селото </gallery> === Цркви === Злетово е познато и како седиште на Злетовската жупа и посебно како седиште на Злетовската епископија. Иако не се знае точниот број на сите цркви и манастири, во историските документи и извори се споменуваат црквите „Св. Димитриј“ и „Св. Никола“. За овие цркви има податоци од една повелба на деспотот [[Констатин Дејанов]], кој во 1380 година ги приложил на манастирот „Св. Пантелејмон“ во [[Света Гора]]. Покрај овие, во селото се споменуваат и две други: црквата „Св. Архангел Михаил“ и црквата „Св. Илија“. Од нив, црквата „Св. Илија“ била приложена во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]] од страна на царот Стефан Душан. Денес, селото е седиште на [[Злетовска парохија|Злетовската парохија]], а во самото село и неговата непосредна близина се наоѓаат неколку цркви и два манастири. == Редовни настани == Слава на селото е празникот [[Илинден]], односно 2 август. На тој ден обично селото го посетуваат отселените роднини и пријатели, но голем е бројот и на случајните посетители. Прославата на празникот се врши за постарите, кај гробишната црква „Св. Илија“. Таму, од доброволни прилози се коли курбан и се готви јадење, обично т.н. „манастирска манџа“. За оние кои не можат да присуствуваат, храна за здравје им се принесува дома. Младото население приредува спортски натпревари во [[фудбал]], [[мал фудбал]] и [[ракомет]]. Се одржуваат и културно-уметнички, главно фолклорни манифестации, а се ангажираат и оркестри од лимени инструменти, со што празникот се прославува и со песни и ора. Празникот [[Водици]] или меѓу месното население познат како „Богојавление“ како црковно-народна манифестација е интересен поради посебниот начин на празнување во Македонија. Традиција од минатото е сите младоженци кои стапиле во брак во последната година да се соберат околу подлабок вир на Злетовска Река и да се натпреваруваат за крстот кој свештениците го фрлаат по читањето на духовните пораки. Потоа, кај младоженецот кој го фатил крстот се оди на посета, му се честита, му се пожелува среќа нему и на неговото семејство, а тој ги чести со вино, ракија и храна.<ref>[http://probistip.gov.mk/kultura/manifestacii/ Манифестации — Празниците на Пробиштип] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170523172437/http://probistip.gov.mk/kultura/manifestacii/ |date=2017-05-23 }}, официјално мрежно место на Општина Пробиштип.</ref> == Личности == [[Податотека:Slavcho Abazov.jpg|мини|десно|120п|Славчо Абазов]] ;Родени во или по потекло од Злетово * [[Славчо Абазов]] (? - 1928) — кратовски војвода на [[ВМРО]]; * [[Милан Генов]] (1877-1928) — македонски фармацевт; * [[Георги Димитров (револуционер)|Георги Димитров]] (1893-1922) — деец на ВМРО;<ref name="спомени">Михайлов, Иван. „Спомени II. Освободителна борба 1919 - 1924“. Льовен, 1965, стр. 704.</ref> * [[Георги Леков]] (? - 1922) — деец на ВМРО;<ref name="спомени"/> * [[Димитар Антонов]] (1879 - ?) — капетан на бугарската армија; * [[Ибаш Чауш]] — деец на ВМРО; * [[Тасе Милосов]] (1872-1908) — кратовски војвода на ВМРО; * [[Стојан Тарапуза]] (р. 1933) — писател за деца. ;Починати во Злетово * [[Миле Михајловски]] (1926-1944) — македонски партизан == Култура и спорт == Во текот на 1950-тите, во Злетово бил основан фудбалскиот клуб „Младост“. Денес, во селото постои фудбалскиот клуб [[ФК Злетовица|Злетовица]], кој во минатото настапувал под името „ФК Акумулатори“. Во [[2003/2004 Втора фудбалска лига на Македонија|сезоната 2003-04]], ФК Злетовица настапувал во [[Втора фудбалска лига на Македонија|Втората фудбалска лига на Македонија]], но по седум одиграни кола, клубот се откажал од понатамошното натпреварување. == Поврзано == * [[Осоговија]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Литература * Стојановић, Љубомир. „Стари српски записи и натписи“, том 3. Београд, 1903. * Апостолов, Александар, Кондев, Тодор, Керамидчиев, Апостол, Василевски, Ангел, Арсениевски, Лазо и Домазетовски, Стоимир. „Злетовска област, географско-историски осврт“. Скопје, 1974. * Урошевиќ, Атанасије. „За некои топоними во Македонија“. Географски разгледи 2-2. Скопје, 1965. * Кондев, Тодор. „Осоговија“. Зборник на ПМФ. Скопје, 1966. * Иванов, Йордан. „[http://macedonia.kroraina.com/pdf/ivanov_severna_makedonija.html Северна Македония. Исторически издирвания]“. София, 1906. * Петров, Ѓорче. „Спомени на Ѓорче Петров“. ИНИ. Скопје, 1950. * Николовски, Антоние, Ќорнаков, Димитар и Балабанов, Коста. „Споменици на културата во СР Македонија“. Скопје, 1971. * Динев, Ангел. „Илинденска епопеја“, дел II. Скопје, 1949. * Иванов, Йордан. „Български старини из Македония“. БАН. София, 1931. * Јиричек, Константин. „[http://plemenasrpska.yolasite.com/resources/Konstantin_Jirecek_-_Kulturna_.pdf Историја Срба I] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305034835/http://plemenasrpska.yolasite.com/resources/Konstantin_Jirecek_-_Kulturna_.pdf |date=2016-03-05 }}“. Београд, 1952. * Новаковић, Стојан. „Срби и Турци XIV и XV века“. Чупићева задужбина. Београд, 1893. * Симић, Стеван. „Историја кратовске области“. Београд, 1914. * „Мала енциклопедија Просвета“. Просвета. Београд, 1959. * „Пописи становништва и домаћинстава 1958-1981. Савезни завод за статистику БГД. == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Zletovo}} {{Општина Пробиштип}} [[Категорија:Злетово| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Пробиштипски села]] [[Категорија:Села во Општина Пробиштип]] [[Категорија:Села со слава Илинден во Македонија]] njjttjeyfh5xcydntnioz6dg2wf4vje 0 10412 5623176 5585035 2026-09-03T04:50:29Z Zxilef 130399 Иԥсахуп ииашам ажәа 5623176 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Лисолај | регион= | општина=[[Општина Битола|Битола]] | население=163 | поштенски број= | надморска височина=746 | географска широчина=41° 8' 54" сев. ш. | географска должина=21° 18' 7" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=8 | lat_sec=54 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=18 | lon_sec=7 | мрежно место= | карта = Лисолај во Општина Битола.svg }} '''Лисолај''' — село во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Za kolezot vo selo Lisolaj, 1906.JPG|мини|Српски извештај за колежот во село Лисолај од страна на една грчка чета како освета што населението преминало во „егзархиско“. (Битола, 4 јуни 1906)]] Лисолај припаѓа на таканаречениот [[Пелагониски Регион]], во географската област [[Пелагонија]] и подножјето на планината Древеник, на 17 километри северно од градот [[Битола]]. Селото е ридско, на надморска височина од 746 метри. На сретсело се наоѓа основното училиште кое го носи името на познатиот војвода од овој крај [[Александар Турунџев]]. Над самата населба е црквата Св. Петка која е од XIX век и е типичен пример на македонското црковно градителство од тој период. Во селото се живее од земјоделство и сточарство. Лисолај надалеку е познатo по најубавото грозје од овој регион. == Историја == Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|582 |1953|611 |1961|679 |1971|563 |1981|551 |1991|304 |1994|276 |2002|225 |2021|163 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лисолај живееле 340 жители, сите [[Бугари|българин]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 238.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Лисолај се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|13}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Лисолај имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 166-167.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, селото Лисолај брои 225 жители<ref>Попис 2002 http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf</ref>, од кои 224 се [[Македонци]] и еден е вброен во останатите националности. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 163 жители, од кои 153 [[Македонци]] и 10 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|340|300|582|611|679|563|551|304|276|225|163}} === Родови === Лисолај е македонско село. Родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Ѓуровци (3 куќи)'' најстар род во селото, доселени се од селото [[Древеник]]; ''Миленковци (6 куќи), Марковци (5 куќи), Димовци (4 куќи), Поповци (4 куќи), Стојчевци (4 куќи), Кочанковци (4 куќи), Петревци (3 куќи), Димитриовци (3 куќи), Василиновци (3 куќи), Огњановци (3 куќи), Јанкуловци (1 куќа), Матовци (1 куќа), Мојановци (3 куќи), Чурлиновци (3 куќи), Јоановци (2 куќи), Кочовци (2 куќи), Јовчевци (14 куќи), Богатиновци (3 куќи), Ацковци (4 куќи), Стојановци (4 куќи) и Наумчевци (6 куќи)''. Сите овие родови се доселени со непозната старина.<ref>{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/469501519|title=Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања (1914-1997)|last=Трифуноски Ф.|first=Јован|year=1998|publisher=Српска академија наука и уметности|isbn=8670252678|oclc=469501519}}</ref> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 204 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 190 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Петка“ - Лисолај|Црква „Св. Петка“]] — главната селска црква; *[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Лисолај|Црква „Архангел Михаил“]] — главната црква на [[Лисолајски манастир|Лисолајскиот манастир]]; *[[Црква „Св. Спас“ - Лисолај|Црква „Св. Спас“]] — поранешна гробјанска црква. Се наоѓа над селото, денес запуштена во урнатини; ;Археолошки наоѓалишта *[[Црнобучки Рид (Лисолај)|Црнобучки Рид]] — населба од римско време;<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Крс (Лисолај)|Крс]] — некропола од римско време;<ref name="Јован">[[Јован Ф. Трифуновски]], (1998) ''Битољско - Прилепска котлина, Антропогеогрофско проучавање. Београд, САНУ'' ISBN 8670252678</ref> Во селото Лисолај има „стапки“ од коњот на народниот херој Крали Марко. == Редовни настани == == Личности == *[[Димитрија Марковски]] (1923-2000) - партизан, учесник во НОБ; * [[Јован Лисолаецот|Јован (Јон) Лисолаецот]] - револуционер, битолски реонски војвода;<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 66.</ref><ref>Николов, Борис. ВМОРО — псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр.47</ref> *[[Миле Секуловски]] (1926 - 2021) - најстар македонски радиоаматер;<ref>[http://z37rsm.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=290:-z31jy-&catid=79:2010-08-19-13-40-53&Itemid=59 ''Миле Секуловски, Z31JY најстар радиоаматер во Македонија'']</ref> *[[Ѓорѓија Стојчевски]] (1922 - 1945) - партизан, учесник во НОБ; *[[Борко Марковски]] (р. 1957) - генерал на Полиција на Македонија; == Култура и спорт == Во Лисолај има 1 фудбалски клуб кој долги години се натпреварува во Општинската лига на Битола, повеќекратен шампион на ОФС Битола клуб во кој играат фудбалери од различни националности и гордо го носат дресот на ФК ЛИСОЛАЈ! == Иселеништво == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.makemigration.com/turizam/lisolaj.htm Лисолај - роднокрајски записи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130619071646/http://www.makemigration.com/turizam/lisolaj.htm |date=2013-06-19 }} - репортажа *[http://dnevnik.mk/?ItemID=4A02A51D0DA9C246B1B6B53E29B21E08 ЛИСОЛАЈ ЧУВА ПЕХАР ОД КОНЗУЛСКА СВАДБА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304191212/http://dnevnik.mk/?ItemID=4A02A51D0DA9C246B1B6B53E29B21E08 |date=2016-03-04 }} {{Општина Битола}} [[Категорија:Лисолај| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] 1j52mkc838k03l9s0zlxz7z8kfmmhb7 5623206 5623176 2026-09-03T07:53:38Z Виолетова 1975 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Zxilef|Zxilef]] ([[User talk:Zxilef|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 5585035 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Лисолај | регион= | општина=[[Општина Битола|Битола]] | население=163 | поштенски број= | надморска височина=746 | географска широчина=41° 8' 54" сев. ш. | географска должина=21° 18' 7" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=8 | lat_sec=54 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=18 | lon_sec=7 | мрежно место= | карта = Лисолај во Општина Битола.svg }} '''Лисолај''' — село во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Za kolezot vo selo Lisolaj, 1906.JPG|мини|Српски извештај за колежот во село Лисолај од страна на една грчка чета како освета што населението преминало во „егзархиско“. (Битола, 4 јуни 1906)]] Лисолај припаѓа на таканаречениот [[Пелагониски Регион]], во географската област [[Пелагонија]] и подножјето на планината Древеник, на 17 километри северно од градот [[Битола]]. Селото е ридско, на надморска височина од 746 метри. На сретсело се наоѓа основното училиште кое го носи името на познатиот војвода од овој крај [[Александар Турунџев]]. Над самата населба е црквата Св. Петка која е од XIX век и е типичен пример на македонското црковно градителство од тој период. Во селото се живее од земјоделство и сточарство. Лисолај надалеку е познатo по најубавото грозје од овој регион. == Историја == Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|582 |1953|611 |1961|679 |1971|563 |1981|551 |1991|304 |1994|276 |2002|225 |2021|163 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лисолај живееле 340 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 238.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Лисолај се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|13}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Лисолај имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 166-167.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, селото Лисолај брои 225 жители<ref>Попис 2002 http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf</ref>, од кои 224 се [[Македонци]] и еден е вброен во останатите националности. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 163 жители, од кои 153 [[Македонци]] и 10 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|340|300|582|611|679|563|551|304|276|225|163}} === Родови === Лисолај е македонско село. Родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Ѓуровци (3 куќи)'' најстар род во селото, доселени се од селото [[Древеник]]; ''Миленковци (6 куќи), Марковци (5 куќи), Димовци (4 куќи), Поповци (4 куќи), Стојчевци (4 куќи), Кочанковци (4 куќи), Петревци (3 куќи), Димитриовци (3 куќи), Василиновци (3 куќи), Огњановци (3 куќи), Јанкуловци (1 куќа), Матовци (1 куќа), Мојановци (3 куќи), Чурлиновци (3 куќи), Јоановци (2 куќи), Кочовци (2 куќи), Јовчевци (14 куќи), Богатиновци (3 куќи), Ацковци (4 куќи), Стојановци (4 куќи) и Наумчевци (6 куќи)''. Сите овие родови се доселени со непозната старина.<ref>{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/469501519|title=Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања (1914-1997)|last=Трифуноски Ф.|first=Јован|year=1998|publisher=Српска академија наука и уметности|isbn=8670252678|oclc=469501519}}</ref> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 204 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 190 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Петка“ - Лисолај|Црква „Св. Петка“]] — главната селска црква; *[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Лисолај|Црква „Архангел Михаил“]] — главната црква на [[Лисолајски манастир|Лисолајскиот манастир]]; *[[Црква „Св. Спас“ - Лисолај|Црква „Св. Спас“]] — поранешна гробјанска црква. Се наоѓа над селото, денес запуштена во урнатини; ;Археолошки наоѓалишта *[[Црнобучки Рид (Лисолај)|Црнобучки Рид]] — населба од римско време;<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Крс (Лисолај)|Крс]] — некропола од римско време;<ref name="Јован">[[Јован Ф. Трифуновски]], (1998) ''Битољско - Прилепска котлина, Антропогеогрофско проучавање. Београд, САНУ'' ISBN 8670252678</ref> Во селото Лисолај има „стапки“ од коњот на народниот херој Крали Марко. == Редовни настани == == Личности == *[[Димитрија Марковски]] (1923-2000) - партизан, учесник во НОБ; * [[Јован Лисолаецот|Јован (Јон) Лисолаецот]] - револуционер, битолски реонски војвода;<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 66.</ref><ref>Николов, Борис. ВМОРО — псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр.47</ref> *[[Миле Секуловски]] (1926 - 2021) - најстар македонски радиоаматер;<ref>[http://z37rsm.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=290:-z31jy-&catid=79:2010-08-19-13-40-53&Itemid=59 ''Миле Секуловски, Z31JY најстар радиоаматер во Македонија'']</ref> *[[Ѓорѓија Стојчевски]] (1922 - 1945) - партизан, учесник во НОБ; *[[Борко Марковски]] (р. 1957) - генерал на Полиција на Македонија; == Култура и спорт == Во Лисолај има 1 фудбалски клуб кој долги години се натпреварува во Општинската лига на Битола, повеќекратен шампион на ОФС Битола клуб во кој играат фудбалери од различни националности и гордо го носат дресот на ФК ЛИСОЛАЈ! == Иселеништво == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.makemigration.com/turizam/lisolaj.htm Лисолај - роднокрајски записи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130619071646/http://www.makemigration.com/turizam/lisolaj.htm |date=2013-06-19 }} - репортажа *[http://dnevnik.mk/?ItemID=4A02A51D0DA9C246B1B6B53E29B21E08 ЛИСОЛАЈ ЧУВА ПЕХАР ОД КОНЗУЛСКА СВАДБА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304191212/http://dnevnik.mk/?ItemID=4A02A51D0DA9C246B1B6B53E29B21E08 |date=2016-03-04 }} {{Општина Битола}} [[Категорија:Лисолај| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] 9hw2hk69syje1gfn356bvhnnpbv3zxe 0 11760 5623053 5622543 2026-09-02T16:14:46Z ~2026-47622-47 136439 /* Население */ Skurtovci 5623053 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село. Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Шкуртовци (13 к.),'' '''Староседелци.''' Името го добиле по некој Дедо Стојко кој го викале Стојко Шкурто. Имаат заеднички корен со големиот род Калинчики од призренското село Плањане но не се знае дали са доселени од тамо во Непроштено или обратно. Имаат роднини во селото Лешок (Род Јанини, Јовановски). Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Скопје]] (три семејства) и во [[Софија]] (две семејства). Слава на родот е Св. Никола * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] o32zcf931g0c5fr367tejy6yfe20pqb 5623065 5623053 2026-09-02T16:55:20Z ~2026-47543-74 136414 /* Родови */ 5623065 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село. Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Шкуртовци (13 к.),'' '''Староседелци.''' Името го добиле по некој Дедо Стојко кој го викале Стојко Шкурто. Имаат заеднички корен со големиот род Калинчики од призренското село Плањане но не се знае дали са доселени од тамо во Непроштено или обратно. Имаат роднини во селото Лешок (Род Јанини, Јовановски). Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Скопје]] (три семејства) и во [[Софија]] (две семејства). Слава на родот е Св. Никола * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] p2pqurdvrq2d461jon8j40c0k8y3hm3 5623067 5623065 2026-09-02T16:56:02Z ~2026-47543-74 136414 /* Родови */ 5623067 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Шкуртовци (13 к.),'' '''Староседелци.''' Името го добиле по некој Дедо Стојко кој го викале Стојко Шкурто. Имаат заеднички корен со големиот род Калинчики од призренското село Плањане но не се знае дали са доселени од тамо во Непроштено или обратно. Имаат роднини во селото Лешок (Род Јанини, Јовановски). Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Скопје]] (три семејства) и во [[Софија]] (две семејства). Слава на родот е Св. Никола * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] esa3ipahu2861bzubllfolsvsxjj97z 5623068 5623067 2026-09-02T16:58:57Z ~2026-47886-08 136440 /* Родови */ 5623068 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] cxk27xuzp3qs8jvi7porjhvax2c59c1 5623069 5623068 2026-09-02T17:00:07Z ~2026-47886-08 136440 /* Родови */ 5623069 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Шкуртовци (13 к.),'' '''Староседелци.''' Името го добиле по некој Дедо Стојко кој го викале Стојко Шкурто. Имаат заеднички корен со големиот род Калинчики од призренското село Плањане но не се знае дали са доселени од тамо во Непроштено или обратно. Имаат роднини во селото Лешок (Род Јанини, Јовановски). Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Скопје]] (три семејства) и во [[Софија]] (две семејства). Слава на родот е Св. Никола * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] esa3ipahu2861bzubllfolsvsxjj97z 5623070 5623069 2026-09-02T17:01:49Z ~2026-47622-47 136439 /* Родови */ 5623070 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Шкуртовци (13 к.),'' '''Староседелци.''' Името го добиле по некој Дедо Стојко кој го викале Стојко Шкурто. Имаат заеднички корен со големиот српски род Калинчики од призренското село Плањане но не се знае дали са доселени од тамо во Непроштено или обратно. Имаат роднини во селото Лешок (Род Јанини, Јовановски). Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Скопје]] (три семејства) и во [[Софија]] (две семејства). Слава на родот е Св. Никола * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] 7q16hn1qws2o09tmtw665toc1m1czak 5623183 5623070 2026-09-03T06:03:54Z ~2026-48056-92 136453 /* Родови */ 5623183 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете [[Непроштено (појаснување)]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Непроштено | слика = Поглед на Непроштено.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Теарце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полог|Долен Полог]] | население = 1.178 | година = 2021 | поштенски број = 1204 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 520 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Непроштено во Општина Теарце.svg }} '''Непроштено''' — село во [[Општина Теарце]], во областа [[Полог|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Село Непроштено се наоѓа во [[Долни Полог]], [[општина Теарце]], 7 километри североисточно од градот [[Тетово]]. Станува збор за ридско-планинско село кое се наоѓа во подножјето на [[Шара]], на надморска височина од 509 метри. == Историја == Во поранешно време с.&nbsp;Непроштено се викало Андреево. Но кога некој поп стигнал во Андреево да проси, пробал во сите куќи да проси но никој не му дал ниту корка леб. И тој на излезот од селото им рекол „Непростено да ви е“ и така ова село го добило името Непроштено. == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1066 |1953|1148 |1961|1132 |1971|1061 |1981|1243 |1991|446 |1994|1251 |2002|1309 |2021|1178 }} Ова село се дели на два дела и тоа македонски и албански. Ги дели само мала река која се нарекува Палавица затоа што некогаш имало многу вода и го поплавила селото. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Непроштено живееле 690 жители, од кои 580 [[Македонци]]. и 110 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр.210.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Непроштено имало 560 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Непроштено е центар на општина од три села и има 104 куќи со 773 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]] и 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.310 жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.178 жители, од кои 330 [[Македонци]], 808 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 34 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.066''' |- |1953 |777 |366 |— |— |— |2 |... |3 |— |'''1.148''' |- |1961 |694 |421 |2 |... |... |2 |... |13 |— |'''1.132''' |- |1971 |507 |528 |15 |— |... |2 |... |9 |— |'''1.061''' |- |1981 |524 |711 |— |— |— |4 |... |4 |— |'''1.243''' |- |1991 |443 |— |— |— |— |3 |... |— |— |'''446''' |- |1994 |415 |835 |— |— |— |1 |... |— |— |'''1.251''' |- |2002 |405 |898 |— |— |— |2 |— |4 |— |'''1.310''' |- |2021 |330 |808 |— |— |— |1 |— |5 |34 |'''1.178''' |} === Родови === Непроштено е македонско-албанско село Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: '''Македонски:''' * ''Ѓурчинци (7 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Шкуртовци (13 к.),'' '''Староседелци.''' Името го добиле по некој Дедо Стојко кој го викале Стојко Шкурто. Имаат заеднички многу стар корен со големиот српски род Калинчики од призренското село Плањане но не се знае дали са доселени од тамо во Непроштено или обратно. Имаат роднини во селото Лешок (Род Јанини, Јовановски). Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Скопје]] (три семејства) и во [[Софија]] (две семејства). Слава на родот е Св. Никола * ''Димитриовци или Попоѓои (4 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство) * ''Маркуќевци (8 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Габрово (Бугарија)|Габрово]] (едно семејство). * ''Корлевци (1 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства). * ''Мојсини (1 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Кокеловци (2 к.),'' '''Староседелци.''' * ''Пројковци (3 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство) * ''Корупковци или Сибиновци (2 к.),'' '''Староседелци.''' Имаат иселеници во [[Софија]] (едно семејство). * ''Лалошои (10 к.),'' е лоза од свештеничкиот род Лалошои од село Лешок. Прв доселеник бил Левко,[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201214053102/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.1-Piramida-na-Familijata-SPIROSKI-i-Rodot-LALOSOI-od-Lesok.pdf |date=2020-12-14 }}, брат на поп Китан и син на Милош од големиот свештенички род Лалошои од Лешок. Лозата на Лалошои од Непроштено, во 2009 година брои ( 378) лица, кои живеат во: Напроштено,Џепчиште, Тетово, Скопје, и други места.[http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210302074128/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.2-PIRAMIDA-Familija-SPIROSKI-i-rodot-LALOSHOI.pdf |date=2021-03-02 }} * ''Дабинчевци (6 к.)'' доселени се од [[Дебарско]]. Овде живеат од средината на XVIII век, го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Миајл-Стаменко-Јандрија-Стојан, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (две семејства) и во [[Америка]] (две семејства). * ''Терзинци (23 к.)'' доселени се од соседното планинско сега албанско село [[Ѓермо]], го знаат следното родословие: Тодор (жив на 53&nbsp;г. во 1947 година) Богдан-Кочо-Гаврил, дошол таткото на Гаврил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејство), [[Скопје]] (шест семејства), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Јанковци (7 к.)'' доселени се однекаде. * ''Пачавровци (15 к.)'' доселени се од планинското село [[Брезно]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Белград]] (пет семејства). * ''Калковци (6 к.)'' доселени се од Призрен и добиле име по големото Кале Калаја над Призрен. Имале иселеници во [[Тетово]] (едно семејство, али изумрело), и во [[Романија]] (две семејства, од кои едното изумрело). * ''Бојковци (10 к.)'' доселени се од полското село [[Требош]], подалечно потекло имаат од околината на [[Гнилане]], го знаат следното родословие: Никола (жив на 55&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Кочо, кој се доселил од Требош. Имаат иселеници во [[Тетово]] (четири семејства), [[Скопје]] (две семејства), [[Белград]] (шест семејства) и во [[Софија]] (едно семејство). *''Петкои или Аџиини'' (495) лица во 2009 година. Родот Петкои се '''староседелци'''. Домашна слава на родот Петкои односно Аџиини е Петковден.[http://spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/ |date=2019-04-24 }}'''<br />''' Според истражувањата заклучно со 2009 година, во Непроштено, во погоре споменатите родови треба да се додаде и родот Петкои односно Аџиини. Во родот Петкои односно Аџиини од Непроштено познати се седум колена: Димо-Петруш-Цвета-Живко-Митко-Огнен-Луна. [http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.21-Rodot-PETKOI-od-Neprosteno.pdf]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Заклучно со 2009 година од родот Петкои односно Аџиини од Непроштено има 495 лица, кои живеат во: Непроштено, Џепчиште, Лешок, Тетово, Скопје, Белград, Детроит и други места. '''Албански:''' *''Садиковци (11 к.)'' најстар албански род, доселени се средината на XIX век, од северна [[Албанија]]; *''Мирселои (19 к.)'' доселени се после претходниот род исто така од северна Албанија; *''Демировци (14 к.)'' време и место на доселување како претходниот род; *''Салија (1 к.)'' доселен од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Сејдо (1 к.)'' доселен од [[Желино]], подалечно потекло од с. Албанија; *''Мислија (1 к.) и Салија (1 к.)'' доселени од некое околно село, подалечно потекло од с. Албанија.<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Селото има три цркви: * [[Црква „Св.Архангел Михаил“ - Непроштено|„Св.Архангел Михаил“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Непроштено|„Св.Ѓорѓи“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Непроштено]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2007 и 2008 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.198 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == * [[Мајкл Серафинов]] (''Michael Seraphinoff'') ([[2 февруари]] [[1946]]) – славист, писател и преведувач (син на иселеник од Непроштено)<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|last=|first=|date=2009|publisher=[[МАНУ]]|year=|isbn=978-608-203-024-1|edition=I|volume=2|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Јован Србиновски]] (р. 1948) – македонски инженер, металург и долгогодишен директор на [[ХЕК „Југохром“]] од [[Јегуновце]] == Култура и спорт == == Иселеништво == За време на кризата во 2001 година многу жители се иселиле од ова село, претежно во Скопје и во странство == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] [[Категорија:Непроштено| ]] qglslbj7ualnn5umoz6yc26622ms2ws 0 11879 5623112 5622811 2026-09-02T19:07:47Z Ehrlich91 24281 5623112 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = М’гленце | слика = Воздушен поглед на М'гленце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 14 | година = 2021 | поштенски број = 1302 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 620-920 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=20 | lat_sec=06.43 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=56 | lon_sec=54.06 | слава = [[Арангеловден]] | мрежно место = | карта = М’гленце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''М’гленце''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Воздушен поглед на М'гленце 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на селото]] Селото се наоѓа во крајниот северен дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], во најсеверниот дел од ридско-планинската област [[Козјачија]], чиј атар се допира со државната гранична линија со [[Србија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=193}}</ref> Селото е планинско и раштркано, чии маала се издигаат на надморска височина од 620 до 920 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 44 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2244|регионалниот пат 2244]] на две места, односно може да се стигне до него преку селото [[Малотино]] или преку селото [[Рамно]]. Селото се наоѓа лево од [[Мала Река (Козјачка)|Мала Река]], на северната падина на [[Козјак (Козјачија)|Козјак]]. Околни села се некогашното село [[Иванковац]], [[Рајчевце]] и [[Шумата Трница]]. Водата за пиење доаѓа од извори, кладенци и два бунара. Попознати извори во атарот и во селото се Царица, Војводица, Голем Дол, Иваново Ливадче, Рупа, Бујак, Габер, Стојчески Кладенец и Чешмиче.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/381604475/%D0%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%93%D0%BE%D1%80%D1%9A%D0%B0-%D0%9F%D1%87%D0%B8%D1%9A%D0%B0-pdf|title=Горња Пчиња|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=206-209|date=1964|publisher=Српска академија на науките и уметностите|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Бујак, Голем Рид, Градиште, Огледник, Загузина, Забел, Шилегарник, Гумништа, Вичо Ториште, Козјак, Рутин Преслап, Царица, Војводица и Неделков Сењак.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип и е поделено на седум издвоени маала: Бујак, Голем Рид, Загузина или Дунчанско, Гумнишка, Дедовац, Горно Маало или Старо Село и Долно Маало. Најиздвоено е Бујак, кое дури може да се смета и за посебно село, бидејќи има и свои месности. Останатите маала се поблиску едно до друго. Во маалата куќите не се групирани, па и помеѓу нив има растојание од 200 до 500 метри.<ref name=":0" /> По народното кажување, околу 1850 година селото било збиено и тогаш се состоело само од Горно Маало или Старо Село. Бидејќи таму земјата се лизгала, новите куќи почнале да се подигнуваат на местата кај што им биле трлата со што се основале новите маала. Загузина или Дунчанско Маало настанало околу 1880 година, а во сличен период се создале и другите маала. Некои маала се основани од мештаните на Горно Маало, додека некои од доселеници од други села.<ref name=":0" /> == Историја == Во западниот дел на атарот се наоѓа возвишението Градиште, каде имало „ѕидови“ околу кои денешните мештани граделе трла.<ref name=":0" /> Селото е споменато во поменик на [[Прохор Пчински (манастир)|манастирот Прохор Пчински]], каде двапати е запишано под името '''Магленци'''.<ref name=":0" /> Во селото има месноста Селиште, каде денес е сместен главниот дел од селото. Во минатото таму се наоѓало и старото село, при што мештаните наоѓале земјени ќупови и рачни воденици. Порано, таму постоела и црква со стари гробишта.<ref name=":0" /> За време на турскиот период, кога Турците по еден настан го срамниле со земја соседното село [[Рамно]] (од каде потекнува и неговото име), дошле и во старото село Селиште, но мештаните не биле во него туку избегале. Турците тогаш рекле дека „таму е магла“ во смисла дека било пусто село. По овој настан останало името и за новооснованото село.<ref name=":0" /> Денешното село пак е релативно поново. Во традицијата се наведува дека пред околу сто и нешто години постоела само една задружна куќа од која потекнуваат некои родови. Останатите родови се доселени во тоа време или подоцна од другите села.<ref name=":0" /> Во селото денес не постои црква, но селаните го слават [[Арангеловден]]. Селаните имаат гробишта на местото на старите гробишта на Селиште.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 10,3&nbsp;км². На него преовладуваат обработливите површини на површина од 493 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 409 хектари, а на шумите 70 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|206 |1953|366 |1961|329 |1971|303 |1981|206 |1991|137 |1994|118 |2002|84 |2021|14 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во М’гленце живееле 400 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_37.htm Васил Кънчов. „Македония. етнография и статистика“. София, 1900, стр. 244.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во М’гленце живееле 400 жители, патријаршисти.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 150-151.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Поради емиграцијата на насеелнието, селото преминало од средно во мало село. Така, тоа во 1961 година броело 329 жители, од кои 176 биле Македонци, а 152 жители Срби, а во 1994 година 118 жители, од кои 107 биле Срби и 11 жители Македонци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 84 жители, од кои 33 [[Македонци]] и 51 [[Македонски Срби|Србин]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 септември 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 14 жители, од кои 6 [[Македонски Срби|Срби]] и 8 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|400|400|206|366|329|303|206|137|118|84|14}} === Родови === Според истражувањата од 1950 година, родови во селото:<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Трифуноски, Јован (1964). Горна Пчиња. Белград.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци или доселеници со непознато потекло:''' Во минатото во селото постоела само една задружна куќа од која потекнуваат некои родови. Неа ја чинеле четири браќа. Стоилко, Бојко и Томо, додека потомците од четвртиот брат не се сочувани. Родови кои потекнуваат од браќата: ''Ќосинци или Стаменковци (4 к.)'', дедото Стаменко бил ќосав и затоа го добиле името; ''Луткинци (6 к.)'' потекнуваат од погоре споменатиот предок Стоилко. Го знаат следното родословие: Коле (жив на 70&nbsp;г. во 1950 година) Стоша-Стоилко, основачот на родот; ''Илинци (4 к.)'' гранка се од родот ''Луткинци''; ''Поповци (1 к.)'' потекнуваат од предокот Бојко; ''Стајчинци (3 к.)'' потомци се на некој од погоре споменатите браќа; ''Ковачевци (2 к.)'' гранка се од родот ''Стајчинци''; ''Куртинци (1 к.)'' и они се гранка од ''Стајчинци''; ''Станишлевци (9 к.)'' гранка се од родот ''Стајчинци''; ''Марковци (2 к.)'' гранка на некој од погоре споменатите родови; ''Бирдоњци (1 к.)'' гранка се од родот ''Марковци''. Имаат иселеници во [[Војводина]]; ''Пешинци (2 к.)'' гранка се од некој погоре спомнат род; ''Лазаровци (2 к.)'' исто така гранка од некој погоре спомнат род; ''Стојковци (1 к.)'' гранка се од родот ''Лазаровци.'' * '''Доселеници:''' ''Гулаци (5 к.)'' доселени се однекаде. Биле грбави и затоа го добиле името, и денес во овој род има грбави луѓе; ''Грчки (3 к.)'' доселени се однекаде. Не знаат како го добиле името. Некои мислат дека потекнуваат од предок [[Власи|Влав]]. Во овој род порано бил познат некој предок Стаменко Грчки; ''Цоканци (1 к.)'' доселени се од селото [[Герман (Кривопаланечко)|Герман]]. Имаат иселеници во околината на [[Гнилане]]; ''Цацаре (3 к.)'' некој говорел Цацаре и по тоа го добиле името; ''Дервиш-Јован (1 к.)'' доселени се од соседното село [[Рајчевци]]. Таму припаѓале на родот ''Близанци''. Имаат иселеници во [[Славујевце]] кај [[Прешево]] и во [[Војводина]]; ''Томиќи (1 к.)'' доселени се од селото [[Сурдул]] кај [[Врање]]. === Иселеништво === Има многу иселеници од селото на територијата на денешна [[Србија]]. ''Јосифовиќи, Стошиќи, Дунгерини и Стојановиќи'' иселеници се во [[Трстени]] и [[Пољаници]]. Од 1878 година од селото се иселиле уште 14 семејства. Они преминале во [[Врање]], јабланичкото село [[Кљајиќ]], потоа во [[Жеглигово]], [[Прешево|прешевско]], [[Горна Морава]] и во [[Параќин]]. Имало иселеници и во [[Војводина]]. Потоа едно семејство (''Станислав'') се иселило во [[кумановско]]то село [[Ропалце]]. ''Јанковиќи'' се иселиле во [[Алиѓерце]] кај [[Прешево]]. == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, М’гленце било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Жегљане, во која покрај селото М’гленце се наоѓале и селата Враготурце, Врачевце, Драгоманце, Карловце, Коинце, Кокино, Малотино, Пелинце, Пузајка и Степанце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Малотино, во која влегувале селата М’гленце и Малотино. == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од М’гленце * [[Роска Бујачка]] (1883-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; и * [[Тодора Китанова|Тодора]] [[Тодора Китанова|Бујачка Китанова]] (1923-) — учесник во НОВ на Македонија. == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|M'glence}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:М’гленце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] l8ltltri0fm2o2uu0sumclvq70bmuek 5623121 5623112 2026-09-02T19:27:03Z Ehrlich91 24281 5623121 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = М’гленце | слика = Воздушен поглед на М'гленце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 14 | година = 2021 | поштенски број = 1302 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 620-920 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=20 | lat_sec=06.43 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=56 | lon_sec=54.06 | слава = [[Арангеловден]] | мрежно место = | карта = М’гленце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''М’гленце''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Воздушен поглед на М'гленце 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на селото]] Селото се наоѓа во крајниот северен дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], во најсеверниот дел од ридско-планинската област [[Козјачија]], чиј атар се допира со државната гранична линија со [[Србија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=193}}</ref> Селото е планинско и раштркано, чии маала се издигаат на надморска височина од 620 до 920 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 44 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2244|регионалниот пат 2244]] на две места, односно може да се стигне до него преку селото [[Малотино]] или преку селото [[Рамно]]. Селото се наоѓа лево од [[Мала Река (Козјачка)|Мала Река]], на северната падина на [[Козјак (Козјачија)|Козјак]]. Околни села се некогашното село [[Иванковац]], [[Рајчевце]] и [[Шумата Трница]]. Водата за пиење доаѓа од извори, кладенци и два бунара. Попознати извори во атарот и во селото се Царица, Војводица, Голем Дол, Иваново Ливадче, Рупа, Бујак, Габер, Стојчески Кладенец и Чешмиче.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/381604475/%D0%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%93%D0%BE%D1%80%D1%9A%D0%B0-%D0%9F%D1%87%D0%B8%D1%9A%D0%B0-pdf|title=Горња Пчиња|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=206-209|date=1964|publisher=Српска академија на науките и уметностите|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Бујак, Голем Рид, Градиште, Огледник, Загузина, Забел, Шилегарник, Гумништа, Вичо Ториште, Козјак, Рутин Преслап, Царица, Војводица и Неделков Сењак.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип и е поделено на седум издвоени маала: Бујак, Голем Рид, Загузина или Дунчанско, Гумнишка, Дедовац, Горно Маало или Старо Село и Долно Маало. Најиздвоено е Бујак, кое дури може да се смета и за посебно село, бидејќи има и свои месности. Останатите маала се поблиску едно до друго. Во маалата куќите не се групирани, па и помеѓу нив има растојание од 200 до 500 метри.<ref name=":0" /> По народното кажување, околу 1850 година селото било збиено и тогаш се состоело само од Горно Маало или Старо Село. Бидејќи таму земјата се лизгала, новите куќи почнале да се подигнуваат на местата кај што им биле трлата со што се основале новите маала. Загузина или Дунчанско Маало настанало околу 1880 година, а во сличен период се создале и другите маала. Некои маала се основани од мештаните на Горно Маало, додека некои од доселеници од други села.<ref name=":0" /> == Историја == Во западниот дел на атарот се наоѓа возвишението Градиште, каде имало „ѕидови“ околу кои денешните мештани граделе трла.<ref name=":0" /> Селото е споменато во поменик на [[Прохор Пчински (манастир)|манастирот Прохор Пчински]], каде двапати е запишано под името '''Магленци'''.<ref name=":0" /> Во селото има месноста Селиште, каде денес е сместен главниот дел од селото. Во минатото таму се наоѓало и старото село, при што мештаните наоѓале земјени ќупови и рачни воденици. Порано, таму постоела и црква со стари гробишта.<ref name=":0" /> За време на турскиот период, кога Турците по еден настан го срамниле со земја соседното село [[Рамно]] (од каде потекнува и неговото име), дошле и во старото село Селиште, но мештаните не биле во него туку избегале. Турците тогаш рекле дека „таму е магла“ во смисла дека било пусто село. По овој настан останало името и за новооснованото село.<ref name=":0" /> Денешното село пак е релативно поново. Во традицијата се наведува дека пред околу сто и нешто години постоела само една задружна куќа од која потекнуваат некои родови. Останатите родови се доселени во тоа време или подоцна од другите села.<ref name=":0" /> Во селото денес не постои црква, но селаните го слават [[Арангеловден]]. Селаните имаат гробишта на местото на старите гробишта на Селиште.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 10,3&nbsp;км². На него преовладуваат обработливите површини на површина од 493 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 409 хектари, а на шумите 70 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|206 |1953|366 |1961|329 |1971|303 |1981|206 |1991|137 |1994|118 |2002|84 |2021|14 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во М’гленце живееле 400 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_37.htm Васил Кънчов. „Македония. етнография и статистика“. София, 1900, стр. 244.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во М’гленце живееле 400 жители, патријаршисти.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 150-151.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Поради емиграцијата на насеелнието, селото преминало од средно во мало село. Така, тоа во 1961 година броело 329 жители, од кои 176 биле Македонци, а 152 жители Срби, а во 1994 година 118 жители, од кои 107 биле Срби и 11 жители Македонци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 84 жители, од кои 33 [[Македонци]] и 51 [[Македонски Срби|Србин]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 септември 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 14 жители, од кои 6 [[Македонски Срби|Срби]] и 8 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|400|400|206|366|329|303|206|137|118|84|14}} === Родови === М’гленце е македонско-српско село село. Во минатото во селото постоела само една задружна куќа од која потекнуваат некои родови. Неа ја сочинувале четворица браќа: Станко, Стоилко, Бојко и Томо, додека потомците од четвртиот брат не се сочувани. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1950 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Староседелци или доселеници со непознато потекло:''' ''Ќосинци'' или ''Стаменковци'' (4 к.), потекнуваат од братот Станко, дедото Стаменко бил ќосав и затоа го добиле името; ''Луткинци'' (6 к.), потекнуваат од погоре споменатиот предок Стоилко. Го знаат следното родословие: Коле (жив, 70 години во 1950 г.)-Стоша-Стоилко, основачот на родот; ''Илинци'' (4 к.), гранка се од родот ''Луткинци''; ''Поповци'' (1 к.), потекнуваат од предокот Бојко; ''Стајчинци'' (3 к.), потомци се на некој од погоре споменатите браќа; ''Ковачевци'' (2 к.), гранка се од родот ''Стајчинци''; ''Куртинци'' (1 к.), и тие се гранка од ''Стајчинци''; ''Станишлевци'' (9 к.), гранка се од родот ''Стајчинци''; ''Марковци'' (2 к.), гранка на некој од погоре споменатите родови; ''Бирдоњци'' (1 к.), гранка се од родот ''Марковци'', имаат иселеници во [[Војводина]]; ''Пешинци'' (2 к.), гранка се од некој погоре спомнат род; ''Лазаровци'' (2 к.), исто така гранка од некој погоре спомнат род и ''Стојковци'' (1 к.), гранка се од родот ''Лазаровци''. * '''Доселеници:''' ''Гулаци'' (5 к.), доселени се однекаде. Биле грбави и затоа го добиле името, и денес во овој род има грбави луѓе; ''Грчки'' (3 к.), доселени се однекаде. Не знаат како го добиле името. Некои мислат дека потекнуваат од предок [[Власи|Влав]]. Во овој род порано бил познат некој предок Стаменко Грчки; ''Цоканци'' (1 к.), доселени се од селото [[Герман (Кривопаланечко)|Герман]]. Имаат иселеници во околината на [[Гнилане]]; ''Цацаре'' (3 к.), некој говорел Цацаре и по тоа го добиле името; ''Дервиш-Јован'' (1 к.), доселени се од соседното село [[Рајчевци]]. Таму припаѓале на родот ''Близанци''. Имаат иселеници во [[Славујевце]] кај [[Прешево]] и во [[Војводина]] и ''Томиќи'' (1 к.), доселени се од селото [[Сурдул]] кај [[Врање]]. === Иселеништво === Има многу иселеници од селото на територијата на денешна [[Србија]]. ''Јосифовиќи'', ''Стошиќи'', ''Дунгерини'' и ''Стојановиќи'' иселени се во [[Трстени]] и [[Пољаници]]. Од 1878 година од селото се иселиле уште 14 семејства, кои заминале во [[Врање]], јабланичкото село [[Кљајиќ]], потоа во [[Жеглигово]], [[Прешево|Прешевско]], [[Горна Морава]] и во [[Параќин]]. Имало иселеници и во [[Војводина]]. Потоа едно семејство (''Станислав'') се иселило во [[кумановско]]то село [[Ропалце]], а ''Јанковиќи'' се иселиле во [[Алиѓерце]] кај [[Прешево]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, М’гленце било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Жегљане, во која покрај селото М’гленце се наоѓале и селата Враготурце, Врачевце, Драгоманце, Карловце, Коинце, Кокино, Малотино, Пелинце, Пузајка и Степанце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Малотино, во која влегувале селата М’гленце и Малотино. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1173 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во простории на приватен објект.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> <!--== Културни и природни знаменитости ==--> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Арангеловден]] — селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од М’гленце * [[Роска Бујачка]] (1883-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; и * [[Тодора Китанова|Тодора]] [[Тодора Китанова|Бујачка Китанова]] (1923-) — учесник во НОВ на Македонија. <!--== Култура и спорт ==--> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|M'glence}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:М’гленце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] ejunnzw2x69kcwghrxnjnqns96fj6zq 0 11880 5623192 5617736 2026-09-03T06:54:37Z Ehrlich91 24281 5623192 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Макреш}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Макреш | слика = Воздушен поглед на Макреш 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на главниот дел на Макреш со училиштето и црквата | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 32 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 340-430 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=10 | lat_sec=45 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=52 | lon_sec=49 | слава = | мрежно место = | карта = Макреш во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Макреш''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Воздушен поглед на Макреш.jpg|мини|300п|лево|Поглед на маалото Средњаци]] Селото се наоѓа во јужниот дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], непосредно од левата страна на патот Куманово-Крива Паланка.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=3 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=187}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 340 до 430 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 19 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од асфалтираниот пат кој води кон [[Бајловце]]. == Историја == Подрачјето на Макреш е населено уште од [[бакарно време|бакарното време]], за што сведочи наоѓалиштето [[Градиште (Макреш)|Градиште]] западно од селото.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|213}}</ref> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 7&nbsp;км². На него преовладуваат обработливите површини на површина од 400 [[хектар]]и, додека на пасиштата отпаѓаат 238 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|119 |1953|255 |1961|275 |1971|270 |1981|157 |1991|68 |1994|58 |2002|40 |2021|32 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Макреш живееле 235 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 216.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Макреш имало 256 [[Македонци]], патријаршисти.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]] и 25 до 50 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Макреш е мало село, коешто во 1961 година броело 275 жители, а во 1994 година 58 жители, од кои 51 бил Македонец и двајца жители Власи.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 40 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=3 септември 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 32 жители, од кои 29 [[Македонци]] и 3 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|235|256|119|255|275|270|157|68|58|40|32}} === Родови === Макреш е македонско село. Според истражувањата од 1970 година, родови во селото се: * '''Горно Маало:''' ''Гијови (2 к.), Спиридонови (2 к.) и Попови (1 к.)'' доселени се однекаде во XIX век. ''Алинчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Аљинце|Алинце]]. ''Огутчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Дејловце]]. ''Страчинчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Страцин]]. ''Младенови (1 к.)'' доселени се од селото [[Руѓинце]]. ''Младенови (1 к.)'' доселени се од селото [[Широка Планина]] во [[Горна Пчиња]]. ''Облавчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Облавце]]. * '''Средно Маало:''' ''Поповци (4 к.) и Ѓоргијови (1 к.)'' доселени се однекаде во XIX век. ''Нагоричанци (2 к.)'' доселени се од селото [[Старо Нагоричане]]. ''Додевски (1 к.) и Јовановски (1 к.)'' доселени се од селото [[Дејловце]]. ''Ѓошевски (1 к.)'' доселени се од селото [[Сурлица]] во [[Горна Пчиња]]. * '''Влашко Маало:''' ''Ташкови (1 к.)'' по потекло се [[Власи]]. Овде живеат од XIX век. ''Дејловчани (2 к.)'' доселени се од селото [[Дејловце]]. ''Картаљаци (2 к.)'' доселени се од селото [[Орах]]. ''Алинчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Аљинце|Алинце]]. ''Денкови (1 к.)'' доселени се од селото [[Младо Нагоричане]]. * '''Киселарник Маало:''' ''Антевски (2 к.) и Стојменови (2 к.)'' стари родови во селото. ''Станојевски (2 к.)'' доселени се од селото [[Подржи Коњ]] кај [[Крива Паланка]]. * '''Печењаци Маало:''' ''Спасини (2 к.)'' стари доселеници со непознато потекло. ''Алинчанци (4 к.)'' доселени се од селото [[Аљинце|Алинце]]. ''Петковски (2 к.)'' доселени се од селото [[Старо Нагоричане]]. === Иселеништво === Макреш нема добри услови за живот, па така населението почнало да се иселува. [[Овче Поле|Овчеполското]] село [[Макреш (Светиниколско)|Макреш]] е основано од доселеници од кумановското село Макреш. Потоа постари иселеници имало и во селото [[Врсаково]] во [[Овче Поле]]. ''Макрешани'' се иселени во селото [[Орашац]]. ''Макрешанци'' се иселени во селото [[Јачинце]]. ''Цветановски'' се иселени во селото [[Војник (село)|Војник]]. ''Петрушеви'' се иселени во селото [[Клечевце]]. После [[Втора светска војна|Втората светска војна]] населението почнало да се иселува по градовите. Највеќе иселеници има во [[Куманово]]. Таму неколку родови целосно се иселени. == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Макреш било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облавце, во која покрај селото Макреш се наоѓале и селата Војник, Дренок, Канарево, Облавце, Орах, Ругинце и Стрезовце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Облавце, во која влегувале Канарево, Макреш, Облавце и Стрезовце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1185 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Макреш 16.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на црквата „Св. Јован Крстител“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта"/> * [[Градиште (Макреш)|Градиште]] — населба од бакарното, железното и раноантичкото време; * [[Петрково (Макреш)|Петрково]] — некропола од римско време; * [[Св. Јован (Макреш)|Св. Јован]] — некропола од средниот век; и * [[Црквиште (Макреш, Кумановско)|Црквиште]] — црква од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Макреш|Црква „Св. Јован Крстител“]] — главна селска црква. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Макреш == Култура и спорт ==--> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Makreš, Staro Nagoričane|Макреш}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Макреш (Кумановско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] 6uokn3vqgggbdc95qnolse6ennsusrj 5623196 5623192 2026-09-03T07:37:22Z Ehrlich91 24281 5623196 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Макреш}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Макреш | слика = Воздушен поглед на Макреш 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на главниот дел на Макреш со училиштето и црквата | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 32 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 340-430 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=10 | lat_sec=45 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=52 | lon_sec=49 | слава = Свети Јован летен | мрежно место = | карта = Макреш во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Макреш''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Воздушен поглед на Макреш.jpg|мини|300п|лево|Поглед на маалото Средњаци]] Селото се наоѓа во јужниот дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], непосредно од левата страна на патот Куманово-Крива Паланка.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=3 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=187}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 340 до 430 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 19 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од асфалтираниот пат кој води кон [[Бајловце]]. Куќите на ова село се наоѓаат во долината на реката [[Петрошница]] и на околните благи падини. Соседни села се [[Канарево]], [[Облавце]], [[Стрновац]] и други. Водата за пиење доаѓа од послаби извори и од неколку бунари. Изворите се викаат Киселарник, Крушка, Драганац, Бела Вода и Десетачки Гумна. Сите извори и бунари лете пресушуваат, освен изворот Крушка во Влашкото Маало.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=78-81|date=1974|location=Скопје}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Перос, Кшла или Бачевиште, Бела Чука, Веља Глава, Расје, Драганац, Плосје, Рамниште, Криви Дол, Ковиљица, Петрково, Десетачки Гумна, Чукарица, Киселарник, Св. Јован, Кршена Страна, Чука, Селиште, Црквиште или Стара Школа.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип, поделено на маала кои се нарекуваат Горно, Средно, Влашко, Киселарник и Печењаци. Најстаро е Влашкото Маало.<ref name=":0" /> == Историја == Подрачјето на Макреш е населено уште од [[бакарно време|бакарното време]], за што сведочи наоѓалиштето [[Градиште (Макреш)|Градиште]] западно од селото.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|213}}</ref> Нема историски податоци кога е основано денешното село. Денешните мештани имаат предание дека селото било основано од словенски доселеници од планината [[Мокра]]. По таа планина и биле наречени Мокрешани (Макрешани), па така се добило и името на селото.<ref name=":0" /> За време на отоманскиот период, овие мештани се изгубиле или се иселиле. Постари иселеници од Макреш има во Врањско, како Мутавџици (3о к.).<ref name=":0" /> Празниот селски атар го зафатиле кумановските Турци и основале [[Чифлиг|чифлици]] и на нив потоа населиле нови македонски жители. Од раните доселеници (чифлигари) потекнуваат денешните родови: Поповци и Ѓорѓијовци во Средно Маало, Стојменови и Антевци во Киселарник, Спасовци во Печењаци и Гиовци и Спиридоновци во Горно Маало.<ref name=":0" /> Во втората половина на {{римски|19}} век се населил влашкиот сточар Ташко, кој имал 600 овци и околу 60 хектари земја. Неговите овци лете биле на Осоговските Планини ([[Калин Камен]]), додека зиме биле во Макреш (Веља Глава). Ташко имал четири сина, од кои само еден останал во селото, додека останатите тројца се иселиле до Првата светска војна.<ref name=":0" /> Пред крајот на отоманскиот период, најдобрата земја ја држеле тројца турски браќа и Влавот Ташко. Земјата на Турците селаните ја откупиле по Првата светска војна, додека влашката земја била продадена подоцна. Од беговите во атарот на Макреш доста земја купиле и мештани од другите села (Стрновац, Стрезовце и Старо Нагоричане). Порано во селото имало и православни Роми, како што бил родот Јаќимовски (1 к.), кои отишле во соседното [[Војник (село)|Војник]].<ref name=":0" /> По Првата и по Втората светска војна, селото добило нови доселеници, населувајќи се на земјата која ја купувале од Турците и од иселените Власи. Потекнувале од околните кумановски села (Дејловце, Аљинце, Старо Нагоричане) или од Горна Пчиња (Сурлица, Поддржи Коњ, Широка Планина).<ref name=":0" /> Иако на селото се забележани археолошки наоѓалишта, [[Јован Трифуноски]] не ги забележал и укажува на старини само на месноста Селиште, западно од селото, каде се наоѓале слаби остатоци од куќи. На месностите Св. Јован и Спасовден постоеле црквиште. На првата месност по Првата светска војна била подигната денешната [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Макреш|црква „Св. Јован Крстител“]].<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 7&nbsp;км². На него преовладуваат обработливите површини на површина од 400 [[хектар]]и, додека на пасиштата отпаѓаат 238 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во Макреш, како и во околните села, најмногу се развиле земјоделството и сточарството. Најмногу се одгледувале овци и жито.<ref name=":0" /> По Втората светска војна, земјоделската задруга од Младо Нагоричане основала сточарска фарма со околу 600 крави. Во 1965 година, фармата била напуштена.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|119 |1953|255 |1961|275 |1971|270 |1981|157 |1991|68 |1994|58 |2002|40 |2021|32 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Макреш живееле 235 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 216.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Макреш имало 256 [[Македонци]], патријаршисти.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]] и 25 до 50 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Макреш е мало село, коешто во 1961 година броело 275 жители, а во 1994 година 58 жители, од кои 51 бил Македонец и двајца жители Власи.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 40 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=3 септември 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 32 жители, од кои 29 [[Македонци]] и 3 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|235|256|119|255|275|270|157|68|58|40|32}} === Родови === Макреш е македонско село. Според истражувањата од 1970 година, родови во селото се: * '''Горно Маало:''' ''Гијови (2 к.), Спиридонови (2 к.) и Попови (1 к.)'' доселени се однекаде во XIX век. ''Алинчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Аљинце|Алинце]]. ''Огутчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Дејловце]]. ''Страчинчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Страцин]]. ''Младенови (1 к.)'' доселени се од селото [[Руѓинце]]. ''Младенови (1 к.)'' доселени се од селото [[Широка Планина]] во [[Горна Пчиња]]. ''Облавчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Облавце]]. * '''Средно Маало:''' ''Поповци (4 к.) и Ѓоргијови (1 к.)'' доселени се однекаде во XIX век. ''Нагоричанци (2 к.)'' доселени се од селото [[Старо Нагоричане]]. ''Додевски (1 к.) и Јовановски (1 к.)'' доселени се од селото [[Дејловце]]. ''Ѓошевски (1 к.)'' доселени се од селото [[Сурлица]] во [[Горна Пчиња]]. * '''Влашко Маало:''' ''Ташкови (1 к.)'' по потекло се [[Власи]]. Овде живеат од XIX век. ''Дејловчани (2 к.)'' доселени се од селото [[Дејловце]]. ''Картаљаци (2 к.)'' доселени се од селото [[Орах]]. ''Алинчани (1 к.)'' доселени се од селото [[Аљинце|Алинце]]. ''Денкови (1 к.)'' доселени се од селото [[Младо Нагоричане]]. * '''Киселарник Маало:''' ''Антевски (2 к.) и Стојменови (2 к.)'' стари родови во селото. ''Станојевски (2 к.)'' доселени се од селото [[Подржи Коњ]] кај [[Крива Паланка]]. * '''Печењаци Маало:''' ''Спасини (2 к.)'' стари доселеници со непознато потекло. ''Алинчанци (4 к.)'' доселени се од селото [[Аљинце|Алинце]]. ''Петковски (2 к.)'' доселени се од селото [[Старо Нагоричане]]. === Иселеништво === Макреш нема добри услови за живот, па така населението почнало да се иселува. [[Овче Поле|Овчеполското]] село [[Макреш (Светиниколско)|Макреш]] е основано од доселеници од кумановското село Макреш. Потоа постари иселеници имало и во селото [[Врсаково]] во [[Овче Поле]]. ''Макрешани'' се иселени во селото [[Орашац]]. ''Макрешанци'' се иселени во селото [[Јачинце]]. ''Цветановски'' се иселени во селото [[Војник (село)|Војник]]. ''Петрушеви'' се иселени во селото [[Клечевце]]. После [[Втора светска војна|Втората светска војна]] населението почнало да се иселува по градовите. Највеќе иселеници има во [[Куманово]]. Таму неколку родови целосно се иселени. == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Макреш било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облавце, во која покрај селото Макреш се наоѓале и селата Војник, Дренок, Канарево, Облавце, Орах, Ругинце и Стрезовце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Облавце, во која влегувале Канарево, Макреш, Облавце и Стрезовце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1185 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Макреш 16.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на црквата „Св. Јован Крстител“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта"/> * [[Градиште (Макреш)|Градиште]] — населба од бакарното, железното и раноантичкото време; * [[Петрково (Макреш)|Петрково]] — некропола од римско време; * [[Св. Јован (Макреш)|Св. Јован]] — некропола од средниот век; и * [[Црквиште (Макреш, Кумановско)|Црквиште]] — црква од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Макреш|Црква „Св. Јован Крстител“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * Свети Јован летен (7 јули) — селска слава. <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Макреш == Култура и спорт ==--> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Makreš, Staro Nagoričane|Макреш}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Макреш (Кумановско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] 2iz7ehw0f7zq4gkzwffdzt8xb6ju3hr 0 15583 5623059 5608689 2026-09-02T16:31:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623059 wikitext text/x-wiki '''Европска економска заедница''' ('''ЕЕЗ''') — [[европска]] економска организација што ја сочинувале 6 земји од [[Западна Европа]] — [[Франција]], [[Западна Германија]], [[Италија]], [[Белгија]], [[Холандија]] и [[Луксембург]]. Настанала во 1957&nbsp;г. кога овие шест земји ги ратификувале [[Договорот од Рим|Римските договори]]<ref>[http://www.ena.lu/ Historical events: The establishment of the EEC and Euratom] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171003103616/https://www.ena.lu/ |date=2017-10-03 }}, European NAvigator (ENA)</ref>, а престанала да постои во 1967&nbsp;г. кога се обединила со [[Европска заедница за јаглен и челик|Европската заедница за јаглен и челик]] и [[Европска заедница за атомска енергија|Европската заедница за атомска енергија]], што претставувало почеток на Европската заедница. Основни цели на оваа организација биле изградбата на заеднички [[пазар]] врз основа на [[царина|царинска]] унија, односно решавање на сите економски препреки, координирање на стопанската политика и подигање на [[животен стандард|животниот стандард]] во рамките на Заедницата. == Историја == {{вики}} Откако во 1954 година пропаднаа амбициозните планови за една Европска одбранбена заедница - а со тоа и за една Европска политичка заедница - значи за една наднационална соработка во високополитичка и сензибилна област, се постави прашањето „што сега“? Во оваа ситуација, владите од земјите на Бенелукс приложија предлози за понатамошни чекори за интеграција, коишто беа сконцентрирани на економската област. Кон средината на 1955 година, на една конференција во Месина, предлозите на земјите на Бенелукс беа многу позитивно примени од страна на министрите за надворешни работи на земјите-членки на ЕЗЈЧ (Европската заедница за јаглен и челик). Беше поставена комисија од претставници на влади под претседателство на белгискиот министер за надворешни работи Пол-Хенри Спаак, којашто требаше да изработи извештај, а на преговорите ја покани и Велика Британија, но таа се повлече во ноември 1955 година, не гледајќи можности за реализација на нејзините претстави за слободна трговска зона. Сепак - извештајот, кој беше приложен во април 1956 година, претставуваше темел за преговорите што се одржуваа во текот на годината и на кои, понекогаш со многу мака, требаше да биде најдено израмнување на интересите, посебно меѓу Германија и Франција. На крајот, сепак, беше постигната согласност и договорите за основање една Европска економска заедница (ЕЕЗ) и Европска атомска заедница (ЕАЗ) беа потпишани од страна на шесте држави-членки на ЕЗЈЧ на 25 март 1957 година во Рим - поради што договорите го носат името Римски договори, коишто стапија во сила од 1 јануари 1958 година. Во преден план стоеше целта за создавање заеднички пазар, значи, за потполно отстранување на трговските рампи помеѓу земјите-учеснички, во што функционално принудувачи спаѓаа заедничка надворешна царина и заедничка трговска политика. Токму со тоа се занимаваше и преовладувачкото мнозинство на одредбите од договорот. Затоа, пак, во навистина општа форма останаа упатствата за координирање на економската и монетарната политика, како и за други области, како на пример аграрната, сообраќајната или одредени аспекти на социјалната политика. Ако договорот го споредиме со уставот на еден национален политички систем, ќе добиеме една потполно поинаква ситуација. Додека во уставите на националните политички системи едвај може да се најде нешто за политики или поединечни области, таквите одредби го сочинуваат јадрото на ЕЕЗ-договорот. Се разбира дека тој содржи и класични уставни одредби, и тоа таму, каде што станува збор за создавање на институционални структури на новата Заедница и за меѓусебниот однос на органите. Дека како основа за изработка на оваа институционална рамка служеше ЕЗЈЧ-договорот, се покажа во фактот дека беше преземено именувањето на три од органите (Совет на министри, Собрание, Врховен суд). Наместо Високата управа, беше основана една комисија, која требаше да биде иницијатор за заедничка политика и за нејзино спроведување, а освен тоа поседуваше и неколку други сопствени компетенции. Во односот помеѓу Комисијата и Советот на министри можеше да се востанови, во споредба со ЕЗЈЧ, едно видно поместување на компетенциите на Советот а со тоа и на државите-членки. == Дефинирање на Заедничкиот Пазар == Многу од политиките на ЕУ на еден или друг начин се поврзани со развојот и одржувањето на еден делотворен единствен пазар. Значителни напори се вложени за создавање на хармонизирани стандарди - кои се создадени за да донесат економска корист преку создавање на поголеми и поефикасни пазари. Моќта на Единствениот пазар зафаќа и надвор од границите на [[ЕУ]], зашто за да се продава во рамките на ЕУ, корисно е прилагодувањето на нејзините стандарди. Штом фабриките, земјоделците и трговците од некоја земја која не е членка на ЕУ се прилагодат кон стандардите на ЕУ, многу од трошоците за приклучување кон Унијата веќе се намалени. До оваа точка, хармонизирањето на домашното законодавство со цел станување на полноправна членка е релативно безболно и може да создаде поголемо богатство преку елиминирањето на царинските трошоци. Единствениот пазар има како интерни така и надворешни аспекти. == Внатрешна Политика == * Слободна трговија на стоки и услуги помеѓу државите членки (цел која е понатаму проширена врз трите од четирите држави членки на ЕФТА преку Европската економска област (ЕЕА). * Заедничко право за конкуренција што ги контролира активностите против конкурентноста на компаниите (преку законот против трустовите и контролата на спојувањето) и на државите членки (преку режимот на државна помош). * Шенгенски договор што овозможи отстранување на внатрешните гранични контроли и хармонизација на надворешните контроли помеѓу неговите држави членки. Тој ги исклучува Британија и Ирска, кои имаат дерогации, но ги вклучува Норвешка и Исланд, кои не се членки на ЕУ. Исто така, Швајцарија преку референдум во 2005 гласаше да стане дел од Шенгенската зона. * Слобода за граѓаните од нејзините држави членки да живеат и да работат каде било во ЕУ, ако можат да се издржуваат (исто така проширено врз членките на ЕЕА). * Слободно движење на капиталот помеѓу државите членки на ЕУ (и на ЕЕА). * Хармонизација на владините регулативи, корпорациското право и регистрирањето на заштитни марки. * Единствена валута, евро (без Британија и Данска, кои имаат дерогативи). Шведска, иако нема донесено посебна клаузула за истапување, не е членка на Механизмот за курсна размена 2, доброволно исклучувајќи се себеси од монетарниот сојуз. * Голем број еколошки политики координирана преку ЕУ. * Заедничка аграрна политика и Заедничка рибарска политика. * Заеднички систем на индиректно оданочување, ДДВ, како и заеднички царини на разни производи. * Обезбедување парични средства за развојот на недоволно развиените региони (структурни и кохезиски фондови). == Надворешна Политика == * Заедничка тарифа на надворешните царини и заедничка позиција во меѓународните трговски преговори. * Обезбедување парични средства за програмите во земјите кандидати и во останатите источноевропски земји, како и за помош во многу земји во развој, преку своите ФАРЕ и ТАЦИС програми. == Значење на пазарот за земјите членки и нивната економија == [[Податотека:Evra.jpg|right|thumb|210px|Евро монети]] ЕУ претставува е најголема економска заедница во светот со 12,165,150 милиони евра [[Бруто-домашен производ|БДП]] во 2009 година<ref>[http://www.gfmag.com/gdp-data-country-reports/631-the-european-union-gdp-economic-report.html#axzz1OYfz3fCz '''European Union Economic Report''': GDP data and GDP forecasts; economic, financial and trade information; EU and population overview], Global Finance</ref>. Крајната политичка цел на зедничкиот пазар е создавање на нов глобален економски играч покрај Америка, Кина а во последно време повторно и Русија. Во евро-жаргонот, често овие челни компании кои најмногу профитираат од заедничкиот пазар се нарекуваат „европските шампиони“.Од логиката на либерализација во рамките на Унијата може да се извлече реториката која ги велича доблестите на „европските шампиони“—фирми кои оперираат преку европските граници и можат да бидат клучни глобални конкуренти. Според едно размислување во Брисел, таканаречените европски шампиони треба да ја поткрепат амбицијата на ЕУ да стане главен економски играч во светската економија—најважната мисија изнесена во Лисабонската агенда. Веќе неколку децении водечките земји-членки на ЕУ се обидуваа да ја достигнат маестралноста на американските и јапонските фирми, а понатамошниот развој на Унијата требаше да оди во овој правец. Во последнава деценија ова соперништво доби дополнителна димензија како резултат на економскиот пораст на Кина, Индија и другите азиски земји. Меѓутоа, неодамнешните настани кои се случија во ЕУ не се вклопуваат во концептуалната рамка опишана погоре; наместо тоа, тие се судираат со логиката на единствен пазар. На пример, највлијателните земји во Унијата користат разни средства за го задржат приматот на домашниот капитал во банкарството, јавните услуги и другите сектори за кои се смета дека имаат нацонална стратешка важност. == Инструменти на заедничкиот пазар == Како еден од најмоќните и највлијателни инструменти на Европската Унија која ќе гарантира развој и оддржливост на заедничкиот пазар е [[Европска инвестициона банка|Европската Инвестициона Банка]]. Создавањето на ЕИБ беше дел од основачкиот договор на Европската економска заедница, [[Договорот од Рим|Римскиот договор]] од 1957. ЕИБ мораше да се осигура дека растот нема да се концентрира околу областите што напредуваа додека назадните области (како италијанскиот Мецоџорно) да заостануваат. Некои држави-членки не беа спремни да ја создадат ЕИБ кога институција со слични задачи веќе постоеше: Светската банка. Сепак, политичкиот мотив да се основа институција покрај американски доминантната Светска банка, во опоравена Европа се покажа посилен. Досега ЕИБ е најголема од мултилатералните банки за развој, вредноста на одобрените заеми се зголеми од 35 милијарди евра во 1999 до 41 милијарда евра во 2000 година со тоа надминувајќи ја финансиската големина на Светската банка. Основна задача на ЕИБ е да придонесе во развојот на заедничкиот пазар на Европската унија. За таа цел, одобрува долгорочни заеми и гаранции. Дваесет проценти од заемите на ЕИБ ги сочинуваат т.н глобални заеми. Ова се заеми преку посредници, обично национални или локални банки, наменети за мали и средни претпријатија. Основна задача на ЕИБ е да придонесе во развојот на заедничкиот пазар на Европската унија. За таа цел, одобрува долгорочни заеми и гаранции. Дваесет проценти од заемите на ЕИБ ги сочинуваат т.н глобални заеми. Ова се заеми преку посредници, обично национални или локални банки, наменети за мали и средни претпријатија. == Надворешни врски == * [http://www.ena.lu?lang=2&doc=18771 Текстот на договорот со кој се воспоставува Европската економска заедница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110607142308/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=18771 |date=2011-06-07 }} * [http://www.europedia.moussis.eu Europedia: Guide to European policies and legislation] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181016211903/http://www.europedia.moussis.eu/ |date=2018-10-16 }} ==Наводи== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Историја на Европската Унија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1958 година]] rtda90eozw2kxr82k4efboab70urd5a 4 20515 5623299 5622722 2026-09-03T11:20:42Z Marco Mitrovich 114460 /* CEE Technical Village Pump */ 5623299 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) o8laft461sewdt89amb8zuaniu0lzic 0 21277 5623076 5609813 2026-09-02T17:50:54Z Dr. Thomas Liptak 127054 /* Облакодери */ photo updated 5623076 wikitext text/x-wiki {{redirect|Франкфурт}} {{Инфокутија Место во Германија |Name = Франкфурт на Мајна |Art = град |image_photo = Skyline Frankfurt 2011-01.jpg |image_size = 300px |image_caption = Хоризонт на Франкфурт на Мајна |image_flag = Flag of the Free City of Frankfurt.svg |Wappen = DEU Frankfurt am Main COA.svg |lat_deg = 50 | lat_min = 6 | lat_sec = 37 |lon_deg = 8 | lon_min = 40 | lon_sec = 56 |Lageplan = Hesse F.svg |Lageplanbeschreibung = <!-- Description of image "Lageplan" Default: "Location of XX" --> |Bundesland = Hesse |Regierungsbezirk = Дармштат |Landkreis = urban |Höhe = 112 |Fläche = 248.31 |Einwohner = 651899 |Stand = 2008-03-31 |pop_ref =<ref name="urban_area_pop"/> |pop_urban = 2295000 |pop_urban_date = 2010 |pop_metro = 5600000 |pop_metro_date = 2006 |PLZ = 60001-60599, 65901-65936 |PLZ-alt = 6000, 6230 |Vorwahl = 069, 06109, 06101 |Kfz = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |NUTS = DE712 |LOCODE = DE FRA |Gliederung = 16 окрузи (''Ortsbezirke'')<br />46 квартови (''Stadtteile'') |Website = [http://www.frankfurt.de/ www.frankfurt.de] |Bürgermeister = [[Петер Фелдманн]] |Bürgermeistertitel = [[Список на градоначалници на Франкфурт|Градоначалник]] |Partei = [[Социјалдемократска партија на Германија|CПД]] |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = Зелените |year = I век }} '''Франкфурт на Мајна''' или само '''Франкфурт''' ({{langx|de|Frankfurt am Main}}) — најголемиот [[град]] во [[Германија|германската]] [[Сојузни покраини во Германија|покраина]] [[Хесен]] и петти по големина во [[Германија]], со 672.000 жители. Во урбаното подрачје се проценува дека има 2.295.000 жители во 2010 година<ref name="urban_area_pop">{{en}} {{Наведена мрежна страница| url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=World Urban Areas| first=Wendell Cox Consultancy (Demographia)| accessdate=2007-09-20|format=PDF}}</ref>. Градот е во центарот на големото [[метрополитенска област|метрополско подрачје]] [[Франкфурт/Рајна – Мајна]], кој има 5.600.000 жители<ref>[[Organization for Economic Cooperation and Development]], ''[http://books.google.com/books?id=kBsfY-Pe2Q4C Competitive Cities in the Global Economy]'', OECD Territorial Reviews, (OECD Publishing, 2006), Table 1.1</ref> и е вторa најголема метрополитенска германска област. Градот е расположен на стариот брег на реката [[Мајна]], германски збор за тоа е „Furt”. Тоа е дел од поранешната [[Франконија]], а жителите беа раните [[Франки]]. Така, името на градот го открива своето наследство како „брег на Франките“<ref>{{Наведена книга|url=http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135|title=Placenames of the world|last=Room|first=Adrian|publisher=McFarland|year=2006|page=135|accessdate=2009-07-23 | isbn=9780786422487}}</ref>. Сместен на реката [[Мајна]], Франкфурт е [[Финансии|финансиски]] и [[Сообраќај во Германија|транспортен]] центар во Германија и најголем [[финансиски центар]] во [[континентална Европа]]. Тој е седиште на [[Европска централна банка|Европската централна банка]], [[Германска сојузна банка|Германската сојузна банка]], [[Франкфуртска берза|Франкфуртската берза]] и на [[Франкфуртски саем|Франкфуртскиот саем]], како и седиште на уште неколку големи комерцијални банки. [[Аеродром Франкфурт|Аеродромот во Франкфурт]] е еден од светските најпрометни меѓународни аеродроми, [[Франкфурт (Мајна) Хауптбанхоф|Централната железничка станица во Франкфурт]] е една од најголемите крајни станици во Европа и Франкфуртскиот Кројц (''[[Германските аутобанови|Autobahn]]'' крстосница) — најупотребуваната крстосница во [[Европа]]. Франкфурт е единствениот град во Германија кој е на списокот на десетте [[Глобален град|Алфа светски градови]]<ref name="World Cities">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citymap.html|title=World Cities|accessdate=2007-01-23|archive-date=2007-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070209201517/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citymap.html|url-status=dead}}</ref>. Франкфурт се наоѓа во поранешната Американска окупациона зона во Германија и тој порано беше седиште на американската армија во Германија. Франкфурт се смета за [[Глобален град|алфа светски град]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC - The World According to GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=2010-04-13 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref>, запишан во списокот во 2008 година од страна на групацијата на Лофборскиот универзитет<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=The World According to GaWC 2008 |publisher=Globalization and World Cities |first=J.V. |last=Beaverstock |author2=Smith, R.G.; Taylor, P.J. |accessdate=2011-06-11 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> и е рангиран на 21 место од сите глобални градови во поглед на надворешната политика од страна на Индексот на глобалните градови во 2008<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |title=The 2008 Global Cities Index |publisher=Foreign Policy |first=A.T. |last=Kearney, Inc. |accessdate=2011-06-11 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110131155/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |url-status=dead }}</ref> и претставува меѓународен центар за [[трговија]], [[финансии]], [[култура]], [[сообраќај]], [[образование]] и [[туризам]]. Според анкетата во врска со трошоците за живот на трговецот, Франкфурт е втор најскап град во Германија, а 48-ми во целиот свет<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html |title=Cost of living&nbsp;– The world's most expensive cities |publisher=City Mayors}}</ref>. Франкфурт, исто така, се вбројува во топ десетте најубави градови за живот во светот, според консултантската агенција за човечките ресурси Мерсер<ref>[http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1307990 Mercer's Quality of Living Survey 2009], www.mercer.com. Посетено на 2 March 2009</ref>. Меѓу говорниците на англиски јазик, градот е познат едноставно само како Франкфурт, иако повремено Германците го нарекуваат со полното негово име за да го разликуваат од другиот Франкфурт (значително помал) во областа [[Бранденбург]], [[Франкфурт на Одра]]. 40% од населението на Франкфурт, и 65% на оние на возраст под пет години се со имигрантско потекло<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Presse/pm/2007/05/PD07__183__12521,templateId=renderPrint.psml |title=Statistisches Bundesamt Deutschland - Neue Daten zur Migration in Deutschland verfügbar |publisher=Destatis.de |date=2008-10-20 |accessdate=2011-04-08 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718231934/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Presse/pm/2007/05/PD07__183__12521,templateId=renderPrint.psml }}</ref>. == Краток преглед == [[Податотека:Frankfurt am Main, Skyline von der Alten Brücke.jpg|thumb|Хоризонт на Франкфурт и [[Мајна|реката Мајна]] со излетнички бродови.]] [[Податотека:IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|thumb|[[Универзитет Франкфурт на Мајна|Универзитет Јохан Волфганг Гете]], поранешната зграда на ИГ Фарбен]] Франкфурт е финансиски центар на [[Германија]] со векови и е дом на бројни големи банки и брокерски куќи. Трите столба на економијата во Франкфурт се финансиите, сообраќајот и трговијата. [[Франкфуртска берза|Берзата во Франкфурт]] веќе долго е најголема во Германија и е една од најзначајните во светот. Франкфурт е исто така седиште на [[Европска централна банка|Европската централна банка]], која ја поставува монетарната политика за економијата во Еврозоната, како и на [[Германска сојузна банка|Германската сојузна банка]]. Повеќе од 300 домашни и меѓународни банки се претставени во Франкфурт, вклучувајќи ги и седиштата на најголемите германски банки. Франкфурт има одлична сообраќајна инфраструктура, а [[Аеродром Франкфурт|меѓународниот аеродром на Франкфурт]] е најголемиот европски воздухопловен центар. Неговата централна местоположба во срцето на [[Европа]] и одличната пристапност по воздушен, железнички и патен пат го прават аеродромот навистина привлечен. Исто така, во Франкфурт се одржуваа многу големи саеми секоја година, особено познати се [[Франкфуртски автосаем|Меѓународната изложба на автомобили]], најголемото светско моторно шоу, [[Саем на книга во Франкфурт|Саемот на книга во Франкфурт]], најголемиот светски саем на книгата и најголемиот светски музички саем. Франкфурт е исто така дом на многу [[Култура во Германија|културни]] и [[Образование во Германија|образовни]] институции, вклучувајќи го [[Универзитет Франкфурт на Мајна|Универзитетот Јохан Волфганг Гете]], многу музеи, и две големи [[Ботаничка градина|ботанички градини]], [[Градина на палмите|Градината на палмите]] и [[Ботаничка градина на Универзитетот Јохан Волфганг Гете во Франкфурт на Мајна|Ботаничката градина на Универзитетот Јохан Волфганг Гете во Франкфурт на Мајна]]. Франкфурт е еден од трите града во [[Европска Унија|Европската Унија]], кои имаат значаен број на [[облакодер]]и. Со 12 облакодери (т.е. згради повисоки од 150 метри) во доцната 2010, Франкфурт е втор веднаш по [[Париз]] со 14 облакодери, и пред [[Лондон]] со 10 облакодери. Градот Франкфурт содржи два најголеми облакодери во Европската Унија, кулата Комерцбанк и кулата Месе, со што се рангираат на третото и четвртото место веднаш по Кулата Набережнаја и Триумфалната палата во [[Москва]]. [[Податотека:Panorama Frankfurt vom Maintower.jpg|thumb|1050px|center|Панорама на Франкфурт гледана од покривот на [[Мејнтауер]]]] {{-}} == Историја == {{Главна|Историја на Франкфурт на Мајна}} Во областа на ''Ремер'', каде биле воспоставено [[Древна Германија|римски колонии]], веројатно во I век, а некои артефакти од тоа време се наоѓаат дури денес. Градското подрачје Бонамес го добило името веројатно уште во римскиот период - се смета дека е изведено од ''bona me(n)sa''. ''Нида'' (Хедернхајм), исто така бил град на Римјаните. Името на Франкфурт на [[Мајна]] потекнува од ''Franconofurd'' од [[Германи|германските племиња]] на [[Франки]]те; ''Furt'' ([[англиски јазик|англиски]] Ford) каде реката беше доволно плитка за да се помине преку неа. [[Алемани]]те и Франките живееле овде и од 794 год [[Карло Велики]] претседавал со царското Собрание и црковниот Синод, кога за првпат е споменат ''Franconofurd''. Франкфурт бил еден од најважните градови во натамошното [[Свето Римско Царство]]. Од 855 година, [[Список на германски владетели|германските кралеви и цареви]] биле избирани во Франкфурт и крунисани во [[Ахен]]. Од 1562 година, кралевите/царевите, исто така биле крунисувани во Франкфурт, [[Максимилијан II]] бил првиот. Оваа традиција завршила во 1792 година, кога бил избран [[Франц Втори]]. Крунисувањето било намерно одржано на [[Ден на Бастилја|Денот на Бастилја]], 14 јули, годишнината од [[освојувањето на Бастилја]]. Изборите и крунисувањата се одржувале во [[Катедралата во Франкфурт|Катедралата на Св. Вартоломеј]], позната како Kaiserdom (Катедралата на царот) или во претходниците. ''Frankfurter Messe'' (Франкфуртскиот саем) за првпат бил спомнат во 1150 година. Во 1240 година, царот [[Фридрих Втори]] им додели царска привилегија на неговите посетители, што значи дека тие ќе бидат заштитени од страна на Царството. Саемот станал особено важен, откако за сличните саеми во француските комуни се изгубило интерес во 1380 година. Саемот на книгата се одржува во Франкфурт уште од 1478 година. Во 1372, Франкфурт стана ''Reichsstadt'' ([[Царски град]]), односно директно потчинет на [[Список на царевите на Светото Римско Царство|Светиот римски цар]], а не на некој регионален владетел или пак локален благородник. [[Податотека:Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|thumb|left|Франкфурт во 1612]] Франкфурт успеа да остане неутрален за време на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]], но градот патеше од [[бубонска чума|бубонската чума]], која ја донесоа бегалците. По завршувањето на војната, Франкфурт си го поврати богатството. Во [[Наполеонови војни|Наполеоновите војни]] Франкфурт бил окупиран и неколкупати бомбардиран од француската војска. И покрај тоа, и понатаму остана слободен град сè до целосниот колапс на Светото Римско Царство во 1805/6. Во 1806 година, станал дел од [[Кнежевство Ашафенбург|кнежевството Ашафенбург]] на чело со Fürstprimas (Архиепископот), [[Карл Теодор Антон Марија фон Далберг]]. Ова исто така значело дека Франкфурт бил припоен кон [[Рајнски Сојуз|Рајнскиот Сојуз]]. Во 1810 година Далберг ја доби титулата [[Големото војводство Франкфурт|Големиот војвода на Франкфурт]]. [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] сакал својот посвоен син [[Евгениј де Бохарн]], веќе Принц на Венеција, да го направи Голем војвода на Франкфурт по смртта на Далберг (бидејќи второспоментиот како католички епископ нема легитимен наследник). Големото војводство траело краток период од 1810 до 1813 година, откако воениот тек на настани се свртел во корист на англо-пруските водечки сојузници, кои ја отфрлиле наполеонската доминантност во Средна Европа. Далберг се повлекол во корист на Евгениј де Бохарн, што секако било само симболична акција, бидејќи второспоменатиот всушност никогаш не владеел по уништувањето на француските армии и кога Франкфурт им припаднал на сојузниците. По последниот пораз и абдикацијата на Наполеон, [[Виенски конгрес|Виенскиот конгрес]] (1814-1815, прецртување на картата на Европа) го распушти Големото војводство и Франкфурт влезе во новонастанатиот [[Германски Сојуз]] (сè до 1866) како слободен град, станувајќи седиште на Бундестагот, сојузниот парламент што го претседаваше [[Хабсбуршка монархија|Хабсбуршкиот император на Австрија]], претставен од австискиот „претседателски пратеник“. [[Податотека:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|left|Франкфуртскиот парламент во црквата Св. Павле во 1848]] По несреќната [[Револуции во германските покраини во 1848 година|револуција од 1848 година]], Франкфурт бил седиште на првиот демократски избран германски парламент, [[Франкфуртски парламент]], кој заседавал во Frankfurter Paulskirche (Црквата Св. Павле) и бил отворен на 18 мај 1848 година. Институцијата пропаднала во 1849 година, кога [[Кралство Прусија|прускиот крал]] прогласил дека нема да ја прифати „круната на мизеријата“. Во годините на неговото постоење, собранието развило заеднички Устав за обединета Германија, со прускиот крал како свој монарх. Франкфурт ја загубило својата независност по [[Австриско-пруска војна|Австриско-пруската војна]], откако [[Прусија]] во 1866 година присвоила неколку помали држави, меѓу кои и [[Слободен град Франкфурт|Слободниот град Франкфурт]]. Пруската администрација го вклучила Франкфурт во својата провинција [[Хесен-Насау]]. Претходно независните градови Борнхајм и Бокенхајм биле припоени во 1890 година. Во 1914 година, граѓаните на Франкфурт го основале [[Универзитет Франкфурт|Универзитетот Франкфурт]], подоцна наречен Универзитет Јохан Волфганг Гете. Ова е единственото граѓанско основање на Универзитет во Германија, а денес тој е еден од најголемите универзитети во Германија. Од 6 април до 17 мај 1920 година, следеле воени интервенции за смирување на [[Рурско востание|Рурското востание]], Франкфурт бил окупиран од страна на француската војска<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866-1945] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=2011-07-19 }}. Retrieved 10 June 2010.</ref>. Французите изјавиле дека членовите од 42 до 44 од [[Версајски договор|Мировниот договор во Версај]], кој се залагал за разоружување на Рајнската област се прекршени<ref>{{наведени вести|title=French march into Germany|date=7 April 1920|work=The Times |page=10 |accessdate=3 August 2010}} "The French commander issued a notice to the public informing them that the occupation was consequent upon the German advance in the Ruhr contrary to the Peace Treaty."</ref>. Во 1924 година, [[Лудвиг Ландман]] станал првиот [[Јудаизам|еврејски]] градоначалник на градот и водел кон значајно проширување за време на наредните години. Меѓутоа, за време на нацистичката ера, [[синагога|синагогите]] во Франкфурт биле уништени. [[Податотека:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|left|Поглед од горе на катедралата во ај 1945 по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]]] Градот Франкфурт бил неколкупати [[Бомбардирањата во Франкфурт на Мајна во Втората светска војна|бомбардиран за време на Втората светска војна]] (1939-1945). Биле убиени над 5.500 жители за време на нападите и некогаш познатиот средновековен градски центар, во тоа време и најголем во Германија, бил уништен. Повоената реконструкција се обележа со едноставен модерен стил, неповратно менувајќи го архитектонското лице на Франкфурт. Само неколку привлечни згради биле историски реконструирани, но на специфичен начин. Збирката на историско важните документи [[Каирска гениза]] на Градската библиотека биле уништени за време на бомбардирањата на градот. Според [[Арабист|арабискиот]] и генизаскиот научник С.Д. Гоитајн „не преживеала дури ни литературата која ја индицира содржината“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I - Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref>. По завршувањето на војната, Франкфурт станал дел на новонастаната држава Хесен, која се состоела од некогашните провинции на стар [[Народна покраина Хесен|Хесен-(Дармштад)]] и [[Покраина Курхесен|Пруски Хесен]]. Градот бил дел од [[Американска окупациона зона на Германија|Американската окупациона зона на Германија]]. Воениот гувернер на американска зона (1945-1949) и Високиот комесар на Америка за Германија (1949-1952) имале нивни штабови во IG Farben Building, намерно оставена неоштетена за време на бомбардирањата на сојузниците за време на војните. Франкфурт бил првичниот избор за привремен главен град на [[Западна Германија]] - тие стигнаа и до градење на нова парламентарна зграда, која никогаш не беше искористена за таа намена. Од 1949 година, била користена како зграда за радиските студија на Hessischer Rundfunk. На крајот, [[Конрад Аденауер]] (првиот повоен [[канцелар]]) го претпочитал малиот град [[Бон]], во најголем дел бидејќи бил блиску до неговиот роден град, но исто така и од друга причина; многу други истакнати политичари се спротивставуваа на изборот Франкфурт, еден од најголемите градови во Германија и стар центар на старото германско доминантно Свето Римско Царство, да биде прифатен за „постојан“ главен град на Германија, притоа намалувајќи ја поддршката на населението во Западна Германија за повторно обединување, и можното враќање на Владата во [[Берлин]]. [[Податотека:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|left|Реконструкција (1981–1984) на шест куќи на источната страна на ''[[Ремерберг]]'', кои беа уништени во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]]] Во текот на 1970-тите, градот создал еден од европските најефикасни подземни транспортни системи. Тој систем го вклучува приградскиот железнички систем (S-Bahn) способен да оди од најзафрлените подачја, па сè до центарот, и длабок подземен лесен железнички систем со помали вагони (U-Bahn) исто така способен за патување над земја на уличните железници. Во повоениот период, Франкфурт поново никна во финансиски и транспортен центар на Германија. === Население === Како најголем центар на меѓународната трговија, Франкфурт е мултикултурен град, дом на луѓе од 180 националности. Во прилог на етничкото германско мнозинство, градот содржи бројно имигрантно население од [[Турција]], [[Италија]], [[Хрватска]], [[Србија]], [[Полска]], [[Грција]], [[Македонија]], [[Мароко]], [[Босна и Херцеговина]], [[Пакистан]], [[Шпанија]], [[Португалија]], [[Франција]], [[Јапонија]], [[САД]], [[Австрија]], [[Индија]], [[Англија]], [[Романија]], [[Авганистан]], [[Русија]], [[Бугарија]], [[Либан]] и [[Кина]]. Франкфурт е исто така дом на втората по големина Корејска заедница во Европа и најголемата во Германија, тамилска заедница од [[Шри Ланка]]. Долго време во Франкфурт доминирал [[протестантство]]то. Меѓутоа, за време на XIX век голем број на католици се преселиле овде. Во 2006 година, католицизмот беше најголема доминација веднаш по протестантството, 25% и 23% соодветно<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://frankfurt.de/sixcms/media.php/678/K02_Bev%C3%B6lkerungx.pdf |title=Kapitel 02 Bevölkerung - page 18 |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719022504/http://frankfurt.de/sixcms/media.php/678/K02_Bev%C3%B6lkerungx.pdf |url-status=dead }}</ref>. Но, и двете доминации губат членови и двете заедно имаат помалку од пола население. Според Централниот совет на Евреите во Германија, постојат 7.300 Евреи поврзани со еврејската вера во Франкфурт, давајќи ја третата најголема [[Историја на Евреите во Германија|еврејска заедница]] (покрај [[Берлин]] и [[Минхен]]) во Германија. == Клима == Франкфурт има умерена океанска клима со релативно ладни зими и благи лета. Просечната годишна температура изнесува 10.1°С. {{Weather box |location = Frankfurt |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 4.0 |Feb high C = 5.6 |Mar high C = 10.4 |Apr high C = 14.5 |May high C = 19.5 |Jun high C = 22.3 |Jul high C = 24.8 |Aug high C = 24.8 |Sep high C = 20.1 |Oct high C = 14.0 |Nov high C = 7.7 |Dec high C = 5.0 |year high C = 14.4 |Jan mean C = 1.4 |Feb mean C = 2.2 |Mar mean C = 6.2 |Apr mean C = 9.3 |May mean C = 14.0 |Jun mean C = 17.0 |Jul mean C = 19.3 |Aug mean C = 19.1 |Sep mean C = 15.1 |Oct mean C = 10.0 |Nov mean C = 4.9 |Dec mean C = 2.5 |year mean C = 10.1 |Jan low C = -1.3 |Feb low C = -1.2 |Mar low C = 1.9 |Apr low C = 4.1 |May low C = 8.4 |Jun low C = 11.7 |Jul low C = 13.7 |Aug low C = 13.4 |Sep low C = 10.1 |Oct low C = 6.0 |Nov low C = 2.1 |Dec low C = 0.0 |year low C = 5.8 |Jan precipitation mm = 42.5 |Feb precipitation mm = 37.1 |Mar precipitation mm = 47.6 |Apr precipitation mm = 42.8 |May precipitation mm = 60.2 |Jun precipitation mm = 60.6 |Jul precipitation mm = 64.9 |Aug precipitation mm = 52.9 |Sep precipitation mm = 50.0 |Oct precipitation mm = 54.6 |Nov precipitation mm = 51.8 |Dec precipitation mm = 55.7 |year precipitation mm = 620.7 |Jan precipitation days = 9.8 |Feb precipitation days = 7.1 |Mar precipitation days = 9.3 |Apr precipitation days = 8.5 |May precipitation days = 9.8 |Jun precipitation days = 10.3 |Jul precipitation days = 9.3 |Aug precipitation days = 7.8 |Sep precipitation days = 8.1 |Oct precipitation days = 9.3 |Nov precipitation days = 9.7 |Dec precipitation days = 9.9 |year precipitation days = 108.9 |source 1 = [[World Meteorological Organization]] ([[United Nations|UN]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.worldweather.org/016/c00057.htm |title=Weather Information for Frankfurt |accessdate= |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621034050/http://www.worldweather.org/016/c00057.htm |url-status=dead }}</ref> |date=August 2010 }} == Географија == [[Податотека:Mk Frankfurt Nachbargemeinden.png|thumb|Франкфурт како центар на регионот Рајна-Мајна]] [[Податотека:Ortsbezirke von Frankfurt am Main.png|thumb|16 ''Ortsbezirke'' (окружна област) на Франкфурт]] === Географска положба === Градот е сместен на двете страни на реката [[Мајна]] во југозападниот дел на [[Германија]]. Во јужниот дел на градот се наоѓаат градските шуми на Франкфурт (''Frankfurter Stadtwald''), германската најголема шума внатре во градот. Центарот на Франкфурт е сместен на северната страна на реката. === Соседски заедници и области === На запад, Франкфурт се граничи со [[Мајна-Таунус-Крајс]] ([[Хатерсхајм на Мајна]], [[Крифтел]], [[Хофхајм на Таунус]], [[Келкхајм]], [[Лидербах на Таунус]], [[Сулцбах (Таунус)]], [[Швалбах на Таунус]] и [[Ешборн]]); на северозапад со [[Горен Таунус (округ)|Горен Таунус]] ([[Штајнбах (Таунус)]], [[Оберурзел]] и [[Бад Хомбург]]); на север со [[Ветераукрајс]] ([[Карбен]] и [[Бад Филбел]]); на североисток со [[Мајна-Кинцих-Крајс]] ([[Нидерорфелден]] и [[Мајнтал]]); на југоисток со градот [[Офенбах на Мајна]]; на југ со [[Крајс Офенбах]] ([[Ној-Изенбург]]) и на југозапад со [[Крајс Грос-Герау]] ([[Мерфелден-Валдорф]], [[Риселсхајманд]] и [[Келстербах]]). === Градски делови и окрузи === Градот е поделен на 46 градски делови (''Stadtteile'' или ''Ortsteile''), кои пак се поделени на 118 градски бецирк (''Stadtbezirke''). Најголемиот Ortsteil е [[Заксенхаузен-Зид]]. Повеќето градски делови ги припоија предградијата (''Vororte'') или претходно одделните градови, како [[Хекст]]. Некои како [[Норденд]] никнаа за време на рапидното збогатување на градот во Грундерцајт по што следеше соединувањето на Германија. Другите беа формирани од населбите, кои претходно им припаѓале на други градови, како [[Дорнбуш]]. 46 поделби се комбинирани во 16 окружни области или ''Ortsbezirke'', кад секој од нив има Окружен комитет и претседавач. === Историја на припојувањето === Сè до средината на XIX век, територијата на Франкфурт се состоеше од сегашните Градски делови (Stadtteile) на [[Алтштад]], [[Иненштад]], [[Банхофсфиртел]], [[Гутлојтфиртел]], [[Галус]], [[Вестенд]], [[Норденд]], [[Остенде]], [[Ридервалд]] и [[Заксенахаузен]]. По 1877 година, голем број претходно независни области биле вклучени во градот. == Главни знаменитости == [[Податотека:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|right|[[Катедрала во Франкфурт|Катедралата Свети Вартоломеј]]]] === Катедрала Свети Бартолемеј === {{Главна|Катедрала Франкфурт}} Катедралата Св. Вартоломеј (''Dom Sankt Bartholomäus'') — градба во [[Готска архитектура|готски]] стил, која е изградена во XIV и XV век на темелите на претходната црква од [[меровинзи]]шко време. Таа е главната црква во Франкфурт. Од 1365 година па наваму, царевите на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] биле избирани од црквата и од 1562 до 1792, римско-германските цареви биле овде крунисувани. Од XVIII век, Св. Вартоломеј била нарекувана „[[катедрала]]“ од страна на народот, иако никогаш не била седиште на некој епископ. Во 1867 година, катедралата била уништена од пожар и била повторно обновена во сегашниот свој стил. Висината на катедралата е 95 метри. === Црква Свети Павле === {{Главна|Црква Свети Павле (Франкфурт)}} [[Податотека:Frankfurt Am Main-Paulskirche-Ansicht vom Maintower.jpg|thumb|upright|Црква Свети Павле]] Црквата Св. Павле (''Paulskirche'') — национален историски споменик во Германија со голема политичка симболика, бидејќи била седиште на првиот демократски избран Парламент во 1848 година. Во 1789 година била основана како протестанска црква, но не била завршена сè до 1833 година. Нејзината важност има корени од [[Франкфуртски парламент|Парламентот на Франкфурт]], кој се состанувал во црквата за време на револуционерните години 1848/49 со цел да напишат Устав за обединета Германија. Обидот не успеа, бидејќи монарсите од [[Прусија]] и [[Австрија]] не сакале да ја изгубат моќта, и во 1849 година пруската војска го завршиле демократскиот експеримент со сила на закана и со тоа парламентот бил разрешен. Понатаму, објектот бил повторно искористена во служба на црквата. Св. Павле била делумно уништена во Втората светска војна, особено внатрешноста на зградата, која сега има модерен стил. Била брзо и симболично повторно изградена по војната; а денес не се користи за верски служби, туку главно за изложби и настани. === Старата оперска куќа === [[Податотека:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|left|''[[Стара опера|Старата опера]]'', старата оперска куќа, сега е концертна сала.]] Познатата стара оперска куќа (''Alte Oper'') била изградена во 1880 година од страна на архитектот [[Ричард Лусе]]. Била една од главните оперски куќи во Германија сè дотогаш додека не била тешко уништена во Втората светска војна. Сè до доцните 1970 години била рушевина, со прекар „Најубава германска рушевина“. Имало мислења дури и да се минира. Поранешниот градоначалник на Франкфурт [[Руди Арнт]] повикал минирање во 1960-тите години, со што го здобил прекарот „Динамитот-Руди“. (подоцна Руди споменал дека никогаш не мислел на таа сугестија сериозно). Должејќи се на јавниот притисок, била целосно реконструирана и одново отворена во 1981 година. Денес служи како концертна сала, додека оперите се изведуваат во Операта Франкфурт. Насловот на бордурата на Старата опера вели: „Dem Wahren, Schönen, Guten“ (За вистината, за убавината, за доброто“). === Франкфуртската оперска куќа === Франкфуртската опера е водечка оперска компанија во Германија и една од најважните оперски куќи во Европа. Била избрана за „Оперска куќа на годината“ од страна на германското списание ''Opernwelt'' во 1995 и 2003 година. === Црква Света Катарина === [[Податотека:Frankfurt am Main, St. Katharinenkirche an der Hauptwache.jpg|thumb|upright|[[Црква Св. Катарина, Франкфурт|Црква Св. Катарина]]]] Црквата Св. Катарина е најголемата [[Евангелистичка црква во Германија|евангелистичка (лутеранска)]] црква во Франкфурт. Сместена е во самиот центар на градот на влезот во [[Цајл]]. === Хауптвахе === [[Податотека:Frankfurt am Main, Hauptwache (square).jpg|thumb|left|Финансиската областа (позади) и Хауптвахе (напред).]] Хауптвахе (''Hauptwache'') — зграда во [[Барокна архитектура|барокен]] стил изградена во 1730 година, најпрво се користела како затвор. Името ѝ е дадено по околниот плоштад и транспортниот центар под неа. Таа се наоѓа на едниот крај на Цајл, на главната шопинг-улица во градот. === Цајл === Цајл е главната улица за шопинг во Франкфурт и една од најнатрупаните во Германија. Улицата е пешачка зона и се граничи со два големи плоштади, Хауптвахе на запад и [[Констаблервахе]] на исток. Таа е втората најскапа улица за продавниците за изнајмување под кирија во цела Германија, веднаш по [[Кауфингерштрасе]] во [[Минхен]]. Во текот на еден месец пред Божиќ, продолжената пешачка зона е резервирана за еден од најголемите и најстарите [[Божиќен пазар|божиќни пазари]] во Германија. === Ремер === Името на градската куќа значи „Римски“. Всушност, девет куќи биле земени од страна на градскиот совет во 1405 од богатите трговски семејства. Средната куќа станала градска куќа, подоцна била поврзана со соседните згради. На горниот спрат е ''Kaisersaal'' (Салата на царот), каде што ново крунисаниот император ги одржувал своите гозби. Ремер бил делумно уништен за време на Втората светска војна и подоцна повторно обновен. Сместен е во Ремерберг (плоштадот на градската куќа). {{wide image|Panorama 52.JPG|900px|360° поглед на [[Ремерберг]] (плоштадот на градската куќа)}} === Архитектура на XX век === * [[Фрауенфриденкирхе]], изградена 1929, пример за рана модерна градба на црква. * [[Гросмарктхале]], изградена 1926–1928, поранешен пазар на трговија на големо, а подоцна седиште на [[Европска централна банка|Европската централна банка]]. * [[Зграда ИГ Фарбен|Зградата ИГ Фарбен]], изградена 1928–1930, денешен [[Универзитет Франкфурт|Универзитет Јохан Волфганг Гете]]. * [[Куќа на Гете|Куќата на Гете]], повторно изградена во 1947. Родното место на [[Јохан Волфганг фон Гете]] од 1749 година била уништена во Втората светска војна и подоцна повторно изградена исто како оригиналот. Музејот на Гете е веднаш до неа. * [[Музеј за применета уметност|Музејот за применета уметност]], изграден 1985, дизајниран од страна на [[Рихард Mајер]] === Облакодери === {{Поврзано|Список на највисоки згради во Франкфурт}} {{wide image|Cityscape Frankfurt 2010-2.jpg|900px|Хоризонтот на Франкфурт во август 2010, погледнат од југ}} Франкфурт е единствен град во Германија со значаен број облакодери, се мисли на згради од најмалку 150 метри. Постојат единаесет згради и уште две (Кулата 185, 205 метри и Седиштето на Европската централна банка, 185 метри) во фаза на изградба. Само Бон, исто така, има една зграда (Пост кулата, 163 метри) над 150 метри. Најголем број од облакодерите во Франкфурт се сместени во западниот дел од центарот на градот познат како Банкенфиртел (финансиска област). Највисоките облакодери во Франкфурт се: * [[Кула Комерцбанк]], 259 метри — европска највисока зграда (1997–2003), седиште на [[Комерцбанк]]. * [[Кула Месе]], 257 метри — европска највисока зграда (1990–1997). * [[Вестендштрасе 1]], 208 метри — седиште на [[ДЗ Банк]]. * [[Кула Мајна]], 200 метри — седиште на [[Хелаба|Ландесбанк Хесен-Тирингија]] со платформа за набљудување отворена за јавност. * [[Кула 185]], 200 метри — седиште на [[ПВЦ|ПвЦ Германија]] * [[Тријанон (Франкфурт на Мајна)|Тријанон]], 186 метри — седиште на ДекаБанк. * [[Опернтурм]], 170 метри - седиште на [[УБС|УБС Германија]] * [[Кула Силвер (Франкфурт)|Кула Силвер]], 166 метри — германска највисока зграда (1978–1990), седиште на [[Дрезднер Банк]]. * [[Плаза Биро Центар]], 159 метри — германска највисока зграда (1976–1978). * [[Кули-близначки Дојче Банк|Дојче Банк I]], 155 метри — седиште на [[Дојче Банк]]. * [[Кули-близначки Дојче Банк|Дојче Банк II]], 155 метри — седиште на [[Дојче Банк]]. * [[Скајпер]], 154 метри. [[Податотека:Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg|мини|Облакодери во Франкфурт]] === Други високи згради === * [[Кула Европа]] - Кулата Европа е телекомуникациска кула, позната како Франкфуртска ТВ-кула. Таа е највисоката кула во градот со висина од 337,5 метри. Била отворена за јавност во 1999 година, со прием на вртешкиот врв. Месното население ја нарекува „Гинхајмер Шпаргел“ (''Гинхајмер Аспарагус''), што не е точно, бидејќи не е сместена во округот [[Гинхајм]], туку се наоѓа на неколку метри во округот [[Бокенхајм]]. * [[Кула Хенингер]] - Кулата Хенингер е 120 метри висок силос за жито, изграден од 1959–1961 и во сопственост на пиварницата Хенингер. Има два ротирачки ресторани на висона на 101 и 106 метри и отворена платформа за набљудување на висока од 110 метри. Кулата била затворена за јавност сè до октомври 2002 година. Плановите за уништување на кулата и заменување на истата биле оставени. Денес има нови планови да се претвори во станбена кула. * [[Кула Гете]] - Кулата Гете е 43 метри висока кула, изградена целосно од дрво на северниот крај на Франкфуртската градска шума во Заксенхаузен. Таа е петта по големина дрвена градба во Германија. Била изградена во 1931 година и сè уште е популарно место за туристите, посебно за семејствата како големо собиралиште и кафетеријата е изградена на долниот дел од кулата. == Култура == [[Податотека:Frankfurt Museumsuferfest 2025 - 05.jpg|thumb|left|Музеумуферфест во 2025]] === Фестивали === Најголемиот фестивал во градот е '''Museumsuferfest''' (Музејскиот фестивал на речниот брег). Тоа е еден од најголемите културни фестивали во Германија, кој привлекува над 3 милиони посетители во период од 3 дена. Се случува еднаш годишно на крајот на август, на двете страни на речниот брег на реката [[Мајна]] во центарот на градот. Тука се сместени над 20 музеи кои се отворени до доцна во ноќта. Исто така постојат посебни атракции како живи свирки, танцувачки шоуа, неколку штандови за уметност, работилници за накит, облека и храна од секаде во светот. Завршува со спектакуларен огномет. [[File:Frankfurt am Main, Dippemess (Herbst 2025), Booster (ride).jpg|thumb|left|'''Dippemess''' во 2025]] Најстариот народен фестивал во Франкфурт е '''Dippemess''' (Фестивалот за камени работи) кој се одржува двапати годишно околу [[Велигден]] и на крајот на септември во источниот дел на градот. За првпат е споменат во XIV век како годишен пазар, а денес е повеќе од забавен парк. ( "Dippe" на регионалниот дијалект на Хесен, збор кој значи „пехар“ или „грне“ и кој нема да биде разбран во најголем број германси региони. Името на фестивалот потекнува од самата намена, кога на саем се нудеа традиционални украсни грниња, лонци или други работи од камен). [[Податотека:Frankfurt am Main, Wäldchestag, Karussell und Riesenrad.jpg|thumb|left|Велдцхестаг во 2025]] Франкфуртскиот '''Wäldchestag''' (Денот на дрвото) — шеговито познат како регионален празник затоа што сè до 1990-тите години, било познато дека продавниците во Франкфурт биле затворени на овој ден. И покрај името, фестивалот се одржува четири дена по [[Педесетница]]та, а всушност Денот на шумата се одржува во вторник. Но, она што е посебно за овој фестивал е неговата местоположба во Градската шума на Франкфурт, јужно од центарот на градот, во [[Нидеррад]]. Фестивалот '''Wolkenkratzer Festival''' (Фестивалот на облакодерите) — уникатен во Германија. Се одржува нередовно, последниот беше во мај 2007 година. Два дена повеќето облакодери во Франкфурт се отворени за јавноста, што секако не е секогаш случај, независно од палубата за набљудување на [[Кула Мајна|Кулата Мајна]]. Околу 1.2 милиони посетители ја искористиле можноста да го видат градот од горе. Падобранците, скокачите од височина, огнометите и ласерските шоуа се дополнителни атракции. Следниот фестивал ќе се одржи во 2013 година. '''Звукот на Франкфурт''' — музички фестивал кој се одржува во центарот на градот. Се одржувал редовно од 1994-2004 година. Разни артисти и бендови изведуваат отворени и бесплатни концерти на осум бини сместени главно околу Цајл. Различните видови музика (рок, латино, техно, хаус, алтернативна и поп-музика) привлекувааат околу 500.000 посетители секоја година. === Странска култура === *[[Институт Сервантес]] *[[Централна и источноевропска он-лајн библиотека]] === Музеи === [[Податотека:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|Штедел]] [[Податотека:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[Природен музеј Зенкенберг|Музеј Зенкенберг]]]] [[Податотека:Schirn-ffm001.jpg|thumb|[[Ширн Кунстхале Франкфурт|Уметничка галерија Ширн]] од горе]] [[Податотека:Frankfurter Bethmännchen 1.JPG|thumb|[[Бетменхен]]]] Најголемиот број музеи во Франкфурт се распоредени по должината на реката Мајна во Захсенхаузен (јужната страна) или во стариот дел на градскиот центар (северниот дел). Областа е позната како Museumsufer (Музејски речен брег). Има 13 музеи на јужната страна помеѓу Eiserner Steg и Friedensbrücke, вклучувајќи ги: * [[Германски архитектонски музеј (Франкфурт на Мајна)|Deutsches Architekturmuseum]] (германски архитектонски музеј) * [[Германски филмски музеј (Франкфурт на Мајна)|Deutsches Filmmuseum]] (германски филмски музеј) * [[Музеј за икони (Франкфурт на Мајна)|Ikonenmuseum]] (музеј за [[икона|икони]]) * [[Liebieghaus]] (општински музеј за скулптури) * [[Музеј за применета уметност (Франкфурт на Мајна)|Museum für Angewandte Kunst]] (Museum of Applied Art) * [[Музеј Гирш (Франкфурт на Мајна)|Museum Giersch]] (регионален музеј за уметност) * [[Музеј за комуникација (Франкфурт на Мајна)|Museum für Kommunikation]] * [[Музеј за светските култури (Франкфурт на Мајна)|Museum der Weltkulturen]] (Музеј за светските култури) * [[Штедел|Städel]], еден од најпознатите уметнички музеи во Германија Самата улица, Schaumainkai, е делумно затворена за сообраќај во саботи за најголемиот пазар за стари работи во Франкфурт. Има два музеи на северната страна: * [[Еврејскиот Музеј (Франкфурт на Мајна)|Еврејскиот музеј]] * [[Историски музеј (Франкфурт на Мајан)|Historisches Museum]] Музеи кои не се на самиот речен брег: * [[Музеј за модерна уметност (Франкфурт на Мајна)|Музеј за модерна уметност]] * [[Уметничка галерија Ширн|Schirn Kunsthalle (Уметничка галерија Ширн)]] * Заедница за франкфуртската уметност, основана во 1829 Друг важен музеј е сместен во областа [[Вестенд]]: * [[Природно-историски музеј Зенкенберг]], најголемиот природно-историски музеј во Германија. === Кулинарски специјалитети === * Франкфуртски колбас ([[хот дог]]) * [[Frankfurter Rindswurst]] (франкфуртски говедски колбас) * [[Apfelwein]] (Вино од јаболко) * [[Зелен сос]] * [[Бетменхен]] * [[Frankfurter Kranz]] * [[Handkäse|Handkäse mit Musik]] * [[Frankfurter Rippchen|Rippchen mit Kraut]] === Денс музика === Корените на [[Техно музика|техно-музиката]] потекнуваат од [[Германија]], а особено од Франкфурт. Овде, во раните 1990-ти години, локалниот диџеј [[Свен Фет]] и диџејот ДАГ за првпат отсвирија јак, длабок стил на ациден хаус, кој стана многу популарен во целиот свет во следната декада. Едно од главните места на раната [[транс музика]] беше ноќниот клуб Омен. Според тоа, едни од најраните и највлијателните техно-влијанија, Џем и Спун, Денс 2 Транс, [[Оливер Либ]] и Хардфлур и дискографските куќи како што беа Хартхаус и Ај Кју, биле основани во градот во 1990-ти години. == Сообраќај == [[Податотека:AirportFrankfurt fromair.jpg|thumb|left|[[Аеродром Франкфурт]]]] [[Податотека:Zeil-ffm001.jpg|thumb|left|[[Цајл]], главната шопинг-улица во Франкфурт]] [[Податотека:Frankfurt Main Hauptbahnhof 6229.jpg|thumb|left|[[Франкфурт Хауптбанхоф]] (централната железничка станица)]] [[Податотека:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|left]] [[Податотека:City tunnel frankfurt einfahrt sued.jpg|thumb|left|[[Франкфурт С-Бан|С-Бан]] излегува од подземниот дел во центарот на градот]] [[Податотека:Frankfurt U-Bahn Train Type U4.jpg|thumb|left|[[Франкфурт У-Бан|У-Бан]] на Хауптвахе]] [[Податотека:VGF S201 29.11.2005 Suedbahnhof.JPG|thumb|left|Трамвај на Јужната станица Франкфурт]] === Аеродроми === До градот од другите градови ширум светот се стигнува преку [[Аеродром Франкфурт|Аеродромот Франкфурт]] (''Flughafen Frankfurt am Main''), кој е сместен на 12 км од центарот на градот. Аеродромот има три [[писта|писти]] и има 265 постојани одредишта. Рангиран е меѓу првите десет аеродроми во светот и е најголем карго аеродром во [[Европа]]. Аеродромот исто така служи како седиште на [[Кондор Ерлајнс|Кондор]] и како главно седиште за германскиот [[авиопревозник]] [[Луфтханза]]. Во зависност од тоа колку вкупно патници има или колку летови се искористени, рангиран е на второто или третото место за најпрометните во Европа по [[Аеродром Лондон-Хитроу|лондонскиот аеродром Хитроу]] и [[Аеродром Париз-Шарл де Гол|парискиот аеродром Шарл де Гол]]. Во 2009 година низ Франкфуртскиот аеродром поминаа 50.9 милиони патници. До аеродромот се стигнува со кола или автобус и има две железнички станици, една регионална и една за подалечни одредишта. Линиите на [[Ес-железница|S-Bahn]] се S8 и S9 (насока „Frankfurt (Main) Hbf“, „[[Офенбах на Мајна|Offenbach Ost]]“ или "[[Ханау|Hanau]]"), оддалечен на 10-15 минути од аеродромот до Главната железничка и центарот на градот и возовите [[Интерсити|IC]] и [[Интерсити експрес|ICE]] за пооддалечените одредишта исто така на 10-15 минути. И покрај името, [[Аеродром Франкфурт-Хан|Аеродромот Франкфурт-Хан]] не е сместен во близина на Франкфурт, туку се наоѓа околу 120 км од градот во [[Лауценхаузен]] ([[Рајнска област-Пфалц]]). До овој аеродром може да се стигне единствено со кола или автобус. Автобуската линија започнува од Централната станица во Франкфурт и до аеродромот се потребни саат и четириесет и пет минути. Минатата година над 4 милиони патници го искористиле овој аеродром, со цел да ги употребат нискобуџетните авиокомпании како [[Рајанер]]. [[Аеродром Франкфурт-Егелсбах|Аеродромот Франкфурт-Егелсбах]] е прометен аеродром за општата авијација, сместен југоисточно од Меѓународниот аеродром Франкфурт, блиску до градот [[Егелсбах]]. === Патишта === Улиците во центарот на Франкфурт обично се пренатрупани со автомобили за време на сообраќајниот метеж. Некои области, особено оние околу центрите за шопинг [[Цајл]], се [[пешак|пешачки]] зони. Има бројни паркиралишта сместени низ градот. Франкфурт е сообраќајно седиште на системот на [[Германски автопати|германскиот аутобан]] (автопат). [[Франкфуртер Кројц]] е автопатска раскрсница блиску до аеродромот каде што се автопатите [[Автопат 3 (Германија)|А3]] ([[Келн]]-[[Вирцбург]]) и [[Автопат 5 (Германија)|А5]] ([[Базел]]-[[Хановер]]). Со околу 320.000 автомобили дневно, тоа е една од најнабиените крстосници во [[Европа]]. [[Автопат 66 (Германија)|А66]] го поврзува Франкфурт со [[Висбаден]] на запад и со [[Фулда]] на исток. [[Автопат 661 (Германија)|А661]] започнува на југ ([[Дармштат]]), поминува низ источниот дел на Франкфурт и завршува на север ([[Бад Хомбург]]). А648 е краток автопат во западниот дел на Франкфурт. === Железнички станици === Главната железница на Франкфурт е најголемата железничка станица во Германија во железничкиот сообраќај. Според бројот на патници, рангирана е на второто место заедно со главната железница на Минхен (секоја по 350.000) по главната желеница на Хамбург (450.000). Сместена е помеѓу [[Галус]] и [[Банхофсфиртел]], не многу оддалечена од [[Франкфуртски саем|Саемот на Франкфурт]] и [[финансиска област|финансиската област]] ([[Банкенфиртел]]). Служи како големо седиште на возовите на големи далечини (''[[Интерсити|InterCity]], [[Интерсити експрес|ICE]]''), на регионалните возови како и на јавниот транспортен систем на Франкфурт. Таа е крајна станица на најголемиот број ICE линии, правејќи ја најважната станица во германската мрежа на ICE. Овде, исто така, застануваат сите линии на [[Рајна-Мајна С-Бан]], две линии на [[Франкфурт У-Бан]], неколку [[трамвај]]ски и [[автобус]]ки линии. Регионалните и локалните возови се интегрирани во Јавниот транспортен систем Рајна-Мајна-Феркерсфербунг (''Rhein-Main-Verkehrsverbund'') (RMV), вториот по големина интегриран јавен транспортен систем во светот. Поголем е само [[Берлин]]скиот интегриран јавен транспортен систем (VBB). Железничката станица за далечни одредишта на Аеродромот го поврзува [[Аеродром Франкфурт|Меѓународниот аеродром на Франкфурт]] со главната железничка мрежа, најмногу со ICE, користејќи ја линијата Келн-Франкфурт. Тоа е една од двете железнички станици на аеродромот, а другата е за локалните S-Bahn (линиите S8 и S9) и регионалните возови со име Аеродромска регионална станица на Франкфурт. Третата станица на големи далечини во Франкфурт е Südbahnhof (Зидбанхоф), сместена во Заксенхаузен. Двете најголеми станици во центарот на градот се [[Станица Хауптвахе во Франкфурт на Мајна|Хауптвахе]] и [[Станица Констаблервахе во Франкфурт на Мајна|Констаблервахе]], двете сместени на најпознатата улица за шопинг во Франкфурт, [[Цајл]]. === Јавен превоз === Градот има два подземни железнички системи: U-Bahn и S-Bahn, како и надземниот трамвајски систем. Информации за U и S Bahn можат да се најдат на веб-станицата на RMV<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=2010-11-24 |accessdate=2011-04-10 |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |url-status=dead }}</ref>. Девет линии на '''S-Bahn''' го поврзуваат Франкфурт со регионот на [[Франкфурт Рајна-Мајна|Рајна-Мајна]]. Повеќето линии имаат услуга на секои 15 минути во текот на целиот ден, секоја по една линија на време од 15 минути, или две линии кои служат една рута од 30 минути. Сите линии, освен Ѕ7 поминуваат низ тунелот на Франфурт и поминуваат низ [[Остендштрасе]], [[Констаблервахе]], [[Хауптвахе]], [[Таунусанлаге]] и Централната станица на Франкфурт. Со напуштање на градот S-Bahn-от се движи над земјата. Тој обезбедува пристап до Саемот на Франкфурт (S3-S6), аеродромот (S8-S9), стадионот (S7-S9) и градовите во близина како [[Висбаден]], [[Мајнц]], [[Дармштат]], [[Руселсхајм]], [[Ханау]], [[Офенбах на Мајна]], [[Бад Хомбург]], [[Кронберг]] и некои помали градови. '''U-Bahn-от''' има седум линии кои поминуваат низ центарот на градот и некои поголеми населби. [[Воз]]овите кои минуваат на таа линија се бавни возови, како и многуте други кои поминуаваат на сред улица наместо под земја, далеку од центарот на градот. Минималниот интервал на услугите е 2,5 минути, иако секојдневната шема е дека секоја линија поминува со честота до 7,5-10 минути, што доведува до околу 3-5 минути на секторите во центарот низ кои поминуваат многу линии. Франфурт има 9 [[трамвај]]ски линии кои поминуваат обично на секои 10 минути. Многу делови служат по две линии, на кои им се даваат во честота од по 5 минути за време на гужвите. Трамвајот оди само на земја и има многу повеќе постојки за разлика од U-Bahn или S-Bahn. Бројот на автобуски линии го комплетираат системот за јавен превоз ва Франкфурт. Ноќните линии ја преземаат работата на U-Bahn и трамвајот од 1.30 до 3.30 часот по полноќ<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |date= |accessdate=2011-04-10 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |url-status=dead }}</ref>. === Такси === [[Такси]] може да се најде надвор од скоро секој S-Bahn или U-Bahn и на најголемите железнички раскрсници. Нормалниот начин за дибивање на такси е јавување до такси-операторот или директно одење до такси-станицата. И секако, иако не е правило, такси може да се најде и на улиците низ Франкфурт. === Велосипеди === Германската железница (''Deutsche Bahn'') исто така изнајмува и [[велосипед]]и за јавноста. Тие можат да се најдат на најголемите патни раскрсници или железнички станици. Сè што треба да направиш е да се јавиш и да изнајмиш за 0.06 евра за минута или дневно за 15 евра. Велосипедите се малку потешки, но имаат [[амортизер]]и за да го ублажат патувањето. [[Сребро|Сребрено]]-[[црвена боја|црвената]] боја на велосипедите со нивната уникатна рамка ги прават поочигледни и тешко достапни за кражба. Јавноста сега користи и велотакси кое вклучува [[триколка]] со заштитна кабина за патниците. Тоа е кабина за двајца и услугата ја покрива прошетката насекаде низ градот. Франкфурт исто така има мрежа од модерни велосипедски рути низ градот. Повеќето од велосипедските рути на долги далечини коишто водат до градот имаат свои велосипедски ленти. Многу од градските улици се „велосипедски улици“, каде што велосипедистот има првенство на патот, а на моторните возила им е дозволен пристап под услов да не им пречат на велосипедистите. Градот исто така има удел во велосипедизмот, погледни на порталот за велосипеди ([http://www.radfahren-ffm.de/ the Radfahrportal]). Секоја прва недела во месецот има настан за велосипеди наречен критична маса, кој започнува во 14 часот пред старата опера. == Економија и бизнис == Франкфурт е еден од водечките финансиски центри во Европа. Според годишниот извештај (2007) спроведен од страна на Cushman & Wakefield, тој е еден од првите три градови за меѓународни компании во Европа, заедно со [[Лондон]] и [[Париз]]. Според листата (2001) изготвена од страна на [[Универзитет Ливерпул|Универзитетот на Ливерпул]], Франкфурт е најбогатиот град во Европа според [[бруто-домашен производ]] (БДП) по глава на жител. По Франкфурт се [[Карлсруе]], [[Париз]] и [[Минхен]]<ref>Nick Swift: ''[http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html European cities outperform their English counterparts]''. citymayors.com (Zugriff am 1.&nbsp;November 2006)</ref> . The Mercer Human Resource Consulting Worldwide Quality of Living Survey 2007 го рангира Франкфурт на седмата позиција на градови со највисок [[квалитет на живот]] во светот. Единствениот германски град со повисок квалитет беше [[Диселдорф]] на шестата позиција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mercer.com/qol#Europe |title=Highlights from the 2007 Quality of Livings – Mercer Human Resource Consulting |publisher=Mercer.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref>. [[Податотека:Deutsche-bank-ffm001.jpg|thumb|upright|[[Кули-близначки Дојче Банк]]]] [[Податотека:Eurotower-ffm005.jpg|thumb|right|[[Еврокула (Франкфурт)|Еврокула]], седиште на Европската централна банка]] [[Податотека:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[Пазарен тренд|Бик и мечка]] пред Берзата во Франкфурт]] [[Податотека:Messeturm.png|thumb|upright|[[Кула Месе]] на изложбен центар]] === Банки === Франкфурт често го викаат ''градот на банките'' во Германија. Понекогаш е наречен ''Mainhattan'' ([[кованица]] од зборовите на локалната река [[Мајна]] и [[Менхетн]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]]) или ''Банкфурт''. Во 2006 година шест од десетте најголеми германски банки имаа нивно седиште во градот, вклучувајќи ги и првите три (Дојче Банк, Комерцбанк и ДЦ Банк)<ref>''[http://www.german-banks.org/html/10_news/List100-table-2006.asp The Top 100 German banks 2006] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101006205422/http://www.german-banks.org/html/10_news/List100-table-2006.asp |date=2010-10-06 }}''</ref>. Други важни банки се are ИНГ Диба, КфВ, БХФ Банк, Банкхаус Мецлер, Делбрик Бетман Мафај, ДекаБанк, Ландесбанк Хесен-Тирингија и Франкфуртер Шпаркасе. Овде има над триста национални и меѓународни банки<ref>''[http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.125162.de Wirtschaft in Frankfurt am Main] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101005175601/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.125162.de |date=2010-10-05 }}''</ref>. [[Европска централна банка|Европската централна банка]] (''Europäische Zentralbank'') — една од најважните централни банки во светот, одговорна за монетарната политика покривајќи 16 земји–членки на [[Еврозона]]та. Од основањето во 1998 година седиштето е сместено во центарот на Франкфурт, иако сега има планови за преместување во убавата област на поранешниот пазар за големопродажба ([''[Гросмарктхале|Großmarkthalle]]'') во источниот дел на градот. [[Германска сојузна банка|Германската сојузна банка]] (''Deutsche Bundesbank'') — составен дел од Европскиот систем на централни банки (ЕСЦБ). Создадена е во 1957 година. === Берза === Со [[берза]]та (''Frankfurter Wertpapierbörse'') и XETRA, кои ѝ припаѓаат на [[Германска берза|германската берза]], Франкфурт ја има втората најголема берза во Европа по [[Лондонска берза|Лондонската берза]]. Тоа е најголемата берза во Германија со над 90% промет на германскиот пазар. Во однос на пазарната капитализација, германската берза е една од најголемите берзи во светот. === Саеми === Саемите имаат голема традиција во Франкфурт. За првпат беа споменати во XII век. Денес, Франкфуртскиот е третиот најголем саем во светот. Корпорацијата Франкфуртски Саем организирал 120 саеми во 40 земји во 2006 година. Со седиште во Франкфурт се [[Франкфуртски автосаем|Меѓународниот саем за автомобили]], [[Саем на книгата во Франкфурт|саемот за книга во Франкфурт]], Амбиенте (саемот за најголеми потрошувачи на добра), Ахема (најголемиот саем за земјоделство) и многу други како Paperworld, Christmasworld, Beautyworld, Tendence Lifestyle или Light and Building. === Агенции за рекламирање === Саемите имаат голема традиција во Франкфурт. За првпат беа споменати во XII век. Денес, Франкфуртскиот е третиот најголем саем во светот. Корпорацијата Messe Frankfurt аранжираше 120 саеми во 40 земји во 2006 година. Со седиште во Франкфурт се Меѓународниот саем за автомобили, саемот за книга во Франкфурт, Амбиенте (саемот за најголеми потрошувачи на добра), Ахема (најголемиот саем за земјоделство) и многу други како Paperworld, Christmasworld, Beautyworld, Tendence Lifestyle или Light and Building. Иако е најпознат по банките, исто така Франкфурт е центар на медиумски компании. Има околу 570 компании во рекламната индустрија и 270 компании за односи со јавноста. Според рангирањето на магазинот Фокус од ноември 2007 година, 7 од 49 најголеми компании во Германија се сместени во Франкфурт, вклучувајќи ги McCann-Erickson, Saatchi & Saatchi, JWT и Publicis. Берлин има девет а Хамбург осум. По Франкфурт доаѓа Минхен со шест, а Висбаден е на листата со две. === Сметководствени и професионални услуги === Големата четворка, четирите најголеми меѓународни фирми за сметководство и професионални услуги, се сместени во или во близина на Франкфурт. Тие се Deloitte Touche Tohmatsu, KPMG (Европското седиште), PricewaterhouseCoopers (PwC). Ernst & Young е сместен во близина на градот Ешборн. === Консалтинг менаџмент === Некои од најголемите меѓународни фирми за консалтинг менаџмент се сместени во Франкфурт, вклучувајќи ги Accenture, Arthur D. Little, McKinsey & Company,Boston Consulting Group, Booz & Company, Oliver Wyman, Bearing Point, Capgemini, Bain & Company и Roland Berger Strategy Consultants. === Електронска комуникација === Франкфурт исто така е важно за [[интернет]]от. Таа е седиште на најголемата светска фирма за доделување на IP-адреси, DE-CIX, каде што се регистрирани најдоминантните имиња. === Адвокати === Франкфурт ја има најголемата концентрација на адвокати во Германија, процентуално еден адвокат на 99 жители. Најголемите меѓународни адвокатски компании имаат претставништва во Франкфурт меѓу кои Allen & Overy, Baker & McKenzie, Clifford Chance, Cleary Gottlieb Steen & Hamilton, Debevoise & Plimpton, DLA Piper,Freshfields Bruckhaus Deringer, Hogan Lovells, Jones Day, Linklaters, Mayer Brown, Milbank, Tweed, Hadley & McCloy, Norton Rose, Shearman & Sterling, Skadden, Arps, Slate, Meagher & Flom, Taylor Wessing и White & Case. === Работа во Франкфурт === Со над 922 работни места на 1000 жители, Франкфурт ја има најголемата концентрација на работни места во Германија. Најголем број од околу 600,000 работни места со само 663,000 жители на градот е изјаснет како град со најголем број жители од приградските населби коишто работат во градот,со што се крева бруто-домашниот производ на популацијата значајно. Во работните денови и во саботите има над милион луѓе го границите на градот. Во другите денови, според статистиката богатството на Франкфурт е намалено, во корист на покраините и градовите таканаречени "Speckgürtel", како што се Bad Homburg, Königstein im Taunus, Kronberg im Taunus и Bad Soden am Taunus, чии жители работат во Франкфурт. Покрај тоа, Франкфурт исто така имаше, 2008, највисоко ниво на криминал, на 100 000 жители во Германија со 15.976 криминални дела годишно и 3 убиства на 100 000 луѓе. Оваа статистика е резултат на приградското население што е пресметано на 650 000 жители, а исто така вклучува и криминални дела извршени на аеродром, како шверцување. Франкфурт всушност е многу безбеден град, што е поткрепено на испитувањата меѓу жителите. Меѓународниот аеродром на Франкфурт е и самиот најголемо место за работа во Германија. === Други бизниси === Франкфурт е седиште на хемиските индустрии, на софтвер бизнисот и центрите за јавување. Развојот на бизнисот и другите важни оддели на Дојчебан се сместени во седиштето во Галус. Заради Hoechst AG, Франкфурт се смета за „Аптека на светот“ Најголемиот индустриски парк во Франкфурт е едно од трите места на хемиската и фармацевтската индустрија во Европа. Исто така Франкфурт е седиште на неколку големи германски индустриски здруженија како што се здружението за хемиска индустрија, здружението за германски градежни машини и опрема, здружението за електротехничка, електронска и информатичка технологија здружени со комисиите за електротехнички стандарди, и здружението на произведувачите на германски автомобили, кое што моментално се сели во Франкфурт. Унијата на произведувачи на германски автомобили секоја втора година се состанува во Франкфурт за да се совпадне со меѓунаросниот саем за автомобили, споменат погоре. Здружението на германски издавачи на книги има седиште во Франкфурт и го организира саемот на книга во Франкфурт. Во врска со трудовите здруженија Франкфурт е седиште на централата на IG Metall и IG Bau. Луфтханса ги одржува главните врски преку центарот за авијација преку франкфуртскиот аеродром. Главниот производител на вода и струја за регионот Франкфурт Рајна – Мајна е сместен во самиот град. Во Франкфурт се сместени главните претставништва на: Германското фудбалско здружение, „[[Фиат]]“, „[[Нинтендо]]“, „[[Мазерати]]“, „[[Ферари]]“, „[[Алфа Ромео]]“, „[[Ланча]]“, „[[Хјундаи]]“, „[[Киа]]“, „[[Јагуар (автомобил)|Јагуар]]“, „[[Опел]]“, „[[Фереро]]“. === Земјиште и недвижнини === Франкфурт има највисока концентрација на сопственици на земјиште во Германија.Ова се должи на бројни финансиски работници во градот, но исто така и поради метрополската природа со што четвртина од луѓето се странци. Од оваа причина Франкфуртскиот пазар функционира различно од остатокот од земјата каде што цените се генерално пониски од Франкфурт. Цените на германското земјиште се намалени поради поранешната Источна Германија. Економски јаките градови како Франкфурт и другите градови во западна Германија имаат зголемување на пазарот што привлекува многу купувачи од Далечниот Исток. === Институции и организација === Франкфурт е седиште на Германската национална библиотека, Врховниот суд на Хесен, Судската служба на Хесен и има своја полициска академија. Пожарникарскиот оддел, основан 1874 година, и доброволниот пожарникарски оддел имаат осум пожарникарски сектори. Сè до нивното разрешување на крајот на 2003 година, Франкфурт беше седиштето на Федералниот дисциплинарен суд. Германското претставништво на Меѓународната финансиска корпорација, дел од групацијата на Светската банка и Комитетот за европско осигурување и окупациони пензиски ревизори,, Европската осигурителна контрола, имаат седиште во Франкфурт. Во Франкфурт има 88 конзулати. Само Њујорк и Хамбург имаат повеќе. Русија и Кина неодамна отворија генерални конзулати во Франкфурт. Генералниот конзулат на Соединетите држави во Франкфурт во Екенхајм е најголемиот американски конзулат во светот. === Медиуми === [[Податотека:FAZ Building 2.jpg|thumb|left|Зградата на редакцијата на ''[[Франкфуртер алгемајне цајтунг]]'']] Во Франкфурт се издават два важни дневни весници. Конзервативниот Frankfurter Allgemeine Zeitung за првап се издаде во 1949 година и е германски весник кој е најраспространет надвор од Германија, а издавачите го испраќаат во 148 земји секој ден. FAZ се издава во 380 000 примероци дневно. Другиот важен весник, Frankfurter Rundschau, за првпат е издаден во 1945 година и дневно се издаваат по 181 000 примероци. Франкфурт е исто така седиште на новата агенција Reuters. Од Франкфурт потекнуваат и неколку списанија. Journal Frankfurt е најпознато списание поврзано со настани, забави. „Еколошкото списание“ , „Öko-Test“, објавува материјали за зелената забава на Германија во Бокенхајм. Бокенхајм е познат по квиз-списанијата со истото име и е седиште на издавачката куќа на сатиричното списание, Titanic. Првата радио станица на Франкфурт беше Südwestdeutsche Rundfunkdienst AG (Југозападното германско радио), кое започнало со работа во 1924 година. Најуспешна им е станицата Hessischer Rundfunk. Станицата "Funkhaus am Dornbusch" е една од најпознатите радио и телевииски емисии. Тука е и ARD-Stern која емитува материјали од поединечните емитери преку високотехнолошкта мрежа. Bloomberg TV и RTL имаат регионални станици на Neuen Mainzer Straße. Други радија во Франкфурт се Main FM и Radio X.. Најголемата приватна радио станица во регионот FFH е сместена во близина на бањата Вилбел. Од август 1945 година, мрежата на американските сили се емитуваше од Франкфурт. Поради намалувањето на војската, сместеноста во Франфурт на чие место беше мрежата на американските сили, беше напуштена. Од октомври 2004 година, мрежата на американските сили ги емитуваше европските програми од Манхајм. == Образование и истажување == Во Франкфурт на Мајна има два универзитети и неколку посебни школи. Има две школи за бизнис;Школата за бизнис Гете на универзитетот Гете и Франкфуртската школа за финансии и менаџмент. === Универзитет Јохан Волфганг Гете === Најстариот и најпознатиот универзитет во градот е универзитетот Јохан Волфганг Гете, со објекти во Бокенхајм, Вестенд и Ридберг и универзитетската болница во Нидеррад. Престижната Школа за бизнис Гете е дел од Универзитетската куќа за финансии на кампусот Вестенд. Во програмата на оваа школа има над 70% студенти од целиот свет кои учат тука. === Универзитет за применети науки во Франкфурт === Франкфуртскиот Универзитет за применети науки (Fachhochschule Frankfurt am Main) беше оформен од неколку постари организации во 1971 година, и нуди над 38 студиски области во уметноста, науката, инжинерството и правото. Некои од најважните истражни проекти се: Симулатори на планетата Земја, FraLine-Школо за ИТ-технологија, квантитативни анализи на метанот во човекиот труп со помош на масивни спектрометри, софтвер-инжинерство (fraDesk), анализи на квалитативниот и квантитативниот гас во белите дробови на човекот, долгорочни студии на модулите на сончевата фотонапонска енергија. === Школа за финансии и менаџмент во Франкфурт === Покрај универзитетот е Школата за финансии и менаџмент на Франкфурт, најпрво позната како Hochschule für Bankwirtschaft (Институција за високо образование за банкарска економија), со свој кампус во соседството на Остенд. Од 2001 година, таа е посебна институција за студирање економија и менаџмент или FOM. === Штеделшуле === Франкфурт има државна институција за високо уметничко образовиние позната како Städelschule , основана во 1817 година од страна на Јохан Фридрих Штедел, која беше одземена од страна на градот во 1942 година и повторно вратена во државно школо за уметност. === Музичко училиште и конзерваториуми === Музички институции се Франкфуртскиот универзитет за музија и сценски уметнсти и Високиот конзерваториум, кој беше основан во 1878 година. === Други важни школи === До септември 2003 година, Франкфурт исто така беше седиште на школата за библиотекарска наука и администрација. Филозофско-теолошката институција Свети Георг (Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen), приватна институција со членство во германското интригантно здружение, беше сместена во Заксенхаузен сè до 1950 година. Градот е исто така седиште на три Макс Планк општествени институти: Макс Планк институтот за европска историја на правото, Макс Планк институтот за биофизика и Макс Панк институтот за истражување на мозокот. Франкфуртскиот институт за напредни студии, спонзориран од неколку институционални и приватни извори, е вклучен во теоретското истражување во физиката, хемијата,науката за нервите и компјутерката наука. Франкфурт е исто така седиште на Römisch-Germanische-Kommission (RGK), бранша на Германскиот археолошки институт за праисториската археологија во Германија и Европа. RGK е вклучен во разни проекти за истражување. Библиотеката, со над 130 000 материјали, е една од најголемите специјализирани археолошки библиотеки во светот. === Образование и медиуми === Во последните години, градот Франкфурт многу инвестираше во информатичката инфраструктура во свите школи. Како резулата на тоа, школите во Франкфурт сега се едни од најопремените школи во светот, со достапноста до компјутери и други медиумски опреми. Со цел да се обезбеди одржување и поддршка на школите со компјутери, градот Франкфурт во соработка со Универзитетот за применети науки го започна проектот Fraline - IT-Schul-Service, иницијатвно ангажирање на студентите да обезбедат основна компјутерска поддршка во школите. == Спорт == Франкфут е дом на следниве спорски тимови и клубови: Eintracht Frankfurt (фудбал), FSV Frankfurt (фудбал), 1. FFC Frankfurt (фудбал), Frankfurter FC Germania 1894 (фудбал), Rot-Weiss Frankfurt (фудбал), Frankfurt Lions (хокеј на мраз), Deutsche Bank Skyliners (кошарка). Франкфурт беше дома на следниве тимови или клубови: 1. Bockenheimer FC 1899 (фудбал), Frankfurt Galaxy (американски фудбал). Франкфурт е дом на класичниот круг Rund um den Henninger-Turm. Исто така тој е дом на годишниот Франкфуртски маратон и Европското првенство на Ајронмен. == Меѓународни односи == {{Поврзано|Список на збратимени градови во Германија}} === Збратимени градови === Франкфурт има братски релации со: {| class="wikitable" |- valign="top" | * {{знамеикона|Франција}} [[Лион]], [[Франција]] <small>''(од 1960)''<ref name="Lyon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|title=''Partner Cities of Lyon and Greater Lyon''|publisher=[[авторски права|©]] 2008 Mairie de Lyon|accessdate=2009-07-17|archive-date=2009-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719003816/http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|url-status=dead}}</ref></small> * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Бирмингем]], [[Обединето Кралство]] <small>''(од 1966)''</small> * {{знамеикона|Италија}} [[Милано]], [[Италија]] <small>''(од 1971)''<ref name="Milan">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate|title=''Milano - Città Gemellate''|publisher=[[авторски права|©]] 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano)|accessdate=2008-12-05|archive-date=2014-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410020744/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2FIn%20Comune%2FIn%20Comune%2FCitt%20Gemellate|url-status=dead}}</ref></small> * {{знамеикона|Египет}} [[Каиро]], [[Египет]] <small>''(од 1979)''</small> || * {{знамеикона|Израел}} [[Тел Авив]], [[Израел]] <small>''(од 1980)''</small><ref name="Tel Aviv">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/Cityhall/TwinCities/Index.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080320073540/http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/Cityhall/TwinCities/Index.asp |archivedate=2008-03-20 |title=Tel Aviv sister cities |accessdate=2009-07-14 |publisher=Tel Aviv-Yafo Municipality |language=he |url-status=dead }}</ref> * {{знамеикона|Кина}} [[Гуангжу]], [[Народна Република Кина|Кина]] <small>''(од 1988)''<ref name="Guangzhou">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx|title=Sister Cities of Guangzhou|publisher=Guangzhou Foreign Affairs Office|accessdate=2010-02-10}}</ref></small> * {{знамеикона|Канада}} [[Торонто]], [[Канада]] <small>''(од 1989)''</small> * {{знамеикона|Чешка}} [[Прага]], [[Чешка]] <small>''(од 1990)''</small><ref name="Prague">{{Наведена мрежна страница|url=http://magistrat.praha-mesto.cz/72647_Partnerska-mesta|title=Prague Partner Cities|publisher=[[авторски права|©]] 2009 [http://magistrat.praha-mesto.cz/ Magistrát hl. m. Prahy] |language=cs|accessdate=2009-07-02}}</ref> || * {{знамеикона|Унгарија}} [[Будимпешта]], [[Унгарија]] <small>''(од 1990)''</small><ref name="Budapest">{{Наведена мрежна страница|title=Sister cities of Budapest|language=hu|publisher=Official Website of Budapest|url=http://www.budapest.hu/engine.aspx?page=20030224-cikk-testvervarosok|accessdate=2009-07-01|archive-date=2005-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20050309070457/http://www.budapest.hu/engine.aspx?page=20030224-cikk-testvervarosok|url-status=dead}}</ref> * {{знамеикона|Германија}} [[Лајпциг]], [[Германија]] <small>''(од 1991)''</small><ref name="Leipzig">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.leipzig.de/int/en/int_messen/partnerstaedte/|title=Leipzig - International Relations|publisher=© 2009 Leipzig City Council, Office for European and International Affairs|accessdate=2009-07-17|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629111247/http://www.leipzig.de/int/en/int_messen/partnerstaedte/|url-status=dead}}</ref> * {{знамеикона|Никарагва}} [[Гранада, Никарагва|Гранада]], [[Никарагва]] <small>''(од 1991)''</small> * {{знамеикона|Обединети Арапски Емирати}} [[Дубаи, Обединети Арапски Емирати|Дубаи]], [[Обединети Арапски Емирати]] <small>''(од 2005)''</small> |} === Партнерства === {| class="wikitable" |- valign="top" | * {{знамеикона|Франција}} [[Деј ла Бар]], [[Франција]], партнер со [[Нидер-Ешбах (Франкфурт на Мајна)]] <small>''(од 1967; припоен во 1972)''</small> * {{знамеикона|Полска}} [[Краков]], [[Полска]] <small>''(од 1991)''<ref name="Kraków">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/?LANG=UK&MENU=l&TYPE=ART&ART_ID=16|title=Kraków otwarty na świat|publisher=www.krakow.pl|accessdate=2009-07-19|last=|first=}}</ref></small> |} == Галерија == <gallery> File:Frankfurt Am Main-Stadtansicht von der Deutschherrnbruecke zu Beginn der Abenddaemmerung.jpg|Финансиската област, ноќе File:Frankfurt Am Main-Westend Tower-Ansicht vom Maintower.jpg|[[Вестендштрасе 1|Кула Вестенд]], исто така позната како „Крунисана кула“ File:Frankfurt am Main Friedensbrücke Westhafen.JPG|Поглед на брегот на Мајна File:Deutsche-bank-ffm002.jpg|Кулите-близначки [[Дојче Банк]] File:Frankfurt Goethehaus jhl.jpg|[[Куќата на Гете]] File:Kaiserstrasse-ffm011.jpg|Кајзерштрасе, поглед од Централната железника станица во Франкфурт File:Hundertwasser-Kindergarten from Southwest.JPG|[[Фриденсрајх Хундертвасер|Хундертвасер]]-градинка во [[Хедернхајм (Франкфурт на Мајна)|Хедернхајм]] Податотека:Облакодери во Франкфурт.jpg|мини|Облакодери во Франкфурт Податотека:ECB-Frankfurt.jpg|мини|Зградата на [[Европска централна банка|Европската централна банка]] Податотека:Франкфурт-куќа.jpg|мини|Традиционална куќа во Франкфурт на Мајна Податотека:Muzej na karikatura.jpg|мини|Музејот на карикатурата во Франкфурт на Мајна Податотека:Dom-Frankfurt.jpg|мини|Плоштадот во стариот дел на Франкфурт на Мајна Податотека:Франкфурт-плоштад.jpg|мини|Традиционална куќа во Франкфурт Податотека:Франкфурт - зграда.jpg|мини|Традиционална куќа во Франкфурт Податотека:Frankfurt-square.jpg|мини|Традиционална архитектура во Франкфурт Податотека:Плоштад-Франкфурт.jpg|мини|Традиционална архитектура во Франкфурт Податотека:Frankfurt-hause.jpg|мини|Традиционална куќа во Франкфурт Податотека:House-in-Frankfurt am Main.jpg|мини|Традиционална куќа во Франкфурт на Мајна Податотека:Frankfurt-am-Main1.jpg|мини|Традиционални куќи во Франкфурт на Мајна Податотека:Friedrich Stoltze-Frankfurt.jpg|мини|Споменикот на Фридрих Штолце во Франкфурт на Мајна Податотека:Frankfurter Dom2023.jpg|мини|Катедралата во Франкфурт на Мајна (Frankfurter Dom) Податотека:Dom-orguli.jpg|мини|Оргулите во Катедрата во Франкфурт на Мајна Податотека:Dom2023.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom2023-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom6-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom7-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom8-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom9.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom11.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom13-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom14-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom15-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Grablegung Christi im Kaiserdom St. Bartholomäus.jpg|мини|катедрала во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Maria-Schlaf-Altar im Kaiserdom St. Bartholomäus.jpg|мини|катедрала во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom5-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Dom10-Frankfurt.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките Исусови7.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките Исусови8.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките Исусови9.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките_Исусови10.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките Исусови11.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките Исусови12.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Маките Исусови13.jpg|мини|Внатрешноста на Катедралата во Франкфурт на Мајна (детаљ) Податотека:Alte St Nikolai Kirche.jpg|мини|Старата црква св. Никола во Франкфурт на Мајна </gallery> == Поврзано == * [[Училиште Франкфурт]] * [[Список на градоначалници на Франкфурт]] == Наводи == {{наводи}} === Библиографија === * ''Frankfurt – City Guide'', Kraichgau Verlag (ISBN 3-929228-21-1) == Надворешни врски == {{wikivoyage|Frankfurt}} *[http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.317693.en&template=hp_flash Official website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190503214626/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.317693.en&template=hp_flash |date=2019-05-03 }} * [http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html Architecture of Frankfurt] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html |date=2006-03-06 }} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html Frankfurt Zoo] {{en}} * [http://www.altfrankfurt.com/ Frankfurt before and after World War II] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090714112531/http://www.altfrankfurt.com/ |date=2009-07-14 }} * [http://www.k-faktor.com/en/frankfurt-webcams.htm Frankfurt webcam links] * [http://www.travelling-images.com/germany-frankfurt-march-2008 Frankfurt photogallery] * [http://www.mygreatgermany.com/Central/Hesse/Cities/Frankfurt_(Main)/ Visual Frankfurt] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101105004819/http://mygreatgermany.com/Central/Hesse/Cities/Frankfurt_(Main) |date=2010-11-05 }} * Frankfurt Panoramas: [http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° City Panoramas] Panorama-cities.net; [http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm Panorama Frankfurt - Bilder von der Skyline] Oopper.de; [http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de], [http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] {{Geographic location |Centre = Франкфурт на Мајна |North = [[Марбург]], [[Гисен]] |Northeast = [[Фулда]] |East = [[Вирцбург]] |Southeast = [[Нирнберг]] |South = [[Дармштат]], [[Манхајм]], [[Карлсруе]], [[Штутгарт]] |Southwest = [[Кајзерслаутерн]], [[Сарбрикен]] |West = [[Висбаден]] |Northwest = [[Кобленц]], [[Бон]], [[Келн]] }} {{Окрузи во Хесен}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Франкфурт на Мајна| ]] [[Категорија:Градови во Хесен]] [[Категорија:Универзитетски градови во Германија]] [[Категорија:Безокружни градови во Хесен]] [[Категорија:Хесен-Насау]] [[Категорија:Населени места основани во 1 век]] [[Категорија:Дармштат (административен округ)]] pxwdchm56bve2x3qgvix6smeaupo4vi 0 35343 5623173 5499371 2026-09-03T04:08:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623173 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Port wine.jpg|thumb|right|250px|Чаша [[порто]], едно од најпопуларните зајакнати вина]] '''Зајакнато вино''' — [[вино]] со додаден [[етанол|алкохол]], чиј најчест додаток е [[вињак]]. Првичната причина за зајакнување била конзервирање на виното, бидејќи повеќе алкохол и слаткост го зачувуваат (кога ќе се додаде уште шеќер пред завршување на ферментацијата, ова го убива [[квасец]]от и остава [[преостанат шеќер]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://williamsminneapolis.com/fortified-vs-unfortified-wine/|title=Fortified vs. Unfortified Wine: Comprehensive Knowledge 2024|last=Edwards|first=Williams T.|date=2023-10-06|work=WILLIAMS|language=en-US|accessdate=2026-01-26|archive-date=2026-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20260122105109/https://williamsminneapolis.com/fortified-vs-unfortified-wine/|url-status=dead}}</ref> Иако постојат и други методи на конзервација, овој процес продолжува да живее до ден денес, и потрошувачите имаат развиено вкус за вака обработените вина. Чести видови на зајакнато вино се: * [[Шери]] * [[Порто]] * [[Марсала (вино)|Марсала]] * [[Мадера]] * [[Мушкат од Боме-де-Венис]] и други „природни меки вина“ Зајакнатите вина се разликуваат од [[жесток пијалак|жестоки пијалаци]] направени од вино. Додека обете имаат поголем процент на алкохол, жестоките пијалаци се добиваат со [[дестилација]], додека на зајакнатите вина им се додаваат жестоки пијалаци. Затоа зајакнатите вина имаат процент на алкохол помеѓу оној на виното и оној на жестоките пијалаци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guildsomm.com/research/expert_guides/w/expert-guides/2684/fortified-wine|title=Fortified Wine - Expert Guides - Expert Guides - GuildSomm International|date=2025-01-06|work=www.guildsomm.com|language=en|accessdate=2026-01-26}}</ref> == Зајакнување == За време на [[алкохолна ферментација|ферментацијата]], квасните клетки во [[шира]]та и понатаму претвораат шеќер во алкохол сѐ додека растворот не добие јачина од 16-18% - зависно од толеранцијата на тој исцедок квасец. Кај некои исцедоци алкохолната толеранција е уште пониска. Сега добиениот алкохол станува [[токсин|токсичен]] за квасните клетки и ги прави [[стерилност|импотентни]] и повеќе не можат да се [[квасно размножување|размножуваат]] и тие умираат. Кај највеќето вина, ако ферментацијата се остави до крај, добиеното вино се смета за суво. Меѓутоа кај некои стилови на вино, како [[доцнобербено вино|доцнобербеното]] и [[ботритизирано вино|ботритизираното вино]], природно високата содржина на шеќер му пречи на квасецот, па така ферментацијата запира пред виното да стане суво. При додавање на високоалкохолен лозов пијалак како бренди (обично 40-60%) кон ширата која ферментира, ова предвремено ја сопира ферментацијата и оставајќи извесна количина преостанат шеќер. Што порано низ процесот на ферментација ова ќе се случи, толку послатко ќе биде добиеното вино. За посуви стилови на вино како шери, зајакнувањето се додава по или кон крајот на ферментацијата. Слаткоста на виното може да се зголеми и подоцна со додавање на [[слатка резерва|неферментирана шира]] или додатен лозов [[жесток пијалак]]. Додека додавањето на лозови жестоки пијалаци е најчест начин за зајакнување на вино, дестилираниот пијалак може да биде добиен од разни извори како [[шеќерна трска]], [[шеќерна репка]], па дури и [[нафта]]. Кој вид на жесток пијалак е дозволен за зајакнување зависи од регионалните закони. Потеклото на жестокиот пијалак како и методот по кој е дестилиран има свој ефект врз вкусот на добиеното вино. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.vinart.com.mk/WineCategories.aspx?selection=region&id=5&page=0 За португалските зајакнати вина], Вин Арт {{mk}} {{Вина}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Зајакнато вино| ]] 6t7d9g5o2vaic8jqrr5t6xcq3ncrrdi 0 37882 5622987 5621078 2026-09-02T13:49:39Z Gurther 105215 5622987 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Петре Арсовски | image = Istrel_(1972)_Petar_Arsovski.jpg | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1945|6|12}} | birth_place = [[Мокрени]], [[Демократска Федерална Македонија|ДФ Македонија]], [[Демократска Федеративна Југославија|ДФ Југославија]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | known = по улогите во: <br>[[Среќна Нова ’49]]<br> [[Истрел (филм)|Истрел]]<br>[[Сенки над Балканот]]<br>[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]]<br>[[Македонскиот дел од пеколот]]<br>[[Трето полувреме]]<br>[[Златна петорка]]<br>[[Нели ти реков (филм)|Нели ти реков]]<br>[[Другарот]] | occupation = [[глумец]] | spouse = | years_active = 1968 - сѐ уште }} '''Петре Арсовски''' (р. {{роден на|12|јуни|1945}} во {{роден во|Мокрени}}) — [[Македонија|македонски]] театарски, филмски и телевизиски [[глумец]]. == Животопис == Петар Арсовски дипломирал на Факултетот за драмски уметности во [[Скопје]]. Бил првата генерација димломирани глумци заедно со [[Ѓорѓи Колозов]], [[Мајда Тушар]], [[Гоце Влахов]], [[Снежана Киселичка]], [[Кирил Псалтиров]], [[Соња Каранџуловска]], [[Ацо Дуковски]], [[Лилјана Велјанова]] и [[Љупчо Петрушевски]]. Првата улога Петре Арсовски ја остварува во [[1968]] година во претставата „''Венецијански близнаци''“ во улога Првиот полицаец, чија премиера била одржана на [[12 декември]] [[1968]] година. Во текот на својата театарска кариера, учествувал во глумење на 58 ликови на сцената на МНТ, како и 16 ликови на други сцени од други театри. За првпат на филм се појавил во играниот филм „[[Македонскиот дел од пеколот]]“ во [[1971]] година. Во [[1974]] година се вработил во [[Македонски народен театар|Македонскиот народен театар]] каде се пензионирал во [[2009]] година. И покрај пензионирањето, Арсовски продолжил со играњето во претстави и филмови. Тој во својата кариера има остварено, бројни филмски улоги, играјќи во над 60 филмови и над 20 телевизиски серии. Тој е единствениот македонски глумец кој има остварено над 80 филмски и телевизиски улоги, заедно со [[Петре Прличко]], [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]] и [[Илија Џувалековски]]. Остварил главни улоги во филмовите: [[Истрел (филм)|Истрел]], [[Најдолгиот пат (филм)|Најдолгиот пат]], [[Пресуда (македонски филм)|Пресуда]], [[Време, води (филм)|Време, води]], [[Среќна нова '49]], [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]], Стапица, [[Трето полувреме (филм)|Трето полувреме]], [[Златна петорка (филм)|Златна петорка]]. Играл и во телевизиските серии: [[Волшебното самарче (ТВ-серија)|Волшебното самарче]], [[Бушава азбука]], [[На наш начин]], [[Трст виа Скопје]], [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]], [[Македонски народни приказни]], [[Заведени]] и [[Сенки над Балканот]]. Во 2018 година по повод 50 години од својата глумечка кариера, Арсовски направил изложба во фоајето на Македонскиот народен театар<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kurir.mk/makedonija/kultura/izlozba-za-50-godini-akterska-kariera-na-petre-arsovski/|title=Изложба за 50 години глумечка кариера на Петре Арсовски|last=|first=|date=18 декември 2018|work=kurir.mk|archive-url=https://web.archive.org/web/20190731175248/https://kurir.mk/makedonija/kultura/izlozba-za-50-godini-akterska-kariera-na-petre-arsovski/|archive-date=2019-07-31|dead-url=|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. Добитник е на повеќе награди и признанија.<ref>{{нмс|title=Интервју со Петре Арсовски | url=https://racin.mk/intervju/petre-arsovski-sega-mi-se-zhivee-najpojke | publisher = | work = Рацин.мк || date = | accessdate = 11 декември 2024}}</ref> Живее и работи во Скопје. '''Театарски претстави''' * Прв полицаец - Венецијански близнаци од Карло Голдони, режисер: [[Вукан Диневски]], [[МНТ]] 1968; * Мустаките на Зајко Рококајко од Ристо Давчевски, режисер: [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1973; * Сенатор - Јас Клаудиј од Џон Мортимер, режисер: [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1973; * Нојфел - Хелдерлин од Петар Вајс, режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 1973; * Крис - Сите мои синови од Артур Молиер, режисер: [[Илија Милчин]], [[Драмски театар - Скопје]] 1974; * Кирилов - Бесови од Арбер Ками, режисер: [[Илија Милчин]], [[МНТ]] 1978; * Затвореник - Александрија од [[Богомил Ѓузел]], режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 1978; * Ѓорѓо - Чорбаџи Теодос од [[Васил Иљоски]], режисер: [[Ацо Алексов]], [[МНТ]] 1978; * Писарот Пусич - Милион маченици од [[Ристо Крле]], режисер: [[Петре Прличко]], [[МНТ]] 1980; * Страхиа - Војна и мир во Груда од Вељко Радовиќ, режисер: Благора Ераковиќ, [[МНТ]] 1981; * Мочах - Свирач на покривот од Џери Бок, режисер: Владо Штефанчиќ, [[МНТ]] 1983; * Бугар - Среќна нова '49 од Горан Михиќ, режисер: [[Слободан Унковски]], [[МНТ]] 1985; * Корнулов - Рамна земја од [[Ташко Георгиевски]], режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 1985; * Екарт - Баал од Бертолт Брехт, режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 1987; * Михаил - Аудиција под нов покрив од Вацлав Хавел, режисер: [[Душан Наумовски]], [[МНТ]] 1988; * Пинч - Забуни од [[Вилијам Шекспир]], режисер: [[Димитрие Османли]], [[МНТ]] 1989; * Јаков - Рави од Синиша Ковачевиќ, режисер: [[Љубиша Георгиевски]], [[МНТ]] 1989; * Новинар - Посета на старата дама од Фидрих Диренмат, режисер: [[Бранко Ставрев]], [[МНТ]] 1990; * Виктор - Гнев божји од Жаклина Мирчевски, режисер: [[Слободан Унковски]], [[МНТ]] 1990; * Иван - Крик од Блаже Миневски, режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 1991; * Ангеле - Буре барут од Дејан Дуковски, режисер: [[Сашо Миленковски]], [[МНТ]] 1994; * Поп Милош - Бунт во домот за старци од [[Венко Андоновски]], режисер: [[Бранко Ставрев]], [[МНТ]] 1994; * Осман бег - [[Македонска крвава свадба]] од [[Војдан Чернодрински]], режисер: [[Сашо Миленковски]], [[МНТ]] 1995; * Инспекторот - Едмонд од Дејвид Мемед, режисер: Синиша Ефтимов, [[МНТ]], 1997; * Луков - Црнила од [[Коле Чашуле]], режисер: [[Виолета Џолева]], [[МНТ]] 2001; * Павле - Гроф Миливој од [[Ристо Крле]], режисер: [[Димитрие Османли]], [[МНТ]] 2001; * Икомо - Балканот не е мртов од Дејан Дуковски, режисер: Александар Поповски, [[МНТ]] 2001; * Робијашот - Демони од Фјодор Достоевски, режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 2001; * Тасин - Ослободување на Скопје од Душан Јовановиќ, режисер: Срѓан Јакаќиевиќ, [[МНТ]] 2002; * Инспекторот - Чија си од [[Сашко Насев]], режисер: [[Виолета Џолева]], [[Универзална сала – Скопје]] 2004; * Ревизор од Николај Василевич Гогољ, режисер: [[Владимир Милчин]], [[МНТ]] 2006; * Таткото - Луди за љубов од Шем Сепарт, режисер: Нина Николиќ, Младински културен центар 2010; * Чичко Јакоб - Разговор во четири очи од Ингмар Бергман, режисер: Нина Николиќ, [[МНТ]] 2015; * Петар - Галеб од [[Антон Павлович Чехов]], режисер: Нина Николиќ, [[МНТ]] 2018; * Мортен Кил - Народен непријател од Хенрих Ибзен, режисер: Нина Николиќ, [[МНТ]] 2022; * Везан и Рабинот - Сите сме птици од Важди Муавад, режисер: [[Слободан Унковски]], [[МНТ]] 2022. == Филмографија== {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="3" | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1970"/> |- | 1971 || [[Македонски дел од пеколот]] ТВ-филм || Панде Кајзеро |- | 1972 || [[Истрел (филм)|Истрел]] ТВ-филм || Игор |- | 1973 || [[Добра долина]] ТВ-филм || |- | 1973 || [[Смилевскиот конгрес (филм)|Смилевскиот конгрес]] ТВ-филм || Петар Ацев |- | 1974 || [[Средба (филм)|Средба]] ТВ-филм || Јон |- | 1974 || [[Волшебното самарче (ТВ-серија)|Волшебното самарче]] ТВ-серија || Петре |- | 1975 || [[Јад (филм)|Јад]] ТВ-филм || |- | 1976 || [[Цимерите од соба 306]] ТВ-филм || Веле |- | 1976 || [[Најдолгиот пат (филм)|Најдолгиот пат]] ТВ-филм || Јован |- | 1977 || [[Итар Пејо (телевизиска серија)|Итар Пејо]] ТВ-серија || Клисарот |- | 1977 || [[Нели ти реков (филм)|Нели ти реков]] ТВ-филм || |- | 1977 || [[Пресуда (македонски филм)|Пресуда]] ТВ-филм || |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980"/> |- | 1980 || [[Време води (филм)|Време води]] ТВ-филм || Петар |- | 1981 || [[Булки крај шините]] ТВ-филм || Ристе |- | 1982 || [[Јужна патека]] ТВ-филм || Ѓорѓи |- | 1982 || [[Јагне на ражен (ТВ-филм)|Јагне на ражен]] ТВ-филм || Кузман |- | 1982 || [[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]] ТВ-серија || |- | 1983 || [[Записник (филм)|Записник]] ТВ-филм || |- | 1983 || [[Опасни траг (филм)|Опасни траг]] ТВ-филм || |- | 1984 || [[Нели ти реков (филм)|Нели ти реков]] ТВ-филм || |- | 1984 || [[Белото циганче (телевизиска серија)|Белото циганче]] ТВ-серија || |- | 1984 || [[Го мемираше мојот јастраб]] ТВ-филм || Бајрам |- | 1985 || [[На наш начин]] || |- | 1985 || [[Бушава азбука]] ТВ-серија || |- | 1985 || [[Јазол (филм)|Јазол]] ТВ-филм || Симеон |- | 1986 || [[Среќна Нова ’49]] ТВ-филм || Бургер |- | 1989 || [[Еурека]] ТВ-серија || Човекот |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1990"/> |- | 1990 || [[Трст виа Скопје (телевизиска серија)|Трст виа Скопје]] ТВ-серија || Геро |- | 1991 || [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]] ТВ-филм || Командир |- | 1992 || [[Заминување од Пасквелија (филм)|Заминување од Пасквелија]] ТВ-филм || Арџо |- | 1992 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1993 || [[Бог да ги убие шпионите (филм)|Бог да ги убие шпионите]] ТВ-филм || Сакир |- | 1993 || [[Крик на немиот Индијанец (филм)|Крик на немиот Индијанец]] ТВ-филм || |- | 1995 || [[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] || Џокер |- | 1995 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1997 || [[Џипси меџик]] ТВ-филм || Босанац |- | 1997 || [[Добредојдовте во Сарајево]] ТВ-филм || Џои |- | 1998 || [[Салон Хармони]] ТВ-серија ||Полицаецот |- | 1998 || [[Збогум на 20-тиот век]] ТВ-филм || Мажот |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти[[#1|&#9650;]]<div id=2000"/> |- | 2000 || [[Је ли јасно пријатељу]] ТВ-филм || Бесим |- | 2000-2001 || [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]] ТВ-серија || |- | 2000-2001 || [[Светот има осум страни]] ТВ-серија || |- | 2000-2001 || [[Досие Скопје]] ТВ-серија || |- | 2001 || [[Одмазда (филм)|Одмазда]] ТВ-филм || Александар |- | 2002 || [[Вампирџија (филм)|Вампирџија]] || |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ-серија || |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ-филм || |- | 2003 || [[Едно од лицата на смртта]] ТВ-филм || |- | 2003 || [[Волци (филм)|Волци]] ТВ-филм || Лазе |- | 2003 || [[Нежната прашина на заборавот]] ТВ-серија || Поп Серафим |- | 2004 || [[Големата вода (филм)|Големата вода]] ТВ-филм ||Воен доктор |- | 2005 || [[Обични луѓе (телевизиска серија)|Обични луѓе]] ТВ-серија || Трпе |- | 2005 || [[Бал-кан-кан]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Караула]] ТВ-филм || Илиевски |- | 2006 || [[Стрмоглави]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Патувања со рабробил]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Мост (филм)|Мост]] ТВ-филм || Славеј |- | 2006 || [[Американецот (филм)|Американецот]] ТВ-филм || |- | 2007 || [[Стапица (филм)|Стапица]] ТВ-филм || Вељо |- | 2009 || [[На изгрејсонце]] ТВ-филм || Војдан |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2010"/> |- | 2011 || [[Ова не е американски филм]] ТВ-филм || |- | 2011 || [[Мистер Рубин]] ТВ-филм || Професор |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ-филм || |- | 2012 || [[Трето полувреме (филм)|Трето полувреме]] ТВ-филм || Папас |- | 2012 || [[Човекот со чудна навика, да ме удира со чадор по глава]] ТВ-филм || Боге |- | 2013 || [[Балканот не е мртов (филм)|Балканот не е мртов]] ТВ-филм || Свештеник |- | 2013 || [[Равна гора]] ТВ-серија || Душан |- | 2014 || [[До балчак]] ТВ-филм || Прв трговец |- | 2015 || [[За кралот и татковината]] ТВ-филм || |- | 2015 || [[Лазар]] ТВ-филм || Добре |- | 2015 || [[Шишка делукс]] || |- | 2016 || [[Ноќно живеење (филм)|Ноќно живеење]] ТВ-филм || |- | 2016 || [[Ослободување на Скопје (филм)|Ослободување на Скопје]] ТВ-филм || Димчо |- | 2016 || [[Златна петорка (филм)|Златна петорка]] ТВ-филм || Џиџи |- | 2017 || [[На терапија]] ТВ-серија ||Татко на Владо |- | 2017 || [[Љубов и предавство]] ТВ-серија || Џиџи |- | 2017-2019 || [[Сенки над Балканот]] ТВ-серија || Газда Киро |- | 2019 || [[Ефектот на Среќа]] ТВ-филм || Професорот |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2020"/> |- | 2020 || [[Другарот]] ТВ-филм || Димче |- | 2023 || [[Лена и Владимир]] ТВ-филм || Васил |- | 2024 || [[На се ќе дојде крај]] ТВ-филм || Амбасадор |- | 2025 || [[Константинова раскрсница]] ТВ-серија || |- | 2026 || [[Сенки над Балканот|Сенки над Балканот 3]] ТВ-серија || Киро |} == Награди == *1976 - фф [[Ниш]] Награда за најхумана улога во филмот „[[Најдолгиот пат (филм)|Најдолгиот пат]]“ *2018 - [[награда „11 Октомври“]] за животно дело од областа на културата и уметноста<ref>[http://www.sobranie.mk/2016-2020-soopstenija-ns_article-dodeluvanje-na-drzavnata-nagrada-11-oktomvri-2018.nspx Доделување на наградата 11 Октомври] на семрежното место на Собранието на Република Македонија</ref> *2018 - Награда за животно дело [[Војдан Чернодрински]] *2021 - Награда „13 Ноември“ на град [[Скопје]] *2026 - Награда „Голема Ѕвезда" == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|0037590}} * [https://mnt.mk/ansambl/umetnicki-ansambl/akteri/Petar-Arsovski Биографија на Петре Арсовски]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на мрежното место на [[Македонски народен театар]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арсовски, Петар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Мокрени]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски глумци]] [[Категорија:Македонски глумци]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] qa3p7d39rftzq1vkqbyx9a7vktdzx9w 0 61601 5622999 4897031 2026-09-02T14:23:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622999 wikitext text/x-wiki {{Владина Агенција | agency_name = Државен санитарен и здравствен инспекторат<br />ДСЗИ | nativename = | nativename_a = | nativename_r = | logo = <!--DSZI logo.gif--> | logo_width = 200п | logo_caption = Лого на бирото | seal = | seal_width = | seal_caption = | formed = | preceding1 = | preceding2 = ... etc. | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[Влада на Република Македонија|Влада на РМ]] | headquarters =[[Скопје]], {{МКД}} | employees = | budget = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = ... etc. | chief1_name = [[Иринка Сотирова Бухова]] | chief1_position = директор | chief2_name = | chief2_position = | parent_agency = [[Министерство за здравство на Република Македонија|Министерство за здравство]] | child1_agency = 2 сектори и 10 одделенија | child2_agency = | website = [http://dszi.gov.mk/ www.dszi.gov.mk] | footnotes = }} '''Државниот санитарен и здравствен инспекторат''' (ДСЗИ) е едно од [[Бироа на Република Македонија|бироата на Република Македонија]] и функционира како орган во состав на [[Министерството за здравство на Република Македонија]] и е под директна јурисдикција на [[Владата на Република Македонија]]. ДСЗИ како основна задача ја има инспекцијата која ја вршат санитарни и здравствени инспектори. Моментален директор е [[Иринка Сотирова Бухова]].<ref>{{cite web |url=http://dszi.gov.mk/direktor/ |title=Директор на ДСЗИ |website=ДСЗИ |access-date=26 јануари 2021 |archive-date=2021-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131102651/http://dszi.gov.mk/direktor/ |url-status=dead }}</ref> == Цели и задачи == Врши надзор над извршувањето на законите и прописите донесени врз основа на законите во областа на санитарно-хигиенската и епидемиолошката заштита, особено над: * Спроведување на мерки за спречување и сузбивање на заразни болести; * Здравствена исправност на предмети за општа употреба во производство и прометот; * Производство и промет на опојни дроги и отвори; * Спроведување на мерки за заштита од извори на јонизирачки зрачења; * Спроведување на мерки за заштита од штетни материи и влијание врз здравјето на луѓето; * Санитарно-хигиенски услови во објекти (образовни и социјални установи, објекти за згрижување на деца и младина, здравствени од јавно и приватно здравство, рекреативни центри и објекти во којшто се врши давање на хигиенски услуги и друго), како и во средствата за јавен превоз; * Надзор над вработените на работни места каде со својата здравствена состојба межат да го загрозат здравјето на луѓето; * Надзор над извршување на законите и прописите донесени во областа на здравствената заштита: * надзор над остварување на правата од здравствена заштита; * надзор над вршење на здравствена дејност; * надзор над евиденција во областа на здравствената заштита; * надзор над општи акти на здравствените организации<ref>{{cite web |url=http://dszi.gov.mk/za_nas/ |title=ДСЗИ - За нас |website=ДСЗИ |access-date=26 јануари 2021 |archive-date=2021-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131195241/http://dszi.gov.mk/za_nas/ |url-status=dead }}</ref> == Организациона структура == ДСЗИ првостепено го сочинуваат два сектора и тоа: * '''Сектор за стручно советодавни работи ''' * '''Сектор за инспекциски надзор''' === Сектор за стручно советодавни работи === Овој сектор го сочинуваат 5 одделенија: 1. '''Одделение за санитарно-технички услови и мислења во постапка за издавање на одобренија, заштита на воздухот од загадување, отпадни, површински води и депонии за комунален и индустриски смет''' кое дава стручно метоеолошка помош во врска со надзорот на спроведување на потписите за исполнување на санитарно техничките услови за издавање на одобренија, спроведување на прописите за заштита на воздухот од загадување за отпданите и површински води и депонии за комунален и индустриски смет. 2. '''Одделение за здравствена и стоматолошка заштита''' кое организира и следи активности во врска со работата на здравствените установи во кои се врши примарна, секундарна и терцијална здравствена заштита во јавниот и приватен сектор, правата од здравственото осигурување, организира и следи активности во врска со работата на здравствените установи во кои се врши стоматолошка здравствена дејност и дава стручно-методолошка помош од оваа област. 3. '''Одделение за воспитно-образовни, социјални, детски установи, сместувачки угостителски капацитети и рекреативни центри''' кое организира и следи активности во работењето од здравствен аспект на образовни, социјални и детски установи, угостителски капацитети и рекреативни центри, изготвува стручни мислења, инструкции за работа. 4. '''Одделение за безбедност на предметите за општа употреба и објекти за давање на хигиенски услуги''' организира и следи активности во врска со безбедно производство и промет на предмети за општа употреба ,како и пружање на безбедни хигиенски услуги во објекти за оваа дејност. 5. '''Одделение за правно-советодавни, информатички работи и анализа''' учествува во подготвување на прописи од областа на надлежностите на Инспекторатот, ја следи имплементацијата на законските и подзаконските акти, и дава правна помош на инспекторите во подрачните одделенија и решава во второстепена жалбена постапка, контрола на архивско работење и други адмнистративни работи, врши прибирање, обработка, средување на податоци од важност за Инспекторатот, изработка и ажурирање на централни регистри на објекти кои подлежат на санитарен и здравствен надзор, изработува и одржува ВЕБ страна, организира обука на вработените од областа на информатичкиот систем, подготвува публикации и информативни материјали за јавноста. === Сектор за инспекциски надзор === Секторот за инспекциски надзор го организира, насочува и координира работењето на одделението за инспекциски надзор од областа епидемиологијата, одделението за инспекциски надзор на радиолошка заштита, нејонизирачко зрачење, опасни материи (отрови, претходници и опојни дроги), на подрачните одделенија и одделението за граничен надзор, изготвува планови за работа на одделенијата и го следи нивното извршување, дава извештај за работата на одделенијата и програмите за работа. Во секторот за инспекциски надзор, подрачните одделенија за инспекциски надзор на територијата на [[Република Македонија]] ги опфаќаат општините со населените места кои им припаѓаат на тие општини, согласно Законот за територијална органиција на локланата самоуправа на Република Македонија. Овој сектор има 5 одделенија: :1. '''Одделение за инспекциски надзор од областа на епидемиологијата''' кое ја организира, координира и насочува работата над спроведувањето на општите и посебните мерки за спречување на појавата, раното откривање, спречувањето на ширењето на заразните болести и инфекциите, а по епидемиолошки индикации, кога постои опасност од причинител на заразни болести и во објектите за производство и промет на храна. 2. '''Одделение за инспекциски надзор од областа на радиолошка заштита, нејонизирачко зрачење, опасни материи (отрови, претходници и опојни дроги''' кое ја организира, координира и насочува работата на инспекцискиот надзор на радиолошка заштита, извори на нејонизирачко зрачење, отрови, претходници и опојни дроги. 3. '''Одделение за граничен инспекциски надзор''' кое ја организира, координира и насочува работата на граничните терминали и премини при увоз на предмети за општа употреба и патници во меѓународниот сообраќај. 4.'''Подрачните одделенија за инспекциски надзор''' кои ја организираат, координираат и насочуваат работата на територијата на подрачното одделение во спроведувањето на позитивните прописи: увид во јавни и приватни здравствени установи, во училишни и предучилишни установи, во социјални установи за различни категории на лица, во туристички, рекреативни и угостителски објекти, надзор над ексхумација и транспорт на умрени лица, здравствен надзор над лица вработени на маста каде што со својата здравствена состојба можат да го загрозат здравјето на населението, надзор во врска со пријави и претставки на граѓани и друго. и 5. '''Други подрачни одделенија''' во кои спаѓаат: * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Битола''' (за [[општина Битола]], [[Демир Хисар]], [[Ресен]], [[Могила]] и [[Новаци]]). * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Велес''' (за [[општина Велес]], [[Кавадарци]], [[Росоман]], [[Градско]], [[Чашка]] и [[Лозово]]). * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Гостивар''' (за [[општина Гостивар]], [[Врапчиште]], [[Маврово]], [[Ростуше]], [[Дебар]] и [[Центар Жупа]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Гевгелија''' (за [[општина Неготино]], [[Гевгелија]], [[Богданци]], [[Дојран]] и [[Демир Капија]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Куманово''' (за [[општина Куманово]], [[Кратово]], [[Крива Паланка]], [[Липково]], [[Старо Нагоричане]] и [[Ранковце]]). * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Охрид''' (за [[општина Охрид]], [[Кичево]], [[Другово]], [[Осломеј]], [[Зајас]], [[Дебрца]], [[Струга]], [[Вевчани]], [[Македонски Брод]], [[Пласница]] и [[Вранешница]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Прилеп''' (за [[општина Прилеп]], [[Крушево]], [[Кривогаштани]] и [[Долнени]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Струмица''' (за [[општина Струмица]], [[Радовиш]], [[Конче]], [[Валандово]], [[Босилово]], [[Василево]] и [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Тетово''' (за [[општина Тетово]], [[Желино]], [[Брвеница]], [[Теарце]], [[Јегуновце]] и [[Боговиње]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Штип''' (за [[општина Штип]], [[Берово]], [[Пехчево]], [[Чешиново]]- [[Облешево]], [[Делчево]], [[Кочани]], [[Македонска Каменица]], [[Пробиштип]], Виница и Карбинци), * ''' Подрачно одделение за инспекциски надзор - Гази Баба''' (за [[општина Гази Баба]], Арачиново, Илинден и Петровец), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Карпош''' (за [[општина Карпош]], [[Ѓорче Петров]] и [[Сарај]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Кисела Вода''' (за [[општина Кисела Вода]], [[Аеродром]], [[Зелениково]], [[Студеничани]] и [[Сопиште]]), * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Центар''' (за [[општина Центар]]) и * '''Подрачно одделение за инспекциски надзор - Чаир''' (за [[општина Чаир]], [[Чучер-Сандево]], [[Бутел]] и [[Шуто Оризари]]). == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Министерство за здравство на Република Македонија]] * [[Дирекција за храна]] * [[Биро за лекови]] == Надворешни врски == [http://www.moh.gov.mk/podmeni.asp?k=organi&kat=4&pid=5 ДСЗИ на министерското мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080801072351/http://www.moh.gov.mk/podmeni.asp?k=organi&kat=4&pid=5 |date=2008-08-01 }} {{Македонско здравство}} [[Категорија:Министерство за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Здравство во Македонија]] kk4m3e6tor6blejzwfywwblyyyq3fjm 0 61810 5623164 5496913 2026-09-02T23:48:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623164 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Кошаркар | image = Timbabo.JPG | image_size =200 | caption = Богоев со МЗТ во 2013 г. | name = Ефтим Богоев | nickname = Тимба | position = [[Бек (кошарка)|Бек]] | height_m = 1,85 | weight_kg = 80 | league = | team = | number = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1980|11|2}} | birth_place = [[Струмица]],&nbsp;[[СР&nbsp;Македонија]],&nbsp;[[СФРЈ]] | college = | draft = | draft_year = | draft_team = | career_start = 1997 | career_end = 2017 | former_teams = | years1 = 1997-2002 | team1 = [[КК Неметали Огражден|Неметали Огражден]] | years2 = 2002-2004 | team2 = [[КК Струмица 2005|Поло Трејд]] | years3 = 2004-2005 | team3 = КАО Драма | years4 = 2005-2006 | team4 = Ретимно Кретан | years5 = 2006-2008 | team5 = [[КК Струмица 2005|Струмица 2005]] | years6 = 2008-2009 | team6 = [[КК АМАК СП|АМАК СП]] | years7 = 2009 | team7 = Сутјеска Фоча | years8 = 2009-2010 | team8 = [[КК Фени Индустри|Фени Индустри]] | years9 = 2010 | team9 = [[КК Овче Поле|Овче Поле]] | years10 = 2011-2012 | team10 = [[КК Работнички|Работнички]] | years11 = 2012 | team11 = [[КК Струмица|Струмица]] | years12 = 2013 | team12 = [[КК МЗТ Скопје|МЗТ Аеродром]] | years13 = 2013-2014 | team13 = [[КК Фени Индустри|Фени Индустри]] | years14 = 2014-2015 | team14 = [[КК Кожув|Кожув]] | years15 = 2015-2017 | team15 = [[КК Струмица|Струмица]] | awards = | updated = 9 февруари 2018 }} '''Ефтим Богоев''' (роден на {{роден на|2|ноември|1980}} во {{роден во|Струмица}}) — [[Република Македонија|македонски]] поранешен [[кошарка]]р и [[Македонска кошаркарска репрезентација|репрезентативец]]. Тој играл на позицијата [[Бек (кошарка)|бек]] и поголемиот дел од својата играчка кариера настапувал во [[Македонска Прва Лига (кошарка)|Првата македонска кошаркарска лига]].<ref>[http://vecer.mk/sport/svesen-sum-za-svoite-kvaliteti Свесен сум за своите квалитети]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} http://vecer.mk 20 април 2009</ref> Тој моментално е кошаркарски ментор во [[САД|Соединетите Држави]]. ==Историја== ===Клупска кариера=== Својата кариера ја започнал во [[Струмица|струмички]] [[КК Неметали Огражден|Неметали Огражден]] во 1997 година каде играл сè до 2002 година. Потоа се преместил во [[КК Струмица 2005|Поло Трејд]] кога во сезоната [[Прва македонска кошаркарска лига 2002/03|2002/03]] станал вицепрвак со клубот. Својата меѓународна кариера ја започнал во 2004 година во [[Грција|грчка]] КАО Драма, играјќи една сезона, а сезоната 2005/06 исто така играл во Грција, но во екипата на Ретимно Кретан. Потоа Богоев се вратил во [[КК Струмица 2005|Струмица 2005]] каде бил капитен на екипата сезоните [[Прва македонска кошаркарска лига 2006/07|2006/07]] и [[Прва македонска кошаркарска лига 2007/08|2007/08]]. Со Струмица 2005 ја освоил [[Прва македонска кошаркарска лига|Лигата]] во 2007, додека во [[Куп на Македонија во кошарка 2007|Купот 2007]] биле вицепрваци. Со Струмица 2005 го освоил и [[Суперкуп на Македонија во кошарка 2007|Суперкупот 2007]]. Во 2008 година бил вицепрвак во Лигата и [[Куп на Македонија во кошарка|Купот]]. По распаѓањето на Струмица 2005, Ефтим потпишал за [[охрид]]ски [[КК АМАК СП|АМАК СП]],<ref>{{наведени вести |title=Богоев и Совковски на списокот на Амак СП |url=http://www.basketball.org.mk/novost.asp?id=2412 |accessdate=29 јануари 2018 |publisher=Кошаркарска федерација на Македонија преку web.archive.org |date=30 јуни 2008 |archive-date=2008-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080701204241/http://www.basketball.org.mk/novost.asp?id=2412 |url-status=bot: unknown }}</ref> кога со клубот со освоил [[Куп на Македонија во кошарка 2009|Купот 2009]]. За следната сезона потпишал за Сутјеска Фоча од [[Босна и Херцеговина]]. Таму останал кратко и веќе во ноември 2009 година, тој потпишал со [[КК Фени Индустри|Фени Индустри]],<ref>{{наведени вести |title=Eftim Bogoev sighs with KK Feni Industries |url=http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=14735 |accessdate=8 септември 2016 |publisher=balkanleague.net |date=20 ноември 2009 |archive-date=2016-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018044105/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=14735 |url-status=dead }}</ref> освојувајќи ја двојната круна. Барајќи нов клуб, кога претходно бил слободен агент, во декември 2010 година Богоев потпишал за [[КК Овче Поле|Овче Поле]] од [[Свети Николе]].<ref>{{наведени вести |title=Богоев до крајот на сезоната во Овче Поле |url=http://www.vest.mk/?ItemID=9667646C2AF40B4880A8E06282511185 |accessdate=8 септември 2016 |publisher=vest.mk |date=3 декември 2010 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Таму останал месец дена и во јануари 2011 година, Богоев потпишал со [[КК Работнички|Работнички]] притоа освојувајќи го [[Куп на Македонија во кошарка 2011|Купот 2011]] и подоцна [[Суперкуп на Македонија во кошарка 2011|Суперкупот]].<ref>{{наведени вести |title=Богоев потпиша за Работнички, а бара ангажман во Шпанија |url=http://www.vest.mk/default.asp?ItemID=CA355A6AADC6A043A6F69D8F489E4BE1 |accessdate=8 септември 2016 |publisher=vest.mk |date=17 јануари 2011 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> За сезоната [[Прва македонска кошаркарска лига 2011/12|2011/12]], тој ја продолжил соработката со Работнички.<ref>{{наведени вести|url=http://ekipa.mk/bogoev-ostanuva-vo-rabotnichki/|title=Богоев останува во Работнички|last=|first=|date=4 октомври 2011|work=|accessdate=8 септември 2016|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=ekipa.mk}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сезоната [[Прва македонска кошаркарска лига 2012/13|2012/13]] ја започнал во новосоздадениот клуб [[КК Струмица|Струмица]].<ref>{{наведени вести |title=Богоев и Караколев во Струмица |url=http://ekipa.mk/bogoev-i-karakolev-vo-strumitsa/ |accessdate=8 септември 2016 |publisher=ekipa.mk |date=6 август 2012 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во Струмица играл сè до декември, кога во јануари 2013 година се префрлил во [[КК МЗТ Скопје|МЗТ Аеродром]],<ref>{{наведени вести |title=Богоев го засили МЗТ |url=http://kajgana.com/bogoev-go-zasili-mzt |accessdate=8 септември 2016 |publisher=kajgana.com |date=18 јануари 2013 |archive-date=2013-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225183013/http://kajgana.com/bogoev-go-zasili-mzt |url-status=dead }}</ref> и по вторпат ја освоил двојната круна. Во сезоната [[Прва македонска кошаркарска лига 2013/14|2013/14]], Богоев повторно играл за Фени Индустри и бил капитен на екипата.<ref>{{наведени вести |title=Богоев нов капитен на Фени |url=http://www.kavadar4e.com/index.php?option=com_content&view=article&id=10755:2013-09-17-10-52-49&catid=20:kavadarci&Itemid=62 |accessdate=8 септември 2016 |publisher=kavadar4e.com |date=17 септември 2013 |archive-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420010102/http://www.kavadar4e.com/index.php?option=com_content&view=article&id=10755:2013-09-17-10-52-49&catid=20:kavadarci&Itemid=62 |url-status=dead }}</ref> Следната сезона настапувал за [[Гевгелија|гевгелиски]] [[КК Кожув|Кожув]].<ref>{{наведени вести |title=Ефтим Богоев е нов играч на Кожув |url=http://b2.mk/news/eftim-bogoev-e-nov-igrach-na-kozhuv?newsid=HUXq |accessdate=8 септември 2016 |publisher=tip.com.mk |date=20 јуни 2014 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Ефтим Богоев потпиша за Кожув |url=http://ekipa.mk/eftim-bogoev-potpisha-za-kozhuv/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=eftim-bogoev-potpisha-za-kozhuv |accessdate=8 септември 2016 |publisher=ekipa.mk |date=21 јуни 2014 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> За сезоната [[Прва македонска кошаркарска лига 2015/16|2015/16]], Богоев го напуштил Кожув и повторно потпишал за Струмица.<ref>{{наведени вести |title=Богоев и Голубовиќ во Струмица, се тестират и двајца Срби |url=http://ekipa.mk/bogoev-i-golubovik-vo-strumitsa-se-testirat-i-dvajtsa-srbi/ |accessdate=24 септември 2015 |publisher=ekipa.mk |date=21 септември 2015 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923204508/http://ekipa.mk/bogoev-i-golubovik-vo-strumitsa-se-testirat-i-dvajtsa-srbi/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Богоев се врати во редовите на Струмица! |url=http://sport365.mk/bogoev-se-vrati-vo-redovite-na-strumica/ |accessdate=24 септември 2015 |publisher=sport365.mk |date=22 септември 2015 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Богоев ја продолжил соработката со Струмица и за [[Прва македонска кошаркарска лига 2016/17|следната сезона]].<ref>{{наведени вести |title=Струмица се засили со тројца странци, цел е опстанок во Првата лига |url=http://www.gol.mk/kosharka/strumica-se-zasili-so-trojca-stranci-cel-e-opstanok-vo-prvata-liga |accessdate= 17 септември 2016 |publisher=gol.mk |date=16 септември 2016}}</ref> ===Репрезентативна кариера=== Тој го освоил 10то место на европската гимназијада во [[Израел]]. Ефтим Богоев бил репрезентативец на [[Машка кошаркарска репрезентација на Македонија|Македонија]] во квалификациите за [[Евробаскет 2007|Евробаскетот 2007]] и [[Евробаскет 2009|Евробаскетот 2009]]. ===Останата кариера=== По пензионирањето од активно играње професионална кошарка, Богоев веднаш се преселил во [[Атланта]], [[САД|Соединетите Држави]] во летото 2017 година. Тој таму се вработил во кошаркарската развојна организација „TSF“ (The Skill Factory) по препорака на кошаркарот Џеремаја Босвел кој претходно играл во [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mkf.mk/post.php?id=3248 |title=Ефтим Богоев го живее американскиот сон: Во животот никогаш не знаете кој може да ви биде потребен, или да ви се најде при рака! |publisher=[[Кошаркарска федерација на Македонија]] преку web.archive.org |date=13 март 2020 |accessdate=13 март 2020 |archive-date=2020-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313214449/http://mkf.mk/post.php?id=3248 |url-status=bot: unknown }}</ref> ==Успеси== {{col-begin}} {{col-3}} ===Титули=== ===={{знамеикона|Македонија}} Струмица 2005==== *'''[[Прва македонска кошаркарска лига|Прва македонска лига]]''' (1) : 2006/07 *'''[[Суперкуп на Македонија во кошарка|Суперкуп на Македонија]]''' (1) : 2007 ===={{знамеикона|Македонија}} AМАК СП==== *'''[[Куп на Македонија во кошарка|Куп на Македонија]]''' (1) : 2009 ===={{знамеикона|Македонија}} Фени Индустри==== *'''[[Прва македонска кошаркарска лига|Прва македонска лига]]''' (1) : 2009/10 *'''[[Куп на Македонија во кошарка|Куп на Македонија]]''' (1) : 2010 ===={{знамеикона|Македонија}} Работнички==== *'''[[Куп на Македонија во кошарка|Куп на Македонија]]''' (1) : 2011 *'''[[Суперкуп на Македонија во кошарка|Суперкуп на Македонија]]''' (1) : 2011 ===={{знамеикона|Македонија}} МЗТ Аеродром==== *'''[[Прва македонска кошаркарска лига|Прва македонска лига]]''' (1) : 2012/13 *'''[[Куп на Македонија во кошарка|Куп на Македонија]]''' (1) : 2013 {{col-3}} ===Признанија=== * Втора најдобра петорка на сезоната 2006/07<ref>{{наведени вести |title=Eurobasket.com All-Macedonian League Awards 2006-07 |url=http://www.eurobasket.com/FYR-Macedonia/basketball-Prva-Liga_2006-2007.asp |accessdate=15 ноември 2017 |publisher=eurobasket.com |date=}}</ref> * Втора најдобра петорка на сезоната 2007/08<ref name="b">{{наведени вести |title=Eurobasket.com All-Macedonian League Awards 2007-08 |url=http://www.eurobasket.com/FYR-Macedonia/basketball-Prva-Liga_2007-2008.asp |accessdate=15 ноември 2017 |publisher=eurobasket.com |date=}}</ref> * Најдобра одбранбена петорка на сезоната 2007/08<ref name="b"/> * МВП на финалето во [[Куп на Македонија во кошарка|Купот на Македонија]] - издание 2009<ref>[http://www.ohridnews.com/vesti/11351 МВП на турнирот Ефтим Богоев] ohridnews.com 15 март 2009</ref> * МВП на финалето во Купот на Македонија - издание 2010<ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=329101034268&id=21&setIzdanie=21946 МВП за инает на противничките тренери] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100331071413/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=329101034268&id=21&setIzdanie=21946 |date=2010-03-31 }} novamakedonija.com.mk 29 март 2010</ref> {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://basketball.eurobasket.com/player/Eftim_Bogoev/FYR-Macedonia/KK_Kozuv_Gevgelija/17847 Профил на Ефтим Богоев на eurobasket.com] {{Македонска кошаркарска репрезентација во 2009/ 2011}} {{Македонска кошаркарска репрезентација 2007}} {{DEFAULTSORT:Богоев, Ефтим}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Кошаркари со потекло од Струмица]] [[Категорија:Кошаркари на КК Работнички]] [[Категорија:Кошаркари на КК МЗТ Скопје]] [[Категорија:Кошаркари на КК Тиквеш]] [[Категорија:Кошаркари на КК Кожув]] [[Категорија:Кошаркари на КК Струмица 2005]] [[Категорија:Кошаркари на КК Струмица]] 2q86lgt9tef3uhlkzgt45oky12ikqld 4 65867 5623235 5579390 2026-09-03T08:44:14Z Marco Mitrovich 114460 /* Учесници */ 5623235 wikitext text/x-wiki {{ВПМАКЕДОНИЈА тема}} {{ВПМАКЕДОНИЈА навигација}} '''ВикиПроектот Македонија''' содржи збир на статии кои на учесниците во проектот им овозможуваат полесна координација во уредувањето на нови статии поврзани со Македонија, проширување на постоечките, како и одржување и категоризирање на истите. Доколку сакате да се вклучите во работата на проектот слободно додадете го Вашето име во листата на учесници, а доколку имате нешто да предложите или изјавите користете ја страницата за разговор. ==Учесници== [[Податотека:Nuvola apps kdmconfig.png|35px]] Ако сакате да се приклучите на проектот, слободно додадете го вашето име на листата на '''[[Википедија:ВикиПроект Македонија/Учесници|учесници]]'''! --[[User:Ilija.milcinoski|Ilija.milcinoski]] <small>([[User talk:Ilija.milcinoski|разговор]])</small> 12:55, 19 јуни 2011 (CEST) Исто така, учесниците и другите википедијанци кои сакаат да покажат поддршка за овој проект, можат слободно да ја додадат предлошката {{tl|Корисник ВикиПроект Македонија}} на нивните кориснички страници. --[[User:МартинПетковски|МартинПетковски]] <small>([[User talk:МартинПетковски|разговор]])</small> 15:20, 25 јули 2012 (CEST) Maxim Stoyalov [[User:DENAMAX|DENAMAX]] <small>([[User talk:DENAMAX|разговор]])</small> 22:38, 13 мај 2017 (CEST) -- [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:43, 3 септември 2026 (CEST) ==Цели== Основни цели кон кои се стремат учесниците во овој ВикиПроект се: *создавање на квалитетни статии за Македонија; *одржување, проширување и редизајнирање на статии; *следење на тековните настани поврзани со Македонија; *создавање на нови портали поврзани со Македонија ио одржување на постоечките; (Видете:'''[[Википедија:ВикиПроект Портали|ВикиПроект Портали]]''') *категоризирање на статиите во категории и *создавање на нови предлошки, додавање на поврзувачки врски со другите статии и сл. кои на читателот му овозможуваат полесно да стигне до потребните информации. ==Организација на работа== Организацијата на работата во рамките на ВикиПроектот Македонија им овозможува на учесниците во овој проект преку конкретна поделба на најзначајните работи поврзани со Македонија да одлучат во што може да придонесат најмногу во постигнувањето на целите на проектот. ===Географија на Македонија=== ====Пријавени доброволци==== ---- Во рамки на одделот Географија на Македонија предвидено е остварување на следниве цели: *создавање и одржување на статии : **за градовите и селата во Македонија; (за градовите [[Википедија:ВикиПроект Македонија/Градови|тука]], за селата [[Википедија:ВикиПроект Македонија/Села|тука]]) **за реки, планини, котлини, низини, езера, хидроцентрали, термоцентрали и сл. **за етничката припадност на населението и нивните основни одлики. **за климата, релјефот, почвите и развојот на земјоделството; **индустрија во Македонија; **природни богатства, рудници и прирудни убавини; **туризмот во Македонија и неговиот развој. *уредување на нови портали: ** за градовите во Македонија; *категоризирање на статиите и создавање на нови предлошки. ===Историја на Македонија=== ====Пријавени доброволци==== ---- Во одделот Историја на Македонија е предвидено: *создавање и одржување на статии за? **историски настани; **историски личности; **историски појави; **историски извори; **историски документи; **општествени промени; **археологија на Македонија. (Видете:'''[[Википедија:Проект:Археомак 2.0]]''') *уредување на нови портали: **запоранешните македонски држави и држави на територијата на Македонија; *категоризација на статиите и создавање на нови предлошки; *уредување на нови портали: **запоранешните македонски држави и држави на територијата на Македонија; За олеснување во организацијата на работата во рамките на оваа оддел добро е за пример да се има следнава поделба од историјата на Македонија: #'''Македонија во праисторијата''' #'''Создавање, развој и пропаѓање на античката македонска држава''' #'''Македонија под римска власт''' #'''Македонија во рамките на Византија за време на населувањето на Словените''' #'''Создавање, развој и пропаѓање на Самоиловата држава''' #'''Македонските средновековни држави''' #'''Македонија под турска власт''' #'''Востанијата на поробениот македонски наррод(од Карпошово до Илинденско)''' #'''Македонија за време на Балканските војни''' #'''Македонија во време на Прва светска војна''' #'''Македонија меѓу двете светски војни''' #'''Македонија во време на Втора светска војна''' #'''Создавање на современата македонска држава во рамките на СФРЈ''' #'''Македонија од изгласување на независноста (08.09.1991) до денес''' ===Македонски јазик и литература=== ====Пријавени доброволци==== #[[User:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] ---- Во рамките на оваа оддел предвидено е следново: *создавање и одржување на статии за: **употреба на македонскиот јазик во историјата; **писменоста на Македонците во историјата; **црковнословенизам; **македонски народен јазик; *македонски литературен јазик и негова кодификација; македонскиот меѓу светските јазици денес, негова афирмација и одржување на македонски сѐмакедонски средби; **македонски писатели; **македонски дела; **појавата и развојот на литературните правци во Македонија во историјата; *уредувае на портали: **за македонскиот јазик; **македонската литература и сл. *категоризирање на статиите и создавање на нови предлошки. ===Културата и уметноста во Македонија=== ====Пријавени доброволци==== #[[User:Public|Public]] ---- Основни цели во рамките на оваа оддел се: *создавање и одржување на статии за: **макеонски културни здруеженија; **македонски музеи; **македонски културни споменици; **македонски уметници: ***писатели; ***музичари; ***ликовни уметници; ***вајари; ***научници; ***критичари; ***академици; **македонски научници; **македонски културни работници во странство. *уредување на портал, категоризирање на статии и создавање на нови предлошки. ===Институции=== ====Пријавени доброволци==== #[[User:Идеологист|Идеологист]] ---- Во одделот институции основни цели кои учесниците се очекува да ги остварат се: *создавање на статии поврзани со: **Собрание на РМ; **Влада на РМ; **министерства; **економски институции; **социјални институции; **здравствени институции; **образовни институции; **спортски институции и др. *категоризирање на статии и создавање на нови предлошки. ===Образование во Македонија=== ====Пријавени доброволци==== ---- Цели: *создавање и одржување на статии поврзани со: **образовниот систем во Македонија; **образовни институции; *уредување на портал, категоризирање на статии и создавање на нови предлошки. ===Вера=== ====Пријавени доброволци==== ---- Цели: *создавање и одржување на статии за: **религии во Македонија и нивни обележја и начин на обележување во Македонија; **верски објекти; **празници и начин на празнување; *уредување на портали, категоризирање и создавање нови предлошки. ===Македонски спорт=== ====Пријавени доброволци==== ---- Одделот македонски спорт се стреми кон: *создавање и уредување на статии за: **спортот во Македонија; **спортски зданија во Македонија; **македонски спортисти; **македонски клубови **репрезантацијата на големите натпреварувања *уредување на нови портал, категоризирање на статии и создавање на нови предлошки. ==Предлошки== Во рамките на ВикиПроектот Македонија постојат три предлошки за наградување на корисници што се залагаат и се трудат за унапредување и подобрување на статии поврзани со Македонија. Тие награди за национална гордост се: '''*Официјална награда на ВикиПроект Македонија:''' {{Македонска ѕвезда}} ::''Видете: [[Предлошка:Македонска ѕвезда]]'' '''*Награди со македонските етнички симболи:''' {{Македонска ѕвезда- старо знаме}} ::''Видете: [[Предлошка:Македонска ѕвезда- старо знаме]]'' {{Македонска ѕвезда- лав}} ::''Видете:[[Предлошка:Македонска ѕвезда- лав]]'' ==Никулци== *'''{{tl|Македонија-никулец}}''' - се додава општо на статии поврзани со Македонија. *'''{{tl|Македонија-гео-никулец}}''' - се додава општо на статии поврзани со географија на Македонија. *'''{{tl|Македонија-село-никулец}}''' - се додава на статии за македонски села. *'''{{tl|Македонија-град-никулец}}''' - се додава на статии за македонски градови *'''{{tl|Битола-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со Битола. *'''{{tl|Куманово-никулец}}''' - се додава општо на статии поврзани со Куманово. *'''{{tl|Скопје-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со Скопје. *'''{{tl|Струмица-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со Струмица. *'''{{tl|Тетово-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со Тетово. *'''{{tl|Кочани-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со Кочани. *'''{{tl|Македонија-ист-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со историја на Македонија. *'''{{tl|Македонија-училиште-никулец}}''' - се додава на статии поврзани со училишта во Македонија. *'''{{tl|Македонија-биог-никулец}}''' - се додава општо на статии поврзани со Македонци. *'''{{tl|Македонија-глумец-никулец}}''' - се додава на статии за македонски глумци. *'''{{tl|Македонија-музичар-никулец}}''' - се додава на статии за македонски музичари. *'''{{tl|Македонија-писател-никулец}}''' - се додава на статии за македонски писатели. *'''{{tl|Македонија-политичар-никулец}}''' - се додава на статии за македонски политичари. *'''{{tl|Македонија-спортист-никулец}}''' - се додава општо на статии за македонски спортисти. *'''{{tl|Македонија-фудбалер-никулец}}''' - се додава на статии за македонски фудбалери. Организација на Македонската држава [[Категорија:ВикиПроект Македонија| ]] [[Категорија:Македонија|/]] [[Категорија:ВикиПроекти|Македонија]] iywnqg5zlzhirqvwjd1ed9sjxhuegxm 0 98927 5623266 5608980 2026-09-03T09:58:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623266 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = Марш на македонските револуционери | cover = March of the Macedonian Revolutionaries.jpg | alt = | type = | artist = Александар Морфов | album = | EP = | language = [[Бугарски јазик|бугарски]] | written = 1923 | published = 1925 | released = | recorded = | studio = | venue = | genre = | length = | label = | writer = [[Александар Морфов]] }} '''Изгреј зора на слободата''' (позната и како '''Марш на македонските револуционери''') — македонска револуционерна химна. Оваа химна е користена од страна на неколку македонски организации кои биле дел од македонското национално движење<ref>Иван Михайлов, "[http://www.promacedonia.org/im/imih_5.htm Quo vadis, Bulgaria?]", I изд. Индианаполис, Печатница “Македонска трибуна”, 1937, II изд. ИК “Витатон”, Пещера, 1996, стр. 35-44. {{bg}}</ref> и од [[Македонска патриотска организација|МПО]] во [[САД]] и [[Канада]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=sYQCaY2TUNA Видео од Единаесеттата збирка на МПО во 1932 година во Кливланд, Охајо со химната Изгреј зора на свободата]</ref> Во [[1948]] година била забранета во [[НР Македонија]] и со тој чин тогашните македонските власти се откажале од оваа химна. Во поново време химната се користи од страна на бугарските националистички партии и од некои здруженија и друштва во [[Македонија]] кои се залагаат за ''бугарската идеја'', односно за бугарските корени на [[Македонците]], а меѓу нив спаѓаат [[ВМРО-БНД]]<ref>Член 7 на [http://www.vmro.org/modules.php?name=Ustav Уставот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081224112812/http://www.vmro.org/modules.php?name=Ustav |date=2008-12-24 }} на ВМРО - Бугарско Национално Движење. {{bg}}</ref><ref>[http://www.vmro.org/modules.php?name=Symbol Симболи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090803041312/http://www.vmro.org/modules.php?name=Symbol |date=2009-08-03 }} на ВМРО - Бугарско Национално Движење. {{bg}}</ref> и [[Здружение Радко|Здружението Радко]].<ref>[http://www.radkomk.com/Reportazh.htm Репортажа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090207191514/http://www.radkomk.com/Reportazh.htm |date=2009-02-07 }} од собир на „Радко“ на 27 октомври 2000 година од страницата на здружението. {{bg}}</ref> == Настанок == {{ВМРО (Aвтономистичка)}} Текстот и музиката на химната се на бугарскиот композитор од [[Стара Загора]] [[Александар Морфов]].<ref name="blajevski310" /> Повеќе извори тврдат дека текстот е напишан на бугарски јазик,<ref name="blajevski310">Иван Блажевски, "[http://www.vreme.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1&ArticleID=20322&EditionID=310 Забранетата песна ги бранува духовите. „Изгреј зора“ била бугарска и фашистичка песна]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", "Време", број 310, 09. 02. 2005.</ref><ref name="blajevski305">Иван Блажевски, [http://www.vreme.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1&ArticleID=19947&EditionID=305 „Забранетата песна во Македонија. „Изгреј зора“ половина век заоѓа во заборав“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, "Време", број 305, 03. 02. 2005.</ref> меѓу кои и историчарот од [[МАНУ]] [[Блаже Ристовски]]. Според музичката историчарка Јелица Тодорчевска песната е напишана во 1923 година.<ref name="blajevski310" /> Владимир Перев, продуцент во МТВ и истражувач на химната, тврди дека „Изгреј зора“ била направена по порачка на [[Тодор Александров]].<ref name="blajevski310" /> Во една стихозбирка од [[1974]] година се наведува дека таа најверојатно потекнува од источна Македонија.<ref>''Група автори „Македонски народноослободителни песни“, 1974.''</ref> Постои и теза дека се работи за руска мелодија, која преку [[Бугарија]] била пренесена во Македонија, а во [[Русија]] дошла можеби преку [[Франција]].{{факт}} Во текот на [[НОВ]], во [[1943]] година е препеана на посовремен македонски јазик од [[Кочо Рацин]] и е објавена како прва песна во стихозбирката „[[Македонски народно-ослободителни песни|Македонски народноослободителни песни]]“. == Историско значење за македонскиот народ == Химната била интонирана во почетокот на Првото заседание на [[АСНОМ]], одржано на [[2 август]] [[1944]] година во манастирот Св. Прохор Пчински: <table align="center">{{cquote|''Иницијативниот одбор за свикуењето на Првото заседание на АСНОМ, бурно поздравен, си го завзима своето место на бината. По тишината која после тоа настапи, громогласно одекна химната „Изгреј зора на Слободата“. Панко Брашнаров, најстариот член на иницијативниот одбор, со тих и дрхтав глас го отвори заседанието.''<ref>"[[Нова Македонија]]", 2 и 3 август 1945, стр. 2.</ref>}} <table align="center">{{cquote|''...Пре негу што започна конференцијата со својата работа, хорот на Младинскиот сојуз, под раководство на другарот Гајдов ги испеа химните „Хеј Словени" и „Изгреј зора", кој бева стојејеки изслушани...''<ref>"Нова Македонија", 30 ноември 1944.</ref>}} <table align="center">{{cquote|''...Меѓувремено музиката засвирва „Изгреј зора на Слободата" и другарот Турунджиев го дава знамето со повик: Ова знаме на Илинденското востание Ви го предавам и верувам дека ќе го чувате (силни ракоплесканија)...''<ref>"Нова Македонија", 3 декември 1944.</ref>}} == Контрадикторности == === Национален карактер === Химната е напишана на [[бугарски јазик]], од [[бугари|бугарскиот]] композитор [[Александар Морфов]], автор на околу 30 воени маршеви и тој факт се користи од страна на бугарските научници за тврдењето дека ''Изгреј зора на слободата'' е бугарски воен [[марш]]<ref>Атанас Тошкин, Ана Рабаджийска, Милен Куманов „Енциклопедичен справочник на Третото българско царство 1879-1946“, София, 2003, Издателство „Труд“.</ref><ref>Светлин Кираджиев - „География на видните българи“, София, 1993, БАН, стр. 193</ref>. Меѓутоа химната никогаш не била користена од страна на некое бугарско друштво или организација, ''Изгреј зора на слободата'' била исклучиво користена од страна на македонските револуционери и патриоти кои се залагале за ''Независна Македонија'', односно [[Самостојна македонска држава]], во текот на нивните собири, митинзи или други јавни или приватни случувања. ''Изгреј зора на слободата'' е напишана на [[бугарски јазик]] од проста причина што самиот автор бил од Бугарија. Меѓутоа кога на повидок веќе било создавањето на самостојна македонска држава, во текот на војната во [[1943]] година била препеана на посовремен македонски јазик од [[Кочо Рацин]]<ref name="blajevski310" /> и објавена како прва песна во стихозбирката ''Македонски народноослободителни песни.'' === Забрана === Во [[1948]] година властите на [[НР Македонија]] ја забраниле ''Изгреј зора на слободата'' со изговор дека таа се користи од страна на оние [[Македонци]] кои сметаат дека македонскиот народ има бугарски корен. Меѓутоа тогашната политика истовремено ги жигосувала Македонците кои биле приврзаници на бугарската идеја, но и македонските патриоти, кои биле нарекувани како националисти <ref name="blajevski305" />. Забраната од [[1948]] година придонела ''Изгреј зора на слободата'' повеќе да не се интонира во [[Македонија]], а во свеста на македонскиот народ останало сеќавањето дека таа химна е бугарска или пробугарска песна. == Текст == <center> {|width=80% border="1" cellpadding=5 cellspacing=0 class="wikitable" style="text-align:center" align="center" |-align=left | Изгреј зора на слободата<br /> (препев на стандарден [[македонски јазик]]) | Изгреј зора на свободата<br /> (верзија од 2 август 1945<ref name="blajevski305" />) | Изгрѣй зора на свободата<br /> (верзија од 1923 година <ref>Николай Русев - „По следите на една безсмъртна песен“ - сборник, Париж, 1988</ref>) |-align=left | :Изгреј зора на слободата, :зора на вечната борба! :Изгреј в душите и срцата :на сите робови по светот! :Тирани чудо ќе направиме, :ние туѓо ропство не трпиме, :со јуначка крв ќе ве удавиме :и пак ќе се ослободиме! :Јунаци смели пак развија :окрвавени знамиња. :Комити нови зашетаа :низ македонската земја. :Тирани чудо ќе направиме... :Одекнуваат шуми, полиња, планини :од бојни песни и "Ура"! :Одат борците - великани, :напред, готови за борба! :Тирани чудо ќе направиме... :Нас ништо веќе не ќе нè исплаши :и така живееме ден за ден. :Свети се горите наши, :во нив слободни да умреме. :Тирани чудо ќе направиме... | :Изгреј, зора на свободата, :Зора на вечната борба. :Изгреј в душите и срцата :на всички роби по света! :Тирани, чудо ште направим, :Ниј чуждо иго не трпим, :С јунашка крв ште ви удавим, :И пак ште се освободим! :Јунаци смели пак развиха :Окрвавени знамена, :Комити нови забродиха :Из македонската земја. :Тирани, чудо ште направим... :Ечат гори, полја, балкани :От бојни песни и Ура, :Сноват борците-великани: :Напред, готови за борба! :Тирани, чудо ште направим... :Нас ништо веч не ште уплаши, :И т'ј живеем ден за ден... :Свештени са горите наши, :Из тех свободни ште измрем! :Тирани, чудо ште направим... | :Изгрѣй, зора на свободата, :Зора на вѣчната борба. :Изгрѣй въ душитѣ и въ сърдцата :На всички роби по свѣта! :Тирани, чудо ще направимъ, :Ний чуждо иго не търпимъ, :Съ юнашка кръвь ще ви удавимъ, :И пакъ ще се освободимъ! :Юнаци смѣли пакъ развиха :Окървавени знамена, :Комити нови забродиха :Изъ македонската земя. :Тирани, чудо ще направимъ... :Ечатъ гори, поля, балкани :Отъ бойни пѣсни и ура, :Сноватъ борцитѣ-великани: :Напредъ, готови за борба. :Тирани, чудо ще направимъ... :Насъ нищо вечъ не ще уплаши, :И тъй живѣемъ день за день... :Свещени сѫ горитѣ наши, :Изъ тѣхъ свободни ще измрѣмъ! :Тирани, чудо ще направимъ... |} </center> ==Наводи== {{reflist|2}} == Надворешни врски == * [[:s:Изгреј зора на слободата|Изгреј зора на слободата]] на Викиизвор. * [http://www.youtube.com/watch?v=-DYgDX2sqSE&feature=related Изгреј зора на свободата] на страницата www.youtube.com. * [http://www.youtube.com/watch?v=4daeg6GuvxE Изгреј зора на свободата] на страницата www.youtube.com. [[Категорија:Македонски песни]] [[Категорија:Бугарска музика]] [[Категорија:Химна на ВМРО]] 20kqgavhn83u5dqaz6z8oo938ebs5yb 0 101210 5623098 5558691 2026-09-02T18:32:25Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (5) 5623098 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб |clubname = '''РК Вардар 1961''' | | color1 = Red-Black | image =Rk-vardar-logo.png | full name = Ракометен клуб „Вардар 1961“ - Скопје | founded = 1961 | ground = [[СЦ „Јане Сандански“ - Скопје|СЦ Јане Сандански]], [[Скопје]] | capacity = 5.800 | chairman = [[Михајло Михајловски]]<ref name="a">{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com.mk/mk/team |title=РК Вардар - Екипа |accessdate=2013-11-25 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005214848/http://www.rkvardar.com.mk/mk/team }}</ref> | manager = [[Иван Чупиќ]] | league = [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер лига на Македонија]] | season = [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2024/25|2024–25]] | position = ''Во тек'' | website = http://www.rkvardar.com.mk/ | colour1 = Red | colour2 = Black | pattern_la1 =_vardar1718h | pattern_b1 =_vardar1718h | pattern_ra1 =_vardar1718h | pattern_sh1 =_lugo1517a | leftarm1 = 000000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcoreXKSUw | pattern_sh2 = _hummelcoreXKbw | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF |pattern_ra2=_hummelcoreXKwb|pattern_la2=_hummelcoreXKwb}} {{Спортски клуб „Вардар“}} '''РК Вардар 1961''' — професионален [[ракомет]]ен клуб од [[Скопје]], Македонија. Вардар е најуспешен македонски ракометен клуб, со освоени 16 титули во [[Македонска Ракометна Супер Лига|македонската суперлига]] и 18 титули во [[Куп на Македонија (ракомет)|купот на Македонија]]. Исто така, Вардар е најуспешен тим во регионалната [[СЕХА лига]] со освоени пет титули. Во европски рамки, Вардар е двократен [[ЕХФ Лига на шампиони|европски шампион]], со освоени титули во сезоните 2016–17 и 2018–19. == Клупска историја == Ракометниот клуб „Вардар“ е основан во [[1961]] година, како дел од спортското друштво „Вардар“ и во тоа време редовно настапувал во ракометнала лига на [[Македонија]] и во Втората југословенска лига. Најголемите успеси, клубот ги постигнал по осамостојувањето на [[Македонија]], кога започнал напредокот на клубот. Во [[1997]] година започнале најголемите успеси на РК „Вардар“, кој е првиот клуб што успеал да ја прекине доминацијата на РК „Пелистер“ од [[Битола]] во македонската ракометна лига. РК „Вардар“ е убедливо најтрофејниот машки ракометен клуб во Македонија, со освоени бројни трофеи во првенството и во купот. Во сезоната 2013/2014, клубот добил нова раководна структура: Нов сопственик на клубот станал [[Сергеј Самсоненко]], а Михајло Михајловски станал почесен претседател.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/klub |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „За клубот“ (пристапено на 10.4.2017) |accessdate=2017-04-10 |archive-date=2019-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229185647/https://rkvardar.mk/klub |url-status=dead }}</ref> Како признание на остварените успеси, во [[2016]] година „Вардар“ ја добил наградата „[[13 Ноември (награда)|13 Ноември]]“ која ја доделува Сојузот на спортови на [[град Скопје]].<ref name="rkvardar.mk">{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-e-dobitnik-na-nagradata-13-noemvri |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар е добитник на наградата 13 ноември“ (пристапено на 14.11.2016) |accessdate=2016-11-14 |archive-date=2016-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121194702/http://rkvardar.mk/news/vardar-e-dobitnik-na-nagradata-13-noemvri |url-status=dead }}</ref> Вардар отсекогаш бил интересен и за странските играчи и тренери. Повеќе познати тренерски имиња биле дел од Вардар, како што се: Зоран Живковиќ, Богољуб Периќ, Драган Ѓукиќ, Драган Нишевиќ, [[Веселин Вујовиќ]]. Исто така, клубот го воделе и повеќе домашни тренери, како: Ристо Трпчевски, [[Лефтер Бошковски]], Стојан Петрушевски, [[Аце Станковски]], Љубомир Савевски, Ванчо Јовановски и Кире Ивановски. Во клубот играле најголемите ѕвезди на македонскиот [[ракомет]], како што се: [[Пепи Манасков]], Ванчо Јовановски, [[Данило Брестовац]], Аце Станковски, Љубомир Савевски, [[Драган Маринковиќ]], Зоран Петковски, Горан Андоновски, [[Александар Јовиќ]], Игор Котевски, [[Стевче Алушевски]], [[Бранислав Ангеловски]], Марјан Колев, Кирил Атанасовски, [[Наумче Мојсовски]], [[Ванчо Димовски]], [[Петар Ангелов]], [[Филип Лазаров]], [[Стојанче Стоилов]] и многу други македонски репрезентативци. На 4 јуни 2020 година, клубот се пререгистрирал под името Вардар 1961. Тогаш генерален раководител бил старо-новиот сопственик, компанијата Ватростална на чело со Михајло Михајловски, која со нова управна гарнитура го презела клубот.<ref>{{наведени вести |title=„Ватростална“ официјално го презеде Вардар 1961, основната главнина изнесува 25.000 евра! |url=https://www.gol.mk/rakomet/vatrostalna-oficijalno-go-prezede-vardar-1961-osnovnata-glavnina-iznesuva-25000-evra |accessdate=4 јуни 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=4 јуни 2020 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604143921/https://www.gol.mk/rakomet/vatrostalna-oficijalno-go-prezede-vardar-1961-osnovnata-glavnina-iznesuva-25000-evra |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref>{{наведени вести |title=РК Вардар од денеска и официјално со додавката 1961! |url=https://sportmedia.mk/2020/06/04/%d1%80%d0%ba-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%80-%d0%be%d0%b4-%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%b5%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%b8-%d0%be%d1%84%d0%b8%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%be-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be/ |accessdate=4 јуни 2020 |publisher=sportmedia.mk преку web.archive.org |date=4 јуни 2020 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604144353/https://sportmedia.mk/2020/06/04/%d1%80%d0%ba-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%80-%d0%be%d0%b4-%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%b5%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%b8-%d0%be%d1%84%d0%b8%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%be-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be/ |url-status=bot: unknown }}</ref> == Настапи во македонската ракометна лига == РК „Вардар“ е првиот неофицијален првак на [[Македонија]], бидејќи во [[1992]] година, во времето на распадот на [[СФРЈ]], во конкуренција на неколку македонски екипи, во турнирски систем го освои првото место. РК „Вардар“ е повеќекратен шампион на Македонија, освојувајќи го првенството 15 пати: 1998/1999, 2000/2001, 2001/2002, 2002/2003, 2003/2004, 2006/2007, 2008/2009, 2012/2013, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018,2018/2019 и 2018/2019,2021/2022.Особено биле успешни периодот од 2000 до 2004 година, кога „Вардар“ четирипати по ред го освоил првенството на Македонија, како и периодот од 2014 до 2019 година, кога освоил пет шампионски титули по ред. Покрај тоа, клубот бил вице-првак на Македонија во сезоните: 1999/2000; 2005/2006, 2007/2008, 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 и 2013/2014,2022/2023,2023/2024,2024/2025.Клубот постигнал големи успеси и во Купот на Македонија, кој го освоил 17 пати: 1997, 2000, 2001, 2003, 2004, 2007, 2008, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017 и 2018 година, а неколкупати бил и финалист: 2006, 2009, 2010, 2013 и 2019 година. Во неколку наврати, клубот ја освоил двојната круна (шампион и победник на Купот), и тоа во: 2000/2001; 2002/2003; 2003/2004, 2006/2007, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017 и 2017/2018. На тој начин, РК „Вардар“ е најуспешниот машки ракометен клуб во Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/klub |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „За клубот“ (пристапено на 7.9.2020) |accessdate=2017-04-10 |archive-date=2019-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229185647/https://rkvardar.mk/klub |url-status=dead }}</ref> === Сезона 2013/2014 === Во сезоната 2013/2014, РК „Вардар“ не успеал да ја одбрани шампионската титула во македонското ракометно првенство. Во решавачките натпревари против РК „Металург“, најпрвин, на [[2 мај]] [[2014]] година, РК „Вардар“ забележал победа од 25:24 (15:14), но подоцна, на [[8 мај]] [[2014]] година, претрпел убедлив пораз од 21:30 (11:16), со што морал да се задоволи со втората позиција во првенството.<ref name="rkvardar.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rkvardar.com/mk/result |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 28.5.2014) |accessdate=2014-05-27 |archive-date=2014-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140526082046/http://rkvardar.com/mk/result |url-status=dead }}</ref> Сепак, подоцна, на [[18 мај]] [[2014]] година, РК „Вардар“ го освоил Купот на Македонија, победувајќи го во финалето [[РК Металург]] со резултат 30:28 (14:11). Претходно, на патот до победничкиот пехар, РК „Вардар“ убедливо ги победил: РК „Тинекс Пролет“, со резултат 31:20 (12:9); РК „Металург Јуниор“, со резултат 36:20 (15:8); и РК „Охрид 2011“, со резултат 36:19 (18:8).<ref name="rkvardar.com"/> === Сезона 2014/2015 === И во сезоната 2014-2015, „Вардар“ го освоил купот на Македонија (десетти пат во клупската историја). Притоа, најпрвин, во полуфиналето бил победен тимот на „[[РК Зомимак-М|Зомимак]]“ со 46:25 (24:14), а во финалето, одиграно на [[16 мај]] [[2015]], „Вардар“ бил подобар од „Металург“, победувајќи го со 26:22 (13:11). За најдобар играч на финалето бил прогласен [[Стојанче Стоилов]], најдобар голман бил [[Петар Ангелов]], а најдобар стрелец бил [[Алекс Душебаев]].<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/vardarci-go-pregazija-zomimak-i-se-plasiraa-vo-finaleto-od-kupot „Вардарци го прегазија Зомимак и се пласираа во финалето од Купот“ (пристапено на 19.5.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/vardar-pobednichki-i-rekorderski-osvoen-10-kup-trofej „Вардар победнички и рекордерски: Освоен 10 Куп трофеј“ (пристапено на 19.5.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 1 јуни 2015 година, „Вардар“ го одиграл последниот натпревар во првенството, победувајќи го „Радовиш“ со 35:23. На тој начин, и официјално, „Вардар“ ја освоил деветтата шампионска титула и по осумгодишна пауза, повторно ја освоил двојната круна.<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/vardarci-ja-zavrshija-sezonata-so-nov-pehar „Вардарци ја завршија сезоната со нов пехар“ (пристапено на 6.6.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Истовремено, клубот се збогувал со шестмина ракометари: [[Стефан Терзиќ]], [[Немања Прибак]], [[Михаил Чипурин]], [[Алексеј Растворцев]], [[Добривое Марковиќ]] и [[Владимир Петриќ]].<ref name="ReferenceA">[http://www.rkvardar.com/vesti/blagodarost-za-shestmina-rakometari „Благодарност за шестмина ракометари“(пристапено на 6.6.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Сезона 2015/2016 === И оваа сезона „Вардар“ ја освоил шампионската титула. Притоа, во плејоф фазата, клубот остварил десет победи од десет натпревари, освојувајќи го првото место во супер-лигата, со освоени 30 бодови. Во последното коло, на [[31 мај]] [[2016]] година, во [[Прилеп]], „Вардар“ ја победила домашната екипа со резултат 38:34 (18:15), а најефикасен ракометар бил Манасков, кој постигнал 12 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/ja-zavrshivme-sezonata-so-pobeda-vo-prilep |title=РК „Вардар“ - Мрежно место „Ја завршивме сезоната со победа во Прилеп“ (пристапено на 7.9.2016) |accessdate=2016-09-07 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607035604/http://rkvardar.mk/news/ja-zavrshivme-sezonata-so-pobeda-vo-prilep |url-status=dead }}</ref> === Сезона 2016/2017 === Во сезоната 2016/2017, „Вардар“ го освоил 12. Куп на Македонија (по четврти пат во низа) со триумфот од 31-26 (16-13) против „Еурофарм Работник“. Најефикасен ракометар во финалето бил Чупиќ со постигнати осум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-ja-zgolemi-kolekcijata-na-trofei-osvoen-12-kup-na-makedonija |title=РК Вардар - официјално мрежно место, „Вардар ја зголеми колекцијата на трофеи: Освоен 12. Куп на Македонија“ (пристапено на 30.5.2017) |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2020-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209014400/https://rkvardar.mk/news/vardar-ja-zgolemi-kolekcijata-na-trofei-osvoen-12-kup-na-makedonija |url-status=dead }}</ref> ===Сезона 2017/2018=== Во оваа сезона, во фазата на доигрувањето, „Вардар“ ги постигнал следниве резултати:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 5.4.2019) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 24.3.2018 || Охрид - Вардар || 14:27 |- | 30.3.2018 || Вардар - Еурофарм Р. || 38:29 |- | 30.4.2018 || Пелистер - Вардар || 28:43 |- | 2.5.2018 || Пролет - Вардар || 20:30 |- | 4.5.2018 || Вардар - Металург || 37:18 |- | 9.5.2018 || Вардар - Охрид || 34:18 |- | 12.5.2018 || Еурофарм Р. - Вардар || 22:39 |- | 14.5.2018 || Вардар - Пелистер || 44:23 |- | 15.5.2018 || Вардар - Пролет || 38:25 |- | 30.5.2018 || Металург - Вардар || 29:33 |} И оваа сезона, „Вардар“ го освоил Купот на Македонија. Притоа, во полуфиналето, одиграно на 18 мај 2018 година, ја победил екипата на „Пелистер“ со резултат 46:27, а утредента бил подобар од екипата на „Металург“ со резултат 30:24.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 28.5.2018) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> ===Сезона 2018/2019=== Во доигрувањето за титулата во македонската лига, на 15 април, „Вардар“ бил подобар од „Пролет“ (33-26), утредента ја победил екипата на „Еурофарм Работник“ со резултат 30-28, а на 29 април бил подобар од „Металург“ (32-31). Во текот на мај, „Вардар“ остварил победи и против: „Пролет“ (36-33), „Бутел“ (43-31), „Пелистер“ (31-24), „Бутел“ (28-20), „Еурофарм Работник“ (36-29), „Пелистер“ (30-26) и „Металург“ (32-29) и така ја одбранил шампионската титула, освоена во претходната сезона.<ref name="ReferenceB">{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 2.6.2019) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> Во борбата за освојување на Купот на Македонија, „Вардар“ играл во четвртата група. Притоа, на 20 април 2019 година, „Вардар“ убедливо ја победил екипата на „Прилеп“ со резултат 45-21, а утредента бил подобар и од екипата на „Струга“ со резултат 29-24 и така се пласирал на финалниот турнир.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-plasirashe-na-f4-turnirot-vo-kupot-na-makedonija |title=Мрежно место на РК Вардар, „Вардар се пласираше на Ф4 турнирот во Купот на Македонија“ (пристапено на 28.4.2019) |accessdate=2019-04-28 |archive-date=2019-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428175405/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-plasirashe-na-f4-turnirot-vo-kupot-na-makedonija |url-status=dead }}</ref> Во полуфиналето, одиграно на 10 мај, „Вардар“ ја победил екипата на „Еурофарм Работник“ со резултат 35-30, но утредента во финалето загубил од „Металург“ (33-32).<ref name="ReferenceB"/> Сепак, на 18 септември 2019 година, во Суперкупот на Македонија, „Вардар“ го совладал „Металург“ со резултат 26-24.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 7.10.2019) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> ===Сезона 2019/2020=== ===Сезона 2020/2021=== Во сезоната 2020/2021, РК Вардар ги остварил следниве резултати во Супер лигата:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 4.6.2021) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |+ Резултати во Супер лигата, 2020/2021 |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 6.3.2021 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер 2 || 34 : 30 |- | 21.3.2021 || Охрид - Вардар 1961 || 19 : 23 |- | 27.3.2021 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер || 35 : 27 |- | 4.4.2021 || Бутел - Вардар 1961 || 26 : 34 |- | 11.4.2021 || Вардар 1961 - Струга || 36: 22 |- | 14.4.2021 || Вардар 1961 - Пролет || 30 : 24 |- | 17.4.2021 || Металург - Вардар 1961 || 27 : 31 |- | 23.4.2021 || Еурофарм Пелистер 2 - Вардар 1961 || 26 : 33 |- | 8.5.2021 || Вардар 1961 - Охрид || 37 : 29 |- | 20.5.2021 || Еурофарм Пелистер - Вардар 1961 || 29 : 25 |- | 22.5.2021 || Вардар 1961 - Бутел || 26 : 22 |- | 26.5.2021 || Струга - Вардар 1961 || 22 : 32 |- | 31.5.2021 || Пролет - Вардар 1961 || 22 : 28 |- | 2.6.2021 || Вардар 1961 - Металург || 39 : 27 |} На тој начин, со еден претрпен пораз, со освоени 39 бодови и со гол разлика од 443 : 332, РК Вардар ја освоил 14. титула во ракометното првенство на Македонија (шеста по ред).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-ja-osvoi-14-titula-vo-makedonija |title=Мрежно место на РК Вардар, „Вардар ја освои 14. титула во Македонија“(пристапено на 4.6.2021) |accessdate=2021-06-04 |archive-date=2021-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604203438/https://rkvardar.mk/news/vardar-ja-osvoi-14-titula-vo-makedonija |url-status=dead }}</ref> Во Купот на Македонија, РК Вардар најпрвин ги победил екипите на [[РК Текстилец]] (47-11), [[ГРК Тиквеш]] (42-24) и [[РК Радовиш]] (35-32),<ref name="ReferenceG">{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, Резултати (пристапено на 15.5.2021) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> а во полуфиналето ја совладал екипата на [[РК Металург]] со резултат 27-22 (14-12). Најефикасни во редовите на РК Вардар биле Чупиќ и Дисингер, кои постигнале по седум и шест гола, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-vo-finaleto-na-kupot-na-makedonija |title=Мрежно место на РК Вардар, „Вардар во финалето на Купот на Македонија“ (пристапено на 16.5.2021) |accessdate=2021-05-16 |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516133509/https://rkvardar.mk/news/vardar-vo-finaleto-na-kupot-na-makedonija |url-status=dead }}</ref> Во финалето, РК Вардар бил подобар од екипата на [[РК Еурофарм Пелистер]] со резултат 26-24 (16-10) и така го своил 14. Куп на Македонија. Најефикасни во редовите на РК Вардар биле Чупиќ и Дисингер, кои постигнале по седум и шест гола, соодветно. Чупиќ бил прогласен за најдобар играч на финалниот турнир, додека [[Борко Ристовски]] за најдобар голман.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar1961-go-osvoi-14-kup-na-makedonija |title=Мрежно место на РК Вардар, „Вардар 1961 го освои 14. Куп на Македонија“ (пристапено на 16.5.2021) |accessdate=2021-05-16 |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516133508/https://rkvardar.mk/news/vardar1961-go-osvoi-14-kup-na-makedonija |url-status=dead }}</ref> На 11 август 2021, РК Вардар играл во Супер купот на Македонија каде бил поразен од екипата на [[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]] со резултат 22-31.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Официјално мрежно место на РК Вардар (пристапено на 5.9.2021) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> ===Сезона 2021/2022=== Во сезоната 2021/2022, РК Вардар ги остварил следниве резултати во Супер лигата:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 28.3.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |+ Резултати во Супер лигата, 2021/2022 |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 12.9.2021 || Вардар 1961 - Скопје || 48 : 24 |- | 17.9.2021 || Вардар 1961 - Радовиш || 40 : 26 |- | 19.9.2021 || Охрид - Вардар 1961 || 29 : 31 |- | 26.9.2021 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер || 29 : 25 |- | 2.10.2021 || Бутел - Вардар 1961 || 27 : 34 |- | 9.10.2021 || Вардар 1961 - Металург || 38 : 30 |- | 16.10.2021 || Пролет - Вардар 1961 || 26 : 35 |- | 23.10.2021 || Вардар 1961 - Прилеп || 41 : 24 |- | 30.10.2021 || Еурофарм Пелистер 2 - Вардар 1961 || 27 : 26 |- | 10.11.2021 || Вардар 1961 - ГРК Тиквеш || 34 : 27 |- | 21.11.2021 || Струга - Вардар 1961 || 28 : 37 |- | 28.11.2021 || Скопје - Вардар 1961 || 27 : 32 |- | 4.12.2021 || Радовиш - Вардар 1961 || 20 : 37 |- | 11.12.2021 || Вардар 1961 - Охрид || 33 : 26 |- | 15.12.2021 || Еурофарм Пелистер - Вардар 1961 || 27 : 27 |- | 17.12.2021 || Вардар 1961 - Бутел || 36 : 21 |- | 2.2.2022 || Металург - Вардар 1961 || 0 : 10 |- | 6.2.2022 || Вардар 1961 - Пролет || 34 : 22 |- | 10.2.2022 || Прилеп - Вардар 1961 || 20 : 34 |- | 12.2.2022 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер 2 || 32 : 20 |- | 20.2.2022 || ГРК Тиквеш - Вардар 1961 || 25 : 30 |- | 26.2.2022 || Вардар 1961 - Струга || 35 : 22 |- |} По завршувањето на редовниот дел од сезоната, во плеј-оф натпреварите, Вардар 1961 ја освоил својата 15. шампионска титула (седма по ред) при што ги остварил следниве резултати:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 4.9.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |+ Резултати во Супер лигата, 2021/2022 |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 3.3.2022 || Вардар 1961 - Охрид || 28 : 26 |- | 26.3.2022 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер || 23 : 24 |- | 2.4.2022 || Еурофарм Пелистер 2 - Вардар 1961 || 19 : 22 |- | 20.4.2022 || ГРК Тиквеш - Вардар 1961 || 24 : 28 |- | 23.4.2022 || Вардар 1961 - Бутел || 25 : 21 |- | 27.4.2022 || Охрид - Вардар 1961 || 21 : 28 |- | 1.5.2022 || Еурофарм Пелистер - Вардар 1961 || 23 : 26 |- | 8.5.2022 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер 2 || 34 : 23 |- | 21.5.2022 || Бутел - Вардар 1961 || 23 : 33 |- | 26.5.2022 || Вардар 1961 - ГРК Тиквеш || 37 : 25 |- | 10.11.2021 || Вардар 1961 - ГРК Тиквеш || 34 : 27 |- | 21.11.2021 || Струга - Вардар 1961 || 28 : 37 |- | 28.11.2021 || Скопје - Вардар 1961 || 27 : 32 |- | 4.12.2021 || Радовиш - Вардар 1961 || 20 : 37 |- | 11.12.2021 || Вардар 1961 - Охрид || 33 : 26 |- | 15.12.2021 || Еурофарм Пелистер - Вардар 1961 || 27 : 27 |- | 17.12.2021 || Вардар 1961 - Бутел || 36 : 21 |- | 2.2.2022 || Металург - Вардар 1961 || 0 : 10 |- | 6.2.2022 || Вардар 1961 - Пролет || 34 : 22 |- | 10.2.2022 || Прилеп - Вардар 1961 || 20 : 34 |- | 12.2.2022 || Вардар 1961 - Еурофарм Пелистер 2 || 32 : 20 |- | 20.2.2022 || ГРК Тиквеш - Вардар 1961 || 25 : 30 |- | 26.2.2022 || Вардар 1961 - Струга || 35 : 22 |- |} Во Купот на Македонија, на 11 март 2022 година, Вардар 1961 ја совладал екипата на [[Јуниор Кисела Вода]], со резултат 40 : 23, а утредента бил подобар и од [[ГРК Тиквеш]] (33 : 23). Потоа, на 13 мај, Вардар 1961 ја совладал екипата на Еурофарм Пелистер 2, со резултат 28 : 24, а во финалето бил подобар од екипата на Еурофарм Пелистер, со резултат 23 : 22 и така ја своил двојната круна.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 4.9.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> На 11 септември 2022 година, во Суперкупот на Македонија, РК Вардар загубил од екипата на Еурофарм Пелистер со резултат 22: 23.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 14.10.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> ===Сезона 2022/2023=== {{main|РК Вардар сезона 2022-23}}Во сезоната 2022/2023, РК Вардар ги остварил следниве резултати во Супер лигата:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 14.10.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |+ Резултати во Супер лигата, 2022/2023 |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 3.9.2022 || Вардар Неготино - Вардар 1961 || 25 : 38 |- | 14.9.2022 || Вардар 1961 - Бутел || 30 : 21 |- | 17.9.2022 || Прилеп - Вардар 1961 || 19 : 34 |- | 24.9.2022 || Вардар 1961 - Алкалоид || 28 : 25 |- | 1.10.2022 || Охрид - Вардар 1961 || 22 : 27 |- | 6.10.2022 || Куманово - Вардар 1961 || 18 : 31 |- |} == Меѓународни настапи == РК „Вардар“ има богато учество на меѓународните ракометни натпреварувања. На европската ракометна сцена, „Вардар“ дебитирал во сезоната 1993/1994, во натпреварите од Купот на ЕХФ. Притоа, „Вардар“ трипати играл во полуфиналето на КПК (1998/1999, 2004/2005 и 2010/2011), а во сезоната 2006/2007 играл во четврт-финалето на ова натпреварување. Исто така, во сезоната 2005/2006, „Вардар“ играл во чеврт-финалето на Челинџ-купот. Во своето прво европско полуфинале во сезоната 1998/1999, „Вардар“ загубил од „Адемар Леон“ (27:29, 20:35); во второто полуфинале во КПК (2004/2005) загубил од РК „Загреб“ (23:21, 26:34), а во третиот обид (2010/2011) бил поразен од „Гумерсбах“ (21:33, 29:38).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/klub |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „За клубот“ (пристапено на 10.4.2017) |accessdate=2017-04-10 |archive-date=2019-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229185647/https://rkvardar.mk/klub |url-status=dead }}</ref> Во рангирањето на ЕХФ, „Вардар“ двапати бил меѓу 14. најдобри екипи во [[Европа]]. Исто така, „Вардар“ е првата македонска екипа што настапувала во Лигата на шампионите, како и првиот победник во Регионалната лига „СЕХА“. === Регионална лига СЕХА === ====2011-2012==== РК „Вардар“ е првиот освојувач на трофејот на Регионалната лига [[СЕХА]]. Во првата сезона на Регионалната лига ([[2011]]/[[2012]]), во конкуренција на 12 екипи од шест земји (Македонија, [[Хрватска]], [[Србија]], [[БиХ]], [[Црна Гора]] и [[Словачка]]), Вардар го освоил пехарот, откако на финалниот турнир во [[Загреб]], ги победил домаќинот РК „Загреб“, а потоа и РК „Металург“. Претходно, во натпреварите од Лигата СЕХА, РК „Вардар“ загубил само три натпревари: против „Загреб“, „Борац“ и „Татран“. ====2013-2014==== Во сезоната 2013/2014, клубот по вторпат станал шампион во лигата СЕХА, освојувајќи го трофејот на завршниот турнир, одигран во [[Нови Сад]]. Таму, во полуфиналето, одиграно на [[11 април]] [[2014]] година, РК „Вардар“ го победил РК „Кроација Осигурање Загреб“ со 30:22 (12:10), а два дена подоцна, во финалето остварил победа против РК „Мешков Брест“ од 29:27 (14:15). Претходно, во натпреварите од лигата СЕХА, РК „Вардар“ остварил 12 победи, 5 порази и еден нерешен резултат, завршувајќи го првенството како третопласиран, со 37 бодови и со гол-разлика од 530:458.<ref>„Вардар ќе го враќа трофејот во своите витрини“, ''Дневник'', година XVIII, број 5439, петок, 11 април 2014, стр. 27.</ref><ref name="rkvardar.com.mk">{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com.mk/mk/result |title=РК „Вардар“ - Мрежно место (посетена на 3.5.2014) |accessdate=2014-04-05 |archive-date=2014-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331175730/http://www.rkvardar.com.mk/mk/result |url-status=dead }}</ref> ====2014-2015==== Во сезоната [[2014]]-[[2015]], двајца членови на РК „Вардар“, Штербик и Дибиров, се нашле во идеалниот тим за месец [[октомври]], а [[Раул Гонсалес (ракометар)|Раул Гонсалес]] бил избран за најдобар тренер.<ref>„Штербик, Дибиров и Циндриќ во идеалниот СЕХА-тим“, ''Дневник'', година XVIII, број 5609, среда, 5 ноември 2014, стр. 22.</ref> На [[10 декември]] [[2014]] година, во големото градско дерби, „Вардар“ го победил „Металург“ со 26:20, благодарение на голманот [[Петар Ангелов]], кој имал 18 одбрани. Најдобри стрелци за „Вардар“ биле [[Стефан Терзиќ]], со 10 гола и [[Сергеј Горбок]], со 7 постигнати гола.<ref>„Гонсалес: Одбраните на Ангелов го решија победникот“, ''Дневник'', година XVIII, број 5640, петок, 12 декември 2014, стр. 26.</ref> Во претпоследното коло, на гостувањето во Прешов, „Вардар“ го победил тимот на „Татран“ со 34:29 (12:12) и така предвреме го обезбедил второто место во основниот дел од лигата „СЕХА“. Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле [[Добривое Марковиќ]] со осум гола, и [[Стојанче Стоилов]] и [[Сергеј Горбок]] со шест гола.<ref>„Вардар го завери второто место во Прешов“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4723, понеделник, 2 март 2015, стр. 19.</ref> Во последното коло, одиграно на [[7 март]] [[2015]] година, „Вардар„ успеал да го победи водечкиот тим во лигата „[[Веспрем]]“ со 28-21. На крајот од првиот дел на лигата, „Вардар„ се пласирал на второто место, со учинок од 15 победи и три порази, со освоени вкупно 45 бодови и со гол разлика 531:462. На тој начин, клубот се квалификувал за завршниот турнир на четирите најдобри екипи.<ref>[http://rkvardar.com РК „Вардар“ - Мрежно место (посетена на 12.3.2015)]</ref> <br /> На завршниот турнир, на [[27 март]] [[2015]] година, „Вардар“ бил поразен во полуфиналето од „Брест Мешков“ со 28:32,<ref>[http://www.rkvardar.com/rezultati РК „Вардар“ - Мрежно место (пристапено на 31.3.2015)]</ref> така што играл во борбата за третото место со тимот на „ППД Загреб“. Меѓутоа, и во овој натпревар, „Вардар“ бил поразен со 23:26 (10:11), а најефикасни ракометари кај „Вардар“ биле Стоилов, Марковиќ, Карачиќ и Шишкарев, сите со по четири голови. На тој начин, сезоната во лигата СЕХА тимот на „Вардар“ ја завршил на четвртото место.<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/vardar-e-chetvrtoplasiran-na-zavrshniot-turnir-na-seha РК „Вардар“ - Мрежно место, „Вардар е четвртопласиран на завршниот турнир на СЕХА (пристапено на 31.3.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====2015-2016==== Во сезоната 2015-2016, во [[ноември]], „Вардар“ одиграл само еден натпревар, кога се изборил за нерешен резултат (24-24) на гостувањето кај унгарската екипа „Веспрем“. Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Дибиров кој постигнал седум голови и бил прогласен за најдобро лево крило во лигата за ноември.<ref>[http://rkvardar.com/news/dibirov-e-najdobro-levo-krilo-vo-seha-vo-noemvri РК „Вардар“ - Мрежно место, „Дибиров е најдобро лево крило во СЕХА во ноември“ (пристапено на 4.12.2015)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според магазинот на лигата СЕХА, еден гол на [[Лука Циндриќ]] постигнат на гостувањето кај екипата на „Нексе“ бил прогласен за трет најубав гол во натпреварите одиграни во [[февруари]], а една одбрана на [[Страхиња Милиќ]] била избрана на петтото место на списокот на најубавите одбрани.<ref>[http://rkvardar.com/news/luka-cindrikj-i-strahinja-milikj-vo-top-8-vo-seha-za-mesec-fevruari РК „Вардар“ - Мрежно место, „Лука Циндриќ и Страхиња Милиќ во топ-8 во СЕХА за месец февруари“ (пристапено на 8.3.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Исто така, Циндриќ и Дибиров биле избрани во идеалната екипа на лигата за месец февруари.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/cindrikj-i-dibirov-od-timot-na-mesecot-vo-seha-ligata |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Циндриќ и Дибиров од тимот на месецот во СЕХА лигата“ (пристапено на 8.3.2016) |accessdate=2016-03-08 |archive-date=2016-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315212445/http://rkvardar.com/news/cindrikj-i-dibirov-od-timot-na-mesecot-vo-seha-ligata |url-status=dead }}</ref> На последниот натпревар одигран на домашен терен, на [[8 март]], „Вардар“ повторно одиграл нерешено со „Веспрем“, овојпат со резултат 30:30 (13:12), а најефикасни ракометари биле Циндриќ и Дибиров, кои постигнале по шест гола.<ref>[http://rkvardar.com/news/vardar-ostanuva-edinstven-tim-shto-mu-zema-bodovi-na-vesprem РК „Вардар“ - Мрежно место, „Вардар останува единствен тим што му зема бодови на Веспрем“ (пристапено на 8.3.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На тој начин, „Вардар“ се пласирал на финалниот натпревар во [[Вараждин]] при што во полуфиналето, одиграно на [[1 април]], се сретнал со хрватската екипа „ППД Загреб“, остварувајќи победа со резултат 26:24 (12:10). Најефикасен ракометар на „Вардар“ бил [[Дејан Манасков]], кој постигнал шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/vardar-mozhe-protiv-site-igrame-finale-vo-seha |title=РК „Вардар“ - Мрежно место „Вардар може против сите, играме финале во СЕХА“ (пристапено на 10.4.2016) |accessdate=2016-04-10 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406093839/http://rkvardar.com/news/vardar-mozhe-protiv-site-igrame-finale-vo-seha |url-status=dead }}</ref> Во финалниот натпревар, одигран на [[3 април]], „Вардар“ загубил од „[[Веспрем]]“ со резултат 26:28 (15:14), со што вторпат станал вице-шампион на лигата. Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Циндриќ, кој постигнал пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/vesprem-beshe-podobar-vo-finaleto-vardar-e-srebren-vo-seha |title=РК „Вардар“ - Мрежно место „Веспрем беше подобар во финалето, Вардар е сребрен во СЕХА“ (пристапено на 10.4.2016) |accessdate=2016-04-10 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406094226/http://rkvardar.com/news/vesprem-beshe-podobar-vo-finaleto-vardar-e-srebren-vo-seha |url-status=dead }}</ref> Истовремено, Циндриќ и Душејбаев биле избрани во идеалната екипа на лигата, како најдобар среден бек и најдобар десен бек.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/cindrikj-i-dushebaev-vo-olstar-timot-na-f4-turnirot-na-seha |title=РК „Вардар“ - Мрежно место „Циндриќ и Душебаев во Олстар тимот на Ф4 турнирот на СЕХА“ (пристапено на 10.4.2016) |accessdate=2016-04-10 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406094123/http://rkvardar.com/news/cindrikj-i-dushebaev-vo-olstar-timot-na-f4-turnirot-na-seha |url-status=dead }}</ref> ====2016-2017==== На отворањето на сезоната, на домашен терен, „Вардар“ одиграл нерешено со екипата на „Мешков“ 34:34 (15:18), а најефикасен играч бил Дибиров, со постигнати девет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/so-remi-ja-pochnavme-sezonata-vo-seha-ligata |title=РК „Вардар“ - Мрежно место „Со реми ја почнавме сезоната во СЕХА лигата“ (пристапено на 9.9.2016) |accessdate=2016-09-09 |archive-date=2016-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160904063540/http://rkvardar.mk/news/so-remi-ja-pochnavme-sezonata-vo-seha-ligata |url-status=dead }}</ref> Во второто коло, на [[6 септември]] [[2016]] година „Вардар“ му гостувал на „Металург“ при што остварил тесна победа од 25:24 (13:13).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/prodolzhi-pobednichkata-serija-na-duelite-so-metalurg |title=РК „Вардар“ - Мрежно место „Продолжи победничката серија на двобоите со Металург“ (пристапено на 7.9.2016) |accessdate=2016-09-07 |archive-date=2020-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813204359/https://rkvardar.mk/news/prodolzhi-pobednichkata-serija-na-duelite-so-metalurg |url-status=dead }}</ref> Потоа, во третото коло, одиграно на [[10 септември]], „Вардар“ убедливо ја победил екипата на „[[Веспрем]]“ со резултат 29:22, а три дена подоцна ја совладал и екипата на „ППД Загреб“ со резултат 32:31. Успешната серија продолжила и во петтото коло, одиграно на [[17 септември]], кога на гостински терен убедливо била совладана екипата на Цеље (40:29), со што „Вардар“ се искачил на првото место во лигата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/rezultati |title=РК „Вардар“ - Мрежно место (пристапено на 18.9.2016) |accessdate=2016-09-18 |archive-date=2016-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917203406/http://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> Во шестото коло, „Вардар“ бил убедливо подобар од екипата на „Татран“, совладувајќи ја со резултат 38:21 (20:13). Најдобрите поединци во „Вардар“ биле голманот Милиќ, кој одбранил 15 удари плус два седмерци, како и Душејбаев и Деревен, кои постигнале по пет гола.<ref>„Мечот со Татран за вардарци беше добар тест пред стартот на ЛШ“, ''Дневник'', година XX, број 6172, четврток, 22 септември 2016, стр. 26.</ref> На [[5 февруари]] [[2017]] година, во натпреварот одигран во [[Велење]], „Вардар“ ја победил екипата на „Горење“, со што го обезбедил првото место во лигата. Истовремено, „Вардар“ станал најсупешната екипа во шестгодишната историја на „СЕХА“-лигата, со одиграни 111 натпревари во регуларната сезона, во кои постигнал 83 победи и освоил 259 бодови, со гол-разлика 3458:2908. Ако кон тоа се додадат и настапите на финалните турнири, тогаш „Вардар“ одиграл 121 натпревар, во кои постигнал 89 победи, 10 пати играл нерешено и претрпел 22 порази.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-e-najuspeshniot-tim-vo-istorijata-na-seha-ligata |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Вардар е најуспешниот тим во историјата на СЕХА лигата“ (пристапено на 12.2.2017) |accessdate=2017-02-12 |archive-date=2017-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210154638/http://rkvardar.mk/news/vardar-e-najuspeshniot-tim-vo-istorijata-na-seha-ligata |url-status=dead }}</ref> <br /> На финалниот турнир на „СЕХА“, одигран во [[Брест (Белорусија)|Брест]], на 7 април 2017 година „Вардар“ бил подобар од екипата на „ППД Загреб“, со резултат 36:28 (19:12), со што по петти пат се пласирал во финалето.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/petto-seha-finale-za-vardar |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Петто СЕХА финале за Вардар“ (пристапено на 10.4.2017) |accessdate=2017-04-10 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129231541/https://rkvardar.mk/news/petto-seha-finale-za-vardar |url-status=dead }}</ref> Два дена подоцна, на 9 април, „Вардар“ бил подобар од „Веспрем“, со резултат 26:21 (11:11), со што ја освоил својата трета титула во ова натпреварување.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/trofejot-od-seha-se-vrakja-vo-skopje-vardar-e-noviot-shampion |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Трофејот од СЕХА се враќа во Скопје: Вардар е новиот шампион!“ (пристапено на 10.4.2017) |accessdate=2017-04-10 |archive-date=2021-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218223040/https://rkvardar.mk/news/trofejot-od-seha-se-vrakja-vo-skopje-vardar-e-noviot-shampion |url-status=dead }}</ref> Како признание на добрите игри на „Вардар“, дури четворица ракометари биле избрани во најдобрата екипа на турнирот, и тоа: Дибиров, Чупиќ, Борозан и Кањелас, кој бил прогласен за најкорисен играч на турнирот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/chetvorica-vardarci-vo-ol-star-timot-na-f4 |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Четворица вардарци во Ол стар тимот на Ф4“ (пристапено на 10.4.2017) |accessdate=2017-04-10 |archive-date=2017-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415133821/https://rkvardar.mk/news/chetvorica-vardarci-vo-ol-star-timot-na-f4 |url-status=dead }}</ref> ====2017-2018==== „Вардар“ ја започнал сезоната убедливо, остварувајќи четири победи по ред во првите четири кола, и тоа против: „Металург“ (32:23), „Горење“ (32:19), „Мешков Брест“ (31:23) и „Татран Прешов“ (32:28).<ref name="ReferenceC">{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“, (пристапено на 5.10.2017) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> Оттука, во идеалниот тим на лигата за [[септември]] имало тројца ракометари на Вардар ([[Тимур Дибиров]], [[Вуко Борозан]] и [[Иван Чупиќ]]), додека Раул Гонсалес бил прогласен за најдобар тренер.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/dominacija-na-vardarci-vo-seha-vo-septemvri |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Доминација на вардарци во СЕХА во септември“ (пристапено на 5.10.2017) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170928185901/https://rkvardar.mk/news/dominacija-na-vardarci-vo-seha-vo-septemvri |url-status=dead }}</ref> Убедливите настапи на „Вардар“ продолжиле и во следните натпревари, така што по осум одиграни кола имал осум победи. Оттука, и во [[ноември]], Гонсалес бил прогласен за тренер на месецот, а Марсениќ бил избран за најдобар пикер.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/raul-go-predvodi-marsenikj-i-najdobrite-sedum-vo-seha-za-noemvri |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Раул го предводи Марсениќ и најдобрите седум во СЕХA за ноември“ (пристапено на 6.12.2017) |accessdate=2017-12-06 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102221123/https://rkvardar.mk/news/raul-go-predvodi-marsenikj-i-najdobrite-sedum-vo-seha-za-noemvri |url-status=dead }}</ref> Финалниот турнир на лигата СЕХА се одржал од 13 до 15 април 2018 година, во Скопје. Притоа, на 13 април, во полуфиналниот натпревар „Вардар“ го победил „Мешков Брест“ со резултат 33:24 (17:14), со што се пласирал во шестото финале во низа. Најефикасен ракометар бил Лука Циндриќ, кој постигнал шест гола, а Арпад Штербик имал вкупно 18 одбрани (од кои два пенала).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/seha-f4-rakometen-tanc-na-vardarci-za-plasman-vo-6-finale |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„СЕХА Ф4: Ракометен танц на вардарци за пласман во 6. финале“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-14 |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129213531/https://rkvardar.mk/news/seha-f4-rakometen-tanc-na-vardarci-za-plasman-vo-6-finale |url-status=dead }}</ref> Со оваа победа, „Вардар“ постигнал нов рекорд во лигата СЕХА, остварувајќи ја најубедливата победа во финалните турнири (разлика од девет гола). Истовремено, „Вардар“ ја постигнал 18. победа во сезоната и својата 110. победа во лигата, зацврстувајќи се на врвот како единствената екипа која остварила над 100 победи во лигата СЕХА. Во регуларниот дел, „Вардар“ постигнал 17 победи и освоил 52 бода, што исто така претставуваат рекорди во лигата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/seha-f4-nov-rekord-na-vardar |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„СЕХА Ф4: Нов рекорд на Вардар“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-14 |archive-date=2021-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330091442/https://rkvardar.mk/news/seha-f4-nov-rekord-na-vardar |url-status=dead }}</ref> На 15 април, во финалето, „Вардар“ се сретнал со екипата на „ППД Загреб“ и забележал победа од 26:24 (14:13), со што ја освоил четвртата титула во ова натпреварување.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/pishuvame-nova-istorija-povtorno-sme-seha-shampioni |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Пишуваме нова историја: Повторно сме СЕХА шампиони!“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-15 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102213002/https://rkvardar.mk/news/pishuvame-nova-istorija-povtorno-sme-seha-shampioni |url-status=dead }}</ref> Притоа, Штербик, Циндриќ и Дибиров биле избрани во идеалниот состав на турнирот, Абутовиќ бил прогласен за најдобар одбранбен играч, додека Циндриќ бил прогласен за најкорисен играч.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardarci-sobraa-kup-nagradi-cindrikj-e-mvp-na-f4 |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардарци собраа куп награди - Циндриќ е МВП на Ф4“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-15 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112041345/https://rkvardar.mk/news/vardarci-sobraa-kup-nagradi-cindrikj-e-mvp-na-f4 |url-status=dead }}</ref> ====2018-2019==== Во редовната сезона на лигата СЕХА, „Вардар“ ги остварил следниве резултати:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“, Резултати (пристапено на 5.4.2019) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 29.8.2018 || Вардар - Металург || 34:28 |- | 4.9.2018 || Вардар - Железничар Ниш || 35:20 |- | 9.9.2018 || Татран Прешов - Вардар || 26:27 |- | 18.9.2018 || Вардар - Стеауа || 27:21 |- | 2.10.2018 || Вардар - Војводина || 33:26 |- | 16.10.2018 || ППД Загреб - Вардар || 26:23 |- | 30.10.2018 || Мешков Брест - Вардар || 35:20 |- | 6.11.2018 || Вардар - Нексе || 31:26 |- | 28.11.2018 || Вардар - Извиѓач || 38:27 |- | 5.12.2018 || Металург - Вардар || 26:27 |- | 8.12.2018 || Железничар Ниш - Вардар || 22:24 |- | 12.12.2018 || Вардар - Татран Прешов || 23:21 |- | 17.12.2018 || Стеауа - Вардар || 30:34 |- | 31.1.2019 || Војводина - Вардар || 23:26 |- | 27.2.2019 || Вардар - ППД Загреб || 28:26 |- | 5.3.2019 || Вардар - Мешков Брест || 30:32 |- | 10.3.2019 || Нексе - Вардар || 24:21 |- | 12.3.2019 || Извиѓач - Вардар || 28:31 |} Финалниот турнир на лигата СЕХА се одржал на 2 и 3 април 2019 година, во [[Брест (Белорусија)|Брест]].На 2 април, во полуфиналето, „Вардар“ бил подобар од „Мешков“, со резултат 25:23 (14:10) и така се пласирал во своето седмо финале. Голманот Милосављев имал дури 18 одбрани, а најефикасен ракометар бил Стоилов, кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-povtorno-vo-finaleto-na-seha-ligata |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар повторно во финалето на СЕХА лигата“ (пристапено на 4.4.2019) |accessdate=2019-04-04 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404103856/https://rkvardar.mk/news/vardar-povtorno-vo-finaleto-na-seha-ligata |url-status=dead }}</ref> Утредента, „Вардар“ ја освоил петтата титула во лигата СЕХА (трета по ред), откако во финалето ја совладал екипата на „ППД Загреб“ со резултат 26:23.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/nikoj-kako-vardar-petta-titula-vo-seha-ligata |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„НИКОЈ КАКО ВАРДАР! Петта титула во СЕХА лигата“ (пристапено на 4.4.2019) |accessdate=2019-04-04 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404103857/https://rkvardar.mk/news/nikoj-kako-vardar-petta-titula-vo-seha-ligata |url-status=dead }}</ref> ====2019-2020==== Во редовната сезона на лигата СЕХА, „Вардар“ ги остварил следниве резултати:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“, Резултати (пристапено на 15.2.2020) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 3.9.2019 || Вардар - Пекинг СУ || 37:23 |- | 7.9.2019 || Мотор Запорожје - Вардар || 32:31 |- | 24.9.2019 || Вардар - Нексе || 27:25 |- | 1.10.2019 || Татран Прешов - Вардар || 22:29 |- | 29.10.2019 || Пекинг СУ - Вардар || 28:36 |- | 4.11.2019 || Вардар - Војводина || 26:23 |- | 13.11.2019 || Вардар - Мотор Запорожје || 44:37 |- | 3.12.2019 || Војводина - Вардар || 33:35 |- | 9.12.2019 || Вардар - Татран Прешов || 28:26 |- | 15.12.2019 || Нексе - Вардар || 42:26 |- |} На 8 март 2020 година, во Нашице, Хрватска, „Вардар“ го одиграл првиот натпревар од четвртфиналето при што ја победил екипата на „Нексе“ со резултат 31-30 (15-15). Најефикасен ракометар на натпреварот бил Дибиров, кој постигнал 12 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-so-pobeda-se-vrakja-od-nashice-dibirov-so-12-gola |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар со победа се враќа од Нашице - Дибиров со 12 гола“ (пристапено на 9.3.2020) |accessdate=2020-03-09 |archive-date=2020-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812202326/https://rkvardar.mk/news/vardar-so-pobeda-se-vrakja-od-nashice-dibirov-so-12-gola |url-status=dead }}</ref> По големата пауза поради епидемијата со „[[КОВИД-19|Ковид-19]]“, на 29 август 2020 година, во Скопје се одржал вториот натпревар од четвртфиналето во кој „Вардар 1961“ (новото име на екипата) загубил од „Нексе“ со резултат 25-26 (13-13), но сепак успеал да пласира на завршниот турнир во [[Задар]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vo-dramatichen-mech-vardar-1961-obezbedi-mesto-na-f4-turnirot-na-seha |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Во драматичен меч Вардар 1961 обезбеди место на Ф4 турнирот на СЕХА“ (пристапено на 6.9.2020) |accessdate=2020-09-06 |archive-date=2020-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925122641/https://rkvardar.mk/news/vo-dramatichen-mech-vardar-1961-obezbedi-mesto-na-f4-turnirot-na-seha |url-status=dead }}</ref> Таму, во полуфиналето, по изведувањето на пеналите, „Вардар 1961“ го совладал „ПДП Загреб“ со резултат 30-29, откако претходно натпреварот завршил нерешено 26-26 (13-16). На тој начин, „Вардар“ се пласирал во осмото финале во деветте учества на финалниот турнир на СЕХА.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-1961-kje-igra-vo-finaleto-na-seha |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар 1961 ќе игра во финалето на СЕХА“ (пристапено на 6.9.2020) |accessdate=2020-09-06 |archive-date=2020-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925133234/https://rkvardar.mk/news/vardar-1961-kje-igra-vo-finaleto-na-seha |url-status=dead }}</ref> Во финалето, „Вардар 1961“ бил поразен од екипата на „Веспрем“ со резултат 27-35 (12-15).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-1961-go-osvoi-srebroto-na-seha-f4 |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар 1961 го освои среброто на СЕХА Ф4“ (пристапено на 7.9.2020) |accessdate=2020-09-07 |archive-date=2020-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925122434/https://rkvardar.mk/news/vardar-1961-go-osvoi-srebroto-na-seha-f4 |url-status=dead }}</ref> ====2020-2021==== Во редовната сезона на лигата СЕХА, „Вардар“ играл во групата А и ги остварил следниве резултати:<ref name="ReferenceG"/> {| class="wikitable" |- ! Дата !! Натпревар !! Резултат |- | 28.1.2021 || Вардар - Војводина || 25:21 |- | 1.2.2021 || Вардар - Нексе || 27:26 |- | 27.2.2021 || Мотор Запорожје - Вардар 1961 || 30:23 |- | 17.3.2021 || Нексе - Вардар 1961 || 36:32 |- | 19.3.2021 || Вардар 1961 - Мотор Запорожје || 32:27 |- | 27.4.2021 || Војводина - Вардар 1961 || 33:24 |- |} Во плеј-офот, РК Вардар играл против екипата на [[РК Металопластика|Металопластика]] при што во првиот натпревар, одигран на 7 јуни, победил со резултат 39-31 (19-14),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-rutinski-do-pobeda-protiv-metaloplastika |title=Официјално мрежно место на РК Вардар, „Вардар рутински до победа против Металопластика“ (пристапено на 19.6.2021) |accessdate=2021-06-19 |archive-date=2021-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210623002542/https://rkvardar.mk/news/vardar-rutinski-do-pobeda-protiv-metaloplastika |url-status=dead }}</ref> а утредента извојувал уште една победа со резултат 26-23 (14-11). Инаку, тој бил последниот натпревар за неколку ракометари на РК Вардар: Шеваљевиќ, Кантегрел, Јотиќ, Кизиќ, Дисингер, Калараш и Чупиќ, како и за тренерот [[Стевче Алушевски]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/so-dve-pobedi-protiv-metaloplastika-potvrdeno-mestoto-vo-chetvrt-finaleto-na-seha |title=Официјално мрежно место на РК Вардар, „Со две победи против Металопластика потврдено местото во четврт-финалето на СЕХА“ (пристапено на 19.6.2021) |accessdate=2021-06-19 |archive-date=2021-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210622224157/https://rkvardar.mk/news/so-dve-pobedi-protiv-metaloplastika-potvrdeno-mestoto-vo-chetvrt-finaleto-na-seha |url-status=dead }}</ref> На тој начин, РК Вардар се пласирал во четвртфиналето каде се сретнал со екипата на ППД Загреб. Притоа, во првиот натпревар, одигран во Скопје, РК Вардар победил со резултат 24-20 (14-12),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-patuva-na-revansh-vo-zagreb-so-prednos-od-plus-4 |title=Официјално мрежно место на РК Вардар, „Вардар патува на реванш во Загреб со преднос од плус 4“ (пристапено на 5.9.2021) |accessdate=2021-09-05 |archive-date=2021-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905215622/https://rkvardar.mk/news/vardar-patuva-na-revansh-vo-zagreb-so-prednos-od-plus-4 |url-status=dead }}</ref> додека во вториот натпревар загубил со резултат 22-25 (10-12).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-ispishuva-nova-istorija-vo-seha-po-10-pat-kje-igra-na-f4 |title=Официјално мрежно место на РК Вардар, „Вардар испишува нова историја во СЕХА - по 10. пат ќе игра на Ф4“ (пристапено на 5.9.2021) |accessdate=2021-09-05 |archive-date=2021-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905215633/https://rkvardar.mk/news/vardar-ispishuva-nova-istorija-vo-seha-po-10-pat-kje-igra-na-f4 |url-status=dead }}</ref> На тој начин, РК Вардар изборил пласман на завршниот турнир, меѓутоа извршниот комитете на лигата го исклучил клубот од натамошните натпревари поради тоа што еден играч бил заразен со вирусот [[КОВИД-19]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-izbori-mesto-na-f4-seha-reshi-da-go-isfrli-poradi-pozitiven-sluchaj |title=Официјално мрежно место на РК Вардар, „Вардар избори место на Ф4 - СЕХА реши да го исфрли поради позитивен случај“ (пристапено на 5.9.2021) |accessdate=2021-09-05 |archive-date=2021-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905215621/https://rkvardar.mk/news/vardar-izbori-mesto-na-f4-seha-reshi-da-go-isfrli-poradi-pozitiven-sluchaj |url-status=dead }}</ref> === Лига на шампионите === РК „Вардар“ има повеќе учества во Лигата на шампионите на [[ЕХФ]]: 2001/2002, 2002/2003, 2003/2004, 2004/2005, 2007/2008, 2009/2010, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016 и 2016/2017. Своето прво учество во групната фаза од Лигата на шампионите „Вардар“ го остварил во сезоната 2001/2002, кога во квалификациите ја победил турската екипа „АСКИ Анкара“ со резултат 37:31, а на гостувањето загубил со 27:28. Така, „Вардар“ станал втората македонска екипа што се квалификувала во групната фаза на Лигата на шампионите. Притоа, „Вардар“ играл во група со „[[РК Магдебург|Магдебург]]“, „[[Веспрем]]“ и „Шамбери“, при што првата победа во групната фаза на Лигата на шампионите ја остварил во натпреварот против „Шамбери“ (32:30). Потоа, четири сезони по ред „Вардар“ играл во Лигата на шампионите, по што следувала пауза од две сезони. Во сезоната 2009/2010, „Вардар“ повторно изборил учество во Лигата на шампионите, каде одиграл 10 натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardarci-prvi-do-stotka-vo-lsh |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Вардарци први до „стотка“ во ЛШ“ (посетена на 5.4.2014) |accessdate=2017-03-04 |archive-date=2017-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170307181706/http://rkvardar.mk/news/vardarci-prvi-do-stotka-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> ==== Сезона 2013-2014 ==== Во сезоната [[2013]]/[[2014]], РК „Вардар“ играл во групата Ц, заедно со: [[РК Металург]], „Динамо“ - [[Минск]], „[[ПСЖ Хандбал]]“, „[[РК Барселона|Барселона]]“ и „Вакер Тун“. Притоа, РК „Вардар“ го освоил четвртото место, со вкупно 10 бодови од 10 натпревари, со што се пласирал во осминафиналето. РК „Вардар“ ги постигнал следниве резултати во групната фаза: На [[21 септември]] [[2013]], во натпреварот против „Барселона“, одигран во [[Скопје]] во рамките на првото коло, РК „Вардар“ одиграл нерешено 29:29 (15:19); во второт коло, одиграно на [[25 септември]] [[2013]] во [[Минск]], РК „Вардар“ изгубил 26:24 (11:11); во третото коло, одиграно на [[13 октомври]] [[2013]], РК „Вардар“ го пречекал во Скопје тимот на „ПСЖ Хандбал“, одигрувајќи нерешено 24:24 (9:12); на [[19 октомври]] [[2013]], во рамките на четвртото коло, РК „Вардар“ победил убедливо на гостувањето кај „Вакер Тун“ со 37:24 (19:11); на [[14 ноември]] [[2013]], во Скопје, РК „Вардар“ го победил [[РК Металург|РК „Металург“]] со 27:22 (14:9); подоцна, на [[24 ноември]] [[2013]], во рамките на шестото коло, овие два тима повторно се сретнале во Скопје при што РК „Вардар“, овојпат во улогата на домаќин, изгубил убедливо со 18:26 (12:10); на [[30 ноември]] [[2013]], РК „Вардар“ гостувал кај „Барселона“ и изгубил со 30:23 (14:11); во осмото коло, одиграно на [[9 февруари]] [[2014]], РК „Вардар“ го пречекал „Динамо“ - Минск и забележал убедлива победа од 30:22 (14:11); во деветтото коло, одиграно на [[16 февруари]] [[2014]], РК „Вардар“ пак бил домаќин, победувајќи го „Вакер Тун“ со 32:25 (17:11); и во последното коло, на [[22 февруари]] [[2014]], РК „Вардар“ му гостувал на „ПСЖ Хандбал“ при што изгубил со 35:25 (15:12).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com.mk/mk/result |title=РК "Вардар" - Мрежно место (посетена на 5.4.2014) |accessdate=2014-04-05 |archive-date=2014-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331175730/http://www.rkvardar.com.mk/mk/result |url-status=dead }}</ref> <br /> Во осминафиналето на Лигата на шампионите, РК „Вардар“ се сретнал со европскиот шампион РК „Хамбург“. Првиот меч, одигран на [[22 март]] [[2014]] во [[Скопје]], завршил нерешено 28:28 (14:16), а на реваншот, одигран на [[30 март]] [[2014]] во [[Хамбург]], РК „Вардар“ направил големо изненадување, остварувајќи победа од 30:29 (17:15) и така се пласирал во четврфиналето на Лигата на шампионите.<ref>[http://rkvardar.com.mk/ РК „Вардар“ - Мрежно место (посетена на 5.4.2014)]</ref><ref>„Вардар не се предава во Хамбург“, ''Дневник'', година XVII, број 5427, петок, 28 март 2014, стр. 29.</ref> Во четвртфиналето, РК „Вардар“ се сретнал со германскиот клуб РК „Фленсбург“. Притоа, на првиот натпревар, одигран на [[21 април]] [[2014]] година во [[Германија]], РК „Вардар“ загубил со 22:24 (14:13), а во вториот натпревар, одигран на [[26 април]] [[2014]] година во Скопје, победил со 27:25 (10:15). Сепак, и покрај победата, РК „Вардар“ не успеал да се пласира на завршниот турнир во [[Келн]], порaди тоа што во гости постигнал помалку голови од противникот.<ref name="rkvardar.com.mk"/><ref>„Вардар со Фленсбург ќе напише историја“, ''Дневник'', година XVIII, број 5449, петок, 25 април 2014, стр. 30.</ref> ==== Сезона 2014-2015 ==== Во сезоната 2014-2015, РК „Вардар“ играл во групата „Ц“. Својот прв натпревар од групната фаза, РК „Вардар“ го одиграл на [[27 септември]] [[2014]] година, на гости против [[Цеље]], каде остварил тесна победа од 27:26 (12:12). Најзаслужни за победата биле голманот [[Арпад Штербик]], кој имал дури 22 одбрани, како и [[Тимур Дибиров]] и [[Алекс Душебаев]], со постигнати 11 и осум голови, соодветно.<ref>[http://zase.mk/shterbik-go-pobedi-tsele-vardar-slaveshe-so-26-27/ Zase.mk, „Штербик го победи Цеље, Вардар славеше со 26-27“ (пристапено на 10.10.2014)]</ref> Во второто коло, одиграно на [[4 октомври]] [[2014]] година, РК „Вардар“ играл на домашен терен против тимот на „Чеховски медведи“. Натпреварот се играл во новата сала [[СЦ „Јане Сандански“ - Скопје|СЦ „Јане Сандански“]] при што „Вардар“ остварил убедлива победа од 39:28 (24:12). Најзаслужни за победата биле Дибиров и Душебаев, со постигнати осум и седум голови, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://tocka.com.mk/2/138987/spektakl-vo-jane-sandanski-vardar-gi-pregazi-cehovski-medvedi |title=Tocka.com.mk, „Спектакл во „Јане Сандански": Вардар ги прегази Чеховски Медведи!“ (пристапено на 10.101.2014) |accessdate=2014-10-10 |archive-date=2014-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007070910/http://tocka.com.mk/2/138987/spektakl-vo-jane-sandanski-vardar-gi-pregazi-cehovski-medvedi |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/mk/result |title=РК „Вардар“, Мрежно место (пристапено на 10.10.2014) |accessdate=2014-10-10 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026154407/http://rkvardar.com/mk/result |url-status=dead }}</ref> Во третото коло, на домашен терен, „Вардар“ го победил германскиот тим „Рајн Некар Ловен“ со 28:25 (13:13). Притоа, голманот Арпад Штeрбик, со 14 одбрани, бил најдобриот играч на „Вардар“, додека најдобри стрелци биле [[Матјаж Брумен]] со шест, како и Алекс Душебаев и [[Игор Карачиќ]] со по пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://kajgana.com/vardar-presilen-i-za-rajn-nekar-loven |title=Кајгана, „Вардар пресилен и за Рајн Некар Ловен“ (пристапено на 14.10.2014) |accessdate=2014-10-14 |archive-date=2014-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014055626/http://kajgana.com/vardar-presilen-i-za-rajn-nekar-loven |url-status=dead }}</ref><ref>„Лацковиќ: Ова е почеток на успешната приказна“, ''Дневник'', година XVIII, број 5591 вторник, 14 октомври 2014, стр. 22-23.</ref> Во четвртото коло, одиграно на [[19 октомври]] [[2014]] година, РК „Вардар“ му гостувал на францускиот клуб „[[Монпелје]]“ и одиграл нерешено 34:34 (17:19). Најефикасен во тимот на „Вардар“ бил Дибиров, со постигнати девет гола, поради што се нашол во идеалниот тим за четвртото коло на Лигата на шампионите. Втор стрелец бил [[Игор Карачиќ]], со постигнати осум гола.<ref>„Дибиров во идеалниот тим“, ''Дневник'', година XVIII, број 5597, вторник, 21 октомври 2014, стр. 24.</ref><ref>„Штербик го одбрани Вардар“, ''Дневник'', година XVIII, број 5597, вторник, 21 октомври 2014, стр. 24.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rkvardar.com.mk/mk/result |title=Официјално мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 5.11.2014) |accessdate=2014-11-04 |archive-date=2014-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022090639/http://rkvardar.com.mk/mk/result |url-status=dead }}</ref> На [[15 ноември]] [[2014]] година, во рамките на петтото коло, на домашен терен, „Вардар“ изгубил од тимот на „[[Веспрем]]“ со 23:24 (11:13).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rkvardar.com.mk/mk/result |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 28.11.2014) |accessdate=2014-11-04 |archive-date=2014-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022090639/http://rkvardar.com.mk/mk/result |url-status=dead }}</ref> По натпреварот со „Веспрем“, клубот соопштил дека потпишал договор со шпанскиот ракометар [[Хорхе Македа]], со важност до [[јуни]] [[2017]] година.<ref>„Вардар со Македа ќе ја освојува Европа“, ''Дневник'', година XVIII, број 5623, петок, 21 ноември 2014, стр. 24-25.</ref> Една недела подоцна, на [[22 ноември]] [[2014]] година, „Вардар“ му гостувал на „Веспрем“, каде доживеал убедлив пораз од 24:32 (10:16). Во седмото коло, одиграно на [[29 ноември]] [[2014]] година, во Скопје, „Вардар“ го победил тимот на „[[Цеље]]“ со 34:32 (19:17), додека на [[6 декември]], во рамките на осмото коло, на гостински терен бил совладан тимот на „Чеховски медведи“ со 39:34 (19:16).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rkvardar.com.mk/mk/result |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 7.12.2014) |accessdate=2014-11-04 |archive-date=2014-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022090639/http://rkvardar.com.mk/mk/result |url-status=dead }}</ref> Во деветтото коло, одиграно на [[14 февруари]] [[2015]] година на домашен терен, „Вардар“ го совладал тимот на „Монпелје“ со 30:26 (18:13), во натпреварот во кој Дибиров дал дури 12 голови. Најпосле, на [[21 февруари]] [[2015]] година, во десеттото коло, „Вардар“ му гостувал на тимот на „Рајн Некар Левен“, остварувајќи победа од 35:28 (20:13). На тој начин, „Вардар“ завршил како второпласиран во групата, со седум победи, еден нерешен резултат и два пораза. Притоа, клубот освоил 15 бодови од 10 одиграни натпревари, со гол разлика од 313:289. Со тоа, „Вардар“ се пласирал во осминафиналето на Лигата на шампионите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rkvardar.com/mk/result |title=Официјално мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 25.2.2015) |accessdate=2014-05-27 |archive-date=2014-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140526082046/http://rkvardar.com/mk/result |url-status=dead }}</ref> Во осминафиналето на Лигата на шампионите, „Вардар“ се сретнал со полскиот тим „Висла Плок“. На првиот натпревар, одигран на [[14 март]] [[2015]] година, „Вардар“ загубил со 26-32. Најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Алекс Душејбаев, кој постигнал 10 голови.<ref>[http://www.rkvardar.com Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 15.3.2015)]</ref> Меѓутоа, во вториот натпревар, одигран на [[21 март]] [[2015]] година во Скопје, „Вардар“ остварил убедлива победа до 31:20 и со тоа се пласирал меѓу осумте најдобри клуба во [[Европа]]. И на овој натпревар, најдобар стрелец бил Душејбаев, со постигнати девет голови,<ref>[http://www.rkvardar.com Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 22.3.2015)]</ref> додека голманот Штербик, кој се истакнал со своите одлични одбрани, од страна на навивачите на ЕХФ бил избран за играч на колото.<ref>„Штербик играч на колото во ЛШ“, ''Дневник'', година XIX, број 5727, петок, 27 март 2015, стр. 26.</ref> Во четвртфиналето, „Вардар“ играл против полскиот „[[РК Келце|Келце]]“. Во првиот натпревар, одигран во Скопје, на [[11 април]] [[2015]] година, „Вардар“ бил поразен со 20:22,<ref>[http://www.rkvardar.com/ Официјално мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 15.4.2015)]</ref> при што пикерот [[Стојанче Стоилов]] бил избран за дел од најдобриот тим на колото, додека голманот Штербик влегол во изборот на петте најдобри одбрани.<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/stoilov-del-od-najdobriot-tim-na-chetvrt-finaleto Мрежно место на РК „Вардар“, „Стоилов дел од најдобриот тим на четврт-финалето“ (пристапено на 15.4.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Нешто подоцна, според гласовите на гледачите на Лигата на шампионите, Стоилов бил прогласен за најдобар играч во првото коло од четвртфиналето.<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/stoilov-e-najdobar-igrach-vo-chetvrtfinaleto-vo-lsh Мрежно место на РК „Вардар“, „Стоилов е најдобар играч во четврфиналето во ЛШ“(пристапено на 18.4.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Стоилов играч на колото во ЛШ“, ''Дневник'', година XIX, број 5743, петок, 17 април 2015, стр. 25.</ref> Во вториот натпревар, одигран на 19 април 2015 година, „Вардар“ повторно претрпел пораз, овојпат со 31:33. Притоа, повторно, неколку ракометари на „Вардар“ се истакнале со својата игра, па во изборот на ЕХФ, Алекс Душејбаев (кој постигнал 9 голови) бил избран во тимот на колото, голманот [[Страхиња Милиќ]] ја имал втората најдобра одбрана, додека крилото [[Матјаж Брумен]] го дал петтиот најубав гол.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rkvardar.com/vesti/dushebaev-vo-timot-na-koloto-milikj-i-brumen-vo-najubavite-odbrani-i-golovi |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Душебаев во тимот на колото, Милиќ и Брумен во најубавите одбрани и голови“ (пристапено на 22.4.2015) |accessdate=2015-04-22 |archive-date=2015-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423172132/http://rkvardar.com/vesti/dushebaev-vo-timot-na-koloto-milikj-i-brumen-vo-najubavite-odbrani-i-golovi |url-status=dead }}</ref> ==== Сезона 2015-2016 ==== Во сезоната 2015-[[2016]], РК „Вардар“ играл во групата „Б“. Својот прв натпревар од групната фаза, РК „Вардар“ го одиграл на [[20 септември]] [[2015]] година, на гости против екипата на „[[Монпелје]], каде остварил победа од 30:25 (9:12). Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Дибиров и Македа, кои постигнале по шест голови.<ref>[http://rkvardar.com/vesti/mokjen-start-na-vardar-so-vazhna-pobeda-kaj-monpelje Мрежно место на РК „Вардар“, „Моќен старт на Вардар со важна победа кај Монпелје“ (пристапено на 23.9.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, а одлично издание имал и Штербик, кој, благодарение на своите 18 одбрани, бил прогласен за најдобар голман во првото коло на Лигата на шампионите.<ref>[http://rkvardar.com/vesti/shterbik-e-golmanot-na-koloto-vo-lsh Мрежно место на РК „Вардар“, „Штербик е голманот на колото во ЛШ“ (пристапено на 23.9.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во второто коло, одиграно во Скопје на [[27 септември]] [[2015]] година, „Вардар“ остварил победа над унгарскиот „[[РК МОЛ-ПИК Сегед|МОЛ-ПИК Сегед]] (MOL-PICK Szeged)“ со резултат 27:23 (11:11). Најдобри стрелци за „Вардар“ биле Карачиќ, кој постигнал пет гола, и Дујшебаев и [[Лука Циндриќ]], кои постигнале по четири гола, додека Штербик имал 13 одбрани. На овој натпревар, за првпат во Лигата на шампионите, во дресот на „Вардар“ настапил [[Дејан Манасков]], кој постигнал два гола.<ref>[http://rkvardar.com/vesti/nova-pobeda-za-vardar-podobri-sme-od-pik-seged Мрежно место на РК „Вардар“, „Нова победа за Вардар, подобри сме од ПИК Сегед“ (пристапено на 29.9.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во третото коло, одиграно на [[4 октомври]] [[2015]] година, „Вардар“ остварил победа над шведската екипа „[[РК Кристијанштад|Кристијанштад]]“ со резултат 30:25 (15:13). Најдобри стрелци за „Вардар“ биле [[Алем Тоскиќ]] (кој бил избран во идеалниот тим на колото, како најдобар пикер)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/alem-toskikj-e-piker-na-koloto-vo-ligata-na-shampionite |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Алем Тоскиќ е пикер на колото во Лигата на шампионите“ (пристапено на 6.10.2015) |accessdate=2015-10-06 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131851/http://rkvardar.com/news/alem-toskikj-e-piker-na-koloto-vo-ligata-na-shampionite |url-status=dead }}</ref> и Тимур Дибиров, кои постигнале по седум гола, а Штербик имал 18 одбрани.<ref>[http://rkvardar.com/news/vardar-go-pobedi-kristijanshtad-i-izbi-prv-vo-grupata Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар го победи Кристијанштад и изби прв во групата“ (пристапено на 6.10.2015)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <br /> Успешниот поход на „Вардар“ продолжил и во четвртото коло. На [[10 октомври]] [[2015]] година, на домашен терен, „Вардар“ ја победил германската екипа „Рајн Некар“ со 25:19 (11:10). Најефикасни ракометари во „Вардар“ биле Душејбаев и Дибиров, кои постигнале седум и шест гола, соодветно,<ref>[http://rkvardar.com/news/rajn-nekar-i-po-tretpat-na-kolena-vo-skopje Мрежно место на РК „Вардар“, „Рајн Некар и по третпат на колена пред Вардар“ (пристапено на 13.10.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> но вистинскиот пресврт во натпреварот настапил со влегувањето во игра на голманот Петар Ангелов, кој бранел извонредно во клучните моменти.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/trenerite-ednoglasni-angelov-beshe-presvrtnicata |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Тренерите едногласни: Ангелов беше пресвртницата“ (пристапено на 13.10.2015) |accessdate=2015-10-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132110/http://rkvardar.com/news/trenerite-ednoglasni-angelov-beshe-presvrtnicata |url-status=dead }}</ref> Како признание на добрата игра на „Вардар“, една одбрана на Ангелов се пласирала на петтото место на најдобрите одбрани, а „цепелинот“ на [[Данил Шишкарев]] и Тимур Дибиров бил прогласен за трет најубав гол на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/cepelinot-na-dibirov-i-shishkarev-i-odbranata-na-angelov-izbrani-vo-top-5 |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Цепелинот на Дибиров и Шишкарев и одбраната на Ангелов избрани во Топ-5“ (пристапено на 13.10.2015) |accessdate=2015-10-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131205/http://rkvardar.com/news/cepelinot-na-dibirov-i-shishkarev-i-odbranata-na-angelov-izbrani-vo-top-5 |url-status=dead }}</ref> <br /> На [[18 октомври]], во петтото коло, на гостински терен, „Вардар“ претрпел неочекуван пораз од последнопласираната екипа во групата „КИФ Колдинг“ од 31:33 (15:17), а најефикасни во екипата на „Вардар“ биле Дибиров и Македа кои постигнале по седум голови.<ref>[http://rkvardar.com/rezultati Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 2.11.2015)]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/kolding-e-prviot-tim-koj-uspea-da-go-zapre-vardar |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Колдинг е првиот тим кој успеа да го запре Вардар“ (пристапено на 2.11.2015) |accessdate=2015-11-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131232/http://rkvardar.com/news/kolding-e-prviot-tim-koj-uspea-da-go-zapre-vardar |url-status=dead }}</ref> Притоа, „цепелинот“ на Игор Карачиќ и Тимур Дибиров бил проглаен за најубав гол на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/dibirov-i-karachikj-go-postignaa-najubaviot-gol-ova-kolo-vo-lsh |title=Официјално мрежно место на РК „Вардар“, „Дибиров и Карачиќ го постигнаа најубавиот гол ова коло во ЛШ“ (пристапено на 2.11.2015) |accessdate=2015-11-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130900/http://rkvardar.com/news/dibirov-i-karachikj-go-postignaa-najubaviot-gol-ova-kolo-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> На [[24 октомври]], во рамките на шестото коло, „Вардар“ забележал убедлива победа над „Келце“ од 34:24 (18:14), во натпревар во кој повторно се истакнал голманот Арпад Штербик, кој имал процент од 37% одбранети удари, поради што бил избран за најдобар голман на колото. Исто така, една негова одбрана била прогласена за четврта најдобра одбрана. Покрај него, во идеалниот состав на шестото коло се нашол и Тимур Дибиров, кој постигнал осум голови, а исто толку постигнал и [[Сергеј Горбок]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/raul-bevme-odlichni-i-vo-odbrana-i-vo-napad-a-shterbik-beshe-brilijanten |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Раул: Бевме одлични и во одбрана и во напад, а Штербик беше брилијантен“ (пристапено на 2.11.2015) |accessdate=2015-11-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131303/http://rkvardar.com/news/raul-bevme-odlichni-i-vo-odbrana-i-vo-napad-a-shterbik-beshe-brilijanten |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/dibirov-e-najdobro-levo-krilo-shterbik-i-najdobar-golman-i-vo-top-5-odbrani |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Дибиров е најдобро лево крило, Штербик и најдобар голман и во топ-5 одбрани“ (пристапено на 2.11.2015) |accessdate=2015-11-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132315/http://rkvardar.com/news/dibirov-e-najdobro-levo-krilo-shterbik-i-najdobar-golman-i-vo-top-5-odbrani |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/ogromna-pobeda-vardar-go-unishti-kjelce |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Огромна победа, Вардар го уништи Келце“ (пристапено на 2.11.2015) |accessdate=2015-11-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131723/http://rkvardar.com/news/ogromna-pobeda-vardar-go-unishti-kjelce |url-status=dead }}</ref> <br /> На [[14 ноември]], во рамките на седмото коло, „Вардар“ бил поразен на гостувањето кај „Барселона“ со резултат 30:31 (13:16) при што најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Горбок со постигнати осум гола,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/vardar-dobro-go-namachi-evropskiot-prvak-no-bodovite-ostanaa-vo-barselona |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар добро го намачи европскиот првак, но бодовите останаа во Барселона“ (пристапено на 23.11.2015) |accessdate=2015-11-23 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130820/http://rkvardar.com/news/vardar-dobro-go-namachi-evropskiot-prvak-no-bodovite-ostanaa-vo-barselona |url-status=dead }}</ref> додека една интервенција на Штербик била прогласена за петта најдобра одбрана на колото.<ref>[http://rkvardar.com/news/shterbik-povtorno-izbran-vo-najdobrite-pet-odbrani-vo-lsh Мрежно место на РК „Вардар“, „Штербик повторно избран во најдобрите пет одбрани во ЛШ“ (пристапено на 23.11.2015)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Инаку, во 55. минута од натпреварот Карачиќ го постигнал 2.000 гол на „Вардар“ во групната фаза од Лигата на шампионите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/igor-karachikj-go-postigna-2000-gol-vo-grupnata-faza-od-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Игор Карачиќ го постигна 2.000 гол во групната фаза од ЛШ“ (пристапено на 23.11.2015) |accessdate=2015-11-23 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132219/http://rkvardar.com/news/igor-karachikj-go-postigna-2000-gol-vo-grupnata-faza-od-lsh |url-status=dead }}</ref> Во осмото коло, одиграно на [[22 ноември]], на домашен терен „Вардар“ ја пречекал екипата на „Барселона“ при што повторно претрпел пораз од 25:27 (15:12). Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Горбок кој постигнал пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/bevme-tolku-blisku-do-bodovite |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Бевме толку блиску до бодовите....“ (пристапено на 23.11.2015) |accessdate=2015-11-23 |archive-date=2015-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151125214250/http://rkvardar.com/news/bevme-tolku-blisku-do-bodovite |url-status=dead }}</ref> И покрај поразот, Штербик бил прогласен за најдобар голман, а еден гол на Дибиров бил прогласен за трет најубав гол на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/shterbik-vo-timot-na-koloto-dibirov-vo-pette-najubavi-golovi |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Штербик во тимот на колото, Дибиров во петте најубави голови“ (пристапено на 23.11.2015) |accessdate=2015-11-23 |archive-date=2015-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151125214538/http://rkvardar.com/news/shterbik-vo-timot-na-koloto-dibirov-vo-pette-najubavi-golovi |url-status=dead }}</ref> Лошата серија на „Вардар“ продолжила и во следното коло кога клубот го претрпел третиот последователен пораз. Во деветтото коло,одиграно на [[28 ноември]], „Вардар“ загубил и на гостувањето кај „Келце“ со резултат 20:23 (6:10). Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле [[Мијајло Марсениќ]] и [[Сергеј Горбок]], кои постигнале по пет голови, додека голманот Милиќ имал 15 одбрани.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/zadocneto-budenje-na-vardar-kjelce-podobar-vo-derbito |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Задоцнето будење на Вардар, Келце подобар во дербито“ (пристапено на 4.12.2015) |accessdate=2015-12-04 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131253/http://rkvardar.com/news/zadocneto-budenje-na-vardar-kjelce-podobar-vo-derbito |url-status=dead }}</ref> Во последниот натпревар одигран во 2015 година, во рамките на десеттото коло, на [[5 декември]] во Скопхје „Вардар“ остварил убедлива победа над екипата на „Колдинг“ од 34:24 (18:8). Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Циндриќ и Дибиров, кои постигнале по четири гола, додека Штербик, иако не го одиграл целиот натпревар, имал 14 одбрани.<ref>[http://rkvardar.com/news/desetka-za-uspeshen-kraj-na-godinata-vo-lsh Мрежно место на РК „Вардар“, „Десетка за успешен крај на годината во ЛШ“ (пристапено на 7.12.2015)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/kje-prezimime-na-pettata-pozicija-vo-grupata |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Ќе презимиме на петтата позиција во групата“ (пристапено на 7.12.2015) |accessdate=2015-12-07 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131649/http://rkvardar.com/news/kje-prezimime-na-pettata-pozicija-vo-grupata |url-status=dead }}</ref> <br /> Во првиот натпревар одигран во [[2016]] година, на [[11 февруари]], во рамките на 11. коло, „Вардар“ загубил на гостувањето кај „[[RK Рајн-Некар|Рајн-Некар]]“ со резултат 27:28 (15:14). Најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Горбок, кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/vardar-za-vlakno-ne-uspea-da-spasi-remi-vo-frankfurt |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар за влакно не успеа да спаси реми во Франкфурт“ (пристапено на 13.2.2016) |accessdate=2016-02-16 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213011245/http://rkvardar.com/news/vardar-za-vlakno-ne-uspea-da-spasi-remi-vo-frankfurt |url-status=dead }}</ref> Подоцна, на [[20 февруари]], „Вардар“ ја пречекал екипата на „Кристијанштад“ при што остварил победа од 38:36 (21:19), а најдобри стрелци биле [[Лука Циндриќ]] и Горбок, кои постигнале по осум и седум гола, соодветно.<ref>[http://rkvardar.com/news/pobeda-si-e-pobeda-iako-malku-moravme-da-zapneme Мрежно место на РК „Вардар“, „Победа си е победа, иако малку моравме да запнеме“ (пристапено на 24.2.2015)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Вардарци го остварија планот со Кристијанштад, на ред е Пик Сегед“, ''Дневник'', година XX, број 5995, понеделник, 22 февруари 2016, стр. 26-27.</ref> Во претпоследното коло одиграно на [[28 февруари]], „Вардар“ ѝ гостувал на екипата на „ПИК Сегед“ при што остварил победа од 31:29 (13:14). Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Македа со постигнати осум гола, а голманот Милиќ имал 13 одбрани, со што бил избран за најдобар голман на 13. коло на Лигата на шампионите, а една од неговите одбрани била прогласена за втора најубава во колото.<ref>[http://rkvardar.com/news/vardar-ostvari-dragocena-pobeda-na-gostuvanjeto-kaj-pik-seged Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар оствари драгоцена победа на гостувањето кај Пик Сегед“ (пристапено на 8.3.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://rkvardar.com/news/strahinja-milikj-e-najdobar-golman-vo-13-kolo-vo-lsh Мрежно место на РК „Вардар“, „Страхиња Милиќ е најдобар голман во 13. коло во ЛШ“ (пристапено на 8.3.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во последниот натпревар од грушната фаза, на [[5 март]], на домашен терен, „Вардар“ ја совладал екипата на „Монпелје“ со резултат 34:26 (17:17), а најефикасни ракометари биле [[Дејан Манасков]] и Душејбаев, кои постигнале по седум гола.<ref>[http://rkvardar.com/news/so-triumf-go-zapechativme-plasmanot-vo-osminafinaleto Мрежно место на РК „Вардар“, „Со триумф го запечативме пласманот во осминафиналето“ (пристапено на 8.3.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На тој начин, по одиграни 14 кола, „Вардар“ завршил на третото место во групата „Б“, со 18 освоени бодови (девет победи и пет порази) и со гол разлика од 416:373 (петта најдобра разлика во Лигата на шампионите во сезоната 2015-2016.<ref>[http://rkvardar.com Мрежно место на РК „Вардар“, (пристапено на 8.3.2016)]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/vardar-vo-top-5-po-efikasnost-vo-statstikata-od-grupnata-faza-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар во топ-5 по ефикасност во статстиката од групната фаза во ЛШ“ (пристапено на 16.3.2016) |accessdate=2016-03-16 |archive-date=2016-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420031951/http://rkvardar.com/news/vardar-vo-top-5-po-efikasnost-vo-statstikata-od-grupnata-faza-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Со тоа, по завршувањето на групната фаза од лигата, „Вардар“ одиграл вкупно 82 натпревари во Лигата на шампионите и забележал 30 победи, девет нерешени натпревари и 43 порази. Со остварените 30 победи, „Вардар“ станал најуспешната македонска екипа во Лигата на шампионите, надминувајќи го „Металург“, кој имал 27 победи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/vardar-e-najuspeshnata-makedonska-ekipa-vo-ligata-na-shampionite |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар е најуспешната македонска екипа во Лигата на шампионите“ (пристапено на 16.3.2016) |accessdate=2016-03-16 |archive-date=2016-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419231116/http://rkvardar.com/news/vardar-e-najuspeshnata-makedonska-ekipa-vo-ligata-na-shampionite |url-status=dead }}</ref> <br /> Во осминафиналето на Лигата на шампионите, „Вардар“ се сретнал со полската екипа „Висла Плок“. Во првиот натпревар, одигран на [[16 март]], „Вардар“ одиграл нерешено, со резултат 30:30 (14:16), во натпревар во кој Штербик имал 11 одбрани, а најефикасни стрелци биле Караџиќ и Циндриќ кои постигнале по шест и пет гола, соодветно.<ref>[http://rkvardar.com/news/vardar-se-vrakja-so-remi-kako-pobeda-od-polska Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар се враќа од Полска со реми како победа“ (пристапено на 19.3.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 26 март се одиграл вториот натпревар на домашен терен, во кој „Вардар“ остварил тесна победа од 25:24 (13:15). Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил [[Алем Тоскиќ|Тоскиќ]], кој постигнал осум гола, а се истакнал и голманот Штербик со неговите 17 одбрани. Така, „Вардар“ третпат по ред се пласирал во четврфиналето на Лигата на шампионите,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com/news/triler-drama-i-na-kraj-srekjen-kraj-vardar-po-tretpat-vo-chetvrtfinaleto-na-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Трилер, драма и на крај среќен крај: Вардар по третпат во четвртфиналето на ЛШ“ (пристапено на 26.3.2016) |accessdate=2016-03-26 |archive-date=2016-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329073219/http://rkvardar.com/news/triler-drama-i-na-kraj-srekjen-kraj-vardar-po-tretpat-vo-chetvrtfinaleto-na-lsh |url-status=dead }}</ref> во кое играл против „Веспрем“. Првиот натпревар, одигран на [[23 април]] во Скопје, „Вардар“ го загубил со резултат 26:29 (9:12), а најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Дибиров и Карачиќ, кои постигнале по шест голови.<ref>[http://rkvardar.com/news/vesprem-ja-dobi-prvata-bitka-za-keln Мрежно место на РК „Вардар“, „Веспрем ја доби првата битка за Келн“ (пристапено на 24.4.2016)]{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[30 април]] се одиграл возвратниот натпревар кој завршил со нерешен резултат 30:30, иако „Вардар“ водел во првото полувреме со 14:12. Така, „Вардар“ не успеал трипати по ред да се пласира на финалниот турнир во [[Келн]]. Инаку, најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Душејбаев, кој постигнал пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com.mk/news/vardar-go-obeli-obrazot-vo-vesprem-no-tretpat-ni-pobegna-keln |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар го обели образот во Веспрем, но третпат ни побегна Келн“ (пристапено на 5.5.2016) |accessdate=2016-05-03 |archive-date=2016-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504172238/http://www.rkvardar.com.mk/news/vardar-go-obeli-obrazot-vo-vesprem-no-tretpat-ni-pobegna-keln |url-status=dead }}</ref> Притоа, Душејбаев и [[Данил Шишкарев]] биле прогласени за ракометари кои го дале 3. и 5. најубав гол во ова коло на Лигата на шампионите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.com.mk/news/ehf-gi-izbra-dushebaev-i-shishkarev-vo-top-5-gola-na-koloto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „ЕХФ ги избра Душебаев и Шишкарев во топ-5 гола на колото“ (пристапено на 5.5.2016) |accessdate=2016-05-03 |archive-date=2016-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506060606/http://www.rkvardar.com.mk/news/ehf-gi-izbra-dushebaev-i-shishkarev-vo-top-5-gola-na-koloto |url-status=dead }}</ref> ==== Сезона 2016-2017 ==== [[Податотека:HC Vardar in Skopje.jpg|мини|Пречек на ракометарите од „Вардар“ во Скопје, 6 јуни 2017]] Во сезоната 2016-[[2017]], РК „Вардар“ играл во групата „Б“, заедно со екипите на [[Рајн-Некар Левен|Рајн Некар]], Келце, [[РК Пик Сегед|Пик Сегед]], ППД Загреб, Мешков, Цеље и Кристијанштад.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/potvrdeni-saatnicite-za-devet-natprevari-od-grupnata-faza |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Потврдени саатниците за девет натпревари од групната фаза“ (пристапено на 9.9.2016) |accessdate=2016-09-09 |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509093219/https://rkvardar.mk/news/potvrdeni-saatnicite-za-devet-natprevari-od-grupnata-faza |url-status=dead }}</ref> Во рамките на првото коло, на [[25 септември]], како гостин, „Вардар“ ја победил екипата на „Кристијанштад“ со резултат 28:23 (15.12), во натпревар во кој Штербик имал 19 одбрани, а Душебаев постигнал седум гола.<ref>„Вардар и Металург стартуваа со победи“, ''Дневник'', година XX, број 6174, понеделник, 26 септември 2016, стр. 26-27.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/na-pochetok-na-lsh-ja-reshivme-skandinavkata-vo-kristijanshtad |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „На почеток на ЛШ ја решивме „скандинавката“ во Кристијанштад“ (пристапено на 25.9.2016) |accessdate=2016-09-25 |archive-date=2016-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927201446/http://rkvardar.mk/news/na-pochetok-na-lsh-ja-reshivme-skandinavkata-vo-kristijanshtad |url-status=dead }}</ref> Според изборот на ЕХФ-тв, Душебаев се нашол во идеалниот тим на првото коло, на позицијата десен бек.<ref>„Талески и Душебаев во тимот на колото на ЛШ“, ''Дневник'', година XX, број 6175, вторник, 27 септември 2016, стр. 28.</ref> Потоа, во второто коло, на домашен терен, „Вардар“ ја победил екипата на „Мешков“ со резултат 31:27 (13:13), а најдобри стрелци во редовите на „Вардар“ биле Душејбаев (со девет гола) и [[Вуко Борозан]] (со седум гола).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/prodolzhuva-pobednichkata-niza-na-vardar-i-meshkov-zaminuva-porazen |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Продолжува победничката низа на Вардар, и Мешков заминува поразен од Скопје“ (пристапено на 13.10.2016) |accessdate=2016-10-13 |archive-date=2016-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004165311/http://rkvardar.mk/news/prodolzhuva-pobednichkata-niza-na-vardar-i-meshkov-zaminuva-porazen |url-status=dead }}</ref> Во третото коло, одиграно на [[9 октомври]] во [[Цеље]], „Вардар“ бил подобар од домашната екипа со резултат 32:26 (15:15) при што најефикасни биле Марсениќ и Дибиров, со постигнати шест, односно пет гола, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardarci-povtorno-go-osvoija-celje |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардарци повторно го освоија Цеље“ |accessdate=2016-10-13 |archive-date=2016-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161012191936/http://rkvardar.mk/news/vardarci-povtorno-go-osvoija-celje |url-status=dead }}</ref> Во четвртото коло, „Вардар“ ја продолжил победничката серија, со победата над „ПИК Сегед“ со резултат 30:27 (16:15) при што најефикасен ракометар бил Дибиров, кој постигнал осум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-e-nezapirliv-11-triumf-po-red-sezonava |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар е незапирлив - 11. триумф по ред сезонава“ (пристапено на 21.10.2016) |accessdate=2016-10-25 |archive-date=2016-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161019155950/http://rkvardar.mk/news/vardar-e-nezapirliv-11-triumf-po-red-sezonava |url-status=dead }}</ref> Сепак, во петтото коло, на гостувањето во Загреб, „Вардар“ бил поразен од „ППД Загреб“ со 27:28 (17:12).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/od-gotovo-veresija-vo-neverojatna-zavrshnica-ostanavme-bez-bodovi-vo-zagreb |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Од „готово - вересија“, во неверојатна завршница останавме без бодови во Загреб“ (пристапено на 21.10.2016) |accessdate=2016-10-25 |archive-date=2016-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025233700/http://rkvardar.mk/news/od-gotovo-veresija-vo-neverojatna-zavrshnica-ostanavme-bez-bodovi-vo-zagreb |url-status=dead }}</ref> На [[12 ноември]], „Вардар“ ја победил екипата на актуелниот европски шампион „Келце“ со резултат 40:34 (18:18). Притоа, Карачиќ постигнал девет, а Душебаев и Дибиров по осум гола, додека Штербик одбранил 14 топки и два пенала.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-ne-priznava-shampioni-nova-lekcija-za-kjelce-vo-skopje |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар не признава шампиони - нова лекција за Келце во Скопје“ (пристапено на 14.11.2016) |accessdate=2016-11-14 |archive-date=2016-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115032325/http://rkvardar.mk/news/vardar-ne-priznava-shampioni-nova-lekcija-za-kjelce-vo-skopje |url-status=dead }}</ref> Оттука, Штербик и Карачиќ биле избрани во најдобрата екипа на шестото коло, а одбраната на Штербик на пеналот во второто полувреме била прогласена за најдобра одбрана на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/shterbik-i-karachikj-vo-ol-star-timot-na-koloto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Штербик и Карачиќ во Ол стар тимот на колото“ (пристапено на 14.11.2016) |accessdate=2016-11-14 |archive-date=2016-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115111548/http://rkvardar.mk/news/shterbik-i-karachikj-vo-ol-star-timot-na-koloto |url-status=dead }}</ref> На [[17 ноември]], „Вардар“ гостувал кај екипата на „Рајн Некар“, каде остварил нова победа од 33:27 (17:16), а најзаслужен биле [[Хоан Канељас]] кој постигнал 10 гола, Циндриќ со постигнатите седум гола и Штербик, кој одбранил 13 удари и два пенала.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-go-ima-lekot-za-rajn-nekar |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар го има „лекот“ за Рајн Некар“ (пристапено на 19.11.2016) |accessdate=2016-11-19 |archive-date=2016-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120224206/http://rkvardar.mk/news/vardar-go-ima-lekot-za-rajn-nekar |url-status=dead }}</ref> Притоа, тие двајца се нашле во идеалниот тим на колото.<ref>„Кањелас и Циндриќ во тимот на колото“, ''Утрински весник'', година XVII, број 5239, вторник, 22 ноември 2016, стр. 17.</ref> Во осмото коло, одиграно на [[26 ноември]] во Скопје, „Вардар“ повторно играл со екипата на „Рајн Некар“, но овојпат бил поразен со резултат 26:29 (15:15), а најефикасни во домашната екипа биле Борозан и Канељас, кои постигнале по шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/rajn-nekar-napravi-brejk-vo-skopje |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Рајн Некар направи „брејк“ во Скопје“ (пристапено на 29.11.2016) |accessdate=2016-11-29 |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509103238/https://rkvardar.mk/news/rajn-nekar-napravi-brejk-vo-skopje |url-status=dead }}</ref> На [[4 декември]], во рамките на деветтото коло, „Вардар“ ѝ гостувал на екипата на „Келце“ при што бил поразен, со резултат 24:27 (12:15). Во редовите на „Вардар“ се истакнал голманот Милиќ, кој имал 13 одбрани плус три одбранети пенали, а најефикасни биле Душебаев и Карачиќ, кои постигнале по пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/evropskiot-shampion-mu-se-odmazdi-na-vardar |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Европскиот шампион му се одмазди на Вардар“ (пристапено на 5.12.2016) |accessdate=2016-12-05 |archive-date=2016-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206195634/http://rkvardar.mk/news/evropskiot-shampion-mu-se-odmazdi-na-vardar |url-status=dead }}</ref> Како признание на добрата игра, Милиќ бил избран во идеалниот тим, како најдобар голман на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/strahinja-milikj-prvpat-sezonava-vo-megju-najdobrite-na-koloto-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Страхиња Милиќ првпат сезонава во меѓу најдобрите на колото во ЛШ“ (пристапено на 5.12.2016) |accessdate=2016-12-05 |archive-date=2016-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206150208/http://rkvardar.mk/news/strahinja-milikj-prvpat-sezonava-vo-megju-najdobrite-na-koloto-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Инаку, натпреварот портив „Келце“ започнал со една [[минута]] молчење по повод [[смрт]]та на долгогодишниот секретар на „Вардар“, Бранко Дилберов.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardarovoto-semejstvo-dozhivea-golema-zaguba-pochina-brane-dilber |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардаровото семејство доживеа голема загуба – почина Бране „Дилбер“!“ (пристапено на 5.12.2016) |accessdate=2016-12-05 |archive-date=2016-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206194427/http://rkvardar.mk/news/vardarovoto-semejstvo-dozhivea-golema-zaguba-pochina-brane-dilber |url-status=dead }}</ref> Првиот натпревар по зимската пауза „Вардар“ го одиграл на [[11 февруари]] [[2017]] година, кога на домашен терен ја победил екипата на „ППД Загреб“ со резултат 25:20 (14:8), со што повторно се вратил на првото место во групата, со освоени 14 бодови.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-povtorno-e-lider-vo-lsh-vo-igra-sme-za-direkten-vlez-vo-chetvrtfinale |title=РК „Вардар“ - Мрежно место, „Вардар повторно е водач во ЛШ - во игра сме за директен влез во четвртфинале“ (пристапено на 12.2.2017) |accessdate=2017-02-12 |archive-date=2017-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170214034703/http://rkvardar.mk/news/vardar-povtorno-e-lider-vo-lsh-vo-igra-sme-za-direkten-vlez-vo-chetvrtfinale |url-status=dead }}</ref> Најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Дујшебаев, кој постингал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eurohandball.com/ec/cl/men/2016-17/match/2/094/HC+Vardar+-+HC+Prvo+plinarsko+drustvo+Zagreb |title=European Handball Federation - Мрежно место (пристапено на 12.2.2017) |accessdate=2017-02-12 |archive-date=2017-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110092434/http://www.eurohandball.com/ec/cl/men/2016-17/match/2/094/HC+Vardar+-+HC+Prvo+plinarsko+drustvo+Zagreb |url-status=dead }}</ref><ref>„Гонсалес: Можеме малку да уживаме по победата и враќањето на првото место“, ''Дневник'', година XXI, број 6288, понеделник, 13 февруари 2017, стр. 21.</ref> Како резултат на добрата игра, Дујшебаев бил избран во идеалниот тим на колото, на позицијата десен бек; еден гол на Циндриќ бил избран за трет најубав гол на колото; а Штербик ја имал четвртата најдобра одбрана на колото.<ref>„Душебаев, Циндриќ и Штербик се најдоа во поединечните избори на ЕХФ“, ''Дневник'', година XXI, број 6289, вторник, 14 февруари 2017, стр. 21.</ref> На [[18 февруари]] [[2017]] година, „Вардар“ извојувал многу важна победа на гостински терен, против „[[РК ПИК Сегед|ПИК Сегед]]“, со резултат 23:21.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-triumfalno-vo-seged-i-gazi-sigurno-kon-chetvrtfinaleto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар триумфално во Сегед и „гази“ сигурно кон четвртфиналето“ (пристапено на 19.2.2017) |accessdate=2017-02-19 |archive-date=2017-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304133557/http://rkvardar.mk/news/vardar-triumfalno-vo-seged-i-gazi-sigurno-kon-chetvrtfinaleto |url-status=dead }}</ref> Најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Дибиров, со постогнати шест гола, додека голманот Штербик се истакнал со своите 13 одбрани, меѓу кои и три седмерци.<ref>„Гонсалес: Го имавме Штербик на голот“, ''Слободен печат'', година V, број 996, понеделник, 20 февруари 2017, стр. 23.</ref> на 25 февруари, „Вардар“ остварил уште една победа, овојпат против екипата на „[[Цеље]]“, со резултат 35:30 (20:15). На тој начин, „Вардар“ ја остварил својата 40. победа во Лигата на шампионите,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vardar-vo-nova-pobednichka-serija-na-dva-chekori-do-chetvrt-finaleto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар во нова победничка серија, на „два чекори“ до четврт-финалето“ (пристапено на 27.2.2017) |accessdate=2017-02-27 |archive-date=2017-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170228115550/http://rkvardar.mk/news/vardar-vo-nova-pobednichka-serija-na-dva-chekori-do-chetvrt-finaleto |url-status=dead }}</ref> а Дујшебаев (кој постигнал осум голови) бил прогласен за најдобар десен бек на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/dushebaev-povtorno-e-najdobar-desen-bek-na-koloto-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Душебаев повторно е најдобар десен бек на колото во ЛШ“ (пристапено на 27.2.2017) |accessdate=2017-02-27 |archive-date=2017-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304132332/http://rkvardar.mk/news/dushebaev-povtorno-e-najdobar-desen-bek-na-koloto-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во 13. коло, одиграно на 4 март 2017 година, „Вардар“ загубил на гостувањето против „[[РК Мешков Брест|Мешков Брест]]“ со резултат 26:30 (13:15). Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Карачиќ и Чупиќ, кои постигнале по пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/vo-brest-ne-ja-iskoristivme-shansata-ostanuva-vo-skopje-da-go-zaverime-chetvrt-finaleto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Во Брест не ја искористивме шансата, останува во Скопје да го завериме четврт-финалето“ (пристапено на 4.3.2017) |accessdate=2017-03-04 |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509103204/https://rkvardar.mk/news/vo-brest-ne-ja-iskoristivme-shansata-ostanuva-vo-skopje-da-go-zaverime-chetvrt-finaleto |url-status=dead }}</ref> Најпосле, во последното коло, одиграно на 12 март 2017 година во Скопје, „Вардар“ остварил победа над шведската екипа „Кристијанштад“, со резултат 32:29 (17:13) Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Борозан, кој постигнал шест гола, а Штербик имал дури 19 одбрани. Инаку, ова бил јубилејниот 100. настап на „Вардар“ во Лигата на шампионите при што била остварена 41. победа. Со тоа, „Вардар“ ги завршил настапите на првото место во својата група, со 10 победи и четири порази, со своени 20 бодови и со гол разлика од 412:378. Така, како победник во групата, „Вардар“ директно се пласирал во четврфиналето (четврти пат по ред).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rkvardar.mk/news/pobeda-vo-jubilejniot-100-mech-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Победа во јубилејниот 100. меч во ЛШ“ (пристапено на 12.3.2017) |accessdate=2017-03-12 |archive-date=2017-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170314094925/http://rkvardar.mk/news/pobeda-vo-jubilejniot-100-mech-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во четврфиналето, „Вардар“ се сретнал со германската екипа „[[РК Флензбург|Флензбург]]“. Притоа, во првиот натпревар, одигран на 22 април на гостински терен, „Вардар“ победил со резултат 26:24 (15:9).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-triumfalno-od-flenzburg |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар се враќа триумфално од Флензбург“ (пристапено на 25.4.2017) |accessdate=2017-04-23 |archive-date=2020-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227000730/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-triumfalno-od-flenzburg |url-status=dead }}</ref> Потоа, на 27 април, „Вардар“ извојувал уште една победа, со резултат 35:27 (15:10) и така за првпат се пласирал на завршниот натпревар во [[Келн]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/keln-nie-doagjame |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Келн ние доаѓаме!!!“ (пристапено на 3.5.2017) |accessdate=2017-05-03 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129231607/https://rkvardar.mk/news/keln-nie-doagjame |url-status=dead }}</ref> Пред почетокот на завршниот турнир, Алекс Душебаев бил избран во најдобрата екипа на Лигата на шампионите, како најдобар десен бек, додека [[Раул Гонсалес]] бил прогласен за најдобар тренер.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-gi-dobi-prvite-priznanija-vo-keln-dushebaev-e-najdobar-desen-bek-gonzales-e-trener-na |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар ги доби првите признанија во Келн: Душебаев е најдобар десен бек, Гонсалес е тренер на сезоната“ (пристапено на 4.6.2017) |accessdate=2017-06-04 |archive-date=2021-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218223137/https://rkvardar.mk/news/vardar-gi-dobi-prvite-priznanija-vo-keln-dushebaev-e-najdobar-desen-bek-gonzales-e-trener-na |url-status=dead }}</ref> На 3 јуни 2017 година, „Вардар“ играл во полуфиналето против екипата на „[[РК Барселона|Барселона]]“ и извојувал победа од 26:25 (13:12), со голот на [[Лука Циндриќ]] постигнат три секунди пред крајот на натпреварот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-pishuva-istorija-prvo-finale-vo-liga-na-shampioni |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар пишува историја: Прво финале во лига на шампиони“ (пристапено на 4.6.2017) |accessdate=2017-06-04 |archive-date=2017-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606191201/https://rkvardar.mk/news/vardar-pishuva-istorija-prvo-finale-vo-liga-na-shampioni |url-status=dead }}</ref> Утредента, „Вардар“ играл во финалето против „ПСЖ“ и на сличен начин, со голот на [[Иван Чупиќ]] во последната секунда, извојувал победа со резултат 24:23 (11:12) и ја освоил шампионската титула, со што го постигнал најголемиот успех во својата историја.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/shampioniiiiiiii |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „ШАМПИОНИИИИИИИИ!!!!!“ (пристапено на 4.6.2017) |accessdate=2017-06-04 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126133025/https://rkvardar.mk/news/shampioniiiiiiii |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.ehfcl.com/men/2016-17/article/28893/Cupic%E2%80%99s+last+second+goal+propels+HC+Vardar+to+handball%27s+cloud+nine EHF Champions League, Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 4.6.2017)]</ref> Најефикасен ракометар во финалето бил Тимур Дибиров со шест гола, а Арпад Штербик со своите 16 одбрани бил прогласен за најкорисен играч (''MVP'') на финалниот турнир, како прв голман во историјата што го освоил ова признание.<ref>[http://www.ehfcl.com/men/2016-17/article/28893/Cupic%E2%80%99s+last+second+goal+propels+HC+Vardar+to+handball%27s+cloud+nine EHF Champions League, „CUPIC’S LAST SECOND GOAL PROPELS HC VARDAR TO HANDBALL'S CLOUD NINE“ (пристапено на 4.6.2017)]</ref><ref>[http://www.ehfcl.com/men/2016-17/article/28903/Sterbik%3A+This+award+is+the+crowning+jewel+on+my+career EHF Champions League, „STERBIK: THIS AWARD IS THE CROWNING JEWEL ON MY CAREER“ (пристапено на 4.6.2017)]</ref> Како признание за шампионската титула, ракометарите на „Вардар“ биле одликувани од [[Претседател на Македонија|претседателот на Македонија]] [[Ѓорге Иванов]] со „Медал за заслуги за Македонија“, а на клубот му го доделил признанието „Повелба на Република Македонија“, како прва спортска екипа во Македонија која го добила ова признание.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/rakometarite-dobija-medal-za-zaslugi-za-makedonija-a-klubot-povelba-na-republika-makedonija |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Ракометарите добија „Медал за заслуги за Македонија“, а клубот „Повелба на Република Македонија“ (пристапено на 7.6.2017) |accessdate=2017-06-07 |archive-date=2017-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722101300/https://rkvardar.mk/news/rakometarite-dobija-medal-za-zaslugi-za-makedonija-a-klubot-povelba-na-republika-makedonija |url-status=dead }}</ref> ==== Сезона 2017-2018 ==== Во сезоната 2017-2018, РК „Вардар“ играл во групата „А“, заедно со екипите на „Барселона“, „Пик Сегед“, „ППД Загреб“, „Рајн Некар“, „Нант“, „Кристијанштад“ и „Висла Плоцк“.<ref>[https://rkvardar.mk/ Мрежно место на РК „Вардар“, (пристапено на 1.10.2017)]</ref> „Вардар“ ја почнал новата сезона во Лигата на шампионите со победата над „Висла Плоцк“, на гостински терен, со резултат 26:22 (13:9).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/shampionite-trgnaa-triumfalno-so-pobeda-kaj-visla |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Шампионите тргнаа триумфално - со победа кај Висла“ (пристапено на 5.10.2017) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112041422/https://rkvardar.mk/news/shampionite-trgnaa-triumfalno-so-pobeda-kaj-visla |url-status=dead }}</ref> Во второто коло, одиграно на домашен терен, „Вардар“ ја совладал екипата на „Нант“, со резултат 27:23 (14:10).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-shampionski-so-pobeda-protiv-nant-i-nov-klupski-rekord |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар шампионски, со победа против Нант и нов клупски рекорд“ (пристапено на 5.10.2017) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2020-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201225183156/https://rkvardar.mk/news/vardar-shampionski-so-pobeda-protiv-nant-i-nov-klupski-rekord |url-status=dead }}</ref> Благодарение на десетте одбрани (плус два пенала), Штербик бил избран за најдобар голман на второто коло.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/izvonredniot-shterbik-e-golman-na-koloto-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Извонредниот Штербик е голман на колото во ЛШ“ (пристапено на 5.10.2017) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2021-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105224639/https://rkvardar.mk/news/izvonredniot-shterbik-e-golman-na-koloto-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во третото коло, одиграно на 1.10.2017, на домашен терен, „Вардар“ ја совладал екипата на „ППД Загреб“, со резултат 28:21 (13:10). Најдобри стрелци за “Вардар“ биле Борозан и Македа, кои постигнале по четири гола, додека Штербик имал 13 одбрани. На тој начин, „Вардар“ ја остварил својата најдолга победничка серија во Лигата на шампионите, со осум последователни победи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/nov-triumf-za-vardar-za-prodolzhuvanje-na-pobednichkata-serija-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Нов триумф на Вардар за продолжување на победничката серија во ЛШ“ (пристапено на 5.10.2017) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2020-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121084010/https://rkvardar.mk/news/nov-triumf-za-vardar-za-prodolzhuvanje-na-pobednichkata-serija-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во следното коло, „Вардар“ ѝ гостувал на екипата на „ПИК Сегед“, каде што одиграл нерешено 26:26 (13:14). Борозан постигнал осум гола, Циндриќ седум, додека Штербик имал 14 одбрани.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/osvoivme-bod-vo-ungarija-a-mozhevme-i-da-pobedime |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Освоивме бод во Унгарија, а можевме и да победиме“ (пристапено на 15.10.2017) |accessdate=2017-10-15 |archive-date=2020-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201191751/https://rkvardar.mk/news/osvoivme-bod-vo-ungarija-a-mozhevme-i-da-pobedime |url-status=dead }}</ref> На 14 октомври, „Вардар“ ја пречекал „Барселона“ на домашен терен и остварил победа од 27:24 (16:12), а повторно најефикасен ракометар на „Вардар“ бил Борозан, со постигнати шест гола, додека Штербик имал 15 одбрани.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-pokazha-zoshto-e-evropski-prvak-barselona-porazena-zaminuva-od-skopje |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар покажа зошто е европски првак: Барселона поразена заминува од Скопје“ (пристапено на 15.10.2017) |accessdate=2017-10-15 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060935/https://rkvardar.mk/news/vardar-pokazha-zoshto-e-evropski-prvak-barselona-porazena-zaminuva-od-skopje |url-status=dead }}</ref> Благодарение на извонредните одбрани, Штербик бил прогласен за најдобар ракометар во Лигата на шампионите во октормври.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/arpad-shterbik-e-igrach-na-mesecot-vo-izborot-na-ehf |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Арпад Штербик е играч на месецот во изборот на ЕХФ“ (пристапено на 4.11.2017) |accessdate=2017-11-04 |archive-date=2017-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171103202506/https://rkvardar.mk/news/arpad-shterbik-e-igrach-na-mesecot-vo-izborot-na-ehf |url-status=dead }}</ref> Во следното коло, одиграно на 4 ноември 2017 година, „Вардар“ ја победил екипата на „Кристијанштад“ на гостински терен, со резултат 26:23 (15:10), а најефикасни ракометари биле Борозан, Дибиров и Криштопанс со по седум голови.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-so-triumf-i-od-shvedska |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар се враќа со триумф и од Шведска“ (пристапено на 4.11.2017) |accessdate=2017-11-04 |archive-date=2021-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111210602/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-so-triumf-i-od-shvedska |url-status=dead }}</ref> Потоа, на 11 ноември, на гостински терен, „Вардар“ ја победил екипата на „ПДП Загреб“ со резултат 29:23 (15:10).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/prodolzhuva-vardarovata-pobednichka-serija-padna-i-zagreb-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Продолжува вардаровата победничка серија: Падна и Загреб во ЛШ“ (пристапено на 12.11.2017) |accessdate=2017-11-12 |archive-date=2021-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210326101006/https://rkvardar.mk/news/prodolzhuva-vardarovata-pobednichka-serija-padna-i-zagreb-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> На 18 ноември, на домашен терен, „Вардар“ бил подобар од „Рајн Некар“, со резултат 30:26 (17:13), а најдобар стрелец бил Борозан, кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-go-reshi-rajn-nekar-i-ostanuva-najdobar-tim-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар го „реши“ и Рајн Некар и останува најдобар тим во ЛШ“ (пристапено на 26.11.2017) |accessdate=2017-11-26 |archive-date=2020-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223082501/https://rkvardar.mk/news/vardar-go-reshi-rajn-nekar-i-ostanuva-najdobar-tim-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во рамките на деветтото коло, на 26 ноември, „Вардар“ гостувал кај „Рајн Некар“, каде одиграл нерешено, 21:21 (11:11), а најефикасен ракометар бил Дибиров, кој постигнал пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-neporazen-od-germanija-i-sigurno-chekori-kon-chetvrt-finaleto-na-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар се враќа непоразен од Германија и сигурно чекори кон четврт-финалето на ЛШ“ (пристапено на 27.11.2017) |accessdate=2017-11-27 |archive-date=2021-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215074605/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-neporazen-od-germanija-i-sigurno-chekori-kon-chetvrt-finaleto-na-lsh |url-status=dead }}</ref> Во последниот натпревар во календарската година, на 2 декември, „Вардар“ ја победил екипата на Кристијанштад со резултат 31:15 (14:8). На тој начин, „Вардар“ постигнал неколку рекорди во клупската историја: највисоката победа во Лигата на шампионите, низа до 15 натпревари без пораз во Лигата на Шампионите и 20 натпревари без пораз во сите меѓународни натпревари. Притоа, и овојпат се истакнал голманот Штербик, кој во првото полувреме имал повеќе одбрани (девет) отколку што противникот постигнал голови (осум), а на крајот стигнал до вкупно 17 одбрани. Најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Дибиров, кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-igra-fantastichno-i-rushi-rekordi |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар игра фантастично и руши рекорди“ (пристапено на 6.12.2017) |accessdate=2017-12-06 |archive-date=2020-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214012828/https://rkvardar.mk/news/vardar-igra-fantastichno-i-rushi-rekordi |url-status=dead }}</ref> Притоа, една одбрана на Штербик била прогласена меѓу петте најдобри во колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/nishto-novo-shterbik-ima-edna-od-pette-najdobri-odbrani-na-koloto-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Ништо ново: Штербик има една од петте најдобри одбрани на колото во ЛШ“ (пристапено на 6.12.2017) |accessdate=2017-12-06 |archive-date=2017-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204122630/https://rkvardar.mk/news/nishto-novo-shterbik-ima-edna-od-pette-najdobri-odbrani-na-koloto-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> На 10 февруари 2018 година, „Вардар“ го претрпел првиот пораз во сезоната, и тоа на гостински терен кај „Барселона“, со резултат 28:29 (14:15). Штербик имал 14 одбрани, најефикасен ракометар бил Криштопанс, кој постигнал седум гола,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-zagubi-vo-barselona-no-ostanuvame-na-prvoto-mesto-na-tabelata |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар загуби во Барселона, но остануваме на првото место на табелата“ (пристапено на 13.2.2018) |accessdate=2018-02-12 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205012315/https://rkvardar.mk/news/vardar-zagubi-vo-barselona-no-ostanuvame-na-prvoto-mesto-na-tabelata |url-status=dead }}</ref> а еден гол на Дибиров бил избран меѓу најдобрите пет гола на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/dibirov-postigna-eden-od-najdobrite-golovi-na-koloto-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Дибиров постигна еден од најдобрите голови на колото во ЛШ“ (пристапено на 13.2.2018) |accessdate=2018-02-12 |archive-date=2020-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813020933/https://rkvardar.mk/news/dibirov-postigna-eden-od-najdobrite-golovi-na-koloto-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во следното коло, „Вардар“ ја победил екипата на „ПИК Сегед“ со 34:30 (16:14), а најефикасен ракометар бил Дибиров кој постигнал 11 гола, со што бил избран за најдобро лево крило на колото. Истовремено, еден гол на Марсениќ бил избран за втор најубав гол на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-e-pred-chetvrt-finale-dibirov-vo-timot-na-koloto-a-marsenikj-dava-atraktivni-golovi |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар е пред четврт-финале, Дибиров во тимот на колото, а Марсениќ дава привлечни голови“ (пристапено на 25.2.2018) |accessdate=2018-02-25 |archive-date=2021-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203205053/https://rkvardar.mk/news/vardar-e-pred-chetvrt-finale-dibirov-vo-timot-na-koloto-a-marsenikj-dava-atraktivni-golovi |url-status=dead }}</ref> На 25 февруари, на гостувањето во Нант „Вардар“ го претрпел вториот пораз во групата, овојпат со резултат 26:27 (12:18), а најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Дибиров, со постигнати шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardarci-priredija-drama-vo-nant-no-ne-osvoija-bodovi |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардарци приредија драма во Нант, но не освоија бодови“ (пристапено на 25.2.2018) |accessdate=2018-02-25 |archive-date=2021-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318123804/https://rkvardar.mk/news/vardarci-priredija-drama-vo-nant-no-ne-osvoija-bodovi |url-status=dead }}</ref> На 4 март, во рамките на последното коло во групната фаза, „Вардар“ одиграл нерешено со „Висла“, 31:31 (16:16) и така, завршувајќи на првото место во својата група, директно се пласирал во четвртфиналето,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/so-remi-i-kako-prvoplasirani-ja-zavrshivme-grupnata-faza-od-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Со реми и како првопласирани ја завршивме групната фаза од ЛШ“ (пристапено на 8.3.2018) |accessdate=2018-03-08 |archive-date=2020-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217052253/https://rkvardar.mk/news/so-remi-i-kako-prvoplasirani-ja-zavrshivme-grupnata-faza-od-lsh |url-status=dead }}</ref> каде се сретнал со екипата на „[[РК Кил|Кил]]“. Притоа, во првиот натпревар, одигран на 22 април, „Вардар“ остварил победа со резултат 29:28.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-shampionski-se-vrakjame-so-pobeda-od-kil |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар шампионски - се враќаме со победа од Кил“ (пристапено на 1.5.2018) |accessdate=2018-05-01 |archive-date=2020-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224234517/https://rkvardar.mk/news/vardar-shampionski-se-vrakjame-so-pobeda-od-kil |url-status=dead }}</ref> Во вториот натпревар, одигран во Скопје на 29 април, „Вардар“ загубил со резултат 27:28 (13:13), но сепак се пласирал за завршниот турнир во [[Келн]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-ja-brani-evropskata-titula-vo-keln |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар ќе ја брани европската титула во Келн!“ (пристапено на 1.5.2018) |accessdate=2018-05-01 |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509112922/https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-ja-brani-evropskata-titula-vo-keln |url-status=dead }}</ref> Притоа, Штербик бил избран за најдобар голман во Лигата на шампионите во сезоната 2017-2018.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/arpad-shterbik-e-najdobriot-golman-sezonava-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Арпад Штербик е најдобриот голман сезонава во ЛШ“ (пристапено на 28.5.2018) |accessdate=2018-05-28 |archive-date=2020-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928014231/https://rkvardar.mk/news/arpad-shterbik-e-najdobriot-golman-sezonava-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> На финалниот турнир во Келн, во полуфиналето одиграно на 26 мај 2018 година, „Вардар“ се сретнал со екипата на „Монпелје“ и претрпел минимален пораз од 27:28 (11:14), а најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Борозан и Циндриќ кои постигнале по шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-igra-za-bronzen-medal-na-f4-turnirot-vo-keln |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар ќе игра за бронзен медал во Келн“ (пристапено на 28.5.2018) |accessdate=2018-05-28 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113070519/https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-igra-za-bronzen-medal-na-f4-turnirot-vo-keln |url-status=dead }}</ref> Утредента, во натпреварот за бронзениот медал, „Вардар“ бил поразен од екипата на „ПСЖ“ со резултат 28:29 и така сезоната ја завршил на четвртото место во Лигата на шампионите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-e-4-vo-lsh-sezonava |title=Мрежно место на РК „Вардар“,„Вардар е 4. во ЛШ сезонава“ (пристапено на 28.5.2018) |accessdate=2018-05-28 |archive-date=2021-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125235029/https://rkvardar.mk/news/vardar-e-4-vo-lsh-sezonava |url-status=dead }}</ref> ==== Сезона 2018-2019 ==== Во сезоната 2018-2019, РК „Вардар“ играл во групата „А“, заедно со екипите на „[[РК Барселона|Барселона]]“, „Келце“, „Мешков Брест“, „Рајн Некар“, „[[РК Веспрем|Веспрем]]“, „Кристијанштад“ и „Монпелје“.<ref>[https://rkvardar.mk/ Мрежно место на РК „Вардар“, (пристапено на 17.9.2018)]</ref> „Вардар“ ја почнал новата сезона во Лигата на шампионите со победата над европскиот шампион „Монпелје“, на гостински терен, со резултат 27:24 (12:11), а најефикасен ракометар бил Борозан, со постигнати осум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-kako-gostin-mu-odrzha-lekcija-na-evropskiot-prvak |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар како гостин му одржа лекција на европскиот првак“ (пристапено на 17.9.2018) |accessdate=2018-09-17 |archive-date=2021-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309134615/https://rkvardar.mk/news/vardar-kako-gostin-mu-odrzha-lekcija-na-evropskiot-prvak |url-status=dead }}</ref> Во второто коло, на домашен терен, „Вардар“ ја победил екипата на „Кристијанштад“, со резултат 33:25 (19:10), а најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Чупиќ, кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-shampionski-sedma-pobeda-protiv-kristijanshtad |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар шампионски - седма победа против Кристијанштад“ (пристапено на 23.9.2018) |accessdate=2018-09-23 |archive-date=2020-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223084554/https://rkvardar.mk/news/vardar-shampionski-sedma-pobeda-protiv-kristijanshtad |url-status=dead }}</ref> „Вардар“ остварил победа и во третото коло, на гостувањето кај „Веспрем“, со резултат 27:25 (13:11), а најефикасен ракометар бил [[Тимур Дибиров]], со постигнати шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-pobedi-vo-vesprem-i-ostanuva-lider-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар победи во Веспрем и останува водач во ЛШ“ (пристапено на 1.10.2018) |accessdate=2018-10-01 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109100932/https://rkvardar.mk/news/vardar-pobedi-vo-vesprem-i-ostanuva-lider-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Потоа, на домашен терен, „Вардар“ ја победил екипата на „Рајн Некар“ со резултат 29:27 (13.15), а повторно најефикасен ракометар бил [[Тимур Дибиров]], кој постигнал осум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-gazi-triumf-protiv-rajn-nekar-vo-mechot-na-koloto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар „гази“: Триумф против Рајн Некар во мечот на колото“ (пристапено на 10.10.2018) |accessdate=2018-10-10 |archive-date=2021-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118001258/https://rkvardar.mk/news/vardar-gazi-triumf-protiv-rajn-nekar-vo-mechot-na-koloto |url-status=dead }}</ref> Поради прикажаната игра, тој бил прогласен за најдобро лево крило на четвртото коло, а една одбрана на голманот [[Дејан Милосављев]] влегла во изборот на петте најдобри одбрани на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/dibirov-vo-timot-na-koloto-milosavljev-vo-top-5-odbrani |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Дибиров во тимот на колото - Милосављев во Топ-5 одбрани“ (пристапено на 10.10.2018) |accessdate=2018-10-10 |archive-date=2020-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227000756/https://rkvardar.mk/news/dibirov-vo-timot-na-koloto-milosavljev-vo-top-5-odbrani |url-status=dead }}</ref> Меѓутоа, во следното коло, на гостувањето кај „Келце“, „Вардар“ го претрпел првиот пораз, со резултат 27:31 (15:16), а најефикасни во редовите на „Вардар“ биле [[Сташ Скубе|Скубе]] и Дибиров, кои постигнале по шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-bez-bodovi-od-polska |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Дибиров во тимот на колото - Милосављев во Топ-5 одбрани“ (пристапено на 14.10.2018) |accessdate=2018-10-14 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129231631/https://rkvardar.mk/news/vardar-bez-bodovi-od-polska |url-status=dead }}</ref> Во шестото коло, „Вардар“ бил подобар од екипата на „Мешков“ од Брест, со резултат 30:23 (14:14), а најефикасен ракометар бил [[Игор Карачиќ]], кој постигнал 11 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardarci-shampionski-karachikj-go-reshi-meshkov |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардарци шампионски - Карачиќ „го реши“ Мешков“ (пристапено на 3.11.2018) |accessdate=2018-11-03 |archive-date=2021-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218223207/https://rkvardar.mk/news/vardarci-shampionski-karachikj-go-reshi-meshkov |url-status=dead }}</ref> И во седмото коло, „Вардар“ играл на домашен терен при што бил поразен од „Барселона“, со резултат 26:30 (9:13). Во редовите на „Вардар“, најефикасен бил Дибиров, со постигнати шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-ostana-bez-bodovi-na-duelot-so-barselona |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар остана без бодови на двобојот со Барселона“ (пристапено на 11.11.2018) |accessdate=2018-11-11 |archive-date=2020-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201226142320/https://rkvardar.mk/news/vardar-ostana-bez-bodovi-na-duelot-so-barselona |url-status=dead }}</ref> На 17 ноември, „Вардар“ повторно играл против „Барселона“, овојпат на гостински терен, и претрпел убедлив пораз од 26:34 (15:16) при што Чупиќ, со постигнатите пет гола, бил најдобриот стрелец на „Вардар“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/edno-dobro-poluvreme-vo-barselona-nedovolno-za-bodovi |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Едно добро полувреме во Барселона недоволно за бодови“ (пристапено на 17.11.2018) |accessdate=2018-11-17 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126133047/https://rkvardar.mk/news/edno-dobro-poluvreme-vo-barselona-nedovolno-za-bodovi |url-status=dead }}</ref> Една недела подоцна, на 24 ноември, „Вардар“ одиграл нерешено, 31:31 (13:14), на гостувањето против екипата на „Мешков“ во [[Брест (Белорусија)|Брест]], а најефикасен ракометар на „Вардар“ бил [[Даинис Криштопанс]], кој постигнал 8 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardarci-se-vrakjaat-so-bod-od-belorusija |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардарци се враќаат со бод од Белорусија“ (пристапено на 24.11.2018) |accessdate=2018-11-24 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102221148/https://rkvardar.mk/news/vardarci-se-vrakjaat-so-bod-od-belorusija |url-status=dead }}</ref> Во десеттото коло, одиграно на 1 декември во Скопје, „Вардар“ бил подобар од „[[РК Келце|Келце]]“ со резултат 28:27 (14:11).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-prezimi-kako-vtoroplasiran-vo-grupata-od-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар ќе презими како второпласиран во групата од ЛШ“ (пристапено на 8.12.2018) |accessdate=2018-12-08 |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129213604/https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-prezimi-kako-vtoroplasiran-vo-grupata-od-lsh |url-status=dead }}</ref> На 16 февруари 2019 година, „Вардар“ повторно играл на домашен терен, овојпат против „Веспрем“, но го загубил натпреварот со резултат 27:29 (16:11), а најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Дисингер, кој постигнал пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/mechot-na-nedelata-mu-pripadna-na-vesprem |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Мечот на неделата му припадна на Веспрем“ (пристапено на 16.2.2019) |accessdate=2019-02-16 |archive-date=2021-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330091609/https://rkvardar.mk/news/mechot-na-nedelata-mu-pripadna-na-vesprem |url-status=dead }}</ref> Во претпоследното коло, „Вардар“ бил подобар од „Кристијанштад“, со резултат 32:30 (16:17), а најефикасен ракометар бил Криштопанс, кој постигнал осум гола<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/triumfalno-vo-shvedska-ostanuvame-vo-igra-za-vtoroto-mesto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Триумфално во Шведска, остануваме во игра за второто место“ (пристапено на 25.2.2019) |accessdate=2019-02-25 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102213049/https://rkvardar.mk/news/triumfalno-vo-shvedska-ostanuvame-vo-igra-za-vtoroto-mesto |url-status=dead }}</ref> и поради тоа бил избран за најдобар десен бек на колото, еден гол на Дибиров бил избран во најубавите пет гола, додека една одбрана на [[Калифа Гедбан]] се нашла во петте најубави одбрани на колото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/krishtopans-vo-timot-na-koloto-dibirov-megju-top-5-golovi-a-gedban-megju-najdobrite-odbrani |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Криштопанс во тимот на колото, Дибиров меѓу Топ-5 голови а Гедбан меѓу најдобрите одбрани“ (пристапено на 25.2.2019) |accessdate=2019-02-25 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112041458/https://rkvardar.mk/news/krishtopans-vo-timot-na-koloto-dibirov-megju-top-5-golovi-a-gedban-megju-najdobrite-odbrani |url-status=dead }}</ref> Најпосле, во последното коло, одиграно на 2 март, „Вардар“ ја совладал екипата на „Монпелје“ со резултат 33:27 (16:13). Повторно, најефикасен ракометар бил Криштопанс, кој постигнал седум гола, додека голманот Милосављев имал 15 одбрани.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-so-pobeda-nad-evropskiot-prvak-ja-zavrshi-grupnata-faza |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар со победа над европскиот првак ја заврши групната фаза“ (пристапено на 6.3.2019) |accessdate=2019-03-06 |archive-date=2020-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201225183224/https://rkvardar.mk/news/vardar-so-pobeda-nad-evropskiot-prvak-ja-zavrshi-grupnata-faza |url-status=dead }}</ref> На 23 март, во [[Загреб]], „Вардар“ го одиграл првиот натпревар од осминафиналето во кој го победил домаќинот „ППД Загреб“ со резултат 27:18 (14:6).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-odigra-perfektno-vo-zagreb-i-so-edna-noga-e-vo-chetvrt-finaleto-na-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар одигра совршено во Загреб и со една нога е во четврт-финалето на ЛШ“ (пристапено на 23.3.2019) |accessdate=2019-03-23 |archive-date=2019-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323213116/https://rkvardar.mk/news/vardar-odigra-perfektno-vo-zagreb-i-so-edna-noga-e-vo-chetvrt-finaleto-na-lsh |url-status=dead }}</ref> Втората средба од осминафиналето се одиграла во Скопје, на 30 март, а „Вардар“ повторно победил, овојпат со резултат 32:30 (19:13), а најефикасен ракометар бил [[Иван Чупиќ]], кој постигнал девет гола. На тој начин, шеста сезона по ред, „Вардар“ се пласирал во осумте најдобри екипи во [[Европа]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-po-shesti-pat-vo-top-8-vo-evropa |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар по шести пат во Топ-8 во Европа“ (пристапено на 30.3.2019) |accessdate=2019-03-30 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404104236/https://rkvardar.mk/news/vardar-po-shesti-pat-vo-top-8-vo-evropa |url-status=dead }}</ref> На 25 април, во Скопје, „Вардар“ го одиграл првиот четврфинален натпревар против екипата на „ПИК Сегед“ и забележал убедлива победа од 31:23 (14:12).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-pik-seged-31-23 |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „ВАРДАР - ПИК СЕГЕД 31-23“ (пристапено на 28.4.2019) |accessdate=2019-04-28 |archive-date=2019-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428180556/https://rkvardar.mk/news/vardar-pik-seged-31-23 |url-status=dead }}</ref> Во реваншот, одигран на 5 мај, „Вардар“ претрпел пораз од 25:29, но сепак, третпат по ред, се пласирал на финалниот турнир во Келн.<ref>[https://rkvardar.mk/news/vardar-po-tretpat-kje-igra-vo-keln“ Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар по третпат ќе игра во Келн“ (пристапено на 6.5.2019)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Пред почетокот на финалниот турнир бил избран идеалниот тим на Лигата на шампионите во кој влегле тренерот [[Роберто Парондо]] и дури четворица ракометари на „Вардар“, и тоа: Милосављев, Дибиров, Криштопанс и Чупиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/dominacija-vardar-so-najmnogu-igrachi-vo-ol-star-timot-na-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Доминација: Вардар со најмногу играчи во Ол-стар тимот на ЛШ“ (пристапено на 2.6.2019) |accessdate=2019-06-01 |archive-date=2019-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601231811/https://rkvardar.mk/news/dominacija-vardar-so-najmnogu-igrachi-vo-ol-star-timot-na-lsh |url-status=dead }}</ref> На финалниот турнир во [[Келн]], во полуфиналето, одиграно на 1 јуни 2019 година, „Вардар“ ја победил екипата на „Барселона“ со резултат 29:27 (9:16).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-se-bori-za-nova-evropska-titula |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар ќе се бори за нова европска титула“ (пристапено на 2.6.2019) |accessdate=2019-06-01 |archive-date=2019-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601231811/https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-se-bori-za-nova-evropska-titula |url-status=dead }}</ref> Во второто полувреме, „Вардар“ прикажал одлична игра, постигнувајќи 20 голови со висок процент од дури 83% прецизни шутеви на голот, голманот Дејан Милосавлев имал 15 одбрани,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/files/article/2019/06/01/vardar-barselona-statistika.pdf |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 2.6.2019) |accessdate=2019-06-01 |archive-date=2019-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601231812/https://rkvardar.mk/files/article/2019/06/01/vardar-barselona-statistika.pdf |url-status=dead }}</ref> а Криштопанс постигнал 10 гола.<ref>[http://www.ehfcl.com/en/men/News/NygGEKyW9LCRRDZI-5JNCA/Parrondo_or_Davis_%25e2%2580%2593_who_will_make_history www.ehfcl.com, Parrondo or Davis – who will make history? (пристапено на 3.6.2019)]</ref> Утредента, во финалето, „Вардар“ ја победил екипата на „Веспрем“ со резултат 27:24 (16:11) и така по вторпат станал шампион на Европа. Притоа, за најкорисен играч на финалниот турнир бил прогласен [[Игор Карачиќ]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-po-vtorpat-e-evropski-prvak |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар по вторпат е европски првак!“ (пристапено на 3.6.2019) |accessdate=2019-06-03 |archive-date=2019-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603130114/https://rkvardar.mk/news/vardar-po-vtorpat-e-evropski-prvak |url-status=dead }}</ref> а најефикасен ракометар во финалето бил [[Рожерио Мораеш]], кој постигнал шест гола.<ref>[http://www.ehfcl.com/en/men/News/80-MqlT1jpxURYgHX3orOQ/Vardar_extend_miracle_story_with_second_trophy www.ehfcl.com, Vardar extend miracle story with second trophy (пристапено на 3.6.2019)]</ref> ====Сезона 2019-2020==== Во сезоната 2019-2020, РК „Вардар“ играл во групата „Б“, заедно со екипите на „[[РК Кил|Кил]]“, „[[РК Келце|Келце]]“, „[[РК Мешков Брест|Мешков Брест]]“, „[[РК Мотор Запорожје|Мотор Запорожје]]“, „[[РК Веспрем|Веспрем]]“, „[[РК Порто|Порто Софарма]]“ и „[[РК Монпелје|Монпелје]]“.<ref name="ReferenceD">{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 29.8.2019) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> на 14 септември, во првото коло, „Вардар“ гостувал во Монпелје и победил со резултат 33-31 (16-17), а со тоа ја остварил 70. победа во групната фаза од Лигата на шампионите. Најефикасен ракометар на „Вардар“ бил Скубе кој постигнал седум гола, а Дибиров постигнал шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/odbranata-na-evropskata-titula-ja-pochnavme-so-pobeda-vo-monpelje |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Одбраната на европската титула ја почнавме со победа во Монпелје“ (пристапено на 15.9.2019) |accessdate=2019-09-15 |archive-date=2019-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922204010/https://rkvardar.mk/news/odbranata-na-evropskata-titula-ja-pochnavme-so-pobeda-vo-monpelje |url-status=dead }}</ref> Во второто коло, одиграно на 22 септември во Скопје, „Вардар“ бил подобар од екипата на „[[РК Порто|Порто Софарма]]“ со резултат 32-27 (14-16), а најефикасен ракометар бил Кристопанс кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardarci-triumfalno-protiv-porto-za-vtor-triumf-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардарци триумфално против Порто за втор триумф во ЛШ“ (пристапено на 22.9.2019) |accessdate=2019-09-22 |archive-date=2019-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922203335/https://rkvardar.mk/news/vardarci-triumfalno-protiv-porto-za-vtor-triumf-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> На 29 септември, на гостински терен, „Вардар“ остварил победа против „Мотор Запорожје“ со резултат 31-30 (16-18), а најефикасни ракометари биле Дибиров и Кристопанс кои постигнале десет и седум гола, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/treta-pobeda-po-red-sezonava-vo-lsh-triumfalno-se-vrakjame-od-ukraina |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Трета победа по ред сезонава во ЛШ - триумфално се враќаме од Украина“ (пристапено на 30.9.2019) |accessdate=2019-09-30 |archive-date=2019-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930152808/https://rkvardar.mk/news/treta-pobeda-po-red-sezonava-vo-lsh-triumfalno-se-vrakjame-od-ukraina |url-status=dead }}</ref> Победничката низа на „Вардар“ била прекината на 12 октомври, со поразот од „Кил“ на домашен терен со резултат 20-31 (4-16),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/edno-losho-poluvreme-go-reshi-pobednikot |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Едно лошо полувреме го реши победникот“ (пристапено на 14.10.2019) |accessdate=2019-10-13 |archive-date=2019-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191013221037/https://rkvardar.mk/news/edno-losho-poluvreme-go-reshi-pobednikot |url-status=dead }}</ref> а во петтото коло „Вардар“ уште еднаш бил убедливо поразен, овојпат од „Веспрем“, со резултат 30-39 (17-21). Најефикасен ракометар на „Вардар“ бил Дибиров, кој постигнал осум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrati-bez-bodovi-od-ungarija |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар се врати без бодови од Унгарија“ (пристапено на 27.10.2019) |accessdate=2019-10-27 |archive-date=2019-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027151418/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrati-bez-bodovi-od-ungarija |url-status=dead }}</ref> На 3 ноември, на домашен терен, „Вардар“ ја совладал екипата на „Мешков Брест“ со резултат 36-31 (19-17), а најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Криштопанс, кој постигнал девет гола. Така „Вардар“ ја остварил својата 73. победа во Лигата на шампионите, со што се искачил на 12. место на списокот на најуспешните екипи, според бројот на победите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-pobedi-kizikj-pokazha-deka-e-idninata-na-klubot |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар победи - Кизиќ покажа дека е иднината на клубот“ (пристапено на 4.11.2019) |accessdate=2019-11-04 |archive-date=2019-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104090118/https://rkvardar.mk/news/vardar-pobedi-kizikj-pokazha-deka-e-idninata-na-klubot |url-status=dead }}</ref> На 9 ноември, „Вардар“ повторно играл на домашен терен, овојпат против екипата на „Келце“ при што натпреварот завршил нерешено, 28-28 (17-16). Најефикасен во редовите на „Вардар“ бил Скубе со постигнати седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/prvo-remi-na-duelite-megju-vardar-i-kjelce |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Прво реми на двобоите меѓу Вардар и Келце“ (пристапено на 10.11.2019) |accessdate=2019-11-10 |archive-date=2019-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110194755/https://rkvardar.mk/news/prvo-remi-na-duelite-megju-vardar-i-kjelce |url-status=dead }}</ref> Една недела подоцна, „Вардар“ повторно играл со „Келце“, овојпат на гостински терен, при што претрпел убедлив пораз, со резултат 25-35 (14-17), а најефикасен ракометар на натпреварот бил Дибиров, кој постигнал девет гола.<ref>[https://www.sofascore.com/pge-vive-kielce-hc-vardar/WKcsCld Sofa Score (пристапено на 17.11.2019)]</ref> Во деветтото коло, „Вардар“ го претрпел четвртиот пораз во сезоната, овојпат од екипата на „Мешков“ од [[Брест (Белорусија)|Брест]] со резултат 22-31 (13-12). Најефикасен ракометар на „Вардар“ бил Стоилов, кој постигнал шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/po-povekje-od-dve-godini-vardar-bez-bodovi-od-brest-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „По повеќе од две години Вардар без бодови од Брест во ЛШ“ (пристапено на 1.12.2019) |accessdate=2019-12-01 |archive-date=2021-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210312043704/https://rkvardar.mk/news/po-povekje-od-dve-godini-vardar-bez-bodovi-od-brest-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во следното коло, „Вардар“ повторно бил поразен, овојпат од „Веспрем“, со резултат 29-38 (15-22). Најефикасен ракометар на „Вардар“ бил [[Павел Атман]], кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/po-povekje-od-dve-godini-vardar-bez-bodovi-od-brest-vo-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „По повеќе од две години Вардар без бодови од Брест во ЛШ“ (пристапено на 3.12.2019) |accessdate=2019-12-01 |archive-date=2021-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210312043704/https://rkvardar.mk/news/po-povekje-od-dve-godini-vardar-bez-bodovi-od-brest-vo-lsh |url-status=dead }}</ref> Во 11. коло, „Вардар“ гостувал во [[Кил]] каде повторно претрпил убедлив пораз, овојпат со резултат 23-34 (14-18). Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Криштопанс (шест гола) и Стоилов (пет гола).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-po-tretpat-sezonava-bez-bodovi-na-duelite-so-kil |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар по третпат сезонава без бодови на двобоите со Кил“ (пристапено на 15.2.2020) |accessdate=2020-02-15 |archive-date=2020-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215211115/https://rkvardar.mk/news/vardar-po-tretpat-sezonava-bez-bodovi-na-duelite-so-kil |url-status=dead }}</ref> Во следното коло (15 февруари 2020 година), „Вардар“ играл на домашен терен при што остварил победа против екипата на „Мотор Запорожје“ со резултат 38-28 (16-11) и така седми пат по ред се пласирал во осминафиналето на Лигата на шампионите. Најефикасни во редовите на „Вардар“ биле Скупе и Чупиќ, кои постигнале осум и шест гола, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-plasirashe-vo-osmina-finaleto-na-ehf-ligata-na-shampionite |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар се пласираше во осмина-финалето на ЕХФ лигата на шампионите“ (пристапено на 15.2.2020) |accessdate=2020-02-15 |archive-date=2020-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215211111/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-plasirashe-vo-osmina-finaleto-na-ehf-ligata-na-shampionite |url-status=dead }}</ref> На 22 февруари, „Вардар“ ѝ гостувал на екипата на „Порто Софарма“ при што претрпел убедлив пораз, со резултат 22-30.<ref>[https://www.eurosport.com/handball/champions-league/2019-2020/live-fc-porto-sofarma-hc-vardar_mtc1147893/live.shtml Eurosport (пристапено на 23.2.2020)]</ref> Во последното коло од групната фаза, на 29 февруари, „Вардар“ ја пречекал екипата на „Монпелје“ и бил поразен со резултат 27-31 (13-14) и така го освоил шестото место во групата. Најефикасен ракометар во „Вардар“ бил Стоилов, кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://dribling.mk/rakomet/video-rk-vardar-zagubi-od-monpelje-vo-glasniot-jane-sandanski/ |title=DRIBLING, „ВИДЕО: РК Вардар загуби од Монпелје во гласниот „Јане Сандански“ (пристапено на 29.2.2020) |accessdate=2020-02-29 |archive-date=2020-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229220642/https://dribling.mk/rakomet/video-rk-vardar-zagubi-od-monpelje-vo-glasniot-jane-sandanski/ |url-status=dead }}</ref> ====Сезона 2020-2021==== Во оваа сезона „Вардар“ играл во групата „А“, заедно со екипите на РК ПСЖ, РК Келце, РК Мешков Брест, [[РК Флензбург]], РК „Пик Сегед“, РК Порто и [[РК Елверум]]. Во првото коло, на гостински терен, „Вардар“ бил поразен од „Мешков Брест“ со резултат 22-24 (10-12), а најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил [[Марко Вујин]] со постигнати шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/bodovite-od-brest-ni-bea-na-dofat-no-domakjinot-beshe-posrekjen-na-krajot |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Бодовите од Брест ни беа на дофат, но домаќинот беше посреќен на крајот“ (пристапено на 22.9.2020) |accessdate=2020-09-21 |archive-date=2020-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925135337/https://rkvardar.mk/news/bodovite-od-brest-ni-bea-na-dofat-no-domakjinot-beshe-posrekjen-na-krajot |url-status=dead }}</ref> Откако натпреварите од второто и третото коло биле одложени, во рамките на четвртото коло, „Вардар“ ја пречекал во Скопје екипата на „Флензбург“ и остварил победа со резултат 31-26 (17-15),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-ja-prodolzhi-tradicijata-chetvrti-triumf-po-red-protiv-flenzburg |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар ја продолжи традицијата - четврти триумф по ред против Флензбург“ (пристапено на 16.10.2020) |accessdate=2020-10-16 |archive-date=2020-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018070451/https://rkvardar.mk/news/vardar-ja-prodolzhi-tradicijata-chetvrti-triumf-po-red-protiv-flenzburg |url-status=dead }}</ref> а во следното коло одиграл нерешено со екипата на Порто, 25-25 (13-12).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/osvoivme-bod-so-porto-mozhevme-i-da-pobedime |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Освоивме бод со Порто - можевме и да победиме“ (пристапено на 29.10.2020) |accessdate=2020-10-29 |archive-date=2020-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103072012/https://rkvardar.mk/news/osvoivme-bod-so-porto-mozhevme-i-da-pobedime |url-status=dead }}</ref> Со своите 18 одбрани на овој натпревар, голманот Борко Ристовски бил избран во идеалниот тим на петтото коло.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/ristovski-vo-najdobrite-7-na-koloto |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Ристовски во најдобрите 7 на колото“ (пристапено на 8.11.2020) |accessdate=2020-11-07 |archive-date=2020-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201174523/https://rkvardar.mk/news/ristovski-vo-najdobrite-7-na-koloto |url-status=dead }}</ref> Во следниот натпревар, одигран на 19 ноември во Скопје, „Вардар“ бил поразен од „Келце“ со резултат 29-33 (13-15),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-na-6-mesto-na-tabelata-vo-grupata-od-lsh |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар на 6. место на табелата во групата од ЛШ“ (пристапено на 2.12.2020) |accessdate=2020-12-02 |archive-date=2020-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201184650/https://rkvardar.mk/news/vardar-na-6-mesto-na-tabelata-vo-grupata-od-lsh |url-status=dead }}</ref> а на 25 ноември, повторно претрпел пораз од оваа екипа со резултат 29-36.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“ (пристапено на 2.12.2020) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> На 4 февруари 2021 година, „Вардар“ ѝ гостувал на екипата на „Порто“ при што претрпел пораз, 24-27 (13-13).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/alushovski-greshkite-vo-napad-ne-chinea-bodovi-vo-portugalija |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Алушовски: Грешките во напад не чинеа бодови во Португалија“ (пристапено на 6.2.2021) |accessdate=2021-02-06 |archive-date=2021-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625040354/https://rkvardar.mk/news/alushovski-greshkite-vo-napad-ne-chinea-bodovi-vo-portugalija |url-status=dead }}</ref> На 14 февруари 2021, „Вардар“ претпрпел пораз на домашен терен од ПИК Сегед со резултат 26-28 (15-13),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/na-vardar-vo-finishot-mu-izbegaa-bodovi |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „На Вардар во финишот му „избегаа“ бодови“ (пристапено на 8.3.2021) |accessdate=2021-03-08 |archive-date=2021-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625044345/https://rkvardar.mk/news/na-vardar-vo-finishot-mu-izbegaa-bodovi |url-status=dead }}</ref> а четири дена подоцна бил повторно поразен од истата екипа со резултат 33-34.<ref name="ReferenceF">{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК „Вардар“, Резултати (пристапено на 8.3.2021) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> На 21 февруари, на домашен терен, „Вардар“ одиграл нерешено со екипата на Елверум, 34-34 (20-21),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/remi-na-duelot-so-elverum |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Реми на двобојот со Елверум“ (пристапено на 8.3.2021) |accessdate=2021-03-08 |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509095436/https://rkvardar.mk/news/remi-na-duelot-so-elverum |url-status=dead }}</ref> а три дена подоцна ја победила истата екипа со резултат 35-32 (17-20).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/pobeda-protiv-elverum-i-novi-bodovi-za-vardar |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Победа против Елверум и нови бодови за Вардар“ (пристапено на 8.3.2021) |accessdate=2021-03-08 |archive-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421171716/https://rkvardar.mk/news/pobeda-protiv-elverum-i-novi-bodovi-za-vardar |url-status=dead }}</ref> Најпосле, на 4 март 2021 година, „Вардар“ бил поразен од екипата на Мешков Брест со резултат 32-36.<ref name="ReferenceF"/> Истовремено, [[ЕХФ]] му доделила на „Вардар“ три службени бодови за трите неодиграни натпревари поради пандемијата и на тој начин „Вардар“ ја завршил групната фаза со освоени девет бода.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-dobi-tri-sluzhbeni-bodovi-od-ehf |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар доби три службени бодови од ЕХФ“ (пристапено на 8.3.2021) |accessdate=2021-03-08 |archive-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421182612/https://rkvardar.mk/news/vardar-dobi-tri-sluzhbeni-bodovi-od-ehf |url-status=dead }}</ref> На 1 април, „Вардар“ го одиграл првиот натпревар од осминафиналето при што бил поразен на гостински терен од екипата на „Веспрем“ со резултат 27-41 (11-21). Најефикасен ракометар во редовите на „Вардар“ бил Чупиќ, кој постигнал девет голови.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://opserver.mk/sport-2/rakomet/lsh-vardar-ubedlivo-porazen-od-vesprem/ |title=Опсервер, „ЛШ: Вардар убедливо поразен од Веспрем“ (пристапено на 1 април 2021) |accessdate=2021-04-01 |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516025115/https://opserver.mk/sport-2/rakomet/lsh-vardar-ubedlivo-porazen-od-vesprem/ |url-status=dead }}</ref> Потоа, во вториот натпревар, „Вардар“ претрпел уште еден пораз, овојпат со резултат 30-39 (10-15), и така го завршил својот настап во Лигата на шампионите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar1961-go-zavrshi-nastapot-vo-lsh-za-sezonava |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар1961 го заврши настапот во ЛШ за сезонава“ (пристапено на 15 април 2021) |accessdate=2021-04-15 |archive-date=2021-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415111402/https://rkvardar.mk/news/vardar1961-go-zavrshi-nastapot-vo-lsh-za-sezonava |url-status=dead }}</ref> ====Сезона 2021-2022==== Во оваа сезона РК Вардар 1961 играл во групата „А“, заедно со екипите на Елверум, Мешков Брест, Алборг, Кил, ПИК Сегед и Монпелје. Во првото коло, на гостински терен, Вардар 1961 одиграл нерешено со екипата на Елверум со резултат 27-27 (13-13), а најефикасен во редовите на Вардар бил [[Жереми Тото]], кој постигнал шест гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-so-bod-od-norveshka |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, „Вардар се враќа со бод од Норвешка“ (пристапено на 29.9.2021) |accessdate=2021-09-29 |archive-date=2021-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929191420/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-so-bod-od-norveshka |url-status=dead }}</ref> Во второто коло, на домашен терен, Вардар ја совладал екипата на Мешков Брест со резултат 35-27 (19-13).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-pobednichki-pred-domashna-publika |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, „Вардар победнички пред домашна публика“ (пристапено на 29.9.2021) |accessdate=2021-09-29 |archive-date=2021-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929191420/https://rkvardar.mk/news/vardar-pobednichki-pred-domashna-publika |url-status=dead }}</ref> Во третото коло, РК Вардар 1961 остварил победа и против екипата на Алборг 30-28 (16-16), а во овој натпревар посебно се истакнале голманот Ристовски, кој имал 12 одбрани плус три одбранети пенали, како и [[Оливие Њокас]] (со постигнати седум гола), Дибиров (шест гола) и [[Жереми Тото]] (пет гола).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/crveno-crna-rapsodija-triumf-protiv-evropskiot-viceprvak |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, „Вардар победнички пред домашна публика“ (пристапено на 8.10.2021) |accessdate=2021-10-08 |archive-date=2021-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008181616/https://rkvardar.mk/news/crveno-crna-rapsodija-triumf-protiv-evropskiot-viceprvak |url-status=dead }}</ref> Во четвртото коло, РК Вардар 1961 претрпел пораз на домашен терен од екипата на Монпелје 25-31,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/prv-poraz-vo-lsh-sezonava-monpelje-zaminuva-so-bodovite-od-skopje |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, „Прв пораз во ЛШ сезонава - Монпелје заминува со бодовите од Скопје“ (пристапено на 3.11.2021) |accessdate=2021-11-03 |archive-date=2021-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103202007/https://rkvardar.mk/news/prv-poraz-vo-lsh-sezonava-monpelje-zaminuva-so-bodovite-od-skopje |url-status=dead }}</ref> во петтото коло бил поразен на гости од екипата на Алборг (29-33),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, Резултати (пристапено на 3.11.2021) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> а во шестото коло дома загубил од Кил 26-29 (13-10).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/kil-gi-odnese-bodovite-od-skopje |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, „Кил ги однесе бодовите од Скопје“ (пристапено на 3.11.2021) |accessdate=2021-11-03 |archive-date=2021-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105154656/https://rkvardar.mk/news/kil-gi-odnese-bodovite-od-skopje |url-status=dead }}</ref> Во следното коло, Вардар 1961 загубил на гостувањето кај ПИК Сегед со резултат 31:34,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, Резултати (пристапено на 19.11.2021) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> а потоа претрпел пораз од истата екипа, но овојпат на домашен терен, со резултат 27-30 (9-16). Најефикасни ракометари на Вардар 1961 биле Анте Гаџа и Тимур Дибиров кои постигнале по пет гола, а пред почетокот на натпреварот Дибиров добил подароци од клубот како признание за постигнатите илјада голови во Лигата на шампионите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-ostana-bez-bodovi-na-duelot-so-pik-seged |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, „Вардар остана без бодови на дуелот со ПИК Сегед“ (пристапено на 3.12.2021) |accessdate=2021-12-03 |archive-date=2021-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203184947/https://rkvardar.mk/news/vardar-ostana-bez-bodovi-na-duelot-so-pik-seged |url-status=dead }}</ref> На 2 декември, Вардар 1961 го претрпел и шестиот пораз во низа, овојпат од екипата на Кил, со резултат 30-32, а во следното коло бил поразен и од екипата на ППД Загреб со резултат 22:23.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, Резултати (пристапено на 7.1.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> Потоа, Вардар 1961 успеал да победи во следните два натпревари, и тоа: најпрвин на гостински терен против екипата на Монпелје (28-25), а потоа на домашен терен против екипата на ППД Загреб (20-19).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар 1961, Резултати (пристапено на 25.2.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> Откако го добил натпреварот против Мешков Брест со службен резултат 10-0, Вардар 1961 на домашен терен ја совладал екипата на Елверум со резултат 39-30.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/rezultati |title=Мрежно место на РК Вардар, (пристапено на 28.3.2022) |accessdate=2017-10-05 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131901/https://rkvardar.mk/rezultati |url-status=dead }}</ref> На 31 март 2022 година, РК Вардар 1961 го одиграл првиот натпревар од осминафиналето на Лигата на шампионите при што загубил од екипата на [[РК Веспрем|Веспрем]] со резултат 22-30 (11-15). Најефикасни ракометари во екипата на РК Вардар 1961 биле [[Филип Талески]] и Тимур Дибиров, кои постигнале по шест гола.<ref>[https://ehfcl.eurohandball.com/men/2021-22/matches/details/202211020104007/hc-vardar-1961-telekom-veszprem-hc/ EHF Champions League (пристапено на 6.4.2022)]</ref> Вториот натпревар, одигран на 6 април, завршил со нерешен резултат 31-31 (13-18) и така екипата на РК Вардар го завршил својот настап во Лигата на шампионите.<ref>[https://ehfcl.eurohandball.com/men/2021-22/matches/details/202211020104008/telekom-veszprem-hc-hc-vardar-1961/ EHF Champions League (пристапено на 12.4.2022)]</ref> ===Супер Глоуб=== Како европски шампион, во август „Вардар“ настапил на турнирот „Супер Глоуб 2017“, неформалното светско клупско првенство. Притоа, по победата над „Гашаран“ (30:22), „Вардар“ загубил од „Барселона“ (29:32), а потоа бил убедливо подобар од „Ал Сад“ (37:19).<ref name="ReferenceC"/> Две години подоцна, „Вардар“ настапил и на „Супер Глоуб 2019“, каде најпрвин ја победил екипата на „Ал Мудхаб“ со резултат 34:27,<ref name="ReferenceD"/> но во полуфиналето бил поразен од „[[РК Кил|Кил]]“ со резултат 30:34 (17:19). Притоа, најефикасни ракометари во екипата на „Вардар“ биле Чупиќ, Дибиров и Шишкарев, кои постигнале по пет гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-igra-za-bronzata-na-super-gloub |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар ќе игра за бронзата на Супер Глоуб“ (пристапено на 29.8.2019) |accessdate=2019-08-29 |archive-date=2019-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829195532/https://rkvardar.mk/news/vardar-kje-igra-za-bronzata-na-super-gloub |url-status=dead }}</ref> Во натпреварот за третото место, „Вардар“ бил подобар од „Ал Вахда“ со резултат 30:26 (16:16), а најефикасни во редовите на „Вардар“ бил [[Иван Чупиќ]], кој постигнал седум гола.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-so-bronza-od-super-gloub-2019 |title=Мрежно место на РК „Вардар“, „Вардар се враќа со бронза од Супер Глоуб 2019“ (пристапено на 31.8.2019) |accessdate=2019-08-31 |archive-date=2019-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831160814/https://rkvardar.mk/news/vardar-se-vrakja-so-bronza-od-super-gloub-2019 |url-status=dead }}</ref> == Дресови == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:65%" ! colspan="6" style="color:black; background:red" |ДОМА |- |{{Football kit|pattern_la=_vb1819a|pattern_b=_vardar1718h|pattern_ra=_vb1819a|pattern_sh=_Fukushima_United_FC_2018_HOME_FP|pattern_so=|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2014–16}} |{{Football kit|pattern_la=_vardar1718h|pattern_b=_vardar1718h|pattern_ra=_vardar1718h|pattern_sh=_lugo1517a|pattern_so=|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=000000|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2017–19}} |} {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:65%" ! colspan="16" style="color:black; background:red" |ГОСТИ |- |{{Football kit|pattern_la=_reims1516a|pattern_b=_reims1516a|pattern_ra=_reims1516a|pattern_sh=_reims1516a|pattern_so=|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2015-17}} |{{Football kit|pattern_la=_ibv18h|pattern_b=_ibv18h|pattern_ra=_ibv18h|pattern_sh=_lsk1920a|pattern_so=_agf1617a|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2017-19}} |{{Football kit|pattern_la=_hummeltm19w|pattern_b=_hummeltm19w|pattern_ra=_hummeltm19w|pattern_sh=_hummeltm19w|pattern_so=_alaves1617a|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2019-21}} |{{Football kit|pattern_la=_hummelauthentic20w|pattern_b=_hummelauthentic20wr|pattern_ra=_hummelauthentic20w|pattern_sh=_hummelauthentic20r|pattern_so=_agf1617a|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2021-22}} |{{Football kit|pattern_la=_hummellead21w|pattern_b=_hummellead21w|pattern_ra=_hummellead21w|pattern_sh=_hummellead21w|pattern_so=_hummelblack|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2022-23}} |{{Football kit|pattern_la=_hummelcoreXKwb|pattern_b=_hummelcoreXKSUw|pattern_ra=_hummelcoreXKwb|pattern_sh=_hummelcoreXKbw|pattern_so=_hummelblack|leftarm=|body=|rightarm=|shorts=|socks=|title=[[File:Hummel (Marca Deportiva).png|60px]]<br>2023–24}} |} == Трофеи и достигнувања == === Домашни натпреварувања === [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|'''Македонска републичка лига''']] :[[Податотека:Gold_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] '''Победник''' (3): 1959, 1960, 1975 '''[[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Македонска супер лига]]''' :[[Податотека:Gold_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] '''Победник''' (15): [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 1998/99|1998–99]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2000/01|2000–01]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2001/02|2001–02]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2002/03|2002–03]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2003/04|2003–04]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2006/07|2006–07]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2008/09|2008–09]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2012/13|2012–13]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2014/15|2014–15]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2015/16|2015–16]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2016/17|2016–17]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2017/18|2017–18]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2018/19|2018–19]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2020/21|2020–21]], [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2021–22]] [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|'''Куп на Македонија''']] :[[Податотека:Gold_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] '''Победник''' (17): [[Куп на Македонија во ракомет 1997 (мажи)|1997]], [[Куп на Македонија во ракомет 2000 (мажи)|2000]], [[Куп на Македонија во ракомет 2001 (мажи)|2001]], [[Куп на Македонија во ракомет 2003 (мажи)|2003]], [[Куп на Македонија во ракомет 2004 (мажи)|2004]], [[Куп на Македонија во ракомет 2007 (мажи)|2007]], [[Куп на Македонија во ракомет 2008 (мажи)|2008]], [[Куп на Македонија во ракомет 2012 (мажи)|2012]], [[Куп на Македонија во ракомет 2014 (мажи)|2014]], [[Куп на Македонија во ракомет 2015 (мажи)|2015]], [[Куп на Македонија во ракомет 2016 (мажи)|2016]], [[Куп на Македонија во ракомет 2017 (мажи)|2017]], [[Куп на Македонија во ракомет 2018 (мажи)|2018]], [[Куп на Македонија во ракомет 2021 (мажи)|2021]], [[Куп на Македонија во ракомет 2022 (мажи)|2022]], [[Куп на Македонија во ракомет 2023 (мажи)|2023]], [[Куп на Македонија во ракомет 2025 (мажи)|2025]] '''[[Суперкуп на Македонија (ракомет)|Суперкуп на Македонија]]''' :[[Податотека:Gold_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] '''Победник''' (4): [[Суперкуп на Македонија (ракомет) 2017|2017]], [[Суперкуп на Македонија (ракомет) 2018|2018]], [[Суперкуп на Македонија (ракомет) 2019|2019]], [[Суперкуп на Македонија (ракомет) 2023|2023]] === Европски натпреварувања === '''[[ЕХФ Лига на шампиони]]''' :[[Податотека:Gold_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] '''Победник''' (2): [[ЕХФ Лига на шампиони 2016/17|2016–17]], [[ЕХФ Лига на шампиони 2018/19|2018–19]] '''[[ЕХФ Куп на победниците на куповите]]''' :[[Податотека:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] ''Трето место'': [[ЕХФ Куп на победниците на куповите 1998/99|1998–99]], [[ЕХФ Куп на победниците на куповите 2004/05|2004–05]], [[ЕХФ Куп на победниците на куповите 2010/11|2010–11]] === Други натпреварувања === '''[[СЕХА лига]]''' :[[Податотека:Gold_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] '''Победник''' (5): [[СЕХА лига 2011/12|2011–12]], [[СЕХА лига 2013/14|2013–14]], [[СЕХА лига 2016/17|2016–17]], [[СЕХА лига 2017/18|2017–18]], [[СЕХА лига 2018/19|2018–19]] :[[Податотека:Silver_medal_with_cup.svg|15x15пкс]] ''Вицешампион'': [[СЕХА лига 2012/13|2012–13]], [[СЕХА лига 2015/16|2015–16]], [[СЕХА лига 2019/20|2019–20]] '''[[ИХФ Супер Глоуб]]''' :[[Податотека:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15пкс]]: ''Трето место'': [[ИХФ Супер Глоуб 2017|2017]], [[ИХФ Супер Глоуб 2019|2019]] == Арена == [[Податотека:Sportski centar Jane Sandanski.jpg|мини|[[СЦ „Јане Сандански“ - Скопје|Арената Јане Сандански]] во [[Скопје]] (2015)]] Ракометниот клуб Вардар е сопственик на арената „[[СЦ „Јане Сандански“ - Скопје|Јане Сандански]]“ каде што ги игра сите домашни натпревари во ЕХФ Лигата на шампионите, регионалната СЕХА лига и во домашните натпреварувања. Станува збор за модерен комплекс со спортска сала со 5.850 седишта и мала сала со капацитет за околу 1.000 посетители. Во склоп на арената се наоѓа и хотелот „Русија“, тениски терени, спа центар, теретана, базен и ексклузивна спортска продавница и фан-шоп. Арената е именувана по македонскиот револуционер [[Јане Сандански]]. ==Состав== :''Состав за сезоната 2024–25'' {| class="wikitable sortable" ! style="background:red; color:white; text-align:center" |{{abbr|Број|Број}} ! style="background:red; color:white; text-align:center" |Име ! style="background:red; color:white; text-align:center" |{{abbr|Нац.|Националност}} ! style="background:red; color:white; text-align:center" |Дата на раѓање (години) ! style="background:red; color:white; text-align:center;" |Потпишал во ! style="background:red; color:white; text-align:center;" |Потпишал од |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Голмани |- | style="text-align:right" |'''1''' |[[Марко Богдановски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2001|3|30|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} [[РК Аеродром|Аеродром]] |- | style="text-align:right" |'''12''' |[[Мигел Еспиња Фереира]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|POR}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1993|7|20|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|ESP}} [[Балонмано Куенка]] |- | style="text-align:right" |'''99''' |[[Васил Гогов]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2000|11|3|df=yes}} | style="text-align:center" |2019 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} Вардар Јуниор |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Леви Крила |- | style="text-align:right" |'''2''' |[[Марио Стојановски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2004|8|9|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} Вардар Јуниор |- | style="text-align:right" |'''10''' |[[Хансер Микел Родригез]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|CUB}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2000|5|5|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|POR}} [[РК Брага|Брага]] |- | style="text-align:right" |'''27''' |[[Марко Срдановиќ]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|SER}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1998|3|27|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|SER}} [[РК Металопластика|Металопластика]] |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Десни крила |- | style="text-align:right" |'''9''' |[[Гоце Георгиевски]] {{капитен}} | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1987|2|12|df=yes}} | style="text-align:center" |2020 | style="text-align:left" |{{fbaicon|ROM}} [[РК ЧСМ Букурешт|ЧСМ Букурешт]] |- | style="text-align:right" |'''70''' |[[Мигуел Пинто]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|POR}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1999|4|26|df=yes}} | style="text-align:center" |2021 | style="text-align:left" |{{fbaicon|POR}} [[Агуас Сантас Миланеза]] |- | style="text-align:right" |'''77''' |[[Ален Ќосевски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2001|6|7|df=yes}} | style="text-align:center" |2020 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} Вардар Јуниор |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Пивоти |- | style="text-align:right" |'''7''' |[[Михаил Аларов]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1997|12|21|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} [[РК Пролет|Пролет]] |- | style="text-align:right" |'''15''' |[[Ларс Коиј]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|HOL}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2000|8|11|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|GER}} [[ТВ Емсдетен]] |- | style="text-align:right" |'''18''' |[[Милан Лазаревски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1997|2|9|df=yes}} | style="text-align:center" |2022 | style="text-align:left" |{{fbaicon|SLO}} [[РК Тримо Требње|Тримо Требње]] |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Леви бекови |- | style="text-align:right" |'''8''' |[[Томче Стојановски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1998|9|30|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} [[РК Бутел Скопје|Бутел]] |- | style="text-align:right" |'''24''' |[[Дмитро Хориха]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|UKR}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1997|10|8|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|UKR}} [[РК Мотор Запорожје|Мотор Запорожје]] |- | style="text-align:right" |'''33''' |[[Стефан Петриќ]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|SER}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2001|1|14|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|SER}} [[РК Партизан|Партизан]] |- | style="text-align:right" |'''87''' |[[Вуко Борозан]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MNE}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1994|4|9|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MNE}} [[РК Ловќен Цетиње|Ловќен Цетиње]] |- | style="text-align:right" |'''96''' |[[Нилтон Мело]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|POR}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2003|9|22|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|POR}} [[РК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]] |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Средни бекови |- | style="text-align:right" |'''11''' |[[Младен Крсманчиќ]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|SER}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1992|7|30|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|HUN}} [[РК Чургу|Чургу]] |- | style="text-align:right" |'''14''' |[[Марио Танкоски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1998|8|28|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} [[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]] |- | style="text-align:right" |'''29''' |[[Матија Николиќ]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|SER}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2001|8|29|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|SLO}} [[РК Шкофја Лока|Шкофја Лока]] |- ! colspan="6" style="background:#000; color:white; text-align:center;" |Десни бекови |- | style="text-align:right" |'''4''' |[[Томислам Јагуриновски]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1998|8|19|df=yes}} | style="text-align:center" |2023 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} [[РК Пролет|Пролет]] |- | style="text-align:right" |'''17''' |[[Кристијан Стаменковиќ]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|MKD}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|2005|3|22|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|MKD}} [[РК Голден Арт|Голден Арт]] |- | style="text-align:right" |'''66''' |[[Ашраф Маргели]] | style="text-align:center" |{{знамеикона|TUN}} | style="text-align:right" |{{birth date and age|1997|5|22|df=yes}} | style="text-align:center" |2024 | style="text-align:left" |{{fbaicon|TUN}} [[РК Есперанца Тунис|Есперанца Тунис]] |} === Трансфери === : ''Трансфери за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Доаѓања * {{flagicon|POL}} [[Милош Валах]] (голман) ''(од {{flagicon|POL}} [[РК Келце]])'' * {{flagicon|FRA}} [[Махамаду Кеита]] (крило) ''(од {{flagicon|ESP}} [[РК Анхел Хименез]])'' * {{flagicon|MKD}} [[Филип Талески]] (бек) ''(од {{flagicon|POR}} [[РК Бенфика]])'' * {{flagicon|SLO}} [[Јака Малус]] (бек) ''(од {{flagicon|SLO}} [[РК Слован]])'' * {{flagicon|ARG}} [[Николас Боно]] (бек) ''(од {{flagicon|FRA}} [[РК Истрес Прованс]])'' * {{flagicon|POL}} [[Марек Марчинијак]] (бек) ''(од {{flagicon|POL}} [[КС Азоти-Пулави]])'' * {{flagicon|SRB}} [[Урош Митровиќ]] (бек) ''(од {{flagicon|SRB}} [[РК Феникс Тулуз]])'' * {{flagicon|POL}} [[Виктор Јанковски]] (пивот) ''(од {{flagicon|POL}} [[ММТС Квидзин]])'' * {{flagicon|MKD}} [[Кристијан Анастасовски]] (пивот) ''(од {{flagicon|POR}} [[ГРК Тиквеш]])'' {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Заминувања * {{flagicon|CUB}} [[Хансер Микел Родригез]] (крило) ''(во {{flagicon|FRA}} [[РК Кан]])'' * {{flagicon|HOL}} [[Ларс Коиј]] (пивот) ''(во {{flagicon|GER}} [[РК Бергишер]])'' {{Col-end}} === Стручен штаб === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Позиција ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Тренер ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Држава |- |Главен тренер | align="left" |[[Иван Чупиќ]] |{{знамеикона|CRO}} |- |Помошнен тренер | align="left" |[[Стојанче Стоилов]] |{{знамеикона|MKD}} |- |Тренер на голмани | align="left" |[[Марио Келентриќ]] |{{знамеикона|CRO}} |- |Кондиционен тренер | align="left" |[[Тони Богдановски]] |{{знамеикона|MKD}} |- | rowspan="2" |Физиотерапевт | align="left" |[[Рубинчо Србиновски]] |{{знамеикона|MKD}} |- | align="left" |[[Николина Бојаџиска]] |{{знамеикона|MKD}} |} ''Извор: [https://rkvardar.com.mk/ РК Вардар]'' ==Поранешни состави == ===Сезона 2023/2024=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}1 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Богдановски]] * {{0}}4 {{знамеикона|MKD}} [[Томислав Јагуриновски]] * {{0}}7 {{знамеикона|MKD}} [[Михаил Аларов]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Гоце Георгиевски]] {{капитен}} * 11 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Карапалевски]] * 12 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Томовски]] * 13 {{знамеикона|JAP}} [[Косуке Јасухира]] * 14 {{знамеикона|CUB}} [[Хансер Родригес]] {{Col-2}} * 17 {{знамеикона|TUN}} [[Мохамед Бакар]] * 18 {{знамеикона|MKD}} [[Милан Лазаревски]] * 25 {{знамеикона|SRB}} [[Немања Гојковиќ]] * 27 {{знамеикона|SRB}} [[Марко Срдановиќ]] * 29 {{знамеикона|SRB}} [[Матија Николиќ]] * 33 {{знамеикона|SRB}} [[Стефан Петриќ]] * 45 {{знамеикона|SRB}} [[Дарко Ѓукиќ]] * 62 {{знамеикона|MKD}} [[Марио Стојановски]] {{Col-2}} * 77 {{знамеикона|MKD}} [[Ален Ќосевски]] * 97 {{знамеикона|POR}} [[Нилтон Мело]] * 97 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Мишевски]] * 99 {{знамеикона|MKD}} [[Васил Гогов]] '''Тренер''' * {{знамеикона|MKD}} [[Владо Недановски]] {{Col-end}} ===Сезона 2022/2023=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}3 {{знамеикона|MKD}} [[Дејан Манасков]] * {{0}}4 {{знамеикона|MKD}} [[Томислав Јагуриновски]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}7 {{знамеикона|MKD}} [[Михаил Аларов]] * {{0}}8 {{знамеикона|CUB}} [[Јоел Куни Моралес]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Гоце Георгиевски]] * 10 {{знамеикона|MNE}} [[Андреј Добрковиќ]] * 11 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Карапалевски]] {{Col-2}} * 12 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Томовски]] * 14 {{знамеикона|POL}} [[Јан Чувара]] * 16 {{знамеикона|MKD}} [[Борко Ристовски]] * 18 {{знамеикона|MKD}} [[Милан Лазаревски]] * 28 {{знамеикона|MKD}} [[Филип Талески]] * 33 {{знамеикона|BRA}} [[Леонардо Дутра Фереира]] * 45 {{знамеикона|SRB}} [[Дарко Ѓукиќ]] * 55 {{знамеикона|MKD}} [[Стефан Атанасовски]] {{Col-2}} * 62 {{знамеикона|MKD}} [[Марио Стојановски]] * 64 {{знамеикона|MKD}} [[Велко Маркоски]] * 77 {{знамеикона|MKD}} [[Ален Ќосевски]] * 97 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Мишевски]] * 99 {{знамеикона|MKD}} [[Васил Гогов]] '''Тренер''' * {{знамеикона|MKD}} [[Владо Недановски]] {{Col-end}} ===Сезона 2021/2022=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}3 {{знамеикона|POL}} [[Патрик Валчак]] * {{0}}4 {{знамеикона|MKD}} [[Томислав Јагуриновски]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}6 {{знамеикона|FRA}} [[Оливие Њокас]] * {{0}}8 {{знамеикона|CUB}} [[Јоел Куни Моралес]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Гоце Георгиевски]] * 10 {{знамеикона|FRA}} [[Кевин Њокас]] * 11 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Карапалевски]] * 12 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Томовски]] * 13 {{знамеикона|FRA}} [[Бакари Диало]] {{Col-2}} * 14 {{знамеикона|POL}} [[Јан Чувара]] * 16 {{знамеикона|MKD}} [[Борко Ристовски]] * 21 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Савревски]] * 22 {{знамеикона|FRA}} [[Џереми Тото]] * 24 {{знамеикона|CRO}} [[Анте Гаџа]] * 28 {{знамеикона|MKD}} [[Филип Талески]] * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 33 {{знамеикона|MKD}} [[Стефан Крстевски]] * 44 {{знамеикона|SRB}} [[Стефан Додиќ]] * 45 {{знамеикона|SRB}} [[Дарко Ѓукиќ]] {{Col-2}} * 47 {{знамеикона|CRO}} [[Анте Кудуз]] * 55 {{знамеикона|MKD}} [[Стефан Атанасовски]] * 77 {{знамеикона|MKD}} [[Ален Ќосевски]] * 94 {{знамеикона|KUW}} [[Али Сафар]] * 97 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Мишевски]] * 99 {{знамеикона|MKD}} [[Васил Гогов]] '''Тренер''' * {{знамеикона|MNE}} [[Веселин Вујовиќ]] <small>(до декември 2021)</small> * {{знамеикона|MKD}} [[Владо Недановски]] <small>(од декември 2021)</small> {{Col-end}} ===Сезона 2020/2021=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}2 {{знамеикона|MNE}} [[Васко Шеваљевиќ]] * {{0}}3 {{знамеикона|POL}} [[Патрик Валчак]] * {{0}}4 {{знамеикона|MKD}} [[Томислав Јагуриновски]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Димитар Димитриоски]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Гоце Георгиевски]] * 11 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Карапалевски]] * 15 {{знамеикона|GER}} [[Кристијан Дисингер]] {{Col-2}} * 16 {{знамеикона|MKD}} [[Борко Ристовски]] * 18 {{знамеикона|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] * 21 {{знамеикона|RUS}} [[Глеб Калараш]] * 24 {{знамеикона|CRO}} [[Анте Гаџа]] * 27 {{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] * 28 {{знамеикона|MKD}} [[Филип Талески]] * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 41 {{знамеикона|SRB}} [[Марко Вујин]] {{Col-2}} * 44 {{знамеикона|SRB}} [[Јосип Векиќ]] * 77 {{знамеикона|FRA}} [[Робин Кантегрел]] * 55 {{знамеикона|MKD}} [[Стефан Атанасовски]] * 97 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Мишевски]] * 98 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Кизиќ]] '''Тренер''' * {{знамеикона|MKD}} [[Стевче Алушовски]] {{Col-end}} ===Сезона 2019/2020=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}7 {{знамеикона|MKD}} [[Дејан Кукуловски]] * {{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Димитар Димитриоски]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Гашовски]] * 10 {{знамеикона|LAT}} [[Даинис Криштопанс]] * 11 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Карапалевски]] * 14 {{знамеикона|SLO}} [[Домен Сикошек Пелко]] * 15 {{знамеикона|GER}} [[Кристијан Дисингер]] * 16 {{знамеикона|MKD}} [[Борко Ристовски]] * 19 {{знамеикона|RUS}} [[Павел Атман]] {{Col-2}} * 20 {{знамеикона|SLO}} [[Сташ Скубе]] * 21 {{знамеикона|RUS}} [[Глеб Калараш]] * 22 {{знамеикона|ALG}} [[Калифа Гедбане]] * 27 {{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] * 29 {{знамеикона|BRA}} [[Жозе Де Толедо]] * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 32 {{знамеикона|RUS}} [[Сергеј Горбок]] * 33 {{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] * 55 {{знамеикона|MKD}} [[Стефан Атанасовски]] * 77 {{знамеикона|MKD}} [[Ален Ќошевски]] {{Col-2}} * 87 {{знамеикона|RUS}} [[Сергеј Горпишин]] * 92 {{знамеикона|LAT}} [[Артурс Кугис]] * 97 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Мишевски]] * 98 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Кизиќ]] * 99 {{знамеикона|MKD}} [[Васил Гогов]] '''Тренер''' * {{знамеикона|ESP}} [[Давид Писонеро]] <small>(до октомври 2019)</small> * {{знамеикона|RUS}} [[Едуард Кокшаров]] <small>(октомври — декември 2019)</small> * {{знамеикона|MKD}} [[Стевче Алушовски]] <small>(од декември 2019)</small> {{Col-end}} ===Сезона 2018/2019=== Тимот што ја освоил [[ЕХФ Лига на шампиони 2018/19|Лигата на шампионите 2018/19]]. {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}7 {{знамеикона|MKD}} [[Владо Недановски]] * {{0}}8 {{знамеикона|SLO}} [[Грегор Оцвирк]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Поповски]] * 13 {{знамеикона|BRA}} [[Рожерио Фереира Мораеш]] * 10 {{знамеикона|LAT}} [[Даинис Криштопанс]] * 15 {{знамеикона|GER}} [[Кристијан Дисингер]] * 16 {{знамеикона|MKD}} [[Даниел Ѓорѓевски]] * 18 {{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] {{Col-2}} * 20 {{знамеикона|SLO}} [[Сташ Скубе]] * 21 {{знамеикона|RUS}} [[Глеб Калараш]] * 22 {{знамеикона|ALG}} [[Калифа Гедбане]] * 27 {{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 32 {{знамеикона|RUS}} [[Сергеј Горбок]] * 33 {{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] * 34 {{знамеикона|MNE}} [[Вуко Борозан]] * 37 {{знамеикона|SRB}} [[Јања Војводиќ]] {{Col-2}} * 50 {{знамеикона|RUS}} [[Дмитри Кисељев]] * 96 {{знамеикона|SRB}} [[Дејан Милосављев]] * 97 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Мишевски]] * 98 {{знамеикона|MKD}} [[Марко Кизиќ]] '''Тренер''' * {{знамеикона|ESP}} [[Роберто Гарсија Парондо]] {{Col-end}} ===Сезона 2017/2018=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}1 {{знамеикона|ESP}} [[Арпад Штербик]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}7 {{знамеикона|MKD}} [[Владо Недановски]] * {{0}}9 {{знамеикона|MKD}} [[Мартин Поповски]] * 10 {{знамеикона|LAT}} [[Даинис Криштопанс]] * 12 {{знамеикона|SRB}} [[Страхиња Милиќ]] * 13 {{знамеикона|BRA}} [[Рожерио Фереира Мораеш]] * 15 {{знамеикона|ESP}} [[Хорхе Македа]] * 16 {{знамеикона|MKD}} [[Даниел Ѓорѓевски]] {{Col-2}} * 17 {{знамеикона|RUS}} [[Александер Деревен]] * 18 {{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] * 19 {{знамеикона|ESP}} [[Алекс Душебаев]] * 20 {{знамеикона|SRB}} [[Илија Абутовиќ]] * 21 {{знамеикона|ESP}} [[Жоан Кањелјас]] * 25 {{знамеикона|CRO}} [[Лука Циндриќ]] * 26 {{знамеикона|MKD}} [[Петар Ангелов]] * 27 {{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] {{Col-2}} * 33 {{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] * 34 {{знамеикона|MNE}} [[Вуко Борозан]] * 37 {{знамеикона|SRB}} [[Јања Војводиќ]] * 77 {{знамеикона|MKD}} [[Тоше Ончев]] * 93 {{знамеикона|SRB}} [[Мијајло Марсениќ]] '''Тренер''' * {{знамеикона|ESP}} [[Раул Гонсалес (ракометар)|Раул Гонсалес]] {{Col-end}} ===Сезона 2016/2017=== Тимот што ја освоил [[ЕХФ Лига на шампиони 2016/17|Лигата на шампионите 2016/17]]. {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}1 {{знамеикона|ESP}} [[Арпад Штербик]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] {{капитен}} * {{0}}7 {{знамеикона|MKD}} [[Владо Недановски]] * 12 {{знамеикона|SRB}} [[Страхиња Милиќ]] * 13 {{знамеикона|BRA}} [[Рожерио Фереира Мораеш]] * 15 {{знамеикона|ESP}} [[Хорхе Македа]] * 17 {{знамеикона|RUS}} [[Александер Деревен]] {{Col-2}} * 18 {{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] * 19 {{знамеикона|ESP}} [[Алекс Душебаев]] * 20 {{знамеикона|SRB}} [[Илија Абутовиќ]] * 21 {{знамеикона|ESP}} [[Жоан Кањелјас]] * 25 {{знамеикона|CRO}} [[Лука Циндриќ]] * 26 {{знамеикона|MKD}} [[Петар Ангелов]] * 27 {{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] {{Col-2}} * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 33 {{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] * 34 {{знамеикона|MNE}} [[Вуко Борозан]] * 93 {{знамеикона|SRB}} [[Мијајло Марсениќ]] '''Тренер''' * {{знамеикона|ESP}} [[Раул Гонсалес (ракометар)|Раул Гонсалес]] {{Col-end}} ===Сезона 2015/2016=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}1 {{знамеикона|ESP}} [[Арпад Штербик]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] * {{0}}6 {{знамеикона|CRO}} [[Блаженко Лацковиќ]] * {{0}}7 {{знамеикона|SLO}} [[Матијаж Брумен]] * 10 {{знамеикона|SRB}} [[Алем Тоскиќ]] * 11 {{знамеикона|MKD}} [[Дејан Манасков]] * 12 {{знамеикона|SRB}} [[Страхиња Милиќ]] {{Col-2}} * 15 {{знамеикона|ESP}} [[Хорхе Македа]] * 17 {{знамеикона|RUS}} [[Александер Деревен]] * 18 {{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] * 19 {{знамеикона|ESP}} [[Алекс Душебаев]] * 20 {{знамеикона|SRB}} [[Илија Абутовиќ]] * 23 {{знамеикона|MKD}} [[Филип Лазаров]] {{капитен}} * 25 {{знамеикона|CRO}} [[Лука Циндриќ]] {{Col-2}} * 26 {{знамеикона|MKD}} [[Петар Ангелов]] * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 32 {{знамеикона|RUS}} [[Сергеј Горбок]] * 33 {{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] * 93 {{знамеикона|SRB}} [[Мијајло Марсениќ]] '''Тренер''' * {{знамеикона|ESP}} [[Раул Гонсалес (ракометар)|Раул Гонсалес]] {{Col-end}} ===Сезона 2014/2015=== {{Col-begin}} {{Col-2}} * {{0}}1 {{знамеикона|ESP}} [[Арпад Штербик]] * {{0}}5 {{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] * {{0}}6 {{знамеикона|CRO}} [[Блаженко Лацковиќ]] * {{0}}7 {{знамеикона|SLO}} [[Матијаж Брумен]] * {{0}}8 {{знамеикона|SRB}} [[Немања Прибак]] * {{0}}9 {{знамеикона|SRB}} [[Стефан Терзиќ]] * 10 {{знамеикона|SRB}} [[Алем Тоскиќ]] * 12 {{знамеикона|SRB}} [[Страхиња Милиќ]] {{Col-2}} * 13 {{знамеикона|SRB}} [[Владимир Петриќ]] * 15 {{знамеикона|SRB}} [[Добривоје Марковиќ]] * 18 {{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] * 19 {{знамеикона|ESP}} [[Алекс Душебаев]] * 20 {{знамеикона|SRB}} [[Илија Абутовиќ]] * 23 {{знамеикона|MKD}} [[Филип Лазаров]] {{капитен}} * 25 {{знамеикона|RUS}} [[Алексеј Растворцев]] * 26 {{знамеикона|MKD}} [[Петар Ангелов]] {{Col-2}} * 31 {{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * 32 {{знамеикона|RUS}} [[Сергеј Горбок]] * 33 {{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] * 80 {{знамеикона|RUS}} [[Михаил Чипурин]] '''Тренер''' * {{знамеикона|ESP}} [[Раул Гонсалес (ракометар)|Раул Гонсалес]] {{Col-end}} == Поранешни членови на клубот == === Поранешни играчи === {{div col|colwidth=22em}} * {{flagicon|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] * {{flagicon|MKD}} [[Пепи Манасков]] * {{flagicon|MKD}} [[Стевче Алушевски]] * {{flagicon|MKD}} [[Петар Мисовски]] * {{flagicon|MKD}} [[Бранислав Ангеловски]] * {{flagicon|MKD}} [[Кирил Колев]] * {{flagicon|MKD}} [[Ванчо Димовски]] * {{flagicon|MKD}} [[Лазо Мајнов]] * {{flagicon|MKD}} [[Наумче Мојсовски]] * {{flagicon|MKD}} [[Златко Мојсоски]] * {{flagicon|MKD}} [[Горан Кузманоски]] * {{flagicon|MKD}} [[Дејан Пецаковски]] * {{flagicon|MKD}} [[Радослав Стојановиќ]] * {{flagicon|MKD}} [[Ацо Јоновски]] * {{flagicon|MKD}} [[Марјан Колев]] * {{flagicon|MKD}} [[Митко Стоилов]] * {{flagicon|MKD}} [[Владо Недановски]] * {{flagicon|MKD}} [[Мартин Поповски]] * {{flagicon|MKD}} [[Марко Кизиќ]] * {{flagicon|MKD}} [[Димитар Димитриоски]] * {{flagicon|MKD}} [[Златко Даскаловски]] * {{flagicon|MKD}} [[Немања Прибак]] * {{flagicon|MKD}} [[Филип Лазаров]] * {{flagicon|MKD}} [[Велко Маркоски]] * {{flagicon|MKD}} [[Милорад Кукоски]] * {{flagicon|MKD}} [[Градимир Чаневски]] * {{flagicon|MKD}} [[Петар Ангелов]] * {{flagicon|MKD}} [[Гоце Ојлески]] * {{flagicon|MKD}} [[Никола Маркоски]] * {{flagicon|MKD}} [[Милан Левов]] * {{flagicon|MKD}} [[Никола Митревски]] * {{flagicon|MKD}} [[Даниел Ѓорѓески]] * {{flagicon|MKD}} [[Никола Стојчевски]] * {{flagicon|MKD}} [[Дејан Манасков]] * {{flagicon|MKD}} [[Борко Ристовски]] * {{flagicon|MKD}} [[Филип Талески]] * {{flagicon|MKD}} [[Мартин Томовски]] * {{flagicon|RUS}} [[Алексеј Растворцев]] * {{flagicon|RUS}} [[Михаил Чипурин]] * {{flagicon|RUS}} [[Александар Деревен]] * {{flagicon|RUS}} [[Дмитриј Киселев]] * {{flagicon|RUS}} [[Павел Атман]] * {{flagicon|RUS}} [[Даниил Шишкарев]] * {{flagicon|RUS}} [[Сергеј Горбок]] * {{flagicon|RUS}} [[Глеб Каларaш]] * {{flagicon|RUS}} [[Тимур Дибиров]] * {{flagicon|SRB}} [[Стањиња Милиќ]] * {{flagicon|SRB}} [[Илија Абутовиќ]] * {{flagicon|SRB}} [[Мијајло Марсениќ]] * {{flagicon|SRB}} [[Дејан Милосављев]] * {{flagicon|SRB}} [[Марко Вујин]] * {{flagicon|SRB}} [[Владимир Петрич]] * {{flagicon|SRB}} [[Алем Тоскиќ]] * {{flagicon|ESP}} [[Ињаки Малумбрес Алдаве]] * {{flagicon|ESP}} [[Алекс Дујшебаев]] * {{flagicon|ESP}} [[Арпад Штербик]] * {{flagicon|ESP}} [[Жоан Кањелас]] * {{flagicon|ESP}} [[Хорхе Макиеда]] * {{flagicon|CRO}} [[Блаженко Лацковиќ]] * {{flagicon|CRO}} [[Лука Циндриќ]] * {{flagicon|CRO}} [[Игор Карачиќ]] * {{flagicon|CRO}} [[Иван Чупиќ]] * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] * {{flagicon|CRO}} [[Анте Гаџа]] * {{flagicon|MNE}} [[Младен Ракчевиќ]] * {{flagicon|MNE}} [[Стеван Вујовиќ]] * {{flagicon|MNE}} [[Вук Лазовиќ]] * {{flagicon|MNE}} [[Васко Шевељевиќ]] * {{flagicon|MNE}} [[Андреј Добрковиќ]] * {{flagicon|SLO}} [[Миладин Козлина]] * {{flagicon|SLO}} [[Матијаж Брумен]] * {{flagicon|SLO}} [[Грегор Оцвирк]] * {{flagicon|SLO}} [[Сташ Скубе]] * {{flagicon|SLO}} [[Домен Сикошек Пелко]] * {{flagicon|ROU}} [[Анте Кудуз]] * {{flagicon|GEO}} [[Реваз Чантурија]] * {{flagicon|CZE}} [[Јан Собол]] * {{flagicon|BRA}} [[Роџерио Мораеш Фереира]] * {{flagicon|BRA}} [[Жозе Толедо]] * {{flagicon|BRA}} [[Леонардо Дутра]] * {{flagicon|LAT}} [[Даинис Криштопанс]] * {{flagicon|LAT}} [[Артурс Куѓис]] * {{flagicon|ALG}} [[Халифа Гедбан]] * {{flagicon|KUW}} [[Али Сафaр]] * {{flagicon|FRA}} [[Робин Кантегрел]] * {{flagicon|FRA}} [[Бакари Диало]] * {{flagicon|FRA}} [[Жереми Тото]] * {{flagicon|GER}} [[Кристијан Дисингер]] * {{flagicon|POL}} [[Патрик Валчак]] * {{flagicon|POL}} [[Јан Чувара]] * {{flagicon|CUB}} [[Јоел Куни Моралес]] * {{flagicon|COD}} [[Оливие Њокас]] * {{flagicon|COD}} [[Аликс Њокас]] * {{flagicon|TUN}} [[Тауфик Бакар]] * {{flagicon|JPN}} [[Косуке Јасухира]] {{div col end}} === Поранешни тренери === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезони ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Тренер ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Држава |- |2001–2003 | align="left" |[[Јосиф Петковиќ]] |{{знамеикона|SRB}} |- |2003–2005 | align="left" |[[Драган Ѓукиќ]] |{{знамеикона|SRB}} |- |2006–2010 | align="left" |[[Веселин Вујовиќ]] <small>(1)</small> |{{знамеикона|CGR}} |- |2010–2011 | align="left" |[[Љубомир Савевски]] |{{знамеикона|MKD}} |- |2011–2013 | align="left" |Веселин Вујовиќ <small>(2)</small> |{{знамеикона|CGR}} |- |2013 | align="left" |[[Зоран Кастратовиќ]] |{{знамеикона|CGR}}{{знамеикона|MKD}} |- |2013–2014 | align="left" |[[Андон Бошковски]] |{{знамеикона|MKD}} |- |2014–2018 | align="left" |[[Раул Гонсалес (ракометар)|Раул Гонсалес]] |{{знамеикона|ESP}} |- |2018–2019 | align="left" |[[Роберто Гарсија Парондо]] |{{знамеикона|ESP}} |- |2019 | align="left" |[[Давид Писонеро]] |{{знамеикона|ESP}} |- |2019 | align="left" |[[Едуард Кокшаров]] <small>(привремен)</small> |{{знамеикона|RUS}} |- |2019–2021 | align="left" |[[Стевче Алушовски]] |{{знамеикона|MKD}} |- |2021 | align="left" |Веселин Вујовиќ <small>(3)</small> |{{знамеикона|CGR}} |- |2021 <small>(привремен)</small> | align="left" |[[Владо Недановски]] <small>(привремен)</small> |{{знамеикона|MKD}} |- |2022 | align="left" |[[Давид Дејвис]] |{{знамеикона|ESP}} |- |2022–2024 | align="left" |Владо Недановски |{{знамеикона|MKD}} |- |2024– | align="left" |[[Гиљермо Милано]] |{{знамеикона|ARG}} |} === Поранешни претседатели === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезони ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Претседател ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Држава |- |–2013 | align="left" |[[Михајло Михајловски]] |{{знамеикона|MKD}} |- |2013–2020 | align="left" |[[Сергеј Самсоненко]] |{{знамеикона|RUS}} |- |2020– | align="left" |Михајло Михајловски |{{знамеикона|MKD}} |} === Поединечни награди во Лигата на шампионите === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезона ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Играч / Тренер ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Држава ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Награда ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Позиција |- | rowspan="1" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|2013–14]] | style="text-align: left;" |[[Тимур Дибиров]] |{{знамеикона|RUS}} |Тим на ѕвездите |Лево крило |- | rowspan="1" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2014/15|2014–15]] | style="text-align: left;" |[[Алекс Душебаев]] |{{знамеикона|ESP}} |Најдобар млад играч |Десен бек |- | rowspan="3" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2016/17|2016–17]] | style="text-align: left;" |Алекс Душебаев |{{знамеикона|ESP}} | rowspan="2" |Тим на ѕвездите |Десен бек |- | style="text-align: left;" |[[Раул Гонсалес]] |{{знамеикона|ESP}} |Тренер |- | style="text-align: left;" |[[Арпад Штербик]] |{{знамеикона|ESP}} |Финална четворка ([[најценет играч]]) |Голман |- | rowspan="1" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2017/18|2017–18]] | style="text-align: left;" |Арпад Штербик |{{знамеикона|ESP}} |Тим на ѕвездите |Голман |- | rowspan="6" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2018/19|2018–19]] | style="text-align: left;" |[[Дејан Милосављев]] |{{знамеикона|SRB}} | rowspan="5" |Тим на ѕвездите |Голман |- | style="text-align: left;" |[[Иван Чупиќ]] |{{знамеикона|CRO}} |Десно крило |- | style="text-align: left;" |[[Даинис Криштопанс]] |{{знамеикона|LAT}} |Десен бек |- | style="text-align: left;" |Тимур Дибиров |{{знамеикона|RUS}} |Лево крило |- | style="text-align: left;" |[[Роберто Гарсија Парондо]] |{{знамеикона|ESP}} |Тренер |- | style="text-align: left;" |[[Игор Карачиќ]] |{{знамеикона|CRO}} |Финална четворка ([[најценет играч]]) |Среден бек |} == Европски натпревари == === ЕХФ Лига на шампиони === {| class="wikitable" style="text-align: left" ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезона ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Коло ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Клуб ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Дома ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Гости ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Вкупно |- | colspan="6" style="text-align: center;" bgcolor="white" | |- | rowspan="10" bgcolor="gold" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2016/17|2016–17]] | rowspan="7" align="center" |Групна фаза ''(<small>Група Б</small>)'' |{{flagicon|SWE}} [[ИФК Кристијанштад]] | align="center" |32–29 | align="center" |28–23 | rowspan="7" align="center" |1-во |- |{{flagicon|BLR}} [[РК Мешков Брест]] | align="center" |31–27 | align="center" |26–30 |- |{{flagicon|SLO}} [[РК Целје|РК Целје Пивоварна Лашко]] | align="center" |35–30 | align="center" |32–26 |- |{{flagicon|HUN}} [[РК Пик Сегед|МОЛ-Пик Сегед]] | align="center" |30–27 | align="center" |23–21 |- |{{flagicon|CRO}} [[РК Загреб|ППД Загреб]] | align="center" |25–20 | align="center" |27–28 |- |{{flagicon|POL}} [[КС Искра Келце|КС Виве Таурон Келце]] | align="center" |40–34 | align="center" |24–27 |- |{{flagicon|GER}} [[Рајн-Некар Левен]] | align="center" |26–29 | align="center" |33–27 |- | align="center" |1/4 |{{flagicon|GER}} [[СГ Фленсбург-Хандевит|Фленсбург-Хандевит]] | align="center" |35–27 | align="center" |26–24 | align="center" |61–51 |- | align="center" |1/2 (<small>Ф4</small>) |{{flagicon|ESP}} [[РК Барселона]] | colspan="3" align="center" |26–25 |- | align="center" |Финале (<small>Ф4</small>) |{{flagicon|FRA}} [[РК Париз Сен-Жермен]] | colspan="3" align="center" |24–23 |- | colspan="6" style="text-align: center;" bgcolor="white" | |- | rowspan="10" bgcolor="white" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2017/18|2017–18]] | rowspan="7" align="center" |Групна фаза ''(<small>Група A</small>)'' |{{flagicon|POL}} [[Висла Плок|Орлен Висла Плок]] | align="center" |31–31 | align="center" |26–22 | rowspan="7" align="center" |1-во |- |{{flagicon|FRA}} [[РК Нант]] | align="center" |27–23 | align="center" |26–27 |- |{{flagicon|CRO}} [[РК Загреб|ППД Загреб]] | align="center" |28–21 | align="center" |29–23 |- |{{flagicon|HUN}} [[РК Пик Сегед|МОЛ-Пик Сегед]] | align="center" |34–30 | align="center" |26–26 |- |{{flagicon|ESP}} [[РК Барселона]] | align="center" |27–24 | align="center" |28–29 |- |{{flagicon|SWE}} [[ИФК Кристијанштад]] | align="center" |31–15 | align="center" |26–23 |- |{{flagicon|GER}} [[Рајн-Некар Левен]] | align="center" |30–26 | align="center" |21–21 |- | align="center" |1/4 |{{flagicon|GER}} [[ТХВ Кил]] | align="center" |27–28 | align="center" |29–28 | align="center" |56–56 |- | align="center" |1/2 (<small>Ф4</small>) |{{flagicon|FRA}} [[РК Монпелје]] | colspan="3" align="center" |27–28 |- | align="center" |Трето место (<small>Ф4</small>) |{{flagicon|FRA}} [[РК Париз Сен-Жермен]] | colspan="3" align="center" |28–29 |- | colspan="6" style="text-align: center;" bgcolor="white" | |- | rowspan="11" bgcolor="gold" |[[ЕХФ Лига на шампиони 2018/19|2018–19]] | rowspan="7" align="center" |Групна фаза ''(<small>Група A</small>)'' |{{flagicon|FRA}} [[РК Монпелје]] | align="center" |33–27 | align="center" |27–24 | rowspan="7" align="center" |3-то |- |{{flagicon|SWE}} [[ИФК Кристијанштад]] | align="center" |33–25 | align="center" |32–30 |- |{{flagicon|HUN}} [[РК Веспрем|Телеком Веспрем]] | align="center" |27–29 | align="center" |27–25 |- |{{flagicon|GER}} [[Рајн-Некар Левен]] | align="center" |29–27 | align="center" |30–27 |- |{{flagicon|POL}} [[КС Искра Келце|ПГЕ Виве Келце]] | align="center" |28–27 | align="center" |27–31 |- |{{flagicon|BLR}} [[РК Мешков Брест]] | align="center" |30–23 | align="center" |31–31 |- |{{flagicon|ESP}} [[РК Барселона]] | align="center" |26–30 | align="center" |26–34 |- | align="center" |1/8 |{{flagicon|CRO}} [[РК Загреб|ППД Загреб]] | align="center" |32–30 | align="center" |27–18 | align="center" |59–48 |- | align="center" |1/4 |{{flagicon|HUN}} [[РК Пик Сегед|МОЛ-Пик Сегед]] | align="center" |31–23 | align="center" |25–29 | align="center" |56–52 |- | align="center" |1/2 (<small>Ф4</small>) |{{flagicon|ESP}} [[РК Барселона]] | colspan="3" align="center" |29–27 |- | align="center" |Финале (<small>Ф4</small>) |{{flagicon|HUN}} [[РК Веспрем|Телеком Веспрем]] | colspan="3" align="center" |27–24 |- | colspan="6" | |} === ЕХФ Куп на победниците на куповите === {| class="wikitable" style="text-align: left" ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезона ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Коло ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Клуб ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Дома ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Гости ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Вкупно |- |[[ЕХФ Куп на победниците на куповите 1997/98|1997–98]] | align="center" |1/16 |{{flagicon|SWE}} [[Ескилстуна Гуиф|ИФ Гуиф Ескилстуна]] | align="center" |29–28 | align="center" |25–28 | align="center" |54–56 |- | rowspan="4" bgcolor="FFDAB9" |[[ЕХФ Куп на победниците на куповите 1998/99|1998–99]] | align="center" |1/16 |{{flagicon|SWE}} [[ИФК Шевде|ИФК Шевде ХК]] | align="center" |10–0 | align="center" |22–23 | align="center" |32–23 |- | align="center" |1/8 |{{flagicon|SLO}} [[РК Горење Велење|Горење Велење]] | align="center" |29–23 | align="center" |24–28 | align="center" |53–51 |- | align="center" |1/4 |{{flagicon|FRA}} [[РК Феникс Тулуз|Спортинг Тулуз 31]] | align="center" |26–19 | align="center" |24–27 | align="center" |50–46 |- | align="center" |1/2 |{{flagicon|ESP}} [[Адемар Леон|Просеса Адемар Леон]] | align="center" |27–29 | align="center" |20–35 | align="center" |47–64 |- | rowspan="3" bgcolor="FFDAB9" |[[ЕХФ Куп на победниците на куповите 2004/05|2004–05]] | align="center" |1/8 |{{flagicon|DEN}} [[ФКК Хендболд|ФКК Хендболд Копенхаген]] | align="center" |27–23 | align="center" |29–28 | align="center" |56–51 |- | align="center" |1/4 |{{flagicon|CRO}} [[РК Медвешчак|Медвешчак Инфосистем Загреб]] | align="center" |36–20 | align="center" |31–26 | align="center" |67–46 |- | align="center" |1/2 |{{flagicon|CRO}} [[РК Загреб]] | align="center" |23–21 | align="center" |26–34 | align="center" |49–55 |- | rowspan="3" bgcolor="FFDAB9" |[[ЕХФ Куп на победниците на куповите 2010/11|2010–11]] | align="center" |1/8 |{{flagicon|DEN}} [[Фредериксберг ИФ]] | align="center" |33–20 | align="center" |27–23 | align="center" |60–43 |- | align="center" |1/4 |{{flagicon|ROM}} [[ЦС Караш - Северин Решица|УЦМ Спорт Решица]] | align="center" |28–22 | align="center" |18–23 | align="center" |46–45 |- | align="center" |1/2 |{{flagicon|GER}} [[ВФЛ Гумерсбах]] | align="center" |38–29 | align="center" |33–21 | align="center" |71–50 |} == Статистики == {{Col-begin}} {{Col-2}} ===Најдобрите 10 голгетери во Лигата на шампионите === :''До сезоната [[Лига на шампиони 2018–19|2018–19]]'' {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Место ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Име ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезони ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Голови |- !rowspan="1"|1 |style="text-align: left;" width="180"|{{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] |6 |'''447''' |- !rowspan="1"|2 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] |6 |'''351''' |- !rowspan="1"|3 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|ESP}} [[Алекс Душебаев]] |4 |'''261''' |- !rowspan="1"|4 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] |3 |'''178''' |- !rowspan="1"|5 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|CRO}} [[Лука Циндриќ]] |3 |'''176''' |- !rowspan="1"|6 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] |5 |'''157''' |- !rowspan="1"|7 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|MNE}} [[Вуко Борозан]] |3 |'''156''' |- !rowspan="1"|8 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|LAT}} [[Даинис Криштопанс]] |2 |'''148''' |- !rowspan="1"|9 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|MKD}} [[Стевче Алушевски]] |5 |'''121''' |- !rowspan="1"|10 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|SRB}} [[Алем Тоскиќ]] |3 |'''111''' |} {{Col-2}} === Најмногу настапи во Лигата на шампионите === :''До сезоната [[Лига на шампиони 2018–19|2018–19]]'' {|class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Место ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Име ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Сезони ! style="color:#FFFFFF; background:#FF0000" |Настапи |- !rowspan="1"|1 |style="text-align: left;" |{{знамеикона|RUS}} [[Тимур Дибиров]] |style="text-align: center;" |6 |style="text-align: center;" |'''101''' |- !rowspan="1"|2 |style="text-align: left;" |{{знамеикона|CRO}} [[Игор Карачиќ]] |style="text-align: center;" |6 |style="text-align: center;" |'''95''' |- !rowspan="1"|3 |style="text-align: left;" |{{знамеикона|MKD}} [[Стојанче Стоилов]] |style="text-align: center;" |6 |style="text-align: center;" |'''89''' |- !rowspan="1"|4 |style="text-align: left;" |{{знамеикона|RUS}} [[Данил Шишкарев]] |style="text-align: center;" |5 |style="text-align: center;" |'''88''' |- !rowspan="1"|5 |style="text-align: left;" |{{знамеикона|SRB}} [[Илија Абутовиќ]] |style="background: center;" |5 |style="background: center;" |'''79''' |- !rowspan="1"|6 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|ESP}} [[Арпад Штербик]] |style="background: center;" |4 |style="background: center;" |'''65''' |- !rowspan="1"|7 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|ESP}} [[Алекс Душебаев]] |style="background: center;" |4 |style="background: center;" |'''60''' |- !rowspan="1"|8 |style="text-align: left;" |{{знамеикона|SRB}} [[Страхиња Милиќ]] |style="background: center;" |5 |style="background: center;" |'''59''' |- !rowspan="4"|9 |style="text-align: left;"|{{знамеикона|CRO}} [[Иван Чупиќ]] |3 |'''53''' |- |style="text-align: left;"|{{знамеикона|CRO}} [[Лука Циндриќ]] |3 |'''53''' |- |style="text-align: left;"|{{знамеикона|ESP}} [[Хорхе Македа]] |3 |'''53''' |- |style="text-align: left;"|{{знамеикона|SRB}} [[Мијајло Марсениќ]] |3 |'''53''' |- |} {{Col-end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://rkvardar.mk/ Официјално мрежно место] {{Сезони на РК Вардар|state=autocollapse}} {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}} {{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}} {{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}} {{Шампиони на ракометниот Суперуп на Македонија}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Вардар]] [[Категорија:Ракометот во Скопје|Вардар]] 6kjoyd0qvs0gi29zc9gqkbtta0ku6f1 0 108380 5623141 5295753 2026-09-02T21:58:08Z ГП 23995 /* Стравот како мотив во книжевноста */ дополнување 5623141 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Depression_-_a_lonely_alcoholic_in_fear_covers_his_face_with_his_hands.jpg|мини|300x300пкс|Осамен [[Алкохолизам|алкохоличар]] во [[Москва]] носи јакна во текот на зимската сезона. Тој седи на покривот во страв додека го покрива лицето со двете раце.]] '''Страв''' — [[чувство]] предизвикано од согледана опасност или закана која предизивкува објавување на промени во [[Метаболизам|метаболизмот]] и во одредени [[орган]]ски функции и на крај промена во [[Однесување|однесувањето]], како што се: бегство, криење или замрзнување од перцепираните трауматски настани. Стравот кај луѓето може да се случи како реакција на одреден специфичен [[Дразба|стимул]]  кој се јавува во сегашноста или во очекување на идните закани што се сметаат како [[ризик]] за телото или животот. Одговорот на стравот произлегува од [[Восприемање|перцепцијата]] на [[Ризик|опасност]] која доведува до конфронтација  или бегство или избегнување на заканата (исто така познат како „бори се-или-бегај“ одговор), која во екстремни случаи на страв (ужас и терор) може да биде одговор на замрзнување или [[парализа]]. Кај луѓето и [[животни]]те, стравот се менува со процесот на [[Спознание|разбирањето]] и учењето. На тој начин, стравот е оценето како рационално или соодветно и ирационални или несоодветна. Ирационален страв се нарекува [[фобија]]. ==Стравот како тема во уметноста и во популарната култура== ===Стравот како мотив во книжевноста=== * „Незнаен страв“ – расказ на македонскиот писател [[Петре М. Андреевски]].<ref>Петре М. Андреевски, ''Одбрани раскази''. Мисла, Скопје, 1970, стр. 79-89.</ref> * „Страв“ — песна за деца на хрватскиот поет [[Григор Витез]].<ref>Григор Витез, ''Песни''. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 34-35.</ref> * „СТрав“ (српски: ''Страх'') — песна на српскиот поет [[Оскар Давичо]].<ref>Оскар Давичо, ''Песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 163.</ref> * „На срцето, молејќи го да нема страв“ (англиски: ''To His Heart, Bidding it Have no Fear'') - песна на ирскиот поет [[Вилијам Батлер Јејтс]].<ref>Viljem Batler Jejts, ''Kula''. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 67.</ref> * „Страв“ - збирка [[поезија]] на шведскиот писател [[Пер Лагерквист]] од 1916 година.<ref>Dušan Puvačić, „Per Lagerkvist“, во: Lagerkvist, ''Krvnik – Vječni smiješak''. Beograd: Rad, 1964, стр. 126.</ref> * „Свештен страв“ - песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 20.</ref> * „[[Леб и страв]]“ ([[српски]]: ''Hleb i strah'') - кус [[роман]] на српскиот писател [[Милисав Савиќ]] од 1991 година.<ref>Milisav Savić, ''Hleb i strah''. Beograd: Laguna, 2019.</ref> * „Нашиот страв“ - песна на полскиот поет [[Збигњев Херберт]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 222-223.</ref> <ref>Zbignjev Herbert, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg – Čigoja štampa, стр. 53-54.</ref> ===Стравот како мотив во популарната музика=== * „Страв од смртта“ (хрватски: ''Strah od smrti'') — песна на хрватската [[Рок-музика|рок]]-група [[Азра]].<ref>''Azra, Filigranski pločnici'', Komuna, CD 1005.</ref> * „Кога Мики вели дека се плаши“ (хрватски: ''Kada Miki kaže da se boji'') — песна на Азра од 1981 година.<ref>''Sunčana strana ulice, Komuna, CD 1002.</ref> * „Во страв од стравот“ (англиски: ''In Fear of Fear'') — песна на британската рок-група [[Баухаус (рок-група)|Баухаус]] од 1981 година.<ref>Bauhaus, ''Mask'', Beggars Banquet BBL 29CD.</ref> * „Стравот е најдобриот пријател на човекот“ (англиски: ''Fear Is A Man's Best Friend'') — песна на американскиот рок-музичар [[Џон Кејл]] (''John Cale'') од 1974 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8iAAe_7_HOw&list=PL94gOvpr5yt1i-CrHizzM0-fSowoF_RnS YouTube, John Cale - Fear Is A Man's Best Friend (пристапено на 14.2.2018)]</ref> * „Страв“ (англиски: ''Fear'') — музички албум на Џон Кејл од 1974 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8iAAe_7_HOw&list=PL94gOvpr5yt1i-CrHizzM0-fSowoF_RnS YouTube, John Cale - Fear Is A Man's Best Friend (пристапено на 14.2.2018)]</ref> * „Страв и виски“ (англиски: ''Fear And Whiskey'') — музички албум на британската рок-група [[Меконс]] (''Mekons'') од 1985 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/153488-Mekons-Fear-And-Whiskey Mekons* – Fear And Whiskey (пристапено на 26.2.2024)]</ref> * „Страв од црна планета“ (англиски: ''Fear Of A Black Planet'') — песна на американската [[рап]]-група [[Паблик енеми]] (''Public Enemy'') од 1990 година.<ref>[https://www.discogs.com/Public-Enemy-Fear-Of-A-Black-Planet/master/30255 DISCOGS, Public Enemy ‎– Fear Of A Black Planet (пристапено на 25.8.2019)]</ref> * „Бранови на стравот“ (англиски: ''Waves of Fear'') — песна на американскиот [[Рок-музика|рок]]-музичар [[Лу Рид]] од 1982 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5IUgz-rZuRc&list=PLiN-7mukU_RGQYNMWTrwx3aSUQa6HZf79&index=8 YouTube, Lou Reed ~ Waves of Fear (пристапено на 2.10.2017)]</ref> * „Страв“ (англиски: ''Fear'') — песна на британската [[Поп-музика|поп]]-пејачка [[Шаде]] (''Sade'') од 1985 година.<ref>[https://www.discogs.com/Sade-Promise/master/43946 DISCOGS, Sade ‎– Promise (пристапено на 25.8.2019)]</ref> * „Страв“ (англиски: ''Fear'') — песна на американската рок-група ''Throwing Muses'' од 1986 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/20805-Throwing-Muses-Throwing-Muses Throwing Muses – Throwing Muses (посетено на 29.10.2024)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Психологија]] [[Категорија:Чувства]] j25fxhxwwi5bw2pcmhaaz6b1lxzzwle 0 117929 5623180 4706744 2026-09-03T05:44:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623180 wikitext text/x-wiki '''Земја''' — [[песна]] напишана од [[Македонци|македонскиот]] [[поет]] [[Никола Вапцаров]]. Песната е дел од збирката песни „Моторни песни“. Оваа стихозбирка е составена од два циклуси на песни, од кои првиот циклус на песни се под наслов „Песни за татковината“, а додека вториот циклус песни се под наслов „Песна за човекот“. Песната „Земја“ е дел од првиот циклус песни, заедно со уште и другата многу позната песна на Вапцаров- „[[Илинденска (песна)|Илинденска]]“.<ref>''стр. 155, Литература на македонскиот јазик, Георги Сталев, Просветно Дело, Скопје, 1995.''</ref> Според македонските научници<ref>[http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=886C7532A734EA48B8B5FEEF928402ED Македонскиот крем на бугарското општество- национална свест на Вапцаров и поеми]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>''Томислав Тодоровски, Стефка Прокопиева, Гане Тодоровски, Примери од литературата,стр. 151/152, Просветно дело, Скопје, 1994''</ref> во оваа песна Вапцаров најотворено ја изразува својата национална припадност и својата татковина Македонија. Во песната дава поетска слика за делови од својата татковина потенцирајќи ги [[Пиринска Македонија|Пирин]], [[Охрид]] и [[Егејска Македонија|Егеј]]. И покрај фактот што живее во [[Бугарија]], во песната го изразува чувството дека Бугарија не можел да ја чувствува за своја татковина.<ref>''стр. 157, Литература на македонскиот јазик, Георги Сталев, Просветно Дело, Скопје, 1995.''</ref><ref>[http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=886C7532A734EA48B8B5FEEF928402ED Македонскиот крем на бугарското општество- национална свест на Вапцаров и поеми]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во Бугарија, се смета дека во песната Вапцаров не искажувал политички или етнички ставови и дека ако некој го смета сопротивното значи дека или Вапцаров кривo се изразил или дека кривo го разбрал.<ref>''Цвета Трифонова, За урбанистичките фобии на Вапцаров'', „В тези стихове лирическият човек недвусмислено манифестира своята идентичност чрез духовно и емоционално-образно възвръщане към онтичната свежест на природните субстанции. Ако тук някой вижда нещо политическо, етническо или идейно, '''то тогава или Вапцаров криво се е изразил, или пък криво са го разбрали'''.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.duma.bg/2006/1206/021206/kultura/cul-4.html |title='''Борис Данков''' - „''Никола Вапцаров, народност - българин''“ |accessdate=2009-06-22 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603124134/http://www.duma.bg/2006/1206/021206/kultura/cul-4.html |url-status=dead }}</ref> == Поврзано == * [[Никола Вапцаров]] * [[Илинденска (песна)|Илинденска]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%B8/_%D0%97%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%B0 „Земја'] на Викиизвор. * [http://www.makedonika.org/NarodnaVolja/September.2006/stat_link3.html Родината на Вапцаров] (бугарски) * [http://www.slovo.bg/showwork.php3?AuID=17&WorkID=119&Level=3 Земја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071011111928/http://www.slovo.bg/showwork.php3?AuID=17&WorkID=119&Level=3 |date=2007-10-11 }} {{bg}} [[Категорија:Дела на Никола Вапцаров]] [[Категорија:Македонска поезија]] 3uwpnz6d1k6i4nkwht0bg6srqlma4ye 0 117959 5623278 4291984 2026-09-03T10:45:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623278 wikitext text/x-wiki :''За други значења на поимот '''Илинден''' воидете на [[Илинден (појаснување)|појаснителната страница]]'' '''„Илинденска“''' е [[песна]] напишана од [[Македонци|македонскиот]] [[поет]] [[Никола Вапцаров]]. Песната е дел од збирката песни „[[Моторни песни]]“. Оваа стихозбирка е составена од два циклуси на песни, од кои првиот циклус на песни се под наслов „Песни за татковината“, а додека вториот циклус песни се под наслов „Песна за човекот“. Песната „Илинденска“ е дел од првиот циклус песни, заедно со уште и другата многу позната песна на Вапцаров - [[Земја (песна)|„Земја“]]<ref>''Георги Сталев, Литература на македонскиот јазик, Просветно Дело, Скопје, 1995, стр. 156.''</ref>. Во песната „Илинденска“ Вапцаров се јавува како обвинувач против оние што го дигнале [[Илинденското востание]] предвреме, иако свесни дека не е доволно организирано, нема да успее и дека потоа би имале „морално“ право да докажуваат дека без „братската“ помош, без воената интервенција од бугарска страна, македонскиот народ не би можел да се ослободи. Според Вапцаров, сторена е „сотонска вина“ кон тој народ, но историјата ќе го каже својот суд. И самиот [[Гоце Делчев]] бил против предвременото кревање на востанието. Но него го ликвидирале со посредство на предавници и тука веќе ништо не можело да се стори. Гласачката машина на софискиот двор се наложила. Поентата на песната е јасна: дека Македонците ја сакаат слободата, издвојувана со сопствени сили, онака како што ја замислувал Гоце Делчев; сè за слободна [[Македонија]].<ref>''Георги Сталев, Литература на македонскиот јазик, Просветно Дело, Скопје, 1995, стр. 158.</ref> == Поврзано == * [[Земја (песна)|„Земја“]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [[b:Илинденска - Никола Вапцаров|Никола Вапцаров, „Илинденска“]] * [http://www.slovo.bg/showwork.php3?AuID=17&WorkID=166&Level=1 Илинденска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101128013544/http://slovo.bg/showwork.php3?AuID=17&WorkID=166&Level=1 |date=2010-11-28 }} {{bg}} [[Категорија:Дела на Никола Вапцаров]] [[Категорија:Македонска поезија]] l3fcgr942sa5iilj6a6eg1vdpe15mvn 0 125499 5622984 5620755 2026-09-02T13:47:51Z Gurther 105215 5622984 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Ратко Младиќ <br /> ({{langx|sr|Ратко Младић}}) |роден-место=Божановиќи, [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] (денес [[Босна и Херцеговина|БиХ]]) |роден-дата={{Birth date|1942|03|12|df=yes}} |починал-место= [[Хаг]], [[Холандија]] |починал-дата={{Death date and age|2026|08|27|1942|03|12|df=yes}} |портрет=Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg |занимање=Воен офицер, генерал |познат=Командант на Војската на Република Српска |battles= |status= |awards= |laterwork= }} '''Ратко Младиќ''' ({{langx|sr|Ратко Младић}}, {{рн|12|март|1942}} – {{пн|27|август|2026}}) — началник на генерал-штабот на Војската на Република Српска, војска на босанските Срби, во текот на [[Босанска војна|Босанската војна]] од 1992-1995, и затвореник во [[Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија]] во Хаг, Холандија, каде бил осуден на доживотен затвор. Ратко Младиќ е роден на [[12 март]] [[1942]] година во селото Божиновиќи, [[општина Калиновик]], [[Кралство Југославија]], (денешна [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]). Младиќ бил на повеќе високи функции во [[ЈНА]], а долго време (1965-1989) поминал и како висок офицер во третата армиска област на ЈНА со седиште во Скопје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un.org/icty/transe5&18/960711IT.htm|title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia|publisher=UN|accessdate=2008-07-26}}</ref> Во април [[1992]] година воениот командант на Босанските Срби, Ратко Младиќ вонредно бил унапреден во чин генерал-потполковник, и веднаш бил поставен за началник на штабот и заменик на командант во Командата на Втората воена област на Југословенската народна армија во [[Сараево]]. Пензиониран бил во [[2001]] година, а пензија редовно земал до ноември [[2005]] година, кога под притисок на западните држави му била укината. На [[12 мај]] истата година со одлука на Народното собрание на Република Српска во [[Бања Лука]] и на предлог на [[Радован Караџиќ]] бил именуван за командант на Главниот штаб на Војската на Република Српска, и на таа должност останал до [[1996]] година. Чинот генерал-полковник го добил на [[24 јуни]] [[1994]] година. Хашкиот трибунал првото обвинение против Ратко Младиќ го подигнал на [[25 јули]] [[1995]] година за геноцид и други злосторства сторени врз цивили на територија на БиХ. Второто обвинение било потврдено на [[16 номеври]] истата година, и се однесувало на случувањата во [[Сребреница]] од [[јули]] [[1995]] година. Изменетото обвинение било потврдено на [[11 октомври]], во него биле обединети првото и второто и бил намален вкупниот број на обвиненија: шест точки за кршење на законите и обичаите на војување, седум точки за злосторство против човештвото и две за геноцид. По Младиќ се води меѓународна потрага за да биде изведен на судење за обвинувањата за геноцид и воени злосторства во врска со [[опсадата на Сараево]] (1992-1995) и [[масакрот во Сребреница]] (1995) пред Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија во Хаг.<ref>[https://web.archive.org/web/20010124084600/http://www.un.org/icty/ Ratko Mladic - Amended Indictment], from the [[United Nations|UN]] ’s website, 10 октомври 2002</ref> == Апсење == По вториот инфаркт на Генерал Ратко Младиќ сите документи за доказ дека тој не е надвор од законите му беа одземени од српската власт. Генерал Ратко Младиќ е уапсен на 26 мај 2011 година во Лазарево кај [[Зрењанин]]. Веста за апсењето ја потврди претседателот на Република Србија - Борис Тадиќ на прес конференција во Белград. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Младиќ, Ратко}} [[Категорија:Српски генерали]] [[Категорија:Генерали на ЈНА]] [[Категорија:Личности од Босанската војна]] [[Категорија:Срби во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Обвинети од Хашкиот трибунал]] [[Категорија:Српски националисти]] 0yvakgvuua4mqvym4hpszs2tg30hxcw 5622985 5622984 2026-09-02T13:48:31Z Gurther 105215 Смртта, пресуда, контроверзии и погреб 5622985 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Инфокутија за личност |име=Ратко Младиќ <br /> ({{langx|sr|Ратко Младић}}) |роден-место=Божановиќи, [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] (денес [[Босна и Херцеговина|БиХ]]) |роден-дата={{Birth date|1942|03|12|df=yes}} |починал-место= [[Хаг]], [[Холандија]] |починал-дата={{Death date and age|2026|08|27|1942|03|12|df=yes}} |портрет=Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg |занимање=Воен офицер, генерал |познат=Командант на Војската на Република Српска |battles= |status= |awards= |laterwork= }} '''Ратко Младиќ''' ({{langx|sr|Ратко Младић}}, {{рн|12|март|1942}} – {{пн|27|август|2026}}) — началник на генерал-штабот на Војската на Република Српска, војска на босанските Срби, во текот на [[Босанска војна|Босанската војна]] од 1992-1995, и затвореник во [[Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија]] во Хаг, Холандија, каде бил осуден на доживотен затвор. Ратко Младиќ е роден на [[12 март]] [[1942]] година во селото Божиновиќи, [[општина Калиновик]], [[Кралство Југославија]], (денешна [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]). Младиќ бил на повеќе високи функции во [[ЈНА]], а долго време (1965-1989) поминал и како висок офицер во третата армиска област на ЈНА со седиште во Скопје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un.org/icty/transe5&18/960711IT.htm|title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia|publisher=UN|accessdate=2008-07-26}}</ref> Во април [[1992]] година воениот командант на Босанските Срби, Ратко Младиќ вонредно бил унапреден во чин генерал-потполковник, и веднаш бил поставен за началник на штабот и заменик на командант во Командата на Втората воена област на Југословенската народна армија во [[Сараево]]. Пензиониран бил во [[2001]] година, а пензија редовно земал до ноември [[2005]] година, кога под притисок на западните држави му била укината. На [[12 мај]] истата година со одлука на Народното собрание на Република Српска во [[Бања Лука]] и на предлог на [[Радован Караџиќ]] бил именуван за командант на Главниот штаб на Војската на Република Српска, и на таа должност останал до [[1996]] година. Чинот генерал-полковник го добил на [[24 јуни]] [[1994]] година. Хашкиот трибунал првото обвинение против Ратко Младиќ го подигнал на [[25 јули]] [[1995]] година за геноцид и други злосторства сторени врз цивили на територија на БиХ. Второто обвинение било потврдено на [[16 номеври]] истата година, и се однесувало на случувањата во [[Сребреница]] од [[јули]] [[1995]] година. Изменетото обвинение било потврдено на [[11 октомври]], во него биле обединети првото и второто и бил намален вкупниот број на обвиненија: шест точки за кршење на законите и обичаите на војување, седум точки за злосторство против човештвото и две за геноцид. По Младиќ се води меѓународна потрага за да биде изведен на судење за обвинувањата за геноцид и воени злосторства во врска со [[опсадата на Сараево]] (1992-1995) и [[масакрот во Сребреница]] (1995) пред Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија во Хаг.<ref>[https://web.archive.org/web/20010124084600/http://www.un.org/icty/ Ratko Mladic - Amended Indictment], from the [[United Nations|UN]] ’s website, 10 октомври 2002</ref> == Апсење == По вториот инфаркт на Генерал Ратко Младиќ сите документи за доказ дека тој не е надвор од законите му беа одземени од српската власт. Генерал Ратко Младиќ е уапсен на 26 мај 2011 година во Лазарево кај [[Зрењанин]]. Веста за апсењето ја потврди претседателот на Република Србија - Борис Тадиќ на прес конференција во Белград. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Младиќ, Ратко}} [[Категорија:Српски генерали]] [[Категорија:Генерали на ЈНА]] [[Категорија:Личности од Босанската војна]] [[Категорија:Срби во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Обвинети од Хашкиот трибунал]] [[Категорија:Српски националисти]] otx7ugpybeaq71xxp9rne3tb5bw83hj 5622986 5622985 2026-09-02T13:48:42Z Gurther 105215 5622986 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Инфокутија за личност |име=Ратко Младиќ |роден-место=Божановиќи, [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] (денес [[Босна и Херцеговина|БиХ]]) |роден-дата={{Birth date|1942|03|12|df=yes}} |починал-место= [[Хаг]], [[Холандија]] |починал-дата={{Death date and age|2026|08|27|1942|03|12|df=yes}} |портрет=Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg |занимање=Воен офицер, генерал |познат=Командант на Војската на Република Српска |battles= |status= |awards= |laterwork= }} '''Ратко Младиќ''' ({{langx|sr|Ратко Младић}}, {{рн|12|март|1942}} – {{пн|27|август|2026}}) — началник на генерал-штабот на Војската на Република Српска, војска на босанските Срби, во текот на [[Босанска војна|Босанската војна]] од 1992-1995, и затвореник во [[Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија]] во Хаг, Холандија, каде бил осуден на доживотен затвор. Ратко Младиќ е роден на [[12 март]] [[1942]] година во селото Божиновиќи, [[општина Калиновик]], [[Кралство Југославија]], (денешна [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]). Младиќ бил на повеќе високи функции во [[ЈНА]], а долго време (1965-1989) поминал и како висок офицер во третата армиска област на ЈНА со седиште во Скопје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un.org/icty/transe5&18/960711IT.htm|title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia|publisher=UN|accessdate=2008-07-26}}</ref> Во април [[1992]] година воениот командант на Босанските Срби, Ратко Младиќ вонредно бил унапреден во чин генерал-потполковник, и веднаш бил поставен за началник на штабот и заменик на командант во Командата на Втората воена област на Југословенската народна армија во [[Сараево]]. Пензиониран бил во [[2001]] година, а пензија редовно земал до ноември [[2005]] година, кога под притисок на западните држави му била укината. На [[12 мај]] истата година со одлука на Народното собрание на Република Српска во [[Бања Лука]] и на предлог на [[Радован Караџиќ]] бил именуван за командант на Главниот штаб на Војската на Република Српска, и на таа должност останал до [[1996]] година. Чинот генерал-полковник го добил на [[24 јуни]] [[1994]] година. Хашкиот трибунал првото обвинение против Ратко Младиќ го подигнал на [[25 јули]] [[1995]] година за геноцид и други злосторства сторени врз цивили на територија на БиХ. Второто обвинение било потврдено на [[16 номеври]] истата година, и се однесувало на случувањата во [[Сребреница]] од [[јули]] [[1995]] година. Изменетото обвинение било потврдено на [[11 октомври]], во него биле обединети првото и второто и бил намален вкупниот број на обвиненија: шест точки за кршење на законите и обичаите на војување, седум точки за злосторство против човештвото и две за геноцид. По Младиќ се води меѓународна потрага за да биде изведен на судење за обвинувањата за геноцид и воени злосторства во врска со [[опсадата на Сараево]] (1992-1995) и [[масакрот во Сребреница]] (1995) пред Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија во Хаг.<ref>[https://web.archive.org/web/20010124084600/http://www.un.org/icty/ Ratko Mladic - Amended Indictment], from the [[United Nations|UN]] ’s website, 10 октомври 2002</ref> == Апсење == По вториот инфаркт на Генерал Ратко Младиќ сите документи за доказ дека тој не е надвор од законите му беа одземени од српската власт. Генерал Ратко Младиќ е уапсен на 26 мај 2011 година во Лазарево кај [[Зрењанин]]. Веста за апсењето ја потврди претседателот на Република Србија - Борис Тадиќ на прес конференција во Белград. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Младиќ, Ратко}} [[Категорија:Српски генерали]] [[Категорија:Генерали на ЈНА]] [[Категорија:Личности од Босанската војна]] [[Категорија:Срби во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Обвинети од Хашкиот трибунал]] [[Категорија:Српски националисти]] glvgcvrlbq4b98xdkx959j3dw1gllo4 0 178583 5623247 5585090 2026-09-03T09:04:32Z ~2026-46670-52 136456 Период после првата светска војна направена како « Период меѓу двете светски војни » 5623247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bilateral relations|Македонско-британски|UK|Macedonia}} Интересот на [[Велика Британија]] за [[Македонија]] започнал во времето на [[Наполеонови војни|Наполеоновите војни]], продолжува во времето на [[римска војна|Римската војна]], а поизразита форма добива во втората половина на [[19 век|XIX век]], во времето на [[Санстефански Договор|Сан-Стефанскиот]] и [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]]. На крајот кулминира со меѓусебно признавање на двете држави и воспоставување на дипломатски односи на ниво на амбасади. == Историја на односи == === Почеток на 19 век до првата светска војна === Во периодот до формирањето на '''македонското ослободително движење''' тенденцијата на британската политика се состоела во следење и испитување на движечките македонски општествено-политички сили. Во втората фаза од [[1893]] до [[1912]] година, со појавата на ослободителното движење ([[МРО]]), таа тенденција добила поизразита форма ([[Илинденското востание]]). Извесни промени таа политика претрпела во времето на [[Младотурската револуција]] и [[Балканските војни]], кога во геополитички поглед настануваат изразити промени на картата на Македонија. Македонија била поделена меѓу трите балкански држави: [[Бугарија]], [[Србија]] и [[Грција]], а извесен дел ѝ припаднал на новоформираната држава [[Албанија]]. Во текот на [[Првата светска војна]] проблемот на Македонија бил разгледуван во склопот на општосојузничката политика на [[Балкан]]от во односите меѓу балканските држави и одделно како специфична македонска појава. На [[Париска мировна конференција|Париската мировна конференција]] во поглед на територијалната поделба на Македонија, Британците поаѓале од status quo-то и не се одело кон радикални средства за создавање нова државна творба на Балканот. Уште во текот на подготовките на Конференцијата, во разговорите меѓу американската и британската делегација бил заземен став со кој не ја одобрувале шемата за една автономна Македонија, бидејќи автономијата значела независност. Таквиот став на Велика Британија се рефлектирал и на самата Конференција. Тоа била една од причините Конференцијата да не обрне внимание на македонското прашање. На Конференцијата единствено место нашло прашањето за заштита на правата на малцинствата<ref>''Христо Андонов-Полјански, Велика Британија и македонското прашање на Париската мировна конференција во 1919 година, Скопје, 1973''</ref>. === Период меѓу двете светски војни === Во периодот меѓу двете светски војни Велика Британија покажувала зголемен интерес за односите на Балканскиот Полуостров, со нагласување на односите помеѓу [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството на СХС]] од една страна и [[Бугарија]] од друга, поради фактот што од нивните односи зависеле политичките односи на Балканот во целина. Основниот проблем за нарушување на нивните односи претставувало македонското прашање. Во триесеттите години во балканските земји зајакнало движењето за формирање [[балканска унија]] или балкански пакт со интенција да се елиминира мешањето на големите сили во состојбите на Балканот. Била прифатена девизата '''''„Балканот на балканските народи“'''''. Велика Британија позитивно гледала на една таква балканска соработка. Било оценето дека [[македонското прашање]] е еден од најголемите балкански проблеми, чие решавање автоматски би довело до решавање на сите други прашања на Балканот. === Втора светска војна и потоа === Во текот на Втората светска војна британскиот интерес во Македонија го застапувале британските воени мисии што биле присутни во сите поголеми воени единици. Преку нивните извештаи британската разузнавачка служба [[СОЕ]] и Министерството за надворешни работи биле запознавани со воените и политичките интенции на македонската [[НОБ]] за слободна, независна и обединета Македонија. По [[Втората светска војна]] британскиот интерес се насочил кон [[Грција]] и зацврстувањето на своето влијание. Зела активно учество во [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна во Грција]], во која учествуваа и [[Македонци]]те. По оваа војна голем број Македонци го напуштија делот на Македонија под Грција и заминале во земјите на [[Југоисточна Европа]]<ref>''Тодор Чепреганов, Велика Британија и македонското Распетие Христово, Галерија на икони Охрид (XIII ВЕЛИКОВ МАКЕДОНСКА ЕНЦИКЛОПЕДИЈА национално прашање (август 1944–1948), Скопје, 1997''</ref>. === Современи односи === Со прогласувањето на [[Референдум 1991|македонската независност]] во [[1991]] година, Велика Британија ја признала Македонија под нејзиното уставно име<ref>[https://web.archive.org/web/20120708170129/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/macedonia/ Канцеларија за надворешни работи и за Комонвелтот]'' 'Republic of Macedonia is the constitutional name, used by the UK since 1999 for bilateral and internal purposes.'</ref>. == Амбасади == ;Македонски Амбасадата на Македонија во Обединетото Кракство е сместена во [[Лондон]], која исто така ја покрива и [[Ирска]] и Република [[Исланд]]. Амбасадор е г-ѓа [[Марија Ефремова]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mfa.gov.mk/default1.aspx?ItemID=270|title=ДИПЛОМАТСКИ И КОНЗУЛАРНИ ПРЕСТАВНИШТВА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ВО СТРАНСТВО|publisher=Министерство за Надворешни работи на Македонија|language=македонски|accessdate=2009-12-25|archive-date=2008-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081112202937/http://www.mfa.gov.mk/default1.aspx?ItemID=270|url-status=dead}}</ref>. Адреса: Suite 2.1 & 2.2, Bucking Court 75-83 Buckingham Gate London SW1E 6PE ++44 207 976 0535; ++44 207 976 0538; ++44 207 976 0539; london@mfa.gov.mk ;Британски Амбасадата на Британија е лоцорана во Скопје. Амбасадор е Чарлс Герет<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ukinmacedonia.fco.gov.uk/en/our-office-in-macedonia/our-ambassador/career-history|title=> Our Ambassador # > Career history|publisher=UK Embassy - Skopje|language=англиски|accessdate=2009-12-25|archive-date=2009-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20091110193949/http://ukinmacedonia.fco.gov.uk/en/our-office-in-macedonia/our-ambassador/career-history|url-status=dead}}</ref>. Адреса: British Embassy, Skopje, Macedonia British Embassy Salvador Aljende No. 73 Skopje 1000 Skopje Telephone: (00) (389) (2) 3299 299 Fax:(00) (389) (2) 3179 726 (00) (389) (2) 3179 729 Consular/Visa Постои и конзуларно претставништво во Битола. == Поврзано == * [[Список на амбасадори на Обединетото Кралство во Македонија]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.macedonianembassy.org.uk Официјално мрежно место на македонската амбасада во Лондон] {{en}} * [http://ukinmacedonia.fco.gov.uk/en Официјално мрежно место на британската амбасада во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091212132222/http://ukinmacedonia.fco.gov.uk/en/ |date=2009-12-12 }} {{en}} {{Надворешни односи на Република Македонија}} [[Категорија:Билатерални односи на Македонија]] [[Категорија:Билатерални односи на Обединетото Кралство]] 8c8jj01z0upvs7r7msgqq3vubjbixu1 0 179238 5623078 5532526 2026-09-02T18:13:37Z NadyBarbieGirl 63459 5623078 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Мајли Сајрус<br>Miley Cyrus | Img =170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | Img_capt = Мајли Сајрус 2017 | Background = solo_singer | Birth_name = Дестини Хоуп Сајрус | Alias = Дестини Сајрус | Born = {{Birth date and age|df=yes|1992|11|23}} <br />[[Нешвил]], [[Тенеси]], [[САД]] | Instrument = [[вокал]], [[гитара]], [[пијано]] | Genre = [[поп музика|поп]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic ((( Miley Cyrus > Overview )))|last=Deming|first=Mark|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 октомври 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | Occupation = [[пејач]]ка, [[актер]]ка, [[автор]]ка, [[композитор]]ка, [[музичар]]ка | Years_active = 2003–до денес | Associated_acts = [[Били Реј Сајрус]], [[Jonas Brothers]], [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]], [[Тимбаленд]],[[Сиера]] | Label = Hollywood Records<br />Fascination Records <small>(UK)</small> | URL = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} '''Мајли Rej Сајрус''' ({{langx|en|Miley Ray Cyrus}}; родена како '''Дестини Хоуп Сајрус''' на {{роден на|23|ноември|1992}}) ― американска пејачка, текстописец и глумица. Се смета за [[Поп икона|поп-икона]] и е нарекувана „тинејџерска кралица“ од 2000-тите. Исто така, се смета за еден од ретките примери на деца ѕвезди со успешна кариера како возрасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|title=Disney and Nickelodeon Stars Gone Pop: A Ranking|last=Crucchiola|first=Jordan|last2=Haylock|first2=Zoe|date=June 14, 2019|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928113404/https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|archive-date=September 28, 2019|accessdate=October 25, 2019|last3=Polk|first3=Milan}}</ref> Малји Сајрус на 13-годишна возраст ја добила главната улога во тинејџерската ТВ-серија ''[[Хана Монтана]]'' (2006 ― 2011) и набрзо станала тинејџерски идол. Под името Хана Монтана објавила два саундтрак-албуми кои се искачиле на прво место на Билбордовите топ-листи. Соло кариерата ја започнала со издавањето на [[поп-рок]] албумите: ''Meet Miley Cyrus'' (2007) и ''Breakout'' (2008); „Party in the U.S.A.“, [[водечки сингл]] од нејзиното [[EP]] ''The Time of Our Lives'' (2009), станал еден од најпродаваните синглови на сите времиња во САД, а подоцна од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] бил сертифициран со тринаестеткратен платинест тираж. Во 2010 година го издала [[денс-поп]] албумот ''Can't Be Tamed''. Значително го променила имиџот и музичкиот стил со објавувањето на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Современ Р&Б|R&B]]-албумот ''Bangerz'' (2013), со кој по петти пат се искачила на прво место во САД, а кој ги содржел и сингловите „We Can't Stop“ и „Wrecking Ball“. „Wrecking Ball“ бил нејзин прв сингл на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Потоа се впуштила во [[Експериментална музика|експерименталниот]] стил на ''Miley Cyrus & Her Dead Petz'' (2015), го прифатила [[кантри-поп]]от на ''Younger Now'' (2017) и се впуштила во [[Рок-музика|рок]] и [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] со ''[[Пластични срца|Plastic Hearts]]'' (2020). Откако потпишала со [[Columbia Records]] во 2021 година, Сајрус го издала нејзиниот осми студиски албум ''Endless Summer Vacation'' (2023). Песната „Flowers“, водечки сингл од албумот се искачила на врвот на топ-листите на меѓународно ниво и поставила многу рекорди. Песната освоила две [[Награди Греми|Греми награди]] меѓу кои и за „[[Греми награда за рекорд на годината|Запис на годината]]“, а албумот бил номиниран за [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]]. Таа глумеше во филмовите ''Молња'' (2008), ''Хана Монтана: Филм'' (2009), ''Последната песна'' (2010), ''LOL: Live It Up'' (2012) и ''Тинејџерски таен агент'' (2013), а потоа се појавила во филмовите ''Чувари на галаксијата 2'' (2017) и Drive-Away Dolls (2024). На телевизија, го продуцирала и се појавила во документарниот филм ''Мајли: Движењето'' (2013), била ментор во натпреварот по пеење ''The Voice'' (2016–2017) и глумела во една епизода од ''[[Црно огледало]]'' (2019), ја води годишната специјална емисија ''Новогодишна забава на Мајли'' (2021–сега) и глумела и била извршен продуцент на документарната концертна емисија ''Бескраен летен одмор'' (2023). Во 2014 година, ја основала непрофитната организација Happy Hippie Foundation за чии потреби ја започнала веб-видео серијата ''Backyard Sessions'' (2012-2023). Мајли Сајрус добила многу награди и признанија меѓу кои: две [[Награди Греми|Греми-награди]], една [[Британски музички награди|награда Брит]], пет [[Билбордови музички награди|Билборд-награди]], три [[МТВ Видео Музички Награди|MTV-видеонагради]] и поставила осум ''[[Гинисови рекорди]]''. Таа се појавилa на листи како: ''Time'' 100 (2008 и 2014) и ''Forbes'' 30 Under 30 (2014 и 2021). ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја ставил на деветто место на списокот од „Најдобри б''илборд'' 200 пејачки“ и на 62-ро место на списокот од „Најдобри пејачки на сите времиња“. Сајрус се наоѓа на осмо место меѓу пејачките со најмногу продадени дигитални синглови сертифицирани од RIAA,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Gold & Platinum – Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|accessdate=February 6, 2024}}</ref> а според ''Billboard'' е меѓу најуспешните пејачи во 2010-тите.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 6, 2024}}</ref> == Живот и кариера == === Детство и почетоци на кариерата === Мајли Сајрус е родена во Френклин, Тенеси,<ref name="childhood">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|title=Miley Cyrus Biography|publisher=[[The Biography Channel (UK and Ireland)|The Biography Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|archive-date=May 12, 2015|access-date=April 7, 2014|url-status=dead}}</ref> како ќерка на Летиција „Тиш“ Сајрус и кантри-пејачот [[Били Реј Сајрус]].<ref name="childhood" /> Била родена со [[суправентрикуларна тахикардија]], состојба која предизвикува абнормален пулс во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition|work=mtv.com|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|archive-date=March 4, 2017|accessdate=March 4, 2017}}</ref> Нејзино родено име е Дестини Хоуп Сајрус (Destiny Hope Cyrus), но бидејќи како мала постојано била насмеана, нејзиниот татко Били Реј Сајрус (Billy Ray Cyrus) постојано ја викал smiley, а како рима на тоа е Мајли;<ref name="signonsandiego2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|last=Hiltbrand|first=David|date=May 20, 2006|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=Platinum Equity|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 30, 2010}}</ref> во 2008 година официјално си го сменила името во Мајли Реј Сајрус.<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|last=France|first=Lisa Respers|date=August 25, 2009|work=CNN|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> [[Кумство|Кума]] на Сајрус била кантри-пејачката [[Доли Партон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|archive-date=September 7, 2014|accessdate=April 7, 2014}}</ref> И покрај противењето на издавачката куќа на нејзиниот татко,<ref name="abcnews2">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|date=March 13, 2004|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|publisher=[[The Walt Disney Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013|accessdate=August 14, 2008}}</ref> родителите на Сајрус тајно се венчале на 28 декември 1993 година, една година по нејзиното раѓање.<ref name="GQBilly2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|title=Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart|last=Heath|first=Chris|date=March 2011|work=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|archive-date=October 6, 2014|accessdate=September 10, 2017}}</ref> Тие имале уште две деца, синот Брејсон и ќерката [[Ное Сајрус|Ноа]].<ref>{{Наведени вести|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|date=July 15, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|archive-date=June 8, 2014}}</ref> Нејзинот постар полубрат и постара полусестра се од претходната врска на нејзината мајка Тиш Сајрус.<ref name="adopt">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/|title=My Girl|last=Tan|first=Michelle|date=July 2, 2007|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=March 7, 2019}}</ref> Постариот брат Трејси е пејач во поп-групата Метро Стејшан (Metro Station).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=[[Detroit]], Michigan}}</ref> Постарата полусестра, Бранди Сајрус, ѝ прави друштво на Мајли на скоро сите нејзини концерти како гитаристка. Исто така има уште еден полубрат од претходната врска на татко, Кристофер Коди кој бил роден во април 1992 година <ref name="GQBilly2"/> и пораснал со неговата мајка, келнерката Кристин Лаки, во [[Јужна Каролина]].<ref name="abcnews2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/p/CX991nVO8M8/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=February 9, 2024}}</ref> Сајрус детството го поминала на фармата на нејзините родители во Томпсон Стејшн во Тенеси каде што учела во основното училиште.<ref>{{cite web|url=http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|title=WCS Teacher Surprises Hannah Montana|publisher=[[Williamson County Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322225130/http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|archive-date=March 22, 2014|access-date=May 30, 2010}}</ref> Кога ѝ била доделена улогата на ''Хана Монтана,'' семејството се преселило во [[Лос Анџелес]] и таму имала приватен учител.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens|last=Steinberg|first=Jacques|date=April 20, 2006|work=[[The New York Times]]|access-date=June 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102050322/https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|archive-date=November 2, 2020}}</ref> Во 2001 година, додека нејзиниот татко ја снимал телевизиската серија ''Док,'' таа и нејзиното семејство се преселиле во [[Торонто]]. Почнала да зема часови по пеење и глума во студио за глума во Торонто.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|title=Famous Teens: Miley Cyrus|last=Weisz|first=Marni|date=March 1, 2009|publisher=[[Cineplex Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221002409/http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|archive-date=February 21, 2011|accessdate=April 13, 2009}}</ref><ref>{{Cite interview|access-date=June 1, 2010}}</ref> Првата глумечка улога на Сајрус била улогата на Кајли во телевизиската серија на нејзиниот татко, ''Док.''<ref name="signonsandiego2"/> Во 2003 година, ја глумела „младата Рути“ во ''[[Голема риба (филм)|Големата риба]]'' од [[Тим Бартон]].<ref name="instanthit2">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|title=Miley Cyrus interview: I'm going to hire an acting coach|last=Hiscock|first=John|date=March 25, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|archive-date=January 10, 2022}}</ref> Нејзините родители, по совет од Доли Партон, потпишале договор со Morey Management Group за нејзината музичка кариера. Менаџерот на нејзиниот татко станал одговорен за финансиите на Мајли Сајрус, а нејзината мајка станала нејзин ко-менаџер. === 2006–2009: ''Хана Монтана'' и први музички изданија === [[Податотека:Miley Cyrus Wonder World concert at Auburn Hills 07.jpg|лево|thumb|200px|Мајли во 2009 година]] Сајрус била на аудиција за Дизниевата телевизиска серија ''[[Хана Монтана]]'' кога имала тринаесет години.<ref name="montana3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/milestogo00mile|title=''Miles to Go''|last=Cyrus|first=Miley|publisher=[[Disney Hyperion]]|year=2009|isbn=978-1-4231-1992-0|page=[https://archive.org/details/milestogo00mile/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> И покрај тоа што на почетокот била одбиена за улогата затоа што била „премала и премлада“,<ref>{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|title=Lifelong work pays off, says Miley Cyrus, 13.|last=Oldenburg|first=Ann|date=March 23, 2006|work=[[USA Today]]|access-date=October 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428190048/https://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|archive-date=April 28, 2023}}</ref> подоцна ѝ била доделена главната улога поради нејзините пејачки и симпатично глупави глумечки способности.<ref name="especial">{{Cite episode}}</ref> Серијата била премиерно прикажана во март 2006 година и премиерата имала највисока гледаност на Дизни канал,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138|title=Miley Cyrus Biography|work=[[TV Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923210541/https://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138/|archive-date=September 23, 2020|accessdate=May 30, 2010}}</ref> а за брзо серијата се вброила и меѓу највисоко оценетите серии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|title=Disney marketers making most of 'Hannah Montana'|last=Ostrow|first=Joanne|date=October 25, 2007|work=[[The Dallas Morning News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116154513/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|archive-date=January 16, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> Поради успехот на серијата Сајрус била прогласена за „[[тинејџерски идол]]“ и била наречена најголема светска детска ѕвезда и ''глобален феномен.''<ref name="instanthit2"/><ref name="TIMEmag2">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 5, 2010}}</ref> Таа, исто така, станала прва личност која склучила договори со ''[[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]]'' за телевизија, филм, музика и други маркетиншки производи.<ref name="TIMEmag2"/> Сајрус, која потпишала договор за снимање на четири албуми со [[Hollywood Records]], издавачка куќа во сопственост на компанијата Волт Дизни, во јуни 2007 година издала двојно ЦД под наслов Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus. Првото ЦД, ''Хана Монтана 2,'' било саундтрак за втората сезона од серијата. Второто ЦД ''Meet Miley Cyrus'' всушност бил прв студиски албум на пејачката. Албумот бил подеднакво успешен како и неговиот претходник, а исто така се искачил и на првото место во САД.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 29, 2013}}</ref> По издавањето, Сајрус тргнала на турнеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|title=Miley Cyrus is hottest concert ticket going|date=October 8, 2007|publisher=Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005034645/http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|archive-date=October 5, 2015|accessdate=May 2, 2014}}</ref><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=January 16, 2011}}</ref> Официјалните претставници од Ticketmaster навеле дека „немало толкава побарувачка за карти уште од времето на [[Битлси]] или [[Елвис Пресли|Елвис]] “.<ref>{{Наведени вести|url=https://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|title='Hannah Montana' stirs a U.S. tizzy|last=Boucher|first=Geoff|date=October 6, 2007|work=Los Angeles Times|access-date=October 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119175433/http://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|archive-date=January 19, 2010|last2=Lee|first2=Chris}}</ref> Успехот на турнејата довело до театрално објавување на 3Д концертниот филм ''Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm|title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008)|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604151142/https://www.boxofficemojo.com/release/rl508986881/|archive-date=June 4, 2024|accessdate=August 7, 2011}}</ref> Исто така Мајли е позната пејачка која има 4 албуми: Meet Miley Cyrus (2007), Breakout (2008), The time of our lives (2009) и I Can't Be Tamed (2010). Таа исто така има и снимено филм "Хана Монтана". Има уште еден филм снимено "The last song".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|title=Miley Cyrus to star in Disney film|last=Fleming|first=Michael|date=September 16, 2008|work=Variety|access-date=June 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405111748/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|archive-date=April 5, 2010}}</ref> Таа го има позајмено и гласот во цртанот "Bolt".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml|title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 5, 2009|work=MTV News. Viacom|accessdate=April 7, 2014|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/|url-status=dead}}</ref> Taa исто така има песна наречена "Send it on" која ја пее со [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]] и Џонас Брадерс. Со таа песна тие помогнаа во еден проект за чување на природата. === Албуми === * ''[[Meet Miley Cyrus]]'' (2007) * ''[[Breakout]]'' (2008) * ''[[Can't Be Tamed]]'' (2010) * ''[[Bangerz]]'' (2013) * ''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' (2015) * ''[[Younger Now]]'' (2017) * ''[[Plastic Hearts]]'' (2020) * ''[[Endless Summer Vacation]]'' (2023) * ''[[Something Beautiful]]'' (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Start All Over'' || 2007 || Марк Веб |- | ''7 Things'' || 2008 || Brett Ratner |- | '' Fly On The Wall '' || 2008 || Филип Анделман |- | '' The Climb'' || 2009 || Метју Ролстон |- | ''Party in the U.S.A'' || 2009 || Крис Ејплбаум |- | ''When I Look at You'' || 2010 || Адам Шанкман |- | ''Can't Be Tamed'' || 2010 ||Роберт Хејлс |- | ''Who Owns My Heart'' || 2010 || Роберт Хејлс |- | ''You're Gonna Make Me Lonesome When You Go'' || 2012 || James Minchin III |- | ''We Can't Stop'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''Wrecking Ball'' || 2013 ||Тери Ричардсон |- | ''23'' || 2013 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Real and True'' || 2013 || Rankin |- | ''Feelin' Myself'' || 2013 ||Мајкл Јурковац,Паша Шапиро |- | ''Adore You'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''BB Talk'' || 2015 || Мајли Сајрус,Дајан Мартел |- | Malibu || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Younger Now'' || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Nothing Breaks Like a Heart'' || 2018 || We Are From LA |- | ''On A Roll'' || 2019 || Anne Sewitsky |- | ''Mother's Dauther'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Slide Away'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Don't Call Me Angel'' || 2019 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Midnight Sky'' || 2020 ||Мајли Сајрус |- | ''Who Owns My Heart'' || 2020 || |- | ''Prisoner '' || 2020 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Angels Like You '' || 2021 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Without You (Remix)'' || 2021 || |- | ''Flowers'' || 2023 || Jacob Bixenman |- | ''River'' || 2023 || |- | ''Jaded'' || 2023 || |- | ''Used To Be Young'' || 2023 || |- | ''Doctor (Work It Out) '' || 2024 ||Jacob Bixenman |- | ''Something Beautiful'' || 2025|| |- | ''End Of The World'' || 2025|| |- | ''More To Lose'' || 2025|| |- | ''Easy Lover'' || 2025|| |- | ''Every Girl You've Ever Loved'' || 2025|| |- | ''Walk Of Fame'' || 2025|| |- | ''Secrets'' || 2025|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Dream As One'' || 2026|| |- | ''Pretend you're good'' || 2026|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сајрус, Мајли}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Американски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачки]] [[Категорија:Американски денс музичари]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Пејачи од Нешвил]] [[Категорија:Дизниеви легенди]] [[Категорија:Американски електронски музичарки]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичарки]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-глумци]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски поп-рок пејачи]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Глумци од Нешвил]] [[Категорија:Американски филмски глумци]] g8jw5w760fprgz058lxjj031dgnu2mx 5623081 5623078 2026-09-02T18:17:43Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5623081 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Мајли Сајрус<br>Miley Cyrus | Img =170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | Img_capt = Мајли Сајрус 2017 | Background = solo_singer | Birth_name = Дестини Хоуп Сајрус | Alias = Дестини Сајрус | Born = {{Birth date and age|df=yes|1992|11|23}} <br />[[Нешвил]], [[Тенеси]], [[САД]] | Instrument = [[вокал]], [[гитара]], [[пијано]] | Genre = [[поп музика|поп]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic ((( Miley Cyrus > Overview )))|last=Deming|first=Mark|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 октомври 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | Occupation = [[пејач]]ка, [[актер]]ка, [[автор]]ка, [[композитор]]ка, [[музичар]]ка | Years_active = 2003–до денес | Associated_acts = [[Били Реј Сајрус]], [[Jonas Brothers]], [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]], [[Тимбаленд]],[[Сиера]] | Label = Hollywood Records<br />Fascination Records <small>(UK)</small> | URL = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} '''Мајли Rej Сајрус''' ({{langx|en|Miley Ray Cyrus}}; родена како '''Дестини Хоуп Сајрус''' на {{роден на|23|ноември|1992}}) ― американска пејачка, текстописец и глумица. Се смета за [[Поп икона|поп-икона]] и е нарекувана „тинејџерска кралица“ од 2000-тите. Исто така, се смета за еден од ретките примери на деца ѕвезди со успешна кариера како возрасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|title=Disney and Nickelodeon Stars Gone Pop: A Ranking|last=Crucchiola|first=Jordan|last2=Haylock|first2=Zoe|date=June 14, 2019|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928113404/https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|archive-date=September 28, 2019|accessdate=October 25, 2019|last3=Polk|first3=Milan}}</ref> Малји Сајрус на 13-годишна возраст ја добила главната улога во тинејџерската ТВ-серија ''[[Хана Монтана]]'' (2006 ― 2011) и набрзо станала тинејџерски идол. Под името Хана Монтана објавила два саундтрак-албуми кои се искачиле на прво место на Билбордовите топ-листи. Соло кариерата ја започнала со издавањето на [[поп-рок]] албумите: ''Meet Miley Cyrus'' (2007) и ''Breakout'' (2008); „Party in the U.S.A.“, [[водечки сингл]] од нејзиното [[EP]] ''The Time of Our Lives'' (2009), станал еден од најпродаваните синглови на сите времиња во САД, а подоцна од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] бил сертифициран со тринаестеткратен платинест тираж. Во 2010 година го издала [[денс-поп]] албумот ''Can't Be Tamed''. Значително го променила имиџот и музичкиот стил со објавувањето на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Современ Р&Б|R&B]]-албумот ''Bangerz'' (2013), со кој по петти пат се искачила на прво место во САД, а кој ги содржел и сингловите „We Can't Stop“ и „Wrecking Ball“. „Wrecking Ball“ бил нејзин прв сингл на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Потоа се впуштила во [[Експериментална музика|експерименталниот]] стил на ''Miley Cyrus & Her Dead Petz'' (2015), го прифатила [[кантри-поп]]от на ''Younger Now'' (2017) и се впуштила во [[Рок-музика|рок]] и [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] со ''[[Пластични срца|Plastic Hearts]]'' (2020). Откако потпишала со [[Columbia Records]] во 2021 година, Сајрус го издала нејзиниот осми студиски албум ''Endless Summer Vacation'' (2023). Песната „Flowers“, водечки сингл од албумот се искачила на врвот на топ-листите на меѓународно ниво и поставила многу рекорди. Песната освоила две [[Награди Греми|Греми награди]] меѓу кои и за „[[Греми награда за рекорд на годината|Запис на годината]]“, а албумот бил номиниран за [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]]. Таа глумеше во филмовите ''Молња'' (2008), ''Хана Монтана: Филм'' (2009), ''Последната песна'' (2010), ''LOL: Live It Up'' (2012) и ''Тинејџерски таен агент'' (2013), а потоа се појавила во филмовите ''Чувари на галаксијата 2'' (2017) и Drive-Away Dolls (2024). На телевизија, го продуцирала и се појавила во документарниот филм ''Мајли: Движењето'' (2013), била ментор во натпреварот по пеење ''The Voice'' (2016–2017) и глумела во една епизода од ''[[Црно огледало]]'' (2019), ја води годишната специјална емисија ''Новогодишна забава на Мајли'' (2021–сега) и глумела и била извршен продуцент на документарната концертна емисија ''Бескраен летен одмор'' (2023). Во 2014 година, ја основала непрофитната организација Happy Hippie Foundation за чии потреби ја започнала веб-видео серијата ''Backyard Sessions'' (2012-2023). Мајли Сајрус добила многу награди и признанија меѓу кои: две [[Награди Греми|Греми-награди]], една [[Британски музички награди|награда Брит]], пет [[Билбордови музички награди|Билборд-награди]], три [[МТВ Видео Музички Награди|MTV-видеонагради]] и поставила осум ''[[Гинисови рекорди]]''. Таа се појавилa на листи како: ''Time'' 100 (2008 и 2014) и ''Forbes'' 30 Under 30 (2014 и 2021). ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја ставил на деветто место на списокот од „Најдобри б''илборд'' 200 пејачки“ и на 62-ро место на списокот од „Најдобри пејачки на сите времиња“. Сајрус се наоѓа на осмо место меѓу пејачките со најмногу продадени дигитални синглови сертифицирани од RIAA,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Gold & Platinum – Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|accessdate=February 6, 2024}}</ref> а според ''Billboard'' е меѓу најуспешните пејачи во 2010-тите.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 6, 2024}}</ref> == Живот и кариера == === Детство и почетоци на кариерата === Мајли Сајрус е родена во Френклин, Тенеси,<ref name="childhood">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|title=Miley Cyrus Biography|publisher=[[The Biography Channel (UK and Ireland)|The Biography Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|archive-date=May 12, 2015|access-date=April 7, 2014|url-status=dead}}</ref> како ќерка на Летиција „Тиш“ Сајрус и кантри-пејачот [[Били Реј Сајрус]].<ref name="childhood" /> Била родена со [[суправентрикуларна тахикардија]], состојба која предизвикува абнормален пулс во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition|work=mtv.com|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|archive-date=March 4, 2017|accessdate=March 4, 2017}}</ref> Нејзино родено име е Дестини Хоуп Сајрус (Destiny Hope Cyrus), но бидејќи како мала постојано била насмеана, нејзиниот татко Били Реј Сајрус (Billy Ray Cyrus) постојано ја викал smiley, а како рима на тоа е Мајли;<ref name="signonsandiego2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|last=Hiltbrand|first=David|date=May 20, 2006|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=Platinum Equity|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 30, 2010}}</ref> во 2008 година официјално си го сменила името во Мајли Реј Сајрус.<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|last=France|first=Lisa Respers|date=August 25, 2009|work=CNN|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> [[Кумство|Кума]] на Сајрус била кантри-пејачката [[Доли Партон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|archive-date=September 7, 2014|accessdate=April 7, 2014}}</ref> И покрај противењето на издавачката куќа на нејзиниот татко,<ref name="abcnews2">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|date=March 13, 2004|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|publisher=[[The Walt Disney Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013|accessdate=August 14, 2008}}</ref> родителите на Сајрус тајно се венчале на 28 декември 1993 година, една година по нејзиното раѓање.<ref name="GQBilly2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|title=Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart|last=Heath|first=Chris|date=March 2011|work=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|archive-date=October 6, 2014|accessdate=September 10, 2017}}</ref> Тие имале уште две деца, синот Брејсон и ќерката [[Ное Сајрус|Ноа]].<ref>{{Наведени вести|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|date=July 15, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|archive-date=June 8, 2014}}</ref> Нејзинот постар полубрат и постара полусестра се од претходната врска на нејзината мајка Тиш Сајрус.<ref name="adopt">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/|title=My Girl|last=Tan|first=Michelle|date=July 2, 2007|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=March 7, 2019}}</ref> Постариот брат Трејси е пејач во поп-групата Метро Стејшан (Metro Station).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=[[Detroit]], Michigan}}</ref> Постарата полусестра, Бранди Сајрус, ѝ прави друштво на Мајли на скоро сите нејзини концерти како гитаристка. Исто така има уште еден полубрат од претходната врска на татко, Кристофер Коди кој бил роден во април 1992 година <ref name="GQBilly2"/> и пораснал со неговата мајка, келнерката Кристин Лаки, во [[Јужна Каролина]].<ref name="abcnews2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/p/CX991nVO8M8/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=February 9, 2024}}</ref> Сајрус детството го поминала на фармата на нејзините родители во Томпсон Стејшн во Тенеси каде што учела во основното училиште.<ref>{{cite web|url=http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|title=WCS Teacher Surprises Hannah Montana|publisher=[[Williamson County Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322225130/http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|archive-date=March 22, 2014|access-date=May 30, 2010}}</ref> Кога ѝ била доделена улогата на ''Хана Монтана,'' семејството се преселило во [[Лос Анџелес]] и таму имала приватен учител.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens|last=Steinberg|first=Jacques|date=April 20, 2006|work=[[The New York Times]]|access-date=June 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102050322/https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|archive-date=November 2, 2020}}</ref> Во 2001 година, додека нејзиниот татко ја снимал телевизиската серија ''Док,'' таа и нејзиното семејство се преселиле во [[Торонто]]. Почнала да зема часови по пеење и глума во студио за глума во Торонто.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|title=Famous Teens: Miley Cyrus|last=Weisz|first=Marni|date=March 1, 2009|publisher=[[Cineplex Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221002409/http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|archive-date=February 21, 2011|accessdate=April 13, 2009}}</ref><ref>{{Cite interview|access-date=June 1, 2010}}</ref> Првата глумечка улога на Сајрус била улогата на Кајли во телевизиската серија на нејзиниот татко, ''Док.''<ref name="signonsandiego2"/> Во 2003 година, ја глумела „младата Рути“ во ''[[Голема риба (филм)|Големата риба]]'' од [[Тим Бартон]].<ref name="instanthit2">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|title=Miley Cyrus interview: I'm going to hire an acting coach|last=Hiscock|first=John|date=March 25, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|archive-date=January 10, 2022}}</ref> Нејзините родители, по совет од Доли Партон, потпишале договор со Morey Management Group за нејзината музичка кариера. Менаџерот на нејзиниот татко станал одговорен за финансиите на Мајли Сајрус, а нејзината мајка станала нејзин ко-менаџер. === 2006–2009: ''Хана Монтана'' и први музички изданија === [[Податотека:Miley Cyrus Wonder World concert at Auburn Hills 07.jpg|лево|thumb|200px|Мајли во 2009 година]] Сајрус била на аудиција за Дизниевата телевизиска серија ''[[Хана Монтана]]'' кога имала тринаесет години.<ref name="montana3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/milestogo00mile|title=''Miles to Go''|last=Cyrus|first=Miley|publisher=[[Disney Hyperion]]|year=2009|isbn=978-1-4231-1992-0|page=[https://archive.org/details/milestogo00mile/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> И покрај тоа што на почетокот била одбиена за улогата затоа што била „премала и премлада“,<ref>{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|title=Lifelong work pays off, says Miley Cyrus, 13.|last=Oldenburg|first=Ann|date=March 23, 2006|work=[[USA Today]]|access-date=October 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428190048/https://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|archive-date=April 28, 2023}}</ref> подоцна ѝ била доделена главната улога поради нејзините пејачки и симпатично глупави глумечки способности.<ref name="especial">{{Cite episode}}</ref> Серијата била премиерно прикажана во март 2006 година и премиерата имала највисока гледаност на Дизни канал,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138|title=Miley Cyrus Biography|work=[[TV Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923210541/https://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138/|archive-date=September 23, 2020|accessdate=May 30, 2010}}</ref> а за брзо серијата се вброила и меѓу највисоко оценетите серии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|title=Disney marketers making most of 'Hannah Montana'|last=Ostrow|first=Joanne|date=October 25, 2007|work=[[The Dallas Morning News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116154513/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|archive-date=January 16, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> Поради успехот на серијата Сајрус била прогласена за „[[тинејџерски идол]]“ и била наречена најголема светска детска ѕвезда и ''глобален феномен.''<ref name="instanthit2"/><ref name="TIMEmag2">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 5, 2010}}</ref> Таа, исто така, станала прва личност која склучила договори со ''[[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]]'' за телевизија, филм, музика и други маркетиншки производи.<ref name="TIMEmag2"/> Сајрус, која потпишала договор за снимање на четири албуми со [[Hollywood Records]], издавачка куќа во сопственост на компанијата Волт Дизни, во јуни 2007 година издала двојно ЦД под наслов Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus. Првото ЦД, ''Хана Монтана 2,'' било саундтрак за втората сезона од серијата. Второто ЦД ''Meet Miley Cyrus'' всушност бил прв студиски албум на пејачката. Албумот бил подеднакво успешен како и неговиот претходник, а исто така се искачил и на првото место во САД.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 29, 2013}}</ref> По издавањето, Сајрус тргнала на турнеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|title=Miley Cyrus is hottest concert ticket going|date=October 8, 2007|publisher=Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005034645/http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|archive-date=October 5, 2015|accessdate=May 2, 2014}}</ref><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=January 16, 2011}}</ref> Официјалните претставници од Ticketmaster навеле дека „немало толкава побарувачка за карти уште од времето на [[Битлси]] или [[Елвис Пресли|Елвис]] “.<ref>{{Наведени вести|url=https://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|title='Hannah Montana' stirs a U.S. tizzy|last=Boucher|first=Geoff|date=October 6, 2007|work=Los Angeles Times|access-date=October 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119175433/http://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|archive-date=January 19, 2010|last2=Lee|first2=Chris}}</ref> Успехот на турнејата довело до театрално објавување на 3Д концертниот филм ''Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm|title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008)|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604151142/https://www.boxofficemojo.com/release/rl508986881/|archive-date=June 4, 2024|accessdate=August 7, 2011}}</ref> Исто така Мајли е позната пејачка која има 4 албуми: Meet Miley Cyrus (2007), Breakout (2008), The time of our lives (2009) и I Can't Be Tamed (2010). Таа исто така има и снимено филм "Хана Монтана". Има уште еден филм снимено "The last song".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|title=Miley Cyrus to star in Disney film|last=Fleming|first=Michael|date=September 16, 2008|work=Variety|access-date=June 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405111748/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|archive-date=April 5, 2010}}</ref> Таа го има позајмено и гласот во цртанот "Bolt".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml|title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 5, 2009|work=MTV News. Viacom|accessdate=April 7, 2014|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/|url-status=dead}}</ref> Taa исто така има песна наречена "Send it on" која ја пее со [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]] и Џонас Брадерс. Со таа песна тие помогнаа во еден проект за чување на природата. === Албуми === * ''[[Meet Miley Cyrus]]'' (2007) * ''[[Breakout]]'' (2008) * ''[[Can't Be Tamed]]'' (2010) * ''[[Bangerz]]'' (2013) * ''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' (2015) * ''[[Younger Now]]'' (2017) * ''[[Plastic Hearts]]'' (2020) * ''[[Endless Summer Vacation]]'' (2023) * ''[[Something Beautiful]]'' (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Start All Over'' || 2007 || Марк Веб |- | ''7 Things'' || 2008 || Brett Ratner |- | '' Fly On The Wall '' || 2008 || Филип Анделман |- | '' The Climb'' || 2009 || Метју Ролстон |- | ''Party in the U.S.A'' || 2009 || Крис Ејплбаум |- | ''When I Look at You'' || 2010 || Адам Шанкман |- | ''Can't Be Tamed'' || 2010 ||Роберт Хејлс |- | ''Who Owns My Heart'' || 2010 || Роберт Хејлс |- | ''You're Gonna Make Me Lonesome When You Go'' || 2012 || James Minchin III |- | ''We Can't Stop'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''Wrecking Ball'' || 2013 ||Тери Ричардсон |- | ''23'' || 2013 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Real and True'' || 2013 || Rankin |- | ''Feelin' Myself'' || 2013 ||Мајкл Јурковац,Паша Шапиро |- | ''Adore You'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''BB Talk'' || 2015 || Мајли Сајрус,Дајан Мартел |- | Malibu || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Younger Now'' || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Nothing Breaks Like a Heart'' || 2018 || We Are From LA |- | ''On A Roll'' || 2019 || Anne Sewitsky |- | ''Mother's Dauther'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Slide Away'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Don't Call Me Angel'' || 2019 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Midnight Sky'' || 2020 ||Мајли Сајрус |- | ''Who Owns My Heart'' || 2020 || |- | ''Prisoner '' || 2020 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Angels Like You '' || 2021 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Without You (Remix)'' || 2021 || |- | ''Flowers'' || 2023 || Jacob Bixenman |- | ''River'' || 2023 || |- | ''Jaded'' || 2023 || |- | ''Used To Be Young'' || 2023 || |- | ''Doctor (Work It Out) '' || 2024 ||Jacob Bixenman |- | ''Something Beautiful'' || 2025|| |- | ''End Of The World'' || 2025|| |- | ''More To Lose'' || 2025|| |- | ''Easy Lover'' || 2025|| |- | ''Every Girl You've Ever Loved'' || 2025|| |- | ''Walk Of Fame'' || 2025|| |- | ''Secrets'' || 2025|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Dream As One'' || 2026|| |- | ''Pretend You're good'' || 2026|| |- | ''Give Me Love'' || 2026|| |- | ''Golden Burning'' || 2026|| |- | ''Golden Burning'' || 2026|| |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сајрус, Мајли}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Американски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачки]] [[Категорија:Американски денс музичари]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Пејачи од Нешвил]] [[Категорија:Дизниеви легенди]] [[Категорија:Американски електронски музичарки]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичарки]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-глумци]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски поп-рок пејачи]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Глумци од Нешвил]] [[Категорија:Американски филмски глумци]] a7djk2cz7cx681pkbqbmf5itjhkqekt 5623082 5623081 2026-09-02T18:19:19Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5623082 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Мајли Сајрус<br>Miley Cyrus | Img =170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | Img_capt = Мајли Сајрус 2017 | Background = solo_singer | Birth_name = Дестини Хоуп Сајрус | Alias = Дестини Сајрус | Born = {{Birth date and age|df=yes|1992|11|23}} <br />[[Нешвил]], [[Тенеси]], [[САД]] | Instrument = [[вокал]], [[гитара]], [[пијано]] | Genre = [[поп музика|поп]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic ((( Miley Cyrus > Overview )))|last=Deming|first=Mark|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 октомври 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | Occupation = [[пејач]]ка, [[актер]]ка, [[автор]]ка, [[композитор]]ка, [[музичар]]ка | Years_active = 2003–до денес | Associated_acts = [[Били Реј Сајрус]], [[Jonas Brothers]], [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]], [[Тимбаленд]],[[Сиера]] | Label = Hollywood Records<br />Fascination Records <small>(UK)</small> | URL = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} '''Мајли Rej Сајрус''' ({{langx|en|Miley Ray Cyrus}}; родена како '''Дестини Хоуп Сајрус''' на {{роден на|23|ноември|1992}}) ― американска пејачка, текстописец и глумица. Се смета за [[Поп икона|поп-икона]] и е нарекувана „тинејџерска кралица“ од 2000-тите. Исто така, се смета за еден од ретките примери на деца ѕвезди со успешна кариера како возрасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|title=Disney and Nickelodeon Stars Gone Pop: A Ranking|last=Crucchiola|first=Jordan|last2=Haylock|first2=Zoe|date=June 14, 2019|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928113404/https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|archive-date=September 28, 2019|accessdate=October 25, 2019|last3=Polk|first3=Milan}}</ref> Малји Сајрус на 13-годишна возраст ја добила главната улога во тинејџерската ТВ-серија ''[[Хана Монтана]]'' (2006 ― 2011) и набрзо станала тинејџерски идол. Под името Хана Монтана објавила два саундтрак-албуми кои се искачиле на прво место на Билбордовите топ-листи. Соло кариерата ја започнала со издавањето на [[поп-рок]] албумите: ''Meet Miley Cyrus'' (2007) и ''Breakout'' (2008); „Party in the U.S.A.“, [[водечки сингл]] од нејзиното [[EP]] ''The Time of Our Lives'' (2009), станал еден од најпродаваните синглови на сите времиња во САД, а подоцна од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] бил сертифициран со тринаестеткратен платинест тираж. Во 2010 година го издала [[денс-поп]] албумот ''Can't Be Tamed''. Значително го променила имиџот и музичкиот стил со објавувањето на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Современ Р&Б|R&B]]-албумот ''Bangerz'' (2013), со кој по петти пат се искачила на прво место во САД, а кој ги содржел и сингловите „We Can't Stop“ и „Wrecking Ball“. „Wrecking Ball“ бил нејзин прв сингл на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Потоа се впуштила во [[Експериментална музика|експерименталниот]] стил на ''Miley Cyrus & Her Dead Petz'' (2015), го прифатила [[кантри-поп]]от на ''Younger Now'' (2017) и се впуштила во [[Рок-музика|рок]] и [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] со ''[[Пластични срца|Plastic Hearts]]'' (2020). Откако потпишала со [[Columbia Records]] во 2021 година, Сајрус го издала нејзиниот осми студиски албум ''Endless Summer Vacation'' (2023). Песната „Flowers“, водечки сингл од албумот се искачила на врвот на топ-листите на меѓународно ниво и поставила многу рекорди. Песната освоила две [[Награди Греми|Греми награди]] меѓу кои и за „[[Греми награда за рекорд на годината|Запис на годината]]“, а албумот бил номиниран за [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]]. Таа глумеше во филмовите ''Молња'' (2008), ''Хана Монтана: Филм'' (2009), ''Последната песна'' (2010), ''LOL: Live It Up'' (2012) и ''Тинејџерски таен агент'' (2013), а потоа се појавила во филмовите ''Чувари на галаксијата 2'' (2017) и Drive-Away Dolls (2024). На телевизија, го продуцирала и се појавила во документарниот филм ''Мајли: Движењето'' (2013), била ментор во натпреварот по пеење ''The Voice'' (2016–2017) и глумела во една епизода од ''[[Црно огледало]]'' (2019), ја води годишната специјална емисија ''Новогодишна забава на Мајли'' (2021–сега) и глумела и била извршен продуцент на документарната концертна емисија ''Бескраен летен одмор'' (2023). Во 2014 година, ја основала непрофитната организација Happy Hippie Foundation за чии потреби ја започнала веб-видео серијата ''Backyard Sessions'' (2012-2023). Мајли Сајрус добила многу награди и признанија меѓу кои: две [[Награди Греми|Греми-награди]], една [[Британски музички награди|награда Брит]], пет [[Билбордови музички награди|Билборд-награди]], три [[МТВ Видео Музички Награди|MTV-видеонагради]] и поставила осум ''[[Гинисови рекорди]]''. Таа се појавилa на листи како: ''Time'' 100 (2008 и 2014) и ''Forbes'' 30 Under 30 (2014 и 2021). ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја ставил на деветто место на списокот од „Најдобри б''илборд'' 200 пејачки“ и на 62-ро место на списокот од „Најдобри пејачки на сите времиња“. Сајрус се наоѓа на осмо место меѓу пејачките со најмногу продадени дигитални синглови сертифицирани од RIAA,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Gold & Platinum – Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|accessdate=February 6, 2024}}</ref> а според ''Billboard'' е меѓу најуспешните пејачи во 2010-тите.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 6, 2024}}</ref> == Живот и кариера == === Детство и почетоци на кариерата === Мајли Сајрус е родена во Френклин, Тенеси,<ref name="childhood">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|title=Miley Cyrus Biography|publisher=[[The Biography Channel (UK and Ireland)|The Biography Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|archive-date=May 12, 2015|access-date=April 7, 2014|url-status=dead}}</ref> како ќерка на Летиција „Тиш“ Сајрус и кантри-пејачот [[Били Реј Сајрус]].<ref name="childhood" /> Била родена со [[суправентрикуларна тахикардија]], состојба која предизвикува абнормален пулс во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition|work=mtv.com|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|archive-date=March 4, 2017|accessdate=March 4, 2017}}</ref> Нејзино родено име е Дестини Хоуп Сајрус (Destiny Hope Cyrus), но бидејќи како мала постојано била насмеана, нејзиниот татко Били Реј Сајрус (Billy Ray Cyrus) постојано ја викал smiley, а како рима на тоа е Мајли;<ref name="signonsandiego2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|last=Hiltbrand|first=David|date=May 20, 2006|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=Platinum Equity|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 30, 2010}}</ref> во 2008 година официјално си го сменила името во Мајли Реј Сајрус.<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|last=France|first=Lisa Respers|date=August 25, 2009|work=CNN|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> [[Кумство|Кума]] на Сајрус била кантри-пејачката [[Доли Партон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|archive-date=September 7, 2014|accessdate=April 7, 2014}}</ref> И покрај противењето на издавачката куќа на нејзиниот татко,<ref name="abcnews2">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|date=March 13, 2004|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|publisher=[[The Walt Disney Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013|accessdate=August 14, 2008}}</ref> родителите на Сајрус тајно се венчале на 28 декември 1993 година, една година по нејзиното раѓање.<ref name="GQBilly2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|title=Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart|last=Heath|first=Chris|date=March 2011|work=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|archive-date=October 6, 2014|accessdate=September 10, 2017}}</ref> Тие имале уште две деца, синот Брејсон и ќерката [[Ное Сајрус|Ноа]].<ref>{{Наведени вести|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|date=July 15, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|archive-date=June 8, 2014}}</ref> Нејзинот постар полубрат и постара полусестра се од претходната врска на нејзината мајка Тиш Сајрус.<ref name="adopt">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/|title=My Girl|last=Tan|first=Michelle|date=July 2, 2007|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=March 7, 2019}}</ref> Постариот брат Трејси е пејач во поп-групата Метро Стејшан (Metro Station).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=[[Detroit]], Michigan}}</ref> Постарата полусестра, Бранди Сајрус, ѝ прави друштво на Мајли на скоро сите нејзини концерти како гитаристка. Исто така има уште еден полубрат од претходната врска на татко, Кристофер Коди кој бил роден во април 1992 година <ref name="GQBilly2"/> и пораснал со неговата мајка, келнерката Кристин Лаки, во [[Јужна Каролина]].<ref name="abcnews2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/p/CX991nVO8M8/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=February 9, 2024}}</ref> Сајрус детството го поминала на фармата на нејзините родители во Томпсон Стејшн во Тенеси каде што учела во основното училиште.<ref>{{cite web|url=http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|title=WCS Teacher Surprises Hannah Montana|publisher=[[Williamson County Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322225130/http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|archive-date=March 22, 2014|access-date=May 30, 2010}}</ref> Кога ѝ била доделена улогата на ''Хана Монтана,'' семејството се преселило во [[Лос Анџелес]] и таму имала приватен учител.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens|last=Steinberg|first=Jacques|date=April 20, 2006|work=[[The New York Times]]|access-date=June 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102050322/https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|archive-date=November 2, 2020}}</ref> Во 2001 година, додека нејзиниот татко ја снимал телевизиската серија ''Док,'' таа и нејзиното семејство се преселиле во [[Торонто]]. Почнала да зема часови по пеење и глума во студио за глума во Торонто.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|title=Famous Teens: Miley Cyrus|last=Weisz|first=Marni|date=March 1, 2009|publisher=[[Cineplex Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221002409/http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|archive-date=February 21, 2011|accessdate=April 13, 2009}}</ref><ref>{{Cite interview|access-date=June 1, 2010}}</ref> Првата глумечка улога на Сајрус била улогата на Кајли во телевизиската серија на нејзиниот татко, ''Док.''<ref name="signonsandiego2"/> Во 2003 година, ја глумела „младата Рути“ во ''[[Голема риба (филм)|Големата риба]]'' од [[Тим Бартон]].<ref name="instanthit2">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|title=Miley Cyrus interview: I'm going to hire an acting coach|last=Hiscock|first=John|date=March 25, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|archive-date=January 10, 2022}}</ref> Нејзините родители, по совет од Доли Партон, потпишале договор со Morey Management Group за нејзината музичка кариера. Менаџерот на нејзиниот татко станал одговорен за финансиите на Мајли Сајрус, а нејзината мајка станала нејзин ко-менаџер. === 2006–2009: ''Хана Монтана'' и први музички изданија === [[Податотека:Miley Cyrus Wonder World concert at Auburn Hills 07.jpg|лево|thumb|200px|Мајли во 2009 година]] Сајрус била на аудиција за Дизниевата телевизиска серија ''[[Хана Монтана]]'' кога имала тринаесет години.<ref name="montana3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/milestogo00mile|title=''Miles to Go''|last=Cyrus|first=Miley|publisher=[[Disney Hyperion]]|year=2009|isbn=978-1-4231-1992-0|page=[https://archive.org/details/milestogo00mile/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> И покрај тоа што на почетокот била одбиена за улогата затоа што била „премала и премлада“,<ref>{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|title=Lifelong work pays off, says Miley Cyrus, 13.|last=Oldenburg|first=Ann|date=March 23, 2006|work=[[USA Today]]|access-date=October 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428190048/https://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|archive-date=April 28, 2023}}</ref> подоцна ѝ била доделена главната улога поради нејзините пејачки и симпатично глупави глумечки способности.<ref name="especial">{{Cite episode}}</ref> Серијата била премиерно прикажана во март 2006 година и премиерата имала највисока гледаност на Дизни канал,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138|title=Miley Cyrus Biography|work=[[TV Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923210541/https://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138/|archive-date=September 23, 2020|accessdate=May 30, 2010}}</ref> а за брзо серијата се вброила и меѓу највисоко оценетите серии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|title=Disney marketers making most of 'Hannah Montana'|last=Ostrow|first=Joanne|date=October 25, 2007|work=[[The Dallas Morning News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116154513/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|archive-date=January 16, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> Поради успехот на серијата Сајрус била прогласена за „[[тинејџерски идол]]“ и била наречена најголема светска детска ѕвезда и ''глобален феномен.''<ref name="instanthit2"/><ref name="TIMEmag2">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 5, 2010}}</ref> Таа, исто така, станала прва личност која склучила договори со ''[[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]]'' за телевизија, филм, музика и други маркетиншки производи.<ref name="TIMEmag2"/> Сајрус, која потпишала договор за снимање на четири албуми со [[Hollywood Records]], издавачка куќа во сопственост на компанијата Волт Дизни, во јуни 2007 година издала двојно ЦД под наслов Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus. Првото ЦД, ''Хана Монтана 2,'' било саундтрак за втората сезона од серијата. Второто ЦД ''Meet Miley Cyrus'' всушност бил прв студиски албум на пејачката. Албумот бил подеднакво успешен како и неговиот претходник, а исто така се искачил и на првото место во САД.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 29, 2013}}</ref> По издавањето, Сајрус тргнала на турнеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|title=Miley Cyrus is hottest concert ticket going|date=October 8, 2007|publisher=Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005034645/http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|archive-date=October 5, 2015|accessdate=May 2, 2014}}</ref><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=January 16, 2011}}</ref> Официјалните претставници од Ticketmaster навеле дека „немало толкава побарувачка за карти уште од времето на [[Битлси]] или [[Елвис Пресли|Елвис]] “.<ref>{{Наведени вести|url=https://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|title='Hannah Montana' stirs a U.S. tizzy|last=Boucher|first=Geoff|date=October 6, 2007|work=Los Angeles Times|access-date=October 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119175433/http://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|archive-date=January 19, 2010|last2=Lee|first2=Chris}}</ref> Успехот на турнејата довело до театрално објавување на 3Д концертниот филм ''Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm|title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008)|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604151142/https://www.boxofficemojo.com/release/rl508986881/|archive-date=June 4, 2024|accessdate=August 7, 2011}}</ref> Исто така Мајли е позната пејачка која има 4 албуми: Meet Miley Cyrus (2007), Breakout (2008), The time of our lives (2009) и I Can't Be Tamed (2010). Таа исто така има и снимено филм "Хана Монтана". Има уште еден филм снимено "The last song".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|title=Miley Cyrus to star in Disney film|last=Fleming|first=Michael|date=September 16, 2008|work=Variety|access-date=June 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405111748/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|archive-date=April 5, 2010}}</ref> Таа го има позајмено и гласот во цртанот "Bolt".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml|title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 5, 2009|work=MTV News. Viacom|accessdate=April 7, 2014|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/|url-status=dead}}</ref> Taa исто така има песна наречена "Send it on" која ја пее со [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]] и Џонас Брадерс. Со таа песна тие помогнаа во еден проект за чување на природата. === Албуми === * ''[[Meet Miley Cyrus]]'' (2007) * ''[[Breakout]]'' (2008) * ''[[Can't Be Tamed]]'' (2010) * ''[[Bangerz]]'' (2013) * ''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' (2015) * ''[[Younger Now]]'' (2017) * ''[[Plastic Hearts]]'' (2020) * ''[[Endless Summer Vacation]]'' (2023) * ''[[Something Beautiful]]'' (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Start All Over'' || 2007 || Марк Веб |- | ''7 Things'' || 2008 || Brett Ratner |- | '' Fly On The Wall '' || 2008 || Филип Анделман |- | '' The Climb'' || 2009 || Метју Ролстон |- | ''Party in the U.S.A'' || 2009 || Крис Ејплбаум |- | ''When I Look at You'' || 2010 || Адам Шанкман |- | ''Can't Be Tamed'' || 2010 ||Роберт Хејлс |- | ''Who Owns My Heart'' || 2010 || Роберт Хејлс |- | ''You're Gonna Make Me Lonesome When You Go'' || 2012 || James Minchin III |- | ''We Can't Stop'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''Wrecking Ball'' || 2013 ||Тери Ричардсон |- | ''23'' || 2013 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Real and True'' || 2013 || Rankin |- | ''Feelin' Myself'' || 2013 ||Мајкл Јурковац,Паша Шапиро |- | ''Adore You'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''BB Talk'' || 2015 || Мајли Сајрус,Дајан Мартел |- | Malibu || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Younger Now'' || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Nothing Breaks Like a Heart'' || 2018 || We Are From LA |- | ''On A Roll'' || 2019 || Anne Sewitsky |- | ''Mother's Dauther'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Slide Away'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Don't Call Me Angel'' || 2019 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Midnight Sky'' || 2020 ||Мајли Сајрус |- | ''Who Owns My Heart'' || 2020 || |- | ''Prisoner '' || 2020 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Angels Like You '' || 2021 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Without You (Remix)'' || 2021 || |- | ''Flowers'' || 2023 || Jacob Bixenman |- | ''River'' || 2023 || |- | ''Jaded'' || 2023 || |- | ''Used To Be Young'' || 2023 || |- | ''Doctor (Work It Out) '' || 2024 ||Jacob Bixenman |- | ''Something Beautiful'' || 2025|| |- | ''End Of The World'' || 2025|| |- | ''More To Lose'' || 2025|| |- | ''Easy Lover'' || 2025|| |- | ''Every Girl You've Ever Loved'' || 2025|| |- | ''Walk Of Fame'' || 2025|| |- | ''Secrets'' || 2025|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Dream As One'' || 2026|| |- | ''Pretend You're good'' || 2026|| |- | ''Give Me Love'' || 2026|| |- | ''Golden Burning'' || 2026|| |- | ''Bass Persuades'' || 2026|| |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сајрус, Мајли}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Американски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачки]] [[Категорија:Американски денс музичари]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Пејачи од Нешвил]] [[Категорија:Дизниеви легенди]] [[Категорија:Американски електронски музичарки]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичарки]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-глумци]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски поп-рок пејачи]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Глумци од Нешвил]] [[Категорија:Американски филмски глумци]] dnri9ivnnbv4jz2bul9sznaiq3d0qjs 5623083 5623082 2026-09-02T18:20:13Z NadyBarbieGirl 63459 /* Албуми */ 5623083 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Мајли Сајрус<br>Miley Cyrus | Img =170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | Img_capt = Мајли Сајрус 2017 | Background = solo_singer | Birth_name = Дестини Хоуп Сајрус | Alias = Дестини Сајрус | Born = {{Birth date and age|df=yes|1992|11|23}} <br />[[Нешвил]], [[Тенеси]], [[САД]] | Instrument = [[вокал]], [[гитара]], [[пијано]] | Genre = [[поп музика|поп]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic ((( Miley Cyrus > Overview )))|last=Deming|first=Mark|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 октомври 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | Occupation = [[пејач]]ка, [[актер]]ка, [[автор]]ка, [[композитор]]ка, [[музичар]]ка | Years_active = 2003–до денес | Associated_acts = [[Били Реј Сајрус]], [[Jonas Brothers]], [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]], [[Тимбаленд]],[[Сиера]] | Label = Hollywood Records<br />Fascination Records <small>(UK)</small> | URL = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} '''Мајли Rej Сајрус''' ({{langx|en|Miley Ray Cyrus}}; родена како '''Дестини Хоуп Сајрус''' на {{роден на|23|ноември|1992}}) ― американска пејачка, текстописец и глумица. Се смета за [[Поп икона|поп-икона]] и е нарекувана „тинејџерска кралица“ од 2000-тите. Исто така, се смета за еден од ретките примери на деца ѕвезди со успешна кариера како возрасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|title=Disney and Nickelodeon Stars Gone Pop: A Ranking|last=Crucchiola|first=Jordan|last2=Haylock|first2=Zoe|date=June 14, 2019|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928113404/https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|archive-date=September 28, 2019|accessdate=October 25, 2019|last3=Polk|first3=Milan}}</ref> Малји Сајрус на 13-годишна возраст ја добила главната улога во тинејџерската ТВ-серија ''[[Хана Монтана]]'' (2006 ― 2011) и набрзо станала тинејџерски идол. Под името Хана Монтана објавила два саундтрак-албуми кои се искачиле на прво место на Билбордовите топ-листи. Соло кариерата ја започнала со издавањето на [[поп-рок]] албумите: ''Meet Miley Cyrus'' (2007) и ''Breakout'' (2008); „Party in the U.S.A.“, [[водечки сингл]] од нејзиното [[EP]] ''The Time of Our Lives'' (2009), станал еден од најпродаваните синглови на сите времиња во САД, а подоцна од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] бил сертифициран со тринаестеткратен платинест тираж. Во 2010 година го издала [[денс-поп]] албумот ''Can't Be Tamed''. Значително го променила имиџот и музичкиот стил со објавувањето на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Современ Р&Б|R&B]]-албумот ''Bangerz'' (2013), со кој по петти пат се искачила на прво место во САД, а кој ги содржел и сингловите „We Can't Stop“ и „Wrecking Ball“. „Wrecking Ball“ бил нејзин прв сингл на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Потоа се впуштила во [[Експериментална музика|експерименталниот]] стил на ''Miley Cyrus & Her Dead Petz'' (2015), го прифатила [[кантри-поп]]от на ''Younger Now'' (2017) и се впуштила во [[Рок-музика|рок]] и [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] со ''[[Пластични срца|Plastic Hearts]]'' (2020). Откако потпишала со [[Columbia Records]] во 2021 година, Сајрус го издала нејзиниот осми студиски албум ''Endless Summer Vacation'' (2023). Песната „Flowers“, водечки сингл од албумот се искачила на врвот на топ-листите на меѓународно ниво и поставила многу рекорди. Песната освоила две [[Награди Греми|Греми награди]] меѓу кои и за „[[Греми награда за рекорд на годината|Запис на годината]]“, а албумот бил номиниран за [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]]. Таа глумеше во филмовите ''Молња'' (2008), ''Хана Монтана: Филм'' (2009), ''Последната песна'' (2010), ''LOL: Live It Up'' (2012) и ''Тинејџерски таен агент'' (2013), а потоа се појавила во филмовите ''Чувари на галаксијата 2'' (2017) и Drive-Away Dolls (2024). На телевизија, го продуцирала и се појавила во документарниот филм ''Мајли: Движењето'' (2013), била ментор во натпреварот по пеење ''The Voice'' (2016–2017) и глумела во една епизода од ''[[Црно огледало]]'' (2019), ја води годишната специјална емисија ''Новогодишна забава на Мајли'' (2021–сега) и глумела и била извршен продуцент на документарната концертна емисија ''Бескраен летен одмор'' (2023). Во 2014 година, ја основала непрофитната организација Happy Hippie Foundation за чии потреби ја започнала веб-видео серијата ''Backyard Sessions'' (2012-2023). Мајли Сајрус добила многу награди и признанија меѓу кои: две [[Награди Греми|Греми-награди]], една [[Британски музички награди|награда Брит]], пет [[Билбордови музички награди|Билборд-награди]], три [[МТВ Видео Музички Награди|MTV-видеонагради]] и поставила осум ''[[Гинисови рекорди]]''. Таа се појавилa на листи како: ''Time'' 100 (2008 и 2014) и ''Forbes'' 30 Under 30 (2014 и 2021). ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја ставил на деветто место на списокот од „Најдобри б''илборд'' 200 пејачки“ и на 62-ро место на списокот од „Најдобри пејачки на сите времиња“. Сајрус се наоѓа на осмо место меѓу пејачките со најмногу продадени дигитални синглови сертифицирани од RIAA,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Gold & Platinum – Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|accessdate=February 6, 2024}}</ref> а според ''Billboard'' е меѓу најуспешните пејачи во 2010-тите.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 6, 2024}}</ref> == Живот и кариера == === Детство и почетоци на кариерата === Мајли Сајрус е родена во Френклин, Тенеси,<ref name="childhood">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|title=Miley Cyrus Biography|publisher=[[The Biography Channel (UK and Ireland)|The Biography Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|archive-date=May 12, 2015|access-date=April 7, 2014|url-status=dead}}</ref> како ќерка на Летиција „Тиш“ Сајрус и кантри-пејачот [[Били Реј Сајрус]].<ref name="childhood" /> Била родена со [[суправентрикуларна тахикардија]], состојба која предизвикува абнормален пулс во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition|work=mtv.com|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|archive-date=March 4, 2017|accessdate=March 4, 2017}}</ref> Нејзино родено име е Дестини Хоуп Сајрус (Destiny Hope Cyrus), но бидејќи како мала постојано била насмеана, нејзиниот татко Били Реј Сајрус (Billy Ray Cyrus) постојано ја викал smiley, а како рима на тоа е Мајли;<ref name="signonsandiego2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|last=Hiltbrand|first=David|date=May 20, 2006|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=Platinum Equity|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 30, 2010}}</ref> во 2008 година официјално си го сменила името во Мајли Реј Сајрус.<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|last=France|first=Lisa Respers|date=August 25, 2009|work=CNN|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> [[Кумство|Кума]] на Сајрус била кантри-пејачката [[Доли Партон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|archive-date=September 7, 2014|accessdate=April 7, 2014}}</ref> И покрај противењето на издавачката куќа на нејзиниот татко,<ref name="abcnews2">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|date=March 13, 2004|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|publisher=[[The Walt Disney Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013|accessdate=August 14, 2008}}</ref> родителите на Сајрус тајно се венчале на 28 декември 1993 година, една година по нејзиното раѓање.<ref name="GQBilly2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|title=Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart|last=Heath|first=Chris|date=March 2011|work=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|archive-date=October 6, 2014|accessdate=September 10, 2017}}</ref> Тие имале уште две деца, синот Брејсон и ќерката [[Ное Сајрус|Ноа]].<ref>{{Наведени вести|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|date=July 15, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|archive-date=June 8, 2014}}</ref> Нејзинот постар полубрат и постара полусестра се од претходната врска на нејзината мајка Тиш Сајрус.<ref name="adopt">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/|title=My Girl|last=Tan|first=Michelle|date=July 2, 2007|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=March 7, 2019}}</ref> Постариот брат Трејси е пејач во поп-групата Метро Стејшан (Metro Station).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=[[Detroit]], Michigan}}</ref> Постарата полусестра, Бранди Сајрус, ѝ прави друштво на Мајли на скоро сите нејзини концерти како гитаристка. Исто така има уште еден полубрат од претходната врска на татко, Кристофер Коди кој бил роден во април 1992 година <ref name="GQBilly2"/> и пораснал со неговата мајка, келнерката Кристин Лаки, во [[Јужна Каролина]].<ref name="abcnews2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/p/CX991nVO8M8/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=February 9, 2024}}</ref> Сајрус детството го поминала на фармата на нејзините родители во Томпсон Стејшн во Тенеси каде што учела во основното училиште.<ref>{{cite web|url=http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|title=WCS Teacher Surprises Hannah Montana|publisher=[[Williamson County Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322225130/http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|archive-date=March 22, 2014|access-date=May 30, 2010}}</ref> Кога ѝ била доделена улогата на ''Хана Монтана,'' семејството се преселило во [[Лос Анџелес]] и таму имала приватен учител.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens|last=Steinberg|first=Jacques|date=April 20, 2006|work=[[The New York Times]]|access-date=June 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102050322/https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|archive-date=November 2, 2020}}</ref> Во 2001 година, додека нејзиниот татко ја снимал телевизиската серија ''Док,'' таа и нејзиното семејство се преселиле во [[Торонто]]. Почнала да зема часови по пеење и глума во студио за глума во Торонто.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|title=Famous Teens: Miley Cyrus|last=Weisz|first=Marni|date=March 1, 2009|publisher=[[Cineplex Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221002409/http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|archive-date=February 21, 2011|accessdate=April 13, 2009}}</ref><ref>{{Cite interview|access-date=June 1, 2010}}</ref> Првата глумечка улога на Сајрус била улогата на Кајли во телевизиската серија на нејзиниот татко, ''Док.''<ref name="signonsandiego2"/> Во 2003 година, ја глумела „младата Рути“ во ''[[Голема риба (филм)|Големата риба]]'' од [[Тим Бартон]].<ref name="instanthit2">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|title=Miley Cyrus interview: I'm going to hire an acting coach|last=Hiscock|first=John|date=March 25, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|archive-date=January 10, 2022}}</ref> Нејзините родители, по совет од Доли Партон, потпишале договор со Morey Management Group за нејзината музичка кариера. Менаџерот на нејзиниот татко станал одговорен за финансиите на Мајли Сајрус, а нејзината мајка станала нејзин ко-менаџер. === 2006–2009: ''Хана Монтана'' и први музички изданија === [[Податотека:Miley Cyrus Wonder World concert at Auburn Hills 07.jpg|лево|thumb|200px|Мајли во 2009 година]] Сајрус била на аудиција за Дизниевата телевизиска серија ''[[Хана Монтана]]'' кога имала тринаесет години.<ref name="montana3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/milestogo00mile|title=''Miles to Go''|last=Cyrus|first=Miley|publisher=[[Disney Hyperion]]|year=2009|isbn=978-1-4231-1992-0|page=[https://archive.org/details/milestogo00mile/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> И покрај тоа што на почетокот била одбиена за улогата затоа што била „премала и премлада“,<ref>{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|title=Lifelong work pays off, says Miley Cyrus, 13.|last=Oldenburg|first=Ann|date=March 23, 2006|work=[[USA Today]]|access-date=October 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428190048/https://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|archive-date=April 28, 2023}}</ref> подоцна ѝ била доделена главната улога поради нејзините пејачки и симпатично глупави глумечки способности.<ref name="especial">{{Cite episode}}</ref> Серијата била премиерно прикажана во март 2006 година и премиерата имала највисока гледаност на Дизни канал,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138|title=Miley Cyrus Biography|work=[[TV Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923210541/https://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138/|archive-date=September 23, 2020|accessdate=May 30, 2010}}</ref> а за брзо серијата се вброила и меѓу највисоко оценетите серии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|title=Disney marketers making most of 'Hannah Montana'|last=Ostrow|first=Joanne|date=October 25, 2007|work=[[The Dallas Morning News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116154513/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|archive-date=January 16, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> Поради успехот на серијата Сајрус била прогласена за „[[тинејџерски идол]]“ и била наречена најголема светска детска ѕвезда и ''глобален феномен.''<ref name="instanthit2"/><ref name="TIMEmag2">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 5, 2010}}</ref> Таа, исто така, станала прва личност која склучила договори со ''[[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]]'' за телевизија, филм, музика и други маркетиншки производи.<ref name="TIMEmag2"/> Сајрус, која потпишала договор за снимање на четири албуми со [[Hollywood Records]], издавачка куќа во сопственост на компанијата Волт Дизни, во јуни 2007 година издала двојно ЦД под наслов Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus. Првото ЦД, ''Хана Монтана 2,'' било саундтрак за втората сезона од серијата. Второто ЦД ''Meet Miley Cyrus'' всушност бил прв студиски албум на пејачката. Албумот бил подеднакво успешен како и неговиот претходник, а исто така се искачил и на првото место во САД.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 29, 2013}}</ref> По издавањето, Сајрус тргнала на турнеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|title=Miley Cyrus is hottest concert ticket going|date=October 8, 2007|publisher=Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005034645/http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|archive-date=October 5, 2015|accessdate=May 2, 2014}}</ref><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=January 16, 2011}}</ref> Официјалните претставници од Ticketmaster навеле дека „немало толкава побарувачка за карти уште од времето на [[Битлси]] или [[Елвис Пресли|Елвис]] “.<ref>{{Наведени вести|url=https://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|title='Hannah Montana' stirs a U.S. tizzy|last=Boucher|first=Geoff|date=October 6, 2007|work=Los Angeles Times|access-date=October 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119175433/http://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|archive-date=January 19, 2010|last2=Lee|first2=Chris}}</ref> Успехот на турнејата довело до театрално објавување на 3Д концертниот филм ''Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm|title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008)|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604151142/https://www.boxofficemojo.com/release/rl508986881/|archive-date=June 4, 2024|accessdate=August 7, 2011}}</ref> Исто така Мајли е позната пејачка која има 4 албуми: Meet Miley Cyrus (2007), Breakout (2008), The time of our lives (2009) и I Can't Be Tamed (2010). Таа исто така има и снимено филм "Хана Монтана". Има уште еден филм снимено "The last song".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|title=Miley Cyrus to star in Disney film|last=Fleming|first=Michael|date=September 16, 2008|work=Variety|access-date=June 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405111748/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|archive-date=April 5, 2010}}</ref> Таа го има позајмено и гласот во цртанот "Bolt".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml|title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 5, 2009|work=MTV News. Viacom|accessdate=April 7, 2014|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/|url-status=dead}}</ref> Taa исто така има песна наречена "Send it on" која ја пее со [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]] и Џонас Брадерс. Со таа песна тие помогнаа во еден проект за чување на природата. === Албуми === * ''[[Meet Miley Cyrus]]'' (2007) * ''[[Breakout]]'' (2008) * ''[[Can't Be Tamed]]'' (2010) * ''[[Bangerz]]'' (2013) * ''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' (2015) * ''[[Younger Now]]'' (2017) * ''[[Plastic Hearts]]'' (2020) * ''[[Endless Summer Vacation]]'' (2023) * ''[[Something Beautiful]]'' (2025) * ''[[Bass Persuades]]'' (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Start All Over'' || 2007 || Марк Веб |- | ''7 Things'' || 2008 || Brett Ratner |- | '' Fly On The Wall '' || 2008 || Филип Анделман |- | '' The Climb'' || 2009 || Метју Ролстон |- | ''Party in the U.S.A'' || 2009 || Крис Ејплбаум |- | ''When I Look at You'' || 2010 || Адам Шанкман |- | ''Can't Be Tamed'' || 2010 ||Роберт Хејлс |- | ''Who Owns My Heart'' || 2010 || Роберт Хејлс |- | ''You're Gonna Make Me Lonesome When You Go'' || 2012 || James Minchin III |- | ''We Can't Stop'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''Wrecking Ball'' || 2013 ||Тери Ричардсон |- | ''23'' || 2013 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Real and True'' || 2013 || Rankin |- | ''Feelin' Myself'' || 2013 ||Мајкл Јурковац,Паша Шапиро |- | ''Adore You'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''BB Talk'' || 2015 || Мајли Сајрус,Дајан Мартел |- | Malibu || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Younger Now'' || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Nothing Breaks Like a Heart'' || 2018 || We Are From LA |- | ''On A Roll'' || 2019 || Anne Sewitsky |- | ''Mother's Dauther'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Slide Away'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Don't Call Me Angel'' || 2019 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Midnight Sky'' || 2020 ||Мајли Сајрус |- | ''Who Owns My Heart'' || 2020 || |- | ''Prisoner '' || 2020 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Angels Like You '' || 2021 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Without You (Remix)'' || 2021 || |- | ''Flowers'' || 2023 || Jacob Bixenman |- | ''River'' || 2023 || |- | ''Jaded'' || 2023 || |- | ''Used To Be Young'' || 2023 || |- | ''Doctor (Work It Out) '' || 2024 ||Jacob Bixenman |- | ''Something Beautiful'' || 2025|| |- | ''End Of The World'' || 2025|| |- | ''More To Lose'' || 2025|| |- | ''Easy Lover'' || 2025|| |- | ''Every Girl You've Ever Loved'' || 2025|| |- | ''Walk Of Fame'' || 2025|| |- | ''Secrets'' || 2025|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Dream As One'' || 2026|| |- | ''Pretend You're good'' || 2026|| |- | ''Give Me Love'' || 2026|| |- | ''Golden Burning'' || 2026|| |- | ''Bass Persuades'' || 2026|| |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сајрус, Мајли}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Американски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачки]] [[Категорија:Американски денс музичари]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Пејачи од Нешвил]] [[Категорија:Дизниеви легенди]] [[Категорија:Американски електронски музичарки]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичарки]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-глумци]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски поп-рок пејачи]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Глумци од Нешвил]] [[Категорија:Американски филмски глумци]] 9wcnobo527dad42fozbfxtnrrwujcbf 5623084 5623083 2026-09-02T18:23:12Z NadyBarbieGirl 63459 5623084 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Мајли Сајрус<br>Miley Cyrus | Img =170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | Img_capt = Мајли Сајрус 2017 | Background = solo_singer | Birth_name = Дестини Хоуп Сајрус | Alias = Дестини Сајрус | Born = {{Birth date and age|df=yes|1992|11|23}} <br />[[Нешвил]], [[Тенеси]], [[САД]] | Instrument = [[вокал]], [[гитара]], [[пијано]] | Genre = [[поп музика|поп]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic ((( Miley Cyrus > Overview )))|last=Deming|first=Mark|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 октомври 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | Occupation = [[пејач]]ка, [[актер]]ка, [[автор]]ка, [[композитор]]ка, [[музичар]]ка | Years_active = 2003–до денес | Associated_acts = [[Били Реј Сајрус]], [[Jonas Brothers]], [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]], [[Тимбаленд]],[[Сиера]] | Label = Hollywood Records<br />Fascination Records <small>(UK)</small> | URL = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} '''Мајли Rej Сајрус''' ({{langx|en|Miley Ray Cyrus}}; родена како '''Дестини Хоуп Сајрус''' на {{роден на|23|ноември|1992}}) ― американска пејачка, текстописец и глумица. Се смета за [[Поп икона|поп-икона]] и е нарекувана „тинејџерска кралица“ од 2000-тите. Исто така, се смета за еден од ретките примери на деца ѕвезди со успешна кариера како возрасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|title=Disney and Nickelodeon Stars Gone Pop: A Ranking|last=Crucchiola|first=Jordan|last2=Haylock|first2=Zoe|date=June 14, 2019|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928113404/https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|archive-date=September 28, 2019|accessdate=October 25, 2019|last3=Polk|first3=Milan}}</ref> Малји Сајрус на 13-годишна возраст ја добила главната улога во тинејџерската ТВ-серија ''[[Хана Монтана]]'' (2006 ― 2011) и набрзо станала тинејџерски идол. Под името Хана Монтана објавила два саундтрак-албуми кои се искачиле на прво место на Билбордовите топ-листи. Соло кариерата ја започнала со издавањето на [[поп-рок]] албумите: ''Meet Miley Cyrus'' (2007) и ''Breakout'' (2008); „Party in the U.S.A.“, [[водечки сингл]] од нејзиното [[EP]] ''The Time of Our Lives'' (2009), станал еден од најпродаваните синглови на сите времиња во САД, а подоцна од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] бил сертифициран со тринаестеткратен платинест тираж. Во 2010 година го издала [[денс-поп]] албумот ''Can't Be Tamed''. Значително го променила имиџот и музичкиот стил со објавувањето на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Современ Р&Б|R&B]]-албумот ''Bangerz'' (2013), со кој по петти пат се искачила на прво место во САД, а кој ги содржел и сингловите „We Can't Stop“ и „Wrecking Ball“. „Wrecking Ball“ бил нејзин прв сингл на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Потоа се впуштила во [[Експериментална музика|експерименталниот]] стил на ''Miley Cyrus & Her Dead Petz'' (2015), го прифатила [[кантри-поп]]от на ''Younger Now'' (2017) и се впуштила во [[Рок-музика|рок]] и [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] со ''[[Пластични срца|Plastic Hearts]]'' (2020). Откако потпишала со [[Columbia Records]] во 2021 година, Сајрус го издала нејзиниот осми студиски албум ''Endless Summer Vacation'' (2023). Песната „Flowers“, водечки сингл од албумот се искачила на врвот на топ-листите на меѓународно ниво и поставила многу рекорди. Песната освоила две [[Награди Греми|Греми награди]] меѓу кои и за „[[Греми награда за рекорд на годината|Запис на годината]]“, а албумот бил номиниран за [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]]. Таа глумеше во филмовите ''Молња'' (2008), ''Хана Монтана: Филм'' (2009), ''Последната песна'' (2010), ''LOL: Live It Up'' (2012) и ''Тинејџерски таен агент'' (2013), а потоа се појавила во филмовите ''Чувари на галаксијата 2'' (2017) и Drive-Away Dolls (2024). На телевизија, го продуцирала и се појавила во документарниот филм ''Мајли: Движењето'' (2013), била ментор во натпреварот по пеење ''The Voice'' (2016–2017) и глумела во една епизода од ''[[Црно огледало]]'' (2019), ја води годишната специјална емисија ''Новогодишна забава на Мајли'' (2021–сега) и глумела и била извршен продуцент на документарната концертна емисија ''Бескраен летен одмор'' (2023). Во 2014 година, ја основала непрофитната организација Happy Hippie Foundation за чии потреби ја започнала веб-видео серијата ''Backyard Sessions'' (2012-2023). Мајли Сајрус добила многу награди и признанија меѓу кои: две [[Награди Греми|Греми-награди]], една [[Британски музички награди|награда Брит]], пет [[Билбордови музички награди|Билборд-награди]], три [[МТВ Видео Музички Награди|MTV-видеонагради]] и поставила осум ''[[Гинисови рекорди]]''. Таа се појавилa на листи како: ''Time'' 100 (2008 и 2014) и ''Forbes'' 30 Under 30 (2014 и 2021). ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја ставил на деветто место на списокот од „Најдобри б''илборд'' 200 пејачки“ и на 62-ро место на списокот од „Најдобри пејачки на сите времиња“. Сајрус се наоѓа на осмо место меѓу пејачките со најмногу продадени дигитални синглови сертифицирани од RIAA,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Gold & Platinum – Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|accessdate=February 6, 2024}}</ref> а според ''Billboard'' е меѓу најуспешните пејачи во 2010-тите.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 6, 2024}}</ref> == Живот и кариера == === Детство и почетоци на кариерата === Мајли Сајрус е родена во Френклин, Тенеси,<ref name="childhood">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|title=Miley Cyrus Biography|publisher=[[The Biography Channel (UK and Ireland)|The Biography Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|archive-date=May 12, 2015|access-date=April 7, 2014|url-status=dead}}</ref> како ќерка на Летиција „Тиш“ Сајрус и кантри-пејачот [[Били Реј Сајрус]].<ref name="childhood" /> Била родена со [[суправентрикуларна тахикардија]], состојба која предизвикува абнормален пулс во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition|work=mtv.com|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|archive-date=March 4, 2017|accessdate=March 4, 2017}}</ref> Нејзино родено име е Дестини Хоуп Сајрус (Destiny Hope Cyrus), но бидејќи како мала постојано била насмеана, нејзиниот татко Били Реј Сајрус (Billy Ray Cyrus) постојано ја викал smiley, а како рима на тоа е Мајли;<ref name="signonsandiego2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|last=Hiltbrand|first=David|date=May 20, 2006|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=Platinum Equity|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 30, 2010}}</ref> во 2008 година официјално си го сменила името во Мајли Реј Сајрус.<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|last=France|first=Lisa Respers|date=August 25, 2009|work=CNN|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> [[Кумство|Кума]] на Сајрус била кантри-пејачката [[Доли Партон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|archive-date=September 7, 2014|accessdate=April 7, 2014}}</ref> И покрај противењето на издавачката куќа на нејзиниот татко,<ref name="abcnews2">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|date=March 13, 2004|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|publisher=[[The Walt Disney Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013|accessdate=August 14, 2008}}</ref> родителите на Сајрус тајно се венчале на 28 декември 1993 година, една година по нејзиното раѓање.<ref name="GQBilly2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|title=Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart|last=Heath|first=Chris|date=March 2011|work=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|archive-date=October 6, 2014|accessdate=September 10, 2017}}</ref> Тие имале уште две деца, синот Брејсон и ќерката [[Ное Сајрус|Ноа]].<ref>{{Наведени вести|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|date=July 15, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|archive-date=June 8, 2014}}</ref> Нејзинот постар полубрат и постара полусестра се од претходната врска на нејзината мајка Тиш Сајрус.<ref name="adopt">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/|title=My Girl|last=Tan|first=Michelle|date=July 2, 2007|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=March 7, 2019}}</ref> Постариот брат Трејси е пејач во поп-групата Метро Стејшан (Metro Station).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=[[Detroit]], Michigan}}</ref> Постарата полусестра, Бранди Сајрус, ѝ прави друштво на Мајли на скоро сите нејзини концерти како гитаристка. Исто така има уште еден полубрат од претходната врска на татко, Кристофер Коди кој бил роден во април 1992 година <ref name="GQBilly2"/> и пораснал со неговата мајка, келнерката Кристин Лаки, во [[Јужна Каролина]].<ref name="abcnews2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/p/CX991nVO8M8/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=February 9, 2024}}</ref> Сајрус детството го поминала на фармата на нејзините родители во Томпсон Стејшн во Тенеси каде што учела во основното училиште.<ref>{{cite web|url=http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|title=WCS Teacher Surprises Hannah Montana|publisher=[[Williamson County Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322225130/http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|archive-date=March 22, 2014|access-date=May 30, 2010}}</ref> Кога ѝ била доделена улогата на ''Хана Монтана,'' семејството се преселило во [[Лос Анџелес]] и таму имала приватен учител.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens|last=Steinberg|first=Jacques|date=April 20, 2006|work=[[The New York Times]]|access-date=June 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102050322/https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|archive-date=November 2, 2020}}</ref> Во 2001 година, додека нејзиниот татко ја снимал телевизиската серија ''Док,'' таа и нејзиното семејство се преселиле во [[Торонто]]. Почнала да зема часови по пеење и глума во студио за глума во Торонто.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|title=Famous Teens: Miley Cyrus|last=Weisz|first=Marni|date=March 1, 2009|publisher=[[Cineplex Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221002409/http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|archive-date=February 21, 2011|accessdate=April 13, 2009}}</ref><ref>{{Cite interview|access-date=June 1, 2010}}</ref> Првата глумечка улога на Сајрус била улогата на Кајли во телевизиската серија на нејзиниот татко, ''Док.''<ref name="signonsandiego2"/> Во 2003 година, ја глумела „младата Рути“ во ''[[Голема риба (филм)|Големата риба]]'' од [[Тим Бартон]].<ref name="instanthit2">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|title=Miley Cyrus interview: I'm going to hire an acting coach|last=Hiscock|first=John|date=March 25, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|archive-date=January 10, 2022}}</ref> Нејзините родители, по совет од Доли Партон, потпишале договор со Morey Management Group за нејзината музичка кариера. Менаџерот на нејзиниот татко станал одговорен за финансиите на Мајли Сајрус, а нејзината мајка станала нејзин ко-менаџер. === 2006–2009: ''Хана Монтана'' и први музички изданија === [[Податотека:Miley Cyrus Wonder World concert at Auburn Hills 07.jpg|лево|thumb|200px|Мајли во 2009 година]] Сајрус била на аудиција за Дизниевата телевизиска серија ''[[Хана Монтана]]'' кога имала тринаесет години.<ref name="montana3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/milestogo00mile|title=''Miles to Go''|last=Cyrus|first=Miley|publisher=[[Disney Hyperion]]|year=2009|isbn=978-1-4231-1992-0|page=[https://archive.org/details/milestogo00mile/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> И покрај тоа што на почетокот била одбиена за улогата затоа што била „премала и премлада“,<ref>{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|title=Lifelong work pays off, says Miley Cyrus, 13.|last=Oldenburg|first=Ann|date=March 23, 2006|work=[[USA Today]]|access-date=October 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428190048/https://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|archive-date=April 28, 2023}}</ref> подоцна ѝ била доделена главната улога поради нејзините пејачки и симпатично глупави глумечки способности.<ref name="especial">{{Cite episode}}</ref> Серијата била премиерно прикажана во март 2006 година и премиерата имала највисока гледаност на Дизни канал,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138|title=Miley Cyrus Biography|work=[[TV Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923210541/https://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138/|archive-date=September 23, 2020|accessdate=May 30, 2010}}</ref> а за брзо серијата се вброила и меѓу највисоко оценетите серии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|title=Disney marketers making most of 'Hannah Montana'|last=Ostrow|first=Joanne|date=October 25, 2007|work=[[The Dallas Morning News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116154513/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|archive-date=January 16, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> Поради успехот на серијата Сајрус била прогласена за „[[тинејџерски идол]]“ и била наречена најголема светска детска ѕвезда и ''глобален феномен.''<ref name="instanthit2"/><ref name="TIMEmag2">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 5, 2010}}</ref> Таа, исто така, станала прва личност која склучила договори со ''[[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]]'' за телевизија, филм, музика и други маркетиншки производи.<ref name="TIMEmag2"/> Сајрус, која потпишала договор за снимање на четири албуми со [[Hollywood Records]], издавачка куќа во сопственост на компанијата Волт Дизни, во јуни 2007 година издала двојно ЦД под наслов Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus. Првото ЦД, ''Хана Монтана 2,'' било саундтрак за втората сезона од серијата. Второто ЦД ''Meet Miley Cyrus'' всушност бил прв студиски албум на пејачката. Албумот бил подеднакво успешен како и неговиот претходник, а исто така се искачил и на првото место во САД.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 29, 2013}}</ref> По издавањето, Сајрус тргнала на турнеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|title=Miley Cyrus is hottest concert ticket going|date=October 8, 2007|publisher=Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005034645/http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|archive-date=October 5, 2015|accessdate=May 2, 2014}}</ref><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=January 16, 2011}}</ref> Официјалните претставници од Ticketmaster навеле дека „немало толкава побарувачка за карти уште од времето на [[Битлси]] или [[Елвис Пресли|Елвис]] “.<ref>{{Наведени вести|url=https://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|title='Hannah Montana' stirs a U.S. tizzy|last=Boucher|first=Geoff|date=October 6, 2007|work=Los Angeles Times|access-date=October 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119175433/http://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|archive-date=January 19, 2010|last2=Lee|first2=Chris}}</ref> Успехот на турнејата довело до театрално објавување на 3Д концертниот филм ''Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm|title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008)|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604151142/https://www.boxofficemojo.com/release/rl508986881/|archive-date=June 4, 2024|accessdate=August 7, 2011}}</ref> Исто така Мајли е позната пејачка која има 4 албуми: Meet Miley Cyrus (2007), Breakout (2008), The time of our lives (2009) и I Can't Be Tamed (2010). Таа исто така има и снимено филм "Хана Монтана". Има уште еден филм снимено "The last song".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|title=Miley Cyrus to star in Disney film|last=Fleming|first=Michael|date=September 16, 2008|work=Variety|access-date=June 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405111748/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|archive-date=April 5, 2010}}</ref> Таа го има позајмено и гласот во цртанот "Bolt".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml|title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 5, 2009|work=MTV News. Viacom|accessdate=April 7, 2014|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/|url-status=dead}}</ref> Taa исто така има песна наречена "Send it on" која ја пее со [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]] и Џонас Брадерс. Со таа песна тие помогнаа во еден проект за чување на природата. {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Мајли Сајрус]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 10 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 46 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * ''[[Meet Miley Cyrus]]'' (2007) * ''[[Breakout]]'' (2008) * ''[[Can't Be Tamed]]'' (2010) * ''[[Bangerz]]'' (2013) * ''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' (2015) * ''[[Younger Now]]'' (2017) * ''[[Plastic Hearts]]'' (2020) * ''[[Endless Summer Vacation]]'' (2023) * ''[[Something Beautiful]]'' (2025) * ''[[Bass Persuades]]'' (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Start All Over'' || 2007 || Марк Веб |- | ''7 Things'' || 2008 || Brett Ratner |- | '' Fly On The Wall '' || 2008 || Филип Анделман |- | '' The Climb'' || 2009 || Метју Ролстон |- | ''Party in the U.S.A'' || 2009 || Крис Ејплбаум |- | ''When I Look at You'' || 2010 || Адам Шанкман |- | ''Can't Be Tamed'' || 2010 ||Роберт Хејлс |- | ''Who Owns My Heart'' || 2010 || Роберт Хејлс |- | ''You're Gonna Make Me Lonesome When You Go'' || 2012 || James Minchin III |- | ''We Can't Stop'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''Wrecking Ball'' || 2013 ||Тери Ричардсон |- | ''23'' || 2013 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Real and True'' || 2013 || Rankin |- | ''Feelin' Myself'' || 2013 ||Мајкл Јурковац,Паша Шапиро |- | ''Adore You'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''BB Talk'' || 2015 || Мајли Сајрус,Дајан Мартел |- | Malibu || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Younger Now'' || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Nothing Breaks Like a Heart'' || 2018 || We Are From LA |- | ''On A Roll'' || 2019 || Anne Sewitsky |- | ''Mother's Dauther'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Slide Away'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Don't Call Me Angel'' || 2019 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Midnight Sky'' || 2020 ||Мајли Сајрус |- | ''Who Owns My Heart'' || 2020 || |- | ''Prisoner '' || 2020 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Angels Like You '' || 2021 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Without You (Remix)'' || 2021 || |- | ''Flowers'' || 2023 || Jacob Bixenman |- | ''River'' || 2023 || |- | ''Jaded'' || 2023 || |- | ''Used To Be Young'' || 2023 || |- | ''Doctor (Work It Out) '' || 2024 ||Jacob Bixenman |- | ''Something Beautiful'' || 2025|| |- | ''End Of The World'' || 2025|| |- | ''More To Lose'' || 2025|| |- | ''Easy Lover'' || 2025|| |- | ''Every Girl You've Ever Loved'' || 2025|| |- | ''Walk Of Fame'' || 2025|| |- | ''Secrets'' || 2025|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Dream As One'' || 2026|| |- | ''Pretend You're good'' || 2026|| |- | ''Give Me Love'' || 2026|| |- | ''Golden Burning'' || 2026|| |- | ''Bass Persuades'' || 2026|| |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сајрус, Мајли}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Американски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачки]] [[Категорија:Американски денс музичари]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Пејачи од Нешвил]] [[Категорија:Дизниеви легенди]] [[Категорија:Американски електронски музичарки]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичарки]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-глумци]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски поп-рок пејачи]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Глумци од Нешвил]] [[Категорија:Американски филмски глумци]] hja5xpdbq26k89i1udoxye4vpel5jpl 0 179592 5622976 5620670 2026-09-02T13:35:55Z Gurther 105215 5622976 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Img =Severina.jpg |Img_size = |Name = Северина Вучковиќ <br /> Severina Vučković |Img_capt =Северина 2024 |Background = khaki |Birth_name = Северина Вучковиќ |Alias = Северина |birth_date= {{роден на|21|април |1972}} |birth_place= {{роден во|Сплит|}}, [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] |Died = |Origin = [[Сплит]], [[Хрватска]] |Instrument = |Genre = [[Поп музика|поп]], [[Фолк музика|фолк]], кабаре |Occupation = пејачка, глумица |Years_active = 1989 - сегашност |Label = |Associated_acts = |URL = [http://www.severina.com www.severina.com] |Current_members = |Past_members = |image=}}'''Северина Вучковиќ''' ({{langx|hr|Severina Vučković}}; родена на [[21 април]] [[1972]] год. во [[Сплит]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]]) — [[Хрвати|хрватска]] пејачка и глумица. На музичката сцена е попозната како '''Северина'''. ==Животопис== Северина имала два брака. Најпрвин се омажила со Милан Поповиќ, со кого го родила синот Александар, но подоцна [[брак]]от завршил со [[развод]]. На [[25 септември]] [[2015]] година, во црквата во местото Бале во [[Истра]], Северина тајно се венчала со [[фудбал]]скиот [[менаџер]] Игор Коиќ (''Igor Kojić''), син на пејачот [[Драган Коиќ - Кеба]]. Подоцна, на [[22 ноември]] истата година, брачниот пар организирале венчавка и прослава во [[Белград]], која била наречена „Моето српско венчање“ (''Moje srpsko venčanje''), а венчавката ја режирал словенечкиот [[режисер]] [[Томаж Пандур]]. Претходно, Северина и Игор се запознале на еден концерт, а ги запознал менаџерот Едвин Софтиќ.<ref>Igor Karanov, „Godišnjica tajnog venčanja“, ''Story'', број 573, 9 септември 2016, стр. 12-15.</ref> == Музичка кариера == Стилот на Северина може да се опише како поп со елементи на фолк и кабаре. Како дете зазела мал дел во театарски и оперски продукции во нејзиниот роден Сплит. За време на [[1980]]-тите, добивајќи неколку награди на локални фестивали, таа ја претстави нејзината рана професионална кариера на, чиј резултат беше нејзина преселба во [[Загреб]] во 1989 со цел да направи поголеми чекори. Истата година таа го снима нејзиниот прв студио албум насловен по нејзиното име ''Северина''. Во следните години таа создаде имиџ на национална поп икона со број 1 хитови како „Далматинка“ (1993), „Палома нера“ (1993), „Трава Зелена“ (1995), „Од роѓендан до роѓендана“ (1996), „Дјевојка са села“ (1998), „Пријатељице“ (1998), „Ја само пјевам“ (1999), „Анте“ (1999) и (2012) ,,italijana" Следуваше огромниот успех на нејзиниот албум од 2001 насловен како ''Поглед испод обрве'', а по него следеше турнејата ''Вијурен у те''. Со тоа Северина го потврди нејзиниот статус како една од најпопуларните хрватски артисти. По неколку години пауза таа го издаде и нејзиниот 8 по ред албум под насловот ''Севергрин'' (2004). Во [[2006]] година победи на [[Хрватска|хрватскиот]] избор за песна за [[Евровизија]] Дора и ја претставуваше [[Хрватска]] во [[Атина]], [[Грција]] на [[20 мај]] [[2006]] со песната „Моја штикла“. Заврши на 13-тото место со 56 бода. Големи контраверзни реакција се јавија за стилот на песната, посебно од хрватските обожаватели, критичари и новинари. Критиките се однесуваа на аранжманот за кој се велеше дека потсетува на традиционална [[Србија|српска]] ритмика. Тоа Северина и авторите на песната го негираа и произлегоја со став дека тој е хрватски ритам и потекнува од [[Загора]]. Дологоочекуваниот 10-ти албум на Северина насловен како ''Здраво Маријо'', во кој поголем дел од песните се дело на [[Горан Бреговиќ]], беше издаден во [[мај]] [[2008]]. Првиот сингл од албумот е „Гас, гас“ кој стекна голема популарност, не само во Хрватска, туку низ целиот [[балкан]]. Музиката на оваа песна потсетува на српски турбофолк. Албумот доби негативни критики бидејќи Северина со имиџот кој го создаде за албумот имаше цел да го исмејува [[христијанство]]то. Сепак албумот достигна голема популарност и Северина сними музички видеа за повеќе песни како „Тридесете“, „Гаде“, „Хаљиница боје лила“ и „Здраво Маријо“. На [[15 декември]] [[2009]] Северина реализираше нов сингл - „Лола“ кој е дел од Милиграм компилацијата. == Дискографија == * {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Северина]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 14 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 71 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}''Северина'' – 1989 * ''Далматинка'' – 1993 * ''Трава зелена'' – 1995 * ''Моја ствар'' – 1996 * ''Дјевојка са села'' – 1998 * ''Палома нера'' - Live album – 1999 * ''Ја само пјевам'' – 1999 * ''Поглед испод обрва'' – 2001 * ''18 великих хитова'' – 2002 * ''Вирујен у те'' - живо – 2002 * ''Вирујен у те'' - DVD – 2003 * ''Севергрин'' – 2004 * ''Моја Штикла'' – 2006 * ''Здраво Маријо'' – 2008 * ''Добродошао у клуб'' (2012) * ''Хало '' (2019) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Води ме на плес'' || 1990 || — |- | ''Кад си сам'' || 1992 || — |- | ''Закуни се љубави'' || 1992 || — |- | ''Далматинка'' || 1993 || — |- | ''Paloma Nera'' || 1993 || — |- | ''Моја ствар'' || 1996 || — |- |''Од роћендана до роћендана'' || 1996 || — |- | ''Дјевојка са села'' || 1998 || — |- | ''Пријатељице'' || 1998 || — |- | ''Растајем се од живота'' || 1998 || — |- | ''Анте'' || 1999 || — |- | ''Ја само пјевам'' || 1999 || — |- | ''Додирни ми кољена'' || 1999 || — |- | ''Крени'' || 1999 || — |- | ''Да си мој'' || 1999 || — |- | ''Мала је дала'' || 2001 || — |- | ''Поглед испод обрва'' || 2001 || Предраг Личина |- | ''Криви спој'' || 2001 || — |- |''Вирујен у те'' || 2001 || — |- | ''Адам и Сева'' || 2004 || — |- | ''Хрватица'' || 2004 || Предраг Личина |- | ''Моја штикла'' || 2006 || Радислав Јованов Гонзо |- | ''Гарделин'' || 2007 || |- | ''Гас, гас'' || 2008 || Радислав Јованов Гонзо |- | ''Мушкарци само треба курва'' || 2008 || Дарко Дриновац |- | ''Тридесете'' || 2008 || Виктор Драго |- | ''18 ти је тек'' || 2008 || |- | ''Гаде'' || 2009 || Дарко Дриновац |- | ''Хаљиница боја лиле'' || 2009 || Дарко Дриновац |- | ''Лола'' || 2010 || Вижуал инфинити |- | ''Brad Pitt'' || 2011 || Дарко Дриновац |- | ''Град без људи'' || 2011 || Дарко Дриновац |- |'' Italiana'' || 2012 || Дарко Дриновац |- | ''Узбуна'' || 2012 || Дафне Јемершиќ{{\}}Предраг Личина |- | ''Hurem'' || 2013 || Доријан Колунџија{{\}}Галерија12 |- | ''Добродошао у клуб'' || 2013 || Марко Грубишиќ |- | ''Алкатраз'' || 2014 || Дино Сенчар |- | ''Uno momento'' || 2014 || Андреј Илиќ |- | ''Море туге'' || 2014 || Милош Надаждин |- | ''Генерале'' || 2014 || Ведад Јашаревиќ |- | ''Calimero'' || 2015 || Дафне Јемершиќ |- | ''Шта је свит'' || 2015 || Дарко Дриновац |- | ''Секунде''|| 2016 || Петар Пашиќ |- | ''Силикони'' || 2016 || Петар Пашиќ |- | ''Као'' || 2017 || Дарко Дриновац |- | ''Отрове'' || 2017 || Петар Пашиќ |- | ''Мртав без мене'' || 2017 || Дарко Дриновац |- | ''Куда за викенд'' || 2017 || — |- | ''Hazard'' || 2017 || Лазар Богдановиќ{{\}}Љуба |- | ''Унапријед готово'' || 2018 || Дарко Дриновац |- | ''Од лета до лета'' || 2018 || Toxic |- | ''Туторијал'' || 2018 || Петар Пашиќ |- | ''Магија'' || 2018 || Анже Шкрубе |- | ''Имаш право'' || 2018 || Дарко Дриновац |- | ''Хало'' || 2019 || Петар Пашиќ{{\}}Љуба |- | ''Кума'' || 2019 || Mihoci{{\}}Дарко Дриновац |- | ''Мирна'' || 2019 || Дафне Јемершиќ |- | ''Фатаморгана'' || 2019 || Љуба |- | ''Далеко ти кућа'' || 2019 || Љуба |- | ''Лоша'' || 2019 || Алексеј Фигуров |- | ''Рођено моје'' || 2019 || Nejc Levstik |- | ''Фалиш ми'' || 2022 || Немања Новаковиќ |- | ''Верујем у бога'' || 2022 || Дарко Дриновац |- | ''Метак'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Андрија Гриќиќ |- | ''Sorry'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Небо'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Правда за љубав'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Пумпај,Севе брате'' || 2025|| Фабрика Сараево |- | ''Нисам крива ја'' || 2026|| Петар Пашиќ |- | ''Позови ме ти'' || 2026|| Петар Пашиќ |- | ''Свирајте ми'' || 2026|| Петар Пашиќ |} == Надворешни врски == * [http://www.severina.com/ Официјално мрежно место] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вучковиќ}} [[Категорија:Хрватски пејачки]] [[Категорија:Римокатолички христијани од Хрватска]] [[Категорија:Поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] dbshevu0jidc2t4waohkocqi6n68t90 5622977 5622976 2026-09-02T13:36:21Z Gurther 105215 5622977 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Img =Severina.jpg |Img_size = |Name = Северина Вучковиќ <br /> Severina Vučković |Img_capt =Северина 2024 |Background = khaki |Birth_name = Северина Вучковиќ |Alias = Северина |birth_date= {{роден на|21|април |1972}} |birth_place= {{роден во|Сплит|}}, [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] |Died = |Origin = [[Сплит]], [[Хрватска]] |Instrument = |Genre = [[Поп музика|поп]], [[Фолк музика|фолк]], кабаре |Occupation = пејачка, глумица |Years_active = 1989 - сегашност |Label = |Associated_acts = |URL = [http://www.severina.com www.severina.com] |Current_members = |Past_members = |image=}}'''Северина Вучковиќ''' ({{langx|hr|Severina Vučković}}; р. [[21 април]] [[1972]] во [[Сплит]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]]) — [[Хрвати|хрватска]] пејачка и глумица. На музичката сцена е попозната како '''Северина'''. ==Животопис== Северина имала два брака. Најпрвин се омажила со Милан Поповиќ, со кого го родила синот Александар, но подоцна [[брак]]от завршил со [[развод]]. На [[25 септември]] [[2015]] година, во црквата во местото Бале во [[Истра]], Северина тајно се венчала со [[фудбал]]скиот [[менаџер]] Игор Коиќ (''Igor Kojić''), син на пејачот [[Драган Коиќ - Кеба]]. Подоцна, на [[22 ноември]] истата година, брачниот пар организирале венчавка и прослава во [[Белград]], која била наречена „Моето српско венчање“ (''Moje srpsko venčanje''), а венчавката ја режирал словенечкиот [[режисер]] [[Томаж Пандур]]. Претходно, Северина и Игор се запознале на еден концерт, а ги запознал менаџерот Едвин Софтиќ.<ref>Igor Karanov, „Godišnjica tajnog venčanja“, ''Story'', број 573, 9 септември 2016, стр. 12-15.</ref> == Музичка кариера == Стилот на Северина може да се опише како поп со елементи на фолк и кабаре. Како дете зазела мал дел во театарски и оперски продукции во нејзиниот роден Сплит. За време на [[1980]]-тите, добивајќи неколку награди на локални фестивали, таа ја претстави нејзината рана професионална кариера на, чиј резултат беше нејзина преселба во [[Загреб]] во 1989 со цел да направи поголеми чекори. Истата година таа го снима нејзиниот прв студио албум насловен по нејзиното име ''Северина''. Во следните години таа создаде имиџ на национална поп икона со број 1 хитови како „Далматинка“ (1993), „Палома нера“ (1993), „Трава Зелена“ (1995), „Од роѓендан до роѓендана“ (1996), „Дјевојка са села“ (1998), „Пријатељице“ (1998), „Ја само пјевам“ (1999), „Анте“ (1999) и (2012) ,,italijana" Следуваше огромниот успех на нејзиниот албум од 2001 насловен како ''Поглед испод обрве'', а по него следеше турнејата ''Вијурен у те''. Со тоа Северина го потврди нејзиниот статус како една од најпопуларните хрватски артисти. По неколку години пауза таа го издаде и нејзиниот 8 по ред албум под насловот ''Севергрин'' (2004). Во [[2006]] година победи на [[Хрватска|хрватскиот]] избор за песна за [[Евровизија]] Дора и ја претставуваше [[Хрватска]] во [[Атина]], [[Грција]] на [[20 мај]] [[2006]] со песната „Моја штикла“. Заврши на 13-тото место со 56 бода. Големи контраверзни реакција се јавија за стилот на песната, посебно од хрватските обожаватели, критичари и новинари. Критиките се однесуваа на аранжманот за кој се велеше дека потсетува на традиционална [[Србија|српска]] ритмика. Тоа Северина и авторите на песната го негираа и произлегоја со став дека тој е хрватски ритам и потекнува од [[Загора]]. Дологоочекуваниот 10-ти албум на Северина насловен како ''Здраво Маријо'', во кој поголем дел од песните се дело на [[Горан Бреговиќ]], беше издаден во [[мај]] [[2008]]. Првиот сингл од албумот е „Гас, гас“ кој стекна голема популарност, не само во Хрватска, туку низ целиот [[балкан]]. Музиката на оваа песна потсетува на српски турбофолк. Албумот доби негативни критики бидејќи Северина со имиџот кој го создаде за албумот имаше цел да го исмејува [[христијанство]]то. Сепак албумот достигна голема популарност и Северина сними музички видеа за повеќе песни како „Тридесете“, „Гаде“, „Хаљиница боје лила“ и „Здраво Маријо“. На [[15 декември]] [[2009]] Северина реализираше нов сингл - „Лола“ кој е дел од Милиграм компилацијата. == Дискографија == * {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Северина]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 14 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 71 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}''Северина'' – 1989 * ''Далматинка'' – 1993 * ''Трава зелена'' – 1995 * ''Моја ствар'' – 1996 * ''Дјевојка са села'' – 1998 * ''Палома нера'' - Live album – 1999 * ''Ја само пјевам'' – 1999 * ''Поглед испод обрва'' – 2001 * ''18 великих хитова'' – 2002 * ''Вирујен у те'' - живо – 2002 * ''Вирујен у те'' - DVD – 2003 * ''Севергрин'' – 2004 * ''Моја Штикла'' – 2006 * ''Здраво Маријо'' – 2008 * ''Добродошао у клуб'' (2012) * ''Хало '' (2019) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Води ме на плес'' || 1990 || — |- | ''Кад си сам'' || 1992 || — |- | ''Закуни се љубави'' || 1992 || — |- | ''Далматинка'' || 1993 || — |- | ''Paloma Nera'' || 1993 || — |- | ''Моја ствар'' || 1996 || — |- |''Од роћендана до роћендана'' || 1996 || — |- | ''Дјевојка са села'' || 1998 || — |- | ''Пријатељице'' || 1998 || — |- | ''Растајем се од живота'' || 1998 || — |- | ''Анте'' || 1999 || — |- | ''Ја само пјевам'' || 1999 || — |- | ''Додирни ми кољена'' || 1999 || — |- | ''Крени'' || 1999 || — |- | ''Да си мој'' || 1999 || — |- | ''Мала је дала'' || 2001 || — |- | ''Поглед испод обрва'' || 2001 || Предраг Личина |- | ''Криви спој'' || 2001 || — |- |''Вирујен у те'' || 2001 || — |- | ''Адам и Сева'' || 2004 || — |- | ''Хрватица'' || 2004 || Предраг Личина |- | ''Моја штикла'' || 2006 || Радислав Јованов Гонзо |- | ''Гарделин'' || 2007 || |- | ''Гас, гас'' || 2008 || Радислав Јованов Гонзо |- | ''Мушкарци само треба курва'' || 2008 || Дарко Дриновац |- | ''Тридесете'' || 2008 || Виктор Драго |- | ''18 ти је тек'' || 2008 || |- | ''Гаде'' || 2009 || Дарко Дриновац |- | ''Хаљиница боја лиле'' || 2009 || Дарко Дриновац |- | ''Лола'' || 2010 || Вижуал инфинити |- | ''Brad Pitt'' || 2011 || Дарко Дриновац |- | ''Град без људи'' || 2011 || Дарко Дриновац |- |'' Italiana'' || 2012 || Дарко Дриновац |- | ''Узбуна'' || 2012 || Дафне Јемершиќ{{\}}Предраг Личина |- | ''Hurem'' || 2013 || Доријан Колунџија{{\}}Галерија12 |- | ''Добродошао у клуб'' || 2013 || Марко Грубишиќ |- | ''Алкатраз'' || 2014 || Дино Сенчар |- | ''Uno momento'' || 2014 || Андреј Илиќ |- | ''Море туге'' || 2014 || Милош Надаждин |- | ''Генерале'' || 2014 || Ведад Јашаревиќ |- | ''Calimero'' || 2015 || Дафне Јемершиќ |- | ''Шта је свит'' || 2015 || Дарко Дриновац |- | ''Секунде''|| 2016 || Петар Пашиќ |- | ''Силикони'' || 2016 || Петар Пашиќ |- | ''Као'' || 2017 || Дарко Дриновац |- | ''Отрове'' || 2017 || Петар Пашиќ |- | ''Мртав без мене'' || 2017 || Дарко Дриновац |- | ''Куда за викенд'' || 2017 || — |- | ''Hazard'' || 2017 || Лазар Богдановиќ{{\}}Љуба |- | ''Унапријед готово'' || 2018 || Дарко Дриновац |- | ''Од лета до лета'' || 2018 || Toxic |- | ''Туторијал'' || 2018 || Петар Пашиќ |- | ''Магија'' || 2018 || Анже Шкрубе |- | ''Имаш право'' || 2018 || Дарко Дриновац |- | ''Хало'' || 2019 || Петар Пашиќ{{\}}Љуба |- | ''Кума'' || 2019 || Mihoci{{\}}Дарко Дриновац |- | ''Мирна'' || 2019 || Дафне Јемершиќ |- | ''Фатаморгана'' || 2019 || Љуба |- | ''Далеко ти кућа'' || 2019 || Љуба |- | ''Лоша'' || 2019 || Алексеј Фигуров |- | ''Рођено моје'' || 2019 || Nejc Levstik |- | ''Фалиш ми'' || 2022 || Немања Новаковиќ |- | ''Верујем у бога'' || 2022 || Дарко Дриновац |- | ''Метак'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Андрија Гриќиќ |- | ''Sorry'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Небо'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Правда за љубав'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Пумпај,Севе брате'' || 2025|| Фабрика Сараево |- | ''Нисам крива ја'' || 2026|| Петар Пашиќ |- | ''Позови ме ти'' || 2026|| Петар Пашиќ |- | ''Свирајте ми'' || 2026|| Петар Пашиќ |} == Надворешни врски == * [http://www.severina.com/ Официјално мрежно место] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вучковиќ}} [[Категорија:Хрватски пејачки]] [[Категорија:Римокатолички христијани од Хрватска]] [[Категорија:Поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] 5hb9an6jfyttethrl9yi4vpoksdirai 0 194003 5623234 5598632 2026-09-03T08:40:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623234 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Иван Стоилковиќ |image=Ivan Stoilković official portrait 2024 (cropped).jpg |caption=Стоилковиќ во 2024 година.|birth_place=[[Куманово]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]], |birth_date={{birth date and age|df=yes|1962|1|15}} |nationality= [[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Срби|Србин]] |children=2 |office=[[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|Министер за односи меѓу заедниците]] |term_start=23 јуни 2024 |predecessor=Нема |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |native_name=Иван Стоилковић |party=[[ДПСМ]] |birth_name=Иван Стоилковиќ |education=[[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] }} '''Иван Стоилковиќ''' (р. [[15 февруари]] [[1962|1962 година]] во [[Куманово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Кој претходно ја вршел функцијата [[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|министер за односи меѓу заедниците]] и водач на [[Демократска партија на Србите во Македонија|Демократската партија на Србите во Македонија]]. Во [[2026|2026 година]], по реконструкција на [[Влада на Христијан Мицкоски|владата на Христијан Мицкоски]], Стоилковиќ бил назначен за [[Министер за локална самоуправа на Македонија|министер на локална самоуправа]]. ==Животопис== Иван Стоилковиќ е роден во [[македонски Срби|српско семејство]] во [[Куманово]] на [[15 февруари]] [[1962]] година. Основното образование го завршил во родниот град, а потоа се запишал во [[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|Гимназијата „Гоце Делчев“]] во родниот град. По завршување на средното образование, се запишал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]], студирајќи во политичко-правна насока. Женет е и има ќерка и син. Покрај српскиот, течно зборува [[македонски]], [[англиски]] и [[руски јазик]] . Пред да стане професионален политичар 1992-2002, бил основач и директор на приватното градежно претпријатие LAMAX CO од Куманово. На 23 јуни 2024 година, Стоилковиќ е назначен за [[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|министер за односи меѓу заедниците]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://moz.gov.mk/?p=28|title=Новоизбраниот министер за односи меѓу заедниците Иван Стоилковиќ ја презеде министерската функција|work=moz.gov.mk|language=mk|accessdate=2026-01-05}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Политичка кариера== * 1986-1990, претседател на Младинскиот совет во Куманово * 15.12.2001, на II-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 15.09.2002, на Парламентарните избори е избран за пратеник во [[Собранието на Република Македонија]] од страна на [[Демократска партија на Србите во Македонија]]. * 05.11.2005, на III-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 05.07.2006, на Парламентарните избори е избран за пратеник во Собранието на Р Македонија. * 01.06.2008, на вонредните Парламентарни избори е избран за пратеник во Собранието на Р Македонија. * 15.11.2009, на IV-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 09.11.2013, на V-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоилковиќ, Иван}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Куманово]] [[Категорија:Македонски Срби]] [[Категорија:Југословенски Срби]] [[Категорија:ДПСМ]] [[Категорија:Пратенички состав 2002-2006]] [[Категорија:Пратенички состав 2006-2008]] [[Категорија:Пратенички состав 2008-2011]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] [[Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] min0z894pky7d4158h62n2hvfsanch8 0 729925 5623161 5531713 2026-09-02T23:33:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623161 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Етна | photo = EtnaAvió.JPG | photo_caption = Планината Етна видена од југозапад. | elevation_m = 3350 | elevation_ref = (се разликува)<ref name="summit">Надморската височина на планината се разликува, зависно од вулканската активност. Често се среќава бројката 3.350 м, но оваа височина е приближна.</ref> ширина на конусот – 40&nbsp;км | prominence_m = 3,329.6 | prominence_ref = <br /><small>59-та</small> | map = Италија Сицилија | map_caption = | label_position = left | listing = ултра | location = [[Сицилија]], [[Италија]] | lat_d = 37 | lat_m = 45.3 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 59.7 | long_EW = E | region = IT | coordinates = {{coord|37|45.3|N|14|59.7|E|type:mountain_region:IT_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="summit"/> | topo = | type = [[стратовулкан]] (мешовит вид) | age = 350,000 – 500,000 години | last_eruption = 16 март 2017<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Mount Etna: BBC crew caught up in volcano blast|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-39293086|website=BBC News|accessdate=16 March 2017}}</ref> | first_ascent = | easiest_route = по карпи}} '''Етна''' ([[итал.]] ''Etna'' или ''Mongibello''; [[лат.]] ''Aetna'') — стромболски [[вулкан]] на источниот брег на [[Сицилија]]. Етна е најголемиот активен вулкан во [[Европа]] со височина од 3,329 метри, но тоа варира според ерупциите. Планината е пониска за 21 метар од [[1981]]. Таа е највисокиот вулкан во Европа надвор од Кавказ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.volcano.group.cam.ac.uk/volcanoes/etna/|title=Etna & Aeolian Islands 2012 – Cambridge Volcanology|work=www.volcano.group.cam.ac.uk|language=en-US|accessdate=2017-12-09}}</ref> Вулканот е висок 3.329 м иако врвот варира согласно ерупциите. Таа е највисока планина во [[Италија]] јужно од [[Алпи]]те. Покрива површина од {{км2|1.190}} со површина на основата која зафаќа 140&nbsp;км. Со тоа Етна е далеку поширока од трите активни вулкани во Италија, два и пол пати повисока од вулканот Везув. Само [[Теиде]] на [[Тенерифе]] ([[Шпанија]]) ја надминува во целиот Европско-Североафрикански регион, западно од [[Црно Море|Црното Море]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html|title=Italy volcanoes and Volcanics|publisher=USGS|accessdate=2017-12-09|archive-date=2011-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701123119/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html|url-status=dead}}</ref>. Во [[Старогрчка митологија|старогрчката митологија]], смртоносното чудовиште [[Тифон (митологија)|Тифон]] бил заробен под оваа планина од страна на [[Зевс]], бог на небото и на молњите и крал на боговите, а постојат легенди и дека ковачницата на богот [[Хефест]] исто така се наоѓала под вулканот.<ref>[[Claudius Aelianus|Aelian]], ''Hist. An.'' xi. 3, referenced under [http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0001.001/69?page=root;size=100;view=image Aetnaeus] in William Smith's [[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]</ref> Етна е и еден од најактивните вулкани во светот. Плодната вулканска почва го поддржува земјоделството, поволна е за одгледување лозје и разни видови овошје кои се распространети во долните делови на планината. Поради нејзината историја на поскорешните активности, планината Етна била прогласена за еден од [[Децениски вулкани|Децениските вулкани]] од страна на [[Обединети нации|Обединетите Нации]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/DecadeVolcanoes/framework.html|title=Decade Volcanoes|publisher=[[United States Geological Survey]]|accessdate=2017-12-09|archive-date=2013-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130215071743/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/DecadeVolcanoes/framework.html|url-status=dead}}</ref> Во јуни 2013, Етна била додадена на списокот на [[УНЕСКО]] како една од [[Светско наследство на УНЕСКО|светските природни наследства на човештвото]].<ref>{{citation|url=http://www.italymagazine.com/news/mount-etna-becomes-world-heritage-site|title=Mount Etna Becomes a World Heritage Site|publisher=Italy Magazine|date=4 May 2013}}</ref> == Потекло на поимот == Зборот '''Етна''' потекнува од грчкиот збор αἴθω (''aithō''), кој значи "горам", со [[Јотацизам|јотацистички]] изговор.<ref>According to [[Adrian Room]]’s book ''Place-names of the World'', the name "Etna" originated from the [[Phoenician language|Phoenician]] word ''{{јаз|phn|attuna}}'' meaning "furnace" or "chimney". He dismisses the hypothesis that 'Etna' has a Greek derivation. {{Наведена мрежна страница|url=http://blog.oup.com/2010/04/volcano/|title=Volcano – Podictionary Word of the Day|date=29 April 2010|publisher=Blog.oup.com|accessdate=2 June 2011}}</ref> На класичен грчки, вулканот се нарекува {{јаз|grc|Αἴτνη}} (''Aítnē''),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artflx.uchicago.edu/cgi-bin/efts/dicos/woodhouse_test.pl?pagenumber=1010&pageturn=1|title=Woodhouse's English-Greek Dictionary Page Image|publisher=Artflx.uchicago.edu|accessdate=2 June 2011|archive-date=2014-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824091638/http://artflx.uchicago.edu/cgi-bin/efts/dicos/woodhouse_test.pl?pagenumber=1010&pageturn=1|url-status=dead}}</ref> назив со кој ја нарекувале и [[Катанија]] како и градот оригинално познат како Инеса. На [[Латински јазик|латински]], се нарекува ''Aetna''. Арапите вулканот го викале ''Џабал ел-Нар'' ([[Арапски јазик|арапски]]: {{јаз|ar|جبل النار}} ''{{transl|ar|ALA|Jabal al-Nār}}'' ) или ''Огнена планина''.<ref>{{Citation|last=Chevedden|first=Paul E.|year=2010|title=A Crusade from the First: The Norman Conquest of Islamic Sicily, 1060–1091|journal=Al-Masaq: Islam and the Medieval Mediterranean|volume=22|issue=2|doi=10.1080/09503110.2010.488891}}</ref> Познат е и по називите Мунџибеду ([[Сицилиски јазик|сицилиски]]: ''Mungibeddu''), Монџибело или Монтебело ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Mongibello'' /''Montebello'' што буквално значи "убава планина"). Друга лингвистичка теорија е дека називот Монџибело доаѓа од италијанскиот збор ''monte'' и арапскиот ''jabal'', кои и двата означуваат "планина". ==Легендата за киклопските карпи== [[Податотека:Etna map.PNG|мини|Местоположбата на Етна на островот [[Сицилија]]]] [[Податотека:Islands of the Cyclops at Dawn Sicily Italy - Creative Commons by gnuckx (5040125477).jpg|мини|Вулканските ''Острови на киклопите'' (италијански: ''isole'' ''dei ciclopi'') на [[Сицилија]] на 20 км оддалечени од вулканот Етна.]] Недалеку од [[Катанија]], на источниот брег на [[Сицилија]], лежат три огромни карпи познати како ''Киклопски карпи'' (италијански: ''Scogli dei ciclopi''). Тие се од вулканско потекло и се сосема поинакви од останатите карпи крај овој брег. Грчкиот [[мит]] раскажува дека чудовиштето ги фрлило трите сосема идентични камења врз бродот на јунакот [[Одисеј]], еден од јунаците на [[Тројанска војна|Тројанската војна]]. Грчкиот поет [[Хомер]] од 8 век п.н.е во делото [[Одисеја]] разскажува како јунакот и неговите другари на Сицилија ги заробиле [[киклоп]]и. Водач на киклопите бил грдиот [[Полифем]], кој имал само едно око на средината на челото. Додека Полифем спиел, Одисеј и неговите придружници во окото му забоделе зашилена и вжарена маслинова гранка а потоа побегнале, спасувајќи си ги животите а и бродот. Иако го заслепеле и му задале ужасна болка, киклопот сè уште можел да ги гаѓа фрлајќи камења од падината на планината. Тој не ги погодил, а карпите и денес стојат таму каде што паднале и потсетуваат на силата на чудовиштето. Ако се погледне дваесетина километри накај копното, се гледа врвот на вулканот Етна а длапката на нејзиниот кратер потсетува на окото на киклопот. [[Податотека:Etna eruption postcard from 1931.jpg|мини|Разгледница од 1931 со Етна при ерупција]] == Историја == [[Податотека:Etnas 1669 eruption.jpg|мини|Фреска која ја прикажува ерупцијата на Етна во 1669 година]] Етна повеќепати во историјата покажала способност да исфрла камења големи како киклопските карпи, а истата сила ја задржала до денес. Зачувани се пишани извори за големите ерупции во 475 и 369 п.н.е., потоа во 812 или 1169 година при што загинале 15000 луѓе на Сицилија<ref>{{Наведени вести|url=http://www.newhistorian.com/massive-volcano-eruption-mount-etna-1669-kills-thousands/8146/|title=Massive Volcano Eruption at Mount Etna in 1669 Kills Thousands|date=2017-03-08|work=New Historian|access-date=2017-12-09|language=en-US}}</ref> како резултат на земјотресот кој претходел на ерупцијата како и онаа во 14 век.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sites.google.com/site/mountetnafacts/main-facts-about-etna/biggest-ever-eruption-1669|title=Biggest Ever Eruption : 1669 - Mount Etna Facts !|work=sites.google.com|accessdate=2017-12-09|archive-date=2020-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823191341/https://sites.google.com/site/mountetnafacts/main-facts-about-etna/biggest-ever-eruption-1669|url-status=dead}}</ref> Во 1669 година Етна се распукала од врвот до дното и од неа се излеале милиони тони лава што тогаш ја уништила цела Катанија и околината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.italysvolcanoes.com/ETNA_1669.html|title=1669 eruption of Etna|work=www.italysvolcanoes.com|accessdate=2017-12-09}}</ref> Помали ерупции се случувале пред и потоа (само во 20 век имало повеќе од 10) кои редовно ги уништуваат земјоделските површини и ги опожаруваат селата. Иако сведоштвата за активноста на Етна допираат во минатото сè до митските времиња, таа е релативно млад вулкан. Се појавила од морето пред околу милион години, а нејзината прва ерупција се случила околу милион години подоцна. Денес Етна е најголемиот активен вулкан во Европа<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://geology.com/volcanoes/etna/|title=Mount Etna Volcano, Italy: Map, Facts, Eruption Pictures|work=geology.com|accessdate=2017-12-09}}</ref>, подножјето има пречник од околу 160 км и се простира во област со големина на [[Лондон]] и околината. Висината на Етна е променлива исто како и кај многу други вулкани. Сега, нејзиниот врв се наоѓа на висина од 3.320 м. Но, пред околу сто години тој бил повисок за 30м. Поради постојаните ерупции доаѓа до поместување на врвот, имено, конусниот врв се вовлекува и зад себе остава вдлабнатина во форма на чинија (купа), а во близина се создаваат нови конусни врвови. Пред денешниот врв постоеле најмалку два, а на страната од вулканот се наоѓа купата: голема дупка со пречник од 20 километри чии падини стрмно паѓаат дури 900 м. Сите тие непрекинати промени оставаат непријатен впечаток дека пред себе имате едно огромно примитивно живо суштество. Впечатокот го надополнува избивањето на чадот и пареата од фумаролите(отвори од каде излегува чадот) и од малите кратери, што асоцира на дишење. Исто како и другите активни вулкани и Етна може да се споредува со полупропустлив вентил што ја затвора слабата точка на Земјината кора. Се смета дека ерупциите на Етна доаѓаат од резервоарот со лава, долг околу 30км и длабок околу 4км. Резервоарот е сместен под планината, а ерупциите се хранат со огромно количество вжарен материјал, кој избива под притисок на гасовите под кората. Огромниот притисок сè повеќе расте и бара излез како на страните , така и на врвот на вулканот и на крајот се појавува на површината како огнена фонтана од сулфурен гас и лава. ==Ерупции== [[Податотека:Etna-Valle del Bove2.jpg|мини|Илустрација на Вале дел Бове кај Етна]] === Геолошка историја === [[Податотека:Valle del bove.jpg|мини|Депресијата наречена ''Вале дел Бове'' во близина на вулканот Етна]] Вулканска активност на Етна првпат се случила пред околу 500,000 години, со ерупции под морето надвор од старото крајбрежје на Сицилија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html|title=Mt. Etna|last=Martin-Schutz, Alicia|accessdate=2017-12-09|archive-date=2011-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701123119/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html|url-status=dead}}</ref> Пред околу 300,000&nbsp;години, вулканската активност започнала да се случува југозападно од врвот на вулканот, а потоа активноста се преселила кон сегашниот централен врв, пред околу 170,000&nbsp;години. Ерупциите во тоа време го создале првиот вулкан, формирајќи  [[стратовулкан]] со наизменични експлозивни и ефузивни ерупции. Растот на планината бил повремено прекинат поради големите ерупции, кои довеле до тоа пропаѓањето на врвот да формира [[Купа|купи]]. Пред околу 35,000 до 15,000&nbsp;години, Етна имала високо експлозивни ерупции, генерирајќи големи [[пирокластични текови]], што оставиле широки наслаги на [[ингимбрит]]. Пепел од овие ерупции е пронајдена дури до [[Рим]], јужно од неговата границата, 800 километри накај север. Пред илјадници години, источното крило на планината доживеало катастрофален колапс, правејќи огромно [[свлечиште]] во настан сличен на оној виден при ерупција на Планината Св. Хелена во 1980. Свлечиштето оставило широка депресија на страната на вулканот позната како ''Вале дел бове'' ([[Италијански јазик|италијански]] 'Valle del Bove' во превод „Волска долина“). Едно истражување објавено во 2006 година сугерира дека тоа се случило пред околу 8000 години и предизвикало огромно [[цунами]], кое оставило белег на неколку места во источниот [[Средоземно Море|Медитеран]]. Можеби тоа било причината населбата [[Атлит Јам]] ([[Израел]]), сега под морското ниво, наеднаш да биде напуштена од страна на населението токму околу тој период.<ref>{{Citation|last=Pareschi|first=M. T.|first2=E.|last2=Boschi|lastauthoramp=yes|first3=M.|last3=Favalli|year=2007|title=Holocene tsunamis from Mount Etna and the fate of Israeli Neolithic communities|journal=Geophysical Research Letters|volume=34|issue=|pages=L16317|doi=10.1029/2007GL030717|bibcode=2007GeoRL..3416317P}}</ref> Стрмните ѕидови на долината паѓале во бројни прилики. [[Стратум]]ите обезбедуваат важен и лесно достапен запис на еруптивната историја на Етна. Најскорешниот колапс на врвот на Етна се смета дека се случил пред околу 2.000&nbsp;години, формирајќи го тоа што денес е познато како ''Пјано Калдера''. Оваа [[Купа|калдера]] речиси целосно била исполнета со последователни [[Лава|лавини ерупции]], но уште е видлива во падината на планината во близина на основата на денешниот конусен врв. [[Податотека:Valle del Bove (8580588649).jpg|центар|мини|418x418пкс|''Волска долина'' (Valle del Bove) на Сицилија, сликана ден по ерупцијата на вулканот]] === Историски ерупции === [[Податотека:Eruzione_dell'Etna_del_1766,_incisione_colorata_di_Alessandro_D'Anna.jpg|мини|281x281пкс|Алесандро Дана, слика на ерупција на Етна (1766)]] [[Податотека:Catania Mount Etna c1840.jpg|мини|Катанија и планината Етна, цртеж од 1840]] [[Податотека:Mt. Aetna from Taormina by William Stanley Haseltine.jpg|мини|Поглед на Етна од театарот во Таормина, слика од Вилијам Стенли Хаселтин]] Ерупциите на Етна следат различни шеми. Повеќето се случиле на врвот, каде сега (од 2008) постојат пет различни кратери — на Североисточен кратер, Вораџине, Бока Нуова, и Југоисточен кратерски комплекс (2). Други ерупции се случиле на падините, кои имаат повеќе од 300 отвори и варираат по големина од мали дупки во земјата до големи кратери од стотици метри. Ерупциите на врвот може да бидат високо експлозивни и спектакуларни, но ретко се закануваат на населените области околу вулканот. За разлика од тоа, страничните ерупции може да стигнат надолу до неколку стотици метри надморска височина, близу до или во населените места па затоа претставуваат закана. Голем број села и мали градови лежат околу или на конусите од минатите странични ерупции. Од година 1600 година наваму, се случиле најмалку 60 странични ерупции и безброј ерупции од врвот. Речиси половина од нив се случиле од почетокот на 20-от век. Од 2000 година, Етна имала четири странични ерупции во 2001, 2002 и 2003 година, 2004-2005, и во 2008-2009. На врвот ерупции се случиле во 2006 година, 2007-2008 година, јануари–април 2012 година, и повторно во јули–октомври 2012. Првиот познат запис за ерупција на Етна е оној на [[Диодор Сицилиски]].<ref>{{Наведено списание|last1=Tanguy|first1=J. C.|last2=Condomines|first2=M.|last3=Goff|first3=M.|last4=Chillemi|first4=V.|last5=Delfa|first5=S.|last6=Patanè|first6=G.|doi=10.1007/s00445-007-0121-x|title=Mount Etna eruptions of the last 2,750 years: Revised chronology and location through archeomagnetic and 226Ra-230Th dating|journal=Bulletin of Volcanology|volume=70|pages=55|year=2007|pmid=|pmc=|url=http://www.ipgp.fr/~legoff/Download-PDF/ArcheoItalia/TanguyetAl_Bull_Volc_2007.pdf}}</ref> Во 396&nbsp;п.н.е, ерупција на Етна, наводно ги оневозможила [[Картагина|Картагинците]] во нивниот обид да ја нападнат [[Сиракуза]] во текот на [[Втора Сицилиска Војна|Втората сицилијанската војна]]. Особено силна експлозивна плинска ерупција се случи во 122&nbsp;п.не., и предизвикала тешки вулкански камења да паднат на југоисток, вклучувајќи го градот Катанија, каде многу куќи биле уништени.<ref>{{Citation|last=Coltelli|first=M.|last2=Del Carlo|first2=P.|lastauthoramp=yes|last3=Vezzoli|first3=L.|year=1998|title=Discovery of a Plinian basaltic eruption of Roman age at Etna Volcano, Italy|journal=[[Geology (journal)|Geology]]|volume=26|issue=12|pages=1095–1098|doi=10.1130/0091-7613(1998)026<1095:DOAPBE>2.3.CO;2|bibcode=1998Geo....26.1095C}}</ref> За да им се помогне во реконструкција по катастрофалните ефекти на ерупција, [[Римско Царство|Римјаните]] го ослободиле населението на Катанија од плаќање на даноци за период од десет години. Римскиот поет [[Вергилиј]] опишал ерупција на Етна во неговата истоимена поема.<ref>Aeneid, edition of [[Theodore Chickering Williams|Theodore C. Williams]], ca. 1908 [book III, lines 569–579]</ref> Во текот на првите 1500 години, многу ерупции останале незаведени (или евиденцијата се губи). Меѓу позначајните се: (1) ерупција околу 1030 година во близина на [[Монте Иличе]] на долната југоисточна страна, кога лавин проток патувал околу 10&nbsp;километри, достигнувајќи до морето на север од [[Ачиреале]]. Селата Санта Текла и Стацо се изградени на широка делта формирана од страна на оваа лава која достигнала во морето; (2) ерупцијата околу 1160 (или 1224), од пукнатина на само 350-450 височина на југоисточната падина близу до селото Маскалучиа, чиј лавин проток достигнал до морето северно од [[Катанија]]. [[Податотека:EtnaHaus.JPG|мини|Куќа уништена од лавата на Етна]] Најдеструктивната ерупција на Етна, по онаа во 122&nbsp;п.н.е., започнала на 11 март [[1669]] и произвела лавин проток кој уништил најмалку 10 села на јужното крило пред да стигне до ѕидините на градот Катанија пет недели подоцна, на 15 април. Лавата во голема мера беше пренасочен од овие ѕидови во морето јужно од градот, пополнувајќи го пристаништето на Катанија.  Мал дел од лавата на крајот се пробил преку дел од градските ѕидини на западната страна на Катанија и уништил неколку згради пред да прекине во задниот дел на бенедиктанскиот манастир, не стигнувајќи до центарот на градот. Спротивно на широко распространетите извештаи дека 15,000 (или дури и 20,000) луѓе загинале од лава,<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/194532/Mount-Etna Mount Etna (volcano, Italy)]". (the Encyclopædia Britannica has been wrongly cited as one source of this false information).</ref> современите извештаи напишани на италијански и англиски не споменуваат смртни случаи<ref>The ''Encyclopaedia Britannica'' 5th edition (1817) quotes from the eyewitness report of Lord Winchelsea, Ambassador to Constantinople, to the Court of England. It happens not to mention casualties. {{Наведена книга|title=Encyclopaedia Britannica: Or, A Dictionary of Arts, Sciences, and Miscellaneous Literature, Enlarged and Improved|url=https://books.google.com/books?id=-icoAAAAMAAJ|edition=5|volume=Vol. 1|year=1823|publisher=A. Constable|location=Edinburgh|pages=248–249}} See also: {{Наведена книга|author1=Charles Hutton|author2=Georges Shaw|author3=Richard Pearson|title=The Philosophical Transactions of the Royal Society of London, from Their Commencement, in 1665, to the Year 1800; Abridged...: From 1665 to 1672. 1|url=https://books.google.com/books?id=zPGomGMoQJoC&pg=PA383|year=1809|location=London|pages=357–358; 383–387; 637–638}}</ref> поврзани со ерупцијата во 1669 (но даваат многу прецизни бројки на бројот на уништени згради, обработливо земјиште и економски штети). Затоа е неизвесно на што се припишува овој огромен број човечки жртви. Едната можност е конфузијата помеѓу оваа ерупција и [[земјотрес]]от кој ја опустошил југоисточна [[Сицилија]] (вклучително Катанија) 24 години подоцна, во [https://mk.wikipedia.org/w/1693_Sicily_earthquake 1693]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Проучувањата на ерупциите открива дека само 77 човечки жртви со сигурност се поврзани со ерупциите на Етна како случајот во 1987 година двајца туристи биле убиени од ненадејна експлозија во близина на врвот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://boris.vulcanoetna.it/ETNA_andman2.html|title=Etna and Man|publisher=Boris.vulcanoetna.it|accessdate=2 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722070430/http://boris.vulcanoetna.it/ETNA_andman2.html|archivedate=22 July 2011|df=dmy-all}}</ref> === Понови ерупции === [[Податотека:Paroxysm_at_Etna,_16-17_November_2013.webm|мини|247x247пкс|Снимка од Етна во 2013]] Голем лавин тек од ерупцијата во [[1928]] година довел до уништување на населено место за првпат од ерупцијата во 1669. Ерупцијата започнала високо на североисточното крило на Етна на 2 ноември. Нова еруптивна пукнатина се отворила на пониска надморска височина по страната на вулканот. Третата и најсилна од овие пукнатини се отвориле на 4 ноември на невообичаено ниска надморска височина, на околу 1200 метри, во зона позната како [[Рипе дела Нака]]. Селото [[Маскали]] кое се наоѓа на падините на Рипе дела Нака, било речиси целосно уништено во рок од два дена. Само една црква и неколку околни згради преживеале во северниот дел од селото. Во текот на последните денови на ерупција, протокот ја прекинал железничката линија Месина-Катанија и уништена била железничката станица на Маскали. Настанот бил користен од страна на фашистичкиот режим на [[Бенито Мусолини]] за пропаганди цели, со евакуација, помош и обнова на селото, претставенo како модели на фашистичко планирање.<ref>{{Наведено списание|last=Duncan|first=A. M.|last2=Dibben|first2=C.|last3=Chester|first3=D. K.|last4=Guest|first4=J. E.|date=March 1996|title=The 1928 eruption of Mount Etna volcano, Sicily, and the destruction of the town of Mascali|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8867507|journal=Disasters|volume=20|issue=1|pages=1–20|issn=0361-3666|pmid=8867507}}</ref> Маскали бил одново изграден на нова локација (1937), а неговата црква го содржи италијанскиот фашистички симбол (факелот) поставен над статуата на [[Исус Христос]]. На почетокот на ноември 2008, градот Маскали ја одбележал 80-годишнината од ерупција и уништувањето на селото со голем број на јавни настани. {{multiple image|align=десно|direction=vertical|width=240|image1=Etna eruption seen from the International Space Station.jpg|caption1=|image2=Etna smoke seen from space.jpg|caption2=Ерупцијата на Етна во 2002 сликана од [[Меѓународна вселенска станица|Меѓународната вселенска станица]]|image3=Etna's NSEC (New South East Crater) eruption.jpg|caption3=Ерупција од новиот југоисточен кратер на Етна}} [[Податотека:Etna Volcano Paroxysmal Eruption October 26 2013 - Creative Commons by gnuckx (10491854406).jpg|мини|247x247пкс|Етна, 26 октомври 2013]] [[Податотека:Vulkan Ätna 2017-04-23a.jpg|мини|242x242пкс|Етна, 24 април 2017]] [[Податотека:Eruzione Etna 13-01-2011 C.jpg|мини|247x247пкс|Етна,13 јануари 2011]] Други големи ерупции во 20 век се случиле во 1949 година, 1971, 1979, 1981, 1983 и 1991-1993. Во 1971 година, лавата ја закопала Опсерваторијата на Етна (изградена во доцниот 19 век), уништена била првата генерација на Етна жичарницата и била сериозна закана за неколку мали села на источната падина на Етна. Во март 1981 година, градот [[Рандацо]] на северозападниот крило на Етна за малку избегнал уништување бидејќи лавата невообичаено брзо течела. Ерупцијата била неверојатно слична со онаа во 1928 година која го уништила Маскали. При ерупцијата 1991-1993 градот Ѕаферана бил во опасност од лавиниот проток, но со напори градот бил спасен од поголеми штети. На почетокот, таквите напори се состоеле од изградбата на бариери при што се надевале дека ерупција ќе запре пред вештачките басени зад бариерите да бидат целосно исполнети. Наместо тоа, ерупцијата продолжила, и лавата насобрана на бариерите, тргната директно кон Ѕаферана. Инженерите потоа одлучиле да смислат други методи за борба со лавата (канали, односно систем од цевки по кои лавата патувала 7 км)<ref>{{Citation|last=Barberi|first=F.|last2=Carapezza|first2=M. L.|last3=Valenza|first3=M.|last4=Villari|first4=L.|year=1993|title=The control of lava flow during the 1991–1992 eruption of Mt. Etna|journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research|volume=56|issue=1–2|pages=1–34|doi=10.1016/0377-0273(93)90048-V|bibcode=1993JVGR...56....1B}}</ref> По шест години (1995-2001) необично интензивна активност на четирите кратери на врвот на Етна, вулканот во јули–август 2001 година ја имал својата прва странична ерупција после онаа во 1991-1993 . Оваа ерупција, која вклучувала активност од седум различни еруптивни пукнатини главно на јужната падина на вулканот се случила во екот на туристичката сезона. Ерупцијата станала медиумска сензација бидејќи бројните известувачи и новинарите биле веќе во Италија за да се покрие [[Г8|Г8 самитот]] во [[Џенова]]. Жичарницата била оштетена од оваа ерупција која била скромна по големина согласно стандардите на Етна. Во 2002-2003 година, многу поголема ерупција исфрлила огромен столб на пепел кој лесно можел да се види од вселената и паднал далеку до Либија, 600 километри јужно преку [[Средоземно Море|Средоземното Море]]. Сеизмичка активност во оваа ерупција предизвикала источната падина на вулканот да се лизга до два метри и многу куќи на падините на вулканот биле оштетени. Ерупциите биле снимени од страна на [[Лукасфилм]] за да се интегрираат во пејзажот на планетата ''Мустафар'' во филмот [[Војна на ѕвездите Епизода 3: Одмаздата на Сит|Војна на Ѕвездите: Епизода III – Одмаздата на Сит]] од 2005.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hollywoodjesus.com/movie/star_wars_ep_3/notes.pdf|title=press_text_booklet.indd|format=PDF|accessdate=2 June 2011}}</ref> После прилично тивки, бавни и недеструктивни лавини одливи на горното југоисточно крило помеѓу септември 2004 и март 2005 година, интензивна ерупции се случила во Југоисточниот кратер во јули–декември 2006 година.  На 29 март 11 април 29 април и на 7 мај 2007 имало големи ерупции со исфрлање лавини фонтани. Пепел и стромболински експлозии започнале од отворите на источната страна на Југоисточниот кратер во средината на август 2007. На 4 септември 2007 година спектакуларна епизода на лавина фонтана се случила од новиот отвор на источната страна на Југоисточниот кратер, заедно со чад, пепел и скорија која паднала на источната падина на вулканот. Лавата течела накај ненаселената област Вале дел Бове. Оваа ерупција се гледала и подалеку од Сицилија, а завршила следното утро од 5 до 7 часот наутро по месно време. Во текот на ноќта [[Аеродром Катанија|Аеродромот Катанија]] бил затворен за авиосообраќај заради безбедносни мерки на претпазливост. Ерупција утрото на 13 мај 2008 година, веднаш до врвот на Етна на исток била придружена од рој од повеќе од 200 земјотреси и значајни земјени деформации на врвот. Ерупцијата продолжила со бавно намалување на стапката цели 417 дена, до 6 јули 2009 година, што ја прави најдолга падинска ерупција на Етна по онаа од 1991-1993 која траела 473 дена. Претходните ерупции, во 2001 година, 2002-2003 година, и 2004-2005 траеле 3 недели, 3 месеци и 6 месеци. Лавата течела 6.5&nbsp;километри во текот на првите неколку дена од ерупцијата, но потоа стагнирала. Последните месеци течела само 1 км по падината надолу. Во јануари 2011 до февруари 2012 година, кратерот на врвот на Етна бил место на интензивна активност. Честите ерупции и пепелните столбови ги принудиле властите да го затворат аеродромот во Катанија во неколку наврати.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://tvnz.co.nz/world-news/italy-s-mt-etna-erupts-3997812 |title=Italy's Mt Etna erupts {{!}} WORLD News |accessdate=2017-12-09 |archive-date=2011-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117115008/http://tvnz.co.nz/world-news/italy-s-mt-etna-erupts-3997812 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Ken Kremer|url=http://www.universetoday.com/82516/spectacular-eruptions-of-mt-etna-in-sicily-from-space-and-earth/|title=Spectacular Eruptions of Mt. Etna in Sicily from Space and Earth|publisher=Universetoday.com|date=15 January 2011|accessdate=2 June 2011}}</ref><ref>{{citation|url=http://www.mirror.co.uk/news/world-news/mount-etna-eruption-caught-in-stunning-679012|title=There she blows! Stunning images of Mount Etna eruption|publisher=Mirror|date=9 February 2012}}</ref><ref>{{citation|url=http://theextinctionprotocol.wordpress.com/2011/10/23/eruption-of-mt-etna-closes-airport-in-catania/|title=Eruption of Mt. Etna closes airport in Catania|publisher=Agi.it|date=23 October 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ct.ingv.it/index.php?option=com_content&view=article&id=363|title=INGV – Etna Observatory|publisher=Ct.ingv.it|accessdate=2 June 2011|archive-date=2012-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414231713/http://www.ct.ingv.it/index.php?option=com_content&view=article&id=363|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13381243|title=BBC News – Footage shows Mount Etna spewing lava and ash|publisher=Bbc.co.uk|date=12 May 2011|accessdate=2 June 2011}}</ref> Во јули 2011 лавата од ерупцијата успешно била избегната.<ref>{{citation|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-63148/Airport-closed-Etna-blows-on.html|title=Airport closed as Etna blows on|publisher=Daily Mail|date=3 April 2013}}</ref> Во 2014, лава потекла после стромболински ерупции на падините први по оние во 2008–09 [http://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html] На 3 декември 2015, се случило ерупција која била најсилна помеѓу 03:20 и 04:10 по месно време. Од кратерот Вораџине избила фонтана од лава која достигнала 1 км височина, со вулкански чад висок 3 км.<ref>{{наведени вести|url=https://www.wired.com/2015/12/italys-etna-unleashes-a-short-but-spectacular-eruption/|title=Italy’s Etna Unleashes a Short but Spectacular Eruption|work=Wired|first=Erik|last=Klemetti|date=3 December 2015|accessdate=3 December 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html|title=Etna volcano – eruption update|work=Volcano Discovery|date=3 December 2015|accessdate=3 December 2015}}</ref> Активноста продолжила следните денови а чадот достигнал и 7 км височина по што бил затворен аеродромот во Катанија.<ref>{{наведени вести|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/catania/cronaca/15_dicembre_04/etna-nuova-fontana-lava-voragine-aeroporto-operativo-4f4c7456-9a72-11e5-9894-0d6d2be3d098.shtml|title=Etna show, nuova fontana di lava: non si ferma l’emissione di cenere|work=Corriere della Sera|language=it|date=4 December 2015|accessdate=5 December 2015|archive-date=2017-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301093903/http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/catania/cronaca/15_dicembre_04/etna-nuova-fontana-lava-voragine-aeroporto-operativo-4f4c7456-9a72-11e5-9894-0d6d2be3d098.shtml|url-status=dead}}</ref> Ерупцијата на 16 март 2017 повредила 10 луѓе, вклучително и телевизиската екипа на ББС вестите, откако магмата експлодирала во допир со снег.<ref>{{наведени вести|last=Balmer|first=Crispian|date=16 March 2017|title=Volcanic explosion on Mount Etna injures 10 people|url=https://www.reuters.com/article/us-italy-etna-idUSKBN16N270|work=[[Reuters]]|accessdate=16 March 2017}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-39293086|title=Mount Etna: BBC crew caught up in volcano blast|date=2017-03-16|work=BBC News|access-date=2017-03-16|language=en-GB}}</ref> == Вулкански експлозивен индекс на последните ерупции == На сите ерупции на Етна од јануари 1955 година им е доделен вулкански експлозивен индекс (VEI), согласно Глобалната вулканска програма.<ref name="VEIdata">{{Наведена мрежна страница|url=http://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=211060|title=Global Volcanism Program: Etna|publisher=[[Smithsonian Institution]], National Museum of Natural History|accessdate=26 October 2016}}</ref>{{Bar chart|title=Вулкански експлозивен индекс за Планината Етна од јануари 1955|label_type=VEI|data_type=Број на ерупции (вкупно=49)|bar_width=35|width_units=em|data_max=80|label1=VEI 0|data1=1|label2=VEI 1|data2=17|label3=VEI 2|data3=24|label4=VEI 3|data4=7}} [[Податотека:Anello di fumo Etna da Zafferana.jpg|мини|Прстени од чад од Етна]] ==== Прстени од чад ==== Во 1970 од Етна избиле прстени од чад,<ref>[http://www.stromboli.net/etna/etna00/etna0002photovideo-en.html Smoke rings generated by eruptions of Etna volcano]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> настан кој е од исклучително ретка природа. Тоа повторно се случило и во 2000.<ref>{{наведени вести|title=Etna hoops it up|work=|publisher=BBC News|date=31 March 2000|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/696953.stm|accessdate=9 October 2008}}</ref> Снимка од настанот била направена на 8 јуни 2000 од страна на снимателот Џоф Мекли.<ref>{{наведени вести|title=Erupting Mt. Etna coughs up a smoke ring|work=|publisher=WJLA (ABC) Storm Watch 7|date=16 August 2011|url=http://www.wjla.com/blogs/weather/2011/08/erupting-mt-etna-coughs-up-a-smoke-ring-video--12367.html|accessdate=15 April 2013|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202203909/http://www.wjla.com/blogs/weather/2011/08/erupting-mt-etna-coughs-up-a-smoke-ring-video--12367.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|last=Geoff|first=Mackley|title=Mt Etna – Sicily, Italy – the greatest show on earth !|url=http://www.emergency.co.nz/archive/etna.html|publisher=Geoff Mackley|accessdate=15 April 2013|archive-date=2012-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20121230110236/http://www.emergency.co.nz/archive/etna.html|url-status=dead}}</ref> Уште еден таков настан бил забележан на 11 април 2013.<ref>{{наведени вести|title=Mount Etna blows smoke rings during volcanic eruptions|work=|publisher=NBC News|date=12 April 2013|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2013/04/12/17720274-mount-etna-blows-smoke-ring-during-volcanic-eruptions|accessdate=15 April 2013}}</ref> == Геополитичка невообичаеност == [[Податотека:Provincia_di_Catania_colori.svg|лево|мини|150x150пкс|Мапа на општините на провинцијата Катанија.]] Границите на десет општини ([[Адрано]], [[Бјанкавила]], [[Белпасо]], Бронте (од двете страни), Кастиљоне ди Сицилија, Малето, Николози, [[Рандацо]], Сант'алфио, Ѕаферана Етнеа) заедно граничат сите едни со други на врвот на Планината Етна, со што ова е најкомплицираната геополитичка мулти-точка северно од [[Јужен Пол|Јужниот Пол]]. [[Податотека:House in Etna lava.jpg|мини|Куќа проголтана од лавата на Етна]] ===Плодност === [[Податотека:Mount_Etna_from_the_south_060313.JPG|мини|Планината Етна видена од југ]] Падините на Етна се една од најгусто населените области на Сицилија.Иако реките од вулканска лава имаат огромна разорна моќ и уриват куќи, патишта или железнички пруги, тие течат само повремено и бавно и ретко има човечки жртви. Околината на Етна е привлечна за живот и покрај опасниот вулкан поради плодната почва. Тука вулканскиот пепел создава едно од најплодните земјишта. Се остваруваат и до пет реколти зеленчук илиовошје. Добро вирее и виновата лоза. Жителите на оваа богата почва повеќепати низ историјата се сочувале со катастрофи. Од ерупциите биле уништени живеалишта и села но истите биле повторно обнoвувани. Имало обиди за да се совлада ерупцијата во тек на историјата, но честопати залудно. Жителите на [[Катанија]], се обиделе да го свртат текот на лавата, копајќи ендеци пред градот и користејќи ги постоечките ѕидини. Слични проблеми се појавиле и во поново време. Во текот на ерупциите во 1991-1992 град Ѕаферена бил евакуиран за неколку дена, а владиниот вулканолог [[Франко Барбиери]] истакнал дека најголемата опасност не се заканува од широките текови на лавата која брзо се стврднува, туку од тесните потоци, што брзо се пробиваат низ каналите и тунелите што сами ги отвораат и така избиваат на пониските делови.<ref>{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1992/04/19/etna-si-risveglia-torna-la-paura.html?refresh_ce|title=L' ETNA SI RISVEGLIA, TORNA LA PAURA - la Repubblica.it|work=Archivio - la Repubblica.it|access-date=2017-12-09|language=it}}</ref> Поради тоа биле ангажирани биле хеликоптери од италијанското воздухопловство и американски маринци за да фрлаат големи бетонски блокови, поврзани со синџири во каналите високо во планината и со [[динамит]] да ги уништуваат тунелите во пониските нивоа. За пилотите и екипажот на овие хеликоптери, летајќи низ гасови од пареа и чад, условите биле крајно опасни, но блоковите, сепак,биле прецизно поставени. Потоа блоковите паднале во делови од тунелите разурнати со динамит, ги преградиле и ја присилиле лавата да се прошири во повисоките падини каде што можела да се стврдне и да спречи создавање на нови потоци. По извесно време Ѕафарена била речиси сосема спасена. ==Туризам== [[Податотека:Etna_ski.JPG|мини|Скијање на падините на планината Етна]] Етна е една од најголемите туристички атракции на Сицилија, со илјадници посетители секоја година.<ref>{{citation|url=http://travel.nationalgeographic.com/travel/parks/etna-italy/|title=Etna National Park, Italy|publisher=National Geographic Travel|accessdate=2017-12-09|archive-date=2011-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110417150641/http://travel.nationalgeographic.com/travel/parks/etna-italy/|url-status=dead}}</ref> Највообичаен пат е оној кој води до скијачката област кој се протега јужно од кратерот на височина од 1910&nbsp;m.<ref>{{citation|url=http://www.rifugiosapienza.com/chi-siamo/?lang=en|title=Rifugio Sapienza: who we are|accessdate=2017-12-09|archive-date=2013-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130326075225/http://www.rifugiosapienza.com/chi-siamo/?lang=en|url-status=dead}}</ref> Има жичарница до 2500&nbsp;m, од каде е пристапна кратерската област на 2920.<ref>{{citation|url=http://www.lonelyplanet.com/italy/sicily/mt-etna/activities/tour-self-guided/funivia-delletna|title=Funivia dell'Etna|publisher=Lonely Planet|accessdate=2017-12-09|archive-date=2013-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130712213720/http://www.lonelyplanet.com/italy/sicily/mt-etna/activities/tour-self-guided/funivia-delletna|url-status=dead}}</ref> На Етна има два развиени ски центра.<ref>{{citation|url=http://www.telegraph.co.uk/travel/snowandski/italy/7427820/Skiing-Mount-Etna-Hit-the-slopes-one-day-sail-the-next.html|title=Skiing Mount Etna: Hit the slopes one day, sail the next|publisher=Telegraph|date=12 March 2010}}</ref> Самата област околу вулканот е богата со насади со винова лоза, портокали кои ги покриваат пониските падини, а потоа постепено ги заменуваат јаболка и цреши. Над нив се наоѓаат шумските падини со дабови, питоми костени, лешници и брези, а уште повисоко е областа со разлеана скаменета [[лава]] што ја обликувале временските услови. Во вулканската област не расте речиси ништо, освен планинско цвеќе и по некој сладок сицилијански козинец. Таму има области со вечен мраз. Во старо време мразот бил обвиткан со слоеви студена пепел и во лето го извезувале во [[Неапол]] и Рим каде што се употребувал за производство на [[сладолед]], бидејќи тамошните благородници сметале дека тој производ е поважен од виновата лоза. Расчепеното ждрело на кратерот е обоено со [[оксид]]и и сулфати, а неговата длабочина непрекинато се менува во зависност од подигањето и спуштањето на грлото на вулканот. Сето тоа најдобро се гледа непосредно пред изгрејсонце, кога кратерот пулсира со вжарен сјај што на морепловците им служел за ориентирање уште од времето кога првите бродови пловеле по [[Средоземно Море|Средоземјето]]. [[Податотека:Etna banners above clouds.jpg|центар|мини|541x541пкс|Етна над облаците]] === Патописи === * [[Александар Дима]] таткото го раскажува своето качување на Етна во 1835 во ''Le Speronare'', патопис објавен во 1842. * [[Ги де Мопасан]] го раскажува неговото качување на Етна во 1885 во Во Сицилија (француски: En Sicile), хроника објавена во 1886 и во 1890 интегрирана во ''Талкачки живот'' ([[Француски јазик|француски]]: La Vie errante). * [[Жорж Батај]], се искачил на Етна во 1937, и страници од неговиот дневник кој го пишувал таму вметнал во делото Виновник (Le Coupable) кое било објавено посмртно во 1961. == Поврзано == * [[Вулкани во Италија]] * [[Децениски вулкани]] == Галерија == <gallery> Податотека:Cole Thomas Mount Etna from Taormina 1843.jpg|Поглед на Етна од градот [[Таормина]] Податотека:Catania-Etna-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ1.JPG|Подножје на Етна </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{it}} [http://www.ct.ingv.it/Etna2007/Main.htm Национален институт за геофизика и вулканологија - Етна] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080107060235/http://www.ct.ingv.it/Etna2007/Main.htm |date=2008-01-07 }} * {{en}} [http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0101-06= Глобален вулкански програм - Етна] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040723105850/http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0101-06= |date=2004-07-23 }} * {{fr}} [http://www.activolcans.info/volcan-Etna.html ACTIV: напис за вулканот Етна] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110318222807/http://www.activolcans.info/volcan-Etna.html |date=2011-03-18 }} {{Нормативна контрола}}{{Вулкани на Декадата}}{{Вулкани}} [[Категорија:Места во старогрчката митологија]] [[Категорија:Вулкани во Италија]] [[Категорија:Планини во Сицилија]] [[Категорија:Декадни вулкани]] [[Категорија:Активни вулкани]] [[Категорија:Триилјадници]] 0gse77p83xxm5td8cr41hv40uda5of7 0 738254 5623066 5513807 2026-09-02T16:55:39Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623066 wikitext text/x-wiki [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|300px|Поглед кон пирамидите во Гиза. Од десно на лево: [[Кеопсова пирамида|Кеопсовата пирамида]], [[Хефренова пирамида|Хефреновата пирамида]] и [[Микеринова пирамида|Микериновата пирамида]]. Трите мали пирамиди во предниот дел се структури поврзани со Микериновата пирамида.]] {{Hiero|Пирамидите|<hiero>U23-G17:r-O24</hiero>|align=right|era=egypt}} [[File:EgyptianPyramidsandSphinx2006.jpg|thumb|Поглед кон [[Хефренова пирамида|Хефреновата пирамида]] и [[Сфинга]]та.]] '''Египетските пирамиди''' се антички пирамидално обликувани ѕидни конструкции кои се наоѓаат во Египет. Постојат 138 пирамиди откриени во Египет до 2008 година. Повеќето биле изградени како гробници за фараоните на земјата и нивните сопруги за време на периодите на [[Старо Кралство|Старото]] и [[Средно Кралство|Средното Кралство]]. Најрано откриените египетски пирамиди се наоѓаат во [[Сакара]], северозападно од [[Мемфис (Египет)|Мемфис]]. Најраната меѓу нив е [[Џосерова пирамида|пирамидата на Џосер]] (изградена 2630 п.н.е.-2611 г. п.н.е.) која била изградена во текот на [[Трета египетска династија|третата династија]]. Оваа пирамида и нејзиното целокупно опкружување биле дизајнирани од архитектот [[Имхотеп]] и генерално се сметаат за најстарите монументални градби во светот конструирани од обликуван камен и малтер. Најпознатите египетски пирамиди се оние кои се наоѓаат во [[Гиза]], во предградието на [[Каиро]]. Неколку од пирамидите во Гиза се вбројуваат меѓу најголемите градби што некогаш биле изградени. [[Кеопсова пирамида|Пирамидата на Куфу]] во Гиза е најголемата египетска пирамида. Таа е едно од [[Седум светски чуда на античкиот свет|седумте чуда]] на античкиот свет кое сè уште постои. ==Историски развој== До времето на раниот династички период на египетската историја, оние со доволно средства биле погребани во скалести структури познати како [[Мастаба|мастаби]]. Втората историски документирана египетска пирамида му се припишува на архитектот Имхотеп, кој го планирал тоа што египтолозите веруваат дека е гробот на фараонот [[Џосер]]. Имхотеп е заслужен бидејќи бил првиот кој ја замислил идејата за редење мастаба гробници една врз друга, создавајќи објект составен од голем број на „скали“ кои се намалуваат кон врвот. Резултатот била [[Скалеста пирамида|Скалестата пирамида]] на Џосер, која била наменета да служи како гигантски скали по кои душата на покојниот фараон може да се искачи на небото. Најпродуктивната фаза за градење на пирамида се совпаѓа со најголемиот степен на апсолутистичкото фараонско правило. Во тој период е и времето кога биле изградени најпознатите пирамиди, оние во близината на Гиза. Со текот на времето, власта станала помалку централизирана, способноста и желбата за искористување на ресурсите потребни за огромните конструкции се намалиле, и подоцна пирамидите биле помали, полошо градени и често биле градени набрзина. Долго време по завршувањето на периодот на градењето на египетските пирамиди, во она што е денешен Судан започнале да се градат пирамидални гробници. Египетското влијание оставило траг за време на суданското Кралство Марое (приближно во периодот од 300 п.н.е. - 300 од н.е.), кога биле создадени повеќе од двесте пирамидални кралски гробници изградени во близина на главните градови во кралството. ==Симболизмот на пирамидата== Обликот на египетската пирамида се смета дека претставува исконска могила од која Египќаните верувале дека е создадена земјата. Формата на пирамидите се смета за претставник на опаѓачките зраци на сонцето, а најмногу пирамиди биле соочени со полиран, високо рефлективен бел варовник, со цел да им даде одличен изглед гледано од дистанца. Пирамидите исто така биле често именувани според начинот на кој се упатувале кон сончевата светлина. На пример формалното име на [[Свиткана пирамида|Свитканата пирамида]] во [[Дашур]] било „Снофру сјае на Југ“. Иако е општо прифатено дека пирамидите биле погребни споменици, сè уште постои несогласување на посебните богословски принципи кои можеби довеле до нив. Една од теориите е дека тие биле дизајнирани како еден вид на „воскреснувачка машина“. Египќаните верувале дека темната област на ноќното небо околу која се чини дека ѕвездите се вртат, била физички портал за во рајот. Еден од косите зраци кој се протега од главната гробница низ целото тело на големата пирамида, се упатува директно кон центарот на овој дел од небото. Ова укажува дека пирамидите можеби биле дизајнирани да служат како средство за магично испраќање на душата на покојниот фараон директно во живеалиштето на боговите. Сите египетски пирамиди се градени на западниот брег на [[Нил]], кое како место на заоѓањето на сонцето било поврзано со царството на мртвите во египетската митологија. ==Број и локација на пирамидите== {{Главна статија|Список на египетски пирамиди}} Во 1842 година Карл Ричард Лепсиус го создал првиот список на пирамиди, во кој тој изброи 67. До ноември 2008 година биле идентификувани 118 египетски пирамиди.<ref name="reuters1">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-egypt-pyramid/egypt-says-has-found-pyramid-built-for-ancient-queen-idUSTRE4AA3ID20081111|title=Egypt says has found pyramid built for ancient queen|date=11 November 2008|work=Reuters|access-date=2 November 2017|quote=The pyramid, which Hawass said was the 118th found in Egypt, was uncovered near the world's oldest pyramid at Saqqara, a burial ground for the rulers of ancient Egypt.}}</ref> Локацијата на 29-та пирамида, која Лепсиус ја нарекува „[[безглава пирамида]]“ била изгубена по вторпат кога структурата била закопана од страна на подоцнежниот пустински песок според записите на Лепсиус. Била повторно најдена во текот на археолошкото копање спроведено во 2008 година. Многу пирамиди се во лоша состојба или се закопани од пустинскиот песок. Доколку се видливи, тие изгледаат слично како могили од урнатини. Како последица археолозите продолжуваат да ја идентификуваат и проучуваат претходно непознатата структура на пирамидата. Најнеодамнешната пирамида што е откриена е онаа на кралицата [[Сешешет]], мајка на [[Тети|фараонот Тети]] од [[Шеста египетска династија|Шестата династија]], која се наоѓа во [[Сакара]]. Ова откритие било објавено од страна на [[Захи Хавас]], на 11 ноември 2008 година. Сите египетски пирамиди, со исклучок на малата пирамида од Трета династија во Завјет ел Арјан, се ситуирани на западниот брег на Нил, и повеќето се групирани во неколку пирамидални полиња. ==Абу Раваш== [[Абу Раваш]] е местото на египетската најсеверна пирамида (освен урнатините на Лепсиус, пирамидата број 1) – најразрушената [[Џедефрева пирамида|пирамида на Џедефре]], син и наследник на [[Куфу]]. Оригинално се мислело дека оваа пирамида никогаш и не била завршена, но моменталното археолошко сфаќање е дека не само што таа била завршена, но и дека оригинално била иста големина со [[Микеринова пирамида|пирамидата на Менкауре]] што би ја сместило помеѓу петте најголеми пирамиди во Египет. Нејзината локација соседно од големи раскрсници ја направиле лесен извор на камен. Каменоломството што започнало во римско време, оставило малку од петнаесетте ката на подредени камења на природното ритче кое оформувало дел од јадрото на пирамидата. Малата соседна пирамида е во подобра состојба. ==Гиза== [[Гиза]] е локацијата на [[Кеопсова пирамида|пирамидата на Куфу]] (исто позната како Големата пирамида или Кеопсова пирамида). Нешто помалата [[Хефренова пирамида|пирамида на Кафре]] (или Кефрен), релативно скромната по големина [[Микеринова пирамида|пирамидата на Менкауре]] (од Микерниус), заедно со неколку помали соседни зданија познати како „пирамидите на кралицата“,и [[Сфинга|големата сфинга]]. Од трите, само Кефреновата пирамида задржала дел од оригиналниот варовников полир во близина на нејзиниот врв. Пирамидата изгледа поголема од соседната, пирамидата на Куфу, по особина на својата поткрената локација и по стрмниот агол на навалување на конструкцијата – но е, всушност, помала и во висина и во волумен. Гробницата кај Гиза е популарно туристичко одредиште оддамнина, и била популаризирана во хеленистичко време кога Големата пирамида била вбројана од Антипатар од Сидон како едно од седумте чуда на светот. Денес единственото од тие чуда кое сè уште постои. ==Завјет ел Арјан== [[Завјет ел Арјан]] е на половина пат помеѓу Гиза и Абусир, и претставува локацијата на две незавршени пирамиди од [[Старо Кралство|Старото Кралство]]. Сопственик на северната градба се верува дека е фараонот [[Небка]], додека јужната е својствена за третата династија на фараонот [[Каба (фараон)|Каба]], исто познат како Хуџефа, наследник на [[Сехемхет]]. Четири годишното владеење на Каба како фараон, повеќе од потребно го објаснува сличното прерано намалување на неговата скалеста пирамида. Денес таа е висока околу 20 метри, а ако била завршена најверојатно би преминувала висина од над 40 метри. ==Абусир== [[Абусир]] има вкупно 14 пирамиди. Ова место служело како главна кралска гробница за време на [[Петта египетска династија|Петтата династија]]. Квалитетот на изградбата на пирамидите во Абусир е понизок од оној на Четвртата династија, најверојатно укажува на пад на кралската моќ или помалку жива економија. Тие се помали од нивните претходници и се изградени од локален варовник со низок квалитет. Трите главни пирамиди се [[Ниусерева пирамида|пирамидата на Ниусере]] (која е и најзачувана), [[Нефериркарева пирамида|пирамидата на Нефериркаре Какаи]] и [[Сахурова пирамида|пирамидата на Сахуре]]. Ова место е исто и дом на незавршената [[Неферефрева пирамида|пирамида на Неферефре]]. Сите од поголемите пирамиди во Абусир се градени како скалести пирамиди, иако најголемата од нив, пирамидата на Нефериркаре Какаи, се верува дека оригинално била градена како скалеста пирамида до 70 метри височина, а потоа била трансформирана во „вистинска“ пирамида со тоа што скалите биле потполнети со малтер. ==Сакара== Главни пирамиди сместени во [[Сакара]] се скалестата [[Џосерова пирамида|пирамида на Џосер]] – генерално идентификувана како светската најстара постоечка монументална градба која е изградена од обликуван камен – [[Мерикарева пирамида|пирамидата на Мерикаре]], [[Усеркафова пирамида|пирамидата на Усеркаф]] и [[Тетиева пирамида|пирамидата на Тети]]. Исто во Сакара е и [[Унасова пирамида|пирамидата на Унас]] која содржи пирамидален насип кој е еден од најдобро сочуваните во Египет. Оваа пирамида е исто и предмет на еден од најраните познати обиди за реставрирање изведен од син на Рамзес II. Сакара е локацијата и на незавршената [[Сехемхетова пирамида|скалеста пирамида]] на Џосеровиот наследник [[Сехемхет|Секемхет]] позната како закопаната пирамида. Археолозите веруваат дека доколку оваа пирамида била завршена, таа би била поголема од Џосеровата. Јужно од главното пирамидално поле во Сакара има втора колекција на подоцни, помали пирамиди, вклучувајќи ги оние на [[Пепи I]] и [[Џедкаре Исеси]], [[Меренре I]], [[Какаре Иби]] и [[Пепи II]]. Повеќето од нив се во лоша состојба на зачуваност. Фараонот [[Шепсескаф]] од [[Четврта египетска династија|Четвртата династија]], или не го ценел интересот или немал капацитет да преземе градење на пирамиди како неговите претходници. Неговиот гроб, кој е исто ситуиран во јужна Сакара бил изграден како [[мастаба]] и комплекс на храмови каде што се нудат жртви на боговите. Меѓу луѓето е познат како „Мастабата на фараонот“. Претходно непозната пирамида била откриена на север во Сакара, доцна во 2008. Се верува дека е гроб на мајката на Тети. Моментално стои со висина околу 5 метри, иако оригиналната висина е поблиску до 14 метри. ==Дашур== [[Дашур]] е дискутабилно најважното пирамидално место во Египет надвор од Гиза и Сакара, иако сè до 1996 местото било непристапно поради неговата локација во воена база, и било релативно непознато надвор од археолошките кругови. Јужната пирамида на [[Снеферу]] позната како „[[Свиткана пирамида]]“, се верува дека е првата египетска пирамида планирана од нејзините градители да биде „вистинска“ мазнострана пирамида од самиот почеток. Како вистинска мазнострана градба Свитканата пирамида била само делумен успех речиси уникат видно очигледен, исто е и единствената Голема египетска пирамида што задржала забележителен дел од нејзиниот мазен надворешен варовников полир, недопрен. Како таква и служи како најдобриот современ пример за тоа како Старите Египќани планирале да изгледаат пирамидите. Неколку километри на север од оваа пирамида е и последната, и најуспешната од трите пирамиди конструирани за време на владеењето на [[Снофру]], [[Црвена пирамида|Црвената пирамида]], која е прва успешно завршена мазнострана пирамида. Оваа градба е третата најголема пирамида во Египет, после пирамидите на Куфу и Кафре во Гиза. Исто во Дашур се наоѓа пирамидата позната како [[Црна пирамида]] на [[Аменемхат III]] како и одреден број мали, најчесто разурнати помошни пирамиди. =Мазгуна= [[Мазгуна]] е сместена на југ од Дашур, оваа област била користена во првиот посреден период од повеќе кралеви кои ги конструирале нивните пирамиди од кал и цигли. ==Лишт== Две поголеми пирамиди се знае дека биле изградени во [[Лишт]]: оние на [[Аменемхат I]] и неговиот син [[Сенусрет I]]. Втората е обиколена од урнатините на десет помали помошни пирамиди. Една од овие помошни пирамиди се знае дека е на роднина на Аменемхат, [[Каба II]]. Местото кое е во соседство на оазата Фајум, на пола пат помеѓу Дашур и Медум, е околу 100 километри јужно од Каиро, се верува дека е во соседството на античкиот град Ититави (точната локација сè уште останува непозната) кој бил главен град на Египет за време на [[Дванаесетта египетска династија|Дванаесеттата династија]]. ==Медум== Пирамидата во [[Медум]] е една од трите конструирани за време владеењето на [[Снофру]] и се верува дека градењето го започнал таткото на тој фараон и претходник, [[Хуни (фараон)|Хуни]]. Како и да е тој податок е несигурен, бидејќи нема пронајдено доказ за името на Хуни на местото. Била конструирана како скалеста пирамида, а подоцна е преправена во „вистинска“ мазнострана пирамида, кога скалите биле пополнети и бил додаден надворешен полир. Пирамидата настрадала во неколку катастрофални пропаѓања во стариот и средниот век. Средновековните арапски писатели ја опишуваат со седум спрата, иако денес постојат само најгорните три од нив. Земајќи ја структурата предвид, таа е чудна структура со изглед на кула. Ридот на кој пирамидата е сместена не е природно настанат рид, туку е мала планина од шут настанат кога долните нивоа и надворешниот полир на пирамидата се распаднале. ==Хавара== [[Аменемхат III]] бил последниот моќен владетел на дванаеста династија и пирамидата која тој ја изградил во [[Хавара]], близу Фаиум, се верува дека е подоцна градена од таканаречената црна пирамида, изградена од истиот владетел на Дашур. Се верува дека токму пирамидата во Хавара е последното почивалиште на Аменемхет. ==Ел Лахун== Пирамидата на [[Сенусрет II]] во [[Ел Лахун]] е најјужната кралска гробна пирамидална градба во Египет. Нејзините градители го скратиле времето за работа потребно за конструирање при генијално искористување на дванаесет метри висок варовнички природен рид како основа и јадро. ==Наводи== {{reflist}} ==Литература== *[[I. E. S. Edwards|Edwards, I.E.S.]], ''The Pyramids of Egypt'' Penguin Books Ltd; New Ed edition (5 Dec 1991), ISBN 978-0140136340 *[[Mark Lehner|Lehner, Mark]], ''The Complete Pyramids'', Thames & Hudson, 1997, ISBN 978-0500050842 *[[Kurt Mendelssohn|Mendelssohn, Kurt]], ''The Riddle of the Pyramids'', Thames & Hudson Ltd (6 May 1974), ISBN 978-0500050156 === Надворешни врски === {{рв|Pyramids of Egypt}} *[http://www.newsweek.com/id/141635 Newsweek's Interactive Graphic on Djedefre's pyramid with Interactive Timeline of the major pyramids of ancient Egypt] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080617215933/http://www.newsweek.com/id/141635 |date=2008-06-17 }} *[http://www.casa.ucl.ac.uk/digital_egypt/hawara/bibliography_old.html#her Ancient Authors]{{ndash}} A site that quotes descriptions of the "Labyrinth" of Amenemhet III's pyramid at el-Lahun by various ancient authors. *[http://www.narmer.pl/indexen.htm ANCIENT EGYPT - History & Chronology] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120516065027/http://www.narmer.pl/indexen.htm |date=2012-05-16 }}{{ndash}} A site detailing the major pyramid sites of ancient Egypt and Nubia (Sudan). *[http://www.classicalislam.com/pages/articles/pyramids.htm Pyramids in relation with the Noble Quraan (Quran)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927230452/http://www.classicalislam.com/pages/articles/pyramids.htm |date=2007-09-27 }} *[http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/complex_gallery.shtml diagram of an ancient pyramid from bbc.co.uk] *[http://www.WHTour.org/86 Pyramids World Heritage Site in panographies] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171226150557/http://www.whtour.org/86 |date=2017-12-26 }} - 360 degree interactive imaging *[http://www.bradshawfoundation.com/pyramids_of_egypt/index.php The Pyramids of Egypt] - The meaning and construction of the Egyptian pyramids by Egyptologist Professor Nabil Swelim. {{Coord|29|58|34|N|31|07|52|E|display=title|source:ptwiki}} [[Категорија:Пирамиди| ]] [[Категорија:Египетска архитектура]] 7o6ht2lx2y53rnta8p0894iskhjwly3 0 746984 5622991 5621244 2026-09-02T13:52:25Z Gurther 105215 5622991 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=Тејлор Свифт|Img=Taylor_Swift_2_-_2019_by_Glenn_Francis.jpg|Img_capt=Taylor Swift at the 2019 iHeartRadio Music Awards|Img_size=|Birth_name=Тејлор Алисон Свифт|Background=solo_singer|Born={{Birth date and age|df=yes|1989|12|13}}<br/>[[Вест Ридинг, Пенсилванија]],<br/>САД|Instrument=[[Пеење|Вокали]], [[гитара]], [[пијано]]|Genre=[[Поп музика|Поп]], [[Кантри-музика|Кантри]], [[фолк]], [[Рок-музика|Рок]],|Occupation=[[Пејач-текстописец]], [[актер]]ка, рекордер, директор|Influences=|Years_active=2003–present|Label=[[Republic Records|Republic]], [[Big Machine Records|Big Machine]]|URL=}} '''Тејлор Алисон Свифт''' (анг. ''Taylor Alison Swift''; родена на {{роден на|13|декември|1989}}) — американска пејачка, текстописец и глумица.<ref name="allmusicgenre" /> Свифт почнала професионално да пишува песни на 14-годишна возраст. На иста возраст се преселила во [[Нешвил]] за да стане [[Кантри-музика|кантри-музичар]]. Во 2004 година потпишала договор за пишување песни со Sony/ATV Music Publishing, а во 2005 година договор за снимање со [[Big Machine Records]]. Со нејзиниот прв албум, ''Taylor Swift (2006),'' станала прва кантри-пејачка која била текстописец на сите песни од американски албум продаден во платинест тираж.<ref>{{Cite web|url=https://www.songhall.org/awards/winner/taylor_swift|title=Taylor Swift|publisher=[[Songwriters' Hall of Fame]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212003228/https://www.songhall.org/awards/winner/taylor_swift|archive-date=February 12, 2021|access-date=September 21, 2022|url-status=live}}</ref> Во 2008 година го објавила кантри-поп албумот ''Fearless'' (2008). Сингловите од тој албум: „Teardrops on My Guitar“, „Love Story“ и „You Belong with Me“ биле успешни кантри и поп радиски хитови, а Свифт стекнала популарност кај пошироката публика. Таа експериментирала со [[Рок-музика|рок]] и [[Електронска музика|електронска]] музика на нејзините следни албуми, ''Speak Now'' (2010) и ''Red'' (2012), соодветно. Синглот „We Are Never Ever Getting Back Together“ од албумот ''Red'' бил прв нејзин сингл кој се искачил на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Свифт го променила музичкиот стил (од кантри во поп) со издавањето на албумот ''1989'' (2014). Од овој [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] албум биле издадени сингловите: „Shake It Off“, „Blank Space“ и „Bad Blood“; сите тие високо котирале на топ-листите. Нејзиниот следен албум ''[[Репутација (албум)|Reputation]]'' (2017) под влијание на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и содржел уште еден сингл на прво место на Хот 100, „Look What You Made Me Do“. Во 2018 година Тејлор Свифт потпишала договор со [[Republic Records]] и со оваа издавачка куќа ги објавила поп-албумот ''Lover'' (2019) и автобиографскиот документарен филм ''Мис Американа'' (2020). Нејзините албуми од 2020 година, ''Folklore'' и ''Evermore'' биле во [[Инди фолк|инди-фолк]] стил. По спорот со Big Machine Records, таа повторно ги снимила шесте албуми што ги издала со оваа издавачка и во периодот од 2021 до 2023 година издала четири од нив под истиот наслов, но со додавање на поднаслов ''Тејлорова верзија'' ''(Taylor's Version)''. Ревидираната верзија на песната „All Too Well“, со времетраење од 10:13 минути, станала најдолга песна која се искачила на прво место на Hot 100 топ-листата. Нејзиниот десетти студиски албум ''Midnights'' бил издаден во 2022 година, соборил неколку стриминг рекорди и бил нејзин петти албум продаден во над милион примероци во САД. Албумот го содржел синглот ''Anti-Hero,'' нејзин деветти сингл на прво место на Hot 100 топ-листата. Нејзината турнеја „Ерас“ (2023–2024) и нејзиниот придружен концертен филм станале турнеја и [[концертен филм]] со најголема заработка на сите времиња, соодветно. Свифт ги режирала музичките филмови ''Folklore: The Long Pond Studio Sessions'' (2020) и ''All Too Well: The Short Film'' (2021), а глумела споредни улоги во други филмови. Во [[2024|2024 година]] го издала албумот ''[[Одделот за мачени поети|The Tortured Poets Department]]''. Свифт, заклучно со 2019 година продала 200 милиони музички записи, и со тоа е меѓу музичарите со најголема продажба во светот. Таа е: најстримуван изведувач на Spotify, пејачка со најголема заработка од турнеи и прв милијардер чиј главен извор на приход е музиката. Седум нејзини албуми биле продадени во над еден милион примероци за помалку од една недела. Списанието Тајм ја прогласило Тејлор Свифт за „[[Time Личност на годината|Личност на годината]]“ за 2023 година, а таа исто така се појабува и на многу други списоци: „100 најдобри текстописци на сите времиња“ според ''[[Ролинг стоун|Ролинг Стоун]]'', „Најдобри музичари на сите времиња“ според [[Билборд (магазин)|''Билборд'']] и „100 најмоќни жени на светот“ според ''[[Форбс]]''. Добила: 14 [[Награди Греми|Греми награди]], една „Еми награда за серија во ударен термин“, 40 [[American Music Award|Американски музички награди]], 39 [[Билборд музички награди|''Билборд'']] награди и 23 [[МТВ Видео Музички Награди|MTV Video награди]]; освоила [[Греми награда за албум на годината]], MTV Video награда за „Видео на годината“ и рекордни четири пати [[Изведувач на годината за глобално снимање на IFPI|„Глобален изведувач на годината]]“ во организација на IFPI. == Животопис == Тејлор Свифт е родена во [[Вајомисинг]], [[Пенсилванија]] на [[13 декември]] [[1989]] година.<ref name="allmusicgenre">{{Наведена мрежна страница|url={{Allmusic|class=artist|id=p816977|pure_url=yes}}|title=((( Тејлор Свифт > Преглед )))|last=Лини|first=Ендру|author2=Фрај, Меган|work=Allmusic|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=2009-10-25}}</ref> ==Музичка кариера== На возраст од само 14 години, Свифт потпишала професионален договор со „[[RCA Рекордс]]“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ew.com/article/2008/02/05/taylor-swifts-road-fame/|title=Taylor Swift's road to fame|last=Chris|first=Willman|last2=|first2=|date=Updated February 05, 2008|work=EW.com|language=en|accessdate=2022-01-31}}</ref> а првиот [[студиски албум]] го издала во [[2006]] год.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ew.com/gallery/taylor-swift-first-album-photos/|title=Flashback to Taylor Swift's First Album Drop|last=Madeline|first=Boardman|last2=|first2=|date=Updated August 25, 2017|work=EW.com|language=en|accessdate=2022-01-31}}</ref> кој на почетокот не привлекол големо внимание.<br />Во [[2010]] година, за албумот „Fearless“, Свифт ја добила наградата „[[Греми]]“,<ref>''Победници од Греми наградите 2010'' [http://music-mix.ew.com/2010/01/31/grammy-awards-2010-winners/ music-mix.ew.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141111140022/http://music-mix.ew.com/2010/01/31/grammy-awards-2010-winners/ |date=2014-11-11 }}</ref> која повторно ја добила и во [[2016]] година, овојпат за албумот „[[1989 (албум на Тејлор Свифт)|1989]]“. Со тоа, таа станала првата жена во историјата која успеала да добие две награди „Греми“ во категоријата за албум на годината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/seamuskirst/2016/02/16/taylor-swift-is-first-woman-to-win-album-of-the-year-twice-her-team-is-disproportionately-male/|title=Taylor Swift Is First Woman To Win 'Album Of The Year' Twice, Her Team Is Disproportionately Male|last=Kirst|first=Seamus|date=2016/02/16|work=Forbes|language=en|accessdate=2022-01-31}}</ref> Инаку, на доделувањето на „Греми“ во 2009 година, за време на говорот на Свифт, на сцената се искачил [[рапер]]от [[Кање Вест]] и ѝ го зел [[микрофон]]от од [[раце]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/culture/2019/8/26/20828559/taylor-swift-kanye-west-2009-mtv-vmas-explained|title=How the Taylor Swift-Kanye West VMAs scandal became a perfect American morality tale|last=Grady|first=Constance|date=2019-08-26|work=Vox|language=en|accessdate=2022-01-31}}</ref> Исто така, во 2016 година, таа ги добила и наградите „Греми“ во категориите за најдобар [[Поп-музика|поп]]-вокален албум и за најдобар музички спот (за песната „Bad Blood“).<ref>Н.Н.С., „Свифт му врати на провокаторот Вест, Адел ја разочара публиката“, ''Дневник'', година XX, број 5991 среда, 17 февруари 2016, стр. 21.</ref> == Дискографија == * {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Тејлор Свифт]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 14 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 50 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}''[[Taylor Swift (албум)|Taylor Swift]]'' (2006) * ''[[Fearless (албум на Тејлор Свифт)|Fearless]]'' (2008) * ''[[Speak Now]]'' (2010) * ''[[Red (албум на Тејлор Свифт)|Red]]'' (2012) * ''[[1989 (албум на Тејлор Свифт)|1989]]'' (2014) * ''[[Reputation]]'' (2017) * ''[[Lover]]'' (2019) * ''[[Folkore]]'' (2020) *''[[Evermore]]'' (2020) *''[[Fearless (Taylor's Version)]]'' (2021) *''[[Red (Taylor's Version)]]'' (2021) *''[[Midnights]]'' (2022) *''[[The Tortured Poets Department]]'' (2024) *''[[The Life of a Showgirl]]'' (2025) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Tim McGraw'' || 2006 || Треј Фанџој |- | ''Teardrops on My Guitar'' || 2007 ||Треј Фанџој |- | ''Our song'' || 2007 || Треј Фанџој |- | ''Picture to burn'' || 2008 || Треј Фанџој |- | ''Change'' || 2008 || Шон Робинсон |- | ''Love story'' || 2008 || Треј Фанџој |- | ''White horse'' || 2009 || Треј Фанџој |- | ''You Belong with Me'' || 2009 ||Роман Вајт |- | ''Fifteen'' || 2009 || Роман Вајт |- | ''Best Days of Your Life'' || 2009 || Роман Вајт |- | ''Mine || 2010 ||Тејлор Свифт, Роман Вајт |- | ''Back to December'' || 2011 || Јоан Лемон |- | ''Mean'' || 2011 || Деклан Вајтблум |- | ''The Story of Us'' || 2011 || Нобл Џонс |- | ''Ours'' || 2011 || Деклан Вајтблум |- | ''Safe & Sound'' || 2012 || Филип Анделман |- | ''Both of Us'|| 2012 || Џејк Нава |- | ''We Are Never Ever Getting Back Together'' || 2012 || Деклан Вајтблум |- | ''Begin Again'' || 2012 || Филип Анделман |- | ''I Knew You Were Trouble'' || 2012 || Антони Мандлер |- | ''22'' || 2013 || Антони Мандлер |- | ''Highway Don't Care ''|| 2013 || Шејн Дрејк |- | ''Everything Has Changed''|| 2013 || Филип Анделман |- | ''Shake It Off'' || 2014 || Марк Романек |- | '' Blank Space'' || 2014 || Џозеф Кан |- | ''Style'' || 2015 || Кајл Њуман |- | '''Bad Blood''|| 2015 ||Џозеф Кан |- | ''Wildest Dreams'' || 2015 || Џозеф Кан |- | ''Out of the woods'' || 2016 || Џозеф Кан |- | '' I Don't Wanna Live Forever''|| 2017 || Грант Сингер |- | ''[[Look What You Made Me Do]]'' || 2017 || Џозеф Кан |- | ''...Ready for It?'' || 2017 || Џозеф Кан |- | ''End game'' || 2018 || Џозеф Кан |- | ''Delicate'' || 2018 ||Џозеф Кан |- | ''ME!'' || 2019 || Дејв Мајерс, Тејлор Свифт |- || ''You Need To Calm Down ''|| 2019 || Дру Кирш, Тејлор Свифт |- ||'' Lover ''|| 2019 || Дру Кирш, Тејлор Свифт |- | ''The Man'' || 2020 || Тејлор Свифт |- | ''cardigan'' || 2020 || Тејлор Свифт |- | ''Willow'' || 2020 || Тејлор Свифт |- | All Too Well : The Short Film || 2021 || Тејлор Свифт |- | ''I Bet You Think About Me (Taylor's Version) (From The Vault)'' || 2021 || Блејк Ливли,Тејлор Свифт |- | ''Anti-Hero'' || 2022 || Тејлор Свифт |- | ''Bejeweled'' || 2022 || Тејлор Свифт |- | ''Lavender Haze'' || 2023 || Тејлор Свифт |- | ''Karma'' || 2023 || Тејлор Свифт |- | ''I Can See You'' || 2023 || Тејлор Свифт |- | ''Fortnight'' || 2024 || Тејлор Свифт |- | ''The Fate of Ophelia'' || 2025 || Тејлор Свифт |- | ''Opalite'' || 2026 || Тејлор Свифт |} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.taylorswift.com/}} * {{IMDb name|2357847|Тејлор Свифт}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Свифт, Тејлор}} [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Избрани статии]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски гитаристки]] [[Категорија:Американски кантри пејачки]] [[Категорија:Италоамериканци]] [[Категорија:Американци со германско потекло]] [[Категорија:Американски народни музичари]] [[Категорија:Американски кантри гитаристи]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Личност на годината (Тајм)]] [[Категорија:Синт-поп-пејачи]] [[Категорија:Пејачи од Пенсилванија]] [[Категорија:Американски музички продуценти]] [[Категорија:Добитници на NME награда]] [[Категорија:Американски филмски режисери]] [[Категорија:Милијардери]] [[Категорија:Кантри-поп пејачи]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Американски филантропи]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски пијанисти]] [[Категорија:Американци со шкотско потекло]] [[Категорија:Американци со англиско потекло]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Американски милијардери]] [[Категорија:Глумици од Пенсилванија]] 54xyiz8z0i0am0vw5nv9i1mho3n1qun 0 758204 5623139 5616529 2026-09-02T21:55:14Z ГП 23995 /* 2026 година */ дополнување 5623139 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Тенисер | име на играчот = Новак Ѓоковиќ | слика = [[Податотека:Novak Djokovic Eastbourne tennis 2017-12-2 (35456277672) (cropped).jpg|250px]] | прекар = Ноле, Џокер | земја = {{SRB}} | место на живеење = [[Монте Карло]], [[Монако]] | дата на раѓање = [[22 мај]] [[1987]] | место на раѓање = [[Белград]], [[СФР Југославија]] | висина = 1.88м | тежина = 80 кг | професионалец = 2003 | игра со = десна рака | заработено пари = [[Долар|$]] 164.691.308 * <small>&nbsp;[[Open Era tennis records – men's singles#Prize money|најмногу во историјата на тенисот]]</small> | синглови = 1031–206 (83,3%) | титули во синглови = 93 | место во синглови = Бр. '''1''' (4 јули 2011 година) | моментен ранг = Бр. '''1''' (30 јануари 2023 година) | Австралијан Опен = '''П''' (2008, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2020, 2021, 2023) | Ролан Гарос = '''П''' (2016, 2021, 2023) | Вимблдон = '''П''' (2011, 2014, 2015, 2018, 2019, 2021, 2022) | УС Опен = '''П''' (2011, 2015, 2018, 2023) | Финални турнири = '''П''' (2008, 2012, 2013, 2014, 2015, 2022) | Олимписки игри = бронзен медал (2008) | двојки = 62–76 (44,9%) | титули во двојки = 1 | место во двојки = Бр. 114 (30 ноември 2009 година) | моментен ранг = Бр. '''219''' | екипни настапи = '''П''' (Дејвис куп, 2010) | надоградено на = 11 септември 2023 }} {{MedalTableTop|}} {{MedalSport|Тенис во машка конкуренција}} {{MedalCountry|{{SRB}}}} {{MedalCompetition|[[Олимписки игри]]}} {{MedalGold|[[Летни олимписки игри 2024|2024 Париз]]|[[Тенис на Летните олимписки игри 2024 – мажи поединечно|Синглови]]}} {{MedalBronze|[[Летни олимписки игри 2008|2008 Пекинг]]|[[Тенис на Летните олимписки игри 2008 – мажи поединечно|Синглови]]}} {{MedalBottom}} '''Новак Ѓоковиќ''' ({{langx|sr|Новак Ђоковић}}; {{роден на|22|мај|1987}} во {{роден во|Белград}}) — [[Србија|српски]] професионален [[тенисер]]. Ѓоковиќ бил првиот српски тенисер кој победил на „гренд-слем“ турнир во поединечна категорија и најмладиот играч кој стигнал до полуфиналето на еден „гренд-слем“ тунир.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Roger Federer vs. Novak Ðoković Australian Open Preview|url = http://www.tennis-x.com/story/2008–01–24/h.php|accessdate = 2011-10-24}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој е еден од четирите играчи (заедно со [[Давид Налбандијан]], [[Давид Ферер]] и [[Рафаел Надал]]) кој го победил [[Роџер Федерер]] трипати во една календарска година; еден од трите играчи (заедно со Налбандијан и [[Николај Давиденко]]) кој ги победил и Федерер и Надал во еден ист турнир; најмладиот играч од поновата ера кој ги победил трите најдобри [[тенис]]ери еден по друг, кога во [[Роџерс-куп]]от во 2007 година ги победил третиот, вториот и првиот тенисер во светот ([[Енди Родик]], [[Рафаел Надал]] и [[Роџер Федерер]], соодветно) итн. Ѓоковиќ освоил бронзен медал претставувајќи ја [[Србија]] на [[Летни олимписки игри 2008|Олимписките игри во 2008 година]], а во 2010 година ја предводел [[Србија]] до победата во [[Дејвис купот]]. Ѓоковиќ завршувал на третото место на табелата на АТП во четири последователни години, од 2007 до 2010 година. Од финалето во Дејвис купот во 2010 година до „мастерсот“ во Рим во 2011 година, Ѓоковиќ направил низа од 36 последователни победи, вклучувајќи ги титулите на [[Австралијан Опен]], [[Дубаи]], „мастерсот“ во Индијан Велс, Србија Опен и „мастерсот“ во Мадрид. Подоцна, тој победил на 41 последователни натпревари од почетокот на 2011 година, што е втора најдолга низа од 1980 година (зад [[Џон Мекинро]] кој имал 42 последователни победи во 1984 година). Ѓоковиќ е двоен добитник на наградата најдобар спортист во Србија и најдобар спортист според [[Олимпискиот Комитет на Србија]] и се смета за најдобриот машки тенисер кој произлегол од [[Србија]] и од поранешната [[Југославија]]. Исто така, Ѓоковиќ е носител на [[Орденот на Св. Сава]], најголемиот орден на [[СПЦ]]. == Животопис == Новак Ѓоковиќ е роден во [[Белград]], [[СФР Југославија]] на [[22 мај]] [[1987]] година, од родителите Срѓан Ѓоковиќ и Дијана Жагар. Неговиот татко е [[Срби]]н со [[Косовски Срби|косовско]] и [[:sr:Срби у Црној Гори|црногорско]] потекло, а мајка му е [[Хрвати|Хрватка]]. Неговите двајца помлади браќа Ѓорѓе и Марко, исто така, се тенисери со професионални аспирации. Новак е оженет со Јелена Ристиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zimbio.com/Jelena+Ristic/articles/Ol59RXZuV3l/Novak+Djokovic+Girlfriend+Jelena+Ristic+Watches |title=Novak Djokovic's Girlfriend Jelena Ristic Watches Him Win 1st US Open Title – Jelena Ristic |publisher=Zimbio |date=12 September 2011 |accessdate=2011-10-29}}</ref> Тој започнал да игра тенис на четиригодишна ворзаст, а на осумгодишна возраст бил забележан од југословенската [[тенис]]ка легенда [[Јелена Генчиќ]], која за него изјавила: „Ова е најголемиот талент кој сум го видела од [[Моника Селеш]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sports.espn.go.com/sports/tennis/news/story?id=3243000|title=Behind every good man is an even better woman coach|last=Drucker|first=Joel|publisher=ESPN|date=14 February 2008|accessdate=2011-7-8}}</ref><ref name="djokovic.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novakdjokovic.rs/bio_profile.php?jezik=2 |title=Novak Djokovic's Official Website |publisher=Novakdjokovic.rs |accessdate=2011-10-29 |archive-date=2013-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621023432/http://novakdjokovic.com/en/ |url-status=dead }}</ref> На возраст од 12 години, Новак поминал три месеци во тениската академија на [[Никола Пилиќ]] во [[Минхен]], [[Германија]], а на возраст од 14 години, започнала неговата меѓународна тениска кариера, победувајќи на европското првенство во поединечна, дубл и тимска конкуренција. Тој живее во [[Монте Карло]], [[Монако]]. Ѓоковиќ е, исто така, познат по неговите хумористични имитации на неговите пријатели помеѓу играчите надвор од теренот. Така, по неговата победа во [[2007]] година на [[УС Оупен]] во четвртфиналето над [[Карлос Моја]], тој ја забавувал публиката, имитирајќи ги [[Рафаел Надал]] и [[Марија Шарапова]]. Подоцна, тој направил и имитација на тенискиот великан [[Џон Мекинро]], на УС Опен во [[2009]] година, кога одиграл краток натпревар со Мекинро, на големо задоволството на публиката. Поради неговиот добродушен карактер, тој го заработил прекарот „Џокер“, врз основа на неговото презиме и зборот „шегаџија“ (Joker). == Тениска кариера == === Рана кариера === Во [[2001]] година, како член на репрезентацијата на [[СР Југославија]], Ѓоковиќ стигнал до финалето на Јуниорскиот Дејвис Куп за возраст до 14 години, каде што го загубил мечот во поединечна категорија. На почетокот на неговата професионална кариера, Ѓоковиќ главно играл во групната фаза на турнирите, освојувајќи по три од секој од нив од [[2003]] до [[2005]] година. Неговиот прв турнир за пласман бил во [[Умаг]] во [[2004]] година, каде што се соочил со [[Фелипо Воландри]], при што загубил со 6-7 и 1-6. За првпат, тој заиграл на некој [[Гренд слем]] турнир во 2006 година, кога се квалификувал на [[Отворено првенство на Австралија|Отвореното првенство на Австралија]]. Таму, во првото коло тој се сретнал со [[Марат Сафин]] (кој таа година гоосвоил турнирот) и загубил убедливо во три сета (0-6, 2-6 и 1-6). === 2006 година === Во 2006 година вниманието на јавноста го привлекле гласовите дека неговото семејство може да се пресели од [[Србија]] во [[Британија]], но тие гласини не влијаеле врз играта на Ѓоковиќ. Така, тој набргу стигнал до 40-тото место на светската ранг-листа поради пласманот во четврфиналето на [[Ролан Гарос]] и пласманот во четвртото коло на [[Вимблдон]]. Три недели по Вимблдон, Ѓоковиќ ја освоил својата прва титула на Холандското отворено првенство во [[Амстердам]], и тоа без да загуби ниту еден сет, победувајќи го [[Николас Масу]] во финалето. Својата втора титула во кариерата Ѓоковиќ ја освоил на турнирот во [[Мец]], со што за првпат во кариерата успеал да се пласира меѓу најдобрите 20 тенисери во светот. === 2007 година === Ѓоковиќ ја започнал годината победувајќи на турнирот во [[Аделаид]], победувајќи го Австралиецот [[Крис Гучионе]] во финалето, за потоа да изгуби во четвртата рунда на [[Австралијаn Опен]] од подоцнежниот шампион [[Роџер Федерер]] во два сета. Неговите успеси на турнирите во [[Индијан Велс]] и [[Ки Бискејн]], каде бил вицешампион и шампион последователно, му овозможиле да влезе меѓу десетте најдобри тенисери во светот. Ѓоковиќ го загубил финалето во Индијан Велс од [[Рафаел Надал]], но потоа го победил Надал во четвртфиналето во Ки Бискејн, пред да го победи [[Гиљермо Кањас]] во финалето. Веднаш по неговата прва титула во „Мастерс“-серијата тој се вратил дома за да ѝ помогне на својата земја да стигне до светската група во [[Дејвис Куп]]от. [[Србија]] се соочила со [[Грузија]] и Ѓоковиќ донел бод со победата над [[Џорџ Чантуриа]]. Потоа, Ѓоковиќ играл и на „мастерсот“ во [[Монте Карло]], каде што бил поразен од [[Давид Ферер]] во третото коло, а на [[Есторил Опен]] го победил [[Ричард Гаске]] во финалето. Потоа, тој стигнал до четвртфиналињата на двете Интернационал д Италија во Рим и на „мастерсот“ во [[Хамбург]], каде претрпел порази од Надал и од [[Карлос Моја]], последователно. На [[Ролан Гарос]], Ѓоковиќ стигнал до своето прво [[Гренд Слем]] полуфинале каде што загубил од подоцнежниот шампион Надал. На турнирот во [[Вимблдон]], Ѓоковиќ победил во петчасовен меч со [[Маркос Багдатис]] со 7-6, 7-6, 6-7, 4-6, 7-5. Во неговиот прв полуфинален меч со Надал тој морал да се откаже поради проблеми со стапалото и со грбот. Сепак, Ѓоковиќ продолжил со успесите, освојувајќи го Роџерс Купот во [[Монтреал]]. Таму, тој го победил третиот тенисер во светот [[Енди Родик]] во четврфиналето, вториот тенисер во светот Надал во полуфиналето, и првопласираниот тенисер во светот Федерер во финалето. Од 1994 година, кога [[Борис Бекер]] направил таков успех, тоа било првпат некој играч да ги победи прворангираните три тенисери во светот на еден турнир. Исто така, Ѓоковиќ бил вториот играч, пос [[Томаш Бердих]], кој ги победил Федерер и Надал откога тие станале двајцата најдобри тенисери во светот. По овој турнир, [[Бјорн Борг]] изјавил дека Ѓоковиќ е „дефинитивно кандидат за освојување на „гренд слем“ турнир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blackrocktourofchampions.com/5/news/2007/borg_djokovic.asp|title=Borg: 'Djokovic can win a Grand Slam'|publisher=BlackRock Tour of Champions|date=13 August 2007|accessdate=13 August 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929132024/http://www.blackrocktourofchampions.com/5/news/2007/borg_djokovic.asp|archivedate=2007-09-29|url-status=dead}}</ref> Меѓутоа, на турнирот во [[Синсинати]], Ѓоковиќ изгубил уште во второто коло од Моја, во два сета. Сепак, тој стигнал до финалето на „[[УС Опен]]“ каде, иако имал пет сет-топки во првиот и две сет-топки во вториот сет, сепак го загубил финалето од прворангираниот Федерер, во два сета. [[Податотека:Novak Djokovic 2007 US Open.jpg|thumb|right|Djokovic at 2007 US Open (tennis)|2007 УС Опен]] За време на турнирите во 2007 година Ѓоковиќ се појавил како фаворит на публиката, благодарение на неговите имитации на другите играчи на теренот, вклучувајќи ги [[Рафаел Надал]], [[Енди Родик]] и [[Марија Шарапова]]. Ѓоковиќ ја освоил петтата титула во таа година на тенискиот трофеј во [[Виена]], победувајќи го [[Станислас Вавринка]] во финалето. Неговиот следен настап бил на „Мутуа Мадрилеина Мастерс“ во [[Мадрид]], каде што загубил од [[Давид Налбандијан]] во полуфиналето со 6-4, 7-6. Така, Ѓоковиќ ја завршил годината како третопласиран во светот, со што се квалификувал за завршницата на тенискиот Мастерс-куп, но не ги поминал мечевите во групната фаза. Таа година, Ѓоковиќ добил „златен беџ“, награда за најдобар спортист на Србија, а исто така и [[Олимписки комитет на Србија|Олимпискиот Комитет на Србија]] го прогласил за најдобар спортист. === 2008 година === [[Податотека:Djokovic.jpg|thumb|left|upright|Ѓоковиќ на Род Лавер Арена за време на Австралија Оупен во 2008 година]] Ѓоковиќ ја започнал годината играјќи во [[Хопман купот]], заедно со неговата пријателка Србинката [[Јелена Јанковиќ]] која била третопласирана во светот. Тој ги добил сите натпревари во мечевите за својот тим, стигнувајќи во финалето, каде загубиле од американскиот тим кој се состоел од [[Серена Вилијамс]] и [[Марди Фиш]]. На отвореното првенство на Австралија, Ѓоковиќ стигнал до финалето без ниту еден изгубен сет, вклучувајќи ја и победата на двојниот бранител на овој турнир [[Роџер Федерер]] во полуфиналето. Така тој се пласирал во своето второ [[гренд слем]] финале по ред, а со пласманот во полуфиналето, Ѓоковиќ станал најмладиот играч кој стигнал до полуфиналињата на сите четири гренд слем турнири. Во финалето, Ѓоковиќ го победил [[Французин]]от [[Џо-Вилфред Цонга]] во четири сета (4-6, 6-4, 6-3, 7-6) и ја освоил првата титула на еден „гренд слем“ турнир во поединечна конкуренција.<ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/australianopen/2290167/Novak-Djokovic-wins-Australian-Open.html|location=London|work=The Daily Telegraph|title=Novak Djokovic wins Australian Open|first=Mark|last=Hodgkinson|date=2008-1-27}}</ref> Следниот настап на Ѓоковиќ му билна Тениското првенство во [[Дубаи]], каде што загубил во полуфиналето од [[Енди Родик]]. [[Податотека:Novak Djokovic Volley 01.jpg|thumb|right|Ѓоковиќ на Пацифик Лајф Опен во 2008 година]] На „мастерсот“ во Индијан Велс, Ѓоковиќ ја освоил својата деветта титула во кариерата во поединечна конкуренција, победувајќи го во финалето [[Американец]]от Марди Фиш, во три сета. Ѓоковиќ ја освоил десеттата титула во кариерата во поединечна конкуренција и четвртата „мастерс“ титула на турнирот во [[Рим]]. Следната недела, на „мастерсот“ во Хамбург, Ѓоковиќ загубил од Надал во полуфиналето. На [[Ролан Гарос]] во [[Париз]], Ѓоковиќ бил трет носител, зад Федерер и Надал. На овој турнир, Ѓоковиќ повторно загубил од Надал во полуфиналето, во два сета. Ѓоковиќ уште еднаш се соочил со Надал, но овој пат во финалето во Квинс клубот, во [[Лондон]], каде пак загубил во два сета (6-7, 5-7). [[Податотека:Novak Djokovic during the 2008 Tennis Masters Cup final3.jpg|thumb|left|upright|Кога го освои Мастерс купот]] На [[Вимблдон]], Ѓоковиќ бил трет носител, меѓутоа загубил во второто коло од [[Марат Сафин]] и со тоа била прекината серијата од пет последователни „гренд слем“ турнири каде стигнувал барем до полуфиналето. Потоа, Ѓоковиќ не успеал да ја одбрани неговата титула од 2007 година во поединечна конкуренција на [[Роџерс купот во Торонто]], каде бил елиминиран во четвртфиналето од [[Енди Мареј]] со 3-6, 6-7. Следната недела, на „мастерсот“ во Синсинати, Ѓоковиќ се пласирал во финалето, победувајќи го Надал, а во финалето повторно загубил од Мареј, во два сета. Неговиот следен турнир била [[Олимписки игри 2008|Олимпијадата во Пекинг]], неговата прва летна Олимпијада. Тој и [[Ненад Жимониќ]] биле втори носители во двојките за мажи, но биле елиминирани во првото коло од чешкиот пар [[Мартин Даманд]] и [[Павел Вишнер]]. Како трет носител во поединечна конкуренција, Ѓоковиќ загубил во полуфиналето од Надал со 4-6, 6-1, 4-6, а потоа, во борбата за бронзениот медал, го победил [[Џејмс Блејк (тенисер)|Џејмс Блејк]], во два сета (6-3, 7-6). По Олимпијадата, Ѓоковиќ настапил на [[УС Опен]] како трет носител. Тој заработил неколку повреди за време на натпреварите на турнирот, поттикнувајќи досетка од [[Енди Родик]] дека Србинот има „16 повреди“, вклучувајќи [[САРС]], [[птичји грип]] и вообичаена настинка. Ѓоковиќ го победил Родик во четвртфиналето, а во интервју по мечот изразил неодобрување на коментарите на Родик, зголемувајќи ја поддршката од публиката во [[Њујорк]]. Неговиот настап на [[УС Опен]] завршил со поразот во полуфиналето од [[Роџер Федерер]]. По УС Опен, Ѓоковиќ настапил на уште четири турнири: тој загубил во финалето на [[Тајланд Опен]] од [[Џо-Вилфред Цонга]], во два сета; во ноември бил втор носител на последниот тениски „мастерс“ во [[Шангај]], бидејќи Надал не можел да учествува. Во првиот меч од групата на турнирот, тој го победил [[Хуан Мартин Дел Потро]] во два сета. Потоа го победил [[Николај Давиденко]] во три сета, но го загубил последниот меч во групата против [[Цонга]] со 6-1, 5-6, 1-6. Сепак, и покрај овој пораз, Ѓоковиќ се пласирал во полуфиналето, победувајќи го [[Жиле Симон]] (4-6, 6-3, 7-5), а во финалето го победил Давиденко, со што ја освоил првата титула на тенискиот „Мастерс-куп“. === 2009 година === Ѓоковиќ ја започна годината на Бризбејн Интернешнл во [[Бризбејн]], каде што беше изненаден од [[Ернест Губи]] во првата рунда.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Djokovic Upset In First Round Match At Brisbane|publisher=The Sports Network. Canadian Press|date=6 January 2009|url=http://www.tsn.ca/canadian_hockey/story/?id=262117|accessdate=2011-9-17}}</ref> На Медибанк Интернешнл во [[Сиднеј]] тој загуби од [[Јарко Ниеминен]] во полуфиналето. Ѓоковиќ ќе беше број 2 во светот доколку го победеше овој меч. Како бранител на титулата на Австралијан Опен, Ѓоковиќ се повлече од неговиот четвртфинален меч со поранешниот број 1 во светот [[Енди Родик]] додека губеше во четвртиот сет со 6-7, 6-4, 6-2, 2-1 поради исцрпеност од жештината, грчеви во мускулите и болка. Неговото повлекување навлече критики од неколкуте играчи кои останаа на турнирот, вклучувајќи го и [[Роџер Федерер]]. Откако загуби во полуфиналето на Оупен 13 турнирот во [[Марсеј]] од [[Џо-Вилфред Цонга]], Ѓоковиќ ја освои титулата во поединечна конкуренција на тениското првенство во [[Дубаи]], победувајќи го [[Давид Ферер]] за да ја освои својата дванаесетта титула во кариерата. Наредната недела Ѓоковиќ беше шампионот кој ја брани титулата во [[БиЕнПи Парибас Опен]] во Индијан Велс, [[Калифорнија]], илјадитиот настан на светската АТП Мастерс турнеја, но загуби од Родик во четвртфиналето со 6-3, 6-2. На Сони Ериксон Опен во Ки Бискејн, Флорида, уште еден илјадити светски АТП Мастерс турнир Ѓоковиќ го победи Федерер во полуфиналето 3-6, 6-2, 6-3 пред да загуби од [[Енди Мареј]] во финалето. [[Податотека:Novak Djokovic - 2009 US Open.jpg|thumb|right|Ѓоковиќ за време на УС Опен во 2009 година]] Ѓоковиќ стигна до финалето на наредниот светски АТП Мастерс 1000 турнир, на Ролекс Мастерс во [[Монте Карло]] на песок, каде загуби од [[Рафаел Надал]] во финалето. На Интернационал ДиЕнБи д Италија во [[Рим]], уште еден турнир од Светската АТП Мастерс турнеја, Ѓоковиќ беше бранител на трофејот, но уште еднаш загуби во финалето од [[Роџер Федерер]]. Ова предизвика Ѓоковиќ да се симне до четвртото место на АТП списокот на 11 мај, завршувајќи 81 последователна недела како трет во светот. Ѓоковиќ беше прв носител на турнирот во неговиот роден град на Србија-Оупен во [[Белград]]. Тој го победи финалистот по првпат, [[Лукаш Кубот]] за да ја освои својата втора титула во таа година. Како трет носител на [[Мутуа Мадриеина Мадрид Опен]], Ѓоковиќ се пласираше во финалето без изгубен сет. Таму се соочи со Надал за третпат во пет недели и, покрај трите меч топки изгуби со 3-6, 7-6, 7-6. Натпреварот, со 4 часа и 2 минути, беше најдолгиот меч во три сета во поединечна конкуренција на светската АТП турнеја во поновата ера. На Ролан Гарос тој загуби од Германецот [[Филип Колшраибер]] во третата рунда со 6-4, 6-4,6-4. Ѓоковиќ ја започна сезоната на трева на [[Гери Вебер Опен]], каде после повлекувањето на Федерер, тој се натпреваруваше како прв носител. Тој се пласира во финалето, каде што загуби од Германецот [[Томи Хас]]. Ѓоковиќ исто така згуби од Хас и во четвртфиналето на [[Вимблдон]] со 7-6, 7-6, 4-6, 6-3. За време на Ју Ес отворените серии, Ѓоковиќ стигна до четвртфиналето во Роџерс купот во Монтреал пред да загуби од [[Енди Родик]] со 6-4, 7-6. Ова беше негов трет пораз од Родик таа година. На Мастерсот на Западната и Јужната Финансиска група во Синсинати, Ѓоковиќ го победи третиот во светот [[Рафаел Надал]] во полуфиналето со 6-1, 6-4 за да стигне до своето второ едноподруго финале на ова натпреварување. Тој загуби во финалето од светскиот рекет број 1 [[Роџер Федерер]] со 6-1, 7-5. На [[УС Опен]] во 2009 година, Ѓоковиќ стигна до полуфиналето притоа губејќи само два сета, победувајќи ги таквите како [[Иван Љубичиќ]], 15 носител [[Радек Штепанек]] и 10 носител [[Фернандо Вердаско]] на патот до полуфиналето. Сепак тој загуби од Федерер во полуфиналето во тешка и тврда средба со 7-6, 7-5, 7-5. Ѓоковиќ потоа учествуваше во Чајна Опен во [[Пекинг]]. Тој го победи [[Виктор Ханеску]], [[Виктор Троицки]], [[Фернандо Вердаско]] и [[Робин Содерлинг]] на патот до финалето, каде го победи [[Мартин Чилиќ]] во два сета 6-2, 7-6 освојувајќи ја третата титула таа година. Ѓоковиќ го достигна 3-тото место во светот на 19 октомври, како резултат на неговата изведба на овој турнир.и повлекувањето на [[Енди Мареј]] од Шангај Мастерс во 2009 година. На воведот во Шангај АТП Мастерс 1000 Ѓоковиќ загуби во полуфиналето од шестиот носител и подоцнежен шампион [[Николај Давиденко]] со 6-4, 4-6, 6-7 во меч од 3 часа. На Давидоф Свис Индорс во [[Базел]], Ѓоковиќ го доби првиот меч во кариерата неречен дупли ѓеврек победувајќи го [[Јан Хенрих]] со 6-0, 6-0 за пласман во четврт-финалето. Таму се врати од дефицит од еден сет и еден брејк до победа против [[Станислас Вавринка]] во четврт-финалето, 3-6, 7-6, 6-2. Во полуфиналето тој спаси три меч топки за да дојде до победа против [[Радек Штепанек]], 6-7, 7-5, 6-2. Во финалето тој го победи домашниот фавотит и бранителот на три титули во ова натпреварување [[Роџер Федерер]] со 6-4, 4-6, 6-2 за да ја освои четвртата титула таа година. Со таа победа Ѓоковиќ го задржа совршениот резултат од 15-0 на Светските АТП 500 турнири во 2009 година. На последниот Мастерс 1000 настан во годината БиЕнПи Парибас Мастерс во [[Париз]], Ѓоковиќ конечно ја освои својата прва титула во Мастерс 1000 таа година. Го победи [[Рафаел Надал]] со 6-2, 6-3 во полуфиналето во 77 минути удурајќи 31 винер на пат кон победата. Во финалето Ѓоковиќ издржа неколку враќања во мечот од страна на [[Гаел Монфис]] конечно преовладувајќи, 6-2, 5-7, 7-6. Ближејќи се кон крајот на годината, финалето на АТП светската турнеја во [[Лондон]] бранителот на титулата Ѓоковиќ го победи [[Николај Давиденко]] во неговиот прв натпревар во групата 3-6, 6-4, 7-5, зголемувајќи ја својата победничка серија на 11 мечеви. Неговата серија беше сепак прекината во вториот меч, каде Ѓоковиќ кој изгледаше уморно изгуби за првпат во неговиот шести меч во кариерата против [[Робин Содерлинг]], 7-6, 6-1. И покрај победата против [[Рафаел Надал]], 7-6, 6-3 во финалниот меч Ѓоковиќ не успеа да се пласира во полуфиналето поради процентот на добиени сетови кој беше инфериорен со оној на Давиденко во нерешениот резултат помеѓу Содерлинг, Давиденко и Ѓоковиќ (сите тројца ја завршија оваа фаза со учинок од 2-1). Ѓоковиќ ја заврши годината како трет во Светот, трета година по ред. Ѓоковиќ одигра 97 натпревари за време на целата година повеќе од било кој играч на АТП светската турнеја со резултат 78-19 победи наспрема порази. Во продолжение како предводник на АТП светската турнеја во победи во мечевите, тој ги достигна најдобрите во кариерата 10 финалиња, освојувајќи 5 титули. === 2010 година === Ѓоковиќ ја започна годината играјќи во Којонг Класик, егзибиционистички настан. Во неговиот прв натпревар тој го победи [[Томи Хас]], но изгуби од [[Фернандо Вердаско]] во вториот. Ѓоковиќ учествуваше во егзибиционен натпревар против Австралиецот [[Бернард Томиќ]] кој е 291 во светот и загуби. На [[Австралијан Опен]], Ѓоковиќ бил елиминиран во четврт-финалето од [[Џо-Вилфред Цонга]] во пет сета 6-7, 7-6, 6-1, 3-6, 1-6 борејки се со болката од почетокот на мечот и од четвртиот сет па натаму.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://au.sports.yahoo.com/tennis/news/article/-/6730661/djokovic-blames-illness|title=Djokovic blames illness|accessdate=2010-1-28|date=2010-1-28|archive-date=2010-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20100129064031/http://au.sports.yahoo.com/tennis/news/article/-/6730661/djokovic-blames-illness|url-status=dead}}</ref> И покрај поразот Ѓоковиќ го достигна највисокото место во кариерата број 2 во светот. [[Податотека:Rogers Cup 2010 Djokovic Federer108 crop.jpg|thumb|175px|left|Ѓоковиќ на Роџерс купот во 2010 година]] Тој стигна до полуфиналето на Светскиот Турнир ЕЈБиЕн АМРО во [[Ротердам]], каде загуби од [[Михаил Јужни]] 6-7, 6-7, и покрај тоа што имаше сет топка во вториот сет каде се играше тај брејк. На тениското првенство во Дубаи во О.А.Е., Ѓоковиќ стигна до неговото второ последователно финале на овој турнир откако ги победи своите противници во 3 сета од првата рунда па натаму. Во финалето тој го победи Русинот [[Михаил Јужни]] 7-5, 5-7, 6-3 со што ја освои првата титула таа година. Ова беше првпат во неговата кариера да одбрани една титула. Тој потоа учествуваше во Дејвис купот за Србија во пресметката против [[САД]] на песок во Белград. Тој и помогна на Србија да стигне до своето прво четврт-финале во еден [[Дејвис куп]] со победата од 3-2, победувајќи го [[Сем Кереј]] во четири сета, и [[Џон Ишнер]] во пет сета. Ѓоковиќ потоа учествуваше во првиот Мастерс 1000 настан таа година во Јужна Америка. На БиЕнПи Парибас во Индијан Велс, тој загуби во четвртата рунда од подоцнежниот шампион Иван Љубичиќ 5-7, 3-6. На Сони Ериксон Оупен во Мајами, тој претрпе шокантен пораз, губејќи го својот прв меч од [[Оливие Рохус]] 2-6, 7-6, 4-6. Ова беше неговиот прв пораз уште во првата рунда од поразот од [[Фабрик Санторо]] на БиЕнПи Парибас Мастерс во 2007 година. Ѓоковиќ тогаш објави дека престанал да работи со Тод Мартин како негов тренер. Тој призна дека Мартин направил обид да го смени неговото движење при сервисот, мала промена во техниката што предизвикало тој да направи голем број на дупли грешки за време на неговите мечеви и значително да ја намали заканата при сервирањето. Во неговиот прв турнир на песок таа година Ролекс Мастерсот во Монте Карло топ носителот Ѓоковиќ стигна до полуфиналето со победата над Станислас Вавринка и Давид Налбандијан кој се наоѓаше во одлична форма. Во полуфиналето тој загуби за првпат во неговите пет средби со [[Фернандо Вердаско]] 2-6, 2-6. Ѓоковиќ повторно загуби од Вердаско на Интернационал БиЕнЕл д Италија во Рим, овој пат во четврт-финалето 6-7, 6-3, 4-6. Ѓоковиќ подоцна рече дека неговата моментална форма е ограничена од алергиите кои ги има во последните два месеци. Како шампион бранител на турнирот во неговиот роден град, Србија Опен во [[Белград]], тој се повлече во четврт-финалето додека губеше од 330 во Светот [[Филип Краијновиќ]] со 4-6. Тој подоцна најави и повлекување од Мутуа Мадрилеина Опен во Мадрид поради болест. Ѓоковиќ настапи на Ролан Гарос како трет носител. Тој ги победи [[Евгениј Корољов]], [[Кеи Нишикори]], [[Виктор Ханеску]] и [[Роби Гинепри]] на патот до четврт-финалето каде загуби од [[Јурген Мецер]] во пет сета 3-6, 2-6, 6-2, 7-6, 6-4. Кога Мецер сервираше за победа во мечот при 5-4 во петтиот сет, Ѓоковиќ удри форхенд дијагонала што би му донела предност од 0-30. Подоцнежната одлука утврдена од судијата [[Карлос Бернандез]] беше аут, одлука на која Ѓоковиќ негодуваше. Ѓоковиќ го загуби бодот и мечот. Подоцнежното испитување соколово око покажа дека Ѓоковиќ бил во право и дека топчето навистина било внатре; тоа беше првпат Ѓоковиќ да загуби еден [[Гренд Слем]] натпревар во поединечна конкуренција откако ги добил првите два сета. Ѓоковиќ уште еднаш влезе на првенството во [[Вимблдон]] како трет носител, го победи [[Оливие Рохус]], [[Тејлор Дент]], [[Алберто Монтанес]], [[Лејтон Хјуит]], [[Јен Хсу Лу]] на патот до полуфиналето, каде загуби од [[Томаш Бердих]] во три сета 6-3, 7-6, 6-3. Ѓоковиќ потоа се натпреваруваше на Роџерс купот во [[Торонто]] каде што се соочи со [[Роџер Федерер]] во полуфиналето и загуби 6-1, 3-6, 7-5. Ѓоковиќ исто така се натпреваруваше во дубл со [[Рафаел Надал]] во своевремено, високопрофилно партнерство. Ова беше првпат после 1976 година Кога [[Џими Конорс]] и [[Артур Аше]] како број еден и број два се споија правејќи дубл дрим тим. Меѓутоа, тие изгубија во првата рунда од Канаѓаните [[Милош Раонич]] и [[Васек Пописил]]. Ѓоковиќ загуби во четврт-финалето на Мастерсот на Западната и Јужна Финансиска Група во Синсинати од [[Енди Родик]]. [[Податотека:Nole servira.jpg|thumb|150px|right|Ѓоковиќ за време на меч од Дејвис купот против Чешка]] [[Податотека:Novak Đoković at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|300px|left|Ѓоковиќ на УС Опен 2010 година]] Како трет носител на УС Опен, Ѓоковиќ беше многу блиску до пораз во првата рунда, кога заостануваше два сета и уште еден му требаше за да изгуби, брејк во четвртиот сет и неколку брејк бодови кои би го оставиле пократок за два брејка во четвртиот сет за да го победи својот сонародник [[Виктор Троицки]] во средината на екстремната жештина. Ѓоковиќ на крајот победи 6-3, 3-6, 2-6, 7-5, 6-3. Потоа тој ќе ги победи [[Филип Печнер]], Американците [[Џејмс Блејк]] и [[Марди Фиш]] и 17 носител [[Гаел Монфис]] сите во три сета за да стигне до полуфиналето на [[УС Опен]] четврта година по ред. Во полуфиналето тој се соочи со [[Роџер Федерер]], од кого изгуби во финалето во 2007 и 2008 година и во полуфиналето во 2009 година. Многу блиску до пораз, Ѓоковиќ се врати до победа 5-7, 6-1, 5-7, 6-2, 7-5, спасувајќи две меч топки при 5-4 на негов сервис во последниот сет. Со победата ја прекина низата од четири последователни порази во [[Гренд Слем]] полуфиналињата. Ова исто така беше првата победа на Ѓоковиќ над Федерер на УС Опен во четвртиот обид, и негова прва победа над Федерер во еден [[Гренд Слем]] од [[Австралија Опен]] во 2008 година. Ова исто така го направи еден од двата играчи кои го победиле Федерер повеќе од еднаш на Гренд Слем турнирите од кога Федерер стана број 1 (другиот е Надал). Ѓоковиќ изгуби од Надал во финалето со 4-6, 7-5, 4-6, 2-6, во меч во кој Надал ја комплетираше својата кариера во освоени Гренд Слем титули. Откако и помогна на Србија да ја победи Чешка со 3-2 за да стигне до финалето на [[Дејвис купот]], Ѓоковиќ се натпреваруваше на Чајна Опен како прв носител и шампион бранител на титулата. Тој ја освои титулата втора година по ред по победата над [[Маоксин Гонг]], [[Марди Фиш]] (Американецот се повлече па оваа победа се сметаше за “заминување”), [[Жиле Симон]] и Џон Ишнер на патот до финалето. Ѓоковиќ таму го победи осумнаесеттиот носител Шпанецот [[Давид Ферер]] со 6-2, 6-4. На Мастерсот во [[Шангај]]Ѓоковиќ стигна до полуфиналето каде изгуби од [[Роџер Федерер]] со 4-6, 5-7. Ѓоковиќ го одигра својот последен турнир таа година во Финалето на Барклајс АТП Светската Турнеја во [[Лондон]]. Ѓоковиќ се наоѓаше во групата А заедно со [[Рафаел Надал]], [[Томаш Бердих]] и [[Енди Родик]]. Ѓоковиќ го доби неговиот прв меч од групата против Бердих 6-3, 6-3. Потоа се соочи со Надал каде загуби во два сета со 5-7, 2-6. Ѓоковиќ изјави после мечот дека едвај гледал со неговото десно око и дека при 4-4 во првиот сет Ѓоковиќ морал да ги смени контактните леќи. Низ мечот, Ѓоковиќ сменил три вида на контактни леќи во обид да го реши проблемот. Тој го победи Родик со 6-3, 6-2 во последниот меч во групата и беше со сигурност во полуфиналната фаза, завршувајчи втор во својата група за да се намести за вкусна пресметка со [[Роџер Федерер]]. Тој загуби од подоцнежниот шампион Федерер со 1-6, 4-6. Ѓоковиќ ја заврши годината на третото место во светот четврта година по ред на оваа позиција. Тој беше награден со титулата “Српски спортист на годината“од страна Олимпискиот Комитет на Србија и “Српски атлет на годината” од страна на Ди Ес Ел спорт. === 2011 година === {{multiple image |align = |direction = vertical |header = Шампион на Австралија Опен 2011 |header_align = center |header_background = |footer = |footer_align = center |footer_background = |width = 200 |image1 = Novak Djokovic at the 2011 Australian Open6.jpg |width1 = 180 |image2 = Novak Djokovic at the 2011 Australian Open1.jpg |width2 = 180 |image3 = Novak Djokovic at the 2011 Australian Open5.jpg |width3 = 180 }} [[Податотека:Novak Djokovic AO win 2011.jpg|thumb|left|upright|Ѓоковиќ како го држи трофејот на Австралија Опен за 2011 година]] Ѓоковиќ ја започнал годината на австралискиот егзибициски [[Хопман куп]], каде што не загубил ниту еден меч. На првиот [[Гренд Слем]] турнир таа година ([[Отворено првенство на Австралија (2011)|Отвореното првенство на Австралија]]), Ѓоковиќ бил трет носител, зад [[Рафаел Надал]] и бранителот на титулата [[Роџер Федерер]]. Притоа, тој бил подобар од [[Марсел Гранолес]] во првото коло (6-1, 6-3, 6-1), а потоа и од [[Иван Дродиг]], победувајќи го во четири сета (7-5, 6-7, 6-0, 6-2). Неговиот колега и близок пријател [[Виктор Троицки]] се откажал во третата рунда, поради повреда, при водство на Ѓоковиќ од 6-2. Во четвртото коло, Ѓоковиќ го победил [[Николас Алмагро]], во три сета (6-3, 6-4, 6-0), додека во четвртфиналето бил подобар од [[Томаш Бердих]], во три сета (6-1, 7-6, 6-1). Потоа, во полуфиналето го победил бранителот на титулата [[Роџер Федерер]] во три сета (7-6, 7-5, 6-4), а во финалето го победил [[Енди Мареј]] (6-4, 6-2 и 6-3), освојувајќи ја втората титула на овој турнир и втората гренд-слем титула во кариерата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldsun.com.au/ipad/djokovic-wins-in-straight-sets/story-fn6bn7je-1225997095404|title=Novak Djokovic wins in straight sets|publisher=''The Herald and Weekly Times''|work=heraldsun.com.au|last=Schlink|first=Leo|date=30 January 2011|accessdate=2011-9-30}}</ref> <br /> Следниот турнир на Ѓоковиќ беше на Тениското првенство во Дубаи, каде што бил втор носител. На патот до финалето, најпрвин го победил [[Микаел Лодра]] со 6-3, 6-3, по што бил подобар и од Лопес, Маер и Бердих. Во финалето, Ѓоковиќ бил подобар од Федерер, во два сета (6-3, 6-3), со што ја освоил третата едноподруго титула на овој турнир. Во продолжение, Ѓоковиќ играал на турнирот во Индијан Велс, каде настапил како трет носител. Таму, тој бил подобар од Федерер во полуфиналето (6-3, 3-6, 6-2) и во финалето играл со првопласираниот тенисер на светот, [[Рафаел Надал]], кого го победил со резултат 4-6, 6-3 и 6-2, остварувајќи серија од 20 последователни победи. Притоа, веќе по победата над Федерер во полуфиналето, на [[21 март]] [[2011]] година, Ѓоковиќ стигнал до второто место на табелата на АТП. <br /> Благодарение на тоа, Ѓоковиќ бил втор носител на „мастерсот“ во Мајами, каде стигнал до финалето, губејќи само 14 гема на патот до него. Притоа, тој успеал да ги победи [[Денис Истомин]] (6-0, 6-1), [[Џејмс Блејк]] (6-2, 6-0), [[Виктор Троицки]] (6-3, 6-2), [[Кевин Андерсон]] (6-4, 6-2) и [[Марди Фиш]] (6-3, 6-1). Во финалето, Ѓоковиќ го победил Надал , во три сета (4-6, 6-3, 7-6)), играјќи 3 часа и 21 минута. Со оваа победа, Ѓоковиќ ја зголемил својата победничка серија на 26 последователни победи и немал пораз во таа сезона. Истовремено, тој станал првиот тенисер кој победил на турнирите во [[Мелбурн]], [[Индијан Велс]] и Мајами од 2006 година, кога тоа му успеало на [[Роџер Федерер]]. <br /> На „мастерсот“ во Монте Карло, Ѓоковиќ се откажал поради повреда на [[колено]]то, но подоцна настапил на [[Отворено првенство на Србија|Отвореното првенство на Србија]], одржано во [[Белград]]. Како прв носител, тој директно се пласирал во втората рунда, каде го победил [[Адријан Унгур]] со резултат 6-2, 6-3, а во четврт-финалето го победил [[Блаж Кавчич]], во два сета (6-3, 6-2), со што стигнал до својата 28. победа во низа. Со повлекувањето на [[Јанко Типсаревиќ]] во полуфиналето, Ѓоковиќ стигнал до своето петто последователно финале во сезоната, каде го победил [[Фелицијано Лопес]], во два сета (7-6), 6-2), остварувајќи ја 29. последователна победа (27 од почетокот на сезоната). <br /> Неговиот следен турнир бил четвртиот „мастерс“ во годината, во [[Мадрид]]. Како втор носител, тој директно се пласирал во втората рунда, каде го победил [[Кевин Андерсон]], во два сета (6-3, 6-4). Во третата рунда, тој го победил [[Гуљелмо Гарсија Лопес]] (6-1, 6-2) добивајќи ги сите бодови на негов сервис. Во четврт-финалето, Ѓоковиќ го победил [[Давид Ферер]] од [[Шпанија]] (6-4, 4-6, 6-3) и со тоа го надминал рекордот на [[Иван Лендл]] од 29 последователни победи од почетокот на сезоната. Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Томаш Белучи]] (4-6, 6-4, 6-1) и во финалето го победил светскиот рекет број 1 - Рафаел Надал (7-5, 6-4), зголемувајќи ја победничката серија на 34 последователни победи (32 победи од почетокот на сезоната). === 2012 година === [[Податотека:Novak Djokovic Miami 2012.jpg|мини|Ѓоковиќ на турнирот во Мајами]] На почетокот на сезоната Ѓоковиќ ја одбранил титулата на [[Отворено првенство на Австралија (2012)|Отвореното првенство на Австралија]], каде во полуфиналето го совладал [[Енди Мареј]] во измачувачки натпревар што траел 4 часа и 50 [[Минута|минути]]. Во финалето се сретнал со Надал во натпревар што траел неверојатни 5 часа и 53 минути, што претставува најдолгото финале во историјата на гренд-слем турнирите. На следните два турнира, на кои ја бранел титулата, во [[Дубаи]] и во [[Индијан Велс 2012|Индијан Велс]], Ѓоковиќ испаднал во полуфиналето, губејќи од Мареј и од [[Џон Изнер]], соодветно. Затоа пак успеал да ја одбрни титулата на турнирот во Мајами, и тоа без ниту еден изгубен сет. Во продолжение, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Монте Карло]], каде изгубил во финалето од Надал, кој така ја прекинал серијата од седум последователни порази во двобоите со Ѓоковиќ. На Отвореното првенство во [[Мадрид]], Ѓоковиќ изгубил од [[Јанко Типсаревиќ]], додека на турнирот во [[Рим]], каде што ја бранел титулата, повторно претрпел пораз во финалето од Надал. На [[Отворено првенство на Франција 2012|Отвореното првенство на Франција]] ([[Ролан Гарос]]) Ѓоковиќ бил подобар во полуфиналето од Федерер со 3:0 во сетови, но во финалето повторно изгубил од Надал со 1:3 во сетови. На гренд-слем турнирот во [[Вимблдон]], Ѓоковиќ изгубил во финалето од [[Роџер Федерер]] и така го загубил првото место на табелата на АТП. На [[Олимписки игри 2012|Олимписките игри во Лондон]], Ѓоковиќ стигнал до полуфиналето, каде загубил од Мареј. Подоцна, тој играл во финалињата на сите три турнири во [[Северна Америка]], но успеал да го освои само турнирот во [[Торонто]], додека на турнирите во [[Синсинати]] и [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] изгубил од Федерер и Мари, соодветно. Сепак, Ѓоковиќ бил поуспешен во [[Кина]], каде победил на турнирите во [[Пекинг]] и [[Шангај]], а финалето на „мастерсот“ во Шангај, каде спасил пет меч-топки против Мареј, било прогласено за најдобар натпревар во 2012. година. Потоа, Ѓоковиќ испаднал рано на „мастерсот“ во [[Париз]], но затоа пак успеал да победи на завршниот турнир на „мастерс“-серијата, и тоа без ниту еден пораз. Притоа, во финалето го победил Федерер со 2:0 во сетови и така на [[5 ноември|5 ноември]] повторно го зазел првото место на табелата на АТП. === 2013 година === [[Податотека:Novak Đoković - Roland-Garros 2013 - 015.jpg|мини|Новак Ѓоковиќ на Ролан Гарос]] Ѓоковиќ ја започнал сезоната на егзибициониот турнир во [[Абу Даби]], којшто траел од [[27 декември|27]] до [[29 декември]] [[2012]] година, но се води како дел од тениската сезона во [[2013]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url = http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2012&mm=12&dd=28&nav_id=673062 |title = Новак протутњао поред Ферера |accessdate = 16 јануари 2013}}</ref> Притоа, тој бил слободен во четвртфиналето, а во полуфиналето го поразил [[Давид Ферер]], во два сета (6:0, 6:3). Во финалето играл против Алмагро и победил во три одиграни сета, со што ја одбранил титулата од претходната година. Потоа, заедно се [[Ана Ивановиќ]] учествувал на „Хопман купот“, каде што во финалето играле против [[Шпанија]]. Иако Ѓоковиќ го победил Вердаско, Ивановиќ изгубила од [[Анабел Медина Гаригес]], а двајцата изгубиле во играта на мешани парови.<ref>[https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/33/%D0%A2%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81/1242156/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%82+%D1%83%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%3A+%D0%A8%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0+%D0%BE%D1%81%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%B8%D0%BB%D0%B0+%D0%A5%D0%BE%D0%BF%D0%BC%D0%B0%D0%BD+%D0%BA%D1%83%D0%BF.html РТС (пристапено на 16 јануари 2013)]</ref> <br /> На Отвореното првенство на Австралија Ѓоковиќ дошол како двократен бранител на титулата. Во првите три кола ги победил Пол-Анри Матје, Рајан Харисон и Радек Штјепанек без изгубен сет, но во четвртото коло одиграл маратонски меч од 5 часа и 2 минути против [[Станислас Вавринка]] во кој победил со резултат 1:6, 7:5, 6:4, 6:7(5), 12:10.<ref>[http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php? B92, „Novak kroz pakao do Berdiha“ (пристапено на 27 јануари 2013)]</ref> Потоа, во четвртфиналето го совладал [[Томаш Бердих]] во четири сета, а во полуфиналето остварил брза победа над [[Давид Ферер]] (6:2, 6:2, 6:1)<ref>[http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php? B92, „Đoković "počistio" Ferera za finale“ (пристапено на 27 јануари 2013)]</ref> Во третото последователно финале на овој турнир противник му бил [[Енди Мари]] кого го победил со резултат 6:7(2), 7:6(3), 6:3, 6:2 и така го освоил својот шести „гренд слем“ трофеј.<ref>[http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php? B92, „Novak piše istoriju Melburna!“ (пристапено на 27 јануари 2013)]</ref> На тој начин, Ѓоковиќ станал единствениот тенисер кој во Опен-ерата трипати по ред го освоил Отвореното првенство на Австралија. Исто така, тој го изедначил рекордот на [[Андре Агаси]] и Федерер по бројот на победите на овој турнир (четири), а истовремено, за првпат освоил некој турнир повеќе од трипати. <br /> Вториот турнир на кој настапил Ѓоковиќ во сезоната бил турнирот во [[Дубаи]], каде победил без ниту еден изгубен сет, а во финалето бил подобар од Бердих. На овој турнир се натпреварувал и во конкуренција на парови (настапил со брат му, [[Марко Ѓоковиќ]], но тие биле елиминари уште во првото коло.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = 2013 Doubles Activity |url = http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Novak-Djokovic.aspx?t=pa&y=2013&m=d&e=0#|accessdate =23 ноември 2013}}</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на егзибиционите мечеви во [[Лос Ангелес]], каде во појединачна конкуренција го совладал [[Марди Фиш]], додека во конкуренција на парови играл заедно со својот идол од детството, [[Пит Сампрас]], играјќи против браќата Боб и Мајк Брајан од кои претрпеле пораз.<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2013&mm=03&dd=05&nav_id=692300|title=Nole dobio Fiša, izgubio od Brajana|date = 5 март 2013|publisher=b92|accessdate = 6 март 2013}}</ref> <br /> На првиот „мастерс“ во сезоната, во [[Индијан Велс 2013|Индијан Велс]], Ѓоковиќ стигнал до полуфиналето, каде изгубил од Дел Потро, претрпувајќи го првиот пораз во сезоната. Малку подоцна, на „мастерсот“ во Мајами, Ѓоковиќ бил елиминиран во четвртото коло од [[Томи Хас]]. На „мастерсот“ во [[Монте Карло]], во четвртфиналето и во полуфиналето ги победил Јарко Нијеминен и Фабио Фонини, соодветно, совладувајќи ги двајцата во два сета. Во финалето се сретнал со Надал кого го победил во два сета (6:2, 7:6) и тако станал првиот тенисер кој победил на осум од девет турнири на „мастерс“-серијата. Меѓутоа, на следниот „мастерс“, одигран во Мадрид, бил поразен уште во второто коло од бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]], во три сета, додека на „мастерсот“ во Рим стигнал до четвртфиналето, каде изгубил од Бердих во три сета, иако првиот сет го добил убедливо (6-2), а во вториот сет имал голема предност (5-2). <br /> Вториот гренд-слем во сезоната, Ролан Гарос, Ѓоковиќ го започнал со победа против Давида Гофан, во три неизвесни сета, додека во второто коло убедливо го победил Гвидо Пеља (6-2, 6-0, 6-2), а во третото коло го победил и Григор Димитров. Во четвртото коло бил подобар од Филип Колшрајбер (4-6, 6-3, 6-4, 6-4), стигнувајќи до своето 16. гренд-слем четвртфинале во низа. Таму, без изгубен сет го победил Томиј Хас, а во полуфиналето изгубил од Надал (4-6, 6-3, 1-6, 7-6, 7-9). Пред настапот на Вимблдон, Ѓоковиќ играл егзибициони мечеви на „Будлс челинџ“, заедно со уште неколку тенисери: [[Јанко Типсаревиќ]], [[Марин Чилиќ]], Григор Димитров, [[Томаш Бердих]], [[Хуан Мартин дел Потро]], [[Ришар Гаске]] итн.<ref>{{наведени вести|url=http://sport.blic.rs/Tenis/235193/Sou-Noleta-i-Dimitrova-u-predgradju-Londona-Djokovic-Grigoru-imitirao-Masu|title=Šou Noleta i Dimitrova u predgrađu Londona, Đoković Grigoru imitirao Mašu! |date = 19 јуни 2013|publisher=Blic|accessdate = 19 јуни 2013}}</ref> <br /> [[Податотека:Novak congratulates Andy.jpg|мини|десно|Ѓоковиќ и Мари на турнирот во Вимблдон]] На [[Вимблдон 2013]], во првото коло Ѓоковиќ го победил Флоријан Маер со 3:0 во сетови, а потоа, до полуфиналето победувал без ниту еден изгубен сет, совладувајќи ги [[Боби Рејнолдс]], [[Жереми Шарди]], Томи Хас и Томаш Бердих. Во полуфиналето го победил дел Потро (7-5, 4-6, 7-6, 6-7, 6-3), но во своето второ финале на Вимблдон изгубил од Енди Мари без освоен ниту еден сет. <br /> На американската серија Ѓоковиќ немал успех, бидејќи не успеал да освои ниедна титула. На „Роџерс купот“ во [[Монтреал]], во третата рунда бил подобар од [[Денис Истомин]] (2-6, 6-4, 6-4), во четвртфиналето лесно го савладал Ришар Гаске (кого претходната година го победил во финалето), а во полуфиналето изгубил од [[Рафаел Надал]] (4:6, 6:3, 6:7). „Мастерсот“ во [[Синсинати]] Ѓоковиќ го започнал со победите против [[Хуан Монако]] и [[Давид Гофан]], но во четвртфиналето изгубил од [[Џон Изнер]]. <br /> На последниот „гренд-слем“ турнир во сезоната, [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]], Ѓоковиќ стигнал до четвртфиналето без изгубен сет, а во четврфиналето го победил [[Михаил Јужни]] со 3:1 во сетови. Во полуфиналето, во пет сета, Ѓоковиќ бил подобар од [[Станислас Вавринка]] (2-6, 7-6, 3-6, 6-3, 6-4), додека во своето четврто последователно финале на овој турнир се сретнал со Рафаел Надал. Тоа бил нивниот 37. двобој, со што го собориле рекордот што го држеле [[Иван Лендл]] и [[Џон Мекинро]] по бројот на меѓусебни мечеви.<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php?yyyy=2013&mm=09&dd=08&nav_id=751194|title=Đoković i Nadal ulaze u istoriju |date = 8 септември 2013|publisher=B92|accessdate = 19 октомври 2013}}</ref> Откако изгубил во првиот сет, Ѓоковиќ најпрвин изедначил, но Надал се опоравил и успеал да победи. <br /> На [[6 октомври]] [[2013]] година, Ѓоковиќ победил на турнирот во [[Пекинг]], победувајќи го во финалето Надал, во два сета. Но, и покрај победата, тој паднал на второто место на АТП листата, додека на врвот се искачил Надал. Само една недела подоцна, на [[13 октомври]] [[2013]] година, Ѓоковиќ го освоил 39. трофеј во кариерата, со победата над [[Хуан Мартин дел Потро]] во финалето на Мастерс-турнирот во [[Шангај]], со 6-1, 3-6 и 7-6(3) и на тој начин ја одбранил титулата освоена претходната година. Претходно, во полуфиналето, Ѓоковиќ бил поуспешен од [[Цонга]], со 6-2 и 7-5.<ref>„Ѓоковиќ го одбрани Шангај“, ''Дневник'', број 5289, година XVII, понеделник, 14 октомври 2013, стр. 27.</ref> Инаку, на турнирот во Пекинг, Ѓоковиќ се натпреварувал и во конкуренција на парови (заедно со Вавринка). Притоа, во првото коло, тие направиле изненадување, победувајќи ги вторите носители, Линштед и Бупати (6-3, 6-3), во второто коло биле подобри од Хас и Маер, но морале да го предадат полуфиналниот меч поради повредата на Вавринка.<ref>{{Наведена мрежна страница |title = Official site of China open |url = http://www.chinaopen.com.cn/en/atp_mdd.html |accessdate = 27 октомври 2013 |archive-date = 2013-10-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131014120214/http://www.chinaopen.com.cn/en/atp_mdd.html |url-status = dead }}</ref> <br /> Својата јубилејна четириесетта титула, а шеснаесетта во серијата „мастерс 1000“, Ѓоковиќ ја освојио на турнирот во Париз, каде ги победил Ербер, Изнер и Вавринка, а во полуфиналето се сретнал со Федерер, победувајќи го со 2:1 во сетови. Потоа, во финалето го победил Давид Ферер (7-5, 7-5). На завршниот турнир на „мастерс“-серијата Ѓоковиќ бил втор носител и ја бранел титулата. Во групата Б бил првопласиран, победувајќи на сите три меча (против Федерер, дел Потро и Гаске). Во полуфиналето се сретнал со Вавринка, кого го победил во два сета (6-3, 6-3), додека во финалето го савладал Надал и така ја одбранил титулата од претходната година, освојувајќи го своето трето Завршно првенство. <br /> Така, Ѓоковиќ ја завршил сезоната на второто месту на табелата на АТП при што остварил 74 победи наспроти 9 порази,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = 2013 Singles Activity |url = http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Novak-Djokovic.aspx?t=pa|accessdate =23 ноември 2013}}</ref> освојувајќи седум турнири: Отвореното првенство на Австралија, Завршниот мастерс, мастерсите во Монте Карло, Шангај и Париз, како и два турнири од серијата 500 (Дубаи и Пекинг). Посебно бил успешен во [[есен]]скиот дел на сезоната, со освоени четири турнири по ред, со низа од 24 победи, од кои 13 пати против првите 10 тенисери. <br /> На крајот од сезоната, Ѓоковиќ отпатувал во Чиле, каде одиграл неколку егзибициони мечеви со Надал по повод „пензионирањето“ на тенисерите [[Николас Масу]] и [[Давид Налбандијан]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2013&mm=11&dd=21&nav_id=780093|title=Đoković baš voli da pobeđuje Nadala |date = 21 ноември 2013|publisher=B92|accessdate = 23 ноември 2013}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2013&mm=11&dd=23&nav_id=780889|title=Novak i Nadal ispred glečera |date = 23 ноември 2013|publisher=B92|accessdate = 23 ноември 2013}}</ref> Притоа, Ѓоковиќ и Надал одиграле и еден егзибиционен меч на ледникот [[Перито Морено]], под покровителство на Националниот институт за туристичка промоција на [[Аргентина]].<ref>{{наведени вести|url=http://sport.blic.rs/Tenis/243524/Sad-se-moze-reci-da-su-svuda-igrali-Novak-i-Rafa-se-nadmetali-i-na-gleceru|title=Sad se može reći da su svuda igrali: Novak i Rafa se nadmetali i na glečeru! |date = 23 ноември 2013|publisher=Blic|accessdate = 23 ноември 2013}}</ref> === 2014 година === Ѓоковиќ ја започнал сезоната на егзибициониот турнир во Абу Даби, каде третпат последователно ја освојил титулата. Притоа, во полуфиналето го победил [[Жо-Вилфрид Цонга]], а во финалето бил подобар од [[Давид Ферер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Treća titula za Noleta u Abu Dabiju! |url = http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/treca-titula-za-noleta-u-abu-dabiju/|accessdate =3 април 2014}}</ref> На овој турнир, за првпат на чело на штабот на Ѓоковиќ се наоѓал новиот главен тренер, легендарниот германски тенисер [[Борис Бекер]]. Потоа, Ѓоковиќ играл на уште еден егзибиционен натпревар, против [[Хуан Монако]] на турнирот „Којонг класик“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Nole savladao Monaka u egzibicionom meču na turniru “Kojong klasik” |url = http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-savladao-monaka-u-egzibicionom-mecu-na-turniru-kojong-klasik/|accessdate =3 април 2014}}</ref> <br /> На Отвореното првенство на Австралија Ѓоковиќ ги поминал првите четири кола без изгубен сет, со победите против [[Лукаш Лацко]], [[Леонардо Маер]], [[Денис Истомин]] и [[Фабио Фонини]], но во четвртфиналето изгубил од [[Станислас Вавринка]], во пет сета (6:2, 4:6, 2:6, 6:3, 7:9)<ref>{{Наведена мрежна страница|title = WAWRINKA EDGES DJOKOVIC IN CLASSIC|url = http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2014/01/4/Australian-Open-2014-Day-9-Quarterfinals-Djokovic-Wawrinka.aspx|accessdate =3 април 2014}}</ref> и со тоа била прекината неговата низа од 14 последователни гренд-слем полуфиналиња (почнувајќи од Вимблдона 2010).<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak Djokovic loses to Stanislas Wawrinka in Aussie Open quarterfinals |url = http://tennis.si.com/2014/01/21/novak-djokovic-loses-to-stanislas-wawrinka-australian-open-quarterfinals/|accessdate =3 април 2014}}</ref>. <br /> На крајот на февруари, Ѓоковиќ ја бранел титулата на Тениското првенство на Дубаи, каде во четвртфиналето без борба го победил [[Михаил Јужни]], но во полуфиналето изгубил од [[Роџер Федерер]]. Малку подоцна, по повод светскиот ден на тенисот, на [[3 март|3 март]] [[2014]] година Ѓоковиќ одиграл егзибиционен натпревар со [[Енди Мари]] во „[[Медисон сквер гарден]]“ во [[Њујорк]].<ref>{{наведени вести|url=http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/svetski-dan-tenisa-nole-zabavio-publiku-i-savladao-mareja/|title=Svetski dan tenisa: Nole zabavio publiku i savladao Mareja |date = 4 март 2014|publisher=|accessdate = 3 април 2014}}</ref> [[Податотека:Nole Forehand.jpg|мини|Ѓоковиќ на турнирот во Индијан Велс во 2014 година]] На турнирот во Индијан Велс, Ѓоковиќ започнал со нестабилна игра, особено во осминафиналето против [[Марин Чилиќ]], во кое убедливо го загубил првиот сет со 1-6. Во четвртфиналето прикажал посигурна игра и победил над [[Жилиен Бенето]], а во полуфиналето го победил [[Џон Изнер]] во три сета. Најпосле, во финалето бил подобар од Федерер (3-6, 6-3, 7-6).<ref>{{Наведена мрежна страница|title = DJOKOVIC DENIES FEDERER TO WIN THIRD BNP PARIBAS OPEN TITLE |url =http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2014/03/11/Indian-Wells-Final-Djokovic-Federer.aspx|accessdate =3 април 2014}}</ref> <br /> На „мастерсот“ во Мајами, во четвртфиналето го победил Енди Мари (7-5, 6-3), во полуфиналето без борба го победил Нишикори,<ref>{{Наведена мрежна страница|title =Berdych Withdraws; Nadal to Face n Final|url =http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/berdych-withdraws-nadal-into-final|accessdate =3 април 2014|archive-date =2016-03-11|archive-url =https://web.archive.org/web/20160311011908/http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/berdych-withdraws-nadal-into-final|url-status =dead}}</ref> додека во финалето го совладал Надал (6-3, 6-3)<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/masters/teme.php?yyyy=2014&mm=03&dd=31&nav_id=830582|title=Novak u Majamiju, verzija iz 2011. |date = 4 март 2014|publisher=|accessdate = 3 април 2014}}</ref> и така станал вториот тенисер кој двапати во истата година ги освоил „мастерсите“ во Индијан Велс и во Мајами.<ref>{{Наведена мрежна страница|title =Djokovic Wins Fourth Sony Open|url =http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/djokovic-wins-fourth-sony-open|accessdate =3 април 2014|archive-date =2016-03-11|archive-url =https://web.archive.org/web/20160311022117/http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/djokovic-wins-fourth-sony-open|url-status =dead}}</ref> <br /> На „мастерсот“ во Монте Карло Ѓоковиќ ја бранел титулата. Првите два кола ги поминал лесно, со по еден изгубен гем, победувајќи ги [[Алберт Монтањес]] и [[Пабло Карењо Буста]]. Во четвртфиналето го победил [[Гуљелмо Гарсија-Лопес]] во три сета, но во полуфиналето изгубил од Роџером Федерером (5-7, 2-6).<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2014&mm=04&dd=19&nav_id=838540|title=Đoković: Svaki udarac je bio bolan |date = 19 април 2014|publisher=|accessdate = 30 април 2014}}</ref> Поради повредата на зглобот Ѓоковиќ го отказал учеството на „мастерсот“ во Мадрид,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak neće igrati na turniru u Madridu|url =http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nece-igrati-na-turniru-u-madridu/|accessdate =18 мај 2014}}</ref> но по три недели се вратил на терените, и тоа на „мастерсот“ во [[Рим]], каде ја освоил третата титула, победувајќи ги Ферер во четвртфиналето, [[Милош Раониќ]] во полуфиналето и Надал во финалето, при што сите натпревари ги добил со резултат 2:1 во сетови. Тоа била четвртата негова победа против Надал на земјените терени. <br /> На вториот „гренд-слем“ во сезоната ([[Ролан Гарос]]), Ѓоковиќ дошол како втор носител. Првите две кола ги поминал без изгубен сета, во третото коло го победил [[Марин Чилиќ]] (во четири сета), а во осминафиналето бил подобар од [[Жо-Вилфрид Цонга]] (6-1, 6-4, 6-1). Во четвртфиналето го победил [[Милош Раониќ]] (во три сета), а во полуфиналето го победил Летонецот [[Ернестс Гулбис]] (6-3, 6-3, 3-6, 6-3). Најпосле, во финалето бил запрен од Рафаел Надал (6-3, 5-7, 2-6, 4-6), кој така ја освоил деветтата титула во Париз. <br /> [[Податотека:2014 US Open Tennis (15083619975).jpg|мини|десно|Ѓоковиќ на Отвореното првенство на САД во 2014 година]] Наспроти второто место на табелата на АТП, Ѓоковиќ дошол на „Вимблдон“ како прв носител.<ref>{{наведени вести|url=http://www.smh.com.au/sport/tennis/novak-djokovic-is-named-wimbledon-top-seed-20140619-zse4o.html|title=Novak Djokovic is named Wimbledon top seed|date = 19 јуни 2014|publisher=The Sydney Morning Herald|accessdate = 6 јули 2014}}</ref> Најпрвин, тој ги победил [[Радек Штјепанек]], [[Жил Симон]] и Цонга, а во четвртфиналето го победил хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]] (6-1, 3-6, 6-7, 6-2, 6-2),<ref>„Ѓоковиќ во полуфиналето на „Вимблдон“ против Димитров“, ''Дневник'', година XVIII, број 5507, 4 јули 2014, стр. 26.</ref> Во полуфиналето бил подобар од [[Григор Димитров]] (во четири сета), така што во финалето се сретнал со Роџер Федерер, во нивниот 35. меѓусебен натпревар. Во извонредна игра, Ѓоковиќ победил во пет сета (6-7, 6-4, 7-6, 5-7, 6-4) и така го спречил Федерер да стане најуспешниот тенисер во историјата на „Вимблдон“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak pobedio sebe i Federera! |url =http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php?yyyy=2014&mm=07&dd=06&nav_id=873236|accessdate =6 јули 2014}}</ref> Со оваа победа Ѓоковиќ ја освоил својата седма титула на „гренд слем“ турнирите (вторпат во Вимблдон), како и првото место на табелата на АТП. Истовремено, тоа била неговата прва победа против Федерер во некое „гренд слем“ финале одиграно на [[трева]]. <br /> На [[Отворено првенство на Канада во тенис|Отвореното првенство на Канада]] во [[Торонто]], Ѓоковиќ неочекувано изгубил од Цонга во третото коло (2-6, 2-6). Тој се натпреварувал и во конкуренцијата на парови (заедно со Вавринка), но бил елиминиран во второто коло од [[Даниел Нестор]] и [[Ненад Зимоњиќ]]. Слично поминал и на „мастерспт“ во Синсинати, каде бил поразен во третото коло од [[Томи Робредо]]. <br /> На четвртиот „гренд слем“ во сезоната ([[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]]) Ѓоковиќ ги поминал лесно првите четири кола, без изгубен сет. Во четвртфиналето го победил Енди Мари и така стигнал до своето осмо последователно полуфинале на овој турнир,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak u polufinalu Njujorka! |url =http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/38/Tenis/1688085/Novak+u+polufinalu+Njujorka%21.html|accessdate =7 септември 2014}}</ref> каде изгубил од Нишикори.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Men's Grand Slam Singles Champions & Winners |url =http://www.tennis-x.com/stats/mens-grandslam-winners.php|accessdate =17 ноември 2014}}</ref>. <br /> Потоа, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на Кина во тенис|Отвореното првенство на Кина]] во [[Пекинг]], каде ја бранел титулата од претходните две години (2012 и 2013). Таму, во четвртфиналето го победил [[Григор Димитров]] (6-2, 6-4), во полуфиналето бил подобар од Енди Мари (6-3, 6-4), а во финалето го совладал [[Томаш Бердих]] (6-0, 6-2), освојувајќи ја третата титула во низа. Сепак, неговата серија од 28 победи на турнирите во [[Кина]] била прекината со поразот од Федерер (4-6, 4-6), во полуфиналето на „мастерсот“ во Шангај, каде Ѓоковиќ ја бранел титулата. Претходно, во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од Давид Ферер. <br /> Ѓоковиќ го освоил и последниот „мастерс“ во сезоната (турнирот во [[Париз]]) без ниту еден изгубен сет, победувајќи ги [[Филип Колшрајбер]], [[Гаел Монфис]], Мари, Нишикори и Раониќ. Така, тој станал првиот тенисер кој ја одбранил титулата на овој турнир<ref>{{Наведена мрежна страница|title = BNP Paribas Masters|url =http://www.atpworldtour.com/Tennis/Tournaments/Paris.aspx|accessdate =17 ноември 2014}}</ref> и третиот тенисер во историјата кој освоил 20 титули на турнирите од серијата „мастерс 1000“. <br /> [[Податотека:2014-11-12 2014 ATP World Tour Finals Novak Djokiov checking racket by Michael Frey.jpg|мини|Ѓоковиќ на завршниот турнир на сезоната]] Во [[ноември]], Ѓоковиќ по осми пат последователно се квалификувал на Завршниот турнир на сезоната, каде бил распореден во група „А“, заедно со [[Марин Чилиќ]], [[Станислас Вавринка]] и [[Томаш Бердих]]. Во првото коло, одиграно на [[10 ноември]] [[2014]] година, Ѓоковиќ убедливо го победил Чилиќ (6-1, 6-1),<ref name="google.com">[https://www.google.com/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=masters%20cup Google, Barclay's ATP World Tour Finals (пристапено на 16 ноември 2014)]</ref> а во второто коло, одиграно на [[12 ноември]], остварил уште една убедлива победа, овојпат против [[Станислас Вавринка]], исто така, во два сета (6-3, 6-0).<ref>„Ѓоковиќ лесно против Вавринка“, ''Дневник'', година XVIII, број 5617, петок, 14 ноември 2014, стр. 25.</ref> Најпосле, одличната игра ја продолжил и во третото коло, победувајќи го [[Томаж Бердих]] со 2:0 (6-2, 6-2).<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/tennis/30058443 BBC, „World Tour Finals: Novak Djokovic & Stan Wawrinka into semi-finals“ (пристапено на 16 ноември 2014)]</ref> Така, тој поставил нов рекорд по бројот на изгубен гемова во групната фаза на „мастерс-купот“ — само девет.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = DJOKOVIC, FEDERER MEET IN FINALE TITLE MATCH|url =http://www.barclaysatpworldtourfinals.com/en/news-and-media/tennis/finals-2014-final-preview-djokovic-federer|accessdate =17 ноември 2014}}</ref> Подоцна, во полуфиналето одиграно на [[15 ноември]] [[2014 година]], Ѓоковиќ го победил Нишикори (6-1, 3-6, 6-0). Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ требало да се сретне со Федерер, но тој го откажал натпреварот поради повреда. Со тоа, Ѓоковиќ повторно го освоил Мастерс-купот и ја завршил годината на првото место на табелата на АТП.<ref name="google.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница|title = Federer odustao, Novaku titula!|url =http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2014&mm=11&dd=16&nav_id=924548|accessdate =17 ноември 2014}}</ref> <br /> Така, Ѓоковиќ ја завршил сезоната со еден освоен „гренд слем“ турниром (Вимблдон), со одбранета титула на Завршниот куп на АТП, со освоени четири „мастерс“ турнири (Индијан Велс, Мајами, Рим и Париз) и со еден турнир од серијата „АТП 500“ (Пекинг). На тој начин, по третпат во период од четири години, Ѓоковиќ ја завршил сезоната на чело на табелата на АТП. Како потврда на добрата сезона, Спортската академија на [[САД]] го прогласила Ѓоковиќ за најдобар спортист на светот во 2014 година.<ref>„Ѓоковиќ и Шарапова - спортисти на годината според спортската академија на САД“, ''Дневник'', број 5652, година XVIII, петок, 26 декември 2014, стр. 26</ref> === 2015 година === Ѓоковиќ ја започнал годината со победа на тенискиот турнир „[[Австралиан Опен|Аустралиан опен]]“ во [[Мелбурн]], [[Австралија]], на тој начин освојувајќи ја својата осма гренд-слем титула. Во финалето, тој го совладал Енди Мареј во четири сета (7-6, 6-7, 6-3, 6-0). Тоа била третата победа на Ѓоковиќ над Мареј во финалето на овој турнир. Со оваа победа, Ѓоковиќ влегол во историјата, така што станал единствениот тенисер со освоени пет титули на овој турнир во „отворената“ ерата.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/01/4/Australian-Open-Sunday-Final-Djokovic-Murray.aspx ATP, „DJOKOVIC MAKES HISTORY AT AUSTRALIAN OPEN“ (пристапено на 7 април 2015)]</ref> <br /> На тенискиот турнир во [[Дубаи]] од серијата „[[АТП 500]]“, Ѓоковиќ се пласирал во финалето, каде загубил од [[Роже Федерер|Федерер]] во два сета (3-6, 5-7). Тоа бил дваесеттиот пораз на Ѓоковиќ од Федерер во меѓусебните двобои. Во вториот сет, Ѓоковиќ имал две сет-топки да го израмни резултатот, но не успеал да ги искористи.<ref>„Федерер го надигра Ѓоковиќ во Дубаи“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4723, понеделник, 2 март 2015, стр. 20.</ref> <br /> Сепак, веќе во следната прилика, Ѓоковиќ му се одмаздил на Федерер. На [[22 март]] [[2015]] година, тие двајца повторно се сретнале во финалето на турнирот во [[Тениски турнир во Индијан Велс|Индијан Велс]] (''Indian Wells''). Притоа, во натпреварот што траел 2 часа и 17 [[Минута|минути]], Ѓоковиќ остварил победа во три сета (6-3, 6-7, 6-2). Со тоа, Ѓоковиќ ја остварил својата педесетта титула во кариерата и четвртата титула на овој турнир, а станал шести тенисер во историјата кој успеал да ја одбрани титулата на овој турнир.<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/tennis/32011960 BBC, „Novak Djokovic beats Roger Federer in Indian Wells final“ (пристапено на 24 март 2015)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/Tennis/Tournaments/Indian-Wells.aspx ATP, „Djokovic Retains Title“ (пристапено на 7 април 2015)]</ref> Претходно, во полуфиналето, одиграно на [[21 март]], Ѓоковиќ го совладал [[Енди Мареј]] во два сета (6-2, 6-3). <br /> Малку подоцна, Ѓоковиќ постигнал уште еден голем успех, освојувајќи го турнирот во [[Тениски турнир во Мајами|Мајами]]. Таму, во финалето, одиграно на [[5 април]] [[2015]] година, тој го победил Енди Мареј во три сета (7-6, 4-6, 6-0). Тоа било седмата последователна победа на Ѓоковиќ над Мареј. Претходно, во полуфиналето, одиграно на [[3 април]], тој го совладал Иснер во два сета (7-6, 6-2), а во четвртфиналето, одиграно на [[2 април]], бил подобар од [[Давид Ферер]], исто така, во два сета (7-5, 7-5). Со триумфот, Ѓоковиќ поставил рекорд, со освоени пет титули на овој турнир. Исто така, тој станал првиот тенисер во историјата кој трипати ги освоил турнирите во Индијан Велс и Мајами и го израмнил рекордот на Федерер, победувајќи две години последователно на двата турнира.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/03/13/Miami-Sunday-Final-Djokovic-Murray.aspx ATP, „DJOKOVIC MAKES HISTORY WITH FIFTH MIAMI TITLE“ (пристапено на 7 април 2015)]</ref><ref>„Петта титула за Ѓоковиќ во Мајами“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4754, вторник, 7 април 2015, број, стр. 19.</ref><ref>„Ѓоковиќ со триумфот во Мајами се зацврсти на првата АТП-позиција“, ''Дневник'', година XIX, број 5736, вторник, 7 април 2015, број, стр. 23.</ref> <br /> Истиот месец, Ѓоковиќ го освоил и турнирот во [[Тениски турнир во Монте Карло|Монте Карло]], каде во полуфиналето, одиграно на [[18 април]] [[2015]], го победил својот голем противник Надал, во два сета (6-3, 6-3). Потоа, во финалето, одиграно на [[19 април]], Ѓоковиќ го победил [[Томаш Бердих]], во три сета (7-5, 4-6, 6-3). На тој начин, Ѓоковиќ станал првиот тенисер кој успеал да победи на првите три „мастерс 1000“ турнири на АТП во текот на една сезона. Истовремено, ова била неговата 23. победа на „мастерс 1000“ турнирите, со што се изедначил со Федерер на второто место на списокот на најуспешните тенисери на турнирите од серијата „мастерс 1000“.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/04/15/Monte-Carlo-Final-Djokovic-Berdych.aspx ATP, „Djokovic continues Masters 1000 surge with Monte-Carlo title“ (пристапено на 21 април 2015)]</ref> <br /> Како признание на добрата игра во текот на 2014 година, во [[април]] [[2015]] година, Ѓоковиќ по вторпат бил прогласен за најдобар спортист на светот до страна на спортската фондација „[[Лауреус]]“. Претходно, тој го добил ова признание во [[2012]] година.<ref>„Ѓоковиќ и Дибаба најдобри спортисти на светот“, ''Дневник'', година XIX, број 5743, петок, 17 април 2015, стр. 24.</ref> <br /> Успесите на Ѓоковиќ продолжиле и во [[мај]] 2015 година, кога тој победил на турнирот во [[Рим]], што претставувала негова петта победа во сезоната и четврта победа на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, а вкупно дваесет и четврта титула на турнирите од серијата „Мастерс 1000“. Истовремено, тоа било четвртата победа на Ѓоковиќ на турнирот во Рим. Во финалето, одиграно на [[17 мај]] [[2015]] година, Ѓоковиќ го победил Федерер во два сета (6-4, 6-3). Претходно, во полуфиналето го совладал Давид Ферер, исто така, во два сета (6-4, 6-4).<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/05/19/Rome-Final-Djokovic-Federer.aspx „DJOKOVIC WINS FOURTH ROME CROWN; FOURTH MASTERS 1000 TITLE OF 2015“ (пристапено на 19 мај 2015)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/05/19/Rome-Final-Set-By-Set-Djokovic-Federer.aspx „HOW THE ROME FINAL WAS WON: DOMINANT DJOKOVIC“ (пристапено на 19 мај 2015)]</ref> <br /> Во [[јуни]], Ѓоковиќ настапил на турнирот „[[Ролан Гарос]]“, каде во 4. коло го победил Гаске во три сета (6-1, 6-2, 6-3), додека во четвртфиналето бил подобар од најуспешниот тенисер на овој турнир Надал кого, исто така, го совладал во три сета (7-5, 6-3, 6-1). Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Енди Мареј]] (6-3, 6-3, 5-7, 5-7, 6-1), а во големото финале се сретнал со [[Станислас Вавринка]].<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/tennis/33034999 Piers Newbery, „French Open: Novak Djokovic beats Andy Murray to reach final“, BBC (пристапено на 6 јуни 2015)]</ref> И покрај добриот почеток, Ѓоковиќ немал сила да му се спротивстави на доминантниот Вавринка и го загубил натпреварот во четири сета (6-4, 4-6, 3-6, 4-6), со што повторно не се остварила неговата желба за прв триумф на Ролан Гарос.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/06/22/Roland-Garros-Final-Set-By-Set.aspx ATP, „STAN THE MAN: HOW THE ROLAND GARROS FINAL WAS WON“ (пристапено на 7 јуни 2015)]</ref> <br /> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил на „гренд-слем“ турнирот во [[Вимблдон]], каде во четвртфиналето го победил [[Марин Чилиќ]] во три сета (6-4, 6-4, 6-4), а во полуфиналето бил подобар од францускиот тенисер Гаске, победувајќи, исто така, во три сета (7-6, 6-4, 6-4). Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ го совладал големиот соперник, Федерер, остварувајќи победа во четири одиграни сета (7-6, 6-7, 6-4, 6-3).<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/wimbledon/article-3143192/WIMBLEDON-2015-results-Men-s-women-s-singles-England-Club.html Daily Mail, „WIMBLEDON 2015 results: Men's and women's singles at the All England Club“ (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> <br /> На турнирот во [[Монтреал]], одигран од [[10 август|10]] до [[16 август]] [[2015]] година, во четврфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Ернестс Гулбис]] со 5-7, 7-6 и 6-1, а во полуфиналето бил подобар од францускиот тенисер [[Жереми Шарди]], со 6:4, 6:4. Меѓутоа, во финалето изгубил од [[Енди Мареј]], со 4-6, 6-4 и 3-6.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/montreal/421/2015/results ATP (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил и на турнирот во [[Синсинати]], кој се одржал од [[16 август|16]] до [[23 август]] [[2015]] година. Во четврфиналето, Ѓоковиќ лесно го победил Вавринка со резултат 6-4, 6-1, а во полуфиналето бил подобар од украинскиот тенисер [[Алекандар Долгополов]], играјќи три сета (4-6, 7-6, 6-2). Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ се сретнал со Федерер и претрпел пораз во два сета (6-7, 3-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/cincinnati/422/2015/results? ATP (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> <br /> Успесите на Ѓоковиќ продолжиле и на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]], одиграно од [[31 август]] до [[13 септември]] [[2015]] година. Притоа, во четвртфиналето тој бил подобар од шпанскиот тенисер Лопес, со резултат 6-1, 3-6, 6-3, 7-6, а во полуфиналето остварил убедлива победа на Чилиќ во три сета (6-0, 6-1, 6-2). Во големото финале, Ѓоковиќ повторно го поразил Федерер, остварувајќи победа во четири сета (6-4, 5-7, 6-4, 6-4).<ref>[http://www.usopen.org/en_US/players/overview/atpd643.html US Open (пристапено на 23 септември 2015)]</ref><ref>[http://www.usopen.org/index.html US Open (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> <br /> Во [[октомври]], Ѓоковиќ остварил голема победа на турнирот во [[Пекинг]]. Притоа, во четврфиналето, одиграно на [[9 октомври]], тој го победил [[Џон Иснер]] во два сета (6-2, 6-2), во полуфиналето бил подобар од [[Давид Ферер]] во два сета (6-2, 6-3), а во финалето, одиграно на [[11 октомври]] [[2015]] година, остварил убедлива победа над Надал (6-2, 6-2).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/beijing/747/2015/results? ATP (пристапено на 13 октомври 2015)]</ref> Тоа била седма победа над Надал во последните осум меѓусебни натпревари. На тој начин, Ѓоковиќ ја остварил шестата победа на турнирот во Пекинг, остварувајќи фантастичен резултат од вкупно 29 победи на турнирот и 27 последователни добиени сета.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chinaopen.com.cn/en/news/2015-10-12/0026900.shtml |title=Официјално мрежно место на „China Open“, „Djokovic dazzles to complete stellar week“ (пристапено на 13 октомври 2015) |accessdate=2015-10-13 |archive-date=2015-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014231748/http://www.chinaopen.com.cn/en/news/2015-10-12/0026900.shtml |url-status=dead }}</ref> <br /> Веднаш потоа, Ѓоковиќ победил и на „мастерсот“ во [[Шангај]] (негова трета титула од [[2012]] година). Таму, во полуфиналето, одиграно на [[17 октомври]], тој го победил Мареј во два сета (6-1, 6-3), а утредента, во финалниот натпревар бил подобар од [[Џо Цонга]], исто така, во два сета (6-2, 6-4). На тој начин, Ѓоковиќ ја освоил деветтата титула во сезоната и 25. титула на турнирите од серијата „мастерс 1000“, со што се доближил до рекордот на Надал кој има освоено 27 „мастерс“-титули. Вкупно, оваа победа го означила 57. освоен турнир во кариерата на Ѓоковиќ.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/shanghai-2015-djokovic-defeats-tsonga-for-third-title ATP, „Djokovic Completes Shanghai Treble, Secures 25th Masters 1000 Title“ (пристапено на 13 октомври 2015)]</ref> <br /> Во [[ноември]], Ѓоковиќ ја одбранил титулата на „Мастерсот 1000“ во [[Париз]]. Таму, најпрвин во четвртфиналето го совладал Бердих во два сета (7-6, 7-6); во полуфиналето, одиграно на [[7 ноември]], тој го победил Вавринка во три сета (6-3, 3-6, 6-0), а утредента, во финалниот натпревар бил подобар од Мареј, во два сета (6-2, 6-4). На тој начин, Ѓоковиќ влегол во историјата како прв тенисер кој во текот на една година победил на шест турнири од серијата „Мастерс 1000“ и како прв тенисер кој победил четири пати на „мастерсот“ во Париз. Истовремено, тоа била неговата 22. последователна победа во оваа сезона, 26. титула во серијата „Мастерс 1000“ и вкупно 58. титула во кариерата, со што се изедначил со [[Илие Настасе]] на десеттото место на списокот на победниците во ерата на отворените турнири. Со победата на овој турнир, Ѓоковиќ ја потврдил супериорноста во однос на своите конкуренти: тоа била неговата десетта победа против Мареј во поледните 11 настапи (вкупно, 21. победа во 30 одиграни натпреваи), а во текот на сезоната, неговиот резултат против десетте најдобри тенисери изнесувал неверојатни 27:4.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-battles-murray-for-paris-2015-title AТP, „Djokovic Claims Slice Of Masters 1000 History With Paris Crown“ (пристапено на 8 ноември 2015)]</ref> <br /> Најуспешната сезона во кариерата Ѓоковиќ ја крунисал во ноември, со победата на финалниот турнир на серијата „мастерс“, одигран во [[Лондон]]. Притоа, во групната фаза, на [[15 ноември]], тој го победил Нишикори со 6-1 и 6-1, но два дена подоцна изгубил од Федерер со 5-7 и 2-6 (првиот пораз во сала од 2012 година). Најпосле, на [[19 ноември]], Ѓоковиќ го победил Бердих во два сета (6-3, 7-5). Потоа, во полуфиналето, тој бил подобар од Надал, победувајќи го во два сета (6-3, 6-3), а на 22 ноември, во финалето го победил Федерер, исто така, во два сета (6-3, 6-4). Со тоа, Ѓоковиќ ја остварил петтата победа на овој турнир и истовремено станал првиот тенисер во историјата кој четирипати едноподруго победил на финалниот турнир од серијата „мастерс“. Инаку, со победата над Федерер, Ѓоковиќ се изедначил во бројот на победите во меѓусебните игри (22:22).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/34895649 BBC, „Novak Djokovic beats Roger Federer to win ATP World Tour title“ (пристапено на 23 ноември 2015)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-victory-lap-2015-london AТP, „Djokovic Celebrates Barclays ATP World Tour Title“ (пристапено на 23 ноември 2015)]</ref> ===2016 година=== И оваа година Ѓоковиќ ја започнал со победа на тенискиот турнир во [[Доха]], [[Катар]]. Таму, тој најпрвин го победил германскиот тенисер [[Дастин Браун]], во два сета (6-2, 6-2), а потоа и шпанскиот тенисер [[Фернандо Вердаско]], исто така, во два сета (6-2, 6-2). Во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Аргентина|аргентинецот]] [[Леонардо Мајер|Леонардо Маер]] (6-3, 7-5), додека во полуфиналето го совладал Бердих (6-3, 7-6). Најпосле, во финалето, одиграно на [[10 јануари]], Ѓоковиќ бил подобар од Надал, остварувајќи убедлива победа во два сета (6-1, 6-2).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/doha/451/2016/results? ATP, Doha results (пристапено на 6 февруари 2016)]</ref> <br /> Во [[јануари]], Ѓоковиќ повторно го освоил турнирот „Австралијан опен“ во [[Мелбурн]]. Притоа, на [[26 јануари]], во четврфиналето го поразил Нишикори во три сета (6-3, 6-2 и 6-4); а на [[28 јануари]], во полуфиналето го совладал големиот противник Федерер, во четири сета (6-1, 6-2, 3-6 и 6-3); најпосле, на [[31 јануари]], во финалето остварил убедлива победа над Мареј, во три сета (6-1, 7-5 и 7-6). На тој начин, Ѓоковиќ ја остварил шестата победа на овој турнир (изедначувајќи се со [[Рој Емерсон]]) и својата 11 титула на гренд-слем турнирите (изедначувајќи се со [[Бјорн Борг]] и [[Род Лејвер]]). Со оваа победа, вкупниот резултат на Ѓоковиќ на турнирот во Мелбурн достигнал 57 победи наспроти 6 порази.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ausopen.com/en_AU/news/match_reports/2016-01-31/novaks_aussie_sixpack.html |title=Australian Open, „Novak’s Aussie six-pack“ (пристапено на 1 февруари 2016) |accessdate=2016-01-31 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201100703/http://www.ausopen.com/en_AU/news/match_reports/2016-01-31/novaks_aussie_sixpack.html }}</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-murray-2016-australian-open-final ATP, „Djokovic Beats Murray For Sixth Australian Open Crown“ (пристапено на 1 февруари 2016)]</ref> <br /> Во [[март]], Ѓоковиќ настапил на турнурот во Индијан Велс, каде во четврфиналето, одиграно на [[18 март]], го совладал Цонга во два сета (7-6, 7-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-sees-off-tsonga-indian-wells-2016-qf ATP, „Djokovic Sees Off Tsonga“ (пристапено на 19 март 2016)]</ref>. На [[19 март]], во полуфиналето се сретнал со Надал (нивна четврта средба на овој турнир) кого, исто така, го победил во два сета (7-6, 6-2). Најпосле, во финалето, одиграно на [[20 март]], Ѓоковиќ остварил лесна победа над [[Милош Раониќ]], победувајќи го во два сета (6-2, 6-0), со што стигнал до својата петта победа на овој турнир (трета последователна). Истовремено, тој ја освоил 27. титула на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, на тој начин израмнувајќи се со Надал.<ref>[http://www.theguardian.com/sport/live/2016/mar/20/novak-djokovic-milos-raonic-indian-wells-mens-final-latest-score The Guardian, „Novak Djokovic v Milos Raonic: Indian Wells men's final – as it happened“ (пристапено на 21 март 2016)]</ref> <br /> Веднаш потоа, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Мајами]] од серијата „Мастерс 1000“. Таму, во четврт-финалето го совладал [[Томаш Бердих]] во два сета (6-3, 6-3), а во полуфиналето бил подобар од Давид Гофан, исто така, во два сета (7-6, 6-4). Најпосле, во финалето, одиграно на [[3 април]], тој го победил јапонскиот тенисер [[Кеи Нишикори]] во два сета (6-3, 6-3), освојувајќи на својата шеста титула на овој турнир (трета по ред) во седмото одиграно финале. На тој начин, Ѓоковиќ остварил неколку големи успеси, и тоа: се изедначил со [[Андре Агаси]] според бројот на титулите и според бројот на настапи во финалето на овој турнир; стигнал до својата 28. победа на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, со што станал најуспешниот тенисер во историјата на оваа серија; го надминал [[Борис Бекер]], станувајќи 11. најдобар тенисер во историјата, според бројот на остварените победи (714. победа во кариерата); го надминал Федерер на списокот на најмногу заработени пари на турнирите; успеал да победи трипати на седум различни турнири; станал првиот тенисер кој четири пати победил на турнирите во Мајами и Индијан Велс во иста сезона; станал рекордер со 11 последователни финалиња на турнирите од „Мастерс 1000“, со рекордна низа од 56-2.<ref>[http://www.theguardian.com/sport/live/2016/apr/03/miami-open-novak-djokovic-kei-nishikori-live The Guardian, „Novak Djokovic beats Kei Nishikori to clinch 28th ATP Masters title – as it happened“ (пристапено на 4 април 2016)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/miami-2016-final-set-by-set-djokovic-nishikori ATP, „How The Final Was Won: Djokovic Masters Miami“ (пристапено на 4 април 2016)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-wins-sixth-miami-title-2016 ATP, „Djokovic Wins Record 28th Masters 1000 Crown In Miami“ (пристапено на 4 април 2016)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/miami/403/draws ATP, (пристапено на 4 април 2016)]</ref> <br /> Сепак, успешната низа на Ѓоковиќ била прекината на турнирот од серијата „Мастерс 1000“ во [[Монте Карло]], каде што изгубил во вториот круг од 55. тенисер на светот, [[Чех]]от [[Јиржи Весели]], во три сета (4-6, 6-2, 4-6). Така, Ѓоковиќ го претрпел вториот пораз во 2016 година, а тоа било неговото најрано испаѓање од некој турнир во последните три години и прв пораз од тенисер кој не е рангиран во првите 50 од 2010 година наваму.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-vesely-monte-carlo-2016-wednesday ATP, „Vesely Shocks Djokovic In Monte-Carlo“ (пристапено на 13 април 2016)]</ref> <br /> По неуспехот во Монте Карло, Ѓоковиќ се вратил триумфално на турнирот од серијата „Мастерс 1000“ во [[Мадрид]]. Таму, во четврфиналето, одиграно на [[6 мај]], го победил Раониќ во два сета (6-3, 6-4), а утредента во полуфиналето го совладал Нишикори, исто така, во два сета (6-3, 7-6). Најпосле, во финалето, одиграно на 8 мај, Ѓоковиќ бил подобар од Мари (6-2, 3-6, 6-3). Така, Ѓоковиќ го освоил рекордниот 29. турнир од серијата „мастерс 1000“. Симболично, овој натпревар го одбележал десетгодишното соперништво меѓу двајцата тенисери, кои за првпат играле меѓу себе токму на овој турнир во [[2006]] година. Тогаш, Ѓоковиќ бил на 17. а Мари на 19. место на табелата на АТП.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-proud-of-murray-rivalry-madrid-2016 ATP, „Теn Years Later, Djokovic Proud Of Murray Rivalry“ (пристапено на 10 мај 2016)]</ref> <br /> Една недела подоцна, Ѓоковиќ и Мари се сретнале повторно, овојпат во финалето на „мастерсот“ во [[Рим]]. Како прв носител на турнирот и бранител на титулата, Ѓоковиќ започнал да игра во второто коло, со победа над Стефан Робер (7-5, 7-5). На [[12 мај]], во рамките на третото коло го победил бразилскиот тенисер Белучи, во три сета (0-6, 6-3, 6-2), иако настапот го започнал изненадувачки лошо, без да освои ниту еден гем во првиот сет. Утредента, во четвртфиналето Ѓоковиќ бил подобар од Надал (7-5, 7-6), додека во полуфиналето, одиграно на [[14 мај]], го победил Нишикори (2-6, 6-4, 7-6). Сепак, утредента тој бил поразен во финалниот натпревар од Енди Мари, во два сета (3-6, 3-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-reaction-rome-2016-final ATP, „Djokovic: Andy Deserved To Win“ (пристапено на 18 мај 2016)]</ref> <br /> На [[5 јуни]] [[2016]] година, Ѓоковиќ конечно го остварил својот сон - победил на турнирот „[[Ролан Гарос]]“, единствениот „гренд слем“ кој му недостигал. Во финалето, тој бил подобар од Мари, во четири сета (3-6, 6-1, 6-2, 6-4), а претходно, во полуфиналето го совладал [[Доминик Тим]], во три сета (6-2, 6-1, 6-4) додека во четврфиналето го победил Бердих, исто така, во три сета (6-3, 7-5,6-3). На тој начин, Ѓоковиќ влегол во тениската историја како осмиот тенисер кој успеал да ги освои сите „гренд слем“ титули и третиот тенисер кој бил актуелен шампион на овие турнири. Притоа, со неговата 12. „гренд слем“ титула, тој се изедначил со [[Рој Емерсон]], на четвртото место на списокот на тенисерите со најмногу победи на „гренд слем“ турнирите. Успехот на Ѓоковиќ е уште поголем, ако се знае дека тој е првиот тенисер по [[1992]] година кој успеал да победи на двата „гренд слем“ турнири (Австралија и Ролан Гарос) во текот на една година. Инаку, со победата на „Ролан Гарос“, Ѓоковиќ ја освоил својата 65. титула на турнирите (шести најуспешен тенисер во историјата на „отворената ера“) и својата 46. „голема титула“, заостанувајќи само зад Федерер, кој има 47. „големи“ титули („гренд слем“, „мастерс 1000“ и „АТП финалиња“). Најпосле, Ѓоковиќ станал првиот тенисер кој заработил повеќе од 100 милиони [[долар]]и.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/roland-garros-final-2016-djokovic-murray ATP, „Djokovic Outlasts Murray For Historic Roland Garros Crown“ (пристапено на 5 јуни 2016)]</ref> <br /> Надежите на Ѓоковиќ за победа на сите гренд-слем турнири во текот на една календарска година биле прекинати во третото коло од турнирот во Вимблдон, каде што тој неочекувано изгубил од американецот Сем Кјури (Sam Querrey), во четири сета (6-7, 1-6, 6-3, 6-7).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/36691155 Piers Newbery, „Novak Djokovic loses to Sam Querrey at Wimbledon 2016“, BBC, 2 јули 2016 (пристапено на 4 септември 2016)]</ref> Сепак, на крајот на јули, Ѓоковиќ успеал да го освои „мастерсот“ во Торонто, победувајќи го Нишикори во финалето, во два сета (6-3, 7-5). Во полуфиналето тој го победил францускиот тенисер Монфилс, исто така, во два сета (6-3, 6-2), во четвртфиналето го совладал Бердих (7-6, 5-4), а претходно бил подобар од Степанек (6-2, 6-4) и од Милер (7-5, 7-6). На тој начин, Ѓоковиќ стигнал до рекордната 30. победа на турнирите од серијата „мастерс 1000“.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/toronto/421/2016/results? ATP (пристапено на 4 септември 2016)]</ref> <br /> Меѓутоа, неуспесите на Ѓоковиќ продолжиле и на [[Олимписки игри 2016|Олимписките игри]] во [[Рио де Жанеиро]], каде изгубил уште во првото коло од [[Хуан Мартин дел Потро]], во два сета (6-7, 6-7). По поразот, тој го напуштил теренот со солзи во [[очи]]те.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37007510 BBC, „Rio Olympics 2016: Novak Djokovic beaten by Juan Martin del Potro in first round“ (пристапено на 4 септември 2016)]</ref> <br /> На Отвореното првенство на САД, во првото коло, одиграно на [[29 август]], Ѓоковиќ остварил победа над Јанович, во четири сета (6-3, 5-7, 6-2, 6-1), а во второто коло победил без борба, зашто [[Јиржи Весели]] го предал натпреварот. На [[3 септември]], во рамките на третото коло, Ѓоковиќ се сретнал со [[Михаил Јужни]], кој се повлекол во првиот сет, при резултат од 4-2 за Ѓоковиќ.<ref>http://www.foxsports.com/tennis/results?organizationID=2 Fox Sports, 2016 Men's US Open Singles Results (пристапено на 4 септември 2016)</ref> Во четвртото коло, тој се сретнал со младиот британски тенисер [[Кајл Едмунд]] кого го победил во три сета (6-2, 6-1, 6-4).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37268846 BBC, „US Open 2016: Novak Djokovic beats Kyle Edmund in fourth round“ (пристапено на 7 септември 2016)]</ref> Во четврфиналето, одиграно на [[7 септември]], Ѓоковиќ се сретнал со Цонга, кој се откажал по одиграните два сета, кои ги добил Ѓоковиќ (6-3, 6-2).<ref>[http://www.telegraph.co.uk/tennis/2016/09/07/novak-djokovic-powers-on-at-us-open-with-luck-on-his-side/ The Telegraph, „Novak Djokovic powers on at US Open with luck on his side“ (пристапено на 10 септември 2016)]</ref> Потоа, во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од францускиот тенисер [[Гаел Монфилс]], остварувајќи победа во четири сета (6-3, 6-2, 3-6, 6-2).<ref>[http://www.usatoday.com/story/sports/tennis/open/2016/09/09/novak-djokovic-gael-monfils-us-open-semifinals/90146116/ USA Today, „Novak Djokovic beats Gael Monfils in bizarre U.S. Open semifinal“ (пристапено на 10 септември 2016)]</ref> Најпосле, во финалето, одиграно на [[11 септември]], Ѓоковиќ бил поразен од третиот носител на турнирот, Вавринка, во четири сета (7-6, 4-6, 5-7, 3-6) и така пропаднал неговиот обид да ја одбрани минатогодишната титула и да го освои 13. „гренд слем“ во кариерата.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37335593 BBC, „US Open 2016: Stan Wawrinka stuns Novak Djokovic to win final“ (пристапено на 12 септември 2016)]</ref> <br /> На „мастерсот 1000“ во Шангај, Ѓоковиќ стигнал до полуфиналето, каде неочекувано загубил од шпанскиот тенисер [[Роберто Баутиста Агут]], и тоа во два сета (4-6, 4-6). Претходно, во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Миша Зверев]], во три сета (3-6, 7-6, 6-3), а претходно бил подобар од канадскиот тенисер [[Васек Поспишил]] (6-4, 6-4) и од Италијанецот [[Фабио Фоњини]] (6-3, 6-3).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/shanghai/5014/2016/results Официјално мрежно место на ATP (пристапено на 21 октомври 2016)]</ref> Неуспесите на Ѓоковиќ продолжиле и на следниот „мастерс“, одржан во [[Париз]]. Таму, тој го победил Димитров во третото коло (4-6, 6-2, 6-3), но во чевтрфиналето изгубил од [[Марин Чилиќ]] (4-6, 6-7).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/paris/352/results Официјално мрежно место на ATP (пристапено на 6 ноември 2016)]</ref> На тој начин, по 122 недели, Ѓоковиќ го загубил првото место на списокот на АТП на најдобри тенисери при што неговото место го зазел [[Енди Мари]].<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37882467 BBC, „Andy Murray becomes world number one after Raonic withdraws from Paris Masters“ (пристапено на 6 ноември 2016)]</ref> <br /> На финалниот турнир на АТП, одигран во [[Лондон]], Ѓоковиќ настапил во групата „[[Иван Лендл]]“. Притоа, во првиот натпревар, тој го победил австрискиот тенисер [[Доминик Тим]], во три сета (6-7, 6-0, 6-2),<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37968310 BBC, Piers Newbery, „ATP World Tour Finals: Novak Djokovic beats Dominic Thiem in London“ (пристапено на 14 ноември 2016)]</ref> а во вториот натпревар, одигран на [[15 ноември]], бил подобар од [[Милош Раониќ]] (7-6, 7-6).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37990534 BBC, Piers Newbery, „Novak Djokovic beats Milos Raonic to make ATP World Tour Finals semi-finals“ (пристапено на 19 ноември 2016)]</ref> Поради повредата на [[Гаел Монфилс]], во третото коло, Ѓоковиќ играл против белгискиот тенисер [[Давид Гофен]], остварувајќи победа во два сета (6-1, 6-2).<ref>[http://www.express.co.uk/sport/tennis/733125/Gael-Monfils-ATP-World-Tour-Finals-Novak-Djokovic-David-Goffin EXPRESS, James Gray, „Gael Monfils quits ATP World Tour Finals: Novak Djokovic hammers replacement David Goffin“ (пристапено на 19 ноември 2016)]</ref> Потоа, во полуфиналето, тој бил подобар од Нишикори, кого го совладал убедливо во два сета (6-1, 6-1).<ref>[https://www.theguardian.com/sport/live/2016/nov/19/novak-djokovic-v-kei-nishikori-atp-world-tour-finals-live The Guardian, „Novak Djokovic v Kei Nishikori: ATP World Tour Finals – as it happened“ (пристапено на 19 ноември 2016)]</ref> Сепак, во финалето, одиграно на 20 ноември, Ѓоковиќ изгубил од Мареј во два сета (3-6, 4-6), со што ја завршил годината на второто место на табелата на АТП, со вкупно 11.780 бодови.<ref>[http://www.mirror.co.uk/sport/tennis/andy-murray-novak-djokovic-live-9297929 JACOB MURTAGH, „Andy Murray beats Novak Djokovic to win ATP World Tour Finals and end season as world No.1“ (посетено на 20 ноември 2016)]</ref><ref>„Мари е новиот тениски крал“, ''Утрински весник'', година XVII, број 5239, вторник, 22 ноември 2016, стр. 17.</ref> Како последица на послабите резултати, на почетокот на [[декември]], Ѓоковиќ ја прекинал тригодишната соработка со тренерот [[Борис Бекер]].<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2016/dec/06/novak-djokovic-splits-with-coach-boris-becker-after-three-years Kevin Mitchell, „Novak Djokovic splits with coach Boris Becker after three years“, The Guardian, 6 декември 2016 (пристапено на 7 декември 2016)]</ref> ===2017 година=== На почетокот на годината, Ѓоковиќ настапил на тенискиот турнир во [[Доха]], [[Катар]]. Најпрвин, во второто коло, тој го победил аргентинскиот тенисер Зебалос (6-3, 6-40, а потоа, во четвртфиналето бил подобар од чешкиот тенисер [[Радек Штепанек]] (6-3, 6-3). На [[6 јануари]], во полуфиналето, Ѓоковиќ го совладал шпанскиот тенисер [[Фернандо Вердаско]] (4-6, 7-6, 6-3),<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2017/jan/06/novak-djokovic-beats-fernando-verdasco-qatar-open-final The Guardian, „Novak Djokovic beats Fernando Verdasco to reach Qatar Open final“ (пристапено на 8 јануари 2017)]</ref> а утредента, во финалето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Енди Мари]], во три сета (6-3, 5-7, 6-4).<ref>[https://www.theguardian.com/sport/live/2017/jan/07/andy-murray-novak-djokovic-qatar-open-final-live The Guardian, „Novak Djokovic beats Andy Murray to win the Qatar Open – as it happened“ (пристапено на 8 јануари 2017)]</ref> <br /> На 17 јануари 2017 година, Ѓоковиќ ја започнал борбата за седмата титула на Отвореното првенство на Австралија, победувајќи го во првото коло Фернандо Вердаско во три сета (6-1, 7-6, 6-2).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-verdasco-australian-open-2017-tuesday ATP, „Djokovic Opens Bid For Seventh Crown In Melbourne“ (пристапено на 21 јануари 2017)]</ref> Но, веќе во второто коло, во натпреварот што траел 4 часа и 48 [[Минута|минути]], неочекувано загубил од узбекистанскиот тенисер [[Денис Истомин]], во пет сета (6-7, 7-5, 6-2, 6-7, 4-6). Поразот претставувал големо изненадување, зашто Истомин се наоѓал на 117. место на табелата на најдобрите тенисери според АТП.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-istomin-australian-open-2017-thursday ATP, „Istomin Records Biggest Win, Edges Djokovic In Melbourne“ (пристапено на 21 јануари 2017)]</ref> <br /> По неуспехот на Отвореното првенство на Австралија, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на Мексико во тенис|Отвореното првенство на Мексико]], што било негов прв настап на овој турнир. Во првото коло, тој го совладал словачкиот тенисер Мартин Клижан, во два сета (6-3, 7-6),<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/tournaments/acapulco/807/overview ATP, Acapulco Overview (пристапено на 1 март 2017)]</ref> а потоа бил подобар и од [[Хуан Мартин дел Потро]], во три сета (4-6, 6-4, 6-4).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/del-potro-djokovic-acapulco-2017-wednesday ATP, „Djokovic Holds His Nerve To Beat del Potro In Acapulco“ (пристапено на 4 март 2017)]</ref> Сепак, во четвртфиналето, Ѓоковиќ неочекувано загубил од австралискиот тенисер [[Ник Кирјос]], во два сета (6-7, 5-7) и така продолжиле неговите неуспеси на почетокот на 2017 година.<ref>[http://www.independent.co.uk/sport/tennis/nick-kyrgios-vs-novak-djokovic-result-beats-defeat-acapulco-poor-start-2017-a7608836.html Independent, „Nick Kyrgios shocks Novak Djokovic as Serbian's poor start to 2017 continues in Acapulco exit“ (пристапено на 4 март 2017)]</ref> <br /> Во март, како бранител на титулата, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде во второто коло го победил британскиот тенисер Кајл Едмунд, во два сета (6-4, 7-6).<ref>[http://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/03/13/novak-djokovic-battles-past-britains-kyle-edmund-reach-indian/ The Telegraph, „Novak Djokovic battles past Britain's Kyle Edmund to reach Indian Wells third round“ (пристапено на 13 март 2017)]</ref> Потоа,Ѓоковиќ бил подобар од дел Потро, во три сета (7-5, 4-6, 6-1), со што ја остварил својата 300. победа на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, но во четвртото коло повторно загубил од Ник Кирјос, во два сета (4-6, 6-7).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-kyrgios-indian-wells-2017-wednesday ATP, „Kyrgios Snaps Djokovic's Indian Wells Win Streak“ (пристапено на 17 март 2017)]</ref> <br /> На „мастерсот“ во [[Монте Карло]], Ѓоковиќ започнал со тесна победа над францускиот тенисер [[Жил Симон]], во три сета (6-3, 3-6, 7-5).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/39624822 BBC, „Monte Carlo Masters: Novak Djokovic wins on return to tour against Gilles Simon“ (пристапено на 20 април 2017)]</ref>, а потоа, во третото коло го совладал шпанскиот тенисер [[Пабло Карења Буста]], исто така, во три сета (6-2, 4-6, 6-4).<ref>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.296.html:661459-DjOKOVIC-PREZIVEO-BUSTU-Novo-mucenje-Novaka-i-plasman-u-cetvrtfinale-Monte-Karla Вечерње Новости, „ĐOKOVIĆ PREŽIVEO BUSTU: Novo mučenje Novaka i plasman u četvrtfinale Monte Karla“ (пристапено на 20 април 2017)]</ref> Меѓутоа, веќе во четврфиналето, Ѓоковиќ изгубил од белгискиот тенисер [[Давид Гофан]], во три сета (2-6, 6-3, 5-7), со што ги продолжил слабите игри во оваа сезона.<ref>[http://www.sportske.net/vest/tenis/gofan-prvi-put-pobedio-novaka-srpski-as-ispao-u-monte-karlu-298374.html ALEKSANDAR OBRENOVIĆ, „Gofan prvi put pobedio Novaka, srpski as ispao u Monte Karlu!“ (пристапено на 23 април 2017)]</ref> <br /> Како последица од лошите игри, непосредно пред турнирот во Мадрид, Ѓоковиќ го отпуштил целиот свој тим. Притоа, во второто коло, одиграно на 10 мај, Ѓоковиќ бил подобар од шпанскиот тенисер Николас Алмагро (6-1, 4-6, 7-5), а утредента победил уште еден шпански тенсисер, Фелицијано Лопес (6-4, 7-5). На 12 мај, во четврфиналето се сретнал со Нишикори, кој се откажал иако убедливо го освоил првиот сет. Така, Ѓоковиќ без борба се пласирал во полуфиналето,<ref>[http://www.madrid-open.com/en/mmo17-en/results/ Mutua Madrid Open, All Results (пристапено на 14 мај 2017)]</ref> каде бил поразен од Надал, во два сета (2-6, 4-6), а тоа бил неговиот прв пораз од Надал во последните три години.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/39909240 BBC, „Rafael Nadal beats Novak Djokovic to reach Madrid Open final“ (пристапено на 14 мај 2017)]</ref> <br /> „Мастерсот 1000“ во Рим, Ѓоковиќ го започнал со победата против Британецот ''Aljaz Bedene'', во два сета (7-6, 6-2), а потоа го победил и шпанецот Роберто Баутиста Агут (6-4, 6-4).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/rome/416/results ATP - Официјално мрежно место (пристапено на 19 мај 2017)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ се сретнал со дел Потро против кого извојувал лесна победа (6-1, 6-4),<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-del-potro-rome-2017-saturday ATP, „Djokovic Takes Perfect Record Into Rome SF“ (пристапено на 20 мај 2017)]</ref> а во полуфиналето, за само 59 минути, убедливо го совладал [[Доминик Тим]], во два сета (6-1, 6-0).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-thiem-rome-2017-saturday ATP, „Djokovic Ruthless In Reaching Rome Final“ (пристапено на 21 мај 2017)]</ref> Сепак, во финалето, одиграно на 21 мај, Ѓоковиќ загубил од германскот тенисер [[Александар Зверев]] (4-6, 3-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/rome/416/daily-schedule ATP - Официјално мрежно место (пристапено на 21 мај 2017)]</ref> Непосредно по завршувањето на турнирот, Ѓоковиќ го ангажирал славниот американски тенисер [[Андре Агаси]] за свој нов тренер.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-roland-garros-2017-preview ATP, „Djokovic All Smiles With Agassi On Board“ (пристапено на 29 мај 2017)]</ref> <br /> Соработката меѓу Ѓоковиќ и Агаси започнала на „Ролан Гарос“, каде Ѓоковиќ го започнал турнирот на 29 мај, со победата против шпанскиот тенисер [[Марсел Гранолерс]] (6-3, 6-4, 6-2),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tennis.com/pro-game/2017/05/djokovic-muguruza-start-title-defenses-at-french-open/66370/ |title=„HIGHLIGHTS: DJOKOVIC, NADAL MAKE QUICK WORK IN ROLAND GARROS OPENERS“ (пристапено на 30 мај 2017) |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2017-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601003310/http://www.tennis.com/pro-game/2017/05/djokovic-muguruza-start-title-defenses-at-french-open/66370/ }}</ref> два дена подоцна бил подобар од португалскиот тенисер [[Жоао Соуза]] (6-1, 6-4, 6-3),<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-sousa-roland-garros-2017-wednesday1 ATP, „Djokovic Passes Sousa Challenge In Paris“ (пристапено на 4 јуни 2017)]</ref> а на 2 јуни го победил аргентинскиот тенисер [[Диего Шварцман]] (5-7, 6-3, 3-6, 6-1, 6-1). На 4 јуни, Ѓоковиќ бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алберт Рамос-Вињолас]] (7-6, 6-1, 6-3) и така се пласирал во четврт-финалето, каде се сретнал со Доминик Тим<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/ ATP - Официјално мрежно место (пристапено на 4 јуни 2017)]</ref> при што загубил лесно, во три сета (6-7, 3-6, 0-6).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/40190581 Piers Newbery, „French Open 2017: Novak Djokovic questioned by John McEnroe after Dominic Thiem defeat“ (пристапено на 7 јуни 2017)]</ref> Со овој пораз, Ѓоковиќ паднал на четвртото место на списокот на најдобри тенисери во светот. <br /> Пред почетокот на турнирот во Вимблдон, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Истбурн, каде во финалето го победил [[Гаел Монфилс]], во два сета (6-3, 6-4), со што го освоил својот втор турнир во 2017 година, освојувајќи 250 бода. Истовремено, тој ја освоил својата прва победа на овој турнир. Претходно, во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Данил Медведев]] (6-4, 6-4), во четврфиналето го победил [[Доналд Јанг]] (6-2, 7-6), а во второто коло го победил Васек Писпишил (6-4, 6-3).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-monfils-eastbourne-2017-final |title=ATP, „Djokovic Beats Monfils For Eastbourne Title“ (пристапено на 3 јули 2017) |accessdate=2017-07-03 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705044530/http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-monfils-eastbourne-2017-final }}</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/eastbourne/741/2017/results www.atpworldtour.com (пристапено на 3 јули 2017)]</ref> <br /> Настапот на Вимблдон, Ѓоковиќ го почнал со победата против словачкиот тенисер [[Мартин Клижан]], кој во вториот сет го предал натпреварот поради повреда;<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/40497862 Piers Newbery, „Wimbledon 2017: Roger Federer & Novak Djokovic through after opponents quit“, ВВС Sport (пристапено на 4 јули 2017)]</ref> во второто коло лесно го совладал чешкиот тенисер [[Адам Павлашек]] (6-2, 6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-treceg-kola-vimbldona/ Официјално мрежно место на Новак Ѓоковиќ,„Nole ekspresno do trećeg kola Vimbldona“ (пристапено на 6 јули 2017)]</ref>, во третото коло бил подобар од естонскиот тенисер [[Ернестс Гулбис]] (6-4, 6-1, 7-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-novak-prejak-za-gulbisa-u-cetvrtom-kolu-protiv-manarina/ Официјално мрежно место на Новак Ѓоковиќ,„Vimbldon: Novak prejak za Gulbisa, u četvrtom kolu protiv Manarina“ (пристапено на 9 јули 2017)]</ref> додека во четвртото коло го совладал и францускиот тенисер [[Адријан Манарино]], исто така во три сета (6-2, 7-6, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Новак Ѓоковиќ,„Nole u četvrtfinalu Vimbldona!“ (пристапено на 11 јули 2017)]</ref> На тој начин, без ниту еден изгубен сет, Ѓоковиќ се пласирал во своето деветто четврт-финале на Вимблдон, каде играл против чешкиот тенисер Бердих. Откако го загубил првиот сет со резултат 6-7, Ѓоковиќ го предал натпреварот поради повреда, при водство на Бердих од 2-0 и така ја завршил сезоната.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/40588823 „Wimbledon 2017: Novak Djokovic out after retiring injured against Tomas Berdych“ (пристапено на 5 октомври 2017)]</ref> ===2018 година=== Ѓоковиќ ја започнал сезоната на [[Отворено првенство на Австралија|Отвореното првенство на Австралија]], каде во првото коло го победил американскиот тенисер Доналд Јанг, во три сета (6-1, 6-2, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/prva-zvanicna-pobeda-novaka-u-2018-godini-i-to-na-kakav-nacin/ http://novakdjokovic.com, „Prva zvanična pobeda Novaka u 2018. godini, i to na kakav način“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> Потоа, во второто коло бил подобар од францускиот тенисер [[Гаел Монфис]], во четири сета (4-6, 6-3, 6-1, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-savladao-monfisa-i-39c-u-drugom-kolu-australijen-opena/ http://novakdjokovic.com, „Nole savladao Monfisa i 39C u drugom kolu Australijen Opena!“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> а во третото коло го победил Рамос Вињолас (6-2, 6-3, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-ramosa-vinjolasa-u-osmini-finala-protiv-cunga/ http://novakdjokovic.com, „Novak prejak za Ramosa Vinjolasa, u osmini finala protiv Čunga“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> Сепак, неговото учество на турнирот завршило во осминафиналето, со поразот од [[Хјеон Чунг]] од [[Јужна Кореја]], во три сета (6-7, 5-7, 6-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kraj-australijen-opena-za-novaka-2/ http://novakdjokovic.com, „Kraj Australijen Opena za Novaka“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> На тој начин, по завршувањето на турнирот, Ѓоковиќ се наоѓал на 14. место на списокот на најдобрите светски тенисери, со освоени вкупно 2.335 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> По едномесечната пауза поради операцијата на лактот, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде како десетти носител бил слободен во првото коло,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-vraca-na-teren-u-indijen-velsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Taro Daniel Novakov protivnik na startu Indijen Velsa“ (пристапено на 12 март 2018)]</ref> но веќе во второто коло загубил од јапонскиот тенисер [[Таро Даниел]] со резултат: 6-7, 6-4, 1-6.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-drugom-kolu-bnp-paribas-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u drugom kolu „BNP Paribas Open“-a“ (пристапено на 12 март 2018)]</ref> Неуспесите на Ѓоковиќ продолжиле и на следниот турнир во [[Мајами]] каде, како деветти носител, настапил во второто коло. Притоа, тој бил поразен од францускиот тенисер [[Беноа Пер]], во два сета (3-6, 4-6). По натпреварот, Ѓоковиќ изјавил: „Разочаран сум, уште еден пораз, не сум ни близу до нивото на кое би сакал да бидам, ни физички, ни играчки.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zavrsio-takmicenje-na-turniru-u-majamiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak završio takmičenje na turniru u Majamiju“ (пристапено на 25 март 2018)]</ref> По овој неуспех, Ѓоковиќ ја прекинал десетмесечната соработка со неговиот тренер [[Андре Агаси]],<ref>[https://www.telegraph.co.uk/tennis/2018/03/31/andre-agassi-parts-ways-novak-djokovic-ivan-lendl-could-return/ www.telegraph.co.uk, „Andre Agassi parts ways with Novak Djokovic while Ivan Lendl could return to coaching set-up in new role“ (пристапено на 31 март 2018)]</ref> а ја прекинал соработката и со тренерот Радек Штепанек.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/saopstenje-04042018/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Saopštenje“ (пристапено на 16 април 2018)]</ref> Во април, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Монте Карло]], каде во првото коло го победил српскиот тенисер Душан Лајовиќ, во два сета (6:0, 6:1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-noleta-u-prvom-kolu-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Noleta u prvom kolu Monte Karla“ (пристапено на 16 април 2018)]</ref> во второто коло бил подобар од хрватскиот тенисер [[Борна Ќориќ]] (7:6, 7:5),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-slavio-protiv-corica-i-plasirao-se-u-osminu-finala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slavio protiv Ćorića i plasirao se u osminu finala Monte Karla“ (пристапено на 18 април 2018)]</ref> но во осминафиналето загубил од [[Доминик Тим]] во три сета (7:6, 2:6, 3:6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-velike-borbe-ostao-bez-cetvrtfinala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle velike borbe ostao bez četvrtfinala Monte Karla“ (пристапено на 21 април 2018)]</ref> Во текот на април, Ѓоковиќ учествувал и на турнирот во [[Барселона]], каде настапил по пауза од 12 години. Како шести носител на турнирот, тој бил слободен во првото коло, но веќе во второто коло загубил од словачкиот тенисер [[Мартин Клижан]] (2-6, 6-1, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-drugom-kolu-turnira-u-barseloni/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u drugom kolu turnira u Barseloni“ (пристапено на 1 мај 2018)]</ref> На почетокот на мај 2018 година, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Мадрид, каде во првото коло го победил јапонскиот тенисер [[Кеи Нишикори]], во два сета (7-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/noletu-pripao-derbi-prvog-kola-madrida-protiv-nisikorija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Noletu pripao derbi prvog kola Madrida protiv Nišikorija“ (пристапено на 9 мај 2018)]</ref> но во второто коло бил поразен од британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (3-6, 6-2, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zavrsio-takmicenje-na-turniru-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak završio takmičenje na turniru u Madridu“ (пристапено на 11 мај 2018)]</ref> По овој неуспех. Ѓоковиќ паднал на 18. место на списокот на АТП, со вкупно освоени 1.905 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> Следниот турнир на кој настапил Ѓоковиќ бил „мастерсот“ во Рим каде бил 18. носител на турнирот. Во првото коло, тој бил подобар од украинскиот тенисер [[Александар Долгополов]] (6-1, 6-3);<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/eskpresan-start-novaka-na-mastersu-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ekspresan start Novaka na Mastersu u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> во второто коло го победил грузискиот тенисер Базилашвили (6-4, 6-2);<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/druga-pobeda-noleta-u-rimu-sledeci-rival-ramos-vinjolas/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Druga pobeda Noleta u Rimu, sledeći rival Ramos Vinjolas“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> додека во третото коло го совладал шпанскиот тенисер Алберто Рамос Вињолас (6-1, 7-5).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-fantasticnom-igrom-do-cetvrtfinala-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak fantastičnom igrom do četvrtfinala Mastersa u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ по вторпат во сезоната го победил Нишикори (2-6, 6-1, 6-3) и во полуфиналето се сретнал со Рафаел Надал<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/magican-preokret-noleta-za-polufinalni-okrsaj-sa-rafom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Magičan preokret Noleta za polufinalni okršaj sa Rafom!“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> при што загубил во два сета (6-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/lavovska-borba-vecitih-rivala-pripala-nadalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Lavovska borba večitih rivala pripala Nadalu“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> По завршувањето на овој турнир, Ѓоковиќ паднал на 22. место на списокот на најдобрите тенисери во светот, со освоени 1.665 бода. На крајот на мај, Ѓоковиќ настапил и на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го совладал бразилскиот тенисер Рожерио Дутра Силва, со резултат 6:3, 6:4, 6:4,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-izgubljenog-seta-do-2-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez izgubljenog seta do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 28 мај 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од шпанскиот тенисер Џауме Мунар (7-6, 6-4, 6-4), забележувајќи ја својата шеесетта победа на „Ролан Гарос“.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-otvorenog-prvenstva-francuske-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 31 мај 2018)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ го совладал шпанскиот тенисер Роберто Баутиста Агут, во пет сета (6-4, 6-7, 7-6, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rolan-garos-novak-uspesno-izasao-na-kraj-sa-prvim-velikim-izazovom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rolan Garos: Novak uspešno izašao na kraj sa prvim velikim izazovom“ (пристапено на 3 јуни 2018)]</ref> додека во четвртото коло победил уште еден шпански тенисер, [[Фернандо Вердаско]] (6-3, 6-4, 6-2). На тој начин, тој ја постигнал својата 200. победа на земјените терени во кариерата и деветта година по ред се пласирал меѓу осумте најдобри на „Роланд Гарос“.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa-posle-trijumfa-nad-verdaskom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu Rolan Garosa posle trijumfa nad Verdaskom“ (пристапено на 3 јуни 2018)]</ref> Сепак, во четврфиналето, Ѓоковиќ бил поразен од италијанскиот тенисер Марко Чекинато (3-6, 6-7, 6-1, 6-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka posle drame u četvrtfinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 6 јуни 2018)]</ref> Подготвувајќи се за „гренд-слемот“ во Вимблдон, Ѓоковиќ настапил на турнирот „Квинс“ во [[Лондон]], каде во првото коло го победил Џон Милман (6-2, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-odlican-u-svom-uvodnom-mecu-u-kvinsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak odličan u svom uvodnom meču u Kvinsu“ (пристапено на 22 јуни 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (6-4, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-srusio-dimitrova-i-plasirao-se-u-cetvrtfinale-kvinsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Dimitrova i plasirao se u četvrtfinale Kvinsa!“ (пристапено на 22 јуни 2018)]</ref> а во четвртфиналето го победил Адријан Манарино (7-5, 6-1), остварувајќи ја 800. победа во професионалната кариера, со што станал десеттиот тенисер во историјата кој постигнал ваков успех.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/800-pobeda-u-karijeri-i-polufinale-kvinsa-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „800. pobeda u karijeri i polufinale Kvinsa za Novaka!“ (пристапено на 23 јуни 2018)]</ref> Во полуфиналето, тој бил подобар од францускиот тенисер Жереми Шарди (7-6, 6-4)<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-se-plasirao-u-prvo-finale-u-2018-godini/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole se plasirao u prvo finale u 2018. godini!“ (пристапено на 24 јуни 2018)]</ref> и така се пласирал во своето прво финале во 2018 година, каде претрпел пораз од [[Марин Чилиќ]] (7-5, 6-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-propustio-mec-loptu-i-izgubio-u-finalu-kvinsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak propustio meč loptu i izgubio u finalu Kvinsa“ (пристапено на 24 јуни 2018)]</ref> На својот 14. настап на „[[Вимблдон]]“, во првото коло, Ѓоковиќ го победил Тенис Сандгрен (6-3, 6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-sandgrena-u-uvodnom-mecu-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prejak za Sandgrena u uvodnom meču na Vimbldonu“ (пристапено на 7 јули 2018)]</ref> во второто коло бил подобар од Орасио Себалјос (6-1, 6-2, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-rutinska-pobeda-i-trece-kolo-vimbldona-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nova rutinska pobeda i treće kolo Vimbldona za Novaka“ (пристапено на 7 јули 2018)]</ref> а во третото коло го победил британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (4-6, 6-3, 6-2, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtom-kolu-vimbldona-posle-seta-zaostatka/u Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtom kolu Vimbldona posle seta zaostatka“ (пристапено на 10 јули 2018)]</ref> Во четвртото коло, Ѓоковиќ бил подобар од рускиот тенисер Карен Качанов (6-4, 6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-fantasticnom-igrom-do-cetvrtfinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole fantastičnom igrom do četvrtfinala Vimbldona!“ (пристапено на 13 јули 2018)]</ref> остварувајќи го своето 41. учество во четврфиналињата на „гренд слем“ турнирите, со што се изедначил со [[Џими Конорс]].<ref>[http://novakdjokovic.com/da-li-znate/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Da li znate?“ (пристапено на 9 август 2018)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил Нишикори (6-3, 3-6, 6-2, 6-2) и така по осми пат во кариерата се пласирал во полуфиналето на „Вимблдон“, со што се изедначил со [[Пит Сампрас]] и со [[Џон Менинро]].<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-nad-nisikorijem-za-polufinale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak protiv Nadala u polufinalu Vimbldona!“ (пристапено на 13 јули 2018)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил Надал, во пет сета (6-4, 3-6, 7-6, 3-6, 10:8), а натпреварот се играл во два дена (13 и 14 јуни). Со оваа победа, тој ја зголемил предноста во меѓусебните двобои со Надал на 27:25 и истовремено се изборил за своето петто финале на Вимблдон.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-titanske-borbe-srusio-rafu-i-plasirao-se-u-finale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle titanske borbe srušio Rafu i plasirao se u finale Vimbldona!“ (пристапено на 14 јули 2018)]</ref> Во финалниот натпревар, одигран на 15 јули, Ѓоковиќ го победил јужноафриканскиот тенисер [[Кевин Андерсон]] во три сета (6-2, 6-2, 7-6) и така ја освоил четвртата титула на „Вимблдон“, 13 „гренд-слем“ титула и вкупно 69. титула на тениските турнири.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kralj-se-vratio-nole-je-sampion-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kralj se vratio! Nole je šampion Vimbldona!“ (пристапено на 15 јули 2018)]</ref> По овој успех, тој направил голем напредок на списокот на најдобрите тенисери, доаѓајќи на 10. место, со вкупно 3.355 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, (пристапено на 15 јули 2018)]</ref> На 7 август, Ѓоковиќ го започнал своето учество на „[[Роџерс куп]]от“ во [[Торонто]], победувајќи го Мирза Башиќ (6:3, 7:6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-savladao-basica-sledeci-protivnik-piter-polanski/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak savladao Bašića, sledeći protivnik Piter Polanski“ (пристапено на 9 август 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од Питер Полански (6:3, 6:4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-pobeda-i-osmina-finala-toronta-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nova pobeda i osmina finala Toronta za Novaka“ (пристапено на 9 август 2018)]</ref> Меѓутоа, во осминафиналето тој бил елиминиран од [[Стефанос Циципас]] (3-6, 7-6, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cicipas-zaustavio-novaka-u-osmini-finala-toronta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u singlu, plasman u četvrtfinale dubla“ (пристапено на 10 август 2018)]</ref> Во првото коло на турнирот во [[Синсинати]] (единствениот „мастерс“ на кој не успеал да победи), Ѓоковиќ бил подобар од американскиот тенисер Стив Џонсон (6-4, 7-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesan-na-startu-turnira-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešan na startu turnira u Sinsinatiju“ (пристапено на 16 август 2018)]</ref> а во второто коло го победил францускиот тенисер Адријан Манарино (4-6, 6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-mastersa-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Mastersa u Sinsinatiju“ (пристапено на 16 август 2018)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од петтиот носител на турнирот и бранителот на титулата, [[Григор Димитров]] (2-6, 6-3, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokrenuo-protiv-dimitrova-i-izborio-cetvrtfinale-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokrenuo protiv Dimitrova i izborio četvrtfinale Sinsinatija“ (пристапено на 18 август 2018)]</ref> а истиот ден, во четврфиналето го победил и [[Милош Раониќ]] (7-5, 4-6, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dve-pobede-novaka-u-jednom-danu-za-polufinale-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dve pobede Novaka u jednom danu za polufinale Sinsinatija!“ (пристапено на 18 август 2018)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Марин Чилиќ]] (6-4, 3-6, 6-3) и така се пласирал во своето шесто финале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-na-korak-od-teniske-istorije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak na korak od teniske istorije“ (пристапено на 18 август 2018)]</ref> каде го победил Федерер (6-4, 6-4), остварувајќи ја 24. победа во двобоите со него. Така, по пет неуспешни обиди, тој конечно успеал да победи на „мастерсот“ во Синсинати, со што станал првиот тенисер во историјата кој успеал да победи на сите девет „мастерс“-турнири и да го освои т.н. „Златен мастерс“. Истовремено, со оваа титула, Ѓоковиќ се искачил на шестото место на списокот на најдобрите светски тенисери, со вкупно 4.445 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-osvojio-zlatni-masters-i-usao-u-tenisku-istoriju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole osvojio Zlatni Masters i ušao u tenisku istoriju!“ (пристапено на 20 август 2018)]</ref> Кон крајот на август, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] (''US Open''), каде во првото коло го победил унгарскиот тенисер Мартон Фучович (6-3, 3-6, 6-4, 6-0),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedio-vrucinu-i-plasirao-se-u-drugo-kolo-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedio vrućinu i plasirao se u drugo kolo US Opena“ (пристапено на 29 август 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од американскиот тенисер Тенис Сандгрен (6-1, 6-3, 6-7, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-protiv-sandgrena-u-drugom-kolu-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka protiv Sandgrena u drugom kolu Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 31 август 2018)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ бил подобар од францускиот тенисер [[Ришар Гаске]] (6-2, 6-3, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-gaskea-do-osmine-finala-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Gaskea do osmine finala US Opena“ (пристапено на 3 септември 2018)]</ref> а во осминафиналето го победил португалскиот тенисер [[Жоао Соуза]] (6-3, 6-4, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-protiv-milmana-u-cetvrtfinalu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole protiv Milmana u četvrtfinalu US Opena“ (пристапено на 4 септември 2018)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го победил австралискиот тенисер [[Џон Милман]] (6-3, 6-4, 6-4) и така се пласирал во своето 11. полуфинале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 6 септември 2018)]</ref> каде бил подобар од Кеи Нишикори (6-3,6-4, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-na-korak-od-osvajanja-trece-titule-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole na korak od osvajanja treće titule na US Openu“ (пристапено на 8 септември 2018)]</ref> Со тоа, Ѓоковиќ се пласирал во своето осмо финале на овој турнир, каде го победил [[Хуан Мартин дел Потро]] (6-3, 7-6, 6-3) и така ја освоил третата титула на Отвореното првенство во САД. Истовремено, тој ја освоил 71. победа на тениските турнири и 14. „гренд слем“ титула во кариерата, со што се изедначил со [[Пит Сампрас]]. Со оваа победа, тој се пласирал на третото место на списокот на најдобрите тенисери во светот, со 6.445 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-trostruki-sampion-us-opena-i-treci-teniser-sveta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je trostruki šampion US Opena i treći teniser sveta!“ (пристапено на 10 септември 2018)]</ref> По учеството на „[[Куп Лејвер|Купот Лејвер]]“ во [[Чикаго]], во октомври, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во [[Шангај]], каде во второто коло го победил [[Жереми Шарди]] во два сета (6-3, 7-5),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka u Šangaju“ (пристапено на 10 октомври 2018)]</ref> а во третото коло бил подобар од [[Марко Чекинато]] (6-4, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-cekinata/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prejak za Čekinata, u četvrtfinalu protiv Andersona“ (пристапено на 11 октомври 2018)]</ref> Во чевртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Кевин Андерсон]],<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-fenomenalnom-igrom-do-polufinala-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole fenomenalnom igrom do polufinala Šangaja!“ (пристапено на 13 октомври 2018)]</ref> победувајќи го во два сета (7-6, 6-3), а потоа во полуфиналето убедливо го победил [[Александер Зверев]], исто така, во два сета (6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-zvereva-do-finala-sangaja-i-drugog-mesta-na-atp-listi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Maestralni Novak preko Zvereva do finala Šangaja i drugog mesta na ATP listi“ (пристапено на 13 октомври 2018)]</ref> Во финалето, тој го совладал хрватскиот тенисер [[Борна Чориќ]], во два сета (6-3, 6-4) и така, без ниту еден изгубен сет, ја освоил чевртата титула на овој турнир. Истовремено, тој ја освоил својата 32. титула на „мастерсите“ и вкупно, 72. титула во кариерата. Со оваа победа, Ѓоковиќ стигнал до 7.445 бода и со тоа се искачил на второто место на списокот на најдобрите светски тенисери.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-je-pobednik-masters-turnira-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je pobednik Masters turnira u Šangaju!“ (пристапено на 14 октомври 2018)]</ref> Следниот турнир на којшто учествувал Ѓоковиќ бил „мастерсот“ во Париз, каде во првото коло бил слободен, а во второто коло го победил португалскиот тенисер Жоао Соуза (7-5, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Pariza, od ponedeljka ponovo BROJ 1!“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> Потоа, во третото коло бил подобар од босанскиот тенисер Дамир Џумхур, кој се откажал во вториот сет,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/predaja-dzumhura-nole-u-cetvrtfinalu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Predaja Džumhura, Nole u četvrtfinalu Pariza!“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> а во четвртфиналето го победил хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]], во три сета (4-6, 6-2, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-cilica-za-plasman-u-polufinale-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Čilića, u polufinalu Pariza protiv Federera“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> Во полуфиналето, одиграно на 3 ноември, Ѓоковиќ бил подобар од Федерер, исто така, во три сета (7-6, 5-7, 7-6), со што го зголемил водството во меѓусебните двобои на 25:22. Истовремено, Ѓоковиќ ја постигнал својата 22. победа по ред во 2018 година.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/posle-strasne-borbe-pao-i-federer-novak-u-finalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Federer pao posle strašne borbe, Novak u finalu!“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> Утредента, во финалето, Ѓоковиќ бил поразен од рускиот тенисер [[Карен Хачанов]] (5-7, 4-6), но и покрај поразот, тој се вратил на првото место на списокот на најдобрите тенисери на светот, со вкупно 8.045 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/umor-jaci-od-novaka-u-finalu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Umor jači od Novaka u finalu Pariza“ (пристапено на 4 ноември 2018)]</ref>. По „мастерсот“ во Париз, Ѓоковиќ настапил на завршниот турнир во [[Лондон]], но претходно ја добил наградата на АТП за повратник на сезоната, бидејќи во текот на 2018 година успеал од 22. место (во јуни) да се искачи на првото место (во ноември) на списокот на најдобрите тенисери во светот. Истовремено, неговиот тренер [[Марјан Вајда]] (со кого Ѓоковиќ ја обновил соработката во април 2018 година) бил прогласен за тренер на годината.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/atp-world-tour-nagrade-2018-novak-povratnik-godine-vajda-najbolji-trener/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP World Tour nagrade: Novak „povratnik godine“, Vajda najbolji trener“ (пристапено на 11 ноември 2018)]</ref> Својот настап на завршниот турнир во Лондон, Ѓоковиќ го почнал со победата против [[Џон Изнер]], во два сета (6:4, 6:3), забележувајќи ја својата 50. победа во 2018 година. Потоа, во второто коло, Ѓоковиќ го победил Зверев, исто така, во два сета (6-4, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakova-dominacija-i-u-drugom-mecu-na-zavrsnom-turniru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova dominacija i u drugom meču na završnom turniru“ (пристапено на 14 ноември 2018)]</ref> додека во третиот натпревар бил подобар и од Чилиќ (7-6, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-prvi-u-grupi-guga-kuerten-u-polufinalu-protiv-andersona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole prvi u grupi „Guga Kuerten“, u polufinalu protiv Andersona“ (пристапено на 16 ноември 2018)]</ref> Како првопласиран во неговата група, во полуфиналето, Ѓоковиќ убелдиво го победил Андерсон, во два сета (6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-andersona-protiv-zvereva-za-titulu-na-zavrsnom-turniru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prejak za Andersona, protiv Zvereva za titulu na završnom turniru“ (пристапено на 17 ноември 2018)]</ref> а во финалето повторно се сретнал со Зверев, но овојпат бил поразен во два сета (4-6, 3-6). И покрај поразот, Ѓоковиќ ја завршил сезоната како најдобар тенисер на светот, со освоени 9.045 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/zverev-bolji-od-novaka-u-finalu-zavrsnog-turnira-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Zverev bolji od Novaka u finalu završnog turnira u Londonu“ (пристапено на 19 ноември 2018)]</ref> Ѓоковиќ ја завршил сезоната со настапот на егзибициониот турнир „Mubadala World Tennis Championship“ во [[Абу Даби]], каде веќе победувал во 2011, 2012 и 2013 година. Таму, во полуфиналето, одиграно на 28 декември, бил подобар од Карен Хачанов, во два сета (6-4, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/nole-u-finalu-egzibicije-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu egzibicije u Abu Dabiju“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> а утредента, во финалето го совладал и [[Кевин Андерсон]] (4-6, 7-5, 7-5) и на тој начин ја освоил својата четврта титула на овој турнир.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/cetvrta-titula-za-novaka-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Četvrta titula za Novaka u Abu Dabiju!“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> Како резултат на одличните игри во текот на сезоната, [[Меѓународна тениска федерација|Меѓународната тениска федерација]] (''International Tennis Federation'') го прогласила Ѓоковиќ за најдобар тенисер во 2018 година, со што тој по шести пат го освоил ова признание.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/nole-je-sesti-put-u-karijeri-itf-sampion/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je šesti put u karijeri ITF šampion!“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> Исто така, тој бил избран за најдобар европски спортист во 2018 година од страна на Полската новинска агенција.<ref>[https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Novak_Djokovic/64255/novak-djokovic-voted-as-the-european-sportsman-of-the-year/ Luigi Gatto, „Novak Djokovic voted as the European Sportsman of the Year“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> Најпосле, по четврти пат во кариерата, тој ја освоил наградата „[[Лауреус]]“ за најдобар спортист на годината.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/noletu-cetvrti-put-laureus-nagrada-za-sportistu-godine/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Noletu četvrti put „Laureus“ nagrada za sportistu godine“ (пристапено на 19 февруари 2019)]</ref> ===2019 година=== Ѓоковиќ ја започнал сезоната на турнирот во [[Доха]], каде бил прв носител на турнирот. Во првото коло, тој бил подобар од [[Дамир Џумхур]] (6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/furiozan-start-novaka-u-dohi-prvog-dana-2019-godine/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Furiozan start Novaka u Dohi prvog dana 2019. godine“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> а во второто коло го победил унгарскиот тенисер [[Мартон Фучович]] (4-6, 6-4, 6-1).<ref name="novakdjokovic.com">[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preokretom-do-cetvrtfinala-u-kataru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu singla i polufinalu dubla u Kataru“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил грузискиот тенисер [[Николос Базилашвили]] (4-6, 6-3, 6-4),<ref name="Dohe 2019">[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-posle-velike-borbe-u-polufinalu-dohe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole posle velike borbe u polufinalu Dohe“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> но во полуфиналето загубил од Баутиста Агут (6-3, 6-7, 4-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-finala-na-turniru-u-dohi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez finala na turniru u Dohi“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> Исто така, Ѓоковиќ се натпреварувал и во двојки, играјќи заедно со брат му [[Марко Ѓоковиќ|Марко]]. Во осминафиналето, тие ја победиле двојката Чем Илкел/Мубарак Шанан Заид (6-3, 3-6, 10-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/doha-novak-protiv-damira-dzumhura-u-1-mecu-sezone/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Doha: Nole i Marko uspešni u dublu, 1. kolo singla protiv Džumhura“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> во четвртфиналето биле подобри од [[Душан Лајовиќ]]/[[Дамир Џумхур]] (7-5, 3-6, 10-7).<ref name="novakdjokovic.com"/> а во полуфиналето загубиле од [[Давид Гофан]]/Пјер Угу Ербер (1-6, 6-3, 13-15).<ref name="Dohe 2019"/> На 15 јануари 2019 година, Ѓоковиќ го започнал својот настап на Отвореното првенство на Австралија. Во првото коло, тој бил подобар од американскиот тенисер [[Мичел Кругер]] (6-3, 6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesno-otvorio-svoj-15-australijen-open/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešno otvorio svoj 15. Australijen Open“ (пристапено на 15 јануари 2019)]</ref> во второто коло го победил францускиот тенисер [[Жо-Вилфрид Цонга|Жо Вилфред Цонга]], во три сета (6-3, 7-5, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-noleta-nad-congom-za-trece-kolo-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Noleta nad Congom za treće kolo Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 18 јануари 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од канадскиот тенисер [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-4, 4-6, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Australijen Opena“ (пристапено на 19 јануари 2019)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го совладал рускиот тенисер [[Данил Медведев]] (6-4, 6-7, 6-2, 6-3) и така се пласирал во своето десетто четвртфинале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-medju-osam-najboljih-u-melburnu-protiv-nisikorija-za-polufinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole među osam najboljih u Melburnu, sledi duel sa Nišikorijem“ (пристапено на 23 јануари 2019)]</ref> каде се сретнал со јапонскиот тенисер Нишикори. Откако Ѓоковиќ убедливо го освоил првиот сет со резултат 6-1, а во вториот сет водел со резултат 4-1, Нишикори се откажал поради повреда.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-ao-nisikori-predao-mec-u-drugom-setu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu AO, Nišikori predao meč u drugom setu“ (пристапено на 23 јануари 2019)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ лесно го победил францускиот тенисер [[Лука Пуј]], во три сета (6-0, 6-2, 6-2) и така се пласирал во своето седмо финале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ao-ekspresna-pobeda-novaka-u-polufinalu-protiv-rafe-za-sedmu-titulu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AO: Ekspresna pobeda Novaka u polufinalu, protiv Rafe za sedmu titulu“ (пристапено на 25 јануари 2019)]</ref> каде го победил Рафаел Надал, исто така, во три сета (6-3, 6-2, 6-3). На тој начин, по седми пат победил на овој турнир и станал рекордер по бројот на титулите на Отвореното првенство на Австралија, надминувајќи ги Федерер и [[Рој Емерсон]] кои имаат по шест титули. Со оваа победа, Ѓоковиќ стигнал до својата 73. титула на тениските турнири на АТП, како и до својата 15. титула на „гренд-слем“ турнирите. По овој турнир, во меѓусебните натпревари со Надал, Ѓоковиќ го зголемил водството на 28-25. Исто така, тој се задржал на првото место на списокот на најдобрите тенисери на светот, со 10 955 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-silni-osvojio-istorijsku-sedmu-titulu-na-australijen-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole SILNI osvojio istorijsku sedmu titulu na Australijen Openu!“ (пристапено на 28 јануари 2019)]</ref> Во март, Ѓоковиќ учествувал на „мастерсот“ во Индијан Велс каде, како прв носител, настапил од второто коло во кое го победил квалификантот Бјорн Фратанџело, во два сета (7-6, 6-2),<ref name="Indijen Velsu 2019">[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-indijen-velsa-4/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu singla i četvrtfinalu dubla u Indijen Velsu“ (пристапено на 11 март 2019)]</ref> но веќе во третото коло неочекувано загубил од германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]] (4-6, 4-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/neocekivani-poraz-novaka-od-kolsrajbera-u-3-kolu-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Neočekivani poraz Novaka od Kolšrajbera u 3. kolu Indijen Velsa“ (пристапено на 13 март 2019)]</ref> Истовремено, Ѓоковиќ играл и во двојки, заедно со [[Фабио Фоњини]]. Во првото коло, оваа двојка била подобра од Жереми Шарди и [[Милош Раониќ]] (7-6, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/organizatori-turnira-u-indijen-velsu-objavili-parove-glavnog-zreba/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „IW: Novak protiv Fratanđela u 2. kolu singla, pobeda na startu u dublu“ (пристапено на 10 март 2019)]</ref> а во осминафиналето ја победила двојката Роан Бопан/Денис Шаповалов во три сета (6-4, 1-6, 10-8).<ref name="Indijen Velsu 2019"/> Во четврфиналето, Фоњини и Ѓоковиќ ја победиле двојката Жан-Жилиен Рожер/Орија Текау (7-6, 2-6, 10-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-i-fonjini-u-polufinalu-indijen-velsa-u-dublu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole i Fonjini u polufinalu Indijen Velsa u dublu“ (пристапено на 13 март 2019)]</ref> но во полуфиналето биле поразени од двојката Лукаш Кубот/Марсело Мело (6-7, 6-2, 6-10).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srpsko-italijanski-dubl-zaustavljen-u-polufinalu-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srpsko-italijanski dubl zaustavljen u polufinalu Indijen Velsa“ (пристапено на 23 март 2019)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил и на „мастерсот“ во Мајами, каде во второто коло го победил австралискиот тенисер [[Бернад Томиќ]] (7-6, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-miami-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu „Miami Open“-a“ (пристапено на 23 март 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од аргентинскиот тенисер [[Федерико Делбонис]] (7-5, 4-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-majamija-posle-dvocasovne-borbe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Majamija posle dvočasovne borbe“ (пристапено на 25 март 2019)]</ref> Меѓутоа, во осминафиналето, Ѓоковиќ бил поразен од [[Роберто Баутиста Агут]], во три сета (6-1, 5-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtom-kolu-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtom kolu Majamija“ (пристапено на 27 март 2019)]</ref> И на „мастерсот“ во [[Монте Карло]], Ѓоковиќ бил прв носител и затоа настапот го почнал од второто коло, каде бил подобар од германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]], во три сета (6-3, 4-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesno-zapoceo-nastup-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešno započeo nastup u Monte Karlu“ (пристапено на 16 април 2019)]</ref> а во третото коло го победил американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-3, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/druga-pobeda-novaka-u-monaku-protiv-medvedeva-u-cetvrtfinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Druga pobeda Novaka u Monaku, protiv Medvedeva u četvrtfinalu“ (пристапено на 18 април 2019)]</ref> Сепак, во четврфиналето, тој бил поразен од рускиот тенисер [[Данил Медведев]] во три сета (3-6, 6-4, 2-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-bez-svesrpskog-polufinala-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka, bez svesrpskog polufinala u Monte Karlu“ (пристапено на 21 април 2019)]</ref> Во мај, Ѓоковиќ го започнал своето учество на „мастерсот“ во [[Мадрид]] и истовремено ја почнал својата 250. недела на врвот на списокот на најдобрите тенисери на светот. Во тој миг, само четворица тенисери во историјата имале повеќе недели на првото место на табелата на АТП, и тоа: [[Џими Конорс]], [[Иван Лендл]], [[Пит Сампрас]] и [[Роже Федерер]]. И на овој турнир, Ѓоковиќ настапил директно во второто коло при што го победил американскиот тенисер Тејлор Фриц (6-4, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/uspesan-start-novaka-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Uspešan start Novaka u Madridu“ (пристапено на 9 мај 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од францускиот тенисер [[Жереми Шарди]] (6-1, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-sardija-do-cetvrtfinala-mastersa-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Šardija do četvrtfinala Mastersa u Madridu“ (пристапено на 9 мај 2019)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ требало да игра против [[Марин Чилиќ]], но мечот не се одиграл поради труењето на Чилиќ со храна,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-borbe-u-polufinalu-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez borbe u polufinalu Madrida“ (пристапено на 10 мај 2019)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од [[Доминик Тим]] (7-6, 7-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-madrida-posle-velike-borbe-sa-timom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu Madrida posle velike borbe i pobede nad Timom“ (пристапено на 13 мај 2019)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го победил грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-4) и така ја освоил својата трета титула на овој турнир, 33. титула на „мастерсите“ и вкупно 74. титула во кариерата.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/treca-titula-za-noleta-na-mastersu-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Treća titula za Noleta na Mastersu u Madridu“ (пристапено на 13 мај 2019)]</ref> По настапот во Мадрид, Ѓоковиќ го задржал првото место на табелата на најдобрите светски тенисери, со освоени 12 115 бода, а веднаш потоа, како прв носител, настапил на „мастерсот“ во Рим. На 16 мај, Ѓоковиќ одиграл два меча: најпрвин, во второто коло, го победил канадскиот тенисер [[Денис Шаповалов]] (6-1, 6-3), а вечерта го одиграл и третото коло во кое го победил германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]] (6-3, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rim-dve-pobede-noleta-u-jednom-danu-rival-u-cetvrtfinalu-del-potro/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rim: Dve pobede Noleta u jednom danu, rival u četvrtfinalu del Potro“ (пристапено на 17 мај 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Хуан Мартин дел Потро]] (4-6, 7-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-spasio-dve-mec-lopte-i-plasirao-se-u-polufinale-rima-posle-maratona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole spasio dve meč lopte i plasirao se u polufinale Rima posle maratona“ (пристапено на 19 мај 2019)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од уште еден аргентински тенисер, [[Диего Шварцман]] (6-3, 6-7, 6-3), со што ја остварил својата 50. победа на турнирот во Рим.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pao-jos-jedan-argentinac-novak-na-korak-od-titule-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pao još jedan Argentinac, Novak na korak od titule u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2019)]</ref> Меѓутоа, во финалето, Ѓоковиќ загубил од [[Рафаел Надал]] во три сета (0-6, 6-4, 1-6), претрпувајќи го 26. пораз од Надал во меѓусебните средби.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nadal-bolji-od-novaka-u-finalu-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nadal bolji od Novaka u finalu Mastersa u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2019)]</ref> На 27 мај, Ѓоковиќ настапил на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го победил полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] со резултат 3:0 (6-4, 6-2, 6-2),<ref>[hhttp://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-lagano-do-drugog-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak lagano do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 28 мај 2019)]</ref> во второто коло бил подобар од швајцарскиот тенисер [[Хенри Лаксонен]] (6-1, 6-4, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-plasirao-u-trece-kolo-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se plasirao u treće kolo Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 30 мај 2019)]</ref> а во третото коло го совладал италијанскиот тенисер [[Салваторе Карузо]] (6-3, 6-3, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-karuza-do-osmine-finala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Karuza do osmine finala Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2019)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го победил [[Јан Ленард Штруф]] (6-3, 6-2, 6-2), забележувајќи ја 67. победа на „Ролан Гарос“ и се пласирал во своето 13. четвртфинале на овој турнир.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 3 јуни 2019)]</ref> Таму, тој бил подобар од [[Александар Зверев]] во три сета (7-5, 6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rg-novak-izbacio-zvereva-protiv-tima-za-finale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „RG: Novak izbacio Zvereva, protiv Tima za finale“ (пристапено на 6 јуни 2019)]</ref> но во полуфиналето загубил од [[Доминик Тим]] во пет сета (2-6, 6-3, 5-7, 7-5, 5-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-rolan-garosa-posle-cetvorocasovne-borbe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Rolan Garosa posle četvoročasovne borbe“ (пристапено на 8 јуни 2019)]</ref> На 25 јуни 2019, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир „[[Будлс]]“ во [[Лондон]], каде во првиот настап бил подобар од [[Кристијан Гарин]] (6-2, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-garinom-u-prvom-mecu-na-budlsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Garinom u prvom meču na Budlsu“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> а утредента изгубил од [[Денис Шаповалов]] (6-7, 4-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sapovalov-bolji-od-novaka-u-drugom-mecu-na-egzibiciji-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Šapovalov bolji od Novaka u drugom meču na egzibiciji u Londonu“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> На 1 јули, како прв носител, Ѓоковиќ го започнал својот петнаесетти настап на „Вимблдон“, при што во првото коло бил подобар од [[Филип Колшрајбер]] (6-3, 7-5, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola Vimbldona“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> а во второто коло го победил [[Денис Кудла]] (6-3, 6-2, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-sigurna-pobeda-novaka-za-plasman-u-trece-kolo-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nova sigurna pobeda Novaka za plasman u treće kolo Vimbldona“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ бил подобар од [[Хуберт Хуркач]] (7-5, 6-7, 6-1, 6-4) и така се пласирал во осминафиналето,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala Vimbldona“ (пристапено на 6 јули 2019)]</ref> каде лесно го победил францускиот тенисер [[Уго Умбер]] (6-3, 6-2, 6-3) и така остварил пласман во своето 45. чевртфинале на „гренд-слем“ турнирите во кариерата.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-novaka-nad-amberom-rival-u-cetvrtfinalu-gofan/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Novaka nad Amberom, rival u četvrtfinalu Gofan“ (пристапено на 9 јули 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил убедливо подобар од белгискиот тенисер [[Давид Гофан]] (6-4, 6-0, 6-2) и така ја остварил својата 70. победа на Вимблдон и се пласирал во своето деветто полуфинале овој турнир (36. полуфинале на „гренд слем“ туририте).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-fantasticnom-igrom-do-polufinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole fantastičnom igrom do polufinala Vimbldona!“ (пристапено на 11 јули 2019)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил шпанскиот тенисер [[Роберто Баутиста Агут]] (6-2, 4-6, 6-3, 6-2) и се пласирал во своето 25. „грен-слем“ финале,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-u-nedelju-bori-za-petu-titulu-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se u nedelju protiv Federera bori za petu titulu na Vimbldonu!“ (пристапено на 12 јули 2019)]</ref> каде по тешка и исцрпувачка борба која траела дури 4 часа и 57 минути (најдолгото финале во историјата на „Вимблдон“) го победил [[Роже Федерер]], во пет сета (7-6, 1-6, 4-6, 13-12) и така ја освоил својата петта титула на овој турнир, 16. титула на „гренд-слем“ турнирите и вкупно 75. титула во кариерата. Исто така, Ѓоковиќ станал вториот тенисер по [[Боб Фалкенбург]] во 1948 година, кој успеал да спаси меч-топка и потоа да победи на „Вимблдон“. По победата на овој турнир, Ѓоковиќ го задржал првото место на табелата на АТП, со вкупно 12 415 бода, обезбедувајќи предност од речиси 5 000 бода во однос на Надал и Федерер.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-petostruki-vladar-vimbldona-posle-najduzeg-finala-u-istoriji/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je petostruki vladar Vimbldona posle najdužeg finala u istoriji!“ (пристапено на 15 јули 2019)]</ref> На 13 август, Ѓоковиќ го започнал настапот на „мастерсот“ во Синсинати, каде во второто коло го победил американскиот тенисер [[Сем Квери]] (7-5, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedom-zapoceo-odbranu-titule-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedom započeo odbranu titule u Sinsinatiju“ (пристапено на 14 август 2019)]</ref> во третото коло бил подобар од шпанскиот тенисер [[Пабло Карења Буста]] (6-3, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novi-trijumf-i-cetvrtfinale-sinsinatija-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novi trijumf i četvrtfinale Sinsinatija za Novaka“ (пристапено на 17 август 2019)]</ref> а во четвртфиналето го совладал францускиот тенисер [[Лука Пуј]] (7-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-savladao-puja-za-mesto-u-polufinalu-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak savladao Puja za mesto u polufinalu Sinsinatija“ (пристапено на 17 август 2019)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето, тој бил поразен од [[Данил Медведев]] (6-3, 3-6, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-sinsinatija-posle-preokreta-medvedeva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Sinsinatija posle preokreta Medvedeva“ (пристапено на 18 август 2019)]</ref> Две недели подоцна, на 26 август, Ѓоковиќ настапил во првото коло на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] во кое го победил шпанскиот тенисер [[Роберто Карбалјес Баена]] (6-4, 6-1, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesno-startovao-svoj-cetrnaesti-us-open/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešno startovao svoj četrnaesti US Open“ (пристапено на 27 август 2019)]</ref> Во второто коло се сретнал со аргентинскиот тенисер [[Хуан Игнасио Лондеро]] (6-4, 7-6, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-londerom-u-drugom-kolu-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Londerom u drugom kolu Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 29 август 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од американскиот тенисер [[Денис Кугла]] (6-3, 6-4, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-kudle-do-osmine-finala-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Kudle do osmine finala US Opena“ (пристапено на 1 септември 2019)]</ref> Меѓутоа, во осминафиналето, тој бил принуден да го предаде мечот против [[Станислас Вавринка]] поради повреда, при резултат 4-6, 5-7, 1-2.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/us-open-povreda-jaca-od-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „US Open: Povreda jača od Novaka“ (пристапено на 2 септември 2019)]</ref> На 1 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот во [[Токио]], каде во првото коло го совладал австралискиот тенисер [[Алексеј Попирин]] (6-4, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-atp-turnira-u-japanu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu ATP turnira u Japanu“ (пристапено на 2 октомври 2019)]</ref> а во второто коло го победил јапонскиот тенисер [[Го Соеда]] (6-3, 7-5).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-tokija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Tokija“ (пристапено на 2 октомври 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од францускиот тенисер [[Лука Пуј]] (6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-impresivnom-igrom-do-pobede-nad-pujom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole impresivnom igrom do pobede nad Pujom“ (пристапено на 4 октомври 2019)]</ref> а во полуфиналето го совладал белгискиот тенисер [[Давид Гофан]] (6-3, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-finalu-turnira-u-tokiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu turnira u Tokiju!“ (пристапено на 5 октомври 2019)]</ref> Најпосле, во финалето, тој бил подобар од австралискиот тенисер [[Џон Милман]] (6-3, 6-2) и така победил на своето прво учество на овој турнир, и тоа без ниту еден изгубен сет. Овој натпревар бил 110. финале во неговата кариера, а истовремено тој ја освоил својата 76. шампионска титула. Со оваа победа, тој се заврстил на првото место на списокот на најдобрите светски тенисери, со освоени 10 365 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-je-sampion-atp-turnira-u-tokiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak je šampion ATP turnira u Tokiju!“ (пристапено на 5 октомври 2019)]</ref> Веднаш потоа, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Шангај, каде ја бранел титулата. Во второто коло, тој го победил [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedom-poceo-odbranu-titule-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedom počeo odbranu titule u Šangaju“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> во осминафиналето бил подобар од американскиот тенисер Џон Изнер (7-5, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ukrotio-servise-iznera-i-plasirao-se-u-cetvrtfinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ukrotio servise Iznera i plasirao se u četvrtfinale“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> но во четвртфиналето претрпел пораз од [[Стефанос Циципас]] (6-3, 5-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-sangaja-posle-preokreta-cicipasa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtfinalu Šangaja posle preokreta Cicipasa“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> Истовремено, Ѓоковиќ настапил и во играта во двојки, заедно со [[Филип Крајиновиќ]]. Во првото коло, тие биле подобри од [[Кевин Кравиц]] и [[Андреас Мис]] (6-3, 3-6, 10-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-i-filipa-u-prvom-kolu-dubla-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka i Filipa u prvom kolu dubla u Šangaju“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> но во второто коло биле поразени од [[Џејми Мареј]] и [[Наел Скупски]] (3-6, 2-6).<ref>[https://www.flashscore.com/tennis/atp-doubles/shanghai/ Flash Score.com (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> И покрај неуспехот да ја одбрани титулата, Ѓоковиќ го задржал првото место на табелата на најдобрите тенисери со освоени 9 545 бодови. Притоа, со 272 непрекинати седмици на првото место го надминал [[Иван Лендл]] (кој бил најдобар тенисер во текот на 270 последователни недели) на третото место на тенисерите според бројот на неделите поминати на првото место на списокот на АТП.<ref>[http://novakdjokovic.com/da-li-znate/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 17 октомври 2019)]</ref> На 30 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на „мастерсот“ во Париз (''Rolex Paris Masters''), каде во првото коло бил слободен, а во второто коло го победил францускиот тенисер [[Корентан Муте]] (7-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-slavio-protiv-mutea-u-drugom-kolu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slavio protiv Mutea u drugom kolu Pariza“ (пристапено на 31 октомври 2019)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (7-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-se-plasirao-u-cetvrtfinale-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole se plasirao u četvrtfinale Mastersa u Parizu“ (пристапено на 31 октомври 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ лесно го совладал [[Стефанос Циципас]] (6-1, 6-2)<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ekspresna-pobeda-novaka-nad-cicipasom-za-polufinale-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ekspresna pobeda Novaka nad Cicipasom za polufinale Pariza“ (пристапено на 1 ноември 2019)]</ref> и така се пласирал во своето шесто полуфинале на овој турнир, каде го победил бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (7-6, 6-4). На тој начин, Ѓоковиќ стигнал до своето шесто финале на овој турнир и 50. финале на „мастерсите“.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-50-masters-finalu-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak protiv Šapovalova u 50. Masters finalu u karijeri!“ (пристапено на 2 ноември 2019)]</ref> Во финалето, тој го совладал [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-4) и така ја освоил петтата титула на овој турнир, како и својата 34. титула на „мастерсите“ и вкупно 77. титула во кариерата. Сепак, и покрај победата на овој турнир, Ѓоковиќ го загубил првото место на списокот на најдобрите светски тенисери, на кое се наоѓал од 5 ноември 2018 година.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/peti-trofej-noleta-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Peti trofej Noleta u Parizu!“ (пристапено на 3 ноември 2019)]</ref> На 10 ноември 2019 година, Ѓоковиќ го започнал настапот на завршниот турнир во сезоната, одигран во [[Лондон]]. Притоа, тој бил носител на групата „Бјорн Борг“,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/objavljen-je-zreb-za-zavrsni-turnir-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Objavljen je žreb za završni turnir u Londonu“ (пристапено на 10 ноември 2019)]</ref> каде во првото коло го совладал италијанскиот тенисер [[Матео Беретини]] (6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/furiozan-start-novaka-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Furiozan start Novaka u Londonu“ (пристапено на 10 ноември 2019)]</ref> Во вториот настап, Ѓоковиќ бил поразен од [[Доминик Тим]], во три сета (7-6, 3-6, 6-7),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-od-tima-posle-trocasovne-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka od Tima posle tročasovne drame“ (пристапено на 13 ноември 2019)]</ref> а потоа претрпел пораз и од Федерер (4-6, 3-6) поради што не успеал да се пласира во полуфиналето.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-polufinala-na-zavrsnom-turniru-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez polufinala na završnom turniru u Londonu“ (пристапено на 15 ноември 2019)]</ref> Така, Ѓоковиќ ја завршил сезоната на второто место на списокот на најдобрите тенисери.<ref>[http://novakdjokovic.com/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 31 декември 2019)]</ref> На крајот од сезоната, Ѓоковиќ учествувал на егзибициониот турнир „Мубадала“ во [[Абу Даби]], каде веќе освоил четири титули: во 2011, 2012, 2013 и 2018 година.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-20-i-21-decembra-brani-titulu-na-egzibiciji-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak 20. i 21. decembra brani titulu na egzibiciji u Abu Dabiju“ (пристапено на 21 декември 2019)]</ref> На 20 декември, тој загубил во полуфиналето од Стефанос Циципас (6-3, 6-7, 4-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/cicipas-bolji-od-novaka-u-polufinalu-egzibicije-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Cicipas bolji od Novaka u polufinalu egzibicije u Abu Dabiju“ (пристапено на 21 декември 2019)]</ref> а утредента, во борбата за третото место, бил подобар од [[Карен Качанов]] (7-5, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/trece-mesto-za-novaka-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Treće mesto za Novaka u Abu Dabiju“ (пристапено на 21 декември 2019)]</ref> ===2020 година=== На 20 јануари 2010 година, Ѓоковиќ го почнал настапот на Отвореното првенство на Австралија каде во првото коло го победил германскиот тенисер [[Жан-Ленард Штруф]] (7-6, 6-2, 2-6, 6-1) и така ја остварил 900, победа во кариерата, како шести тенисер во отворената ера кој постигнал ваков подвиг.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/900-pobeda-noleta-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „900. pobeda Noleta u karijeri!“ (пристапено на 23 јануари 2020)]</ref> Потоа, во второто и во третото коло ги совладал јапонските тенисери [[Тацумо Ито]] (6-1, 6-4, 6-2)<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-treceg-kola-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do trećeg kola Australijen Opena“ (пристапено на 23 јануари 2020)]</ref> и [[Јошихито Нишиока]] (6-3, 6-2, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 24 јануари 2020)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од аргентинскиот тенисер [[Диего Шварцман]] (6-3, 6-4, 6-4) и така се пласирал во своето 11. четврфинале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-medju-osam-najboljih-u-melburnu-sledi-duel-sa-raonicem/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole među osam najboljih u Melburnu, sledi duel sa Raonićem“ (пристапено на 26 јануари 2020)]</ref> каде го совладал канадскиот тенисер [[Милош Раониќ]] (6-4, 6-3, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preko-raonica-zakazao-polufinale-sa-federerom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preko Raonića zakazao polufinale sa Federerom“ (пристапено на 28 јануари 2020)]</ref> Така, тој се пласирал во своето осмо полуфинале на Отвореното првенство на Австралија каде, во нивната 50. меѓусебна средба, го победил Федерер (7-6, 6-4, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-federera-za-finale-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Federera za finale Australijen Opena!“ (пристапено на 1 февруари 2020)]</ref> Во финалето, одиграно на 2 февруари, Ѓоковиќ се сретнал со Доминик Тим. Првиот сет му припаднал на Ѓоковиќ, во следните два бил подобар Тим, но потоа Ѓоковиќ направил пресврт и победил во пет сета (6-4, 4-6, 2-6, 6-3, 6-4). На тој начин, тој ја освоил осмата титула на Отвореното првенство на Австралија, 17. „гренд слем“ титула и вкупно 78. титула во кариерата. Благодарение на ппобедата на овој турнир, по тримесечна пауза, Ѓоковиќ повторно станал најдобар тенисер на светот, со освоени 9 720 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokretom-do-osmog-australijen-opena-i-prvog-mesta-na-svetu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokretom do osmog Australijen Opena i prvog mesta na svetu!“ (пристапено на 2 февруари 2020)]</ref> Од 24 до 29 февруари, Ѓоковиќ играл на турнирот во [[Дубаи]] (Dubai Duty Free Tennis Championships). Притоа, во првото коло, тој бил подобар од тунискиот тенисер Малек Џазири (6-1, 6-2), а истовремено настапил и во играта на двојки (заедно со [[Марин Чилиќ]]). Сепак, тие биле поразени уште во првото коло од [[Раџив Рам]] и [[Џо Салзбери]] (2-6, 2-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-drugog-kola-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do drugog kola Dubaija“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> Во второто коло, Ѓоковиќ го совладал германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]] (6-3. 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-kolsrajberom-za-cetvrtfinale-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Kolšrajberom za četvrtfinale Dubaija“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> во четвртфиналето бил подобар од [[Карен Качанов]] (6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ispratio-i-kacanova-sa-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ispratio i Kačanova sa turnira u Dubaiju, na redu je Monfis“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> а во полуфиналето го победил францускиот тенисер [[Гаел Монфис]] (2-6, 7-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-posle-drame-i-preokreta-do-finala-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole posle drame i preokreta do finala Dubaija“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ го победил [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-4) и ја освоил петтата титула на овој турнир (вкупно 79. титула во кариерата), остварувајќи ја својата 18. победа во низа во 2020 година. Со оваа победа, Ѓоковиќ се заврстил на првото место на списокот на најдобрите светски тенисери, со вкупно 10 220 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-sampion-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je šampion turnira u Dubaiju!“ (пристапено на 29.2.2020)]</ref> Поради епидемијата на вирусот [[COVID-19]], тениските турнири закажани за пролетта и летото биле откажани. На 20 јуни 2020 година, Ѓоковиќ го започнал учеството на хуманитарниот турнир „Adria Tour“ во [[Задар]], организиран од него и од неговиот татко. Во првиот натпревар од групата А, тој го победил српскиот тенисер [[Пеѓа Крстин]] (4-3, 4-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/prva-pobeda-novaka-u-zadru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Prva pobeda Novaka u Zadru“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> потоа бил подобар и од [[Борна Ќориќ]] (4-1, 4-3), во третиот настап го победил хрватскиот тенисер [[Нино Сердарушиќ]] (4-1, 4-3). Така, тој се пласирал во финалето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-je-prvi-finalista-adria-tour-a-u-zadru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak i Rubljov za trofej u Zadru“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> каде требало да игра против [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]], но натпреварот бил откажан откако било соопштено дека бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] бил заразен со вирусот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/otkazano-je-finale-adria-tour-a-u-zadru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Otkazano je finale Adria Tour-a u Zadru“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> Набрзо, по враќањето во [[Белград]], Ѓоковиќ соопштил дека и тој и неговата сопруга се позитивни на вирусот COVID-19 при што им се извинил на сите заразени.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/saopstenje-novaka-djokovica/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Saopštenje Novaka Đokovića“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> По овој настан, Ѓоковиќ бил мета на бројни напади ширум светот, а во знак на поддршка, на почетокот од јули, на тенискиот терен на клубот „Ѓукиќ“, белградскиот архитект и уличен уметник Андреј Јосифовски го изработил најголемиот портрет на Ѓоковиќ на светот, долг 24 метри, широк 11 метри и со површина од 264 квадратни метри.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/najveci-portret-novaka-djokovica-na-svetu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Najveći portret Novaka Đokovića na svetu“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> На крајот од август, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Синсинати (овојпат одржан во [[Њујорк]]), каде во првото коло го победил литванскиот тенисер Рикардес Беранкис (7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakova-prva-pobeda-posle-24-nedelje/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova prva pobeda posle 24 nedelje“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> во осминафиналето го совладал американскиот тенисер [[Тенис Сандгрен]] (6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-rutinski-do-cetvrtfinala-sinsinati-mastersa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole rutinski do četvrtfinala Sinsinati Mastersa“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> во четвртфиналето бил подобар од германскиот тенисер [[Јан-Ленард Штруф]] (6-3, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ekspresna-pobeda-novaka-za-plasman-u-67-masters-polufinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ekspresna pobeda Novaka za plasman u 67. Masters polufinale“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> а во полуфиналето го совладал [[Роберто Баутиста Агут]] (4-6, 6-4, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-finalu-posle-seta-zaostatka-i-drame-u-zavrsnici/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu posle seta zaostatka i drame u završnici“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го совладал [[Милош Раониќ]] (1-6, 6-3, 6-4) и така ја освоил втората титула на овој турнир, четвртата титула во 2020 година, 35. титула на „мастерсите“ (со што го изедначил рекордот на Надал) и 80. титула во кариерата. Со оваа победа, Ѓоковиќ станал првиот тенисер во историјата кој го освоил секој „мастерс“ турнир барем двапати.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/druga-titula-za-novaka-na-sinsinati-mastersu-80-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Druga titula za Novaka na Sinsinati Mastersu, 80. u karijeri i novi rekord!“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> На 1 септември 2020 година, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] каде во првото коло го победил босанскиот тенисер [[Дамир Џумхур]] (6-1, 6-4, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka na US Openu“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> а во второто коло бил подобар од британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (6-7, 6-3, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preokrenuo-protiv-edmunda-i-plasirao-se-u-trece-kolo-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preokrenuo protiv Edmunda i plasirao se u treće kolo US Opena“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ го совладал Јан-Ленард Штруф (6-3, 6-3, 6-1) и така ја продолжил низата од 26 последователни победи во 2020 година.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/fenomenalna-pobeda-novaka-u-trecem-kolu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fenomenalna pobeda Novaka u trećem kolu US Opena“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> Меѓутоа, во напреварот од четврото коло против [[Пабло Карењо Буста]], тој бил дисквалификуван од турнирот, откако во првиот сет го погодил линискиот судија со топката во вратот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kraj-us-opena-za-novaka-posle-neverovatne-diskvalifikacije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kraj US Opena za Novaka posle diskvalifikacije“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> На 16 септември, Ѓоковиќ го почнал настапот на „мастерсот“ во Рим, каде во второто коло го победил италијанскиот тенисер [[Салваторе Карузо]] (6-3, 6-2). Два дена претходно, Ѓоковиќ ја започнал 286. недела на првото место на списокот на АТП, со што се изедначил со [[Пит Сампрас]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ubedljiva-pobeda-novaka-u-drugom-kolu-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ubedljiva pobeda Novaka u drugom kolu Mastersa u Rimu“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од сонародникот [[Филип Крајиновиќ]] (7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-rima-posle-strasnog-srpskog-derbija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Rima posle strašnog srpskog derbija!“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> во четвртфиналето го победил германскиот тенисер [[Доминик Кепфер]] (6-3, 4-6, 6-3) и така се пласирал во своето 11. полуфинале на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rim-novak-bolji-od-kepfera-rival-u-polufinalu-rud/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rim: Novak bolji od Kepfera, rival u polufinalu Rud“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> Таму бил подобар од норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (7-5, 6-3) и се пласирал во своето десетто финале на турнирот и 52. финале на „мастерсите“,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-52-masters-finalu-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u 52. Masters finalu u karijeri, za titulu sa Švarcmanom!“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> каде го совладал аргентинскиот тенисер [[Диего Шварцман]] (7-5, 6-3) и така ја освоил својата петта титула во Рим и 36. титула на „мастерсите“, со што поставил нов рекорд - тенисер со најмногу победи на „мастерсите“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/peta-kruna-za-novaka-u-rimu-i-novi-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Peta kruna za Novaka u Rimu i novi rekord!“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> На 29 септември, Ѓоковиќ го започнал својот 16. настап на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го совладал шведскиот тенисер [[Микаел Имер]] (6-0, 6-2, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-drugog-kola-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do drugog kola Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> во второто коло бил подобар од литванскиот тенисер [[Рикардас Беранкис]] (6-1, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rg-rutinska-pobeda-novaka-protiv-berankisa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „RG: Rutinska pobeda Novaka protiv Berankisa“ (пристапено на 4.10.2020)]</ref> а во третото коло го победил колумбискиот тенисер [[Даниел Галан]] (6-0, 6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-rolan-garosa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala Rolan Garosa“ (пристапено на 4.10.2020)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го совладал [[Карен Хачанов]] (6-4, 6-3, 6-3) и така по 11 пат во низа се пласирал во четвртфиналото на „Ролан Гарос“, како првиот тенисер во отворената ера кому му успеало тоа.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-nad-hacanovim-za-cetvrtfinale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka nad Hačanovim za novi rekord i četvrtfinale Rolan Garosa“ (пристапено на 6.10.2020)]</ref> На 7 октомври, Ѓоковиќ го совладал шпанскиот тенисер [[Пабло Карењо Буста]] (4-6, 6-2, 6-3, 6-4) и со тоа се пласирал во своето десетто полуфинале на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rg-nole-bolji-od-karenja-buste-u-cetvrtfinalu-cicipas-rival-u-polufinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „RG: Nole bolji od Karenja Buste, Cicipas rival u polufinalu“ (пристапено на 8.10.2020)]</ref> Во полуфиналниот натпревар, тој бил подобар од грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-2, 5-7, 4-6, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-velikom-finalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle velike borbe u finalu Rolan Garosa, sledi duel sa Rafom!“ (пристапено на 12.10.2020)]</ref> но во финалето бил поразен од Рафаел Надал во три сета (0-6, 2-6, 5-7) (неговиот прв пораз по 11 месеци).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-rolan-garosa-2020/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Rolan Garosa“ (пристапено на 12.10.2020)]</ref> На 27 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот „Erste Bank Open“ во [[Виена]], каде во првото коло го победил сонародникот [[Филип Крајиновиќ]] (7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-u-srpskom-derbiju-na-startu-beca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „rijumf Novaka u srpskom derbiju na startu Beča“ (пристапено на 29.10.2020)]</ref><ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-u-srpskom-derbiju-na-startu-beca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka u srpskom derbiju na startu Beča“ (пристапено на 29.10.2020)]</ref> а во второто коло го совладал хрватскиот тенисер [[Борна Ќориќ]] (7-6, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-corica-do-cetvrtfinala-turnira-u-becu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Ćorića do četvrtfinala turnira u Beču“ (пристапено на 29.10.2020)]</ref> Меѓутоа, во четврфиналето, тој бил поразен од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Сонего]] (2-6, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-beca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtfinalu Beča“ (пристапено на 31.10.2020)]</ref> Сепак, и покрај неуспехот на овој турнир, Ѓоковиќ го обезбедил првото место на списокот на АТП на најдобрите тенисери. На тој начин, по шести пат во кариерата ја завршил годината како најдобар тенисер на светот, со што го изедначил рекордот на [[Пит Сампрас]]. Притоа, со своите 33 години, тој станал најстариот тенисер кој годината ја завршил на првото место на табелата на АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/novak-sesti-put-godinu-zavrsava-na-vrhu-atp-liste/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak šesti put godinu završava na vrhu ATP liste!“ (пристапено на 31.10.2020)]</ref> Во ноември 2020 година, Ѓоковиќ настапил по 13. пат на завршниот турнир на АТП, каде бил носител на групата „Токио 1970“, заедно со [[Данил Медведев]], [[Александер Зверев]] и [[Диего Шварцман]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/zavrsni-turnir-novak-u-grupi-sa-medvedevim-zverevim-i-svarcmanom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Završni turnir: Novak u grupi sa Medvedevim, Zverevim i Švarcmanom“ (пристапено на 16.11.2020)]</ref> Во првото коло, тој го победил Шварцман (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/prva-pobeda-novaka-na-atp-finalu-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Prva pobeda Novaka na ATP Finalu u Londonu“ (пристапено на 16.11.2020)]</ref> во второто коло претрпел пораз од Медведев (3-6, 3-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-od-medvedeva-petak-dan-odluke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka od Medvedeva, petak dan odluke“ (пристапено на 18.11.2020)]</ref> но во третото коло го совладал Зверев (6-3, 7-6) и така се пласирал во своето деветто полуфинале на завршниот турнир, а таму бил поразен од [[Доминик Тим]] (5-7. 7-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/tezak-poraz-novaka-u-polufinalu-nitto-atp-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Težak poraz Novaka u polufinalu Nitto ATP Finala“ (пристапено на 21.11.2020)]</ref> На 21 декември, Ѓоковиќ ја започнал 300. седмица по ред како најдобар тенисер на светот и така станал вториот тенисер во светот (по Федерер) кој достигнал 300 седмици на врвот на табелата на АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/novak-zapoceo-300-sedmicu-na-prvom-mestu-atp-liste/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak započeo 300. sedmicu na prvom mestu ATP liste“ (пристапено на 12.1.2021)]</ref> ===2021 година=== На 8 февруари, Ѓоковиќ го започнал својот настап на Отвореното првенство на Австралија каде бил прв носител. Во првото коло, тој го победил францускиот тенисер [[Жереми Шарди]] (6-3, 6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-drugog-kola-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do drugog kola Australijen Opena“ (пристапено на 11 февруари 2021)]</ref> во второто коло бил подобар од американскиот тенисер [[Френсис Тијафо]] (6-3, 6-7, 7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-posle-tri-i-po-casa-borbe-savladao-tiafoa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole posle tri i po časa borbe savladao Tiafoa“ (пристапено на 11 февруари 2021)]</ref> во третото коло го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (7-6, 6-4, 3-6, 4-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-jaci-od-povrede-i-frica-medju-16-najboljih-u-melburnu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole jači od povrede i Frica, među 16 najboljih u Melburnu!“ (пристапено на 14 февруари 2021)]</ref> а во осминафиналето, Ѓоковиќ го победил Милош Раониќ (7-6, 4-6, 6-1, 6-4) и така ја остварил својата 300. победа на „гренд-слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/300-gren-slem-pobeda-novaka-u-karijeri-za-cetvrtfinale-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „300. gren slem pobeda Novaka u karijeri za četvrtfinale AUS Opena!“ (пристапено на 14 февруари 2021)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го совладал Александар Зверев (6-7, 6-2, 6-4, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-zvereva-rival-u-polufinalu-senzacija-turnira-karacev/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Zvereva, rival u polufinalu senzacija turnira Karacev“ (пристапено на 16 февруари 2021)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од рускиот тенисер [[Аслан Карацев]] (6-3, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/maestralna-igra-noleta-za-finale-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Maestralna igra Noleta za finale Australijen Opena!“ (пристапено на 18 февруари 2021)]</ref> Во своето деветто финале на Отвореното првенство на Австралија, тој бил подобар од рускиот тенисер [[Данил Медведев]] (7-5, 6-2, 6-2) и така по деветти пат победил на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nezaustavljivi-novak-deveti-put-sampion-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nezaustavljivi Novak je deveti put šampion Australijen Opena!“ (пристапено на 21 февруари 2021)]</ref> На 8 март 2021 година, Ѓоковиќ ја започнал својата 311. недела како најдобар тенисер на светот и така го соборил дотогашниот рекорд на Федерер за најмногу недели на врвот на табелата на АТП. Во таа прилика, АТП му подарила торта во обликот на бројот еден, обоена како знамето на Србија (црвено, сино и бело). Во својата кариера, Ѓоковиќ застанал петпати на првото место на списокот на АТП, а шест сезони завршила на првото место.<ref>[https://news.yahoo.com/djokovic-breaks-federers-record-most-180036402.html Yahoo! news, „Djokovic breaks Federer's record for most weeks as ATP No. 1“ (пристапено на 8 март 2021)]</ref><ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/311-nedelja-na-prvom-mestu-atp-liste-i-noletov-novi-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „311. nedelja na prvom mestu ATP liste i Noletov novi rekord!“ (пристапено на 8 март 2021)]</ref> На 14 април, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Монте Карло, каде во второто коло го победил италијанскиот тенисер [[Јаник Синер]] (6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-na-mastersu-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka na Mastersu u Monte Karlu“ (пристапено на 15 април 2021)]</ref> но во осминафиналето бил поразен од британскиот тенисер [[Даниел Еванс]] (4-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/evans-iznenadio-novaka-u-osmini-finala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Evans iznenadio Novaka u osmini finala Monte Karla“ (пристапено на 16 април 2021)]</ref> На 21 април, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот „Serbia Open“, каде во второто коло го победил јужнокорејскиот тенисер [[Сунву Квон]] (6-1, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-cetvrtfinala-serbia-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do četvrtfinala Serbia Opena“ (пристапено на 29 април 2021)]</ref> во четврфиналето бил подобар од сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (6-1, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-noleta-u-srpskom-cetvrtfinalnom-derbiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Noleta u srpskom četvrtfinalnom derbiju“ (пристапено на 29 април 2021)]</ref> но во полуфиналето бил поразен од рускиот тенисер [[Аслан Карацев]] (5-7, 6-4, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/serbia-open-novak-bez-finala-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Serbia Open: Novak bez finala posle drame“ (пристапено на 29 април 2021)]</ref> На „мастерсот“ во Рим, како прв носител, Ѓоковиќ настапил од второто коло во кое го победил американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-3, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Rima“ (пристапено на 12 мај 2021)]</ref> а во третото коло бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (6-2, 6-1) и така се пласирал во 15. четвртфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-cetvrtfinala-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do četvrtfinala Mastersa u Rimu“ (пристапено на 13 мај 2021)]</ref> каде, по неколку прекини поради лошото време, го совладал [[Стефанос Циципас]] (4-6, 7-5, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-neverovatnim-preokretom-protiv-cicipasa-do-polufinala-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak neverovatnim preokretom protiv Cicipasa do polufinala Rima!“ (пристапено на 15 мај 2021)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Сонего]] (6-3, 6-7, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/fenomenalni-novak-zakazao-finale-rima-sa-rafom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fenomenalni Novak zakazao finale Rima sa Rafom!“ (пристапено на 16 мај 2021)]</ref> но во финалето загубил од [[Рафаел Надал]] (5-7, 6-1, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-titule-u-rimu-posle-velike-borbe-u-finalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez titule u Rimu posle velike borbe u finalu“ (пристапено на 17 мај 2021)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Белград]] (''Belgrade Open''), каде во второто коло бил подобар од германскиот тенисер Матс Морајн (6-2, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-drugom-kolu-atp-turnira-u-beogradu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u 2. kolu ATP turnira u Beogradu“ (пристапено на 26 мај 2021)]</ref> а во четвртфиналето го совладал аргентинскиот тенисер [[Федерико Корија]] (6-1, 6-0).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-polufinala-belgrade-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do polufinala Belgrade Open-a“ (пристапено на 28 мај 2021)]</ref> Во полуфиналето, тој го победил словачкиот тенисер [[Андреј Мартин]] (6-1, 4-6, 6-0) и така се пласирал во финалето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-turnira-u-beogradu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu turnira u Beogradu!“ (пристапено на 28 мај 2021)]</ref> каде го совладал словачкиот тенисер Алекс Молчан (6-4, 6-3) и така ја освоил 83. титула во својата кариера.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-je-sampion-belgrade-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je šampion turnira u Beogradu!“ (пристапено на 29 мај 2021)]</ref> На 1 јуни, Ѓоковиќ го почнал настапот на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го совладал американскиот тенисер [[Тенис Сангрен]] (6-2, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-problema-na-startu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez problema na startu Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2021)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од уругвајскиот тенисер [[Пабло Куевас]] (6-3, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-kuevasom-u-2-kolu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Kuevasom u drugom kolu Rolan Garosa“ (пристапено на 4 јуни 2021)]</ref> а во третото коло го совладал литванскиот тенисер [[Рикардас Бранкис]] (6-1, 6-4, 6-1) и така ја остварил својата 77. победа на „Ролан Гарос“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 5 јуни 2021)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ се сретнал со италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]]. Откако ги загубил првите два сета (6-7, 6-7), Ѓоковиќ победил во другите два сета (6-1, 6-0), а Музети се предал во петтиот сет при водство на Ѓоковиќ (4-0).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/strasan-preokret-novaka-i-predaja-muzetija-za-cetvrtfinale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Strašan preokret Noleta i predaja Muzetija za četvrtfinale RG-a!“ (пристапено на 8 јуни 2021)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од италијанскиот тенисер [[Матео Беретини]] (6-3, 6-2, 6-7, 7-5),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-zakazao-polufinale-rolan-garosa-sa-rafom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole zakazao polufinale Rolan Garosa sa Rafom!“ (пристапено на 10 јуни 2021)]</ref> а во своето 11. полуфинале на „Ролан Гарос“ го совладал Рафаел Надал (3-6, 6-3, 7-6, 6-2) и така ја зголемил својата предност во натпреварите против Надал на 30-28.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-srusio-rafu-u-epskom-polufinalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Rafu u epskom polufinalu Rolan Garosa!“ (пристапено на 11 јуни 2021)]</ref> Во своето 29. „гренд слем“ финале, Ѓоковиќ го победил Стефанос Циципас (6-7, 2-6, 6-3, 6-2, 6-4) и така ја освоил втората тирула на „Ролан Гарос“, 19. титула на „гренд слем“ турнирите и 84. титула во кариерата. Притоа, тој станал првиот тенисер во историјата која успеал барем двапати да ги освои сите четири „гренд слем“ турнири. Исто така, Ѓоковиќ за првпат победил во финалето на некој „гренд слем“ турнир откако претходно губел со резултат 0-2 во сетови, а истовремено, тој станал првиот тенисер по 2004 година кој победил во финалето на „Ролан Гарос“ откако претходно губел со резултат 0-2 во сетови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/preokret-bajka-drugi-rolan-garos-u-noletovim-rukama-i-istorija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Preokret, bajka, drugi Rolan Garos u Noletovim rukama i istorija!“ (пристапено на 14 јуни 2021)]</ref> Како подготовка за „Вимблдон“, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Мајорка]] каде се натпреварувал во двојки, заедно со шпанскиот тенисер [[Карлос Гомес Херера]] при што двајцата добиле специјални покани од организаторот на турнирот. Во првиот натпревар, тие биле подобри од двојката [[Никола Ќаќиќ]] / [[Томислав Бркиќ]] (5-7, 6-4, 13-11),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-dubla-u-majorki-posle-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu dubla u Majorki posle preokreta“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> во четвртфиналето ги победиле првите носители на турнирот, [[Марсел Гранољес]] и [[Хорасио Себаљос]](4-6, 7-6, 10-8),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pali-i-prvi-nosioci-nole-u-polufinalu-dubla-u-majorki/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pali i prvi nosioci, Nole u polufinalu dubla u Majorki!“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> а во полуфиналето ја совладале двојката [[Оливер Мараха]] / [[Ајсам Ул Хак Куреши]] (6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-i-gomez-herera-u-finalu-majorke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak i Gomez Herera u finalu Majorke!“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> На тој начин, тие се пласирале во финалето, но не настапиле во него, зашто Гомес Херера се откажал поради повреда.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-i-gomez-herera-u-finalu-majorke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Karlos se povukao, Novak neće igrati finale dubla u Majorki“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> На 28 јуни, Ѓоковиќ го започнал својот настап на „Вимблдон“ каде во првото коло го совладал британскиот тенисер [[Џек Дрејпер]] (4-6, 6-1, 6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Vimbldona“ (пристапено на 29 јуни 2021)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од јужноафриканскиот тенисер [[Кевин Андерсон]] (6-3, 6-3, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-andersona-u-drugom-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Andersona u drugom kolu Vimbldona“ (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> а во третото коло го совладал [[Денис Кудла]] (6-4, 6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-izgubljenog-seta-protiv-kudle-garin-rival-u-osmini-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez izgubljenog seta protiv Kudle, Garin rival u osmini finala“ (пристапено на 3 јули 2021)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од чилеанскиот тенисер [[Кристијан Гарин]] (6-2, 6-4, 6-2) и така се пласирал во своето 12. четвртфинале на „Вимблдон“ и 50. четвртфинале на „гренд слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajna-pobeda-novaka-za-cetvrtfinale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajna pobeda Novaka za četvrtfinale Vimbldona!“ (пристапено на 5 јули 2021)]</ref> Потоа, тој го совладал унгарскиот тенисер [[Мартон Фучович]] (6-3, 6-4, 6-4) и се пласирал во своето десетто полуфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-desetom-polufinalu-vimbldona-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u desetom polufinalu Vimbldona u karijeri!“ (пристапено на 7 јули 2021)]</ref> каде бил подобар од канадскиот тенисер [[Денис Шаповалов]] (7-6, 7-5, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-na-korak-od-titule-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak na korak od titule na Vimbldonu!“ (пристапено на 9 јули 2021)]</ref> Во своето 30. „гренд слем“ финале, Ѓоковиќ го совладал италијанскиот тенисер [[Матео Беретини]] (6-7, 6-4, 6-4, 6-3) и така ја освоил шестата титула на Вимблдон, 85. титула во кариерата и 20. „гренд слем“ титула, со што се изедначил со Федерер и со Надал. Истовремено, Ѓоковиќ станал првиот тенисер по 1969 година кој успеал да победи на првите три „гренд слем“ турнири.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sesta-titula-novaka-na-vimbldonu-i-nova-stranica-teniske-istorije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „GOAT: Šesta titula Novaka na Vimbldonu i nova stranica teniske istorije!“ (пристапено на 11 јули 2021)]</ref> Со победата на Вимблдон, Ѓоковиќ станал првиот тенисер во историјата кој заработил повеќе од 150 милиони [[долар]]и од наградите на тениските турнири.<ref>[https://www.tennis.com/news/articles/novak-djokovic-tennis-first-150-million-dollar-man www.tennis.com, „NOVAK DJOKOVIC: TENNIS’ FIRST 150 MILLION DOLLAR MAN“ (пристапено на 15 јули 2021)]</ref> По Олимписките игри, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]]. Во првото коло, тој го победил младиот дански тенисер Холгер Витус Нодсков Руне (6-1, 6-7, 6-2, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču na US Openu“ (пристапено на 1 септември 2021)]</ref> во второто коло бил подобар од холандскиот тенисер Талон Грикспор (6-2, 6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-lagano-do-treceg-kola-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak lagano do trećeg kola Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 4 септември 2021)]</ref> а во третото коло го победил Нишикори (6-7, 6-3, 6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-us-opena-posle-preokreta-nad-nisikorijem/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala US Opena posle preokreta nad Nišikorijem“ (пристапено на 5 септември 2021)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од американскиот тенисер [[Џенсон Бруксби]] (1-6, 6-3, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nadigrao-20-godisnjeg-bruksbija-za-cetvrtfinale-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak nadigrao 20-godišnjeg Bruksbija za četvrtfinale US Opena!“ (пристапено на 7 септември 2021)]</ref> а во четвртфиналето го совладал Матео Беретини (5-7, 6-2, 6-2, 6-3) и така се пласирал во своето 12. полуфинале на овој турнир. Притоа, на овој натпревар, Ѓоковиќ соборил уште еден рекорд во историјата на тенисот со тоа што ја забележал својата 224. победа над тенисерите кои се рангирани меѓу најдобрите десет, надминувајќи го дотогашниот рекорд на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novo-cudo-i-polufinale-us-opena-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novo čudo, rekord i polufinale US Opena za Novaka!“ (пристапено на 10 септември 2021)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил Александар Зверев (4-6, 6-2, 6-4, 4-6, 6-2) и се пласирал во деветтото финале на Отвореното првенство на САД при што поставил нов рекорд постанувајќи тенисер со најмногу одиграни финалиња на овој турнир, претекнувајќи ги [[Иван Лендл]] и [[Пит Сампрас]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kakav-mec-nole-u-finalu-us-opena-na-korak-od-nove-istorije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kakav meč! Nole u finalu US Opena, na korak od nove istorije!“ (пристапено на 11 септември 2021)]</ref> Меѓутоа, во финалето, тој загубил од [[Данил Медведев]] (4-6, 4-6, 4-6) и така ја пропуштил можноста да го освои календарскиот „гренд слем“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/medvedev-bolji-od-novaka-u-finalu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Medvedev bolji od Novaka u finalu US Opena“ (пристапено на 13 септември 2021)]</ref> На 30 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот во Париз, каде во игрите на двојки, тој и Филип Крајиновиќ биле подобри од австралискиот пар Лук Савил/Алекс де Минор со резултат 4-6, 6-4, 10-7,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-na-terenu-posle-mesec-i-po-dana-poznat-zreb-za-pariz/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak protiv Fučoviča u 2. kolu Pariza, siguran start u dublu“ (пристапено на 3 ноември 2021)]</ref> но во второто коло тие биле поразени од Филип Поласек и Џон Пирс (6-7, 4-6). Поединечните настапи Ѓоковиќ ги почнал од второт коло при што го совладал унгарскиот тениср [[Мартон Фучович]] (6-2, 4-6, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču u Parizu“ (пристапено на 3 ноември 2021)]</ref> Откако неговиот противник во третото коло се повлекол, Ѓоковиќ се пласирал во четврфиналето без борба, а таму го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-4, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-polufinalu-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u polufinalu Mastersa u Parizu!“ (пристапено на 6 ноември 2021)]</ref> Во своето седмо полуфинале на овој турнир, тој бил подобар од полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (3-6, 6-0, 7-6) и на тој начин го обезбедил првото место на табелата на АТП до крајот на година. Со тоа, Ѓоковиќ постигнал уште еден рекорд, станувајќи првиот тенисер кој седум календарски години бил најдобар тенисер на светот (претходно, тој го делел рекордот со Пит Сампрас).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-drame-u-finalu-pariza-osigurana-pozicija-broj-1-na-kraju-sezone/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle drame u finalu Pariza, osigurana pozicija #1 na kraju sezone!“ (пристапено на 6 ноември 2021)]</ref> Утредента, во финалето, Ѓоковиќ бил подобар од Данил Медведев (4-6, 6-3, 6-3) и така ја освоил шестата титула на овој турнир и поставил нов рекорд — освоени 37 „мастерс“ титули.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/preokret-sesta-titula-u-parizu-i-novi-rekord-noleta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Preokret, šesta titula u Parizu i novi rekord Noleta!“ (пристапено на 7 ноември 2021)]</ref> На завршниот турнир на АТП, одржан во [[Торино]], Ѓоковиќ ја предводел зелената група во која се наоѓале уште Стефанос Циципас (кој подоцна се повлекол поради поведа и бил заменет со британскиот тенисер [[Камерон Нори]]), [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] и [[Каспер Руд]]. Во првиот свој настап, тој го совладал Руд (7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-nitto-atp-finala-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Nitto ATP Finala u Torinu“ (пристапено на 16 ноември 2021)]</ref> а потоа го совладал и Рубљов (6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu završnog turnira u Torinu!“ (пристапено на 17 ноември 2021)]</ref> Во третиот нстап во групната фаза, Ѓоковиќ бил подобар од Нори (6-2, 6-1)<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/torino-novak-bez-poraza-zavrsio-grupnu-fazu-u-polufinalu-protiv-zvereva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Torino: Novak bez poraza završio grupnu fazu, u polufinalu protiv Zvereva“ (пристапено на 20 ноември 2021)]</ref> и така се пласирал во полуфиналето каде бил поразен од Зверев (6-7, 6-4, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu završnog turnira u Torinu“ (пристапено на 20 ноември 2021)]</ref> ===2022 година=== На 5 јануари, Ѓоковиќ отпатувал во Австралија за да настапи на Отвореното првенство на Австралија, каде бил пријавен како прв носител. Меѓутоа, и покрај тоа што имал влезна виза, тој бил задржан на [[аеродром]]от и не му било дозволен влез во земјата поради тоа што не бил вакциниран против [[КОВИД-19]]. Откако австралиската влада му ја поништила визата, Ѓоковиќ вложил жалба и судот пресудил во негова корист, но владата повторно не му дозволила влез во земјата. На повтореното судење, одржано ден пред почетокот на турнирот, судот ја потврдил одлуката на владата и така Ѓоковиќ бил принуден да ја напушти [[Австралија]].<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-60025236 BBC News, „Djokovic back in Serbia after Australia deportation over visa row“ (пристапено на 19 јануари 2022)]</ref> Во февруари 2022 година, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Дубаи, каде во првото коло го совладал италијанскиот тенисер Лоренцо Музети (6-3, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Dubaija“ (пристапено на 25 февруари 2022)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од Карен Хачанов (6-3, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-atp-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu ATP turnira u Dubaiju“ (пристапено на 25 февруари 2022)]</ref> но потоа, во четврфиналето загубил од чешкиот тенисер [[Јиржи Весели]] (4-6, 6-7). Со тој пораз, Ѓоковиќ паднал на второто место на списокот на најдобрите светски тенисери, откако непрекинато бил првопласиран во текот на 361 недела.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/veseli-zaustavio-novaka-u-cetvrtfinalu-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Veseli zaustavio Novaka u četvrtfinalu Dubaija“ (пристапено на 25 февруари 2022)]</ref> Веднаш по завршувањето на турнирот во Дубаи, на почетокот на март, Ѓоковиќ и неговиот тренер [[Марјан Вајда]] ја прекинале нивната 15-годишна соработка.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/mediji/kraj-saradnje-novaka-i-vajde/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kraj saradnje Novaka i Vajde“ (пристапено на 5 март 2022)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ објавил дека нема да настапи на турнирите во Индијан Велс и во Мајами поради неможноста да добие виза за влез во САД.<ref>[https://edition.cnn.com/2022/03/09/tennis/novak-djokovic-indian-wells-covid-spt-intl/index.html Issy Ronald, „Novak Djokovic won't play at Indian Wells or Miami Open due to his vaccination status“ (пристапено на 16 март 2022)]</ref> Во април, Ѓоковиќ настапил на мастерсот во Монте Карло, каде уште во второто коло (во првото бил слободен) претрпел пораз од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (3-6, 7-6, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zaustavljen-u-drugom-kolu-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak zaustavljen u drugom kolu Monte Karla“ (пристапено на 12 април 2022)]</ref> Истиот месец, тој учествувал на турнирот во Белград, каде најпрвин го совладал [[Ласло Ѓере]] (2-6, 7-6, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-turnira-u-beogradu-posle-maratona-i-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu turnira u Beogradu posle maratona i preokreta!“ (пристапено на 22 април 2022)]</ref> а во четвртфиналето бил подобар од сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (4-6, 6-3, 6-3)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-turnira-u-beogradu-posle-maratona-i-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novi preokret Novaka za plasman u polufinale Serbia Opena!“ (пристапено на 22 април 2022)]</ref> и така се пласирал во полуфиналето, каде го совладал рускиот тенисер [[Карен Хачанов]] (4-6, 6-1, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/jos-jedna-magija-i-finale-serbia-opena-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Još jedna magija i finale Serbia Opena za Novaka!“ (пристапено на 27 април 2022)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ се сретнал со рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]], но бил поразен (2-6, 7-6, 0-6) и не успеал да ја освои третата титула на овој турнир. Инаку, посебна одлика на финалниот натпревар било тоа што одлуката за тоа кој прв ќе сервира не била донесена со фрлање паричка, како што е вообичаено, туку со кршење на [[велигденски јајца]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-cetvrtog-preokreta-i-titule-na-serbia-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez četvrtog preokreta i titule na Serbia Openu“ (пристапено на 27 април 2022)]</ref> На почетокот од мај, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Мадрид, каде во второто коло го совладал францускиот тенисер [[Гаел Монфис|Гаел Монфилс]] (6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču u Madridu“ (пристапено на 4 мај 2022)]</ref> Со оваа победа, Ѓоковиќ ја обезбедил 369. недела како најдобар тенисер на светот, а поставил уште еден рекорд станувајќи првиот тенисер во отворената ера кој имал резултат 18-0 во натпреварите со некој противник.<ref>[https://www.atptour.com/en/news/djokovic-monfils-madrid-2022-tuesday ATP, „Djokovic Sets Record With Monfils Win“ (пристапено на 4 мај 2022)]</ref> Во осминафиналето требало да се сретнат Ѓоковиќ и Енди Мареј, но откако Мареј се повлекол поради болест непосредно пред натпреварот, Ѓоковиќ се пласирал во четвртфиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/marej-se-povukao-novak-bez-borbe-u-cetvrtfinalu-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Marej se povukao, Novak bez borbe u četvrtfinalu Madrida“ (пристапено на 5 мај 2022)]</ref> каде го совладал полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-lagano-do-polufinala-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak lagano do polufinala Madrida“ (пристапено на 7 мај 2022)]</ref> но во полуфиналето претрпел пораз од шпанскиот тенисер [[Карлос Алкарас]] (7-6, 5-7, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-madrida-posle-trilera/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Madrida posle trilera“ (пристапено на 7 мај 2022)]</ref> На 10 мај Ѓоковиќ го започнал учеството на „мастерсот“ во Рим, каде во второто коло (во првото бил слободен) го победил рускиот тенисер [[Аслан Карацев]] (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-osmine-finala-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do osmine finala Rima“ (пристапено на 10 мај 2022)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од [[Станислас Вавринка]] (6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-vavrinkom-za-plasman-u-cetvrtfinale-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Vavrinkom za plasman u četvrtfinale Rima“ (пристапено на 12 мај 2022)]</ref> Во четвртфиналето, го победил канадскиот тенисер [[Феликс Ожер-Алијасим]] (7-5, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-medju-cetiri-najbolja-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak među četiri najbolja u Rimu“ (пристапено на 15 мај 2022)]</ref>, а во полуфиналето бил подобар од норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (6-4, 6-3) и така ја остварил илјадитата победа во професионалната кариера.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/1000-pobeda-noleta-u-karijeri-za-plasman-u-finale-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „1000. pobeda Noleta u karijeri za plasman u finale Mastersa u Rimu!“ (пристапено на 15 мај 2022)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го совладал Стефанос Циципас (6-0, 7-6) и така ја освоил шестата титула на овој турнир, 38. титула на „мастерсите“ и 87. титула во кариерата. Истовремено, тој станал најстариот победник во историјата на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-silni-je-sampion-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole silni je šampion Mastersa u Rimu!“ (пристапено на 16 мај 2022)]</ref> На 23 мај, во рамките на првото коло на турнирот „Ролан Гарос“, Ѓоковиќ го совладал [[Јошихито Нишиока]] (6-3, 6-1, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-problema-do-2-kola-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez problema do 2. kola Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 25 мај 2022)]</ref> а во второто коло бил подобар од [[Алекс Молчан]] (6-2, 6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-siguran-protiv-molcana/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak siguran protiv Molčana“ (пристапено на 26 мај 2022)]</ref> Во третото коло Ѓоковиќ го совладал Аљаж Бедене (6-3, 6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rolan-garos-novak-u-osmini-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rolan Garos: Novak u osmini finala“ (пристапено на 29 мај 2022)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од [[Диего Шварцман]] (6-1, 6-3, 6-3), со што се пласирал во своето 16. четвртфинале на „Ролан Гарос“<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-svarcmana-do-cetvrtfinala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Švarcmana do četvrtfinala Rolan Garosa“ (пристапено на 29 мај 2022)]</ref> каде бил поразен од Рафаел Надал (2-6, 6-4, 2-6, 6-7). По оваа средба, резултатот од нивните меѓусебни борби изнесувал 30 победи за Ѓоковиќ наспроти 29 победи за Надал.<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/poraz-novaka-posle-drame-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka posle drame u četvrtfinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2022)]</ref> Подготвувајќи се за турнирот „Вимблдон“, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир во Хурлингем каде на 24 јуни го совладал канадскиот тенисер Феликс Оже Алијасим (6-2, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-upisao-prvi-trijumf-na-travi-na-egzibiciji-u-hurlingemu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak upisao prvi trijumf na travi na egzibiciji u Hurlingemu“ (пристапено на 1 јули 2022)]</ref> Три дена подоцна, во рамките на првото коло на „Вимблдон“, тој бил подобар од корејскиот тенисер Сунву Квон (6-3, 3-6, 6-3, 6-4) и така ја остварил 80. победа на овој турнир, со што поставил нов рекорд: првиот тенисер во историјата кој на секој „гренд слем“ остварил најмалку 80 победи.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-prvom-kolu-vimbldona-i-novi-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u prvom kolu Vimbldona i novi rekord“ (пристапено на 1 јули 2022)]</ref> Потоа, во второто коло, Ѓоковиќ го победил австралискиот тенисер Танасиј Кокинакис (6-1, 6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-novak-perfektan-protiv-kokinakisa-sledi-srpski-derbi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Vimbldon: Novak perfektan protiv Kokinakisa, sledi srpski derbi“ (пристапено на 1 јули 2022)]</ref> а во третото коло бил подобар од сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (6-0, 6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-kecmanovica-u-trecem-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Kecmanovića u trećem kolu Vimbldona“ (пристапено на 3 јули 2022)]</ref> Во осминафиналето, тој го совладал холандскиот тенисер Тим ван Рајтховен (6-2, 4-6, 6-1, 6-2) и се пласирал во своето 13. четвртфинале на Вимблдон,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-u-cetvrtfinalu-vimbldona-sledeci-rival-siner/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak u četvrtfinalu Vimbldona, sledeći rival Siner“ (пристапено на 4 јули 2022)]</ref> а потоа бил подобар и од италијанскиот тенисер [[Јаник Синер]] (5-7, 2-6, 6-3, 6-2, 6-2) со што се пласирал во своето 11. полуфинале на овој турнир и 42. полуфинале на „гренд слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-od-02-do-velikog-preokreta-i-polufinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak od 0:2 do velikog preokreta i polufinala Vimbldona!“ (пристапено на 7 јули 2022)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил британскиот тенисер [[Камерон Нори]] (2-6, 6-3, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-finalu-vimbldona-za-titulu-protiv-kiriosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu Vimbldona, za titulu protiv Kiriosa!“ (пристапено на 8 јули 2022)]</ref> а во финалето го совладал [[Ник Кирјос]] (4-6, 6-3, 6-4, 7-6). На тој начин, Ѓоковиќ ја забележал својата 28. последователна победа на Вимблдон, ја освоил седмата титула на овој турнир, 21. титула на „гренд слем“ турнирите и 88. титула во кариерата. Меѓутоа, и покрај победата на Вимблдон, Ѓоковиќ паднал од третото на седмото место на списокот на АТП на најдобрите тенисери.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sedmi-vimbldon-i-21-gren-slem-titula-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sedmi Vimbldon i 21. gren slem titula za Novaka!“ (пристапено на 14 јули 2022)]</ref> Поради тоа што не бил вакциниран против КОВИД-19, на Ѓоковиќ не му било дозволено да настапи на тенискиет турнири во САД, вклучувајќи го и Отвореното првенство на САД.<ref>[ttps://www.cbssports.com/tennis/news/us-open-2022-novak-djokovic-will-miss-tournament-due-to-his-covid-19-vaccine-status/ US Open 2022: Novak Djokovic will miss tournament due to his COVID-19 vaccine status (пристапено на 4 септември 2022)]</ref> Поради отсуството од неколку турнири, на крајот до август 2022 година, тој паднал на шестото место на списокот на најдобрите тенисери, со освоени 4 770 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 4 септември 2022)]</ref> Во септември, Ѓоковиќ настапил на [[Леверов куп|Леверовиот куп]] (''Lever Cup''), одржан во Лондон, како дел на тимот на Европа (неговото второ учество на овој куп). Притоа, тој го совладал Френсис Тиафо (6-1, 6-3), а потоа, во играта во двојки, тој и Матео Беретини биле подобри од двојката [[Алекс де Минoр]] / [[Џек Сок]] (7-6, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-back-to-tour-with-a-win-over-tiafoe-teams-up-with-berrettini-in-doubles/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak back to Tour with two wins for Team Europe at Laver Cup“ (пристапено на 3 октомври 2022)]</ref> Утредента, Ѓоковиќ бил поразен од канадскиот тенисер Феликс Огер-Алијасиме (3-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/laver-cup-2022-live/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Laver Cup 2022 (Live): Team Europe – Team World 8:13“ (пристапено на 3 октомври 2022)]</ref> На 29 септември, Ѓоковиќ го започнал настапот во [[Тел Авив]] (неговото прво учество на овој турнир), каде во осминафиналето го совладал Пабло Андухар (6-0, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-defeats-andujar-in-tel-aviv-opener/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak defeats Andujar in Tel Aviv opener, reaches last 8“ (пристапено на 2 октомври 2022)]</ref> во четвртфиналето бил подобар од канадскиот тенисер [[Васек Поспишил]] (7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/tel-aviv-open-novak-advances-to-semi-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Tel Aviv Watergen Open: Novak advances to semi-finals“ (пристапено на 2 октомври 2022)]</ref> а во полуфиналето го победил рускиот тенисер [[Роман Сафијулин]] (6-1, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-powers-into-tel-aviv-open-final/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak powers into Tel Aviv Open Final“ (пристапено на 2 октомври 2022)]</ref> Најпосле, во финалето одиграно на 2 октомври, Ѓоковиќ бил подобар од хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]] (6-3, 6-4) и така ја освоил 89. титула во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-completes-debut-in-tel-aviv-with-89th-career-title/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole completes debut in Tel Aviv with 89th career title!“ (пристапено на 3 октомври 2022)]</ref> На почетокот на октомври, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Астана]], каде бил четврти носител. Во првото коло, тој бил подобар од чилеанскиот тенисер Христијан Гарин (6-1, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-starts-with-an-easy-win-in-astana/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak starts strong in Astana“ (пристапено на 7 октомври 2022)]</ref> во второто коло го совладал холандскиот тенисер Ботик ван де Зандшулп (6-3, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/astana-open-novak-beats-zandschulp-to-reach-quarter-finals-at-atp-500-event/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Astana Open: Novak beats Zandschulp to reach quarter-finals at ATP 500 event“ (пристапено на 7 октомври 2022)]</ref> а во четвртфиналето бил подобар од рускиот тенисер Карен Хачанов (6-4, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-advances-to-astana-semi-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak advances to Astana semi-finals“ (пристапено на 7 октомври 2022)]</ref> Во полуфиналето, тој одиграл само два сета против Данил Медведев (4-6, 7-6), кој се откажал поради повреда.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-advances-to-astana-final-after-medvedev-retires/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak advances to Astana final after Medvedev retires“ (пристапено на 8 октомври 2022)]</ref> Така, Ѓоковиќ се пласирал во финалето, каде го совладал Стефанос Циципас (6-3, 6-4) и ја освоил 90. титула во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-wins-astana-open-final-for-90th-career-title/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole wins Astana Open final for 90th career title!“ (пристапено на 9 октомври 2022)]</ref> На почетокот од ноември, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Париз, каде во првото коло го совладал американскиот тенисер [[Максим Крејси]] (7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-turnira-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu turnira u Parizu“ (пристапено на 3 ноември 2022)]</ref> а во второто коло бил подобар од Карен Хачанов (6-4, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-cetvrtfinala-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do četvrtfinala Mastersa u Parizu“ (пристапено на 3 ноември 2022)]</ref> Во четвртфиналето, го совладал италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-0, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/djokovic-u-polufinalu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Đoković u polufinalu Pariza!“ (пристапено на 7 ноември 2022)]</ref> а потоа, во полуфиналето бил подобар од Стефанос Циципас (6-2, 3-6, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-se-u-nedelju-bori-za-rekordnu-39-masters-titulu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole se u nedelju bori za rekordnu 39. Masters titulu!“ (пристапено на 7 ноември 2022)]</ref> Меѓутоа, во финалето, тој бил поразен од данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (6-3, 3-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-pariza-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Pariza posle drame“ (пристапено на 7 ноември 2022)]</ref> Во средината на ноември, Ѓоковиќ настапил на завршниот турнир на АТП во Торино, каде се натпреварувал во црвената група, заедно со Циципас, Медведев и Рубљов.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-finale-2022-zreb/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Finale: Novak, Cicipas, Medvedev i Rubljov u Crvenoj grupi“ (пристапено на 15 ноември 2022)]</ref> Во првото коло, тој бил подобар од Циципас (6-4, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/fenomenalan-start-novaka-na-atp-finalu-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fenomenalan start Novaka na ATP Finalu u Torinu“ (пристапено на 15 ноември 2022)]</ref> а потоа ги совладал Рубљов (6-4, 6-1) и<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u polufinalu završnog turnira u Torinu“ (пристапено на 16 ноември 2022)]</ref> Медведев (6-3, 6-7, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-maratona-srusio-medvedeva-u-polufinalu-torina-protiv-frica/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle maratona srušio Medvedeva, u polufinalu Torina protiv Frica“ (пристапено на 20 ноември 2022)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (7-6, 7-6) и така по осми пат во кариерата се пласирал во финалето на завршниот турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kakva-pobeda-novaka-za-finale-zavrsnog-mastersa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kakva pobeda Novaka za finale završnog Mastersa!“ (пристапено на 20 ноември 2022)]</ref> Во финалето, тој бил подобар од норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (7-5, 6-3) и така ја освоил шестата титула на завршниот турнир на АТП, изедначувајќи се со Федерер, како и 91. шампионска титула во кариерата. Со оваа победа, тој се искачил на петтото место на списокот на најдобрите тенисери, со вкупно 4 820 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sesta-titula-za-novaka-na-zavrsnom-turniru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Šesta titula za Novaka na završnom turniru!“ (пристапено на 20 ноември 2022)]</ref> На крајот од сезоната, два натпревара во кои учествувал Ѓоковиќ се нашле на списокот на АТП на најдобрите натпревари во 2022 година, и тоа: неговиот дуел со Пабло Алкараз во полуфиналето мастерсот во Мадрид бил прогласен за натпревар на годината, додека неговиот полуфинален настап на мастерсот во Париз, исто така, се нашол во групата на пет најдобри натпревари во 2022 година.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/dva-novakova-medju-pet-najboljih-u-2022-godini/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dva Novakova meča među pet najboljih u 2022. godini“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> По завршувањето на официјалната сезона, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир што се одржал во Дубаи од 19 до 24 декември, насловен „Светска тениска лига“. Притоа, Ѓоковиќ бил дел од тимот „Соколи“ (''Falcons''), заедно со Димитров, Бадоса и Сабаленка.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-na-svetskoj-teniskoj-ligi-u-dubaiju-zagreva-za-adelajd-i-melburn/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se na „Svetskoj teniskoj ligi“ u Dubaiju zagreva za Adelajd i Melburn“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> Притоа, во првиот настап, тој бил поразен од Зверев (3-6, 4-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-uvodnom-mecu-svetske-teniske-lige/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u uvodnom meču Svetske teniske lige“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> а во следниот настап, иако го совладал австрискиот тенисер [[Себастијан Офнер]] (6-7, 6-0, 10-7), неговата екипа не успеала да се пласира во финалето.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/pobeda-novaka-tim-sokolova-bez-finala-svetske-teniske-lige/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka, tim „Sokolova“ bez finala Svetske teniske lige“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> ===2023 година=== На почетокот на јануари, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Аделаида]], каде во првото коло го совладал францускиот тенисер Констан Лесјен (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-u-adelajdu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka u Adelajdu“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> а во второто коло бил подобар од уште еден француски тенисер, Квентин Халис (7-6, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-prevails-against-halys-to-reach-quarter-finals-in-adelaide/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prevails against Halys to reach quarter-finals in Adelaide“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> Потоа, во четвртфиналето го совладал [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/adelajd-novak-bolji-od-sapovalova-u-polufinalu-protiv-medvedeva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Adelajd: Novak bolji od Šapovalova, u polufinalu protiv Medvedeva“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> додека во полуфиналето (неговиот 348. натпревар против некој од најдобрите десет тенисери) бил подобар од Данил Медведев (6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/bozicna-pobeda-novaka-nad-medvedevim-za-finale-adelajda/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Božićna pobeda Novaka nad Medvedevim za finale Adelajda!“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> Најпосле, во 131. финале во кариерата, тој бил подобар од американскиот тенисер [[Себастијан Корда]] (6-7, 7-6, 6-4) и така го освоил својот 92. турнир во кариерата, израмнувајќи се со Надал на списокот на тенисерите со најмногу триумфи на турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-begins-the-new-season-with-a-triumph-in-adelaide/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole begins the new season with a triumph in Adelaide!“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> На 17 јануари, Ѓоковиќ го започнал својот настап на Отвореното првенство на Австралија каде во првото коло го совладал шпанскиот тенисер Роберто Карбаљес Баена (6-3, 6-4, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 21 јануари 2023)]</ref> во второто коло бил подобар од францускиот тенисер Ензо Квако (6-1, 6-7, 6-2, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-kvakoa-u-drugom-kolu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Kvakoa u drugom kolu Australijen Opena“ (пристапено на 21 јануари 2023)]</ref> а во третото коло го победил бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (7-6, 6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-jaci-od-povrede-i-dimitrova-za-osminu-finala-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak jači od povrede i Dimitrova za osminu finala Australijen Opena!“ (пристапено на 21 јануари 2023)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од австралискиот тенисер [[Алекс де Минор]] (6-2, 6-1, 6-2) и така се пласирал во своето 54. четвртфинале на грен-слем турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-cetvrtfinala-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do četvrtfinala Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 23 јануари 2023)]</ref> Со победата над рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (6-1, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/fantasticni-novak-gazi-u-melburnu-jos-dve-prepreke-do-titule/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fantastični Novak „gazi“ u Melburnu, još dve prepreke do titule“ (пристапено на 25 јануари 2023)]</ref> тој ја остварил 26. последователна победа на Отвореното првенство на Австралија со што го изедначил рекордот на [[Андре Агаси]]. На тој начин, тој се пласирал во своето 44. полуфинале на гренд слем турнирите,<ref>[https://infocentar.ba/2023/01/25/novak-djokovic-je-u-polufinalu-australijan-opena/ infocentar.ba, „Новак Ђоковић је у полуфиналу Аустралијан опена“ (пристапено на 26 јануари 2023)]{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> каде бил подобар од американскиот тенисер [[Томи Пол]] (7-5, 6-1, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-protiv-cicipasa-za-10-titulu-na-australijen-openu-i-povratak-na-broj-1/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole protiv Cicipasa za 10. titulu na AUS Openu i povratak na broj 1!“ (пристапено на 27 јануари 2023)]</ref> Во своето десетто финале на Отвореното првенство на Австралија, Ѓоковиќ го совладал Стефанос Циципас (6-3, 7-6, 7-6) остварувајќи ја 28. последователна победа на овој турнир и така ја освоил десеттата титула на Отвореното првенство на Австралија, 93. титула во кариерата и 22. титула на „гренд слем“ турнирите. Притоа, тој повторно се вратил на првото место на списокот на најдобрите тенисери, со освоени 7 070 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-desetostruki-sampion-australijen-opena-i-svetski-broj-1/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je desetostruki šampion Australijen Opena i svetski broj jedan!“ (пристапено на 30 јануари 2023)]</ref> На 27 февруари 2023 година, Ѓоковиќ ја започнал 378. недела на првото место на списокот на најдобрите тенисери, соборувајќи го рекордот што дотогаш го држела германската тенисерка [[Штефи Граф]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/nole-je-i-zvanicno-ispred-svih-rekordna-378-nedelja-na-vrhu-sveta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je i zvanično ispred svih, rekordna 378. nedelja na vrhu sveta!“ (пристапено на 1 март 2023)]</ref> Утредента, тој го започнал настапот на турнирот во Дубаи, каде во првото коло го совладал чешкиот тенисер Томас Махач (6-3, 3-6, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dubai-prvo-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u prvom kolu Dubaija“ (пристапено на 1 март 2023)]</ref> а во второто коло бил подобар од холандскиот тенисер [[Талон Грикспор]] (6-2, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dubai-drugo-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka nad Griksporom za četvrtfinale Dubaija“ (пристапено на 1 март 2023)]</ref> Во четвртфиналето, тој го совладал полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (6-3, 7-5) и така ја остварил 14. последователна победа од почетокот на годината,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-medju-cetiri-najbolja-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole među četiri najbolja u Dubaiju“ (пристапено на 3 март 2023)]</ref> но во полуфиналето бил поразен од Данил Медведев (4-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/greske-kostale-novaka-finala-atp-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Greške koštale Novaka finala turnira u Dubaiju“ (пристапено на 3 март 2023)]</ref> Во април, Ѓоковиќ учествувал на турнирот во Монте Карло, каде во второто коло го совладал рускиот тенисер [[Иван Гахов]] (7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Monte Karla“ (пристапено на 14 април 2023)]</ref> но потоа бил поразен во осминафиналето од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-4, 5-7, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-cetvrtfinala-monte-karla-sledi-nastup-u-banja-luci/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez četvrtfinala Monte Karla, sledi nastup u Banja Luci“ (пристапено на 14 април 2023)]</ref> Потоа, тој настапил на турнирот „Srpska Open“ во [[Бања Лука]], каде во второто коло го совладал францускиот тенисер Лука ван Аше (6-7, 6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-srpska-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Srpska Opena“ (пристапено на 24 април 2023)]</ref> но во четвртфиналето загубил од сонародникот [[Душан Лајовиќ]] (4-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/lajovic-bolji-od-novaka-u-cetvrtfinalu-banjaluke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Lajović bolji od Novaka u četvrtfinalu Banjaluke“ (пристапено на 24 април 2023)]</ref> На 12 мај, Ѓоковиќ го започнал својот настап на турнирот во Рим, каде во второто коло го совладал аргентинскиот тенисер Томас Мартин Ечеверија (7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču u Rimu“ (пристапено на 16 мај 2023)]</ref> а во следното коло бил подобар од [[Григор Димитров]] (6-3, 4-6, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala Mastersa u Rimu“ (пристапено на 16 мај 2023)]</ref> Во осминафиналето, тој го победил британскиот тенисер [[Камерон Нори]] (6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-medju-osam-najboljih-u-rimu-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak među osam najboljih u Rimu“ (пристапено на 16 мај 2023)]</ref> но во четвртфиналето бил поразен од данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (2-6, 6-4, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-rima-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtfinalu Rima“ (пристапено на 18 мај 2023)]</ref> Во своето 19. учество на „Ролан Гарос“, Ѓоковиќ во првото коло го победил американскиот тенисер Александар Ковачевиќ (6-3, 6-2, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 3 јуни 2023)]</ref> Во второто коло, го совладал [[Мартон Фучович]] (7-6, 6-0, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-fucovica-za-trece-kolo-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Fučoviča za treće kolo Rolan Garosa“ (пристапено на 3 јуни 2023)]</ref> додека во третото коло бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (7-6, 7-6, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtom-kolu-rg-posle-velikog-izazova/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtom kolu RG posle velikog izazova“ (пристапено на 3 јуни 2023)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го победил шпанскиот тенисер Хуан Пабло Вариљас (6-3, 6-2, 6-2) и така се пласирал во своето 14. последователно а вкупно 17. четвртфинале на овој турнир, постигнувајќи нов рекорд.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-14-uzastopnog-cetvrtfinala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do 14. uzastopnog četvrtfinala Rolan Garosa!“ (пристапено на 4 јуни 2023)]</ref> Откако во четвртфиналето го совладал рускиот тенисер Карен Хачанов (4-6, 7-6, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajan-preokret-novaka-za-polufinale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajan preokret Novaka za polufinale Rolan Garosa protiv Alkaraza!“ (пристапено на 8 јуни 2023)]</ref> во полуфиналето бил подобар од [[Пабло Алкарас]] (6-3, 5-7, 6-1, 6-1) и така се пласирал во своето седмо финале на Ролан Гарос и 34. финале на „гренд-слем“ турнирите со што го изедначил рекордот на [[Крис Еверт]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-savladao-alkaraza-i-plasirao-se-u-finale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak savladao Alkaraza i plasirao se u finale Rolan Garosa!“ (пристапено на 10 јуни 2023)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го совладал норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (7-6, 6-3, 7-5) и така ја освоил третата титула на Ролан Гарос и рекордната 23. „гренд слем“ титула. Истовремено, тој постигнал уште неколку рекорди: единствениот тенисер во историјата кој играл во најмалку седум финалиња на „гренд слем“ турнирите, првиот тенисер во историјата кој секој „гренд слем“ го освојувал барем трипати и најстариот тенисер кој победил на Ролан Гарос. Со оваа титула (94. во кариерата), Ѓоковиќ повторно се вратил на првото место на списокот на најдобрите тенисери во светот со 7 595 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/goat-noletova-rekordna-23-gren-slem-titula-treci-rg-i-povratak-na-broj-1/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „GOAT: Noletova rekordna 23. gren slem titula, 3. RG i povratak na vrh!“ (пристапено на 11 јуни 2023)]</ref> На 3 јули, во првото коло на „Вимблдон“, Ѓоковиќ го победил аргентинскиот тенисер Педро Качино (6-3, 6-3, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novaka-siguran-u-1-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novaka siguran u 1. kolu Vimbldona“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> а во второто коло бил подобар од австралискиот тенисер Џордан Томпсон (6-3, 7-6, 7-5), остварувајќи ја 350. победа на гренд-слем турнирите во својата кариера.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-tompsonom-za-trece-kolo-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova 350. gren slem pobeda i plasman u treće kolo Vimbldona“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ го совладал швајцарскиот тенисер [[Стен Вавринка]] (6-3, 6-1, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-vavrinke-do-osmine-finala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Vavrinke do osmine finala Vimbldona“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> а во осминафиналето, кое се играло во текот на два дена, го победил полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (7-6, 7-6, 5-7, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Vimbldona posle dvodnevne borbe“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го совладал рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (4-6, 6-1, 6-4, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokretom-do-polufinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokretom do polufinala Vimbldona!“ (пристапено на 16 јули 2023)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од италијанскиот тенисер Јаник Синер (6-3, 6-4, 7-6) и по деветти пат во кариерата се пласирал во финалето на овој турнир, поставувајќи нов рекорд, како тенисер со најмногу финалиња на „гренд слем“ турнирите (35).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-devetom-finalu-vimbldona-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u devetom finalu Vimbldona u karijeri!“ (пристапено на 16 јули 2023)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ бил поразен од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (6-1, 6-7, 1-6, 6-3, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, (пристапено на 16 јули 2023)]</ref> Во август, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Синсинати, каде во второто коло се сретнал со Алехандро Давидович Фокина. По првиот сет, кој го добил со резултат 6-4, Фокина го предал натпреварот и така Ѓоковиќ се пласирал во осминафиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/predaja-fokine-novak-u-osmini-finala-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Predaja Fokine, Novak u osmini finala Sinsinatija“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> каде го совладал Гаел Монфис (6-3, 6-2) остварувајќи ја 19. победа против овој тенисер, со што поставил нов рекорд постанувајќи тенисер со најмногу победи против еден противник.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-do-19-0-protiv-monfisa-rival-u-cetvrtfinalu-fric/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole do 19-0 protiv Monfisa, rival u četvrtfinalu Fric“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од Тејлор Фриц (6-0, 6-4) и така се пласирал во 135. полуфинале во кариерата,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-polufinala-mastersa-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do polufinala Mastersa u Sinsinatiju“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> каде го совладал Александер Зверев (7-6, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-sinsinatija-alkaraz-poslednja-prepreka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu Sinsinatija, Alkaraz poslednja prepreka“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> Најпосле, во финалето, кое траело 3 часа и 49 минути (најдолгото финале во историјата на овој турнир), тој бил подобар од Карлос Алкарас (5-7, 7-6, 7-6), освојувајќи ја третата титула во Синсинати, 39. титула на мастерсите и 95. титула во кариерата. Истовремено, со оваа победа, Ѓоковиќ станал најстариот шампион на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-magicnim-preokretom-do-trece-titule-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole magičnim preokretom protiv Alkaraza do treće titule u Sinsinatiju!“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> На 29 август, Ѓоковиќ го започнал настапот на Отвореното првенство на САД, каде во првото коло го совладал францускиот тенисер Александер Мулер (6-0, 6-2, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/uso-novak-makes-fast-start-breezes-into-the-second-round-in-new-york/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „USO: Novak makes fast start, breezes into the second round in New York“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> во второто коло бил подобар од шпанскиот тенисер Бернабе Запата Миралес (6-4, 6-1, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-advances-into-us-open-third-round/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole advances into US Open third round“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> а во третото коло остварил победа против сонародникот [[Ласло Ѓере]] (4-6, 4-6, 6-1, 6-3, 6-3)<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-makes-remarkable-comeback-to-reach-the-last-16/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak makes remarkable comeback to reach the last 16“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го совладал хрватскиот тенисер [[Борна Гојо]] (6-2, 7-5, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-fires-into-us-open-quarter-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak fires into US Open quarter-finals!“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> а во своето 13. четврфинале на овој турнир го совладал американскиот тенисер Тејлор Фриц (6-1, 6-4, 6-4) и така се пласирал во 47. полуфинале на „гренд-слем“ турнирите, со што поставил нов рекорд, надминувајќи го Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-rekordnom-47-gren-slem-polufinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u rekordnom 47. gren slem polufinalu!“ (пристапено на 7 септември 2023)]</ref> Во полуфиналето го совладал американскиот тенисер [[Бен Шелтон]] (6-3, 6-2, 7-6) и така се пласирал во своето 36. финале на „гренд-слем“ турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preko-seltona-do-finala-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preko Šeltona do finala US Opena protiv Medvedeva!“ (пристапено на 9 септември 2023)]</ref> каде бил подобар од рускиот тенисер Данил Медведев (6-3, 7-6, 6-3) со што ја освоил четвртата титула на овој турнир, 24. титула на „гренд-слем“ турнирите и вкупно 96. титула во кариерата. Истовремено, тој станал најстариот победник на Отвореното првенство на САД и третиот тенисер во историјата кој во истата година победил на Отвореното првенство на Австралија, на Ролан Гарос и на Отвореното првенство на САД. Со оваа победа, Ѓоковиќ ја започнал 390. недела на првото место на табелата на најдобрите тенисери на АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cetvrti-us-open-i-24-gren-slem-titula-za-magicnog-noleta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Četvrti US Open i 24. gren slem titula za magičnog Noleta!“ (пристапено на 11 септември 2023)]</ref> Во ноември, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Париз. Притоа, во второто коло, тој бил подобар од аргентинскиот тенисер Томас Мартин Ечеверија (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-drugom-kolu-pariza-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u drugom kolu Pariza“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> а во третото коло го совладал холандксиот тенисер Талон Грикспор (4-6, 7-6, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-mastersa-u-parizu-posle-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Mastersa u Parizu posle preokreta“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (7-5, 6-7, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-noleta-nad-runeom-za-polufinale-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Noleta nad Runeom za polufinale Pariza!“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (5-7, 7-6, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cudesan-preokret-i-finale-pariza-za-noleta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Čudesan preokret i finale Pariza za Noleta!“ (пристапено на 4 ноември 2023)]</ref> Најпосле, во финалето го совладал бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (6-4, 6-3) и така ја освоил седмата титула на овој турнир, 40. титула на „мастерсите“ и вкупно 97. титула во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rekordna-sedma-titula-za-novaka-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rekordna sedma titula za Novaka u Parizu!“ (пристапено на 5 ноември 2023)]</ref> Истиот месец, тој настапил на завршниот турнир во Торино, како дел од Зелената група, заедно со Синер, Руне и Циципас (кој поради повреда бил заменет со Хуркач).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-finale-2023-zreb/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Finale: Novak, Siner, Cicipas i Rune u Zelenoj grupi“ (пристапено на 15 ноември 2023)]</ref> Притоа, со победата над Руне (7-6, 6-7, 6-3) го обезбедил првото место на списокот на АТП и така поставил нов рекорд, како првиот тенисер кој бил најдобар тенисер на светот во текот на осум сезони.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rekord-pobedom-nad-runeom-novak-osigurao-broj-1-na-kraju-godine/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rekord: Pobedom nad Runeom Novak osigurao broj 1 na kraju godine!“ (пристапено на 15 ноември 2023)]</ref> Во второто коло, Ѓоковиќ загубил од Јаник Синер (5-7, 7-6, 6-7),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-od-sinera-posle-velike-borbe-cetvrtak-dan-odluke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka od Sinera posle velike borbe, četvrtak dan odluke“ (пристапено на 18 ноември 2023)]</ref> но со победата против [[Хуберт Хуркач]] (7-6, 4-6, 6-1) го обезбедил пласманот во полуфиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Spektakl: Novak protiv Alkaraza u polufinalu završnog turnira u Torinu!“ (пристапено на 18 ноември 2023)]</ref> каде бил подобар од Алкарас (6-3, 6-2) и така се пласирал во своето деветто финале на завршниот турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-srusio-alkaraza-i-zakazao-finale-protiv-sinera/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Alkaraza i zakazao finale protiv Sinera!“ (пристапено на 18 ноември 2023)]</ref> Во финалето по вторпат се сретнале Ѓоковиќ и Синер, но овојпат победата му припаднала на Ѓоковиќ (6-3, 6-3), кој на тој начин поставил уште еден рекорд, како единствениот тенисер во историјата кој седумпати победувал на завршниот турнир на АТП. Со оваа победа, тој ја започнал 400. недела на првото место на списокот на најдобрите тенисери со вкупно 11 245 поени.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-sampion-zavrsnog-turnira-rekordni-sedmi-put/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je šampion završnog turnira rekordni sedmi put!“ (пристапено на 20 ноември 2023)]</ref> На 27 декември, на егзибициониот меч одигран во [[Ријад]], Ѓоковиќ загубил од Алкарас (6-4, 406, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/preokret-alkaraza-za-pobedu-na-egzibiciji-u-rijadu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Preokret Alkaraza za pobedu na egzibiciji u Rijadu“ (пристапено на 29 декември 2023)]</ref> ===2024 година=== На 14 јануари 2024, Ѓоковиќ го започнал настапот на Отвореното првенство на Австралија, каде во првото коло бил подобар од квалификантот, хрватскиот тенисер [[Дино Призмиќ]] (6-2, 6-7, 6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/ao-novak-overcomes-challenge-from-world-no-178-moves-into-r2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AO: Novak overcomes challenge from world no.178, moves to R2“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> во второто коло го совладал австралискиот тенисер Алексеј Попирин (6-3, 4-6, 7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/aus-open-novak-srusio-domaceg-tenisera-u-3-kolu-protiv-eceverija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AUS Open: Novak srušio domaćeg tenisera, u 3. kolu protiv Ečeverija“ (пристапено на 19 јануари 2024)]</ref> а во третото коло бил подобар од аргентинскиот тенисер [[Томас Мартин Ечевери]] (6-3, 6-3, 7-6). Со овој настап, Ѓоковиќ постигнал нов рекорд, како прв тенисер во историјата кој на секој гренд-слем турнир одиграл барем 100 натпревари.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-sigurno-do-osmine-finala-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak sigurno do osmine finala Australijen Opena“ (пристапено на 19 јануари 2024)]</ref> Во осминафиналето го совладал францускиот тенисер [[Адријан Манарино]] (6-0, 6-0, 6-3) и така се пласирал во 58. четврфинале на „гренд-слем“ турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/impressive-novak-cruises-into-australian-open-quarter-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Impressive Novak cruises into Australian Open quarter-finals“ (пристапено на 22 јануари 2024)]</ref> каде бил подобар од американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (7-6, 4-6, 6-2, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-australijen-opena-posle-velike-borbe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Australijen Opena posle velike borbe!“ (пристапено на 23 јануари 2024)]</ref> Меѓутоа, во своето 11. полуфинале на овој турнир, Ѓоковиќ бил поразен од италијанскиот тенисер [[Јаник Синер]] (1-6, 2-6, 7-6, 3-6). И покрај поразот, тој го задржал првото место на списокот на најдобрите тенисери со освоени 9 855 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Australijen Opena“ (пристапено на 28 јануари 2024)]</ref> Во март, Ѓоковиќ настапил на [[Мастерс Индијан Велс 2024 – мажи поединечно|мастерсот во Индијан Велс]] (неговото 15. учество на овој турнир), каде во второто коло го совладал австралискиот тенисер [[Александар Вукиќ]] (6-2, 5-7, 6-3), забележувајќи ја 400. победа на мастерсите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova 400. Masters pobeda u karijeri!“ (пристапено на 12 март 2024)]</ref> Меѓутоа, веќе во следното коло претрпел неочекуван пораз од италијанскиот тенисер Лука Нарди (4-6, 6-3, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/indijen-vels-trece-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Iznenađenje u Indijen Velsu, Nardi bolji od Novaka“ (пристапено на 12 март 2024)]</ref> Во април, Ѓоковиќ играл на турнирот во Монте Карло, каде во второто коло го совладал [[Роман Сафиулин]] (6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajan-start-novaka-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajan start Novaka u Monte Karlu“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> а во третото коло бил подобар од [[Лоренцо Музети]] (7-5, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-monte-karla-nakon-revansa-muzetiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Monte Karla nakon revanša Muzetiju“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Алекс де Минор]] (7-5, 6-4) и така поставил нов рекорд, пласирајќи се во 77. полуфинале на „мастерсите“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-polufinalu-mastersa-u-monaku/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u polufinalu Mastersa u Monaku“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето, тој бил поразен од Каспер Руд (4-6, 6-1, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rud-posle-drame-zaustavio-novaka-u-polufinalu-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rud posle drame zaustavio Novaka u polufinalu Monte Karla“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> На 22 април, на свечената церемонија одржана во [[Мадрид]], Ѓоковиќ по петти пат ја добил наградата „[[Лауреус]]“ за најдобар спортист на светот, со што го изедначил рекордот на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-rekordni-peti-put-dobitnik-laureus-nagrade-za-najboljeg-sportistu-sveta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak peti put dobitnik „Laureus“ nagrade za najboljeg sportistu sveta!“ (пристапено на 22 април 2024)]</ref> Во мај, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Рим, каде во второто коло го совладал францускиот тенисер Корентин Мутет (6-3, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/uspesan-start-novaka-na-mastersu-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Uspešan start Novaka na Mastersu u Rimu“ (пристапено на 12 мај 2024)]</ref> но веќе во следното коло претрпел пораз од Алехандро Табило (2-6, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/neocekivani-poraz-novaka-u-trecem-kolu-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Neočekivani poraz Novaka u trećem kolu Rima“ (пристапено на 12 мај 2024)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил и на турнирот во Женева, каде во второто коло го совладал германскиот тенисер Јаник Ханфман (6-3, 6-3) и така, 37. роденден го прославил со 1100. победа во кариерата. По завршувањето на мечот, гледачите му ја испеале роденденската песна, а од организаторот на турнирот добил торта.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rodjendanski-trijumf-novaka-u-drugom-kolu-zeneve/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rođendanski trijumf Novaka u drugom kolu Ženeve“ (пристапено на 25 мај 2024)]</ref> Во следното коло, тој бил подобар од холандскиот тенисер Талонг Грикспор (7-5, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-turnira-u-zenevi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu turnira u Ženevi“ (пристапено на 25 мај 2024)]</ref> но во полуфиналето претрпел неочекуван пораз од чешкиот тенисер Томаш Махач (4-6, 6-0, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-finala-na-turniru-u-zenevi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez finala na turniru u Ženevi“ (пристапено на 25 мај 2024)]</ref> На својот [[Ролан Гарос 2024 – мажи поединечно|20. настап]] на Ролан Гарос, Ѓоковиќ најпрвин го совладал францускиот тенисер Пјер Уг Ербер (6-4, 7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2024)]</ref> во второто коло бил подобар од шпанскиот тенисер Роберто Крбаљес Баена (6-4, 6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-nole-ekspresno-do-treceg-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Nole ekspresno do trećeg kola Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2024)]</ref> а потоа го победил италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (7-5, 6-7, 2-6, 6-3, 6-0) при што нивниот дуел, кој завршил во 3 часот и пет минути по полноќ, ќе остане запишан како најдоцна одиграниот натпревар во историјата на Ролан Гарос.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-trilera-u-osmini-finala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Čudesni Novak posle četiri i po sata trilera u osmini finala RG!“ (пристапено на 2 јуни 2024)]</ref> Во осминафиналето, тој се сретнал со аргентинскиот тенисер Франсиско Серундоло при што направил уште еден пресврт (6-1, 5-7, 3-6, 7-5, 6-3). Со оваа победа, тој поставил уште еден рекорд, станувајќи тенисер со најмногу победи на гренд слем турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/neunistivi-novak-magicnim-preokretom-dobio-jos-jedan-maraton-i-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Neuništivi Novak magičnim preokretom dobio još jedan maraton i rekord!“ (пристапено на 3 јуни 2024)]</ref> Така, Ѓоковиќ се пласирал во четврфиналето каде требало да се игра против Каспер Руд, но се повлекол од натпреварите поради повреда на коленото.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-povukao-sa-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se povukao sa Rolan Garosa!“ (пристапено на 7 јуни 2024)]</ref> Својот настап на Вимблдон Ѓоковиќ го започнал со победа над чешкиот тенисер Вито Коприва (6-1, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-novaka-na-startu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Novaka na startu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> во второто коло го совладал британскиот тенисер Џејкоб Фирнли (6-3, 6-4, 5-7, 7-5)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref>, додека во третото коло бил подобар од австралискиот тенисер [[Алексеј Попирин]] (4-6, 6-3, 6-4, 7-6).<ref>[https://ovakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-trece-kolo-novak-popirin/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Vimbldona nakon preokreta protiv Popirina“ (пристапено на 16 јули 2024)]{{Мртва_врска|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (6-3, 6-4, 6-2) и така се пласирал во своето 60. четвртфинале на гренд-слем турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-u-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak u četvrtfinalu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> каде требало да игра против австралискиот тенисер [[Алекс де Минор|Алекс Де Минор]] кој поради повреда го предал натпреварот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-vimbldona-de-minor-se-povukao/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Vimbldona, De Minor se povukao“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> Во полуфиналето го совладал италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-4, 7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/tenis/nole-srusio-muzetija-i-zakazao-novo-finale-vimbldona-sa-alkarazom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Muzetija i zakazao novo finale Vimbldona sa Alkarazom!“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> но во своето [[Вимблдон 2024 – мажи поединечно#Финале|десетто финале]] на Вимлдон бил поразен од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (2-6, 2-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> Во октомври, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во [[Шангај мастерс|Шангај]], каде најпрвин го совладал американскиот тенисер Алекс Микелсен (7-6, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Šangaja“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> а потоа бил подобар и од италијанскиот тенисер Флавио Коболи (6-1, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-novaka-za-osminu-finala-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Novaka za osminu finala Šangaja“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> Во осминафиналето, тој го победил рускиот тенисер [[Роман Сафиулин]] (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-cetvrtfinala-mastersa-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do četvrtfinala Mastersa u Šangaju“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> а во четврфиналето бил подобар од чешкиот тенисер Јакуб Меншик (6-7, 6-1, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-u-polufinalu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta u polufinalu Šangaja“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> Во своето деветто полуфинале на овој турнир и 78. полуфинале на „мастерсите“, Ѓоковиќ го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-4, 7-6)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-u-finalu-sangaja-poslednja-prepreka-siner/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak u finalu Šangaja, poslednja prepreka Siner“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> но во финалето бил поразен од италијанскиот тенисер Јаник Синер (6-7, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-titule-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez titule u Šangaju“ (пристапено на 23 октомври 2024)]</ref> На 17 октомври, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир „Six Kings Slam“ одржан во [[Ријад]]. Откако бил слободен во првото коло, во полуфиналето се сретнал со Јаник Синер при што повторно бил поразен (2-6, 7-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/nole-bez-finala-na-egzibiciji-u-saudijskoj-arabiji/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole bez finala na egzibiciji u Saudijskoj Arabiji“ (пристапено на 23 октомври 2024)]</ref> Два дена подоцна, во борбата за третото место, Ѓоковиќ го победил Рафаел Надал (6-2, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-slavio-u-poslednjem-mecu-protiv-nadala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slavio u poslednjem meču protiv Nadala“ (пристапено на 23 октомври 2024)]</ref> Најпосле, на 2 декември, во [[Буенос Аирес]], Ѓоковиќ одиграл пријателски меч со [[Хуан Мартин дел Потро]], кој официјално ја завршил својата професионална тениска кариера. Притоа, Ѓоковиќ претрпел пораз во два сета (4-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/del-potro-bids-farewell-to-tennis-with-a-spectacle-featuring-novak-in-buenos-aires/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Del Potro Bids Farewell to Tennis with Novak in Buenos Aires“ (пристапено на 1.5.2025)]</ref> ===2025 година=== На 28 декември 2024 година, Ѓоковиќ го започнал настапот на тенискиот турнир во [[Бризбејн]], Австралија, каде во играта во двојки, тој и [[Ник Кирјос]] биле подобри од двојката Александер Ерлер / Андреас Мис (6-4, 6-7, 10-8),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/atp-brisbane-nole-to-face-__-in-2025-season-opener/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Brisbane: Nole vs Hijikata in season opener, wins R1 in doubles“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> но во следното коло биле поразени од двојката Никола Мектиќ / Мајкл Венус (2-6, 6-3, 8-10). На 31 декември, Ѓоковиќ го започнал поединечниот настап при што во првото коло бил подобар од јапонскиот тенисер [[Ринки Хиџиката]] (6-3, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/uncategorized-en/novak-kicks-off-2025-season-with-win-over-hijikata-in-brisbane/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak kicks off 2025 season with win over Hijikata in Brisbane“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од Гаел Монфилс (6-3, 6-3), со што поставил нов рекорд, остварувајќи 20 последователни победи против еден тенисер.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novakovih-20-0-protiv-monfisa-za-cetvrtfinale-brizbejna/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak reaches Brisbane quarter-finals“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> Меѓутоа, во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил неочекувано поразен од американскиот тенисер Рајли Опелка (6-7, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/opelka-downs-novak-in-brisbane-quarters/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Opelka downs Novak in Brisbane quarters“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> На 13 јануари, Ѓоковиќ го почнал настапот на Отвореното првенство на Австралија (со Енди Мареј како нов тренер), каде во првото коло го совладал американскиот тенисер Нишеш Баравареди (4-6, 6-3, 6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-u-drugom-kolu-melburna/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta u drugom kolu Melburna“ (пристапено на 18.1.2025)]</ref> а во второто коло бил подобар од португалскиот тенисер Жаим Фарија (6-1, 6-7, 6-3, 6-2). Со овој настап, Ѓоковиќ стигнал до 430. натпревари на гренд-слем турнирите и го соборил рекордот на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobedom-nad-farijom-novak-se-plasirao-u-3-kolo-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobedom nad Farijom Novak se plasirao u 3. kolo Australijen Opena“ (пристапено на 18.1.2025)]</ref> Потоа, во третото коло, тој бил подобар од Томаш Махач (6-1, 6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sigurnom-igrom-do-osmine-finala-novak-bez-izgubljenog-seta-protiv-mahaca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sigurnom igrom do 4. kola: Novak bez izgubljenog seta protiv Mahača“ (пристапено на 18.1.2025)]</ref> а во осминафиналето го совладал чешкиот тенисер Јиржи Лехечка (6-3, 6-4 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/aus-open-novak-zakazao-cetvrtfinalni-okrsaj-sa-alkarazom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AUS Open: Novak zakazao četvrtfinalni okršaj sa Alkarazom!“ (пристапено на 20.1.2025)]</ref> Во четвртфиналето, тој бил подобар од Карлос Алкарас (4-6, 6-4, 6-3, 6-4) и така остварил нов рекорд, пласирајќи се во 50. полуфинале на „гренд-слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-alkaraza-posle-spektakularnog-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Alkaraza posle spektakularnog preokreta!“ (пристапено на 21.1.2025)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ играл против [[Александар Зверев]], меѓутоа, по одиграниот прв сет кој го загубил со 5-7, тој се откажал поради повреда на ногата.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-predao-zverevu-polufinale-zbog-povrede/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak predao Zverevu polufinale zbog povrede“ (пристапено на 24.1.2025)]</ref> Во февруари, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Доха, каде во играта во двојки, тој и [[Фернандо Вердаско]] оствариле победа против двојката Бублик/Хачанов (6-1, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-vraca-na-teren-u-dohi-organizatori-objavili-zreb/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Doha: Nole i Verdasko uspešni u dublu, sledi meč protiv Beretinija“ (пристапено на 9.3.2025)]</ref> но во четвртфиналето претрпеле пораз од двојката Хари Хелиовар/Хенри Патен (5-7, 4-6). Во поединечна конкуренција, Ѓоковиќ бил поразен уште во првото коло од Матео Беретини (6-7, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-porazen-na-startu-turnira-u-dohi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak poražen na startu turnira u Dohi“ (пристапено на 9.3.2025)]</ref> Во март, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде бил слободен во првото коло, а во второто коло бил поразен од холандскиот тенисер Ботик ван де Зандшулп (2-6, 6-3, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-treceg-kola-u-indijen-velsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez trećeg kola u Indijen Velsu“ (пристапено на 9.3.2025)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Мајами, каде во второто коло го совладал австралискиот тенисер Ринки Хиџикате (6-0, 7-6) и така поставил нов рекорд — најмногу настапи на „мастерсите“ (501).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajan-start-novaka-u-majamiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajan start Novaka u Majamiju“ (пристапено на 23.3.2025)]</ref> Потоа, во третото коло, тој бил подобар од аргентинскиот тенисер Камило Уго Карабељи (6-1, 7-6)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-protiv-karabeljija-za-osminu-finala-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka protiv Karabeljija za osminu finala Majamija“ (пристапено на 24.3.2025)]</ref> при што поставил уште еден рекорд, остварувајќи ја 411. победа на „мастерсите“ со што го претекнал Надал.<ref>[https://www.dnevnik.rs/sport/tenis/djokovic-osmini-finala-majamija-prvo-dominirao-pa-rezirao-dramu-na-kraju-pa-slomio-karabeljija-2025-03-23 Дневник, „ЂОКОВИЋ У ОСМИНИ ФИНАЛА МАЈАМИЈА: Прво доминирао, па режирао драму и на крају па сломио Карабељија“ (пристапено на 24.3.2025)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-ekspresno-do-cetvrtfinala-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak ekspresno do četvrtfinala Majamija!“ (пристапено на 27.3.2025)]</ref> а во четвртфиналето го совладал американскиот тенисер [[Себастијан Корда]] (6-3, 7-6) и така се пласирал во своето 79. полуфинале на „мастерсите“, а истовремено станал најстариот полуфиналист во историјата на „мастерсите“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-najstariji-masters-polufinalista-u-istoriji/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je najstariji Masters polufinalista u istoriji!“ (пристапено на 28.3.2025)]</ref> Во полуфиналето, тој бил подобар од бугарскиот тенисер Григор Димитров (6-2, 6-3) и така се пласирал во своето 60. финале на „мастерсите“ и 142. финале на турнирите организирани од АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-bez-izgubljenog-seta-do-finala-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak bez izgubljenog seta do finala Majamija!“ (пристапено на 28.3.2025)]</ref> Сепак, Ѓоковиќ не успеал да ја освои 100. титула во кариерата, зашто во финалето бил поразен од чешкиот тенисер [[Јакуб Меншик]] (6-7, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Majamija posle velike borbe“ (пристапено на 1.4.2025)]</ref> На „мастерсот“ во Монте Карло, Ѓоковиќ настапил од второто коло во кое бил совладан од чилеанскиот тенисер Алехандро Табило (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/monte-karlo-cileanac-tabilo-zaustavio-novaka-u-2-kolu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Monte Karlo: Čileanac Tabilo zaustavio Novaka u 2. kolu“ (пристапено на 13.4.2025)]</ref> Истата судбина ја доживеал и на „мастерсот“ во Мадрид, каде повторно настапил од второто коло и претрпел пораз од италијанскиот тенисер Матео Арналди (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/arnaldi-zaustavio-novaka-u-drugom-kolu-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Arnaldi zaustavio Novaka u drugom kolu Madrida“ (пристапено на 26.4.2025)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Женева]], каде во четвртфиналето, на својот 38. роденден, го совладал италијанскиот тенисер Матео Арналди (6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rodjendanski-trijumf-u-zenevi-novak-u-polufinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rođendanski trijumf u Ženevi – Novak u polufinalu!“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref>, а во полуфиналето бил подобар од британскиот ренисер [[Камерон Нори]] (6-4, 6-7, 6-1) и така се пласирал во 143. финале во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-zeneve-borba-za-istorijsku-100-titulu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu Ženeve – borba za istorijsku 100. titulu“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref> Со победата над [[Хуберт Хуркач]] во финалето (5-7, 7-6, 7-6), тој ја освоил својата прва титула на овој турнир и 100. титула во кариерата и така станал третиот тенисер во историјата кој освоил барем 100 титули.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/magicni-novak-posle-preokreta-do-jubilarne-100-titule-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Magični Novak posle preokreta do jubilarne 100. titule u karijeri!“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref> На 27 мај 2025, Ѓоковиќ го започнал своето 22. учество на Ролан Гарос, каде во првото коло бил подобар од американскиот тенисер Мекензи Мекдоналд (6-3, 6-3, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-rolan-garosa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref><ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/mutet-nije-imao-resenje-novak-u-trecem-kolu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Mutet nije imao rešenje – Novak u trećem kolu Rolan Garosa“ (пристапено на 4.6.2025)]</ref> во второто коло го совладал францускиот тенисер Корентин Мутет (6-3, 6-2, 7-6), а во третото коло остварил победа против австрискиот тенисер Филип Мишолиќ (6-3, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/bez-izgubljenog-seta-novak-srusio-misolica-za-osminu-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Bez izgubljenog seta – Novak srušio Mišolića za osminu finala“ (пристапено на 4.6.2025)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од британскиот тенисер Камерон Нори (6-2, 6-3, 6-2), остварувајќи ја 100. победа на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/100-novakova-pobeda-na-rg-za-cetvrtfinale-protiv-zvereva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „100. Novakova pobeda na RG za četvrtfinale protiv Zvereva!“ (пристапено на 4.6.2025)]</ref> Во четвртфиналето, тој го совладал германскиот тенисер Александер Зверев (4-6, 6-3, 6-2, 6-4) и така се пласирал во 13. полуфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokretom-do-polufinala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokretom do polufinala Rolan Garosa!“ (пристапено на 2.7.2025)]</ref> каде бил поразен од Јаник Синер (4-6, 5-7, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siner-zaustavio-novaka-u-polufinalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner zaustavio Novaka u polufinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 2.7.2025)]</ref> Во првото коло на турнирот во [[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|Вимблдон]], Ѓоковиќ го совладал францускиот тенисер Александар Муле (6-1, 6-7, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču na Vimbldonu“ (пристапено на 2.7.2025)]</ref> во второто коло бил подобар од британскиот тенисер Даниел Еванс (6-3, 6-2, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-treceg-kola-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do trećeg kola Vimbldona!“ (пристапено на 3.7.2025)]</ref> а во третото коло го победил сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (6-3, 6-0, 6-4), остварувајќи ја 100. победа на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-greske-100-pobeda-na-vimbldonu-za-plasman-u-osminu-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez greške – 100. pobeda na Vimbldonu za plasman u 4. kolo!“ (пристапено на 6.7.2025)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од австралискиот тенисер [[Алекс де Минор]] (1-6, 6-4, 6-4, 6-4) и така се пласирал во 16. четвртфинале на Вимблдон и 63. четвртфинале на „гренд-слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-u-16-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta u 16. četvrtfinalu Vimbldona“ (пристапено на 7.7.2025)]</ref> Во четврфиналето, тој го совладал италијанскиот тенисер [[Флавио Коболи]] (6-7, 6-2, 7-5, 6-4) и така се пласирал во своето 14. полуфинале на Вимблдон и 52. полуфинале на „гренд-слем“ турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobedjen-i-koboli-novak-u-jos-jednom-polufinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Savladan i Koboli, Novak u još jednom polufinalu Vimbldona“ (пристапено на 10.7.2025)]</ref> каде бил поразен од Јаник Синер (3-6, 3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siner-zaustavio-novaka-u-polufinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner zaustavio Novaka u polufinalu Vimbldona“ (пристапено на 12.7.2025)]</ref> Настапот на Отвореното првенство на САД, Ѓоковиќ го започнал во играта на мешани двојки при што тој и Олга Даниловиќ биле поразени уште во првото коло од руската двојка [[Данил Медведев]] / [[Мира Андреева]] (2-4, 3-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zapoceo-us-open-nastupom-u-miks-dublu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak započeo US Open nastupom u miks dublu“ (пристапено на 26.8.2025)]</ref> Во поединечна конкуренција, во првото коло, тој го совладал американскиот тенисер Лернер Тиен (6-1, 7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumfalan-start-novaka-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumfalan start Novaka na Otvorenom prvenstvu SAD“ (пристапено на 26.8.2025)]</ref> а во второто коло бил подобар од американскиот тенисер Закари Свајда (6-7, 6-3, 6-3, 6-1), поставувајќи нов рекорд — најмногу пласмани во третото коло на гренд-слем турнирите (75).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preokretom-do-treceg-kola-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preokretom do trećeg kola Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 29.8.2025)]</ref> Во третото коло, тој остварил победа над британскиот тенисер [[Камерон Нори]] (6-4, 6-7, 6-2, 6-3) и така се пласирал во осминафиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-us-opena-2025/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala US Opena“ (пристапено на 30.8.2025)]</ref> каде бил подобар од германскиот тенисер Јан Ленард Штруф (6-3, 6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/us-open-novak-zakazao-cetvrtfinale-sa-fricom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „US Open: Novak zakazao četvrtfinale sa Fricom“ (пристапено на 14.9.2025)]</ref> Во четвртфиналето, тој го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-3, 7-53-6, 6-4) и така се пласирал во своето 14. полуфинале на овој турнир, поставувајќи два нови рекорда: првиот тенисер кој седумпати во една календарска година се пласирал во сите полуфиналиња на „гренд-слем“ турнирите и најстариот тенисер во отворената ера (38 години и 94 денови) кој во една сезона учествувал во полуфиналињата на сите четири „гренд-слем“ турнири.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/deveto-poglavlje-rivalstva-novak-i-alkaraz-u-borbi-za-finale-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Deveto poglavlje rivalstva: Novak i Alkaraz u borbi za finale US Opena“ (пристапено на 14.9.2025)]</ref> Сепак, во полуфиналето, тој бил поразен од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (4-6, 6-7, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zaustavljen-u-polufinalu-us-opena-alkaraz-ide-u-finale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak zaustavljen u polufinalu US Opena – Alkaraz ide u finale“ (пристапено на 14.9.2025)]</ref> Во октомври, Ѓоковиќ учествувал на „мастерсот“ во Шангај, каде во второто коло го совладал хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]] (6-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-dva-seta-do-treceg-kola-mastersa-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle dva seta do trećeg kola Mastersa u Šangaju“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> во третото коло бил подобар од германскиот тенисер Јаник Ханфман (4-6, 7-5, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/osmina-finala-sangaja-za-novaka-posle-velike-borbe-i-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Osmina finala Šangaja za Novaka posle velike borbe i preokreta“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref>, а во осминафиналето го победил шпанскиот тенисер Џауме Мунар (6-3, 5-7, 6-2), со што поставил нов рекорд, станувајќи најстариот четврфиналист на некој „мастерс“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Šangaja, postavio još jedan rekord!“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го совладал белгискиот тенисер Зизу Бергс (6-3, 7-5) и така се пласирал во 80. полуфинале на „мастерсите“, а станал и најстариот тенисер во историјата кој успеал да се пласира во полуфинале на некој „мастерс“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-preko-bergsa-do-polufinala-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak preko Bergsa do 80. Masters polufinala“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето бил поразен од тенисерот од Монако, Валентин Вашеро (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/povreda-i-vasero-jaci-od-novaka-u-polufinalu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Povreda i Vašero jači od Novaka u polufinalu Šangaja“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир „Судирот на шесте кралеви“ (Six Kings Slam) во [[Саудиска Арабија]], каде во полуфиналето загубил од Јаник Синер (4-6, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/siner-pobedio-novaka-i-izborio-drugo-uzastopno-finale-six-kings-slam-a-protiv-alkaraza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner pobedio Novaka i izborio drugo uzastopno finale Six Kings Slam-a protiv Alkaraza“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Во ноември, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Атина, каде во првото коло го совладал чилеанскиот тенисер Алехандро Табило (7-6, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-makes-strong-start-in-athens/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak makes strong start in Athens“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref> потоа бил подобар од Нуно Борхес (7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-reaches-athens-sfs/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak reaches Athens SFs“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref>, а во полуфиналето извојувал победа над германскиот тенисер Јаник Ханфман (6-3, 6-4)<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-marches-into-the-athens-final/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole marches into the Athens final!“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref> На тој начин, тој се пласирал во 144. финале на турнирите организирани од АТП, каде го совладал италијанскиот тенисер Лоренцо Музети (4-6, 6-3, 7-5), освојувајќи ја 101. титула во кариерата. Истовремено, тој поставил нов рекорд со тоа што ја освоил 72. титула на терениет со цврста подлога, соборувајќи го дотогашниот рекорд на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-wins-101st-title-in-athens/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak wins 101st title in Athens!“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref> ===2026 година=== Во јануари, Ѓоковиќ настапил на Отвореното првенство на Австралија, каде во првото коло го совладал шпанскиот тенисер Педро Мартинес (6-3, 6-2, 6-2), остварувајќи ја 100. победа на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pomerio-jos-jednu-granicu-100-pobeda-na-ao/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pomerio još jednu granicu – 100 pobeda na AO!“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во второто коло бил подобар од италијанскиот тенисер Франческо Маестрели (6-3, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ao-druga-pobeda-bez-izgubljenog-seta-za-plasman-u-trece-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AO: Druga pobeda bez izgubljenog seta za plasman u treće kolo“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> а во третото коло остварил победа над холандскиот тенисер Ботик ван де Зандшулп (6-3, 6-4, 7-6) при што поставил уште еден рекорд, остварувајќи ја 400. победа на гренд-слем турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakova-rekordna-400-pobeda-na-gren-slem-turnirima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova rekordna 400. pobeda na gren slem turnirima!“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ требало да игра со чешкиот тенисер [[Јакуб Меншик]], но тој се откажал поради повреда.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-borbe-u-cetvrtfinalu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez borbe u četvrtfinalu Australijen Opena“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ се сретнал со италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]], кој ги добил првите два сета, но поради повреда бил принуден да го предаде натпреварот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-australijen-opena-nakon-predaje-muzetija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Australijen Opena nakon predaje Muzetija“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го совладал италијанскиот тенисер Јаник Синер (3-6, 6-3, 4-6, 6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nadigrao-sinera-posle-maratonske-borbe-finale-protiv-alkaraza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak nadigrao Sinera posle maratonske borbe! Finale protiv Alkaraza!“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> но во финалето загубил од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (6-2, 2-6, 3-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-porazen-u-finalu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta poražen u finalu Australijen Opena“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во март, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде во второто коло го победил полскиот тенисер Камил Мајжак (4-6, 6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-drugom-kolu-indijen-velsa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u drugom kolu Indijen Velsa“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> а во третото коло бил подобар и од американскиот тенисер Александар Ковачевиќ (6-4, 1-6, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-izdrzao-pritisak-i-prosao-u-4-kolo-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prošao u četvrto kolo Indijen Velsa“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> Меѓутоа, во четвртото коло претрпел пораз од британскиот тенисер Џек Дрејпер (6-4, 4-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-nakon-preokreta-drejpera/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka nakon preokreta Drejpera“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> Истовремено, заедно со Стефанос Циципас, Ѓоковиќ настапил и во играта на двојки: во првото коло, тие ги совладале бранителите на титулата, Марсел Аревал и Матео Павиќ (6-3, 6-2), но во второто коло изгубиле од Артур Риндеркнеш и Валентин Вашеро (6-7, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-izdrzao-pritisak-i-prosao-u-4-kolo-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prošao u četvrto kolo Indijen Velsa“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> На почетокот на мај, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Рим, каде во второто коло бил поразен од хрватскиот тенисер Дино Прижмиќ (6-2, 2-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-treceg-kola-na-turniru-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez trećeg kola na turniru u Rimu“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> На 24 мај, Ѓоковиќ го започнал 22. настап на Ролан Гарос, каде во првото коло го совладал францускиот тенисер Џовани Петши-Перикар (5-7, 7-5, 6-1, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedom-zapoceo-nastup-na-rolan-garosu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedom započeo nastup na Rolan Garosu“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> во второто коло бил подобар од уште еден француски тенисер, Валентин Роаје (6-3, 6-2, 6-7, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-otvorenog-prvenstva-francuske-2026/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> но во третото коло претрпел пораз од бразилскиот тенисер Жоао Фонсека (6-4, 6-4, 3-6, 5-7, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rolan-garos-trece-kolo-novak-fonseka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fonseka bolji od Novaka posle maratonske borbe u 3. kolu Rolan Garosa“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> На 29 јуни, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот во Вимблдон, каде во првото коло го победил кинескиот тенисер Јибинг Ву (6-4, 5-7, 6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-slomio-otpor-vua-za-plasman-u-drugo-kolo-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slomio otpor Vua za plasman u drugo kolo Vimbldona“ (пристапено на 3.7.2026)]</ref> во второто коло го совладал грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-drugo-kolo-novak-bez-problema-protiv-cicipasa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Vimbldon, drugo kolo: Novak bez problema protiv Cicipasa“ (пристапено на 3.7.2026)]</ref> а во третото коло бил подобар од францускиот тенисер Артур Риндеркнеш (7-5, 6-4, 1-6, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-vimbldona-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Vimbldona“ (пристапено на 25.8.2026)]</ref> Во осминафиналето, тој го совладал рускиот тенисер [[Роман Сафиулин]] (7-6, 6-3, 3-6, 6-3) и со тоа поставил нов рекорд, како првиот тенисер кој на Вимблдон остварил 106 победи.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/noletova-rekordna-106-pobeda-na-vimbldonu-i-17-cetvrtfinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Noletova rekordna 106. pobeda na Vimbldonu i 17. četvrtfinale!“ (пристапено на 25.8.2026)]</ref> Во своето 17. четвртфинале на Вимблдон, Ѓоковиќ бил подобар од Феликс Оже-Алијасим (7-6, 3-6, 6-3, 6-7, 7-6) и така се пласирал во 15. полуфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nadigrao-ozea-alijasima-i-izborio-plasman-u-15-polufinale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak nadigrao Ožea-Alijasima za plasman u 15. polufinale Vimbldona!“ (пристапено на 25.8.2026)]</ref> каде бил совладан од Јаник Синер (4-6, 4-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siner-bolji-od-novaka-za-drugo-uzastopno-finale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner bolji od Novaka za drugo uzastopno finale Vimbldona“ (пристапено на 25.8.2026)]</ref> На 15 август, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Синсинати, каде уште во првиот настап (во второто коло) бил елиминиран од аргентинскиот тенисер Тијаго Агустин Тиранте (6-2, 4-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kraj-za-novaka-u-sinsinatiju-posle-preokreta-sledeci-us-open/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kraj za Novaka u Sinsinatiju posle preokreta, sledeći US Open“ (пристапено на 25.8.2026)]</ref> Потоа, на 31 август, Ѓоковиќ бил елиминиран уште во првото коло на Отвореното првенство на САД, претрпувајќи пораз од аргентинскиот тенисер Маријано Навоне (6-7, 7-5, 6-4, 2-6, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/povreda-i-poraz-novaka-u-maratonskom-1-kolu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Povreda i poraz Novaka u maratonskom 1. kolu US Opena“ (пристапено на 2.9.2026)]</ref> == Настапи во Дејвис-купот == Во 2006 година, Ѓоковиќ ја остварил одлучувачката победа против [[Велика Британија]] победувајќи го [[Грег Руседски]] во четири сета во четвртиот меч, со што му донесол на својот тим водство од 3-1 во серијата и така ја одржал [[Србија и Црна Гора]] во Првата група од Евро-африканската зона во [[Дејвис куп]]от. По овој меч, во медиумите се појавиле вести дека Ѓоковиќ сакал да игра тенис под знамето на Британија. Подоцна, 19-годишниот Ѓоковиќ, кој во тоа време бил број 63 на [[АТП-листа]]та, ја негирал вакавата приказна со зборовите: „Британците се многу љубезни кон нас по Дејвис-купот“. Сепак, нешто повеќе од три години подоцна во октомври 2009 година, Ѓоковиќ потврдил дека разговорите помеѓу неговото семејство и [[ЛТА]] (тениската лига во Англија) во април и во мај 2009 година биле навистина сериозни. По тој повод, Ѓоковиќ изјавил: „Британците ми понудија многу можности и им требаше некој бидејќи [[Енди Мареј]] беше единствениот и сè уште е. Тоа сигурно е разочарување за сите пари кои тие ги вложуваат. Но не ми требаа сите пари што ги имав направено. Почнав да заработувам нешто за себе, доволно за да можам да си дозволам да патувам со тренер, и реков, „Зошто се грижам?“ Јас сум [[Срби]]н, јас сум горд што сум Србин, и не сакав да го расипам сето тоа само затоа што некоја друга држава имала подобри услови. Доколку играв за Велика Британија, сигурно дека ќе играв исто како што играм за мојата земја, но длабоко во себе никогаш немаше да почувствувам дека припаѓам таму. Јас бев тој кој ја донесе одлуката.“ Во 2007 година, победувајќи во сите три мечеви, Ѓоковиќ одиграл клучна улога во плеј-оф победата над [[Австралија]], со што еднагодина подоцна [[Србија]] преминала во [[Светската група]]. Во натпреварот на Србија со [[Русија]], на почетокот на 2008 година, Ѓоковиќ бил надвор од екипата поради [[грип]] и бил принуден да го пропушти неговиот меч во поединечна конкуренција. Потоа се врати за да го добие мечот во дубл, во тим со [[Ненад Зимоњиќ]], пред да биде принуден да се повлече во неговиот меч во поединечна конкуренција против [[Николај Давиденко]]. Ѓоковиќ, исто така, имал голема улога во напредокот на Србија во Светската група во 2009 година. Од 6-8 март, тој играл клучна улога во пласманот на Србија во четврт-финалето во Светската група (за првпат во нејзината независна историја), победувајќи ги [[Сем Квери]] и [[Џон Изнер]] во мечот со екипата на САД. Во 2010 година, Србија се пласирала во финалето на Дејвис купот, со победите над [[Хрватска]] (4-1) и [[Чешка]] (3-2). Србија се вратила од негатива од 1-2 до победа од 3-2 против [[Франција]] во финалната пресметка во [[Белград]] и така освоила првиот [[Дејвис куп]]. Во финалето, Ѓоковиќ остварил две победи во поединечна категорија за Србија, победувајќи ги [[Жил Симон]] и [[Гаел Монфис]]. Тој бил ‘рбетот на српскиот состав, остварувајќи 7-0 во поединечна конкуренција и така ја доведол својата земја до титулата, иако во одлучувачката пресметка во финалето победата ја остварил [[Виктор Троицки]]. Во ноември 2019 година, Ѓоковиќ бил дел од екипата на [[Србија]] на турнирот на [[Дејвис куп]]от, одржан во [[Мадрид]], каде Србија се натпреварувала во групата А. Во првото коло, Србија била подобра од [[Јапонија]], остварувајќи три победи при што Ѓоковиќ бил подобар од Јохишито Нишиока (6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-trijumf-srbije-protiv-japana/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis kup: Trijumf Srbije protiv Japana“ (пристапено на 20 ноември 2019)]</ref> а утредента ја совладала и репрезентацијата на Франција при што Ѓоковиќ бил подобар од [[Беноа Пер]] (6-3, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-srbije-nad-francuskom-za-cetvrtfinale-dejvis-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Srbije nad Francuskom za četvrtfinale Dejvis kupa!“ (пристапено на 22 ноември 2019)]</ref> Меѓутоа, во четвртфиналето, Србија била поразена од репрезентацијата на Русија откако Ѓоковиќ го совладал [[Карен Качанов]] (6-3, 6-3), но во играта на двојки Ѓоковиќ и [[Виктор Троицки]] биле поразени од Качанов и [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (6-4, 4-6, 6-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-cetvrtfinale-srbija-rusija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis kup – četvrtfinale: Poraz Srbije posle dramatične završnice“ (пристапено на 22 ноември 2019)]</ref> Во ноември 2021 година, Ѓоковиќ бил дел од екипата на [[Србија]] на финалниот турнир на [[Дејвис куп]]от одигран во [[Инсбрук]], каде Србија се натпреварувала во групата Ф. Во првото коло, Србија била подобра од Австрија со три победи при што Ѓоковиќ бил подобар од Денис Новак (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-srbija-austrija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis Kup: Srbija – Austrija 3:0“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> а утредента била поразена од репрезентацијата на Германија со резултат 1 : 2 при што Ѓоковиќ бил подобар од [[Јан Ленард Штруф]] (6-2, 6-4), а потоа во играта на двојки, тој и Никола Ќаќиќ претрпеле пораз од Кевин Кравјец и Тим Пуц (6-7, 6-3, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-doneo-poen-izjednacenja-protiv-nemacke-dubl-odlucuje/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija je u četvrtfinalu Dejvis kupa, rival Kazahstan“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> Сепак, Србија се пласирала во четврфиналето, одиграно во Мадрид, каде ја совладала репрезентацијата на Казахстан со резултат 2 : 1. Притоа, Ѓоковиќ го совладал Александер Бублик (6-3, 6-4), а во играта на двојки, тој и Ќаќиќ биле подобри од двојката Андреј Голубев/Александар Недовјесов (6-2, 2-6, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-novak-odveo-srbiju-do-polufinala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis kup: Novak odveo Srbiju do polufinala!“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> Во полуфиналето, Србија играла против Хрватска, но и покрај победата на Ѓоковиќ над [[Марин Чилиќ]] (6-4, 6-2), Србија била поразена со резултат 1 : 2, откако во играта на двојки, Ѓоковиќ и Филип Крајиновиќ загубиле од хрватската двојка [[Мате Павиќ]]/[[Никола Мектиќ]] (5-7, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-polufinale-srbija-hrvatska/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija bez finala Dejvis kupa“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> Во септември 2023 година, Ѓоковиќ бил дел од репрезентацијата на Србија која изборила настап во четвртфиналето на Дејвис купот. Притоа, во играта против репрезентацијата на Шпанија, Ѓоковиќ го совладал Алехандро Давидович Фокина (6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobede-novaka-i-lasla-za-plasman-srbije-u-cetvrtfinale-dejvis-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobede Novaka i Lasla za plasman Srbije u četvrtfinale Dejvis Kupa“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> Кон крајот на ноември, Ѓоковиќ бил, исто така, дел од репрезентацијата на Србија која во [[Малага]] ја совладала британската репрезентација во четвртфиналето на Дејвис купот. Притоа, Ѓоковиќ го совладал Камерон Нори во два сета (6-4, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-u-polufinalu-dejvis-kupa-posle-pobede-nad-v-britanijom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija u polufinalu Dejvis Kupa posle pobede nad V.Britanijom“ (пристапено на 26 ноември 2023)]</ref> Во полуфиналето, српската репрезентација била поразена од Италија (1 : 2), а Ѓоковиќ загубил од Јаник Синер (2-6, 6-2, 5-7) по што Ѓоковиќ и [[Миомир Кецмановиќ]] биле поразени од двојката Јаник Синер-Лоренцо Сонего (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dk-srbija-italija-11/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „DK: Srbija – Italija 1:2 (пристапено на 26 ноември 2023)]</ref> ==Настапи во Купот на АТП== ===2020 година=== Во јануари 2020 година, Ѓоковиќ се натпреварувал за екипата на Србија на првото издание на [[Куп на АТП|Купот на АТП]], одржан во [[Австралија]]. Притоа, во првото коло од групата А, во натпреварот против екипата на [[Јужна Африка]], Ѓоковиќ го победил [[Кевин Андерсон]] (7-6, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-kup-pobeda-srbije-protiv-juzne-afrike/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP kup: Pobeda Srbije protiv Južne Afrike“ (пристапено на 6 јануари 2020)]</ref> Во второто коло, во натпреварот против екипата на Франција, Ѓоковиќ бил подобар од [[Гаел Монфис]] (6-3, 6-2), а потоа во играта во двојки, тој и [[Виктор Троицки]] биле подобри од француската двојка Никола Мау/Едуар Роже Васелан (6-3, 6-7, 10-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-u-cetvrtfinalu-atp-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbi posle drame srušili Francuze i plasirali se u četvrtfinale ATP kupa!“ (пристапено на 6 јануари 2020)]</ref> Во третото коло од групната фаза, Србија ја совладала репрезентацијата на Чиле, а Ѓоковиќ го совладал Кристијан Гарин (6-3, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-srbije-protiv-cilea-za-maksimalan-ucinak-u-uvodnoj-fazi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Srbije protiv Čilea za maksimalan učinak u uvodnoj fazi“ (пристапено на 10 јануари 2020)]</ref> Во четвртфиналето, Србија била подобра од репрезентацијата на Канада при што Ѓоковиќ го победил [[Денис Шаповалов]] (4-6, 6-1, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-u-polufinalu-atp-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija u polufinalu ATP kupa!“ (пристапено на 10 јануари 2020)]</ref> Потоа, во полуфиналето против Русија, Ѓоковиќ го победил [[Данил Медведев]] (6-1, 5-7, 6-4) и така ја обезбедил победата на својата репрезентација.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pala-i-rusija-srbija-se-u-nedelju-bori-za-titulu-na-prvom-atp-kupu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pala i Rusija, Srbija se u nedelju bori za titulu na prvom ATP kupu!“ (пристапено на 12 јануари 2020)]</ref> На 12 јануари, Србија играла во финалето против репрезентацијата на Шпанија во кое Ѓоковиќ најпрвин го победил Надал (6-2, 7-6), а потоа во играта во двојки, тој и Троицки биле подобри од [[Пабло Карења Буста]] и [[Фелисијано Лопес]] (6-3, 6-4). Така, Србија станала првиот победник на Купот на АТП. На ова натпреварување, Ѓоковиќ освоил вкупно 575 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-je-sampion-atp-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija je šampion prvog ATP kupa!“ (пристапено на 12 јануари 2020)]</ref> ===2021 година=== На почетокот од февруари 2021 година, Ѓоковиќ настапил за репрезентацијата на Србија на второто издание на Купот на АТП, одржан во [[Мелбурн]]. Во рамките на натпреварите од групата А, на 2 февруари, Ѓоковиќ го совладал [[Денис Шаповалов]] (7-5, 7-5), а потоа, во играта на двојки, тој и Филип Краиновиќ ја совладале канадската двојка Раониќ/Шаповалов (7-5, 7-6) и така Србија ја победила Канада со резултат 2:1.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-kup-maestralna-pobeda-srbije-posle-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „TP kup: Maestralna pobeda Srbije protiv Kanade posle preokreta“ (пристапено на 4 февруари 2021)]</ref> Во натпреварот против репрезентацијата на Германија, Ѓоковиќ го совладал Зверев (6-7, 6-2, 7-5), но играта во двојки, тој и [[Никола Ќаќиќ]] биле поразени од двојката Зверев/Штруф (6-7, 7-5, 7-10). На крајот, Србија била поразена со резултат 1-2 и не успеала да се пласира во полуфиналето.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-kup-srbija-bez-polufinala-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija bez polufinala ATP kupa posle drame“ (пристапено на 4 февруари 2021)]</ref> ==Настапи на Олимписките игри== ===Токио 2020=== На 24 јули 2021 година, Ѓоковиќ го започнал својот настап на [[Олимписки игри во Токио (2020)|Олимписките игри во Токио]] при што во првото коло го совладал боливискиот тенисер Уго Делиен (6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-oi-u-tokiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola OI u Tokiju“ (пристапено на 28.7.2021)]</ref> Потоа, во второто коло го совладал германскиот тенисер Жан Ленард Штруф (6-4, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-olimpijade/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole dominantno do osmine finala Olimpijade“ (пристапено на 28.7.2021)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (6-3, 6-1).<ref name="ReferenceA">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-sigurna-pobeda-i-cetvrtfinale-olimpijskih-igara-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dva četvrtfinala za Novaka na Olimpijskim igrama“ (пристапено на 28.7.2021)]</ref> Во четврфиналето, тој го совладал јапонскиот тенисер [[Кеи Нишикори]] (6-2, 6-0).<ref name="ReferenceB">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-olimpijade/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Olimpijade u singlu i dublu!“ (пристапено на 29.7.2021)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето, Ѓоковиќ претрпел пораз од [[Александар Зверев]] (6-1, 3-6, 1-6).<ref name="ReferenceC">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/tezak-poraz-novaka-u-polufinalu-olimpijskih-igara/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Težak poraz Novaka u polufinalu Olimpijskih igara“ (пристапено на 29.7.2021)]</ref> Во борбата за третото место, Ѓоковиќ загубил од шпанскиот тенисер [[Пабло Карењо Буста]] (4-6, 7-6, 3-6) и така не успеал да освои олимписки медал.<ref name="Tokiju 2021">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/olimpijske-igre-novak-bez-medalje/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez medalje na Olimpijskim igrama u Tokiju“ (пристапено на 1.8.2021)]</ref> Истовремено, Ѓоковиќ и Нина Стојановиќ ја победиле бразилската двојка Марсело Мело/Луиса Стефани (6-3, 6-4) и така се пласирале во четврфиналето во натпреварите на мешани двојки.<ref name="ReferenceA"/> Таму, тие играле со германската двојка Кевин Кравиц/Лаура Сигмунд (6-1, 6-2).<ref name="ReferenceB"/> Меѓутоа, во полуфиналето, тие биле поразени од руската двојка [[Аслан Карацев]]/[[Елена Веснина]] (6-7, 5-7).<ref name="ReferenceC"/> Во борбата за третото место, требало да играат со австралиската двојка [[Џон Пирс]]/[[Ешли Барти]], но натпреварот бил откажан поради повреда на Ѓоковиќ така што ниту во таа конкуренција Ѓоковиќ не освоил медал.<ref name="Tokiju 2021"/> ===Париз 2024=== Ѓоковиќ настапил за репрезентацијата на Србија и на [[Олимписки игри 2024|Олимписките игри во Париз]] (2024), каде во првото коло го совладал австралискиот тенисер Метју Ебден (6-0, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-deklasirao-ebdena-u-1-kolu-olimpijskog-turnira/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Ebdena u 1. kolu olimpijskog turnira, sledi duel sa Rafom“ (пристапено на 30.7.2024)]</ref> а во второто коло бил подобар од Рафаел Надал (6-1, 6-4) со што го зголемил водството во меѓусебните борби на 31-29.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/olimpijske-igre-nole-prejak-za-rafu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Olimpijske igre: Nole prejak za Rafu!“ (пристапено на 30.7.2024)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ бил подобар од германскиот тенисер Доминик Кепфер (7-5, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-olimpijade-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Olimpijade u Parizu“ (пристапено на 2.8.2024)]</ref> а во четврфиналето го победил грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cudesna-pobeda-novaka-za-polufinale-olimpijskih-igara/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Čudesna pobeda Novaka za polufinale Olimpijskih igara!“ (пристапено на 2.8.2024)]</ref> Откако во полуфиналето го совладал италијанскиот тенисер Лоренцо Музети (6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ima-medalju-na-olimpijadi-u-nedelju-se-bori-za-zlato/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ima medalju na Olimpijadi, u nedelju se bori za zlato!“ (пристапено на 3.8.2024)]</ref> во финалето бил подобар и од Карлос Алкарас (7-6, 7-6) и така конечно го освоил златниот олимписки медал со што станал петтиот тенисер во историјата што успеал да го оствари т.н. „златен слем“ (победа на четирите „грен слем“ турнири, на завршниот турнир и освоен златен олимписки медал). Ова финале ќе биде одбележано и по тоа што во него играле најстариот (Ѓоковиќ со 37 години) и најмладиот (Алкарас со 21 година) учесник во историјата на тениските турнири на Олимписките игри.<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/zlato-na-olimpijskim-igrama-za-novaka-i-srbiju-kruna-karijere/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ZLATO na Olimpijskim igrama za Novaka i Srbiju, kruna karijere! (пристапено на 4.8.2024)]</ref> ==Настапи на Јунајтед купот== На преминот од 2023 во 2024 година, Ѓоковиќ настапил за репрезентацијата на Србија на Јунајтед купот (''United Cup''), одржан во [[Перт]]. Притоа, во натпреварот против репрезентацијата на Кина, тој бил подобар од Жижен Жанг (6-3, 6-2), а потоа, во играта на двојки, тој и Олга Даниловиќ ја совладале кинеската двојка Жижен Жанг / Ќинвенг Женг (6-4, 1-6, 10-6) и така Србија победила со резултат 2 : 1.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/united-cup-serbia-china/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „United Cup: Serbia – China 2-1“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> Во следното коло, репрезентацијата на Србија била подобра од чешката репрезентација со резултат 2 : 1, а Ѓоковиќ го совладал Јиржи Лехецка (6-1, 6-7, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/united-cup-srb-cze-1-1-tie-goes-to-a-deciding-mixed-doubles-match/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Serbia through to United Cup quarterfinals with Australia“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> Во четвртфиналето, српската репрезентација загубила од Австралија, а Ѓоковиќ бил поразен од [[Алекс Де Минаур]] (4-6, 4-6)<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/de-minaur-downs-novak-gives-australia-qf-lead-in-perth/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „United Cup: Australia is through to the semi-finals“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> == Стил на игра и опрема == Ѓоковиќ е играч на сите делови од теренот со нагласок на агресивна игра на основната линија. Неговите удари од земја од двете крила се постојани, длабоки и пенетрирачки. Неговиот бекхенд се смета за еден од најдобрите. Сепак, неговото најдобро оружје е бекхендот кој го удира кон линијата со големо темпо и прецизност. Тој е, исто така, познат како еден од подвижните тенисери со супериорна агилност, покриеност на теренот и одбранбена способност. По големите тешкотии во техниката во сезоната во 2009 година, неговиот сервис е повторно едно од неговите најголеми оружја, носејќи му многу лесни бодови, при што неговиот прв сервис е типичен рамен удар, додека претпочита да го удира својот втор сервис сечено и отворено. [[Дарен Кејхил]] изјави дека Ѓоковиќ, заедно со [[Давид Ферер]], е најдобриот враќач на сервис кај мажите. Повремено Ѓоковиќ го удира топчето од земјата – најмногу заради разлутување на неговите противници – како и добро маскиран бекхенд вртен дроп-кик удар и сечење на бекхенд ударот. Ѓоковиќ употребува рекети „Хед“ исползувајќи вообичаена ПиЏеј (пеинт џоб) на врвот на „Ју Трек Спид Про“ рекет, после употребата на „Вилсон“ до крајот на 2008 година. Во 2011 година, на [[Отвореното првенство на Австралија]], тој почнал да користи вообичаен ПиЏеј на главата на „Ју Трек АјГи Спид ЕмПи“ 18/20 со технологија на инегра влакна. Ѓоковиќ користи жици кои се состојат од негов сопствен хибрид од главно природен Гат на главата и од Луксилон Биг Бенгер Алу Пауер Раф на вкрстувањата. На крајот на 2009 година, Ѓоковиќ преминал од „[[Адидас]]“ на „[[Серџо Такини]]“, потпишувајќи десетгодишен договор со италијанската компанија за облека. Ѓоковиќ од скоро почна да носи вообичаена црвена и сина [[Адидас]] барикада 6,0 патики кои се во бојата на српското национално знаме. Dolgo vreme, Ѓоковиќ го тренирал поранешниот словачки професионален тенисер [[Мариан Вајда]] со кого ја прекинал долгогодишната соработка во 2022 година. Во мај 2012 година Ѓоковиќ го раскинал договорот со „[[Серџо Такини]]“ и потпишаl петгодишен договор со јапонската компанија за облека „[[Уникло]]“. ==Гренд слем турнири== === Временска изведба на „Гренд слем“ турнирите === {|class=wikitable style=text-align:center;font-size:97% |- !Турнир!![[2005 ATP Tour|2005]]!![[2006 ATP Tour|2006]]!![[2007 ATP Tour|2007]]!![[2008 ATP Tour|2008]]!![[2009 ATP World Tour|2009]]!![[2010 ATP World Tour|2010]]!![[2011 ATP World Tour|2011]]!![[2012 ATP World Tour|2012]]!![[2013 ATP World Tour|2013]]!![[2014 ATP World Tour|2014]]!![[2015 ATP World Tour|2015]]!![[ATP World Tour|2016]]!![[ATP World Tour|2017]]!![[ATP World Tour|2018]]!![[ATP World Tour|2019]]!![[ATP World Tour|2020]]!![[ATP World Tour|2021]]!![[ATP World Tour|2022]]!![[ATP World Tour|2023]]!![[ATP World Tour|2024]]!![[ATP World Tour|2025]]!!width=65|Кариера СР!!width=65|Кариера Поб-Пор!!width=65|Победи (%) |- | colspan="14" style="text-align:left;"|'''Гренд слем турнири''' |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Отворено првенство на Австралија | style="background:#afeeee;"|[[2005 Australian Open - Men's Singles|1R]] | style="background:#afeeee;"|[[2006 Australian Open - Men's Singles|1R]] | style="background:#afeeee;"|[[2007 Australian Open - Men's Singles|4R]] |bgcolor=lime|[[2008 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2009 Australian Open - Men's Singles|QF]] | style="background:#ffebcd;"|[[2010 Australian Open - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2011 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2012 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2013 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2014 Australian Open - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2015 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2016 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#afeeee;"|[[2017 Australian Open - Men's Singles|2R]] | style="background:#afeeee;"|[[2018 Australian Open - Men's Singles|4R]] |bgcolor=lime|[[2019 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2020 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2021 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |А |bgcolor=lime|[[2023 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |style="background:yellow;"|[[2024 Australian Open – Men's singles|SF]] |style="background:yellow;"|[[2025 Australian Open – Men's singles|SF]] | style="background:#fff;"|10 / 20 | style="background:#fff;"|99–10 | style="background:#fff;"|91% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Ролан Гарос | style="background:#afeeee;"|[[2005 French Open - Men's Singles|2R]] | style="background:#ffebcd;"|[[2006 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2007 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:yellow;"|[[2008 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:#afeeee;"|[[2009 French Open - Men's Singles|3R]] | style="background:#ffebcd;"|[[2010 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2011 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2012 French Open - Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2013 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2014 French Open - Men's Singles|F]] | style="background:thistle;"|[[2015 French Open - Men's Singles|F]] |bgcolor=lime|[[2016 French Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2017 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:#ffebcd;"|[[2018 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2019 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:yellow;"|[[2020 French Open - Men's Singles|SF]] |bgcolor=lime|[[2021 French Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2022 French Open - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2023 French Open - Men's Singles|'''W''']] |style="background:#ffebcd;"|[[2024 French Open – Men's singles|QF]] |style="background:yellow;"|[[2025 French Open – Men's singles|SF]] | style="background:#fff;"|3 / 21 | style="background:#fff;"|101–17 | style="background:#fff;"|86% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Вимблдон | style="background:#afeeee;"|[[2005 Wimbledon Championships - Men's Singles|3R]] | style="background:#afeeee;"|[[2006 Wimbledon Championships - Men's Singles|4R]] | style="background:yellow;"|[[2007 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] | style="background:#afeeee;"|[[2008 Wimbledon Championships - Men's Singles|2R]] | style="background:#ffebcd;"|[[2009 Wimbledon Championships - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2010 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] |bgcolor=lime|[[2011 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] | style="background:yellow;"|[[2012 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2013 Wimbledon Championships - Men's Singles|F]] |bgcolor=lime|[[2014 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2015 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#afeeee;"|[[2016 Wimbledon Championships - Men's Singles|3R]] |bgcolor=lime|[[2017 Wimbledon Championships - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2018 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2019 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |А |bgcolor=lime|[[2021 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2022 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] | style="background:thistle;"|[[2023 Wimbledon Championships - Men's Singles|F]] | style="background:thistle;"|[[2024 Wimbledon Championships - Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2025 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] | style="background:#fff;"|7 / 20 | style="background:#fff;"|102–13 | style="background:#fff;"|89% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Отворено првенство на САД | style="background:#afeeee;"|[[2005 US Open - Men's Singles|3R]] | style="background:#afeeee;"|[[2006 US Open - Men's Singles|3R]] | style="background:thistle;"|[[2007 US Open - Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2008 US Open - Men's Singles|SF]] | style="background:yellow;"|[[2009 US Open - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2010 US Open – Men's Singles|F]] |bgcolor=lime|[[2011 US Open – Men's Singles|'''W''']] | style="background:thistle;"|[[2012 US Open – Men's Singles|F]] | style="background:thistle;"|[[2013 US Open – Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2014 US Open - Men's Singles|SF]] |bgcolor=lime|[[2015 US Open – Men's Singles|'''W''']] | style="background:thistle;"|[[2016 US Open – Men's Singles|F]] |А |bgcolor=lime|[[2018 US Open – Men's Singles|'''W''']] | style="background:#afeeee;"|[[2019 US Open – Men's Singles|4R]] | style="background:#afeeee;"|[[2020 US Open – Men's Singles|4R]] | style="background:thistle;"|[[2021 US Open – Men's Singles|F]] |А |bgcolor=lime|[[2023 US Open – Men's Singles|'''W''']] |style="background:#afeeee;"|[[2024 US Open – Men's singles|3R]] | | style="background:#fff;"|4 / 18 | style="background:#fff;"|90–14 | style="background:#fff;"|87% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|'''Победи-Порази !5–4 !9–4 !19–4 !18–3 !15–4 !19–4 !25–1 !24–3 !24–3 !22–3 !27–1 !21–2 !9–3 !21–2 !22–2 !16–2 !27-1 !11-1 !27-1 !16-3 !15-3 !24 / 79 !392–54 !88% |} === Гренд слем финалиња === ==== Сингл: 37 (24 титула, 13 пати вицешампион) ==== {|class="sortable wikitable" |- |width=80|'''Исходu |width=50|'''Година |width=200|'''Првенство |width=75|'''Подлога |width=200|'''Противник во финалето |width=200|'''Резултат во финалето |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2007 US Open - Men's Singles|2007]]||[[Отворено првенство на САД]]||Тврда||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||6–7(4), 6–7(2), 4–6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2008 Australian Open - Men's Singles|2008]]||[[Отворено првенство на Австралија]]||Тврда||{{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]]||4–6, 6–4, 6–3, 7–6(2) |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2010 US Open - Men's Singles|2010]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]]||4–6, 7–5, 4–6, 2–6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2011 Australian Open - Men's Singles|2011]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]]||6–4, 6–2, 6–3 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2011 Wimbledon Championships - Men's Singles|2011]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6-4, 6-1, 1–6, 6–3 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2011 US Open - Men's Singles|2011]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6–2, 6–4, 6–7, 6-1 |- style="background:#ffc;" | bgcolor="98FB98"|Победник ||2012|| Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||5–7, 6–4, 6–2, 6–7(5), 7–5 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2012||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||4-6, 3-6, 6-2, 5-7 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2012 US Open - Men's Singles|2012]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||6–7(10–12), 5–7, 6–2, 6–3, 2–6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2013 Australian Open - Men's Singles|2013]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||6-7(2), 7-6(3), 6-3, 6-2 |- style="background:#cfc;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2013||Вимблдон||Трева||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||4-6, 5-7, 4-6 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2013 US Open - Men's Singles|2013]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||2-6, 6-3, 4-6, 1-6 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2014||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6-3, 5-7, 2-6, 4-6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2014 Wimbledon Championships - Men's Singles|2014]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||6-7, 6-4, 7-6, 5-7, 6-4 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2015 Australian Open - Men's Singles|2015]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||7-6, 6-7, 6-3, 6-0 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2015||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ШВА}} Станислас Вавринка|| 6-4, 4-6, 3-6, 4-6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2015 Wimbledon Championships - Men's Singles|2015]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||7-6, 6-7, 6-4, 6-3 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2015 US Open - Men's Singles|2015]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||6-4, 5-7, 6-4, 6-4 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2016 Australian Open - Men's Singles|2016]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||6-1, 7-5, 7-6 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor=98FB98|Победник||2016||Ролан Гарос||Земја||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||3-6, 6-1, 6-2, 6-4 |- style="background:#ccf;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||[[2016 US Open - Men's Singles|2016]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ШВА}} Станислас Вавринка|| 7-6, 4-6, 5-7, 3-6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2018 Wimbledon Championships - Men's Singles|2018]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|RSA}} [[Кевин Андерсон]]||6-2, 6-2, 7-6 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2018 US Open - Men's Singles|2018]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ARG}} [[Хуан Мартин дел Потро]]||6–3, 7–6, 6-3 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2019 Australian Open - Men's Singles|2019]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6-3, 6-2, 6-3 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2019 Wimbledon Championships - Men's Singles|2019]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||7-6, 1-6, 7-6, 4-6, 13-12 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2020 Australian Open - Men's Singles|2020]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|AUT}} Доминик Тим||6-4, 4-6, 2-6, 6-3, 6-4 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2020||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||0-6, 2-6, 5-7 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2021 Australian Open - Men's Singles|2021]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|RUS}} Данил Медведев||7-5, 6-2, 6-2 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor=98FB98|Победник||2021||Ролан Гарос||Земја||{{знамеикона|GRE}} Стефанос Циципас||6-7, 2-6, 6-3, 6-2, 6-4 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2021 Wimbledon Championships - Men's Singles|2021]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ITA}} [[Матео Беретини]]||6-7, 6-4, 4-6, 6-3 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2021 US Open - Men's Singles|2021]]||[[Отворено првенство на САД]]||Тврда||{{знамеикона|RUS}} [[Данил Медведев]]||4-6, 4-6, 4–6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2022 Wimbledon Championships - Men's Singles|2022]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|AUS}} [[Ник Кирјос]]||4-6, 6-3, 6-4, 7-6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2023 Australian Open - Men's Singles|2023]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GRE}} Стефанос Циципас||6-3, 7-6, 7-6 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor=98FB98|Победник||2023||Ролан Гарос||Земја||{{знамеикона|NOR}} [[Каспер Руд]]||7-6, 6-3, 7-5 |- style="background:#cfc;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2023||Вимблдон||Трева||{{знамеикона|ESP}} [[Карлос Алкарас]]||6-1, 6-7, 1-6, 6-3, 4-6 |- style="background:#ccf;" |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2023 US Open - Men's Singles|2023]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|RUS}} [[Данил Медведев]]||6–3, 7–6, 6-3 |- style="background:#cfc;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2024||Вимблдон||Трева||{{знамеикона|ESP}} [[Карлос Алкарас]]||2-6, 2-6, 6-7 |} ===Настапи на финалните турнири=== ===== Сингл: 9 (7 титули, 2 пати вицешампион) ===== {|class="sortable wikitable" |- !Резултат !Година !Турнир !Подлога !Противник !class="unsortable"|Резултат |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2008 Tennis Masters Cup – Singles|2008]]||[[ATP World Tour Finals|Шангај]]||Тврда (i)||{{знамеикона|RUS}} [[Николај Давиденко]]||6–1, 7–5 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2012 ATP World Tour Finals – Singles|2012]]||[[ATP World Tour Finals|Лондон]]||Тврда (i)||{{знамеикона|SUI}} [[Роже Федерер]]||7–6^(8–6), 7–5 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2013 ATP World Tour Finals – Singles|2013]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]]||6–3, 6–4 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2014 ATP World Tour Finals – Singles|2014]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|SUI}} Роже Федерер||[[предадена борба]] |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2015 ATP World Tour Finals – Singles|2015]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|SUI}} Роже Федерер||6–3, 6–4 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=#FFA07A|Пораз||[[2016 ATP World Tour Finals – Singles|2016]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]]||3–6, 4–6 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=#FFA07A|Пораз||[[2018 ATP Finals – Singles|2018]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|GER}} [[Александар Зверев]]||4–6, 3–6 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2022 ATP World Tour Finals – Singles|2022]]||Торино||Тврда (i)||{{знамеикона|NOR}} Каспер Руд||7-5, 6–3 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2023 ATP World Tour Finals – Singles|2023]]||Торино||Тврда (i)||{{знамеикона|ITA}} Јаник Синер||7-5, 6–3 |} == Статистики во кариерата == ==Рекорди== {|class=wikitable |- style="background:#afdcec;" |width=200|Турнир||width=50|Година||width=200|Постигнат успех||width=200|Поврзаност на играчот |- |[[Канада]] |[[2007 Rogers Masters – Singles|2007]] |Најмладиот тенисер кој ги победил тројцата најдобри играчи едноподруго||Самостојно |- |[[Mајами Мастерс]] |[[2007 Sony Ericsson Open|2007]] |Најмлад играч кој победил на едно првенство (19 години и 10 месеци)||Самостојно |- |[[Австралијан Опен]] – [[Ролан Гарос]] – [[Wimbledon Championships|Вимболдон]] – [[US Open (tennis)|УС Опен]] |2007–2008 |Најмладиот тенисер кој стигнал до сите четири „гренд слем“ полуфиналиња||Самостојно |- |АТП турнеја |2006–2009 |Најмногу последователни недели како третопласиран на списокот на АТП (91 недели)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011 |Најбрзиот играч кој се квалификувал во Финалето на Светската турнеја (18 недели и 6 дена)||Самостојно |- |[[Madrid Open (tennis)|Мадрид]] |[[2009 Mutua Madrileña Madrid Open – Men's Singles|2009]] |Најдолгиот натпревар во историјата од типот „подобар-во-три сета“ (4 часа и 3 минути||[[Рафаел Надал]] |- |[[Австралијан Опен]] – [[Индијан Велс]] – [[Мајами Мастерс]] |2011 |Победник во првите „големи 3“ турнири во една сезона||[[Роџер Федерер]], [[Андре Агаси]], [[Пит Сампрас]] |- |[[ATП Мастерс Светска Турнеја]] |2007–2011 |Достигнување на најмногу различни „мастерс 1000“ финалиња (8/9)||[[Рафаел Надал]], [[Роџер Федерер]] |- |АТП турнеја |2015 |Најголем број победи против најдобрите 10 тенисери во текот на една сезона (31)||Самостојно |- |- |[[Синсинати]] |2018 |Прв тенисер во историјата кој победил на сите девет „мастерс“ турнири („Златен мастерс“)||Самостојно |- |[[Синсинати]] |2020 |Прв тенисер во историјата кој кој го освоил секој „мастерс“ турнир барем двапати||Самостојно |- |[[Австралијан Опен]] – [[Ролан Гарос]] – [[Wimbledon Championships|Вимболдон]] – [[US Open (tennis)|УС Опен]] |2007–2021 |Единствениот тенисер кој на сите четири „гренд слем“ играл најмалку девет полуфиналиња: [[Австралијан Опен]] (9), [[Ролан Гарос]] (10), [[Wimbledon Championships|Вимболдон]] (9), [[US Open (tennis)|УС Опен]] (11)||Самостојно |- |АТП турнеја |2005–2021 |Првиот тенисер кој заработил 150 милиони долари||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2022 |Првиот тенисер во историјата кој остварил најмалку 80 победи на секој „гренд слем“ турнир||Самостојно |- |Отворено првенство на САД |2007–2023 |Тенисер со најмногу одиграни финалиња на овој турнир (10)||Самостојно |- |[[Австралијан Опен]] |2008–2023 |Тенисер со најголем број освоени титули на [[Австралијан Опен]] (10)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2023 |Прв тенисер во историјата кој кој го освоил секој „грен слем“ турнир барем трипати||Самостојно |- |Ролан Гарос |2023 |Најстариот тенисер кој го освоил овој турнир||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2024 |Тенисер со најмногу настапи во финалињата на „грен слем“ турнирите (37)||Самостојно |- |Синсинати |2023 |Најстариот тенисер кој го освоил овој турнир||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2023 |Тенисер со најмногу титули на „мастерсите“ во историјата (40)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007–2023 |Најмногу освоени „гренд слем“ титули (24)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011-2023 |Тенисер кој најчесто ја завршувал годината на првото место на табелата на АТП (8 пати)||Самостојно |- |АТП турнеја |2005–2023 |Најголем број победи против најдобрите 10 тенисери (254)||Самостојно |- |АТП турнеја |2008-2023 |Тенисер со најмногу титули на завршниот турнир на АТП (7)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011–2023 |Тенисер со најмногу награди „Светски шампион на ИТФ“ (8)||Самостојно |- |АТП турнеја |2006–2024 |Прв тенисер со најмалку 100 настапи на секој гренд-слем турнир||Самостојно |- |АТП турнеја |2011-2024 |Тенисер со најголем број недели на првото место на списокот на најдобрите тенисери (428)||Самостојно |- |АТП турнеја |2024 |Најстариот тенисер на првото место на списокот на најдобрите тенисери (36 год. и 321 ден)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011-2024 |Тенисер со најмногу календарски години на првото место на списокот на најдобрите тенисери (13)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу победи на „гренд слем“ турнирите (392)||Самостојно |- |АТП турнеја |2005-2025 |Тенисер со најмногу победи во меѓусебните мечеви против еден противник (20-0)||Гаел Монфилс |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу одиграни натпревари на „гренд слем“ турнирите (446)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу полуфиналиња на „гренд-слем“ турнирите (50)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Првиот тенисер со најмногу настапи во полуфиналињата на „мастерсите“ (79)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу настапи во финалињата на „мастерсите“ (60)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу одиграни натпревари на „мастерс“ турнирите (505)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу победи на „мастерс“ турнирите (414)||Самостојно |- |АТП турнеја |2025 |Најстариот полуфиналист во историјата на „мастерс“ турнирите (37 години и 10 месеци, Мајами)||Самостојно |} == Орденот на Св. Сава == На 28 април 2011 година во [[Белград]], [[Патријархот на Србија Иринеј]] , му го врачил на Ѓоковиќ [[Орденот на Св. Сава]] од 1 класа, на [[Српска православна црква]]. Орденот му бил доделен за искажажаната љубов кон [[црква]]та, и обезбедената помош за [[Срби|српскиот народ]], [[Црква (градба)|црквите]] и [[манастир]]ите на Српската православна црква, особено во [[Косово]] и [[Метохија]].<ref>{{cite web | url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/38/tenis/883386/djokovicu-orden-svetog-save.html | title=Đokoviću Orden Svetog Save }}</ref> == Во науката и во популарната култура == Во април 2021 година, група балкански биоспелеолози го нарекле новооткриениот вид слатководен [[Полжави|полжав]] ''Travuniana djokovici'' во чест на Новак Ѓоковиќ.<ref>{{cite web |title=Serbian Tennis Player Novak Djokovic Now Has a Tiny New Snail Species Named After Him |url=https://scitechdaily.com/serbian-tennis-player-novak-djokovic-now-has-a-tiny-new-snail-species-named-after-him/ |website=SciTech Daily |date=15 April 2021 |publisher=Pensoft |access-date=18 April 2021 |ref=speciesnamed}}</ref> <br /> Во 2022 година, научниот соработник од [[Универзитет во Белград|Универзитетот во Белград]], Никола Васовиќ, објавил дека инсектот откриен во близината на Љубовија ќе биде наречен ''Duvalius Djokovici'' во чест на Новак Ѓоковиќ.<ref>[https://sportal.eu/2022/10/07/for-novak-djokovic-the-most-unexpected-recognition/ sportal.eu For Novak Djokovic, the most unexpected recognition. (пристапено на 7.10.2022)]</ref> <br /> Во [[2009]] и [[2010]] година Ѓоковиќ добил „Оскар на популарноста“ за најпопуларен спортист во [[Србија]]. Исто така, тој бил специјален гостин во полуфиналето на [[Евровизискиот натпревар во 2008 година]] во [[Белград]], кога фрлил големо тениско топче кон публиката, објавувајќи го почетокот на гласањето. Заедно со презентерот на шоуто, [[Жељко Јоксимовиќ]], Ѓоковиќ испеал песна за [[Белград]]. <br /> Ѓоковиќ бил, исто така, вклучен и во музичкиот спот на песната „[[Хелоу]]“ на [[Mартин Солвег]] и [[Драгонет]]. Спотот, снимен на Теренот на [[Ролан Гарос]], го прикажува Солвег како се соочува со [[Боб Синклер]], уште еден [[Ди Џеј]], во тениски меч. Кога судијата ја прогласува клучната топка за „аут“, влегува Ѓоковиќ на игралиштето и го убедува судијата во спротивното. Во [[2010]] година, српската [[блуз]]-[[рок]] група [[Зона Б]] ја снимила песната „Џокер“, која му ја посветила на Ѓоковиќ.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ML6788mUr8E YouTube]</ref> <br /> На 18 јули 2026 година, во Музејот на современата уметност во Њујорк била одржана премиерата на документарниот филм „Новак Ѓоковиќ: Волкот на зима“ (''Novak Djokovic: The Wolf in Winter'') во режија на Џејсон Хехир, а во продуикција на Студиото на Амазон.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/prica-o-vuku-koji-je-promenio-istoriju-odrzana-njujorska-premijera-novakovog-dokumentarca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, Održana njujorška premijera Novakovog dokumentarca „The Wolf in Winter“ (пристапено на 25.8.2026)]</ref> == Поврзано == * [[Споредба на тенискиот перформанс во временски интервали (мажи)]] * [[Дејвис куп екипа на Србија]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Novak Đoković}} * [http://novakdjokovic.com/ Официјално мрежно место] * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Novak-Djokovic.aspx Профил на Новак Ѓоковиќ] на мрежно место на [[АТП]]. * [http://itftennis.com/ProCircuit/players/player/profile.aspx?PlayerID=100004087 Профилот на Новак Ѓоковиќ] на мрежното место на ИТФ. * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100004087 Профил на Новак Ѓоковиќ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160703165806/http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100004087 |date=2016-07-03 }} на мрежното место на Дејвис купот. * {{imdb|id=2980365|name=Новак Ѓоковиќ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓоковиќ, Новак}} [[Категорија:Родени во 1987 година]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] [[Категорија:Српски тенисери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Носители на Орденот на Свети Сава]] [[Категорија:Носители на Големиот крст на Орденот на Свети Сава]] ljuwgpmotjai5qi0nvu95gmx9yx6rhp 0 760434 5623057 5204553 2026-09-02T16:25:14Z Bjankuloski06 332 5623057 wikitext text/x-wiki {{Infobox handball biography | name = Стојанче Стоилов | image = [[Податотека:Стојанче Стоилов (2).jpg|250п|]] | fullname = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1987|4|30}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | height = 1,92 м | weight = 110 кг | currentclub = | clubnumber = 5 | position = [[пикер]] | years = 2006-2011<br> 2011-2023 | clubs = {{знамеикона|Macedonia}} [[РК Металург Скопје]]<br> {{знамеикона|Macedonia}} [[РК Вардар]] | nationalteam = {{знамеикона|Macedonia}} [[Машка ракометна репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps(goals) = 32 (51) | ntupdate = }} '''Стојанче Стоилов''' (р. {{роден|30|април|1987}})<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.macedoniahandball.com/default.aspx?mId=55&lId=1 |title=архивски примерок |accessdate=2011-06-14 |archive-date=2013-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328182126/http://www.macedoniahandball.com/default.aspx?mId=55&lid=1 |url-status=dead }}</ref> — поранешен [[Македонија|македонски]] [[ракомет]]ар и [[Машка ракометна репрезентација на Македонија|репрезентативец]] кој моментално работи како тренер. Во првиот четвртфинален натпревар од Лигата на шампионите, којшто [[РК Вардар|Вардар]] го одиграл против [[Полска|полскиот]] [[РК Келце|Келце]] во Скопје, на [[11 април]] [[2015]] година, Стојанче Стоилов бил избран за дел од најдобриот состав на колото,<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/stoilov-del-od-najdobriot-tim-na-chetvrt-finaleto Официјално мрежно место на РК „Вардар“, „Стоилов дел од најдобриот тим на четврт-финалето“ (пристапено на 15.4.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> а нешто подоцна, според гласовите на гледачите на Лигата на шампионите, бил прогласен за најдобар играч во првото коло од четвртфиналето.<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/stoilov-e-najdobar-igrach-vo-chetvrtfinaleto-vo-lsh Официјално мрежно место на РК „Вардар“, „Стоилов е најдобар играч во четврфиналето во ЛШ“(пристапено на 18.4.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Стоилов играч на колото во ЛШ“, ''Дневник'', година XIX, број 5743, петок, 17 април 2015, стр. 25.</ref> [[Податотека:Стојанче_Стоилов_1.jpg|мини|285x285пкс|(Куп на Македонија 2019)]] [[Податотека:EHF EURO 2018 Trening na Makedonija 14.01.2018-1588 (38980519284).jpg|мини|284x284пкс]] == Достигнувања == === Домашни натпреварувања === * '''[[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Македонска супер лига]]:''' :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (6): 2007-08, 2009-10, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2016-17, 2017-18, 2018-19 * '''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]]:''' :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (7): 2009, 2010, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ===Европски натпреварувања === * '''[[ЕХФ Лига на шампиони]] :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (2): 2016–17, 2018-19 ===Останати=== * '''[[СЕХА лига]]:''' :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (3): 2011–12, 2013–14, 2016–17, 2017-18, 2018-19 == Наводи == {{наводи}} {{рв|Stojanče Stoilov}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2012}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2013}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2014}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2015}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2016}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2017}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2018}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2019}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоилов, Стојанче}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Ракометари од Скопје]] [[Категорија:Ракометни тренери од Скопје]] [[Категорија:Ракометари на РК Вардар]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Струмица]] fq35fa3if4czta5lxy2jq37i3l1exc6 5623058 5623057 2026-09-02T16:26:01Z Bjankuloski06 332 5623058 wikitext text/x-wiki {{Infobox handball biography | name = Стојанче Стоилов | image = [[Податотека:Стојанче Стоилов (2).jpg|250п|]] | fullname = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1987|4|30}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | height = 1,92 м | weight = 110 кг | currentclub = | clubnumber = 5 | position = [[пикер]] | years = 2006-2011<br> 2011-2023 | clubs = {{знамеикона|Macedonia}} [[РК Металург Скопје]]<br> {{знамеикона|Macedonia}} [[РК Вардар]] | nationalteam = {{знамеикона|Macedonia}} [[Машка ракометна репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps(goals) = 32 (51) | ntupdate = }} '''Стојанче Стоилов''' (р. {{роден|30|април|1987}})<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.macedoniahandball.com/default.aspx?mId=55&lId=1 |title=архивски примерок |accessdate=2011-06-14 |archive-date=2013-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328182126/http://www.macedoniahandball.com/default.aspx?mId=55&lid=1 |url-status=dead }}</ref> — поранешен [[Македонија|македонски]] [[ракомет]]ар и [[Машка ракометна репрезентација на Македонија|репрезентативец]] кој моментално работи како тренер. Во првиот четвртфинален натпревар од Лигата на шампионите, којшто [[РК Вардар|Вардар]] го одиграл против [[Полска|полскиот]] [[РК Келце|Келце]] во Скопје, на [[11 април]] [[2015]] година, Стојанче Стоилов бил избран за дел од најдобриот состав на колото,<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/stoilov-del-od-najdobriot-tim-na-chetvrt-finaleto Официјално мрежно место на РК „Вардар“, „Стоилов дел од најдобриот тим на четврт-финалето“ (пристапено на 15.4.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> а нешто подоцна, според гласовите на гледачите на Лигата на шампионите, бил прогласен за најдобар играч во првото коло од четвртфиналето.<ref>[http://www.rkvardar.com/vesti/stoilov-e-najdobar-igrach-vo-chetvrtfinaleto-vo-lsh Официјално мрежно место на РК „Вардар“, „Стоилов е најдобар играч во четврфиналето во ЛШ“(пристапено на 18.4.2015)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Стоилов играч на колото во ЛШ“, ''Дневник'', година XIX, број 5743, петок, 17 април 2015, стр. 25.</ref> [[Податотека:Стојанче_Стоилов_1.jpg|мини|285x285пкс|(Куп на Македонија 2019)]] [[Податотека:EHF EURO 2018 Trening na Makedonija 14.01.2018-1588 (38980519284).jpg|мини|284x284пкс]] == Достигнувања == === Домашни натпреварувања === * '''[[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Македонска супер лига]]:''' :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (6): 2007-08, 2009-10, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2016-17, 2017-18, 2018-19 * '''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]]:''' :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (7): 2009, 2010, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ===Европски натпреварувања === * '''[[ЕХФ Лига на шампиони]] :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (2): 2016–17, 2018-19 ===Останати=== * '''[[СЕХА лига]]:''' :[[File:Gold medal with cup.svg|15px]] '''Победник''' (3): 2011–12, 2013–14, 2016–17, 2017-18, 2018-19 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Stojanče Stoilov}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2012}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2013}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2014}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2015}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2016}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2017}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2018}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2019}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоилов, Стојанче}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Ракометари од Скопје]] [[Категорија:Ракометни тренери од Скопје]] [[Категорија:Ракометари на РК Вардар]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Струмица]] ga8j0mcztjf3ieict2fuj8p42tdl1rp 0 765075 5623138 5218139 2026-09-02T21:31:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623138 wikitext text/x-wiki [[Слика:Emily Brontë cropped.jpg|десно|мини|Емили Бронте]] '''Емили Џејн Бронте''' (Emily Jane Brontë) (родена {{родена|30|јули|1818}} - починала; {{починала|19|декември|1848}} била [[Англија|Англиска]] [[книжевност|писателка]] [[поетеса]], запаметена по нејзиниот единствен роман, ''[[Оркански височини]]'' кое денес спаѓа во класичните дела на англиската литература. Пишувала под псевдонимот Елис Бел (Ellis Bell). ==Ран живот и образование== [[File:Painting of Brontë sisters.png|thumb|left|upright|Слика од 1834 година насликана од нивниот брат Бранвел Бронте. Од лево кон десно: Ен, Емили и Шарлот. (Бранвел бил на сликата меѓу Емили и Шарлот, но се избришал.)]] Емили е родена на 30 јули 1818 година во селото Торнтон, во Северна Англија а нејзини родители биле Марија Бранвел и Патрик Бронте. Таа е помлада сестра на Шарлот Бронте и е петта од шесте деца, невклучувајќи ги и двете постари сестри, Марија и Елизабет, кои пчинале уште како деца. Во 1820 година, набрзо по раѓањето на Ен, семејството се преселило во Хаворт, каде Патрик работел како свештеник, место каде што децата го развиле нивниот талент за пишување. По смртта на нивната мајка во септември 1821, сестрите Марија, Елизабет и Шарлот биле пратени во училиштето Clergy Daughters, каде се соочувале со малтретирања кои подоцна Шарлот ги опишува во Џејн Ер. На шестгодишна возраст Емили им се придружила на сестрите во школото, но за краток период. Кога епидемија на тифус го зафатила училиштето, се заразиле и Марија и Елизабет. Марија, која можеби имала и туберколоза, била пратена дома и таму починала. Во јуни 1825 година, Емили заедно со Шарлот и Елизабет биле избркани од училиштето и Елизабет починала бргу по нивното враќање дома. Подоцна, децата биле образувани дома од нивниот татко и нивната тетка, Елизабет Бранвел. Нивниот татко бил многу строг и преку ден работел во својата канцеларија додека децата седеле тивко во друга соба. Емили и нејзините сестри имале пристап до голем спектар на книги, меќу кои и нејзините омилени на Волтер Скот, Бајрон, Шели и списанието Блеквуд. Во нивното слободно време, децата почнале да пишуваат приказни инспирирани од кутија со играчки војници, што Бранвел ја добил како подарок, и приказни за измислени светови што биле чести во нивните приказни и авантурите на војводата од Велингтон и неговите синови Чарлс и Артур Велесли. Малку од делата на Емили се зачувани од овој период. На седумнаесет години Емили почнала да го посетува училиштето за девојки Роу Хеад, каде што Шарлот работела како учителка, но останала само неколку месеци поради премолема носталгија за нивниот дом. Во тој период, целта на девојките била да стекнат доволно образование за да можат да отворат нивно училиште. Во септември 1838 година, Емили, на дваесет годишна возраст работела како учителка во училиштето Ло Хил во Халифакс. Како резултат на 17-часовното работно време, нејзиното здравје се влошило и во април 1839 година се вратила дома. Таму и останала и го поминувала времето работејќи низ куќата и предавала во неделното училиште. Самата го научила германскиот јазик од книги и свирела на пијано. ==Полнолетство== [[File:Constantinheger1.jpg|thumb|Константин Хегер, учител на Шарлот и Емили за време на нивниот престој во Брисел, фотографија од 1865]] Во 1842 година, Емили и Шарлот заминале за Брисел, каде учеле во академијата за девојчиња, која била под раководство на Константин Хегер. Тие планирале токму таму да го подобрат нивното знаење на француски и германски јазик пред да го отворат нивното училиште. Од тој период се зачувани девет есеи на Емили напишани на француски јазик. Двете сестри биле посветени на нивното образивание и на крајот се стекнале со толкаво познавање на францускиот јазик што господин Хегер им предложил да останат уште шест месеци и на Шарлот и предложил да предава англиски јазик, а Емили, музика. Но, по веста за смртта на нивната тетка, морале да се вратат дома и иако се обиделе да отворат нивно училиште, немале доволно ученици за таа цел. Во 1844 година, Емили ги препишала и организирала сите поеми што ги напишала во два нотеса. Сестрите ги објавиле своите дела под псевдоними, но ги зачувале своите иницијали: Шарлот бил Кјурер Бел, Емили била Елис Бел и Ен била Актон Бел. Шарлот во биографските белешки на Елис и Актон Бел напишала дека ги одбрале тие имиња за да звучат помаженствени и за луѓето да не ги гледаат со предрасуди. Шарлот напишала 20 поеми, а Емили и Ен напишале 21. Иако за неколку месеци се продале само две копии од книгата, тие не се обесхрабувале (еден од вата читатела бил толку импресиониран, што им побарал автограми). Критичарот од весникот „The Athenaeum“ го фалел пишувањето на Елис Бел поради неговата музика и моќ. ==Карактер== Поради нејзината затвореност и малкуте информации за нејзиниот живот, Емили Бронте претставува мистерија за биографите. Дури и немала други пријатели освен тие од нејзиното семејство и главен извор за информации за нејзиниот живот е нејзината постара сестра, Шарлот. Несоцијалноста на Емили и нејзината срамежливост биле забележани многупати. Според Норма Крендал, нејзината човечност обично се согледувала од нејзината љубов кон природата и животните. Низ годините, љубовта на Емили кон природата била предмет на многу анегдоти. Во еден весник од 31ви декември пишува дека најинтимните врски на Емили биле токму оние со птиците и животните и од нејзините прошетки, таа често се враќала со зајак во рацете, на кој му се обраќала како да ја разбира. И следната анегдота е исто така поврзана: <blockquote><div> Еднаш била касната од бесно куче на кое му понудила вода. Не кажала за тоа на никому и самата го изгорела каснтатото место со маша и никој не знаел сè додека, неколку недели подоцна, не ја забележале лузната. </div></blockquote> Во Кралици на литературата од викторијанското доба (1886), Ева Хоуп го опишува карактерот на Емили како „чудна мешавина од срамежливост и спартанска храброст“ и вели „ таа била премногу срамежлива, но до изненадувачки степен, и физички храбра“. Сакала неколку луѓе, но со голема нежност и посветеност и била разбирлива кон неуспесите на другите и умеела да простува. Но била строга кон себе и ни за момент не дозволувала да се оттргне од она што го сметала за своја должнот. [[File:Wuthering.jpg|thumb|right|149px|Насловната страна на првото издание на ''[[Оркански височини]]'' (1847)]] ==''Оркански височини''== ''[[Оркански височини]]'' првпат била објавена во Лондон во 1847 година, појавувајќи се заедно со книгата на Ен, Агнес Греј, под псевдонимот Елис Бел. Името на Емили се појавило дури во печатените копии во 1850 година.<ref>Richard E. Mezo, ''A Student's Guide to Wuthering Heights by Emily Brontë'' (2002), p. 2</ref> Иновативната структура на романот ги оставила критичарите збунети. Насилството и страста во романот ги натерале читателите од викторијанското доба да помислат дека романот е напишан од маж. Според Џулиет Гардинер, „живописната сексуална страст и моќта на пишаните зборови и слики ги импресионирале и збудалеле критичарите“.<ref>Juliet Gardiner, ''The History today who's who in British history'' (2000), p. 109</ref> Иако на почетокот романот добил мешани критики и бил често осудуван за описите на неморалната страст, книгата станала англиска литературна класика. Иако писмо од нејзиниот издавач иницира дека Емили го започнала нејзиниот втор роман, ракописот никогаш не е пронајден. Можеби Емили или пак некој член од нејзиното семејство го уништиле ракописот или пак Емили била премногу болна да го доврши романот. Што и да се случило, никогаш не е пронајден ракопис за втор роман на Емили. ==Смрт== Здравствената состојба на Емили, како и на нејзините сестри, била отежнета од локалната клима, несанитарните услови во нивниот дом и загадениот извор на вода што доаѓал од црковните гробишта. За време на погребот на нејзиниот брат в осептември 1848 година, добила настинка што подоцна преминала во туберколоза. Иако нејзиното здравје полека се влошувало, таа одбивала медицинска помош и лекови. Шарлот, стравувајќи ја сестра си, утрото на 19ти декември 1848 напишала: <blockquote><div> Секој ден станува се послаба. Докторот прати лекови, но таа не сака да ги пие. До сега немам поминато низ вакви тешки моменти. Се молам за Божја помош за сите нас.<ref>Elizabeth Gaskell, ''The life of Charlotte Brontë'' (1870), p. 281</ref> </div></blockquote> Напладне, состојбата на Емили се влошила и можела само да шепоти. Нејзините последни зборови до Шарлот биле да повика лекар, но било предоцна. Починала истиот ден, во 2 часот попладне. Била толку слаба што нејзиниот ковчег бил широк само 40 сантиметри. Нејзиното тело почива во црквата Св. Михаил во Хаворт, Западен Јоркшир во Англија. Емили не доживеала да го види успехот на нејзиниот единствен роман бидејќи починала само една година по неговото издавање, на триесет годишна возраст. ==Наводи== {{Reflist|2}} ==Додатна библиографија== * ''Emily Brontë'', Charles Simpson * ''In the Footsteps of the Brontës'', Ellis Chadwick * ''Last Things: Emily Brontë's Poems'', [[Janet Gezari]] * ''The Oxford Reader's Companion to the Brontës'', Christine Alexander & Margaret Smith * ''[[Literature and Evil]]'', [[Georges Bataille]] * ''The Brontë Myth'', [[Lucasta Miller]] * ''Emily'', Daniel Wynne * ''Dark Quartet'', [[Lynne Reid Banks]] * ''Emily Brontë'', [[Winifred Gerin]] * ''A Chainless Soul: A Life of Emily Brontë'', [[Katherine Frank]] * ''Emily Brontë. Her Life and Work'', [[Muriel Spark]] and Derek Stanford * ''Emily's Ghost: A Novel of the Brontë Sisters'', [[Denise Giardina]] * ''Charlotte and Emily: A Novel of the Brontës'', Jude Morgan * L. P. Hartley, 'Emily Brontë In Gondal And Galdine', in L. P. Hartley, ''The Novelist's Responsibility'' (1967), p.&nbsp;35–53 ==Надворешни врски== {{Wikiquote}} {{Wikisource author}} {{рв|Emily Brontë}} * {{gutenberg author | id=Emily_Brontë | name=Emily Brontë}} * {{librivox author|Emily+Bronte}} * [http://www.bronte.org.uk/ Website of the Brontë Scoeity and Brontë Parsonage Museum in Haworth] * [http://wutheringheights.info ''Wuthering Heights'' overview] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130409005609/http://wutheringheights.info/ |date=2013-04-09 }} * [http://texts.elotw.org/emily-bronte/ Some poems by Emily Brontë] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090816184241/http://texts.elotw.org/emily-bronte |date=2009-08-16 }} * [https://archive.org/details/emilybront00robi ''Emily Brontë''], by A. Mary F Robinson, 1883 A Biography Archive.org * [http://www.poetsgraves.co.uk/bronte.htm Emily Brontë's grave] * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=1709 Memorial Page for Emily Brontë at Find-a-Grave] * [http://www.poetseers.org/the_great_poets/british_poets/emily_bronte_poems/ Short biography and selected Poems] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070916185114/http://www.poetseers.org/the_great_poets/british_poets/emily_bronte_poems |date=2007-09-16 }} * [http://www.wuthering-heights.co.uk Reader's Guide to Wuthering Heights] *[http://maps.google.co.uk/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=111811052051951249860.00043456f50a0204ad5d4&z=10&om=1 Map of Locations associated with ''Wuthering Heights'' and Emily Brontë] * [http://www.brontes.nl Dutch website on the Brontës] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140517080139/http://brontes.nl/ |date=2014-05-17 }} {{Англија-биог-никулец}} {{писател-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] one2w93dec65e2eame45sbuoz44irkn 0 967232 5622929 5619806 2026-09-02T12:48:13Z Gurther 105215 5622929 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}[[Податотека:Sofi Marinova after winning Bulgarian National Final.jpg|мини|Софи Маринова во 2012 година.]] '''Софи Маринова''' ({{родена на|5|декември|1975}} во [[Софија]]) — поп-фолк пејачка од [[Роми|ромска]] [[народност]]. == Животопис == Била избрана за [[Бугарија на Евровизија|претставник на Бугарија]] на изборот на песна на [[Евровизија 2012|Евровизија за 2012]] со песната „''Love Unlimited''“ (во превод Неограничена љубов), но не успеала да се пласира во финалето. Софи била првата поп-фолкерка која била избрана да ја претставува Бугарија на Евровизија. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Софи Маринова]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 11 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 108 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Единствен мой (1998) * Моят сън (1999) * Студен пламък (2000) * Нежна е нощта (2001) *Осъдена любов(2002) *5 октави любов(2004) *Обичам(2005) *Остани(2006) *Време спри(2008) *VIP-ът (2009) *Софи Маринова 2013 (2013) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот!! Година !! Режисер |- | ''Софи'' || 1996 || |- | ''Годежаря'' || 1996 || |- | ''Авересте гилян'' || 1996 || |- | ''Девла'' || 1996 || |- | ''Стари рани'' || 1997 || Магјердич Халваджијан |- | ''Плачещо сърце'' || 1997 || Магјердич Халваджијан |- | ''Ти пак си тук'' || 1998 || |- | ''Единствен мой'' || 1998 || |- | ''Аз съм песен'' || 1998 || |- | ''Не ме търси'' || 1998 || |- | ''Къде си ти'' || 1998 || |- | ''Обич'' || 1998 || |- | ''Живота си живей'' || 1998 || |- | ''Без теб'' || 1998 || |- | ''Обида и любов'' || 1998 || |- | ''Аз и вятъра'' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | ''Моят сън'' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | ''Най-щастлива'' || 2000 || Стилијан Иванов |- | ''Спри да тичаш'' || 2000 || Стилијан Иванов |- | ''Студен пламък'' || 2000 || |- | ''Светица и грешница'' || 2001 || |- | ''В друг свят живея'' || 2001 || Зорница Кјерджилова/Дима Делчева |- | ''Път към рая'' || 2001 || |- | ''Нежна е нощта'' || 2002 || Зорница Кјерджилова/Дима Делчева |- | ''Жените знаят защо'' || 2002 || |- | ''Заклинание'' || 2002 || |- | ''Осъдена любов'' || 2002 || |- | ''Един живот не стига'' || 2003 || |- | ''Немил-недраг'' || 2003 || |- | ''Таен знак'' || 2004 || Fresh studio |- | ''Любов моя'' || 2004 || Николај Нанков,Color studio |- | ''Единствени'' || 2005 || Магјердич Халваджијан |- | ''Ах, леле'' || 2005 || |- | ''Стига номера'' || 2005 || |- | ''Обичам'' || 2005 || |- | ''Ти разби сърцето ми'' || 2006 || |- | ''Бурята в сърцето ми'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Остани'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Точно ти'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Мой си дяволе'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Дива любов'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Онзи фатален ден'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Време спри'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Толкова силно'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Чужди устни'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Любовни думи'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Бате шефе'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Боледувам'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Любов ли бе'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Зараза'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Amalipe'' || 2010 || Тео Симеонов |- | ''Струната на любовта'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режи го на две'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Love unlimited'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Отнесени от вихъра'' || 2012 || Мартин Маккариев |- | ''Едерлези/Чай шукарие'' || 2012 || |- | ''Искам да обичам'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Промяна в плана'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Bye, bye'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Любов'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''По тебе полудях'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-голямата любов'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Като дете'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Черен етикет'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Гуш, гуш'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Сладка ни е любовта'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Парола любов'' || 2017 || N-team |- | ''Не лъжи жена'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''300 каприза'' || 2017 || Ерик |- | ''Татуирах твойто име'' || 2017 || |- | ''Няма право на любов'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили, мили'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Един за друг'' || 2019 || |- | ''Дива магия'' || 2019 || |- | ''Остани'' || 2019 || Добромир Николов |- | ''Един живот'' || 2020 || Христо Порјазов |- | ''Проблем'' || 2020 || Николај Скерлев |- | ''Кифла Фафла'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Маските свалете'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгубена'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Слънцето ще изгори'' || 2021 || Стефан Маринов |- | ''Злато мое'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Ако можеше'' || 2021 || Рајко Рајков |- | ''Гърмиш'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Ревнувам те'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Стари рани (нова верзија)'' || 2023 || Георги Марков |- | ''Ергенът'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Номер едно'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мистър идеален'' || 2023 || Едуард Иванов |- | ''ДНК'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | '' Песен за народа'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две Лъжи'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Цак цак'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пак оставам'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Константине'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Целуни ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Като кмет'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''В очите ми'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Любов'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''100 на 100'' || 2025 || Добромир Николов |- | ''Капучина'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Фабрика за рани'' || 2025 ||Радина Миленчева |- | ''Коледа'' || 2025 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Маслинови очи'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Машала'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Живот'' || 2026 || Људмил Иларионов-Љуси |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- |} {{никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Маринова, Софи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Бугарски Роми]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] fylxhfnvr6jeik9gxo56kl4hroz4tps 0 1035037 5623188 5593372 2026-09-03T06:49:12Z P.Nedelkovski 47736 нем филм наместо безвучен филм 5623188 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија филм | name = Артистот | image = Артистот - плакат.png | alt = | caption = Филмскиот плакат | director = [[Мајкл Хазанавициус]] | producer = Томас Ленгмен | writer = Мајкл Хазанавициус | starring = [[Жан Дужардин]]<br />[[Беренис Бежо]] | music = Лудовик Бурс | cinematography = Гулем Шифмен | editing = Ен-Софи Бијон<br />Мајкл Хазанавициус | studio = „La Petite Reine“<br />„ARP Sélection“<br />„Studio 37“<br />„La Class Americane“<br />„France 3 Cinema“<br />„U Film“<br />„Jouror Productions“<br />„JD Prod“<br />„Wild Bunch“ | distributor = „[[Warner Bros.]]“ {{small|(Франција)}}<br />„[[The Weinstein Company]]“ {{small|(САД/Авс)}}<br />„[[Entertainment Film Distributors]]“ {{small|(ОК)}} | released = 15 мај 2011<br />[[Кански филмски фестивал|Кан]]<br />12 октомври 2011<br />Франција | runtime = 100 минути | country = {{знамеикона|France}}[[Франција]] | language = [[Безвучен филм|Безвучен]]<br />[[Англиски]] превод | budget = [[Американски долар|$]]15 милиони | gross = $133.432.856<ref name="Boxofficemojo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=artist.htm|title=„Артистот“ (2011)|publisher=„Box Office Mojo“|accessdate=23 јуни 2012}}</ref> }} '''Артистот''' — [[Франција|француски]] [[Нем филм|нем]]{{#tag:ref|Постои недоразбирање околу тоа дали филмот е француски или американски. Официјалното американско мрежно место наведува „тоа е американски филм од реномираниот француски писател/режисер Мајкл Хазанавициус, додека, пак, академијата за филмска уметност и наука го опишува како француски филм, потенцирајќи дека филмот е режиран и продуциран од Французин и двете главни улоги во филмот ги толкуваат, исто така, Французи.|group=бе}}<ref name=CannesArtist>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/11169584/year/2011.html|title=Кански фестивал: „Артистот“|work=Кан|accessdate=24 јануари 2012|archive-date=2012-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307184013/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/11169584/year/2011.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://latimesblogs.latimes.com/world_now/2012/02/reporting-from-paris-the-french-woke-up-to-a-historic-moment-in-their-film-history-with-a-record-breaking-slew-of-oscar-f.html'|title=Реакциите во Франција по петте освоени оскари на „Артистот“|work=„Los Angeles Times“|date=27 февруари 2012 |accessdate=27 февруари 2012}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.cnn.com/2012/02/27/world/europe/oscars-the-artist/index.html|first=Ник |last=Томпсон| title=Како безвучен, црно-бел француски филм освои многу оскари.|work=„CNN“|date=27 февруари 2012 |accessdate=27 февруари 2012}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.businessweek.com/news/2012-02-27/oscar-wins-for-the-artist-mark-record-for-a-french-film.html|first=Тара |last=Пател| title=Рекордни пет оскар за француски филм, „Артистот“|work=„Bloomberg Businessweek“|date=27 февруари 2012 |accessdate=27 февруари 2012}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.nytimes.com/2012/02/28/arts/28iht-oscarfr28.html|first=Ерик|last=Фанер| title=Француската филмска индустрија го слави своето највисоко културолошко достигнување|work=Њујорк Тајмс|date=27 февруари 2012 |accessdate=27 февруари 2012}}</ref> [[филм]] од [[2011]]. Филмот припаѓа на жанровите [[комедија]] и [[драма]] и е снимен во [[Црно-бел филм|црно-бела]] техника.<ref name=ACEFilmEditors>{{Наведена мрежна страница |url=http://ace-filmeditors.org/ace-eddie-awards/nominees-recipients/ |title=Номинирани & Приматели: „ACE Film Editors“ |work=„ACE Film Editors“ |accessdate=26 февруари 2012 |archive-date=2012-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322183147/http://ace-filmeditors.org/ace-eddie-awards/nominees-recipients/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.goldenglobes.org/nominations/ |title=Номинации за Златен Глобус |accessdate=2012-08-03 |archive-date=2012-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026101239/http://www.goldenglobes.org/nominations/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/the_artist/ „Артистот“ на „Rotton Tomatoes“]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120209220214/http://www.chicagotribune.com/entertainment/movies/sc-mov-1220-the-artist-20111220,0,2703056.column 3 1/2 ѕвезди за „Артистот“] „Chicago Tribune“</ref> „Артистот“ е режиран од [[Мишел Хазанавициус]], кој е автор и на сценариото, а главните улоги ги толкуваат [[Жан Дужарден]], [[Беренис Бежо]] и [[Џон Гудмен]].<ref>{{Наведена книга |title=Интернационален филмски прирачник, 2012 |url=https://archive.org/details/internationalfil0000unse_b7g9 |first=Ијан Хајден |last=Смит |year= 2012 |isbn= 978-1908215017 |page= [https://archive.org/details/internationalfil0000unse_b7g9/page/117 117] |accessdate= 24 април 2012}}</ref> Филмот постигнал огромен успех кај филмската критика, т.е. на разни фестивали освоил дури 160 награди, а покрај тоа, имал уште 146 номинации. Така, во 2011 година, Дужарден ја освоил наградата за најдобар глумец на Канскиот филмски фестивал, а посебна награда му била доделена и на кучето Уги. Истата година, филмот ја освоил наградата за музика на Европските филмски награди. Филмот освоил пет награди „[[Оскар]]“ во [[2012]] година, и тоа, во категориите: најдобар филм, најдобра главна машка улога, најдобар [[режисер]], најдобра костимографија и најдобра оригинална [[музика]]. Истата година, филмот освоил и три награди „[[Златен глобус]]“: најдобар глумец, најдобра музика и најдобар филм.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt1655442/awards?ref_=tt_awd IMDb, The Artist I (2011) (пристапено на 4.1.2015)]</ref> ==Содржина== Дејствието во филмот се одвива во [[Холивуд]], помеѓу [[1927]] и [[1932]] година, и се фокусира на љубовната врска помеѓу постара филмска ѕвезда и млада глумица, која штотуку започнува да се издигнува во филмската индустрија, поточно правејќи безвучни филмови, кој, пак, тренд започнал да опаѓа со појавувањето на звучните филмови. Џорџ Валентин (го игра Дужарден) е голема ѕвезда на немиот [[филм]]. По успешната премиера на неговиот најнов филм, тој излегува пред кино-салата за да се фотографира, а една од неговите обожавателки се судира со него. Џорџ ја прегрнува и, додека се фотографираат, девојката го бакнува, а [[фотографија]]та излегува на насловните страници на сите весници. Подоцна, девојката, која се вика Пепи Милер (ја игра Бежо), се пријавува на аудиција во студиото во кое снима Валентин. Таа е вљубена во него, но тој, иако таа го привлекува, се држи воздржано, бидејќи е оженет со една позната глумица. Валентин и Пепи снимаат еден заеднички филм, по што, нивните патеки се разидуваат. Тогаш, настапува пресврт во [[технологија]]та на снимање на филмовите и немите филмови се заменети од звучните. Валентин цврсто одбива да снима звучни филмови и доаѓа во судир со сопственикот на филмското студио, по што самостојно снима нем филм, кој поминува слабо во кино-салите. Во меѓувреме, Пепи Милер станува голема ѕвезда на звучниот филм, нејзините филмови се многу гледани и таа е постојано присутна во медиумите. При една случајна средба во [[ресторан]], каде што Пепи дава [[интервју]], Валентин ѝ се налутува поради нејзината изјава дека старите ѕвезди треба да направат место за новите. Подоцна, Пепи доаѓа во неговиот дом за да му се извини, но тој, со повредена гордост, студено ја одбива. Потоа, доаѓа големиот крах на [[берза]]та, по што Валентин го губи своето богатство. Истовремено, неговата жена го брка од луксузната куќа и тој мора да се пресели во евтин, мал стан. Притиснет од немаштијата, тој го отпушта својот личен шофер (кого го вработува Пепи) и започнува да се опива. На крајот, тој е принуден да ги продаде сите свои работи на [[аукција]], а нив тајно ги купува Пепи, која сè уште го сака. Валентин е очаен и само тоне во својата лоша состојба. Еден ден, тој оди во кино-салата за да гледа филм со Пепи Милер, а потоа доаѓа во својот стан и ги пали сите ролни со своите филмови. Тогаш, станот се запалува, а Валентин паѓа во несвест, но неговото [[куче]] повикува [[Полиција|полицаец]], кој го спасува онесвестениот Валентин. Валентин завршува во [[болница]], а таму го посетува Пепи, која го пренесува во својот стан. Некое време, таа и Валентин живеат среќно, но повторно доаѓа до израз суетата на Валентин. Еден ден, додека Пепи е на снимање, тој случајно влегува во собата во која таа ги чува сите негови работи кои ги купила на аукцијата. Налутен, тој на напушта нејзината куќа и оди во својот опожарен стан, каде го зема [[револвер]]от и го става во [[уста]]та, сакајќи да се убие. За тоа време, во филмското студио, Пепи му поставува услов на сопственикот дека ќе го напушти студиото, ако не ѝ дозволи да сними заеднички филм со Валентин. Тој се согласува, а таа радосна оди во својот дом за да му ја соопшти веста на Валентин. Кога не го наоѓа таму, Пепи заминува во неговиот стан, пристигајќи токму во моментот кога тој сака да изврши [[самоубиство]]. Двајцата се прегрнуваат, а потоа започнуваат да го снимаат заедничкиот филм.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt1655442/?ref_=nv_sr_1 IMDb, The Artist I (2011) (пристапено на 4.1.2015)]</ref> == Белешки == {{Reflist|1|group=бе}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|The Artist (film)}} * [http://www.theartistmovie.net/ Мрежно место за „Артистот“ на „Weinstein Company“ ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150802014845/http://theartistmovie.net/ |date=2015-08-02 }} * {{IMDb title|1655442|Артистот}} * {{mojo title|artist|Артистот}} * {{rotten-tomatoes|the_artist|Артистот}} * {{metacritic film|the-artist|Артистот}} {{ОскарФилм}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови од 2011 година]] [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Безвучни филмови]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови за глумци]] [[Категорија:Филмови со Џон Гудмен]] [[Категорија:Филмови со Жан Дужарден]] [[Категорија:Филмови со Беренис Бежо]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Филмови на The Weinstein Company]] 4tvw8z9peeacx2440meohdi77n5che8 0 1041251 5622916 5619609 2026-09-02T12:36:07Z Gurther 105215 5622916 wikitext text/x-wiki [[File:Nádas Péter.jpg|thumb|Петер Надаш]] '''Петер Надаш''' ([[унгарски]]: ''Nádas Péter''; [[14 октомври]] [[1942]], [[Будимпешта]] — Гомбошсег, [[26 август]] [[2026]]) е современ унгарски писател, есеист и фотограф. == Животопис == Петер Надаш е роден во [[1942]] година во [[Будимпешта]]. Работел како фоторепортер и новинар, потоа како уредник во весници и лектор на театарот во [[Ѓер]], а од [[1969]] година е професионален писател. Живее во малото село Гомбосег. Во [[1993]] година, станал член на Академијата за уметност "Сечењи".<ref name="ReferenceA">''Сецирање на живо - Антологија на унгарскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2009, стр. 235.</ref> == Творештво == Делата на Надаш се преведени на повеќе европски јазици: [[шпански јазик|шпански]], [[шведски јазик|шведски]], [[норвешки јазик|норвешки]], [[дански јазик|дански]], [[германски јазик|германски]], [[англиски јазик|англиски]], [[француски јазик|француски]], [[бугарски јазик|бугарски]], [[словенечки јазик|словенечки]], [[чешки јазик|чешки]], [[полски јазик|полски]], [[естонски јазик|естонски]], [[летонски јазик|летонски]], [[фински јазик|фински]] и [[руски јазик|руски]]. Два негови расказа се објавени на [[македонски јазик]] во [[2009]] година како дел на антологијата на унгарскиот краток расказ "''Сецирање на живо''", во издание на издавачката куќа "Темплум".<ref>''Сецирање на живо - Антологија на унгарскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2009.</ref> На македонски јазик во 2012 година се објави и романот „Крајот на еден семеен роман“ во издание на издавачката куќа „ИЛИ-ИЛИ“. Преводот на расказите и романот е на Анамарија Цинеге-Панзова и Златко Панзов. Негови поважни дела се:<ref name="ReferenceA"/> * [[''Библија'']] (раскази), [[1967]] година * ''Игра, барањето на клучот'' (раскази), [[1969]] година * ''Крајот на еден семеен роман'' (роман) [[1977]] година * ''Сцена'' (есеи за театарот), [[1983]] година * ''Пронајденото ливче и други мешани списи'' (есеи и медитации), [[1992]] година * [[''Минотаур'']] (кратки раскази), [[1997]] година * ''Малку [[светлина]]'' (есеи и фотографии), [[2000]] година * ''Паралелни приказни'' (роман) [[2006]] година == Признанија == Надаш е добитник на повеќе унгарски и меѓународни награди, како што се:<ref>''Сецирање на живо - Антологија на унгарскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2009, стр. 235-236.</ref> * Наградата "[[Милан Фушт]]", [[1978]] година * Наградата "[[Атила Јожеф]]", [[1985]] година * Наградата "[[Тибор Дери]]", [[1988]] година * Наградата на Фондацијата [[Џорџ Сорос|Сорос]] "[[Ѓула Круди]]", [[1990]] година * Österreichische Staatpreis für Europäischen Verständigung, [[1991]] година * Наградата "[[Лајош Кошут|Кошут]]", [[1992]] година * Leipziger Buchpreis zur Europäischen Verständigung, [[1995]] година * Prix du Meilleur Livre Étranger "Vilenica", [[1998]] година * Наградата "[[Франц Кафка]]", [[2003]] година * Наградата "[[Шандор Мараи]]", [[2006]] година * Орден за заслуги на Република Унгарија - Крст, [[2007]] година == Наводи == <references/> {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Надаш, Петер}} [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Луѓе од Будимпешта]] [[Категорија:Унгарски Евреи]] [[Категорија:Унгарски писатели]] [[Категорија:Унгарски романописци]] [[Категорија:Членови на Берлинската академија на уметностите]] 1kgxxziga44x3csaqgfeut4u572tl1d 5622917 5622916 2026-09-02T12:36:26Z Gurther 105215 5622917 wikitext text/x-wiki [[File:Nádas Péter.jpg|thumb|Петер Надаш]] '''Петер Надаш''' ([[унгарски]]: ''Nádas Péter''; [[14 октомври]] [[1942]], [[Будимпешта]] — Гомбошсег, [[26 август]] [[2026]]) — современ унгарски писател, есеист и фотограф. == Животопис == Петер Надаш е роден во [[1942]] година во [[Будимпешта]]. Работел како фоторепортер и новинар, потоа како уредник во весници и лектор на театарот во [[Ѓер]], а од [[1969]] година е професионален писател. Живее во малото село Гомбосег. Во [[1993]] година, станал член на Академијата за уметност "Сечењи".<ref name="ReferenceA">''Сецирање на живо - Антологија на унгарскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2009, стр. 235.</ref> == Творештво == Делата на Надаш се преведени на повеќе европски јазици: [[шпански јазик|шпански]], [[шведски јазик|шведски]], [[норвешки јазик|норвешки]], [[дански јазик|дански]], [[германски јазик|германски]], [[англиски јазик|англиски]], [[француски јазик|француски]], [[бугарски јазик|бугарски]], [[словенечки јазик|словенечки]], [[чешки јазик|чешки]], [[полски јазик|полски]], [[естонски јазик|естонски]], [[летонски јазик|летонски]], [[фински јазик|фински]] и [[руски јазик|руски]]. Два негови расказа се објавени на [[македонски јазик]] во [[2009]] година како дел на антологијата на унгарскиот краток расказ "''Сецирање на живо''", во издание на издавачката куќа "Темплум".<ref>''Сецирање на живо - Антологија на унгарскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2009.</ref> На македонски јазик во 2012 година се објави и романот „Крајот на еден семеен роман“ во издание на издавачката куќа „ИЛИ-ИЛИ“. Преводот на расказите и романот е на Анамарија Цинеге-Панзова и Златко Панзов. Негови поважни дела се:<ref name="ReferenceA"/> * [[''Библија'']] (раскази), [[1967]] година * ''Игра, барањето на клучот'' (раскази), [[1969]] година * ''Крајот на еден семеен роман'' (роман) [[1977]] година * ''Сцена'' (есеи за театарот), [[1983]] година * ''Пронајденото ливче и други мешани списи'' (есеи и медитации), [[1992]] година * [[''Минотаур'']] (кратки раскази), [[1997]] година * ''Малку [[светлина]]'' (есеи и фотографии), [[2000]] година * ''Паралелни приказни'' (роман) [[2006]] година == Признанија == Надаш е добитник на повеќе унгарски и меѓународни награди, како што се:<ref>''Сецирање на живо - Антологија на унгарскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2009, стр. 235-236.</ref> * Наградата "[[Милан Фушт]]", [[1978]] година * Наградата "[[Атила Јожеф]]", [[1985]] година * Наградата "[[Тибор Дери]]", [[1988]] година * Наградата на Фондацијата [[Џорџ Сорос|Сорос]] "[[Ѓула Круди]]", [[1990]] година * Österreichische Staatpreis für Europäischen Verständigung, [[1991]] година * Наградата "[[Лајош Кошут|Кошут]]", [[1992]] година * Leipziger Buchpreis zur Europäischen Verständigung, [[1995]] година * Prix du Meilleur Livre Étranger "Vilenica", [[1998]] година * Наградата "[[Франц Кафка]]", [[2003]] година * Наградата "[[Шандор Мараи]]", [[2006]] година * Орден за заслуги на Република Унгарија - Крст, [[2007]] година == Наводи == <references/> {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Надаш, Петер}} [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Луѓе од Будимпешта]] [[Категорија:Унгарски Евреи]] [[Категорија:Унгарски писатели]] [[Категорија:Унгарски романописци]] [[Категорија:Членови на Берлинската академија на уметностите]] 799gowxkif6fd10x63zfy9wo1admm54 0 1042922 5623120 5608714 2026-09-02T19:25:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623120 wikitext text/x-wiki {{Економија (страничник)}} '''Економската методологија''' ги изучива методите, особено научните методи, поврзани со економијата, вклучувајќи ги и економските принципи на размислување.<ref>:'''Стисни + копче за зголемување на помал текст на врската подолу.'''<br/>&nbsp;&nbsp; • Роџер Бекхаус, 2008. „методологија на економијата, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', 2 издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000393&q=methodology&topicid=&result_number=1 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Лоренс А. Боланд, 1987. „методологија“ ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'', верзија 3, стр. 455-56.<br/>&nbsp;&nbsp; • Даниел М. Хасмен, 1989. „Накратко за економската методологија“, ''Journal of Economic Perspectives'', 3(2), стр. [http://manoa.hawaii.edu/ctahr/aheed/Carl/supplementary%20readings/Hausman_1989_Economic_Methodology_in_a_Nutshell.pdf 115-127.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Кевин Д. Хувер, 1995. „Преглед: Зошто методологијата е важна во економијата?“ ''Economic Journal'', 105(430), стр. [http://econ.duke.edu/~kdh9/Source%20Materials/Research/WhyMethodologyMatters.pdf 715-734.]</ref> == Опсег == Општите методолошки проблеми имаат сличности и контрасти со природните науки и други општествени науки, поточно со: * дефиницијата за економија<ref>• [[Џон Стјуарт Мил]], 1844. [http://www.econlib.org/library/Mill/mlUQP5.html „За дефиницијата за политичка економија и за истражувачките методи соодветни на истата“], 5-ти есеј во ''Essays on Some Unsettled Questions of Political Economy''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Роџер И. Бекхаус и Стивен Медема, 2008. "економија, дефиниција за", ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', 2 издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_E000291&q=definitions&topicid=&result_number=5 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • _____. 2009. „Ретроспективи за дефиницијата за економија“, ''Journal of Economic Perspectives'', 23(1), стр. [http://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/jep.23.1.221 221–33] (close Bookmarks tab) [http://www.aeaweb.org/articles.php?doi=10.1257/jep.23.1.221 Апстракт.]</ref> * опсегот на економијата издефиниран од нејзините методи<ref>[[Џон Невил Кејнз]], 1891. ''The Scope and Method of Political Economy''. Annotated chapter [http://books.google.com/books?id=5GcVAAAAYAAJ&pg=PP20&dq=%22Keynes%22+%22Scope+*+Method+*+Political%22 links.] 4 издание, 1917 [1999]. Целосна [http://socserv.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/keynesjn/Scope.pdf#page=3 Создржина.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160825220428/http://socserv.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/keynesjn/Scope.pdf#page=3 |date=2016-08-25 }}</ref> * фундаментални принципи и оперативни значајности на економската теорија<ref>• Џон Хикс, 1939. ''Вредност и Капитал: Истрага за некои од фундаменталните принципи на економската теорија''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Теренс В. Хитчисон, 1938. ''Значењето и основните постулати на економската теорија''.<br/>&nbsp;&nbsp;• Мартин Холис и Едвард Нил, 1975. ''Рационален економски човек'', поглавје. 3,4,5 и 7. „Cambridge University Press“.<br/>&nbsp;&nbsp;• [[Пол Семјуелсон]], 1947. ''Основи на економската анализа''.<br/>&nbsp;&nbsp; • [[Ричард Липси, 2008. „Позитивна економија. ''Новиот економски речник''. Второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_P000130&q=positive%20economics&topicid=&result_number=1 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Лоренс Боланд, 2008. „Инструментализам и оператионализам“, ''Ноевиот економски речник'', Второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_I000265&q=instrumentalism&topicid=&result_number=1 Abstract.] <br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 2003. ''Основи на економскиот метод'', 2 издание. [http://books.google.com/books?id=q-Umw-h2T98C&source=gbs_navlinks_s Description] and chapter [http://www.sfu.ca/~boland/book1pdf.htm врски.]</ref> * [[методолошки индивидуализам]] против [[холизам]] во економијата<ref>• Кошик Басу, 2008. „методолошки индивидуализам“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', 2 издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000352&q=methodological%20individualism&topicid=&result_number=1 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp;• Едвард Нил, 1998. ''Општа теорија за трансформационот пораст'', прв дел. „Cambridge University Press“.<br/>&nbsp;&nbsp; • Харолд Кинсејд, 2008. „индивидуализам против холизам“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', 2 издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_I000277&q=methodological%20individualism&topicid=&result_number=2 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Ф. А. Хаек, 1948. ''Индивидуализам и економски поредок''. Поглавје-преглед [http://books.google.com/books?id=kr2YmpGamZIC&printsec=find&pg=PR7=gbs_atb#v=onepage&q&f=false врски.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Џорџ Џ. Стиглер и Пол Семјуелсон, 1963. „Дијалог за соодветната економска улога на државата“. ''Selected Papers'', [http://www.chicagobooth.edu/faculty/selectedpapers/sp7.pdf бр. 7.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100527140041/http://www.chicagobooth.edu/faculty/selectedpapers/sp7.pdf |date=2010-05-27 }} „University of Chicago Graduate School of Business“.<br/>&nbsp;&nbsp; • Џејмс Букенан, 1990. „Доменот на уставната економија“, ''Constitutional Political Economy'', 1(1), стр. [http://www.springerlink.com/content/k256883l2167l64w/ 1]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}-18, адаптирана како „Конституционална политичка економија“ во „Енциклопедија на јавен избор“ од К. Роули и Ф. Шнајдер, 2004, ''The Encyclopedia of Public Choice'', в. 2, стр. [http://books.google.com/books?id=YUVMr-aFYwYC&pg=PA60&lpg=PA&f=false#v=onepage&q&f=false 60-67.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Кенет Џ. Ароу, 1994. „Методолошки индивидуализам и општествено знаење“, ''American Economic Review'', 84(2), стр. [http://socsci2.ucsd.edu/~aronatas/project/academic/Arrow%20on%20meth.%20indiv.pdf 1-9.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Ричард Тајлер и Кес Санстејн, 2008. ''[[Nudge (book)|Nudge: Improving Decisions about Health, Wealth, and Happiness]]''. „Yale“. [http://books.google.com/books?id=dSJQn8egXvUC&lr=&source=gbs_navlinks_shttp://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=dSJQn8egXvUC&oi=fnd&pg=PR7=false#v=onepage&q&f=false Опис] и [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=dSJQn8egXvUC&oi=fnd&pg=PR7=false#v=onepage&q&f=false преглед.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Шизова Ј., 2004 Еволутивна економија во 21. век: Манифест, ''Еволутивен и институционален економски преглед'', '''1'''(1): 5-47.</ref> * улогата на поедноставени претпоставки како [[Теорија на рационален избор|рационален избор]] и [[максимизација на профитот]] во објаснувањето или предвидувањето<ref>• Лоренс Боланд, 2008. „Контроверзии на претпоставките“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', Второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_A000231&q=assumptions&topicid=&result_number=1 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • [[Милтон Фридман]], 1953. „Методологија за позитивна економија“ во ''Есеј за позитивна економија''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Пол Семјуелсон, 1963. „Проблеми на методологијата: Дискусија“, ''American Economic Review'', 53(2) ''American Economic Review'', стр. 231-236. Реиздадено во „Милтон Фридман: Критичка оценка“ на Џ. К. Вуд и Р. Н. Вудс, 1990, ''Милтон Фридман: Критичка оценка'', том 1, стр. 107-13. [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=goa--dQ_eHUC&oi=fnd&pg=PA107&dq= Преглед.] „Routledge“.<br/>&nbsp;&nbsp; • Стенли Вонг, 1973. „Пресвртот и методологијата на Пол Семјуелсон“, ''American Economic Review'', 63(3) стр. [http://www.jstor.org/pss/1914363 p. 312]-325. Реиздадено во „Милтон Фридман: Критичка оценка“ на Џ. К. Вуд и Р. Н. Вудс, 1990, ''Милтон Фридман: Критичка оценка'', том 2, стр. [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=t4-nLZRU_GAC&oi=fnd&pg=PA224&ots=dObA3ipzQI&sig=B3nSJhVES31I6QHFDAKEonIve1M#v=onepage&q&f=false 224-43].<br/>&nbsp;&nbsp; • Шон Харгривс Хип, 2008. „економски човек, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_E000020&q=rationality&topicid=&result_number=24 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Кенет Џ. Ароу, „The New Palgrave: A Dictionary of Economics“, 1989. „Економска теорија и хипотеза за рационалноста“, во ''The New Palgrave: Utility and Probability'', [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=EBCCa8HtfkUC&oi=fnd&pg=PA25&dq==q-64UY5FMB&sig=7Vm89FLurdN_g1_UCMUJg8-3Ok4 стр. 25-39.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Данкан К. Фолеј, 2004. „Рационалност и идеологија во економијата“, ''Social Research'', стр. 329-342. [http://homepage.newschool.edu/~foleyd/ratid.pdf Верзија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20030811024005/http://homepage.newschool.edu/~foleyd/ratid.pdf |date=2003-08-11 }} пред печатење.<br/>&nbsp;&nbsp; • Томас Џ. Сарџент, 1994. ''Огрничената рационалност во макроекономијата'', „Oxford“. [http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/MacroeconomicTheory/?view=usa&ci=9780198288695 Description] and chapter-preview 1st-page [http://www.questia.com/library/book/bounded-rationality-in-macroeconomics-thomas-j-sargent-by-thomas-j-sargent.jsp врски.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Вернон Л. Смит, 2008. ''Економска рационалност: Конструктивна и еколошка форма'', „Cambridge“. Опис/содржини [http://www.cambridge.org/gb/knowledge/isbn/item1174232/?site_locale=en_GB врски] и [http://books.google.com/books?id=0E-aFJ09nPAC&printsec=find&pg=PR7=#v=onepage&q&f=false прелгед].</ref> * описна/[[Позитивна економија|позитивна]], теорија на одлуки/[[Нормативна економија|нормативна]] и [[Применета економија|применета]]<ref>• Дејвид Колендер (1992). „Ретроспектива: Загубената уметност на економијата“, ''Journal of Economic Perspectives'', 6(3), стр. [http://community.middlebury.edu/~colander/articles/retrospectives_lost_art.pdf 191-198].<br/>&nbsp;&nbsp; • Џон Невил Кејнз, 1891. ''The Scope and Method of Political Economy''. поглавје 1-2. Коментирани поглавја [http://books.google.com/books?id=5GcVAAAAYAAJ&pg=PP20&dq=%22Keynes%22+%22Scope+*+Method+*+Political%22 врски.] четврто издание, 1917 [1999]. Целосна [http://socserv.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/keynesjn/Scope.pdf#page=3 содржина.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160825220428/http://socserv.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/keynesjn/Scope.pdf#page=3 |date=2016-08-25 }}</ref> употреби на теоријата<ref>• Ричард Г. Липси, 2008. „позитивна економија“ ''The New Palgrave Dictionary of Economics''. Второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_P000130&q=positive%20economics&topicid=&result_number=1 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Амартија Сен, 1980. „Описот како избор“, ''Oxford Economic Papers'', Н.С., 32(3), стр. [http://www.jstor.org/pss/2662796 353]-369. Реиздадено во „Избор, благосостојба и мерење“, Сен, 1982. Поглавје-преглед врска, стр. [http://books.google.com/books?id=u8GPYeT1qAUC&printsec=fnd&pg=PA432&dq=#v=onepage&q&f=false 432]-449.<br/>&nbsp;&nbsp; • Џон Невил Кејнз, 1891. ''Опсегот и методот на политичакта економија''. поглавје 1 и 3. Коментирано поглавје [http://books.google.com/books?id=5GcVAAAAYAAJ&pg=PP20&dq=%22Keynes%22+%22Scope+*+Method+*+Political%22 врски.] четвтро издание, 1917 [1999]. Целосна [http://socserv.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/keynesjn/Scope.pdf#page=3 содржина.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160825220428/http://socserv.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/keynesjn/Scope.pdf#page=3 |date=2016-08-25 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • Колин Камерер, 2003. ''Теорија на игрите со поведение: Експерименти и стратешки заемодејства'', стр. 5-7 (мотај до [http://press.princeton.edu/chapters/i7517.html 1.1 „What Is Game Theory Good For?“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110514201411/http://press.princeton.edu/chapters/i7517.html |date=2011-05-14 }}).<br/>&nbsp;&nbsp; • Кенет Боулдинг, 1969. „Економијата и науката за моралот“, ''American Economic Review'', 59(1), стр. [http://www.jstor.org/pss/1811088?searchUrl=%2Fsici%3Fsici%3D0002-8282%281969%2959%253A1%253C%253E1.0.CO%253B2-X%26origin%3Drepec&Search=yes 1]–12.<br/>&nbsp;&nbsp; • Ентони Барнс Аткинсон, 2009. „Економијата како наука за моралот“, ''Economica'', 76(1), стр. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1468-0335.2009.00788.x/full 791–804].<br/>&nbsp;&nbsp; • „Економијата како наука за моралот“, 2011. ''American Economic Review'', 101(3), статија-преглед [http://www.economicsandethics.org/2011/06/economics-as-a-moral-science-in-american-economic-review.html врски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160610001453/https://books.google.com/books?id=u8GPYeT1qAUC&printsec=fnd&pg=PA432&dq= |date=2016-06-10 }}.</ref> * научниот статус<ref>• Лајонел Робинс, 1932. ''An Essay on the Nature and Significance of Economic Science''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Ричард Липси, 2009. „Некои наследства на Робинс“, ''An Essay on the Nature and Significance of Economic Science''", ''Economica'', 76(302), стр. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1468-0335.2009.00792.x/pdf 845-56].<br/>&nbsp;&nbsp; • Александар Росенберг (1983). „Ако економијата не е наука, тогаш што е?“ ''Philosophical Forum'', 14, стр. 296-314. Реиздадено во „Читајќи“, ''Читајќи ја филозофијата на општествените науки'' од М. Мартин и Л. Мекинтајер, 1996, стр. [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=oUx60TFkLxoC&oi=fnd&pg=PA661&dq=false#v=onepage&q=false&f=false 661-674.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Даглас Хендс, 1984. „Што не е економијата: Одговор од економист за Росенберг“, ''Philosophy of Science'', 51(3), [http://www.jstor.org/pss/187496 стр. 495]-503.<br/>&nbsp;&nbsp; • Даниел Хасмен, 1992. ''Неточните и одделните економски науки''. [http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521415019 Опис], поглавје 1 [http://assets.cambridge.org/97805214/25230/excerpt/9780521425230_excerpt.pdf врска,] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110510010529/http://assets.cambridge.org/97805214/25230/excerpt/9780521425230_excerpt.pdf |date=2011-05-10 }} [http://books.google.com/books?id=F7Vf3sb-ck4C&printsec=frontcover&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false преглед], и прегледи, прва страна: [http://www.jstor.org/pss/2185742][http://www.jstor.org/pss/687635].</ref> и економски империјализам<ref>• Едвард Лазир, 2000. „[[Економски иперијализам]]“, ''Quarterly Journal of Economics'', 115(1), стр. [http://flash.lakeheadu.ca/~kyu/E5111/Lazear2000.pdf 99-146.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170730023344/http://flash.lakeheadu.ca/~kyu/E5111/Lazear2000.pdf |date=2017-07-30 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • Џорџ Стиглер, 1984. „Економија-Империјална наука?“ ''Scandinavian Journal of Economics'', 86(3), [http://www.jstor.org/pss/3439864 стр. 301]-313.<br/>&nbsp;&nbsp; • Бен Фајн, 2000. „Економски империјализам и интелектуален напредок: Сегашноста како историја на економската мисла“ ''History of Economics Review'', 32, стр. [http://www.hetsa.org/pdf/32-A-2.pdf 10-36] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120426014937/http://www.hetsa.org/pdf/32-A-2.pdf |date=2012-04-26 }}.<br/>&nbsp;&nbsp; • Џек Хиршлифер, 1985. „Економскиот домен кој се шири“, ''American Economic Review'', 75(6), стр. [http://www.econ.ucla.edu/people/papers/Hirshleifer/Hirshleifer175.pdf 53-68] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923233147/http://www.econ.ucla.edu/people/papers/Hirshleifer/Hirshleifer175.pdf |date=2015-09-23 }} (притисни '''+'''). Реиздадено во „Темната страна на силата: Економски темели на конфликтната теорија“ од Џек Хиршлифер, 2001. Поглавје 14, стр. [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=C5uYCmjn0DoC&oi=fnd&pg=PA306&ots=YGN_7LS-bE&sig=zML9J1Yw5CDdEQZfLFWZywR8FEU#v=onepage&q=&f=false 306-] 42.<br/>&nbsp;&nbsp; • Гери С. Бекер, 1976. ''Економскиот пристап до човековото однесување''. [http://www.press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/E/bo5954985.html Опис] и [http://books.google.com/books?id=iwEOFKSKbMgC&printsec=find&pg=PA3=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q=&f=false преглед].<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 1992. „Економско гледиште кон животот“. „Nobel Lecture“ [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1992/becker-lecture.pdf врска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121018143522/http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1992/becker-lecture.pdf |date=2012-10-18 }}, исто така и во 1993, ''Journal of Political Economy'', 101(3), стр. 383-409.</ref> * прашања од клучно значење за употребата и напредокот на [[економетрија]]та<ref>• Кевин Хувер, 2008. „Случајноста во економијата и економетријата“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_C000569&q=experimental%20methods%20in%20economics&topicid=&result_number=11 Апстракт] и [http://econ.duke.edu/~kdh9/Source%20Materials/Research/Palgrave_Causality_Final.pdf доказ.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Херман Волд, 1954. "Случајноста и економетријата", ''Econometrica'', 22(2), [http://www.jstor.org/pss/1907540 стр. 162]-177.<br/>&nbsp;&nbsp; • Клив Гренџер и П. Њуболд, 1974. „Невистинити уназадувања во економетријата“, ''Journal of Econometrics'', 2(2), стр. [http://www.climateaudit.info/pdf/others/granger.1974.pdf 111-120].<br/>&nbsp;&nbsp; • Дејвид Хендри, 1980. „Економетрија - Алхемија или наука?“ ''Economica'', Н.С., 47(188), стр. [http://www.climateaudit.info/pdf/others/hendry.1980.pdf 387-406].<br/>&nbsp;&nbsp; • _____ 2001. „Достигнувања и предизвици во методологиајта на економетријата“, ''Journal of Econometrics'', 100(1), стр. 7-10. [http://www-bcf.usc.edu/~chsiao/Hendry.pdf PDF, стр. 1-4] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304043548/http://www-bcf.usc.edu/~chsiao/Hendry.pdf |date=2016-03-04 }}.<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 2001. ''Економетрија: Алхемија или наука - Есеј за методологиајта на економетријата'', второ издание. „Oxford“. [http://economics.ouls.ox.ac.uk/9462/ Опис] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120425051550/http://economics.ouls.ox.ac.uk/9462/ |date=2012-04-25 }} и [http://www.lib.muohio.edu/multifacet/record/mu3ugb3820922 содржина.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130518115537/http://www.lib.muohio.edu/multifacet/record/mu3ugb3820922 |date=2013-05-18 }} [http://www.ssc.wisc.edu/~bhansen/papers/ej_96.pdf Преглед] во ''Economic Journal''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Едвард Лејмер, 1983. „Ајде да ги одземеме негативните страни на економетријата“, ''American Economic Review'', 73(1), стр. [http://www.international.ucla.edu/media/files/Leamer_article.pdf 31-43.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Кристофер Симс, 1980. „Макроекономија и реалност“, ''Econometrica'',48, бр. 1, стр. [http://www.terry.uga.edu/~last/classes/8130/readings/sims_1980.pdf 1-48] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120402163650/http://www.terry.uga.edu/~last/classes/8130/readings/sims_1980.pdf |date=2012-04-02 }}.<br/>&nbsp;&nbsp; • Фишер Блек, 1982. „Проблемот со економетриските модели“, ''Financial Analysts Journal'', 38(2), стр. [http://www.jstor.org/pss/4478530 29]-37.<br/>&nbsp;&nbsp; • Од Труман Ф. Були, 1987. ''Предности на економетријата: петти светски конгрес'', „Cambridge“ в. 2:<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Едвард Лејмер, „Економетриски метафори“, стр. [http://books.google.com/books?id=5p4APIQhqd8C&printsec=find&pg=PA1=onepage&q&f=false#v=onepage&q&f=false 1-] 28.<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Дејвид Хенри. „Економетриска методологија: Лична перспектива“, стр. [http://books.google.com/books?id=5p4APIQhqd8C&printsec=find&pg=PA29=onepage&q&f=false#v=onepage&q&f=false 29-] 42.<br/>&nbsp;&nbsp; • П. К. Б. Филипс, 1988. „Рефлекси на економетриската методологија“, ''Economic Record'', 64(4), стр. 344–359. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4932.1988.tb02075.x/abstract Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Дејвид Хендри, Едвард Лејмер и Дејл Поирер, 1990. „ИТ дијалогот: Разговор за економетриската методологија“, ''Econometric Theory'', 6(2), стр. [http://www.jstor.org/pss/3532275 171]-261.<br/>&nbsp;&nbsp; • Дирдре Меклоски и Стивен Т. Зилјек, 1996. „Стандардна грешка на уназадувањето“, ''Journal of Economic Literature'', 34(1), стр. [http://www.deirdremccloskey.com/docs/pdf/Article_189.pdf 97–114.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Кевин Хувер и Марк Сиглер, 2008. „Звук и бес: Меклоски и значајниот тест на економијата“, ''Journal of Economic Methodology'', 15(1), стр. [http://econ.duke.edu/~kdh9/Source%20Materials/Research/Sound%20and%20Fury%20Published%20Version.pdf 1–37]; Меклоски и Зилјиак, „Означувајќи ништо: Одговор на ...“ [http://www.deirdremccloskey.com/docs/hoover.pdf [preprint<nowiki>]</nowiki>] и Хувер и Сиглер, [http://www.usp.br/feaecon/media/fck/File/P9_Hoover-Siegler_Rejoinder.pdf{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "... Реобединети за ...], стр. 39–68;<br/>&nbsp;&nbsp; • Едвард Џ. Нил и Карим Еруаки, 2011. ''Рационалниот економетриски човек'', прв дел и поглавје 10. Едвард Елгар.</ref> * балансот на [[емпирија]]та и филозофскиот пристап<ref>• Марк Блож, 2007. „Општествената наука: Економија“, „Postwar developments“, методолошки аспекти во модерната економија, ''The New Encyclopædia Britannica'', в. 27, стр. 346-47.<br/>&nbsp;&nbsp; • Едвард Џ. Нил (2004) „Критичниот реализам и трансформациониот пораст“. Во ''Transforming Economics''. Преработено од П. Луис - Лондон: „Routledge“.76-95.<br/>&nbsp;&nbsp; • Френк Најт, 1924. „Ограничувањата на научниот метод во економијата“, во ''The Trend of Economics'', Р. Џ. Тугвел, стр. 229-67.<br/>&nbsp;&nbsp; • Даниел М. Хосмен, 1983. „Ограничувањата на економската наука“, во ''Ограничувањата на законитоста: Студија на опсегот и природата на општественото знаење'', Н. Ришер. <br/>&nbsp;&nbsp; • Лудвиг Вон Мисес, 1949. ''Човечка акција''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Брус Калдвел, [1987] 2008. „позитивизам“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_P000131&q=empiricism&topicid=&result_number=1 Апстракт.]</ref> * улогата на [[Експериментална економија|експериментите]] во економијата<ref>• В. Ф. Бастејбл, [1925] 1987. „експериментални методи во економијата“, ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'', стр. 241.<br/>&nbsp;&nbsp; • Вернон Смит, [1987] 2008. „експериментални методи во економијата“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_E000186&q=Experimental%20economics&topicid=&result_number=2 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 2008b. „експериментална економија“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание, [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_E000277&q=experimental%20&topicid=&result_number=2 Апстракт.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Херман Волд (1969). „Економетријата како пионер во неекперименталниот модел“, ''Econometrica'', 37(3), [http://www.jstor.org/pss/1912787 стр. 369]-381.</ref> * улогата на [[математика]]та и [[Математичка економија|математичката економија]] во економијата<ref>• В. Стенли Џивонс, 1879. ''The Theory of Political Economy'', второ издание, поглавје 1, „Вовед“ стр. [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=aYcBAAAAQAAJ&oi=fnd&pg=PA1&dq=&ots=IzvVGZsfgr&sig=7cotWhglmXyD7X3eM_1GioVg4No#v=onepage&q=false 1-29.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Пол Семјуелсон, 1952. „Економската теорија и математиката - Извршена проценка“, ''American Economic Review'', 42(2), стр. [http://cowles.econ.yale.edu/P/cp/p00b/p0061.pdf 56-66.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Д. В. Бушо и Р. В. Кловер, 1957. ''Вовед во математичката економија'', стр. [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b3513586;page=root;view=image;size=100;seq=11;num=vii vii-viii] и поглавје 1, стр. [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b3513586;page=root;view=image;size=100;seq=19;num=3 3-8.] <br/>&nbsp;&nbsp; • Жерард Дебро, ([1987] 2008). „математичка економија“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000107&edition=current&q=Mathematical%20economics&topicid=&result_number=1 Апстракт.] (Прво издадена со ревизија од 1986, „Теоретски модел: Математичка форма и економска содржина“, ''Econometrica'', 54(6), стр. [http://www.jstor.org/pss/1914299 1259]-1270.)<br/>&nbsp;&nbsp; • _____ 1991. „Математизацијата на економската теорија“, ''American Economic Review'', 81(1), [http://cepa.newschool.edu/het/texts/method/debr91.htm стр. 1-7.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081231123418/http://cepa.newschool.edu/het/texts/method/debr91.htm |date=2008-12-31 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • Роберт Кловер, 1994. „Економијата како индуктивна наука“, ''Southern Economic Journal'', 60(4), стр. [http://cas.umkc.edu/ECON/economics/faculty/Lee/courses/502/reading/methcrit1.pdf 805-814.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110807155505/http://cas.umkc.edu/ECON/economics/faculty/Lee/courses/502/reading/methcrit1.pdf |date=2011-08-07 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 1995.<br/>&nbsp;&nbsp; • Марк Блож, 2003. „Формалистичката револуција во 1950-тите“, ''Journal of the History of Economic Thought'', 25(2), стр. 145-156. [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=5802604 Апстракт]. <br/>&nbsp;&nbsp; • Пол Кругмен, 1998, „Двапати ’На Здравје’ за формализмот“, ''Economic Journal'', 108(451), стр. [http://www.jstor.org/pss/2565846 1829]-1836.<br/>&nbsp;&nbsp; • Теренс Хатчисон, 2000. ''За методологијата на економијата и формалистичката револуција'', Едвард Елгар. [http://www.e-elgar.com/Print_product_detail.lasso?id=1719 Опис] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130522092235/http://www.e-elgar.com/Print_product_detail.lasso?id=1719 |date=2013-05-22 }} и [http://books.google.com/books?id=d-jZBhjpSC8C&printsec=find&pg=PP11=#v=onepage&q&f=false преглед].<br/>&nbsp;&nbsp; • И. Рој Вејнтрауб, 2008. „математика и економија“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000372&edition=current&q=&topicid=&result_number=1 Апстракт].<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 2002. ''Како економијата стана математичка наука'', „Duke University Press“. [http://www.dukeupress.edu/Catalog/ViewProduct.php?productid=6807&viewby=series&categoryid=47&sort=newest опис] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100729022635/http://www.dukeupress.edu/Catalog/ViewProduct.php?productid=6807&viewby=series&categoryid=47&sort=newest |date=2010-07-29 }}, [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=ntc_Fs36AoQC&oi=fnd&pg=PR7&dq=&f=false#v=onepage&q&f=false преглед], и [http://www.nd.edu/~pmirowsk/pdf/Weintraub_review_Isis.pdf 2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110928235616/http://www.nd.edu/~pmirowsk/pdf/Weintraub_review_Isis.pdf |date=2011-09-28 }} [http://www.jstor.org/pss/3132446 2].<br/>&nbsp;&nbsp; • Кенет Џ. Ароу, 1951. ''Општествен избор и поединечни вредности''.<br/>&nbsp;&nbsp; • Амартија Сен, 1970 [1984]. ''Колективен избор и општествена благосостојба'' ISBN 0-444-85127-5.<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 2008. „[[општествен избор]]“, ''The New Palgrave Dictionary of Economics'', второ издание. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_S000164&q=methodology&topicid=&result_number=40 Апстракт.]</ref> * пишувањето<ref>• Вилијам Томсон, 1999. „Водич за малдите за пишување на економската теорија“, ''Journal of Economic Literature'', 37(1), стр. [http://web.cenet.org.cn/upfile/70156.pdf 157-183.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110615184729/http://web.cenet.org.cn/upfile/70156.pdf |date=2011-06-15 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, 2001. ''Водич за младите економисти: Делотворно пишување и говорење за економијата''. поглавје-преглед [http://books.google.com/books?id=GuDcMokIZaQC&printsec=find&pg=PR7#v=onepage&q&f=false врски.] <br/>&nbsp;&nbsp; • Ерик Расмусен, 2001. „Афоризми на пишување, зборење и слушање“, во „Читање во игра и информација“ од Е. Расмусен стр. 389-420. [http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1033&amp;context=rasmusen PDF.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150809113811/http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1033&context=rasmusen |date=2015-08-09 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • Доналд Меклоски, 1985. „Економско пишување“, ''Economic Inquiry'', 23(2), стр. [http://business.nmsu.edu/~mhyman/M610_Articles/McCloskey_EconInquiry_1985.pdf 187-222.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110512004537/http://business.nmsu.edu/~mhyman/M610_Articles/McCloskey_EconInquiry_1985.pdf |date=2011-05-12 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • Дејвид Лабенд и Кристофер Н. Тејлор, 1992. „Влијанието на лошото пишување во економијата“, ''Economic Inquiry'', 30(4), стр. 673-688. [http://www3.interscience.wiley.com/journal/119984593/abstract?CRETRY=1&SRETRY=0 Апстракт.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и економската реторика<ref>• Д. Н. Меклоски, 1983. „Економската реторика“, ''Journal of Economic Literature'', 21(2), стр. [http://www.deirdremccloskey.com/docs/pdf/Article_110.pdf 481-517.]<br/>&nbsp;&nbsp; • _____, [1985] 1998, второ издание. ''Економската реторија''. поглавје-преглед [http://books.google.com/books?id=RDwsPG2KmXYC&printsec=find&pg=PR7=onepage&q&f=false#v=onepage&q&f=false врска.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Роџер Бекхаус, Т. Дудли Еванс и Вили Бендерсон, 1993. „Истражување на јазикот и реториакта во економијата“, во „Економијата и јазикот“ на Вили Хендерсон“, стр. [http://books.google.com/books?id=y7MOAAAAQAAJ&printsec==fnd&pg=PA1=gbs_atb#v=onepage&q&f=false 1-20] (преглед)<br/>&nbsp;&nbsp; • Џон Кенет Галбрејт, 1962. „Економскиот јазик“, ''Fortune'', LXVI(6), декември, стр. 12-30, 169, 31. [http://money.cnn.com/2006/05/17/news/newsmakers/galbraith_fortune_052906/index.htm „FORTUNE“: Џон Кенет Галбрејт, извадоци од неговото писмо"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170815224411/http://www.deirdremccloskey.com/docs/pdf/Article_110.pdf |date=2017-08-15 }}, 17 мај, 2006.</ref> * односот помеѓу теоријата, набљудувањето, примената и методологијата во современата економија.<ref>• Весли Лионтиф, 1971. „Теоретски претпоставки и ненабљудувани факти“, ''American Economic Review'', 61(1), стр. 1-7. Реиздадено во „Есеј по економија“ од В. Лионтиф, в. 1, поглавје 3, стр. [http://books.google.com/books?id=OPGg2K2ZJ6MC&pg=PA24&lpg=PA24&dq=%22Theoretical+Assumptions+and+Nonobserved+Facts%22&source=bl&ots=OzwVeGoG9Y&sig=Q9f3_I_nrFBOfRB3syegIL1Km9o&hl=en&ei=xgUFTN6pAcKblgeU79jWBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBoQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22Theoretical%20Assumptions%20and%20Nonobserved%20Facts%22&f=false 24-34.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Барк Блож, 1992. ''Економската методологија: Или како економистите објаснуваат'', второ издание, „Cambridge“. [http://www.cambridge.org/gb/knowledge/isbn/item1143239/?site_locale=en_GB Опис] и [http://books.google.com/books?id=T4y7HyduGnIC&dq=%22The+Methodology+of+Economics,+or+How+Economists+Explain%22&lr=&source=gbs_summary_s&cad=0 преглед.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Роџер Бекхаус и Марк Блож, 1994. ''Нови насоки во економската методологија'', „Routledge“. Содржински [http://books.google.com/books?id=T4y7HyduGnIC&printsec=find&pg=PR7#v=onepage&q&f=false преглед.]<br/>&nbsp;&nbsp; • П. А. Џ. Ван Бергик'', 1997. ''Економска наука и практика: Улогите на академските економисти и политичките творци''. [http://www.e-elgar.co.uk/bookentry_mainUS.lasso?id=1360 Опис] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140416050849/http://www.e-elgar.co.uk/bookentry_mainUS.lasso?id=1360 |date=2014-04-16 }} & преглед [http://books.google.com/books?id=nSdX1zjn1aYC&printsec=find&pg=PR5=false#v=onepage&q&f=false врски.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Д. Вејд Хендс, 2001. ''Без правила: Економска методологија и современа научна теорија'', „Oxford“. [http://books.google.com/books?id=FUZZAXGF7qsC&dq=methodology+OR+methodological+economic&lr=&source=gbs_navlinks_s опис] и содржински [http://books.google.com/books?id=FUZZAXGF7qsC&printsec=find&pg=PR7#v=onepage&q&f=false прелгед.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Кристофер Симс, 1996. „Макроекономијата и методологијата“, ''Journal of Economic Perspectives'', 10(1), стр. [http://wolfweb.unr.edu/homepage/pingle/Teaching/Sims%201996.pdf 105-120.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110510022622/http://wolfweb.unr.edu/homepage/pingle/Teaching/Sims%201996.pdf |date=2011-05-10 }}<br/>&nbsp;&nbsp; • Кевин Хувер, 2001. ''Методолошката и емпиријалната макроекономија'', „Оxford“. [http://books.google.com/books?id=lCG9PQqCf_UC&source=gbs_navlinks_s опис] и [http://books.google.com/books?id=hkTjC7SlRTcC&printsec=find&pg=PR9#v=onepage&q&f=false преглед.]<br/>&nbsp;&nbsp; • Бруно С. Фреј, 2001. „Зошто економистите не ја почитуваат економската методологија?“, ''Journal of Economic Methodology'', 8(1), стр. [http://www.bsfrey.ch/articles/352_01.pdf 41–47].</ref> Во 1970-тите, економската методологија прераснала од периодично користен метод од страна на економистите во посебно истражувачко поле на економската наука. Во еден правец се проширила до границите на [[Филозофија и економијата|филозофијата]], вклучувајќи ги и односите на економијата со филозофиајта на науката, [[епистемологија]]та<ref>Лоренс Боланд, 2006. "[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=udfyv7humtoC&oi=fnd&pg=PA222&dq=false#v=onepage&q=false&f=false Седум декади на економска методологија: Поперова перспектива]", во ''Карл Попер: Вековна проценка'', в. 3, Ајен Чарлс Жарви. 219</ref>. Во друг правец на филозофијата и економијата, како дополнителни полиња, се третираат теоријата на одлуките и етиката.<ref>• _____, [1994] 2006, ''[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=ZR_QJXfrfuEC&oi=fnd&pg=PA3&dq=F1FK11cwip&sig=0_AvdUDfdfMJaP7gmiGj8LDDKJ0#v=onepage&q=&f=false Економска анализа и морална филозофија]'', второ издание. Њујорк, „Cambridge University Press“. ISBN 0521558506</ref> == Цитати == Подолу следува историски примерок на општите методолошки изјави: {{quote|За среќа, нема ништо во вредносните закони што останува за некој од сегашните или идните писатели да го расчисти, теоријата за темата е целосна.|Џон Стјуарт Мил| 1848 [1965], ''Принципите на политичката економија'', трета книга. „University of Toronto Press“, стр. 594}} {{quote|До овој момент, ниеден хемичар не открил [[променета вредност]] во бисер или, пак, во дијамант. |[[Карл Маркс]]|1867 [1967]. ''Капитал'', Њујорк, „International Publishers“, стр. 87}} {{quote|Економската доктрина е ... не тело на бетонска вистина, туку мотор за откривање на бетонската вистина. Слично велат и во теоријата за [[механика]]. |[[Алфред Маршал]]|1885. „Сегашната позиција на економијата“, реиздадена во „Меморијали на Алфред Маршал“ од Артур Сесил Пигу, 1925, ''Меморијали на Алфред Маршал'', „Macmillan“, стр. 159.}} {{quote|Теоријата на економијата не доставува нешто во одредено време за веднаш да би се применила политиката на заклучоци. Тоа е повеќе метод отколку доктрина, умствен апарат, техника на размислување, која му помага на својот сопственик за донесе исправни заклучоци.|[[Џон Мејнард Кејнс]]|1922 „Вовед во економскиот прирачник на Кембриџ“, во книгата ''Пари'' од Д. Х. Робертсон, 1922}} {{quote|Речиси секоја изјава која ние, или било кој друг на истата тема, ја кажуваме и предизвикува судир на некои веќе постоечки мислења, според самата природа на работите, повеќето од истите до сега биле тешко докажани или побиени во областа на [[Општествена теорија|општествената теорија]]. Од голема помош е што сите наши тврдења можат да произлезат од конкретни примери од [[Теорија на игрите|теоријата на игрите]] и стратегијата. |[[Џон фон Нојман]] и [[Оскар Моргенстерн]]| 1944. „Теорија на игрите и економско однесување“, „Princeton University Press“, стр. 43.}} {{quote|Корисното општо правило, а тоа е научната теорија, има две својства. Прво, тоа треба да биде помалку или повеќе точно. Второ, тоа треба да биде применливо на доволно голем број можни настани.<ref>„George J. Stigler, The Theory of Price, third edition. New York: The Macmillan Company, 1966, стр. 5.</ref>|[[Џорџ Стиглер]]|1966. „Теорија на цените“, Макмилан компани, 1966, стр. 5.}} {{quote|Фактот што економијата не е физика не значи дека ние не треба да целиме кон воспоставување на истите фундаментални стандарди за тоа што претставува легитимен аргумент. Можеме да инсистираме на тоа крајниот критериум за оценување на економските идеи да биде степенот до кој тие ни помагаат да резимираме податоци, но не е легитимно да се обидеме да ги заштитиме атрактивните теории од податоците. |[[Кристофер Симс]]|1996. „[http://wolfweb.unr.edu/homepage/pingle/Teaching/Sims%201996.pdf Макроекономијата и методологијата]“, ''Journal of Economic Perspectives'', 10(1), стр. 111.}} == Поврзано == *[[Методологија на економетрија]] == Надворешни врски == * ''[http://econpapers.repec.org/article/tafjecmet/ Весник за економска методологија]'' - страна .. „EconPapers“ * Даниел М. Хаусмен, [http://plato.stanford.edu/entries/economics Филозофија на економијата] (со фокус на методологијата), ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'' * [[Милтон Фридман]], [http://members.shaw.ca/compilerpress1/Anno%20Friedman%20Positive.htm „Методологијата на позитивна економија“] == Наводи == {{наводи}} {{Економија|state=expanded}} [[Категорија:Економска методологија]] 3wbaibzq3e2m5sursunzvmxdsa7jcv6 3 1096963 5622995 5533139 2026-09-02T14:05:43Z Jtasevski123 69538 /* Контакт */ ново заглавие 5622995 wikitext text/x-wiki {{Добредојде}} [[User:Тиверополник|Тиверополник]] <small>([[User talk:Тиверополник|разговор]])</small> 01:26, 16 ноември 2013 (CET) ==DARM Challenge winner== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Trophy.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Congratulation on DARM Challenge participation''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Congratulation, you are between the first five. Please contact me via e-mail, in order to send you the prize. -- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 00:20, 16 јули 2016 (CEST) |} ==DARM Challenge 2 winner== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Trophy.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Congratulation on DARM Challenge 3 participation''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Congratulation, you are between the first five. Please contact me via e-mail, in order to send you the prize. -- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 јануари 2017 (CET) |} ==DARM Challenge 3 winner== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Trophy.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Congratulation on DARM Challenge 2 participation''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Congratulation, you are between the first five. Please contact me via e-mail, in order to send you the prize. -- [[User:Violetova|Violetova]] <small>([[User talk:Violetova|разговор]])</small> 00:17, 18 декември 2017 (CET) |} == #WPWPMK == Здраво SirGoldenBlade, Добитник си на награда од предизвикот [[Википедија:Статии без илустрација 2023#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ти следува, ако не е проблем да ме побараш на мејл или на Фејсбук. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:56, 28 септември 2023 (CEST) [[Image:Tireless Contributor Barnstar.gif|30px|'''Награда за неуморниот уредувач''', [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] ]] - ѕвезда за неуморниот уредувач - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:13, 28 септември 2023 (CEST) == Coding errors on many of Macedonian Wikipedia's haplogroup pages == Several reference tags display errors in the color red on the new entry [[Хаплогрупа А (мтДНК)]] that you created. There are also various coding errors on other people's entries that are part of this month's genetics writing contest such as [[Хаплогрупа_B_(МтДНК)]] and [[Хаплогрупата_W]] that I hope somebody will fix. [[Special:Contributions/172.56.216.102|172.56.216.102]] <small>([[User talk:172.56.216.102|разговор]])</small> 23:13, 16 февруари 2024 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Податотека:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за трудољубивост''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | За трпеливоста и темелноста во покривањето на содржини од областа на генетиката. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:39, 18 август 2024 (CEST) |} == Контакт == Здраво SirGoldenBlade, <br> <br> Добитник сте на награда од натпреварот [[Википедија:Статии без илустрација 2024#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ви следува, ако не би ви било проблем да ми оставите ваша е-пошта за да се договориме околу деталите. Убав ден. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:18, 9 септември 2024 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“ == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:17, 18 февруари 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:33, 1 април 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:55, 3 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден SirGoldenBlade, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:12, 1 јули 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:47, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден SirGoldenBlade, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:54, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:52, 19 ноември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден SirGoldenBlade, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:39, 2 февруари 2026 (CET) == Уредувачки денови и викенди (февруари) == Добар ден SirGoldenBlade, добитник сте на наградата за уредувачки денови и викенди за месец [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/февруарски резултати|февруари]]. Би ве замолил да ме исконтактирате на е-поштата jovan@wikimedia.mk за да се договориме околу предавањето на награда. Убав ден, Јован. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:03, 2 март 2026 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:52, 2 април 2026 (CEST) == Контакт == Здраво SirGoldenBlade, Добитник сте на награда од натпреварот [[Википедија:Статии без илустрација 2024#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ви следува, ако не би ви било проблем да ми оставите ваша е-пошта за да се договориме околу деталите. Убав ден. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:05, 2 септември 2026 (CEST) fadxpyenmcuulcaj1uu3yh08n7fdmjw 5622996 5622995 2026-09-02T14:06:01Z Jtasevski123 69538 /* Контакт */ 5622996 wikitext text/x-wiki {{Добредојде}} [[User:Тиверополник|Тиверополник]] <small>([[User talk:Тиверополник|разговор]])</small> 01:26, 16 ноември 2013 (CET) ==DARM Challenge winner== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Trophy.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Congratulation on DARM Challenge participation''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Congratulation, you are between the first five. Please contact me via e-mail, in order to send you the prize. -- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 00:20, 16 јули 2016 (CEST) |} ==DARM Challenge 2 winner== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Trophy.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Congratulation on DARM Challenge 3 participation''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Congratulation, you are between the first five. Please contact me via e-mail, in order to send you the prize. -- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 јануари 2017 (CET) |} ==DARM Challenge 3 winner== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Trophy.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Congratulation on DARM Challenge 2 participation''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Congratulation, you are between the first five. Please contact me via e-mail, in order to send you the prize. -- [[User:Violetova|Violetova]] <small>([[User talk:Violetova|разговор]])</small> 00:17, 18 декември 2017 (CET) |} == #WPWPMK == Здраво SirGoldenBlade, Добитник си на награда од предизвикот [[Википедија:Статии без илустрација 2023#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ти следува, ако не е проблем да ме побараш на мејл или на Фејсбук. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:56, 28 септември 2023 (CEST) [[Image:Tireless Contributor Barnstar.gif|30px|'''Награда за неуморниот уредувач''', [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] ]] - ѕвезда за неуморниот уредувач - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:13, 28 септември 2023 (CEST) == Coding errors on many of Macedonian Wikipedia's haplogroup pages == Several reference tags display errors in the color red on the new entry [[Хаплогрупа А (мтДНК)]] that you created. There are also various coding errors on other people's entries that are part of this month's genetics writing contest such as [[Хаплогрупа_B_(МтДНК)]] and [[Хаплогрупата_W]] that I hope somebody will fix. [[Special:Contributions/172.56.216.102|172.56.216.102]] <small>([[User talk:172.56.216.102|разговор]])</small> 23:13, 16 февруари 2024 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Податотека:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за трудољубивост''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | За трпеливоста и темелноста во покривањето на содржини од областа на генетиката. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:39, 18 август 2024 (CEST) |} == Контакт == Здраво SirGoldenBlade, <br> <br> Добитник сте на награда од натпреварот [[Википедија:Статии без илустрација 2024#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ви следува, ако не би ви било проблем да ми оставите ваша е-пошта за да се договориме околу деталите. Убав ден. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:18, 9 септември 2024 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“ == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:17, 18 февруари 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:33, 1 април 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:55, 3 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден SirGoldenBlade, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:12, 1 јули 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:47, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден SirGoldenBlade, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:54, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:52, 19 ноември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден SirGoldenBlade, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:39, 2 февруари 2026 (CET) == Уредувачки денови и викенди (февруари) == Добар ден SirGoldenBlade, добитник сте на наградата за уредувачки денови и викенди за месец [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/февруарски резултати|февруари]]. Би ве замолил да ме исконтактирате на е-поштата jovan@wikimedia.mk за да се договориме околу предавањето на награда. Убав ден, Јован. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:03, 2 март 2026 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво SirGoldenBlade, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:52, 2 април 2026 (CEST) == Контакт == Здраво SirGoldenBlade, Добитник сте на награда од натпреварот [[Википедија:Статии без илустрација 2026#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ви следува, ако не би ви било проблем да ми оставите ваша е-пошта за да се договориме околу деталите. Убав ден. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:05, 2 септември 2026 (CEST) 603vb2628jw4arvn5jo7c5hl2s8dxqd 0 1110087 5623179 5065993 2026-09-03T05:23:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623179 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Зеланд | settlement_type = [[Покраини во Холандија|Покраина]] во [[Холандија]] | image_flag = Flag of Zeeland.svg | flag_size = | flag_alt = | image_shield = Zeeland wapen.svg | shield_size = | shield_alt = | nickname = | motto =Luctor et Emergo<br><small>Се борам и изникнувам</small> | anthem = "Zeeuws volkslied"<br><small>"Зеландска химна"</small> | image_map = Zeeland in the Netherlands.svg | map_alt = | map_caption = Местоположба во Холандија | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 51 |latm = 34 |lats = |latNS = N | longd = 3 |longm = 45 |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = NL-ZE | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Холандија]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = Гл. град | seat = [[Миделбург]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[Комисионер на кралот]] | leader_name = [[Хан Полман]] | unit_pref = метри | area_footnotes = | area_note = | area_water_percent = | area_rank = [[Покраини во Холандија|8]] | area_total_km2 = 2,934 | area_land_km2 = 1,788 | area_water_km2 = 1,146 | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 380,186 | population_rank = [[Покраини во Холандија|12]] | population_as_of = 2006 | population_density_km2 = auto | population_density_rank = [[Покраини во Холандија|11]] | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[средноевропско време|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:NL|NL-ZE]] | website = {{URL|www.zeeland.nl}} | footnotes = }} '''Зеланд''' ([[холандски]]: ''Zeeland'', [[Зеландски јазик|зеландски]]: ''Zeêland'') — [[Покраини во Холандија|покраина во]] [[Холандија]]. Зеланд е најзападната покраина во Холандија, која се наоѓа во југозападниот дел на државата. Покраината е составена од поголем број острови во близина на [[Белгија]]. Главен град на покраината е [[Миделбург]]. Зеланд има вкупно население од околу 380.000 жители, и вкупна површина од 2,930&nbsp;км², од кои 1,140&nbsp;км² се вода. Зеланд на холандски значи „морска земја“, односно името се однесува на местоположбата и самата географска структура на покраината. Поголем дел од Зеланд е под надморска височина. Последната голема поплава во регионот била во 1953. Главна стопанска гранка во покраината е туризмот. Океанската држава [[Нов Зеланд]] е именувана по оваа покраина. == Географија== [[File:2013-P09-ZD-b.jpg|thumb|Карта на Зеланд.]] Покраината Зеланд е голема речна делта на неколку реки, меѓу кои Шелда, Рајна и Меза. Поголем дел од покраината е под надморската височина и дел од копното било повратено со тек на времето (водата се повлекувала, приридно или вештачки). Луѓето граделе вештачки брда, кои со тек на времето станувале суви острови. ===Општини=== * [[Борселе]] * [[Гус]] * [[Капеле]] * [[Миделбург]] * [[Норд-Бевеланд]] * [[Рајмерсвал]] * [[Слаус]] * [[Схаувен-Дауфеланд]] * [[Тернеузен]] * [[Толен]] * [[Фере]] * [[Флисинген]] * [[Хулст]] == Демографија== Покраината има население од 380.186 жители и густина на население од 210 жители на километар квадратен. Таа е 12 најголема покраина во државата по население и 11 најнаселена во Холандија == Наводи== {{reflist}} == Надворешни врски == {{рвр|Zeeland}} * [https://www.zeeland.nl/ Службена страница на Зеланд] * [http://www.vvvzeeland.nl/en/ Туристичко биро на Зеланд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180104220312/https://www.vvvzeeland.nl/en/ |date=2018-01-04 }} * [[:en:voy:Zeeland|Зеланд на Википатување]] {{en}} {{Холандија-никулец}} {{Зеланд}} {{Покраини во Холандија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Зеланд| ]] [[Категорија:Покраини во Холандија]] gqtkvr4w7cto1bbeaz3dpiwiec65sg1 0 1128233 5623142 5526275 2026-09-02T21:59:27Z ГП 23995 /* 1970-1979 */ дополнување 5623142 wikitext text/x-wiki '''Мисла''' — македонска издавачка куќа, со седиште во [[Скопје]]. ==Историјат== Во [[1965]] година започнала со работа „Мисла“, најпрвин како ревија за култура и уметност, а малку потоа и како издавачка куќа.<ref name="ReferenceA">„Божин Павловски - Хронологија“, во: Божин Павловски, ''Дува (петто издание)''. Скопје: Мисла, 1981.</ref> ==Организација и менаџмент== Директори на Мисла биле:<ref>Славко Јаневски, ''Глуви команди''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 56.</ref> <ref>Џани Родари, ''Приказни по телефон''. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993.</ref> <ref>Петар Петровиќ Његош, ''Горски венец''. Скопје: Мисла, Култура и Македонска книга, 1988, стр. 159.</ref> * [[Божин Павловски]] * [[Ванчо Спасески]] Главни уредници биле: * [[Благоја Лактински]] Како уредници работеле:<ref>Јован Котевски, ''Пеплосија''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 80.</ref> <ref>Марко К. Цепенков, ''Сестрата на сонцето''. Мисла, Скопје, 1989, стр. 1.</ref> * Драган Јаневски * [[Ристо Јачев]] * [[Ташко Георгиевски]] * [[Кочо Фидановски]] (ликовен уредник). ==Издавачка дејност== ===1960-1969=== * [[Блаже Конески]], ''Стерна'' (1966)<ref>„Библиографија на поетските книги“ во: Блаже Конески, ''Птици врз кои ноќта и денот се делат: стоте песни'', Скопје: Темплум, 2014, стр. 159.</ref> * [[Ацо Шопов]], ''[[Раѓање на зборот]]'' (1966) * [[Марко Цепенков]], ''[[Три вреќи лаги]]'' (1967)<ref>Марко Цепенков, ''Три вреќи лаги''. Скопје: Мисла, 1967.</ref> * Ацо Шопов, ''[[Јус-универзум]]'' (1968) * Блаже Конески, ''Ракување'' (1969) * Славко Јаневски, ''Војник два метра в земја'' (1969) * Ацо Шопов, ''[[Песна на црната жена]]'' (1977) * Ацо Шопов, ''[[Дрво на ридот]]'' (1980) ====Библиотека „Билјана“==== * [[Славко Јаневски]], ''[[Глуви команди]]'' (1966)<ref>„Библиографија на делата на Славко Јаневски“, во: Славко Јаневски, ''Коренот на стеблото ја надминува мерата на нивните разуми'', Скопје: Темплум, 2014, стр. 133-136.</ref> * [[Јован Котески|Јован Котевски]], ''[[Пеплосија]]'' (1966)<ref>Јован Котевски, ''Пеплосија''. Мисла, Скопје, 1966.</ref> ===1970-1979=== * [[Петре М. Андреевски]], ''[[Одбрани раскази (Петре М. Андреевски)|Одбрани раскази]]'' (1970) *[[Димитар Солев]], ''[[Одбрани раскази (книга од Димитар Солев)|Одбрани раскази]]'' (1970) * [[Виктор Иго]], ''[[Деведесет и третата]]'' (1972) * Виктор Иго, ''[[Човекот што се смее]] - том прв'' (1972) * Виктор Иго, ''Човекот што се смее - том втор'' (1972) * [[Божин Павловски]], ''[[Дува]]'' (1973)<ref name="ReferenceA"/> * [[Чарлс Дикенс]], ''[[Дејвид Коперфилд]]'' (1976)<ref name="ReferenceB">Георги Господинов, ''Природен роман''. Скопје: Темплум, 2003, стр. 20.</ref> * [[Матеја Матевски]], ''[[Перуника (стихозбирка)|Перуника]]'' (1976) * [[Стендал]], ''[[Пармскиот картузијански манастир]] – том први'' (1976) * [[Стендал]], ''[[Пармскиот картузијански манастир]] – том втори'' (1976) * [[Григор Витез]], ''[[Сказна за глинената птица]]'' (1978) * [[Божин Павловски]], ''[[Вест Ауст]]'' (1978)<ref name="ReferenceA"/> * [[Лав Толстој|Л. Н. Толстој]], ''[[Војна и мир]]'' (1978)<ref name="ReferenceC">Георги Господинов, ''Природен роман''. Скопје: Темплум, 2003, стр. 21.</ref> * Славко Јаневски, ''Оковано јаболко'' (1979) * [[Ернест Хемингвеј]], ''[[Преку реката и во шумата]]'' (1979)<ref>Ернест Хемингвеј, ''Преку реката и во шумата'', Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, Наша книга, 1979.</ref> * Ернест Хемингвеј, ''[[Старецот и морето]]/Да имаш и да немаш'' (1979) * Ернест Хемингвеј, ''[[Острови во струјата]]'' (1979) * Ернест Хемингвеј, ''[[За кого бијат камбаните]]'' (1979) * Ернест Хемингвеј, ''[[Збогување со оружјето]]'' (1979) * Ернест Хемингвеј, ''[[Сонцето одново изгрева]]'' (1979) ===1980-1989=== * [[Ханс Кристијан Андерсен]], ''Сказни'' (1980) * [[Михо Атанасовски]], ''[[Еден лав плаче од страв]]'' (1980) * [[Григор Витез]], ''[[Сказна за глинената птица]]'' (1980) * [[Отон Жупанчич]], ''[[Цицибан]]'' (1980) * [[Неџати Зекирија]], ''[[Децата од нашата улица]]'' (1980) * [[Славко Јаневски]], ''[[И бол и бес (роман)|И бол и бес]]'' (1980) * Славко Јаневски, ''[[Шеќерна приказна]]'' (1980) * Славко Јаневски, ''[[Горчиновци]]'' (1980) * [[Јован Јовановиќ-Змај]], ''Песни'' (1980) * [[Оливера Николова]], ''[[Приказни за Зоки Поки]]'' (1980) * [[Стале Попов]], ''[[Итар Пејо (книга)|Итар Пејо]]'' (1980) * [[Глигор Поповски]], ''[[Сказна за Вилен]]'' (1980) * [[Стојан Тарапуза]], ''[[Насмеани капки]]'' (1980) * [[Иван Чаповски]], ''Лаѓа'' (1980) * Блаже Конески, ''Лозје и песни во проза; Места и мигови'' (1981) * [[Божин Павловски]], ''[[Дува]] (петто издание)'' (1981) * [[Шарл Бодлер]], ''[[Цвеќињата на злото]]'', (1982) * Блаже Конески, ''Игра со дете'' (1982) * [[Федерико Гарсија Лорка]], ''[[Неверна жена]]'', (1982) * [[Џек Лондон]], ''[[Кралот алкохол]]/[[Железната петица]]'' (1982) * Џек Лондон, ''[[Мартин Идн]]'' (1982) * Џек Лондон, ''Ќерката на снегот/На дивиот север'' (1982) * Џек Лондон, ''[[Морскиот волк]]/Белиот песјак'' (1982) * Џек Лондон, ''Белиот ден/Од јужните мориња'' (1982) * Славко Јаневски, ''Избор'' (1983) * [[Габриел Гарсија Маркес]], [[Есента на патријархот]] / [[Хроника на една најавена смрт]] (1983) * [[Иван Чаповски]], ''Затвори'' (1983) * [[Марк Твен]], ''[[Јенки во дворецот на кралот Артур]]'' (1984) * [[Иван Цанкар]], ''На пругорнината'' (1983)<ref>Иван Цанкар, ''На пругорнината'', Скопје: Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга, 1983.</ref> * [[Иво Андриќ]], ''[[Мостот на Дрина]]'' (1984)<ref>Иво Андриќ, ''Мостот на Дрина'', Скопје: Мисла, Македонска книга, Култура, 1984.</ref> * Славко Јаневски, ''[[Легионите на Свети Адофонис]]'' (1984) * Славко Јаневски, ''[[Кучешко распетие]]'' (1984) * Славко Јаневски, ''[[Чекајќи чума]]'' (1984) * Иво Андриќ, ''[[Проклета авлија]]'' (1985) * [[Иван Чаповски]], ''Магла'' (1985) * [[Митко Маџунков]], ''[[Кула на ридот]]'' (1986)<ref>Митко Маџунков, ''Кула на ридот'', Скопје: Мисла, 1986.</ref>* [[Едгар Алан По]], ''[[Одбрани песни (Едгар Алан По)|Одбрани песни]]'' (1986) * [[Ванчо Николески]], ''[[Гоце Делчев (роман)|Гоце Делчев]]'' (1987) * [[Алекса Шантиќ]], ''Песни'' (1987) * [[Ѓорѓи Абаџиев]], ''[[Табакерата]]'' (1988) * Ѓорѓи Абаџиев, ''[[Пустина (роман)|Пустина]]'' (1988) * [[Данте Алигиери]], ''[[Пеколот (Божествена комедија)|Пеколот]]'' (1988) * [[Џовани Бокачо]], ''[[Декамерон]]'' (1988)<ref>Џовани Бокачо, ''Декамерон'', Скопје: Македонска книга и Мисла, 1988.</ref> * [[Никола Ј. Вапцаров]], ''Песни'' (1988) * [[Сергеј Есенин]], ''Песни'' (1988) * Блаже Конески, ''Средба во рајот'' (1988) * Блаже Конески, ''Црква'' (1988) * Славко Јаневски, ''Забранета одаја'' (1988) * Славко Јаневски, ''Песји шуми'' (1988) * [[Бранко Миљковиќ]], ''Избор'' (1988) * [[Петар Петровиќ Његош]], ''[[Горски венец]]'' (1988) * [[Анте Поповски]], ''[[Ненасловена]]'' (1988) * [[Борисав Станковиќ]], ''[[Нечиста крв]]'' (1988) * [[Александар Стојановски]], [[Иван Катарџиев]], [[Данчо Зографски]], [[Михаило Апостолски]], ''Историја на македонскиот народ'' (1988)<ref>Александар Стојановски, Иван Катарџиев, Данчо Зографски, Михаило Апостолски, ''Историја на македонскиот народ'', Скопје: Македонска книга, Култура, Мисла, Наша книга, 1988.</ref> * Ацо Шопов, ''Песни'' (1988) * [[Вилијам Шекспир]], ''[[Ромео и Јулија|Ромео и Џулиета]]'' (1988) * [[Ацо Шопов]], ''Песни'' (1988) * [[Достоевски|Ф. М. Достоевски]], ''Двојник'' (1989)<ref>Ф. М. Достоевски, ''Двојник'', Скопје: Македонска книга и Мисла, 1989.</ref> * Славко Јаневски, ''Рулет со седум бројки'' (1989) * Блаже Конески, ''Сеизмограф'' (1989) * [[Едгар Алан По]], ''[[Авантурите на Гордон Пим]]'' (1989)<ref name="ReferenceB"/> * [[Херман Хесе]], ''[[Степски Волк|Степскиот волк]]'' (1989) * [[Марко Цепенков|Марко К. Цепенков]], ''[[Сестрата на сонцето]]'' (1989) * [[Иван Чаповски]], ''Змија'' (1989) * [[Џемс Џојс]], ''[[Даблинци (книга)|Даблинци]]'' (1989)<ref>Џемс Џојс, ''Даблинци'', Скопје: Македонска книга и Мисла, 1989.</ref> ===1990-1999=== * [[Генади Болиновски]], ''[[Игра на прозорец]]'' (1990) * [[Григор Витез]], ''[[Песни (Григор Витез, 1990)|Песни]]'' (1990) * [[Блаже Конески]], ''[[Лозје (книга)|Лозје]]'' (1990)<ref>Блаже Конески, ''Лозје''. Скопје: Детска радост, Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга, 1990.</ref> * [[Ференц Молнар]], ''[[Децата од Павловата улица]]'' (1990) * [[Видое Подгорец]], ''[[И сончогледите спијат]]'' (1990) * [[Антоан де Сент Егзипери|Антоан Де Сент Егзипери]], ''[[Малиот принц]]'' (1990) * [[Георги Сталев]] (приредувач), ''[[Современи македонски раскажувачи, избор]]'' (1990) * [[Анте Поповски]], ''[[Дрво што крвави]]'' (1991)<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991.</ref> * [[Доналд Бисет]], ''[[Разговори со еден тигар]]'' (1993) * [[Мијоко Мацутани]], ''[[Таро од земјата на планините|Таро од земјата на Планините]]'' (1993) * [[Џани Родари]], ''[[Приказни по телефон]]'' (1993) * [[Роберт Л. Стивенсон]], ''[[Островот со скриеното богатство]]'' (1993)<ref name="ReferenceB"/> * [[Лав Николаевич Толстој|Лав Толстој]], ''[[Раскази (Толстој)|Раскази]]'' (1993) * [[Габриел Гарсија Маркес]], ''[[Сто години самотија]]'' (1995) * Славко Јаневски, ''Палетата на проклетството'' (1995) * Славко Јаневски, ''[[Континент Кукулино]]'' (1996) * Л. Н. Толстој, ''[[Ана Каренина]]'' (1997)<ref name="ReferenceC"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски издавачки куќи]] 8nfyqndo05e63woz4nj4401lwbn25u7 0 1129076 5623212 5584233 2026-09-03T08:16:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623212 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за велосипедист | name = Ив Ламперт | image = Aniche - Quatre jours de Dunkerque, étape 2, 5 mai 2016, départ et arrivée (B32).JPG | caption = Ламперт на Четири дена Динкерк 2016 | fullname = Ив Ламперт | nickname = {{ubl|Лампи|Бикот од Ингелмунстер}} | birth_date = {{birth date and age|1991|4|10|df=yes}} | birth_place = [[Изегем]], {{БЕЛ}} | height = 1,80 м<ref name="Yves Lampaert, Deceuninck - Quick-Step Cycling team">{{нмс|title=Yves Lampaert, Deceuninck - Quick-Step Cycling team|url=https://www.deceuninck-quickstep.com/en/team/riders/yves-lampaert|accessdate=15 јули 2019|archive-date=2019-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190715112543/https://www.deceuninck-quickstep.com/en/team/riders/yves-lampaert|url-status=dead}}</ref> | weight = 75 кг<ref name="Yves Lampaert, Deceuninck - Quick-Step Cycling team"/> | currentteam = {{ct|OPQ}} | discipline = друмски велосипедизам | role = возач | ridertype = специјалист за класици | proyears = 2013–2014<br />2015- | proteams = {{ct|TSV|2013}}<br />{{ct|OPQ|2015}} | majorwins = '''[[Голема трка (велосипедизам)|Големи трки]]''' :'''[[Тур де Франс]]''' ::1 поединечна етапа ([[Тур де Франс 2022|2022]]) :'''[[Вуелта а Еспања]]''' ::1 поединечна етапа ([[Вуелта а Еспања 2017|2017]]) '''[[Класични велосипедски трки|Еднодневни трки и класици]]''' :[[Податотека:MaillotBélgica.PNG|20п]] Национален друмски првак (2018) :[[Податотека:MaillotBélgica.PNG|20п]] Национален хронометарски првак (2017, 2021) :[[Дварс дор Вландерен]] ([[Дварс дор Вландерен 2017|2017]], [[Дварс дор Вландерен 2018|2018]]) :[[Класик Брухе-Де Пане|Три дена Брухе-Де Пане]] ([[Три дена Брухе-Де Пане 2020|2020]]) | medaltemplates = {{MedalSport|[[Друмски велосипедизам]]}} {{MedalCompetition|[[Светски првенства во друмски велосипедизам|Светски првенства]]}} {{MedalCountry| {{безпрелом|{{ct|EQS|2015}}}} }} {{MedalGold |[[Светско првенство во друмски велосипедизам 2018|Инсбрук 2018]]|екипен хронометар}} {{MedalGold |[[Светско првенство во друмски велосипедизам 2016|Доха 2016]]|екипен хронометар}} {{MedalSilver |[[Светско првенство во друмски велосипедизам 2015|Ричмонд 2015]]|екипен хронометар}} {{MedalCountry| {{БЕЛ}} }} {{MedalCompetition |[[Европски првенства во друмски велосипедизам|Европски првенства]]}} {{MedalSilver | [[Европско првенство во друмски велосипедизам 2019|Алкмар 2019]]|друмска трка}} | updated = 23 ноември 2022 }} '''Ив Ламперт''' ({{langx|nl|Yves Lampaert}}; р. {{роден|10|април|1991}}) — [[Белгија|белгиски]] професионален [[друмски велосипедист]], кој моментално вози за [[Светска турнеја на UCI|UCI World Tour]] екипата {{ct|QST}}.<ref>{{нмс|url=https://www.uci.org/road/teams/TeamDetail/15237/1000495/279|title=Deceuninck - Quick-Step|work=UCI.org|publisher=[[Меѓународен велосипедистички сојуз]] |access-date=1 January 2021|archive-url=https://archive.today/20210101071627/https://www.uci.org/road/teams/TeamDetail/15237/1000495/279|archive-date=1 January 2021}}</ref> == Кариера == [[Податотека:TDF24612 lampaert (29899050838).jpg|мини|десно|Ламперт на [[Тур де Франс 2018]]]] Возел на светските друмски првенства во [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2014|2014]] и [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2015|2015 година]]. Бил именуван во почетниот состав за [[Вуелта а Еспања 2016]].<ref name="Vuelta">{{нмс|url=http://www.procyclingstats.com/race/Vuelta_a_Espana_2016_Startlist|title=71st Vuelta a España|accessdate=20 август 2016|work=ProCyclingStats|archive-date=2016-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608213554/http://www.procyclingstats.com/race/Vuelta_a_Espana_2016_Startlist|url-status=dead}}</ref> Ламперт ја освоил [[Дварс дор Вландерен 2017]], локална трка за него,<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/exuberant-victory-for-local-boy-lampaert-in-dwars-door-vlaanderen/|title=Exuberant victory for local boy Lampaert in Dwars door Vlaanderen|first=Brecht|last=Decaluwé|work= Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|date=22 март 2017|accessdate=22 март 2017}}</ref> откако сам се одвоил за победа по одлучувачкиот напад со колегата [[Филип Жилбер]], [[Алексеј Луценко]] од {{ct|AST|2017}} и возачот на {{ct|ORS|2017}}, [[Лук Дарбриџ]].<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/dwars-door-vlaanderen-2017/results/|title=Dwars door Vlaanderen: Lampaert parlays Quick-Step tactics to victory|first1= Brecht|last1=Decaluwé|first2=Sadhbh|last2=O'Shea|work=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|date=22 март 2017|accessdate=22 март 2017}}</ref> Ламперт нападнал на 7,5 километри пред целта и ја освоил трката со 39 секунди пред Жилбер. Ламперт ја освоил втората етапа на [[Вуелта а Еспања 2017]] откако се одвоил од групата при силен ветер на три километри до целта со тројца колеги, [[Ники Терпстра]], [[Жилијан Алафилип]] и [[Матео Трентин]]. Потоа, Ламперт нападнал за победа и со тоа ја презел водечката црвена маичка.<ref>{{нмс|url= http://www.cyclingnews.com/news/vuelta-a-espana-lampaert-zips-away-for-stage-win-and-overall-lead/|title=Vuelta a Espana: Lampaert zips away for stage win and overall lead|publisher=Cyclingnews.com|accessdate=4 мај 2018}}</ref> Во 2018 година, Ламперт ја освоил [[Дварс дор Вландерен 2018|Дварс дор Вландерен]], втора година по ред, станувајќи прв возач кој ја освоил трката две години по ред.<ref>{{наведени вести|url=https://www.velouk.net/2018/03/28/dwars-door-vlaanderen-yves-lampaert-makes-history/|title=Dwars door Vlaanderen: Yves Lampaert Makes History|first=Larry|last=Hickmott|work=VeloUK|publisher=WordPress|date=28 март 2018|accessdate=28 март 2018|archive-date=2019-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403103113/https://www.velouk.net/2018/03/28/dwars-door-vlaanderen-yves-lampaert-makes-history/|url-status=dead}}</ref> Во јули 2018 година бил вклучен во почетниот состав за [[Тур де Франс 2018]].<ref name="TDF18">{{нмс|url=https://www.procyclingstats.com/race/tour-de-france/2018/startlist |title=2018: 105th Tour de France: Start List|accessdate=5 јули 2017|work=Pro Cycling Stats}}</ref> Ламперт ја освоил првата етапа на [[Тур де Франс 2022]], пред [[Ваут ван Ерт]] и [[Тадеј Погачар]].<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/sport/cycling/62017114 |title= Yves Lampaert wins stage one as Tadej Pogacar starts strongly |work=BBC|publisher=BBC|date=1 July 2022|access-date=1 July 2022}}</ref> Во ноември 2022 година, Ламперт потпишал продолжување на договорот за уште три години со {{ct|QST|2022}}, до крајот на сезоната 2025.<ref>{{cite news|first=Andrew|last=Hood|url=https://www.velonews.com/news/road/yves-lampaert-staying-put-at-quick-step-team-for-three-more-years/|title=Yves Lampaert staying put at Quick-Step team for three more years|work=VeloNews|publisher=Outside Media|date=4 November 2022|accessdate=8 November 2022}}</ref> == Личен живот == Ламперт е син на земјоделец, а неговото семејство поседува 24 хектари земјиште во [[Ингелмунстер]].<ref>{{нмс|first=Edward|last=Pickering|url=https://www.rouleur.cc/blogs/the-rouleur-journal/yves-lampaert-the-cycle-of-life|title=Yves Lampaert: the cycle of life|work=Rouleur|publisher=Gruppo Media Ltd|date=2 July 2022|accessdate=8 November 2022|archive-date=2022-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221108222452/https://www.rouleur.cc/blogs/the-rouleur-journal/yves-lampaert-the-cycle-of-life|url-status=dead}}</ref> == Достигнувања == {{Palmares start|3}} ;2012 : 1. [[Податотека:MaillotBélgica.svg|20п]] Национално хронометарско првенство под 23 години : 2. Париз-Рубе за млади : 7. Париз-Тур за млади ;2013 : 1. ГП Ван де стад Гел : 5. Национално хронометарско првенство : 5. Класик Шатору : 9. Дрејвенкурс Оверејсе : 10. Краен пласман Трка на Фјордовите ;2014 : 1. Класик Дач Фуд Вали : 4. [[Курне-Брисел-Курне]] : 5. Национално друмско првенство : 5. Ронде ван Дренте : 6. Ронде ван Зеланд : 9. [[Хале-Ингоигем]] ;2015 : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман [[Три дена Западна Фландрија]] ::1. [[Податотека:Jersey green.svg|20п]] Бодовен пласман ::1. [[Податотека:Jersey white.svg|20п]] Пласман за млад возач ::1. [[Податотека:Jersey white.svg|20п]] Пласман Западна Фландрија ::1. Етапа 1 : 2. [[Податотека:silver medal blank.svg|15п]] [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2015|Светско првенство во екипен хронометар]] : 2. Краен пласман [[Стер ЗЛМ Тур]] : 2. Национално хронометарско првенство : 4. Ронде ван Зеланд Сипортс : 5. Ле Самин : 6. Париз-Тур : 7. [[Париз-Рубе 2015|Париз-Рубе]] : 9. Краен пласман [[Три дена Де Пане]] : 9. Трка околу Келн : 10. Класик РајдЛондон-Сари ;2016 : [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2016|Светски друмски првенства]] ::1. [[Податотека:gold medal blank.svg|15п]] Екипен хронометар ::7. Поединечен хронометар : 2. Национално хронометарско првенство : 5. Трка околу Франкфурт : 6. Европско хронометарско првенство : 9. Краен пласман [[Трка околу Белгија]] ;2017 : 1. [[Податотека:MaillotBélgica.PNG|20п]] Национално хронометарско првенство : 1. Етапа 2 [[Вуелта а Еспања 2017|Вуелта а Еспања]] : 1. [[Дварс дор Вландерен 2017|Дварс дор Вландерен]] : 1. Гулегем Курсе : 7. [[Париз-Тур]] ;2018 : 1. [[Податотека:Gold medal blank.svg|15п]] [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2018|Светско првенство во екипен хронометар]] : Национални првенства ::1. [[Податотека:MaillotBélgica.PNG|20п]] Друмска трка ::3. Хронометар : 1. [[Дварс дор Вландерен 2018|Дварс дор Вландерен]] : 2. Бинше-Шиме-Бинше : 4. Европско хронометарско првенство : 5. Трка за сеќавање на Големата војна ;2019 : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман [[Трка околу Словачка]] : 1. Гулегем Курсе : 1. Етапа 8 ([[Поединечен хронометар|ITT]]) [[Тур де Свис 2019|Тур де Свис]] : [[Европско првенство во друмски велосипедизам 2019|Европско друмско првенство]] ::2. [[Податотека:Silver medal europe.svg|15п]] Друмска трка ::7. Хронометар : 2. Национално хронометарско првенство : 3. Краен пласман [[Трка околу Германија]] : 3. [[Париз-Рубе 2019|Париз-Рубе]] : 5. [[Курне-Брисел-Курне]] : 7. [[Омлоп Хет Ниусблад 2019|Омлоп Хет Ниусблад]] : 8. [[Дварс дор Вландерен 2019|Дварс дор Вландерен]] ;2020 : 1. [[Три дена Брухе-Де Пане 2020|Три дена Брухе-Де Пане]] : 2. [[Омлоп Хет Ниусблад 2020|Омлоп Хет Ниусблад]] : 4. Краен пласман [[Трка БинкБенк 2020|Трка БинкБенк]] : 5. [[Трка околу Фландрија 2020|Трка околу Фландрија]] : 7. [[Гент-Вевелгем 2020|Гент-Вевелгем]] : 8. Краен пласман [[Трка околу Словачка]] ;2021 : 1. [[Податотека:MaillotBélgica.PNG|20п]] Национално хронометарско првенство : 1. Етапа 7 [[Трка околу Британија]] : 2. Краен пласман [[Трка околу Белгија]] : 2. [[Хејстсе Пејл]] : 3. [[Дварс дор хет Хагеланд]] : 4. [[Дварс дор Вландерен 2021|Дварс дор Вландерен]] : 5. [[Париз-Рубе 2021|Париз-Рубе]] : 6. [[Класик Примус]] ;2022 : 1. Етапа 1 ([[Поединечен хронометар|ITT]]) [[Тур де Франс 2022|Тур де Франс]] : 1. Етапа 3 ([[Поединечен хронометар|ITT]]) [[Трка околу Белгија]] : 2. Национално хронометарско првенство : 6. [[Гран при де Фурмје]] : 9. [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2022|Светско хронометарско првенство]] : 10. [[Париз-Рубе 2022|Париз-Рубе]] {{Palmares end}} === Распоред на резултатите на големите трки === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | '''[[Голема трка (велосипедизам)|Голема трка]]''' ! scope="col" | 2016 ! scope="col" | 2017 ! scope="col" | 2018 ! scope="col" | 2019 ! scope="col" | 2020 ! scope="col" | 2021 ! scope="col" | 2022 |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey pink.svg|20п]] [[Генерален пласман на Џиро д’Италија|'''Џиро''']] | style="color:#4d4d4d;" colspan=7 {{N/A|не настапил во текот на кариерата}} |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] [[Генерален пласман на Тур де Франс|'''Тур''']] |— |— | style="text-align:center;"|[[Тур де Франс 2018|80]] | style="text-align:center;"|[[Тур де Франс 2019|133]] |— |— | [[Тур де Франс 2022|120]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey red.svg|20п]] [[Генерален пласман на Вуелта а Еспања|'''Вуелта''']] | style="text-align:center;"|[[Вуелта а Еспања 2016|113]] | style="text-align:center;"|[[Вуелта а Еспања 2017|136]] |— |— |— |— |— |} === Распоред на резултатите на класиците === [[Податотека:Yves Lampaert rijdt over finish in Waregem, Dwars door Vlaanderen 2018 - fotograaf Lieven De Cock.jpg|мини|Во 2018 година, Ламперт ја освоил [[Дварс дор Вландерен]] втора година по ред, прв возач кој освоил последователни изданија.]] {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! '''[[Класични велосипедски трки|Монумент]]''' ! scope="col" | 2013 ! scope="col" | 2014 ! scope="col" | 2015 ! scope="col" | 2016 ! scope="col" | 2017 ! scope="col" | 2018 ! scope="col" | 2019 ! scope="col" | 2020 ! scope="col" | 2021 ! scope="col" | 2022 |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Милано-Санремо]] | — | — | — | — | — | — | [[Милано-Санремо 2019|66]] | — | [[Милано-Санремо 2021|54]] | — |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Трка околу Фландрија]] | — | [[Трка околу Фландрија 2014|СО]] | [[Трка околу Фландрија 2015|24]] | — | [[Трка околу Фландрија 2017|36]] | [[Трка околу Фландрија 2018|29]] | [[Трка околу Фландрија 2019|17]] | style=" background:#ddf;" |[[Трка околу Фландрија 2020|5]] | [[Трка околу Фландрија 2021|17]] | [[Трка околу Фландрија 2022|30]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Париз-Рубе]] | — | [[Париз-Рубе 2014|108]] | style=" background:#ddf;" |[[Париз-Рубе 2015|7]] | — | [[Париз-Рубе 2017|82]] | [[Париз-Рубе 2018|28]] | style="background:#C9AE5D;"|[[Париз-Рубе 2019|'''3''']] | style="color:#4d4d4d;"|НСО | style=" background:#ddf;" |[[Париз-Рубе 2021|5]] | style=" background:#ddf;" |[[Париз-Рубе 2022|10]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Лиеж-Бастоњ-Лиеж]] | style="color:#4d4d4d;" colspan=10 rowspan=2 {{N/A|не настапил во текот на својата кариера}} |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Џиро ди Ломбардија]] |- ! '''[[Класични велосипедски трки|Класик]]''' ! scope="col" | 2013 ! scope="col" | 2014 ! scope="col" | 2015 ! scope="col" | 2016 ! scope="col" | 2017 ! scope="col" | 2018 ! scope="col" | 2019 ! scope="col" | 2020 ! scope="col" | 2021 ! scope="col" | 2022 |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Омлоп Хет Ниусблад]] | — | — | — | — | [[Омлоп Хет Ниусблад 2017|97]] | [[Омлоп Хет Ниусблад 2018|36]] | style="background:#ddf;" |[[Омлоп Хет Ниусблад 2019|7]] | style="background:silver;" |[[Омлоп Хет Ниусблад 2020|'''2''']] | [[Омлоп Хет Ниусблад 2021|56]] | [[Омлоп Хет Ниусблад 2022|72]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Курне-Брисел-Курне]] | style="color:#4d4d4d;"|НСО | style="background:#ddf;" |[[Курне-Брисел-Курне 2014|4]] | [[Курне-Брисел-Курне 2015|72]] | — | [[Курне-Брисел-Курне 2017|83]] | [[Курне-Брисел-Курне 2018|12]] | style="background:#ddf;"|[[Курне-Брисел-Курне 2019|5]] | [[Курне-Брисел-Курне 2020|52]] | [[Курне-Брисел-Курне 2021|68]] | [[Курне-Брисел-Курне 2022|76]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Е3 Саксо Банк Класик|Е3 Харелбеке]] | [[Е3 Харелбеке 2013|СО]] | [[Е3 Харелбеке 2014|36]] | [[Е3 Харелбеке 2015|21]] | — | — | [[Е3 Харелбеке 2018|17]] | [[Е3 БинкБенк Класик 2019|18]] | style="color:#4d4d4d;"|НСО | [[Е3 Саксо Банк Класик 2021|13]] | — |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Гент-Вевелгем]] | — | [[Гент-Вевелгем 2014|СО]] | — | — | [[Гент-Вевелгем 2017|49]] | [[Гент-Вевелгем 2018|20]] | [[Гент-Вевелгем 2019|77]] | style="background:#ddf;"|[[Гент-Вевелгем 2020|7]] | [[Гент-Вевелгем 2021|14]] | [[Гент-Вевелгем 2022|39]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Дварс дор Вландерен]] | [[Дварс дор Вландерен 2013|37]] | [[Дварс дор Вландерен 2014|27]] | [[Дварс дор Вландерен 2015|17]] | [[Дварс дор Вландерен 2016|СО]] | style="background:gold;"|[[Дварс дор Вландерен 2017|'''1''']] | style="background:gold;"|[[Дварс дор Вландерен 2018|'''1''']] | style="background:#ddf;"|[[Дварс дор Вландерен 2019|8]] | style="color:#4d4d4d;"|НСО | style="background:#ddf;"|[[Дварс дор Вландерен 2021|4]] | [[Дварс дор Вландерен 2022|27]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Париз-Тур]] | — | — | style="background:#ddf;"|[[Париз-Тур 2015|6]] | — | style="background:#ddf;"|[[Париз-Тур 2017|7]] | [[Париз-Тур 2018|73]] | — | — | — | — |} СО = се откажал; — = не учествувал; НСО = не се одржала == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Yves Lampaert}} * {{cycling archives}} * {{CQ ranking}} * {{ProCyclingStats}} * {{Twitter|yveslampaert}} {{Возачи во Декојнинк-Квик Степ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ламперт, Ив}} [[Категорија:Родени во 1991 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски велосипедисти]] [[Категорија:Белгиски етапни победници на Џиро д’Италија]] [[Категорија:Белгиски етапни победници на Вуелта а Еспања]] [[Категорија:Етапни победници на Тур де Свис]] b3e69vphrgaed7xpcdi9a70ug77pmbg 0 1149700 5623181 5577731 2026-09-03T05:54:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623181 wikitext text/x-wiki '''[[Земјоделство]]''' — стопанска дејност во [[Македонија]] која (заедно со [[шумарство]]то и [[рибарството]]) учествува со 8,6% во вкупниот [[БДП]] на земјата (2020 година).<ref name="makstat.stat.gov.mk">{{Наведена мрежна страница |url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__BDP__BDPInvesGodisni__BDPsporedESS2010/125_NacSmA_Mk_03ProGod_01_ml.px/table/tableViewLayout2/?rxid=46ee0f64-2992-4b45-a2d9-cb4e5f7ec5ef |title=МакСтат база на податоци: Бруто-домашен производ според производниот метод, по НКД Рев.2, по години |accessdate=2024-03-09 }}{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Вкупните земјоделски површини сочинуваат {{дропка|1|2}} од територијата на Македонија, при што {{дропка|1|4}} се [[обработливо земјиште|обработливи]], а {{дропка|1|4}} се [[Пасиште|пасишта]] или во бројки вкупната земјоделска површина изнесувала 1.271.400 хектари во просек за 2001-2005 година.<ref name="Енциклопедија" /> Во 2014 година, вредноста на откупот од вкупното земјоделско производство изнесувала над 13,7 милијарди [[Македонски денар|денари]] или 215 милиони евра.<ref name="Годишник 2015" /> Во 2022 година, во Македонија имало 515.000 [[хектар]]и хектари обработлива површина во кои најголемо учество имале ораниците и бавчите (81%), а најмало било учеството на овоштарниците (3,3%).<ref>[https://www.stat.gov.mk/publikacii/2023/SG2023-web.pdf „Статистички годишник 2023“, 450 стр.]</ref> Во [[2015]] година, во Македонија се обработувало земјоделско земјиште на површина од 315 863 хектари при што најголем дел од парцелите биле мали (58,2% со големина од еден [[хектар]]). Од вкупното земјоделско земјиште, дури 75% отпаѓало на ораници, бавчи и куќни градини; ливадите учествувале со 12%; [[Лозарство|лозјата]] со 7%; а 5,5% отпаѓало на овоштарници. Користењето, располагањето, заштитата и пренамената на земјоделското земјиште се регулирани со Законот за земјоделско земјиште.<ref>[https://www.akt.mk/%d0%b7%d0%b0%d0%ba%d0%be%d0%bd-%d0%b7%d0%b0-%d0%b7%d0%b5%d0%bc%d1%98%d0%be%d0%b4%d0%b5%d0%bb%d1%81%d0%ba%d0%be%d1%82%d0%be-%d0%b7%d0%b5%d0%bc%d1%98%d0%b8%d1%88%d1%82%d0%b5-2/ Закон за земјоделско земјиште]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Историја == {{See also|Неолитска револуција}} [[Податотека:Expansion of farming in western Eurasia, 9600–4000 BCE.png|thumb|upright=1.3|Ширење на земјоделството од Југозападна Азија во Европа, помеѓу 9600 и 3800 п.н.е.]] Во текот на 7 и 6 милениум п.н.е., земјоделството прогресивно се шири од југозападна Азија во блиските региони. Неговата експанзија на запад го донесе земјоделството прво во медитеранските области со слични климатски услови на оние каде што започна, каде што исто така се одгледувал речиси истиот растителен спектар, а потоа прогресивно на север, почнувајќи од Балканот.<ref name=VegetHistArchaeobot>{{Наведено списание|last=Amalia|first=Sabanov|last2=Soteras|first2=Raül|last3=Hajdas|first3=Irka|last4=Naumov|first4=Goce|last5=Antolín|first5=Ferran|date=2024|title=New research on crop diversity of the early farmers in southeastern Europe (ca. 6400 − 5700 BCE)|journal=Vegetation History and Archaeobotany|volume=33|pages=63-74|doi=10.1007/s00334-023-00940-2}}</ref> Со археоботаничките анализи на растенијата пронајдени при ископувањето на археолошкиот локалитет Влахо во Пелагонија се детектирани остатоци од повеќе мешункасти плодови и житарици. Најголем дел од класифицираните остатоци припаѓале на култивирани растителни видови (61%), а речиси сите се остатоци од различни житни култури - гол и излупен [[јачмен]] (''Hordeum vulgare''), двозрна [[пченица]] (''Triticum dicoccon'') и еднозрна пченица (''Triticum monococcum''). И мешункастите растенија исто така биле документирани, но само со неколку остатоци од [[леќа]] (''Lens culinaris'') и [[грашок]] (''Pisum sativum'').<ref name=vlaho>{{Наведено списание|last=Наумов|first=Гоце|last2=Гулевска|first2=Јасмина|last3=Антолин|first3=Феран|last4=Сабанов|first4=Амалиа|last5=Сотерас|first5=Раул|last6=Фиданоска|first6=Анета|date=2021|title=Мултидисциплинарни истражувања на неолитската населба Влахо кај Живојно во Пелагонија|url=https://edoc.unibas.ch/88192/1/20220415182505_62599c619be9b.pdf|journal=Патримониум.МК|pages=11-28}}</ref> Резултатите покажуваат дека земјоделството имало значајна улога и веројатно бил најважниот начин за обезбедување на храна во ранонеолитската населба Влахо. Сепак, присутни биле и остатоци од диви растенија кои можеле да се собираат за конзумирање, но во многу помали количини (12%). Тие се претставени со [[дрен]]от (''Cornus mas'') и [[капина]]та (''Rubus fruticosus''), можеби исто така и со [[Бела лобода|белата лобода]] (''Chenopodium album''). Белата лобода би можела да се собере ненамерно за време на жетвата бидејќи расте како плевел, но како што е документирано на други локалитети од раниот неолит во Пелагонија, би можела да се користи и како храна. Животинските остатоци од Влахо упатуваат на сточарско стопанство, каде, како и на останатите неолитски локалитети во Македонија, доминираат [[овца]] и [[коза]] за сметка на што говедото и свињата се застапени во помал број.<ref name=vlaho/> Најраното датирање со помош на [[радиокарбон]] анализите од Влахо укажуваат на континуирана окупација на просторот и седентарен начин на живот, почнувајќи од околу 6.400 год. п.н.е. Датираните остатоци од грашок и леќа се секако најстарите директно датирани единечни наоди на идентификувани остатоци од мешунки во Европа до денес.<ref name=VegetHistArchaeobot/> За време на подготовките на теренот за експлоатација на јаглен во 2023 година, сериозно бил оштетен и биле уништени околу 20-30% археолошкиот локалитет Влахо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/zivot/kultura/seriozno-e-oshteten-arheoloshkiot-lokalitet-vlaho/|title=Сериозно е оштетен археолошкиот локалитет Влахо|date=11.02.2023|work=Нова Македонија}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/uslovna-kazna-zatvor-za-unishtuvanje-na-najstarata-neolitna-naselba-vo-zhivojno/32462215.html|title=Условна казна затвор за уништување на најстарата неолитна населба во Живојно|date=16.06.2023|work=Радио Слободна Европа}}</ref> ==Производство== {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 225 |image1 = Ниви со праз и пластеници во Градошорци.JPG|caption1 = Производство на градинарски култури - Ниви со праз и пластеници со пипер во с. [[Градошорци]], [[Струмичко]]<br> |image2 = Sonchogledi-vo-Pelagonija-MK.JPG| caption2 = Производство на индустриски култури - Сончогледово поле во [[Пелагонија]]<br> }} Погодните почвени терени односно поставеноста на тереност и составот на [[Почва|почвите]], благата клима и водите (заедно со вкупните годишни врнежи) овозможуваат широк дијапазон и разновиден состав на земјоделското производство според полјоделските култури и според видовите добиток.<ref name="Енциклопедија" /> Дополнително, Македонија има и изразито поволен релјеф, со котлини оградени со високи планини кои имаат огромни површини на обилни и бујни квалитетни пасишта за напасување на секаков вид крупен и ситен добиток и коишто воедно богато и обилно ги напојуваат рамнините во котлинските дна со вода од бројните водотеци, потоци, реки и топењето на снегот и истовремено ги заштитуваат од силни ветрови и воздушни влијанија, што пак нуди извонредно добри можности за развој на обемно и напредно полјоделство и сточарство, како и лозаро-овоштарство.Од поледелските култури најмногу се застапени: [[Жито|житните]] - зрнести растенија ([[пченица]], [[пченка]], [[’рж]], [[јачмен]] и [[овес]]); [[грозје]] (винова лоза); [[овошје]]; градинарски култури и др.<ref name="Енциклопедија" /> Благата клима, особено [[Средоземно Море|средоземната]], овозможува да се одгледуваат различни тропски индустриски растенија, како на пример [[ориз]]от, [[тутун]]от, [[сончоглед]]от, шеќерната репка и во мали количества - [[памук]]от, [[афион]]от и сусамот.<ref name="Енциклопедија" /> Според земјоделскиот попис спроведен од Државниот завод за статистика во сите осум региони на државата најмногу се одгледувале [[жито|житните]] култури, [[Пелагониски Регион|Пелагонискиот]] и [[Југоисточен Регион|Југоисточниот]] дел се засеани и со индустриски култури, а [[Полошки Регион|Полошкиот]], [[Југозападен Регион|Југозападниот]] и Југоисточниот Регион со [[фуражни растенија]]. Во Југоисточниот, а по него и во [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]] најмногу успеваат и градинарските култури.<ref name="Димовска" /> [[Вардарски Регион|Вардарскиот]] и Пелагонискиот се со најразновидно производство, односно во нив успеваат речиси сите земјоделски производи.<ref name="Димовска" /> Високите планини во Македонија чиишто падини се покриени со густа и висока трева, како и пасиштата (ливади и утрини) во котлините се поволни за развој на [[сточарство]]то од кое во Македонија се одгледуваат [[говеда]], [[коњ]]и, [[маска (животно)|маски]] и [[магариња]] од крупниот и [[Домашна овца|овци]], [[Коза|кози]], [[Свиња|свињи]] и живина од ситниот добиток, како и [[Пчеларство|кошници со пчели]].<ref name="Енциклопедија" /> Врз основа на застапеноста на одредени култури кои се одгледуваат и со кои најмногу се занимаваат жителите, одредени области и региони се надалеку познати и препознатливи според најчесто одгледуваните земјоделските култури како на пример [[Пелагонија]] како најголема житница, [[Кочанско]] по оризот, [[Прилепско]] по тутунот, [[Струмичко]] по пиперките и доматите односно зеленчукот, [[Тиквеш]]ијата или [[Кавадаречко]] и [[Неготинско]] по грозјето и лозарството, [[Преспа]] (Ресенско) по јаболката, [[Тетовско]] по гравот, [[Беровско]] и [[Кривопаланечко]] по компирот, [[Гостиварско]], [[Бучин]] и [[Драчево]] по кромидот, [[Гевгелиско]] со [[Миравци]] и Скопско со [[Бардовци]] по зелката, [[Росоман]] по праските, [[Валандовско]] по калинките итн. Според пописот на земјоделството од 2007 година, во земјоделското производство во Македонија, учествувале 192.378 поединечни земјоделски стопанства.<ref name="ДЗС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/PopisNaZemjodelstvo2007/knigaII.pdf|title=Попис на земјоделството, 2007|last=Новковска|first=Благица|year=2007|publisher=Државен завод за статистика|page=129|language=македонски|accessdate=23 декември 2015|location=Скопје}}</ref> Анализите на целокупното земјоделско производство во поглед на увозот, извозот и задоволувањето на домашните потреби покажуваат дека градинарските производи особени домати и пиперки, но исто така и млад кромид и лук, производството на јаболка, трпезно грозје и грозјето за преработка во вино, како и јагнешкото месо, претставуваат значајно извозно ориентирани производи, а производството на тутун е целосно ориентирано за извоз и задоволување на домашната индустрија за цигари.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Од друга страна сите позначајни земјоделски производи како производството на пченица и пченка (и другите жита) заедно со производството на говедско, свинско и живинско месо и кравјото млеко се дефицитарни прехранбени производи за исхраната на населението во Македонија, при што некои од овие производи (жита и живинско месо) се увезуваат и до 30% и 70% од вкупните потреби иако се на линија на компаративните предности во нивното производство, а слична е состојбата и со недоволното производство на суровина за шеќерната и маслодајната индустрија со задоволување на само 20% од потребите.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> За период од половина век по Втората светска војна, постигнати се значајни подобрувања и зголемувања во земјоделското производство во Македонија. Имено, во периодот од 1951 до 2005 година вкупното производство во тони пораснало кај пченицата за 3,6 пати, кај пченката 2,1 пати, кај сончогледот 3,5 пати и кај тутунот 2,2 пати. Доста интересни показатели за земјодлското производство во Македонија дава и вредноста на вкупниот откуп на земјоделски производи на годишно ниво. Имено, вредноста на вкупниот откуп на земјоделски производи во [[Македонија]] во 2014 година изнесувал над 13,7 милијарди денари односно поточно 13.780.573.000 денари<ref name="Годишник 2015" /> или 215 милиони евра. Доколку се погледне оваа вредност во петгодишниот период од 2010 до 2014 година забележлив е постојаниот и голем пораст на обемот на вредноста на вкупниот откуп на земјоделски производи кој пораснал за цели 39,55% помеѓу 2010 и 2013 кога го достигнал највисокото ниво од 14.069.724.000 денари<ref name="Годишник 2015" /> или 229 милиони евра. Според податоци од 2003 година во структурата на вредноста на земјоделските производи житата учествувале со 5,5 милијарди денари или 90 милиони евра, градинарските производи со 15,3 милијарди денари или 250 милиони евра, овошјето со 7,6 милијарди денари или 124 милиони евра, сточарското производство со 12,6 милијарди денари или 205 милиони евра <ref name="Вредност на земјоделството" /> ===Земјоделска механизација и хемизација=== {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = mini | |image1 = Структура на физичкиот обем на земјоделството.jpg|caption1 = Структура на физичкиот обем на земјоделството<br> |image2 = Распределба на земјоделските површини по реони - МК.jpg| caption2 = Распределба на земјоделските површини по реони <br> }} За развојот на земјоделството во Македонија посебен придонес им се припишува на: механизацијата, хемизацијата, мелиорациите (зафати за сушење на блатата и мочуриштата), селектираните семиња, добриот посадочен материјал, облагородените раси на добиток, ветеринарната и друга заштита, остручувањето на кадри итн.<ref name="Енциклопедија" /> Најзначајни показатели во тој однос се бројката на трактори од земјоделските машини и употребата на вештачки ѓубрива. Во Македонија во 1951 година имало само 270 трактори, за веќе во 1990 година нивниот број да се покачи на 44 154, а во 2005 да допстигне 67.349 што е пораст за 249 пати.<ref name="Енциклопедија" /> Според податоците од пописот на земјоделството во Македонија во 2007 година земјоделските стопанства поседувале вкупно 74.641 трактори од кои 22.122 едносовински и 52.519 двоосовински и 42.335 тракторски приколки, 1.686 комбајни за жито, 4.022 машини за прибирање земјоделски производи, 9.905 машини за сеење, садење и расадување, 3.990 машини за молзење, 5.858 гроздомелачки, а 57.185 стопанства поседувале опрема за наводнување.<ref name="Новковска" /> Потрошувачката на вештачки ѓубрива се зголемила од 53.447 тони во 1960 на 56.217 тони во 1984 година, а потоа опаѓа и во 2005 изнесувала 9.900 тони.<ref name="Енциклопедија" /> Според податоците од пописот на земјоделството во Македонија во 2007 година во Македонија вкупната третирана повришна со ѓубрива и заштитни средства изнесувала 134.292,96&nbsp;ха со минерални ѓубрива, 30.761,15 со органски ѓубрива, 137.727,06 со хербициди, 95.203,36 со инсектициди, 48.762,77 со фунгициди, 10.237,15 со родентициди.<ref name="Новковска" /> Зголемувањето на потрошувачката на минералните ѓубрива која била забележана по 1993 година не се одразила на зголемување на приносите, пред сè поради ѓубрењето со ист состав на хранливи материи кое што е нерационално.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Вкупниот број земјоделски стопанства во Македонија во [[2015]] година изнесувал 170.885, од кои 170.581 биле поединечни земјоделци, а 304 биле правни лица. Притоа, само 10% од правните лица виле големи комбинати, со повеќе од 50 вработени. Инаку, 34,4% од земјоделските стопанства (58.014) произведувале [[Житни култури|житни]] култури; мешано растително-сточарско [[производство]] имале 31.179 стопанства; а 5.640 стопанства се занимавале со одгледување добиток. Малиот обем на земјоделските стопанства се изразувал и низ податокот дека, во просек, на едно стопанство отпаѓале само 0,5 [[трактор]]и. Така, во 2015 година, во Македонија имало вкупно 92.708 [[трактор]]и и 1.797 [[комбајн]]и за [[жито]]. Во просек, во едно земјоделско стопанство биле ангажирани 2,6 лица. Дури 55% од поединечните земјоделски стопанства трошеле повеќе од половина од производството за својата [[потрошувачка]].<ref name="ReferenceA">Валентина Ангеловска, „Домашните ниви ги работат 170.581 поединечен земјоделец и 304 фирми“, ''Дневник'', година XX, број 6175, вторник, 27 септември 2016, стр. 6-7.</ref> ==Поледелство== [[Податотека:Производство на земјоделски производи (1951-2005).jpg|thumb|мини|десно|Производство на најважните поледелски производи (1951-2005)]] Според вкупниот обем на производството, поледелството претставува најважна земјоделска област.<ref name="Енциклопедија" /> Тоа зафаќа најголем дел од обработливите површини, ангажира бројна работна сила и голем дел од агротехничките средства и обезбедува издршка (егзистенција) на најголем дел од селското население.<ref name="Енциклопедија" /> Македонија има изразито поволен релјеф, со котлини оградени со високи планини кои богато и обилно ги напојуваат со вода од бројните водотеци, потоци, реки и топењето на снегот и истовремено ги заштитуваат од силни ветрови и воздушни влијанија, што пак нуди извонредно добри можности за развој на обемно и напредно полјоделство. За полјоделското производство, претежно, се користата рамничарските површини кои зафаќаат 1/5 од вкупната површина на земјата (4.900 км²), а покрај нив се користата и површини по нерамни терени односно по ридишатата и планините.<ref name="Енциклопедија" /> Во својот најголем обем обработливата површина опфаќала 572.800 хектари кои речиси целосно се наоѓаат по котлините, од кои околу 2/3 од него е со ниска бонитетна вредност (класа V-VIII), а само 1/3 е со добар квалитет (класа I-IV).<ref name="Енциклопедија" /> Од вкупната обработлива површина, околу 83% се под ораници и бавчи, околу 3% под овошни насади, околу 5% отпаѓаат на лозја и околу 8% на ливади.<ref name="Енциклопедија" /> Според податоците од пописот на земјоделството во 2007, површината на искористение ораници, бавчи и куќни градини изнесувала 190.725,88 хектари.<ref name="ДЗС" /> Од земјоделските производи во Македонија на прво место доаѓаат житните растенија: пченицата, јачменот, ’ржта, овесот и оризот, потоа следат индустриските култури: тутунот, сончогледот, шеќерната репка и градинарските култури.<ref name="Енциклопедија" /> Најголем дел од производството на поледелските култури служи за домашна потрошувачка, а позначајно учество во извозот имаат градинарските култури односно зеленчукот, тутунот, некои видови овошје и оризот.<ref name="Енциклопедија" /> Ораниците и бавчите, заедно со овоштарниците и лозјата, потенцијално се најинтензивниот систем за користење при што тие го претставуваат најголемиот капацитет од обработливата површина<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Обемот на ораниците и бавчите во Македонија на крајот на 90-тите години на XX век се движел околу 540.000 хектари.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Во истиот период просечно годишно се засејувале околу 362.000 хектари, со што просечно биле искористувани само 67% од расположливите ораници и бавчи, додека 33% останувале [[угар]]и и необработени.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Според податоци од 2012 вкупната земјоделска површина во Македонија во 2011 изнесувала 1.120.213 хектари, од кои вкупната обработлива површина заземала 511.316 хектари од кои ораници и бавчи 414.829 хектари.<ref name="Новковска" /> Со новите политики за поддршка на развојот на земјоделството, во последните години е забележано зголемување на земјоделските површини, што пак е јасно видливо ако се земат предвид бројките кои во 2009 година кога земјоделското земјиште изнесувало 1.014.410 хектари.<ref name="Новковска" /> Општо земено, поледелското производство бележи значаен раст во периодот 1951 до 2005 година вкупното производство во тони пораснало кај пченицата за 3,6 пати, кај пченката 2,1 пати, кај сончогледот 3,5 пати и кај тутунот 2,2 пати, а истовремено во овој период овоштарството и лозарството растеле побрзо од вкупното поледелство.<ref name="Енциклопедија" /> ===Градинарство=== {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = horizontal | width = 200 |image1 = Нива со зелки во Градошорци.JPG|caption1 = Нива со зелки во с.[[Градошорци]], [[Струмичко]] <br> |image2 = Patlidzani vo Nogaevci.jpg| caption2 = Насади со домати (патлиџани) во с. [[Ногаевци]], [[Велешко]]<br> }} Градинарските култури се она што најмногу се произведува од земјоделските производи во Македонија, од што дел од домашните градинарски култури се застапени и на странските пазари.<ref name="Димовска" /> Вкупното годишно производство на градинарски култури, односно [[зеленчук]], во Македонија изнесува околу 800.000 тони.<ref name="Енциклопедија" /> Од околу 60.000 хектари годишно засадени под градинарски култури, поединечните земјоделски стопанства ангажираат односно обработуваат 50.000 хектари или над 83%.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Голем дел од градинарското производство, особено за ран зеленчук, се одвива во оранжериски услови под стакленици и пластеници, при што 328 хектари се во затоплувани и 4.500 хектари во незатоплувани (елементарни) простори.<ref name="Енциклопедија" /> Според статистиката во последните дваесеттина години најголем пад на производството има кај бостанот, кој често подлежи на големи промени на цените.<ref name="Димовска" /> Во последните неколку години најголем обид за зголемено производство се забележува кај пиперот и кромидот, при што единствено кај производството на кромид се забележува пораст во последната година во однос на претходната.<ref name="Димовска" /> Градинарското производство обезбедува свеж зеленчук кој се користи директно во исхраната на населението и како суровина на прехранбената преработувачка индустрија. Производството на градинарските култури го задоволува домашниот пазар, па добар дел од него оди и за извоз.<ref name="Димовска" /> Сепак, земјоделците најмногу проблеми имаат со одредени трговци кои со увезени производи од Албанија или земји од регионот им ги уриваат цените на градинарските култури, па во тој поглед потребна е стратегија кој ќе го заштити домашното производство од нелојалната конкуренција.<ref name="Димовска" /> Според податоците од пописот на земјоделството од 2007 искористената земјишна површина на која биле засадени и се одгледувало зеленчук изнесувала 22.051,59 хектари, од кои под домати 197,66&nbsp;ха, под пиперки 4.984,88, под краставици 491,54, под грав 1.879,70, под компир 5.174,99, под кромид 1.215,73, под лук 168,71, под морков 144,03&nbsp;ха, под зелка 1.196,19, под лубеници 3.342,80&nbsp;ха, под дињи 545,26, под јагоди 264,67 и под друг зеленчук 665,43 хектари.<ref name="ДЗС" /> Учеството на градинарските култури во сеидбената структура е релативно задоволителна, со оглед на пазарните услови и изградените капацитети на финализација, а исто така тоа учество е стабило и се движи од 16-17% со зафатена површина од 59.000 до 61.000&nbsp;ха.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Иако учеството на градинарските култури поединечно во вкупните површини под градинарски култури е распоредено порамномерно отколку кај житата и индустриските култури каде што доминираат една или две култури, сепак [[компир]]от зафаќа околу една четвртина од вкупната површина под градинарски култури со релативно стабило учество, а потоа следат пиперките, доматите, бостанот и [[грав]]от.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Кај сите градинарски култури се јавуваат мали разлики на засадените површини по години, но со извесна тенденција на пораст се површините под домати, пиперки и грав, а со опажање е застапеноста на површините под бостан. Од градинарските производи во Македонија во периодот од 2009 до 2011 биле постигинати следните највисоки количества според култура: 204.717 тони [[компир]] во 2009 г., 47.432 тони [[кромид]] во 2010 г., 168.010 тони [[домат]] во 2010 г., 168.150 тони [[пипер]]ки во 2010 г., 49.879 тони [[Краставица|краставици]] во 2011 г.<ref name="Новковска" /> Градинарското производство во земјоделството во [[Македонија]] во значаен дел е и извозно ориентирано, па така според податоци на меѓународно собрани статистики за извоз, во 2018 година Македонија била на 27 место во светот според извозот на [[домат]]и, а на 33-то според извозот на [[Лубеница|лубеници]]<ref name="МКД.мк">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/makedonija-27-ma-po-izvoz-na-domati-vo-svetot-33-ta-po-izvoz-na-lubenici|title=Македонија 27-ма по извоз на домати во светот, 33-та по извоз на лубеници|last=|first=|date=8 август 2018|work=МКД.мк|archive-url=https://web.archive.org/web/20190206010857/https://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/makedonija-27-ma-po-izvoz-na-domati-vo-svetot-33-ta-po-izvoz-na-lubenici|archive-date=2019-02-06|dead-url=|accessdate=8 август 2018|url-status=dead}}</ref>. Според податоците собрани од претходната 2017 година Македонија извезла домати во вредност од 17,1 милион долари што е 0,2 од светскиот извоз, а извозот на лубеници достигнал 2,9 милиони или, исто така, 0,2 процента од светскиот извоз<ref name="МКД.мк" />. Градинарството за одгледување зеленчук за сопствени потреби е развиено буквално во сите села и области на Македонија. Најголемото градинарско оранжериско производство, под стакленици и пластеници како и воопшто на насади на отворено, за добивање на раноградинарски култури и ран и сезонски [[зеленчук]] како пиперки, домати или патлиџани, зелка, праз, лубеници и дињи најмногу е развиено и застапено под најголеми површини во: [[Струмичко]] што претставува своевидна градина или трпеза на Македонија каде виреат сите култури, а посебно пиперка, домат, бостан, но и кикиритки, долините на [[Вардар|Повардарието]] од [[Скопско]] (домати „скопски јабучар“, зелен пипер „каварџик“), преку [[Велешко]] и [[Градско]] (млад кромид, зелен пипер) до [[Гевгелиско|Гевгелиско-валандовско]] (зелка, праз, домати) како и [[Црна Река]] во [[Пелагонија]] - црвен „буковски“ и зелен пипер во Битолско и ајварка и кромид во Прилепско. Производството на компир е најзастапено во ридско-планинските предели на [[Беровско]], [[Кривопаланечко]] и велешките села на падините на [[Јакупица]] - [[Горно Јаболчиште|Горно]] и [[Долно Јаболчиште]]. Најпознати и најраспространети сорти на градинарски растенија од кои некои се и домородни во Македонија, од пиперките се: ајварка - „''куртовска капија''“ најмногу во Струмичко, „''каварџик''“ претежно во Скопско, „''сиврија''“ застапена само во [[Велешко]],<ref name="Печков">{{наведена мрежна страница|url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%A1%D0%B8%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%98%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B4%D0%B3%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D0%B2%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-|title=Сиврија пиперка која се одгледува само во Велес|last=Печков|first=Петар|date=10 јули 2014|publisher=Ти реков ми рече|language=македонски|accessdate=14 јануари 2016|location=Велес}}</ref> од доматите познати се сортите: скопски „''јабучар''“ и „''воловско срце''“ која претежно се одгледува во [[Охридско]] и [[Струшко]], од гравот тетовски или „''тетоец''“, ситнозрнест „''цацар''“ итн. <gallery mode=packed heights=120px> File:Праз МК 05.jpg|Нива со праз во село [[Василево]], [[Струмичко]] File:Зелка МК 03.jpg|Нива со зелка во село [[Василево]], [[Струмичко]] File:Феферонки МК 06.jpg|Нива со пиперки - феферонки во село [[Добрејци]], [[Струмичко]] File:Компири МК.jpg|Нива со компири во [[Скопско]] File:Грашок МК 01.jpg|Нива со грашок во [[Скопско]] </gallery> ===Житарици=== [[Податотека:Житни полиња и лозја во Гевгелиско.JPG|thumb|мини|лево|Житни полиња и лозја во околината на [[Миравци]] во [[Гевгелиско]]]] Од севкупно засеаните површини во Македонија, учеството на житата е највисоко и тоа со повеќе од 60% од сите посеви воопшто, при што од 1995 година житните посеви бележат слаб, но постојан пораст.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Вообичаениот просек на учество на житатата во вкупните сеидбени површини и структурата на користење на ораниците и бавчите изнесува 63% , при што во вкупната површина под жита далеку највисоко е учеството на [[пченица]]та, а потоа на [[пченка]]та, па на [[јачмен]]от.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Според податоци од пописот на земјоделството од 2007 година под жита во Македонија имало вкупно засеани 123.365,02 хектари, од кои под [[пченица]] - 67.105,80&nbsp;ха (54,40%), под [[пченка]] - 25.517,86&nbsp;ха (20,68%), под [[јачмен]] - 23.881,41&nbsp;ха (19,36%), под [[ориз]] - 2.790,25&nbsp;ха (2,26%) и под други жита (’рж, овес) - 4.069,70&nbsp;ха (3,30%).<ref name="ДЗС" /> Според застапеноста пченицата, пченката и јачменот се распространети во сите краишта на целата земја при што најголема житница во Македонија е котлината [[Пелагонија]] со 18.24% од вкупните житни посеви, додека оризот е застапен во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]] со 91,22% од вкупните оризови посеви и долината на реката [[Тополка]] во [[Велешко]]. Житните култури посебно пченицата, пченката, ’ржта и оризот се користат во непосредната исхрана на населението и се суровина за мелничарската и пекарската индустрија за производство на брашно и леб, додека јачменот покрај ова најчесто е суровина за производство на пиво и воедно за сточна храна, посебно за овци во зимата. Од двете најзастапени жита во Македонија во 2009 година биле постигинати следните највисоките произведени (ожнеани) количества од 271.117 тони пченица и 154.237 тони пченка<ref name="Новковска" />, додека во периодот од осамостојувањето во 1991 па заклучно сè до 2014 година рекордното производство кај овие две житни култури изнесувало 356.825 тони пченица во 2004 година и 160.550 тони пченка во 1999 година.<ref name="Годишник 2015">{{наведена книга|editor=Лидија Костовска|title=Статистички годишник на Република Македонија, 2015|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/PDFSG2015/10-Zemjodelstvo-Agriculture.pdf|date=15 јуни 2015|publisher=Државен завод за статистика|location=Скопје}}</ref> Сепак, покрај забележаниот последователен пад во производството и посеаните површини под жито во последните десет години, за одбележување е што од 2012 до 2014 година е забележан постојан пораст на производстовото на пченица и пченка кое кај произведената пченицата се зголемило за 17% во 2012/13 и 10% во 2013/14 при што во 2014 биле вкупно произведени 287.954 тони, додека кај произведената пченка порастот изнесувал 11,5% во 2012/13 и 4,3% во 2013/14 со вкупно произведено количество во 2014 од 139.930 тони.<ref name="Годишник 2015" /> Како што е високо учеството на житните ултури во користењето на ораниците и бавчите како одраз на релативната екстензивност, ист таков показател е и високото учество на стрни жита во вкупните површини под жита, бидејќи тие учествуваат со 80%, а со 20% учествуваат пченката и оризот како култури кои бараат повисоки вложувања и се показатели на интензивното производство.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> {{multiple image |direction = vertical | width = 200 |image1 = Zetva.jpg|caption1 = Жетва на [[ориз]] во [[Кочанско]] <br> |image2 = Кочанскиот ориз.pdf| caption2 = Книга за [[Кочанско|Кочанскиот]] [[ориз]] <small>(Стиснете на сликата за да ја отворите и читате во целост)</small><br> }} Во однос на приносите кај житата, тие се релативно ниски и во стагнација, при што пченицата ретко обезбедува 3.000 кг/ха, а почесто приносот е поблиску до 2.500 кг/ха со тоа што поради подобрата обработка приносите кај земјоделските претпријатија се речиси редовно нешто повисоки од тие кај поединечните земјоделски стопанства.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Сепак, податоците за периодот од 2012 до 2014 година покажуваат значително зголемување на вкупното производство и приносот на пченица по хектар од 214.963 т. со принос од 2.696 т/ха во 2012 на 287.954 т. со принос од 3.755 т/ха во 2014, што претставува значителен пораст од ¼ или 25,35% во произведеното количество и 28,2% во приносот по хектар.<ref name="Годишник 2015" /> Слична релација кај приносите се забележува и кај останатите три стрни жита - ’ржта, јачменот и овесот, со тоа што поубедливо земјоделските претпријатија редовно имаат повисоки приноси, а воопшто кај сите овие три вида стрни жита приносите се сосема ниски и далеку се од потенцијалните можности на сортите и природните услови на подрачјето.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Кај пченката приносите се уште пониски, а само еднаш во 1995 година е постигнат задоволителен принос од близу 7.000 кг/ха и тоа само кај земјоделските претпријатија кои имаат редовно повисоки приноси за 20-30% отколку кај поединечните земјоделски стопанства. Приносот на оризот е релативно задоволителен и покрај тоа што има големи осцилации по години, од 3.012 кг/ха до 5.301 кг/ха, при што кај него се јавува своевиден исклучок поради тоа што за разлика од другите житарици оризот кај поединечните земјоделски стопанства има поголем принос отколку кај земјоделските претпријатија. Средниот принос на житариците во Македонија по житна култура изнесува 2.803 кг/ха кај [[пченица]]та, 4.093 кг/ха кај [[пченка]]та, 2.517 кг/ха кај [[јачмен]]от итн. Познато е дека влијанието на [[Средоземно Море|средоземната (средоземна)]] клима, сушните периоди и ниската релативна влажност на воздухот во Македонија се причина за релативно ниските приноси на житата и на другите континентални култури, заради што можностите во Македонија за експанзија на овие колутир или за планирање на особено високи приноси се ограничени.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Според анализираните податоци од производството на житни растенија во последните дваесетина години има скоро ист тренд на движење.<ref name="Димовска" /> Она што е највпечатливо е што производството на скоро сите житни култури бележи значителен пад во 2010 година, а уште повпечатливо е падот на производството на пченица уште од 2000 година.<ref name="Димовска" /> Евтиното увезено брашно од соседните земји го доведува прашањето за опстанокот на домашната мелничка индустрија заради што треба да се земе предвид загрозеноста на производството на пченица, и да се воведат мерки од надлежните иституции со кои ќе се заштити.<ref name="Димовска" /> Тоа би се постигнало преку зајакнати контроли на границите, особено за квалитетот и потеклото на увезениот производ, како и воведување маркички за произведено декларирано, увезено брашно, а исто така треба повторно да се активира одлуката од 2010 и 2012 година за врзан увоз на брашно со откуп на домашна пченица кога во овие реколти трговците и мелничарите биле обврзани за секој килограм увезено брашно да купат четири килограми домашна пченица со цел да се заштити домашното производство и за поддршка на мелничко-пекарскиот сектор.<ref name="Димовска" /> Вредноста на вкупниот откуп на жита во Македонија изнесувала 1.956.253.000 денари.<ref name="Годишник 2015" /> <gallery mode=packed heights=120px> File:Жито - пченица и пченка 01.jpg|Житни полиња посеани со [[пченица]] и [[пченка]] во [[Скопско]] File:Овес МК 02.jpg|Нива со [[овес]] во с.[[Колешино]], [[Струмичко]] File:Житарица Тритикале МК 05.jpg|Нива со житарицата [[тритикале]] во [[Струмичко]] File:Нива со јачмен.jpg|Нива со [[јачмен]] во Скопско File:Ориз во Кочанско 19.jpg|Нива оризница близу [[Кочани]] </gallery> ===Индустриски култури=== Со погодните услови за земјоделство благодарение поволната клима, состав на почвите и географска местоположба, [[Македонија]] уште од дамнина е познат производител на индустриски култури, односно растенија кои се користат како основна суровина за преработка во индустријата, и тоа најмногу и пред сè во текстилната за производство на облека, производство на цигари, масло, шеќер, фармацевтската индустрија за лекови итн. Од индустриските култури во Македонија, традиционално најмногу се одгледува [[тутун]], потоа [[сончоглед]], [[шеќерна репка]], маслодајна репка, а за разлика од големата распространетост и значење во минатото, денес се речиси целосно намалени одгледувањето на [[афион]], [[памук]], лен. [[File:Афион МК 04.jpg|thumb|mini|лево|Нива со расцветан афион кај [[Сирково]]]] Според податоците од пописот на земјоделството во 2007 година, под индустриски растенија вкупно биле засеани 14.421,56 хектари од кои под тутун 12.172,99 (84%), под сончоглед 936,33&nbsp;ха, под шеќерна репка 175,40, под маслодајна репка 100,82&nbsp;ха, под соја 71,59, а под други индустриски растенија биле засеани 964,43 хектари. Во општата сеидбена структура на македонско земјоделство, индустриските култури имаат најсериозен пораст на површини со пораст на учеството во вкупните засеани површини од 9% на 12%, што се должи главно на порастот на површините под тутун кои само во периодот од 1995 до 1999 година се зголемиле од 11.000 на 29.000 хектари, односно од 38,5% на 69% учество во вкупните површини под индустриски култури. Со владините политики на поддршка преку субвенции, производството на тутун постојано и уште повеќе расте, па така во 2007 тој го зголемил своето вкупно учество во засеаните индустриски култури на 84%, а во 2014 иако неговото учество се намалило сепак површините под тутун се зголемиле на 17.757&nbsp;ха, при што и вкупните површини под индустриски растенија се зголемиле на 22.697 хектари. Од петте најважни индустриски култури, најголеми површини ангажира тутунот, а потоа следи сончогледот. По региони најголем производител на индустриски култури е [[Пелагонија]] со особена застапеност на тутунот во [[Прилепско]], сончогледот и шеќерната репка во [[Битолско]], потоа следат [[Струмичко]], [[Штипско]] со [[Овче Поле]] и долниот дел на долината на [[Брегалница]], [[Повардарие]]то од [[Велешко]] преку [[Тиквеш]]ко до [[Гевгелиско]] каде се одгледува доста тутун, сончоглед, маслодајна репка, афион, а на околу 30&nbsp;ха во Штипско повторно се враќа и памукот.<ref name="Величковска">{{наведена мрежна страница|url=http://iris.mk/index.php/vesti/lokalnivesti/8717-2013-11-04-13-10-49|title=По четири децении, памукот повторно се белее во штипско|last=Величковска|first=Славица|date=4 ноември 2013|publisher=ТВ Ирис|language=македонски|accessdate=14 јануари 2016|location=Штип|archive-date=2015-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150105211714/http://iris.mk/index.php/vesti/lokalnivesti/8717-2013-11-04-13-10-49|url-status=dead}}</ref> Според сублимираните податоци може да се забележи дека производството на овие култури во доцните 1980-ти имал значителни порасти и падови, но секако било поголемо од денешното производство на индустриски растенија. Најголем пад на производството се забележува кај шеќерната репка. Афионот пак, кој го отсликува периодот на седумдесеттите и осумдесеттите години, денеска скоро и да не се произведува воопшто. Сосема незамисливо е во услови кога постојат голем број на текстилни компании и доволно сончеви денови во Македонија, да не се произведува памукот како основната суровина во текстилната индустрија. Производството на тутун бележи раст во 2008 година, како резултат на високите субвенции кои ги обезбедува државата. Производството на сончоглед има значителен пад уште во 2000 година, и следните 10 години го држи истото ниско ниво. ====Тутунопроизводство==== [[Податотека:Сушење на тутун во Костинци (Прилепско).JPG|right|thumb|Сушење на тутун во село [[Костинци]], [[Прилепско]]]] Производството на [[тутун]] во Република Македонија е стратешка гранка и култура, со долга и прочуена традиција и речиси целосно извозно ориентирана. Традиционално во Македонија најмногу се застапени и се одгледуваат ориентални и полуориентални ситнолисни типови на тутун кои се одликуваат и се надалеку прочуени по својата ароматичност, а исто така се застапени и типовите вирџинија, берлеј ид-р Домородно развиени сорти на тутун од Македонија се: „прилеп“ (со подвидови: џумај бала и зихна), „јака“ (со подвидови: скече и драма басма), „отља“, „тетово“ (со подвидови: скече и блави-просочан), „блатец“ итн. Тутунопроизводството во Македонија се организира просечно (2005-2011) на 18.270,6 хектари.<ref name="Дамчески">{{наведена книга|last=Дамчески|first=Климе, Т.|title=Анализа на производството на тутун во Република Македонија по региони и општини|url=http://www.tobaccobulletin.mk/klime.pdf|year=2013|publisher=Научен институт за тутун|location=Прилеп|language=македонски}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Со производство на тутун се занимаваат околу 33.000 семејства. Производството на тутун во Република Македонија просечно се движел од 17.056 тони во 2008 година до 30.283 тони во 2010 година, или во просек 24,678,8 тони за овој период, а оствареното производство на суров тутун во периодот 2005-2011 изнесувало 24.678,8 тони.<ref name="Дамчески" /> Ова значи дека Република Македонија многу години наназад има стабилно производство на тутун. Тутунот 99% е наменет за извоз на странските пазари и приливот на средства за производителите е доста голем и влијае на зголемувањето на нивниот стандард, односно ги намалува социјалните случаи во реоните каде што се одгледува.<ref name="Дамчески" /> Региони во кои најмногу се произведува тутун се: [[Прилепско Поле]] со општините [[Прилеп]], [[Долнени]], [[Кривогаштани]], [[Могила]] и [[Крушево]], [[Радовишко]] со [[Општина Конче]] во долината на реката [[Крива Лакавица]] и поголемите полски села, [[Струмичко]] со селата [[Водоча]], [[Вељуса]], [[Куклиш]], [[Костурино]], [[Скопско]] со селата [[Горно Количани|Горно]] и [[Долно Количани]], [[Морани]], [[Студеничани]], [[Кумановско]] со селата во [[Општина Липково]], [[Велешко]] со селата по долините на реките Бабуна и Тополка во [[Општина Чашка]]. {{Graph:Chart | width = 400 | height = 150 | xAxisTitle=Година | yAxisTitle=Произведен тутун (тони) | type = line | x = 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 | y = 26502, 24002, 18862, 15683, 15412, 23308, 31676, 29368, 22175, 23200, 22044, 21592, 21140, 27691, 25036, 22056, 17087, 24122, 30280, 26537, 27333, 27859, 27578, 24237, 25443, 22885, 25547 }}<small>Извор: FAOSTAT</small><ref name=faostat>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC | publisher=FAOSTAT | accessdate=2019-07-26}}</ref> ===Крмни (фуражни) култури за сточна храна=== Покрај високопланинските пасишта и утрините во котлините, сточарството се снабдува со значаен дел на прехрана на добитокот преку поледелското производство на крмни или фуражни култури. Фуражните култури имаат релативно стабилно учество по површини во сеидбената структура чиј обем се движи во границите од 36.000 до 39.000 хектари. [[Луцерка]]та зазема доминантно место по зафатена површина во споредба со другите култури, што е позитивно, бидејќи таа претставува релативно најквалитетна крмна сточна храна, која може да се користи преку разни облици (зелена маса, сено, брашно).<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Покрај луцерката и останатите површини главно се искористуваат за сенопроизводство, како што се детелината, граорот и грашокот, додека релативно мали површини се ангажирани за крмна пченка, а уште помали за добиточна репка. Крмните култури имааат релативно највисоко учество во користењето на ораничните површини кај земјоделските претпријатија со дури 40% како резултат на потребата за исхрана на добиточниот фонд и тоа главно на крупниот добиток,<ref name="Стратегија за земјоделство" /> кој во најголем го поседуваат земјоделските претпријатија, комбинати и стопанства. Според податоците од пописот на земјоделството од 2007 година вкупната површина засеана под крмни или фуражни култури во Македонија изнесувала 21.457,50 хектари.<ref name="ДЗС" /> Произведените количества на крмни култури во периодот од 2010 до 2014 покажуваат пораст кај: луцерката од 124.145 (2010) на 130.768 тони (2014), детелината од 13.657 (2010) на 17.203 тони (2014) и крмната пченка од 64.870 (2010) на 90.392 тони (2014), додека опаѓање е забележано кај: граорот во сено од 7.792 (2010) на 7.448 (2014), добиточната репка од 5.754 (2010) на 3.649 тони (2014) и добиточниот грашок во сено од 5.863 (2010) на 5.582 тони (2014).<ref name="Годишник 2015" /> Трендот на производството на фуражни растенија покажува благ пораст во текот на последните дваесетина години, кој е проследен со мали краткорочни падови и порасти.<ref name="Димовска" /> Најзначително место во вкупното производство зазема луцерката и крмната пченка. Иако поднебјето на Македонија дозволува големо призводство и на овој тип на растенија, сепак поради високите трошоци тоа не е толку привлечно за македонските земјоделци, па голем дел од добиточната храна се увезува.<ref name="Димовска" /> ===Лозарство=== [[Податотека:Грозје - Вранец.jpg|thumb|мини|десно|Грозје од автохтоната сорта вранец]] Лозарството претставува важна стратешка индустриска гранка во Република Македонија од областа на растителното производство која што заедно со производството на вино придонесува со околу 17%-20% од земјоделскиот бруто-домашен производ (БДП).<ref name="Лозарство">{{наведена книга|title=НАЦРТ СТРАТЕГИЈА ЗА ЛОЗАРСТВО И ВИНАРСТВО (2010-2015)|url=http://www.mzsv.gov.mk/nacrt_strategija_lozarstvo_vinarstvo.pdf|year=2010|publisher=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|location=Скопје|access-date=2016-03-09|archive-date=2014-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140928135220/http://www.mzsv.gov.mk/nacrt_strategija_lozarstvo_vinarstvo.pdf|url-status=dead}}</ref> Воедно, лозарството во Македонија е една од носечките гранки во вкупното земјодлеско производство. Освен тоа, виното е на прво место во однос на извозот на алкохолни пијалаци, а е на второ место веднаш по тутунот во однос на извозната вредност на земјоделските производи. Ова придонесува за остварување висок девизен прилив на средства.<ref name="Лозарство" /> Од вкупните површини под лозови насади трпезните сорти на грозје учествуваат со околу 35%, а винските сорти грозје со околу 65%.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Автохтони сорти на грозје од Македонија се ''[[станушина]]'' и регионалните специфични сорти како [[вранец]], [[кратошија]], [[смедеревка]], [[жилавка]], [[жупљанка]], [[пловдина]], [[прокупец]]. Во сортиментот на трпезните сорти водечка е сортата ''[[афус али]]'' која во повеќе виногорја дава добри резултати, а застапени се и сортите ''[[кардинал]], [[рибиер]], [[мускат хамбург]], [[бело зимско]]'' и ''[[мускат италија]]''.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Кај винските сорти преовладуваат сорти од локално значење, а многу е мало учеството на светски докажаните и бараните сорти, при што односот на бели и црвени вински сорти е 55:45 и тој е неповолен за нашите лозарски услови. Сортите ''смедеревка'' и ''вранец'' учествуваат со околу 80% во вкупното производство на винско грозје, а во последните години поинтензивно се засадени сортите ''шардоне'', ''рајнски ризлинг'', ''совињон'', ''мерло'', ''каберне совињон'' и ''црн бургундец''.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Основното производство е сместено по течението на реката [[Вардар]] со следниве виногорја: Скопско, Велешко, Тиквешко и Гевгелиско-Валандовско виногорје кое опфаќа околу 83% од вкупното производство на грозје и вино.<ref name="Лозарство" /> Останати виногорја во кои се врши производство на грозје и вино со околу 17% се следниве: Струмичко-Радовишко, Овчеполско, Кочанско-Виничко, Кумановско, Кратовско, Прилепско, Битолско и Охридско виногорје.<ref name="Лозарство" /> Во реонот Македонија има 16 под-региони (виногорја) кои се одликуваат со различни производствени услови и различен интензитет на производство.<ref name="Лозарство" /> Имено, тиквешкото виногорје е област на која отпаѓа најголемиот дел од производството на грозје и вино во Македонија (околу 30%).<ref name="Лозарство" /> По него, следат гевгелиско-валандовкото виногорје, струмичко-радовишкото виногорје, скопското виногорје, велешкото виногорје.<ref name="Лозарство" /> Повеќето виногроја имаат компаративни предности за производство на црвени вина, а во нивниот сортимент повеќе се застапени сортите кои обезбедуваат суровина за производство на бели вина.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Белите вина од Македонија се одликуваат со слаба киселост, живост и немаат одлики на „terroir”, додека црвените вина од Македонија се претежно со темна рубин-црвена боја, со мирис на црвено и шумско овоштие и полна структура.<ref name="Лозарство" /> Според податоци од пописот на земјоделството од 2007 година во Македонија имало вкупно 62.544.703 лозови пенушки засадени на површина од 17.160,42 хектари од кои: 58.002.157 (92,74%) лозови пенушки на 15.714,30&nbsp;ха (91,57%) под вински сорти и 4.542.546 (7,26%) лозови пенушки на 1.446,12&nbsp;ха (8,43%) под трпезни сорти.<ref name="ДЗС" /> Во периодот од 2010 до 2014 забележлив е постојаниот пораст на површината под лозови насади од 20.033 на 22.726 хектари, бројот на пенушки од 78.692.000 (2010) на 85.986.000 (2014) од кои родни 76.347.000 во 2010 и 84.481.000 во 2014 со производство од 3 и 4 кг по пенушка, но и опаѓање на вкупното производство во тони 292.075 во 2013 на 195.888 во 2014,<ref name="Годишник 2015" /> што се должи на крајно лошите и неповолни временски (метеоролошки) услови во целата година и особено летото 2014 година. ===Овоштарство=== [[File:Крушови дрвја во Сирково 01.jpg|thumb|mini|right|[[Овоштарник]] со [[Круша|крушови дрвја]] во [[Сирково]]]] Овоштарството во Македонија има многу долга историска традиција, па така надалеку се познати и некои области како големи производители на дадени видови овошки како што се: [[Преспа]] (Ресенско) по јаболката, [[Росоман]] по праските чие годишно производство од околу 12.000 тони претставува 1% од светското производство,<ref name="Азески">{{наведена мрежна страница|url=http://www.starkapital.mk/MK/makedonija/85605/rosoman_i_so_poniska_otkupna_cena_za_praskite_kje_inkasira_milioni_evra.aspx|title=РОСОМАН И СО ПОНИСКА ОТКУПНА ЦЕНА ЗА ПРАСКИТЕ ЌЕ ИНКАСИРА МИЛИОНИ ЕВРА|last=Азески|first=Дејан|date=22 јуни 2012|publisher=Капитал|language=македонски|accessdate=23 март 2016|location=Скопје}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Малешево]] и [[Пијанец]] (Беровско и Делчевско) по сливите, [[Охридско]] по црешите, [[Карбинци]] по најголемите насади на вишни итн. Производството на овошје ги задоволува потребите на населението на Македонија, па добар дел од него се извезува во странство.<ref name= "Димовска" /> Во [[2015]] година, од [[Овоштарник|овоштарниците]], најголем дел (44,7%) биле засадени со [[Јаболко|јаболка]], а најмало учество имале [[Кајсија|кајсиите]] (2,2%) и бобинките (0,4%). Од вкупното земјиште, 2.632 хектари (0,51%) биле наменети за [[органско производство]], што претставувало раст од 11,6% во споредба со [[2014]] година.<ref name="ReferenceA"/>. [[Податотека:Производство на Овошје (по години).jpg|thumb|мини|лево|Производство на најважните овошја (1951-2005)]]До шеесеттите години на XX век овоштарството во [[Македонија]] било третирано на екстензивен начин и не му се посветувало многу внимание. Од шеесеттите години па сè до 1985 година е достигнат максимум во подигање на плантажни насади, при што биле подигнати 24.000 хектари насади од повеќе видови на овошје со што овоштарството заземало 3,6% од обработливите површини. Македонските производители на овошје, независно за кој вид се работи, добро ја имаат совладано технологијата на одгледување, при што преспанските јаболко-производители се обучени на светско ниво така што одредени стручњаци од западните земји кои го посетиле воој реон се многу позитивно изненадени како од начинот на одгледување така и од добиените приноси кај приватниот сектор каде производството по хектар се движи од 40.000 па и до 80.000 килограми, што исто така е случај и со праската каде од еден хектар се добиваат и светски приноси од 20-30 тони. Според пописот на земјоделството од 2007 година во Македонија имало вкупен број на 3.279.814 стебла од [[Јаболко|јаболка]] застапени на 4.012,16 хектари, вкупниот број на стебла [[Круша|круши]] бил 220.929 засадени на 358,52 хектари, [[Слива (род)|сливите]] биле застапени на вкупно 74.016 стебла на 2.013,63 хектари, [[Цреша|црешите]] биле засадени на вкупно 109.660 стебла на површина 254,61 хектар, вишни имало вкупно 300.952 стебла на 407,19 хектари, кајсии имало вкупно 103.778 на површина од 184,56 хектари, праски имало вкупно 697.900 стебла на 1.039,80 хектари, додека од јаткастите плодови оревови дрвја имало вкупно 125.906 стебла на 643,65 хектари и бадеми имало 37.630 стебла на површина од 71,84 хектари.<ref name="ДЗС" /> Во последните дваесетина години трендот на производството на овошје е скоро ист, со краткорочни падови и порасти. Најголеми промени се забележуваат кај производството на кајсии, но главно причините за промените во производството на овошјето се должат на климатските услови и непогоди кои ги имаат зафатено во текот на годините. {{Graph:Chart | width=800 | height=200 | xAxisTitle=Година | yAxisTitle=Произведена количина (тони) | legend=Легенда | type=rect | x=1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 | y1=87642, 71676, 70060, 69850, 65399, 76602, 61675, 72952, 84275, 38400, 63320, 61936, 82409, 86217, 95826, 152089, 174315, 106356, 121383, 124552, 127171, 112929, 95684, 136931, 101088, 43366 | y2=27822, 21220, 25230, 17221, 30878, 17633, 19760, 28089, 23421, 13300, 23840, 15313, 25967, 25254, 29745, 27773, 32826, 35610, 38431, 35448, 35444, 38902, 33101, 41477, 33684, 17880 | y1Title= Јаболка | y2Title= Сливи | interpolate=monotone | colors=seagreen, orchid }} <small>Извор: FAOSTAT</small><ref name=faostat /> ==Сточарство== [[Податотека:Број на грла во сточарството (1951-2005).jpg|thumb|мини|десно|Број на грла во сточарството (1951-2005)]] Сточарството или чувањето односно одгледувањето на добиток е втората главна гранка на земјоделството, која е во заемна поврзаност со растителното производство. Поради извонредно поволните природни услови Македонија има долга историска традиција на занимавање со сточарство и тоа во крупни размери уште од најстарите древни (антички) времиња. Пасиштата на високите планини и пространите котлини со блага клима, нудат поволни услови за развој на сточарството.<ref name="Сточарство енциколпедија">{{наведена енциклопедија|last=Новачевски|first=Димитрија|editors=Блаже Ристовски|title=Сточарство|encyclopedia=Македонска енциклопедија|publisher=МАНУ|location=Скопје|year=2009|volume=2|pages=1442–1443|isbn=978-608-203-024-1 (2)|language=македонски}}</ref> Сточарството, во минатото и сега, не е значајно за стопанството само поради месото, туку е важно и поради млекото и млечните производи, сирењето, кашкавалот, маслото, волната и кожите.<ref name="Сточарство енциколпедија" /> Во повоениот период па сè до денес, сточарството забележува побрз пораст од растителното производство, што се должи на фактот дека аграрната политика на државата била повеќе свртена кон сточарството, а во негови рамки особено кон финансирањето на општествениот сектор при што во земјата во времето на социјалистичкото уредување биле основани повеќе фарми, пред сè за крупен добиток каде агрономите и ветеринарите ги применувале зоотехничките мерки на организација на производството.<ref name="Сточарство енциколпедија" /> Наспроти тоа, инвестициите во поединечниот сектор биле многу мали, а знаењата и работните навики на индивитуалните селски домаќинства скромни.<ref name="Сточарство енциколпедија" /> Шталското производство било посебен проблем во развојот на сточарството бидејќи од една страна шталското одгледување на добитокот (пред сè на молзните крави) барало големи количества храна кои фармерите не можеле да ги обезбедат во земјата и покрај определениот увоз, а истовремено од друга страна овчарството не успеало да се трансформира во шталско поради што селењето на овците в озимскиоте месеци од планинските бачила во потоплите котлини речиси престанало поради што во тие месеци се вршело прекумерно колење и продажба на приплодот (јагнињата).<ref name="Сточарство енциколпедија" /> Овие причини, а и фактот што во зимскиот период и овчарството се соочувало со недостиг на храна, довеле до неповолна состојба и фондот на грлата овци битно се намалил.<ref name="Сточарство енциколпедија" /> Голем проблем во развојот на сточарството во социјалистичкото уредување била забраната забраната за чување на кози со цел да се заштити и обнови шумскиот фонд поради нивната исхрана со брстење на корите на дрвјата и грмушките, што значело целосно уништување на козарството како сточарска гранка. Со стекнувањето на независноста на Македонија во селата повторно започна одгледувањето на кози при што особено во последните години козарството е во огромен и незапирлив подем. Живинарството во Македонија забележало значителен подем во осумдесеттите и деведесеттите години на XX век (особено на кокошките несилки и бројлери), но во периодот на транзицијата дојде до повторен пад.<ref name="Сточарство енциколпедија" /> За состојбите во сточарството во периодот по независност на Македонија податоци дава билансот на добитокот: говеда и свињи не бележи некакви позначајани промени во текот на последните дваесетина години.<ref name="Димовска" /> Најголема промена се забележува кај бројот на грла овци и тоа од 2.320.000 во 1985 г. на 778.000 во 2010 година.<ref name="Димовска" /> Поради тоа воведени се мерки за зголемување на бројот на грлата овци и тоа ако во 2003 година биле издвоени по 300 денари субвенција за грло овци, во 2009 и 2010 се издвојуваат по 900 денари за грло овци.<ref name="Димовска" /> Кон падот на бројот на грла овци се приклучува и падот на бројот на живината, дедека бројот на пчелните семејства се забележува како константен.<ref name="Димовска" /> Намалувањето на бројот на живината е најмногу поради увозот на пилешко месо од земјите од регионот кои си го штитат домашното производство со субвенции, а исто така се увезува пилешко и од земји како [[Бразил]] и [[Аргентина]], кое се увезува замрзнато, и со многу ниски малопродажни цени.<ref name="Димовска" /> ===Овчарство=== [[File:Стадо овци на Шар Планина.jpg|thumb|мини|250п|Стадо овци на [[Шар Планина]]]] [[Податотека:Стрижење на овци во Бонче.jpg|thumb|мини|десно|Стрижење („стриг“) на овци во селото [[Бонче]] - Прилепско]] Овчарството во Македонија има многу долга традиција уште од древните антички времиња, а тоа било и една од носечките стопански гранки кои имале пресудно влијание за развојот трговијата, индустријата со истовремено влијаение на општествено-политичките процеси низ историјата. Овчарското производство, за разлика од говедарството, сè уште се заснова на одгледување на автохтони-домашни, а не селекциони популации, при што се среќаваат шарпланински и овчеполски соеви на овци, кај кои со извршена меринизација, се сретнува поголем број на мерино-мелези, а во поново време се вршат и генетски подобрувања со расата виртенберг.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Според пописот на земјоделството од 2007 година вкупниот број на овци во Македонија изнесувал 749.341,<ref name="ДЗС" /> при што тој покажува постојано намалување од 778.404 во 2010 на 731.828 во 2013 и пораст на 740.457 овци во 2014 година.<ref name="Годишник 2015" /> Производството на овчо млеко во Македонија се движело од 32.157.000 литри во 2010 преку 38.616.000 литри во 2012 до 35.661.000 литри во 2014 година, при што односот на литри млеко по молзна овца изнесувал 60,79 односно 74 литри.<ref name="Годишник 2015" /> Од млекото од овците се прави надалеку познатото овчо бело [[сирење]], од кое најпознати се шарското, корапското, галичкото, како и [[урда]]. Исто така, Македонија е еден од големите и значајни извозници на јагнешко месо на странските пазари, посебно во [[Италија]], [[Хрватска]], [[Словенија]] и Средна Европа за време на католичкото прославување на Велигден. Во истиот петгодишен период, производството на волна било највисоко во 2010 кога изнесувало 1.025 тони, а потоа бележи постојан пад од 975 тони во 2011, 897 тони во 2012, 841 тон волна во 2013 и 829 тони волна во 2014, при што секаде се задржал просек од 2 килограми волна истрижени по овца.<ref name="Годишник 2015" /> ===Козарство=== Чувањето на кози во [[Македонија]] има долга многувековна традиција, но сепак во перидот на социјалистичкото управување по Втората светска војна, државната власт донела забрана за чување на кози, со цел да се заштити шумскиот фонд кој наводно се уништувал заради нивната прехрана со брстење на корите на дрвјата и нискостеблестите грмушки. И покрај постоењето закон за забртана на чување на кози, се цени дека во минатото поединечните производители-сточари постојано одгледувале околу 100.000 кози, од кои од примитивните раси поголеми групи, а од санаската раса поединечно.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Со престанувањето на забраната и формираниот центар за репродукција на приплоден материјал во периодот по стекнување на независноста на Македонија, козарството доживува огромен подем и незапирлив пораст на целата територија. Првите званични податоци за бројот на козите од Заводот за статистика датираат од 1999 година кога имало вкупен број на кози од 85.537 глави, од кои 110 во претпријатијата и 85.427 кај поединечните производители.<ref name="Годишник 2015" /> По однос на производството се цени дека годишно треба да се добива по 300-400 литри млеко и по 1,5 јариња по грло.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Значителен пораст од 35% се забележува веќе за 8 години кога според пописот на земјоделството во 2007 година во Македонија имало вкупно 131.066 кози.<ref name="Годишник 2015" /> За козите како главна основа се екстензивните ридско-планински пасишта (многу повеќе и од овцитер), но и тие бараат храна „од рака“ во вонвегетацискиот период. ===Говедарство=== Говедарството опфаќа чување на говеда за производство на производи за човечка исхрана - млеко, млечни производи, месо (телешко и јунешко), како и за употреба при извршување на земјоделските работи како орање или превоз на стока и предмети на запрежни коли, што сè уште е забележливо во некои понеразвиение и посиромашни земјоделски стопанства коишто немаат доволно средства за земјоделска механизација па користат волови и коњи. Во рамки на говедарството се одгледува крупниот добиток односно крави, волови, бикови, телиња и јунци, додека во помала мерка се одгледуваат и биволи и биволици. Според целта на одгледувањето и користењето, говедата се делат на: бикови - машки приплодни грла, волови - машки кастрирани говеда, стари преку 2 години кои се користат за работа (орање, влечење запрега), јуници се говеда од женски пол, стари преку 2 години, кои сè уште не се телеле, стелни јуници се говеда од женски пол, стари преку 2 години, од кои се очекува првиот подмладок (пород), молзни крави се крави кои се чуваат за производство на млеко.<ref name="ДЗС" /> Тука се вклучени и стелните крави кои моментално не се молзат. Молзните крави кои се товат по последната лактација и се наменети за колење, до моментот на Пописот, се вклучуваат во оваа категорија.<ref name="ДЗС" /> Други крави се женските грла говеда кои се чуваат главно за одгледување на телиња и кои не се молзат. Тука се вклучени и кравите кои по телењето се користат за работа, како и други крави наменети за колење.<ref name="ДЗС" /> Говедарството е застапено насекаде ширум државата и речиси секое селско домаќинство и во рамничарските, ридските и планинските предели има по неколку говеда и крави, а особено поголем број на грла говеда има во поголемите селски стопанства во котлините [[Пелагонија]], [[Скопска Котлина]], [[Кумановско]], [[Полог]], [[Струмичко-радовишка Котлина]] каде што преку одгледување на фуражни култури може да се обезбеди и производство на сточна храна покрај напасувањето на ливадите и утрините во нив. Статистичките податоци покажуваат дека бројот на говеда кои се одгледуваат во Македонија бележи стабилност на околу 250.000 глави. Имено според пописот на земјоделството во 2007 се одлгедувале 232.526 говеда,<ref name="ДЗС" /> а бројката во периодот од 2010 до 2014 најпрвин забележала пораст од 259.887 во 2010 на 265.299 во 2011, па опаѓање на 251.240 во 2012 и 238.333 во 2013 и пораст на 241.607 во 2014 година.<ref name="Годишник 2015" /> ====Краварство==== Најзначаен дел од говедарството е одгледувањето на молзни крави кои се најпродуктивни во однос на давањето на млеко и производството на млечни производи. Краварството е стратешка сточарска гранка за млечната индустрија, а неговиот развој во Македонија трпи сериозни потреси и шокови поради непостојаните и често ниски откупни цени на суровото млеко што е често проследено со негово истурање на патиштата на протестите и блокадите на сточарите. Особено голем поттик за занимвање со краварство имаше отворањето и краткото работење на шведската млекарница „Сведмилк“ во периодот 2006-2009, чиешто брзо одење во стечај (банкротирање) и затворање имаше катастрофални последици по сточарите кои покрај долговите за неисплатеното млеко биле принудени да ги продадат кравите и да ги затворат шталите. Кравите кои се одгледуваат од македонските говедари најмногу припаѓаат на благородните раси: источна-фризиска, монтафонска, сименталска и оберенталска кои се 100% застапени во земјоделските претпријатија и 23% кај поединечните стопанства, мелезите меѓу благородните раси и [[буша]]та кои се застапени со 45% кај поединечните земјоделски стопанства и само бушата која зафаќа околу 33% од говедата.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Облагородувањето на расниот состав тече и тоа е основата заради што се забележува зголемена млечност кај стадата на поединечните стопанства.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Врз вкупното производство на кравјо млеко главен печат има состојбата на поединечните стопанства по однос на бројот на приплодните крави, нивниот расен состав и соодветната исхрана и одгледување.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Бројките покажуваат дека на почетокот на деведестите години на XX век во 1993 тие учествувале со 69%, а кон крајот во 1998 со 87% во вкупното производство.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> До почетокот на XXI век, се забележувало дека и наспроти позитивниот тренд во производството на млеко, вкупниот прираст имал негативен тренд, што доаѓало главно од намалувањето на говедата кај претпријатијата (намалување на вкупниот прираст за 2 пати во 6 години),<ref name="Стратегија за земјоделство" /> што во последните години е надминато со силниот развој на млечната индустрија и гигнатите како „ЗИК Пелагонија“, „ИМБ - Битолска млекарница“, „Суташ“ (поранешен „Сведмилк“), Млекара „Здравје“ - Радово, Млекарница „Идеал Шипка“, „Осогово Милк“ и др. Според податоците од пописот на земјоделството во 2007 година во Македонија се одгледувале 107.961 молзна крава, 10.012 стелни јуници, 14.912 јуници.<ref name="ДЗС" /> Во периодот од 1989 до 2014 година, млекопроизводството забележува постојан и значајно голем пораст. Така, во 1989 година се произвеле 116.951.000 литри млеко со 1.357 литри по молзна крава, во 2000 година производството се покачило за 1,8 пати на 220.244.000 литри кравјо млеко и 2.434 литри по молзна крава, за во 2014 година да го достигне највисокото производство од 387.008.000 литри со 3.053 литри по молзна крава, што претставува пораст од 1,75 пати во однос на 2000 и 3,3 пати во однос на 1989 година во поглед на производството на млеко, додека во поглед на млечноста по молзна крава зголемувањето изнесува 1,25 пати во однос на 2000 и 2,25 во однос на 1989 година.<ref name="Годишник 2015" /> ===Свињарство=== Одгледувањето на свињи во основа исклучиво се користи за производство на месо за човекова исхрана, а во многу мал дел од свињите се обезбедува суровина за производство на други производи за домаќинството и индустријата, како сапун, опинци во минатото, козметиката итн. Во деведесеттите години на крајот на XX век, свињарските стада кај претпријатијата биле составени од благородни високопродуктивни бели раси и маторици со годишно одгледани 12-13 прасиња (поради што произведувале прочено 1200 кг прираст), а кај поединечните фарми 6-5, од кои едно се годи до околу 80 кг прираст, а другите се продаваат, при што на крајот на овој период започнало брзото развивање на современи семејни свињарски фарми со што во денешно време значително е намелена забележаната разлика. Според податоците од пописот во 2007 година во Македонија се одгледувале 173.175 свињи од кои 13.664 маторици, 2.714 спрасни назимки и 1.628 нерези,<ref name="ДЗС" /> при што во 2010 година е забележан пораст на 190.552 од кои 28.279 маторици и спрасни назимки и 2011 година на 196.570 од кои 24.180 маторици и спрасни назимки, а потоа следи постојан пад на 176.920 од кои 23.534 маторици во 2012, 167.942 од кои 23.581 маторица во 2013 и 165.054 од кои 20.990 маторици и спрасни назимки во 2014 година.<ref name="Годишник 2015" /> Речиси секое македонско православно домаќинство одгледува по една свиња со неколку прасиња, а најголемите свињарски фарми се застапени во [[Велешко]] каде што свињарската фарма на агрогрупацијата „АГРИА“ од [[Долно Чичево]] вкупно одгледува 47.000 товеници што претставува 37% од вкупното производство на свинско месо во Македонија,<ref name="Печков 2">{{наведена мрежна страница|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%90%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%B0-%D0%B3%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D1%80%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BE%D0%B4-%D0%90%D0%9A-%D0%8F%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%98%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0|title=Агриа започна да ги работи површините од АК Џумајлија|last=Печков|first=Петар|date=13 јуни 2016|publisher=Ти Реков Ми Рече|language=македонски|accessdate=30 јуни 2016|location=Велес}}</ref> „Жи-Ва“ и др., [[Кумановско]], [[Скопско]], [[Штипско]] и [[Пелагонија]]. ===Живинарство=== Живинарството опфаќа одгледување на домашни птици во кои спаѓаат кокошките и петлите, гуски, шатки, мисирки чиешто месо и јаца се користат во човековата исхрана. Сепак, бројно најзастапено и најразвиено во живинарството е одгледувањето на кокошки - несилки. Во текот на деведесеттите години на XX век при изградени капацитети за 500 000 несилки со производство на 600 милиони јајца годишно бил забележан пад во бројот и производството. Според пописот на земјоделството во 2007 година во Македонија се одгледувала живина во број од 1.398.064,<ref name="ДЗС" /> додека во периодот од 2010 до 2014 е зебележано значително зголемување на вкупниот број кој изнесувал 1.994.852 во 2010, 1.944.260 во 2011, 1.776.297 во 2012, 2.201.550 во 2013 и 1.939.879 во 2014 година.<ref name="Годишник 2015" /> Во однос на производството на јајца за периодот од 1989 до 2014 година, статистичките податоци покажуваат големи варирања и нестабилност, бидејќи бројката од 551.523.000 произведени јајца со 160 јајца по кокошка [[несилка]] до 2003 се намалила на 283.300.000 јајца и по порастот до 340 милиони во 2004 опаднала на 248.225.000 јајца во 2014 година. Порастот на вкупниот број на живина во последниот период од 2007 до 2014 се должи на стабилизирањето и осовременувањето на повеќето нови и приватни големи живинарски фарми како „Жи-Ва“ од [[Велес]], „Везе-Шари“ од [[Тетово]] и голем број помали во [[Скопско]], [[Кумановско]], [[Штипско]]. Намалувањето на бројот на живината е најмногу поради увозот на пилешко месо од земјите од регионот кои си го штитат домашното производство со субвенции.<ref name="Димовска" /> Исто така, се увезува пилешко и од земји како Бразил и Аргентина, кое се увезува замрзнато, и со многу ниски малопродажни цени.<ref name="Димовска" /> ===Пчеларство=== Пчеларството во Македонија има долга традиција за што сведочат и домородните ендемски видови на пчели како што се мариовската и др. Одлгедувањето на пчени семејства се користи најмногу за производство на мед како и на [[матичен млеч]], [[прополис]] кои се користат во човековата исхрана, но и како суровини во прехранбената, фармацевтската и други индустрии. Врз основа на видот на пашата од која што пчелите го собираат поленот во Македонија се произведуваат различни видови на мед како што се: цветен, ливадски, боров, костенов, дабов итн. Во периодот по осамостјувањето на Македонија бројот на пчелните семејства се забележува како константен.<ref name="Димовска" /> Според податоците од пописот на земјоделството вкупниот број на пчелни семејства во 2007 година изнесувал 109.003,<ref name="ДЗС" /> додека потоа тој забележал значително опаѓање и во периодот од 2010 до 2014 се движел во бројките 76.052 во 2010, 65.227 во 2011, 52.897 во 2012, 68.294 во 2013 и 73.869 пчелни семејства во 2014 година.<ref name="Годишник 2015" /> За истиот период производството на мед изнесувало 825 тони со 11 кг по кошница во 2010, 1.105 тони со 17 кг по кошница во 2011, 603 тони со 11 кг по кошница во 2012, 784 тони со 12 кг по кошница во 2013 и 723 тони со принос од 10 кг по кошница во 2014 година.<ref name="Годишник 2015" /> Ваквото опаѓање делумно се должи и на неповолните временски услови во нагло процветување и измрзнување на цветовите на растенијата во пролет во последниот период. Пчеларството е најзастапено кај поединечни производи и во многу мал дел во задруги и претпријатија како што е на пр. „Напредок“ од [[Скопје]]. Поради повoлните услови на изобилство од ливади, шуми и цвеќиња пчеларството најмногу е распространето во [[Кичевско]] - [[Дебрца]], [[Мариово]], планинските предели на [[Скопско]], [[Велешко]], [[Беласица]] во [[Струмичко]], Витачево во [[Кавадаречко]], планината [[Кожуф]] во Гевгелиско итн. ==Удели и значење во стопанството== Земјоделството има значајно и стабилно учество во македонската економија, при што веднаш по индустријата тоа има најголемо учество во [[БДП]] кое во периодот од 1996 до 2001 година учествувало со 10,6%.<ref name="Стратегија за земјоделство">{{наведена книга|title=Стратегија за развој на земјоделството во Република Македонија до 2005 година|date=јули 2001|publisher=МАНУ|location=Скопје|language=македонски|pages=16–17}}</ref> Во следните години учеството на земјоделството во вкупниот БДП на Македонија изнесувало 10,0% во 2002, 11,4% во 2003 и 11,3% во 2004 година, при што во периодот 2002-2004 година земјоделското производство се развивало побрзо од просекот на стопанството.<ref name="Енциклопедија">{{наведена книга|last=Новачевски|first=Димитрија|editor=Блаже Ристовски|title=Македонска енциклопедија|volume=1|year=2009|publisher=МАНУ|location=Скопје|language=македонски|isbn=978-608-203-023-4 (1)|page=570}}</ref> Меѓутоа, ако се додаде и процентот од учеството од индустријата кој изнесува 5,4% за прехранбената и тутунската индустрија, тогаш агрокомплексот во македонското стопанство добива поголемо економско значење.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Заклучно со 1997 година година, земјоделството покажувало негативен тренд на опаѓање.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Според податоците од Заводот за статистика, во [[2003]] година вкупната вредност на земјоделството во Македонија учествувала со 12%, а заедно со преработувачката индустрија 18%, при што изразената вредност на производството на земјоделската гранка изнесувала 57 милијарди денари или 925 милиони евра.<ref name="Вредност на земјоделството">{{наведена енциклопедија|last=Ѓошевски|first=Драган|editors=Блаже Ристовски|title=Вредноста на земјоделското производство|encyclopedia=Македонска енциклопедија|publisher=МАНУ|location=Скопје|year=2009|volume=1|pages=315|isbn=978-608-203-023-4 (1)}}</ref> Вкупната меѓуфазна потрошувачка на семенски материјал, енергија (гориво), ѓубрива, средства за заштита, добиточна храна и друго имала вредност од 31 милијарда денари или 500 милиони евра, а додадената нето-вредност на земјоделската гранка изнесувала 23,6 милијарди денари или 380 милиони евра.<ref name="Вредност на земјоделството" /> Во 2020 година, земјоделството, шумарството и рибарството учествувале со 8,6% во македонскиот БДП.<ref name="makstat.stat.gov.mk"/> Во структурата на вредноста на земјоделските производи житата учествувале со 5.500.000.000 денари или 90.000.000 евра, градинарските производи со 15.300.000.000 денари или 250.000.000 евра, овошјето со 7.600.000.000 денари или 124 милиони евра, сточарското производство со 12.600.000.000 денари или 205.000.000 евра.<ref name="Вредност на земјоделството" /> Со засилените политики за поддршка и развој на земјоделството по 2006 година, тоа бележи благ но постојан пораст и развој. Во структурата на физичкиот обем на земјоделството доминира учеството на растителното производство, кое постојано се зголемува (од 61% во 1994 на 70% во 1999&nbsp;г.), а сразмерно на тоа, учеството на физичкиот обем на сточарството во истиот период се намалува (од 39% на 30%).<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Во 2017 година, во создавањето на бруто-додадената вредност во земјоделството, најголем придонес имале [[Југоисточен Регион|Југоисточниот Регион]] (31,2%) и [[Пелагониски Регион|Пелагонискиот Регион]] (22,1%), а најмало било учеството на [[Североисточен Регион|Североисточниот Регион]] (3,4). Во создавањето на вредноста во растителното производство, најголем придонес имал Југоисточниот Регион (39,6%).<ref>Кирко Бошкоски, Потребни се структурни промени во млечната индустрија, ''Економија и бизнис'', година 22, број 265, септември 2020, стр. 54.</ref> Земјоделството учествува и има големо значење и во трансакциите со машинската и хемиската индустрија во поглед на снабдувањето со земјоделски хемиски препарати за заштита и зајакнување на посевите и семенскиот материјал како и земјоделската механизација, а учествува и во сите услужни дејности, особено во трговијата, угостителството и туризмот.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Во македонскиот трговски биланс земјоделството до крајот на деведесеттите години на XX век учествувало со 8-21% во вкупниот извоз и 8-17% во вкупниот увоз во Македонија.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Во [[2010]] година, Република Македонија остварила дотогаш највисок пласман на земјоделско-прехранбени производи на странските пазари со реализиран извоз од 424 милиони евра.<ref name="МЗШВ">{{наведена мрежна страница|url=http://www.mzsv.gov.mk/?q=node/586|title=Македонија лани бележи историски најголем извоз на земјоделско-прехранбени производи|date=29 март 2011|publisher=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|language=македонски|accessdate=16 декември 2015|location=Скопје}}</ref> Според податоците на Државниот завод за статистика, извозот во 2010 година бил за 66 милиони евра повисок од износот на извезените земјоделски производи во 2009 година.<ref name="МЗШВ" /> Како резултат на тоа трговскиот дефицит со земјоделско-прехранбените производи бил намален за 34 милиони евра, односно за 23,5 проценти во однос на 2009 година.<ref name="МЗШВ" /> Во 2010 година и вкупниот обем на трговска размена изнесувал 955 милиони евра, во кои преовладувале примарните земјоделски производи со 70 проценти, потоа следат преработките со 25 отсто и рибите и производите со риби со учество од 1 до 3 отсто.<ref name="МЗШВ" /> Најважни трговски патрнери на производите од македонското земјоделство и агрокомплекс се: [[Албанија]], [[Грција]], [[Словенија]], [[САД]], [[Италија]] (особено за извоз на јагнешко месо), [[Косово]], [[Србија]] и [[Црна Гора]].<ref name="Стратегија за земјоделство" /> <center>'''Табели со показатели за значењето на земјоделството во стопанството на Македонија''' <gallery> Податотека:Значење на земјоделството во стопанството на Македонија.jpg|Значење на земјоделството во стопанството на Македонија 1994-1998 Податотека:Надворешна трговија според група земјоделски производи и прераб.jpg|Надворешна трговија според група земјоделски производи и прерабoтки Податотека:Агрокомплексот во надворешната трговија.jpg|Агрокомплексот во надворешната трговија 1994-1998 Податотека:Потрошувачка на земјоделски производи.jpg|Потрошувачка на земјоделски производи Податотека:Просечни годишни стапки на раст на БДП во вкупното стопанство и.jpg|Просечни годишни стапки на раст на БДП во вкупното стопанство и во земјоделството 1953-1988 и 2002-2004 </gallery> </center> ==Вработеност== {{Image frame |caption= Вработени во земјоделството во Македонија (како % од вкупните вработени)<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate) |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS?end=2018&locations=MK&start=1991 |website= data.worldbank.org |publisher=The World Bank |accessdate=25 јули 2019 }}</ref>|content= {{ChartDirect | width = 200 | height = 50 | type=line | xAxisTitle=Година | y1Title=Вработени во земјоделството (% од вкупно вработените) | type = line | x = 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 | y1 = 24.44, 24.30, 24.31, 24.31, 24.14, 24.07, 23.96, 23.82, 23.67, 23.42, 23.15, 22.84, 21.12, 17.23, 19.49, 19.04, 17.88, 19.31, 17.97, 18.12, 18.18, 17.25, 18.73, 18.46, 17.81, 16.38, 15.70, 14.77, 13.42, 11.52, 11.07, 9.51, 7.77, 8.76, }} }} Учеството на вработеноста во земјоделството во вкупната вработеност во Република Македонија е на високо ниво, во споредба со процентуалната застапеност на другите работни места.<ref name="Димовска">{{наведена мрежна страница|url=http://www.cea.org.mk/documents/CEA%20osvrt%20zemjodelie-1.pdf|title=Осврт за развојот на земјоделството во Македонија во последните десет години|last=Димовска|first=Габриела|date=април 2013|publisher=Центар за економски анализи - ЦЕА|page=26|language=македонски|accessdate=18 декември 2015}}</ref> Пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]] со земјоделство се занимавале 87% од целокупното население на Македонија.<ref name="Енциклопедија" /> Според учеството во [[БДП]] земјоделството во Македонија има слично значење во вработеноста и тоа заедно со прехранбената и тутунската индустрија, коишто се суровински засновани на земјоделското производство, покажува големо учество во вработеноста на населението.<ref name="Стратегија за земјоделство" /> Со мали измени низ годините, како на пример во 2001 каде учеството на вработени во земјоделството е скоро 25% од вкупната вработеност, или во 2004 каде изнесува 16%, во текот на последните десетина години просекот на учество на вработените земјоделци во вкупното вработено население е 20%.<ref name="Димовска" /> Карактеристично е што иако вработувањето во земјоделството од 2009 расте, сепак и покрај државните мерки за развој на дејноста, вработеноста во последните три години е скоро на исто ниво.<ref name="Димовска" /> Во [[2014]] година, во Македонија, во регистерот на [[Управа за јавни приходи|Управата за јавни приходи]] биле регистрирани вкупно 164.992 земјоделци, од кои, 16.593 се регистрирале како лица на кои земјоделството им е основна дејност, додека другите 143.399 пријавиле дека земјоделството им е дополнителна дејност.<ref>„Од 165.000 регистрирани земјоделци, 12.500 уплаќаат за пензија“, ''Дневник'', година XVIII, број 5596, понеделник, 20 октомври 2014, стр. 6-7.</ref> Со растот на земјоделското производство раст бележат и просечните исплатени плати по вработен во земјоделството така што бруто плата по вработен во земјоделството изнесувала 20.751 денар во 2010 и 21.418 денари во 2011 година, додека просечната исплатена нето плата по вработен во земјоделството за 2010 изнесувала 14.280 денари, а во 2011 пораснала на 14.781 денар.<ref name="Новковска">{{наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/Regioni2012.pdf|title=Регионите во Република Македонија, 2012|last=Новковска|first=Благица|year=2012|work=регионален годишник|publisher=Државен завод за статистика|page=114|language=македонски|accessdate=18 декември 2015|location=Скопје}}</ref> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Agriculture in the Republic of Macedonia}} {{рв|Agriculture in Macedonia}} * [http://www.mzsv.gov.mk/ Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство] * [http://agencija.gov.mk/ Агенција за поттикнување на развојот во земјоделството] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190725124027/http://agencija.gov.mk/ |date=2019-07-25 }} * [https://www.faktor.mk/makedonija-e-vtora-po-najneobrabotena-zemjodelska-povrshina-vo-evropa Борис Анакиев „Македонија е втора по најнеобработена земјоделска површина во Европа“], „Фактор“, 24.10.2018. {{Europe topic|Земјоделство во}} {{Економија на Македонија}} {{Европа по тема|Земјоделство во}} {{избрана}} [[Категорија:Земјоделство во Македонија| ]] [[Категорија:Земјоделство по земја|М]] [[Категорија:Економија на Македонија]] rwnx9kw92jtr09s8pykzqbqsjcldcxu 0 1150581 5623217 5121368 2026-09-03T08:26:16Z Lojwe 95541 5623217 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sábado Santo en Murcia 19-04-2014 edited.jpg|мини|Мурсија]] '''Мурсија '''(шпански ''Murcia'') — град во Југоисточна [[Шпанија]], главен и најголем град на автономната заедница [[Мурсија (автономна заедница)|Мурсија]]. Мурсија е седми најголем град во државата со 442,573 жители во 2009 година (околу една третина од населението на регионот на Мурсија). Бројот на жители во [[метрополитенската област]] изнесувал 689,591 жител во 2010 година. Градот се наоѓа на реката Сегура, во североисточниот дел на [[Пиринејскиот Полуостров]], каде што климатските услови опфаќаат жешки лета, благи зими и релативно ниско количество на врнежи. {{Општини во Мурсија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Мурсија| ]] [[Категорија:Општини во Мурсија]] [[Категорија:Населени места основани во 9 век]] m47p933s0cxrdgr5vr8h744tzhfnvyc 0 1156270 5623056 5601955 2026-09-02T16:24:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623056 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1 |name = Евровизија 2017 |image =[[File:Eurovision Song Contest 2017.svg|{{{size|280px}}}]] |date = [[9 мај]] (1ПФ)<br>[[11 мај]] (2ПФ)<br>[[13 мај]] (Финале) |presenters = Олександр Скичко<br>Володимир Остапчук<br>Тимур Мирошниченко |host = {{Esc|Украина}} |venue = Меѓународен изложбен центар, Киев|publisher = |winner = {{Esc|Португалија}} |vote = Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 боди за нивните 10 најдобри песни |debut = 0 |return = {{Esc|Португалија}}; {{Esc|Романија}} |withdraw = {{Esc|Босна и Херцеговина}}; {{Esc|Русија}} |entries = 42 <imagemap> File:ESC_2017_Map.svg|{{{size|198px}}}|alt=A coloured map of the countries of Europe poly 119 467 123 451 117 448 128 427 133 410 140 414 149 415 154 420 147 426 144 440 139 441 140 447 136 454 137 459 132 465 132 468 128 471 [[Португалија на Евровизија]] poly 134 410 130 395 146 390 197 405 205 414 220 418 221 427 234 428 236 425 242 423 240 433 250 456 232 465 207 466 194 483 180 486 162 482 149 494 146 490 139 472 132 472 134 463 141 461 136 454 144 450 139 446 139 442 145 441 149 426 155 422 152 415 [[Шпанија на Евровизија]] rect 317 402 329 414 [[Сан Марино на Евровизија]] poly 200 407 206 379 208 372 203 367 199 355 187 348 184 339 196 339 198 343 209 345 209 332 218 337 225 334 235 330 237 321 244 319 252 328 256 331 266 338 275 341 288 346 284 356 281 365 269 377 274 379 277 386 275 393 276 404 270 404 270 416 296 423 298 427 296 436 294 438 291 433 291 427 296 424 270 415 262 415 256 411 248 410 240 415 240 424 233 424 234 414 221 414 221 416 216 417 203 412 [[Франција на Евровизија]] poly 225 234 219 246 213 252 221 255 225 273 229 280 233 288 229 294 238 294 241 296 241 304 230 311 236 314 225 320 209 318 199 316 197 320 193 318 182 321 192 311 197 310 203 310 208 305 202 308 189 301 199 295 196 284 207 285 212 277 208 267 200 265 188 272 176 266 181 258 189 258 192 268 199 265 199 260 200 251 197 241 201 232 193 223 196 220 206 221 216 220 229 201 226 217 218 223 211 231 [[Велика Британија на Евровизија]] poly 179 292 174 292 164 295 156 295 156 292 151 292 151 289 155 286 160 282 164 275 158 271 163 262 170 265 171 260 175 254 178 255 179 261 175 265 176 268 180 268 181 268 186 273 184 281 184 288 [[ирска на Евровизија]] poly 148 137 144 133 140 127 132 124 138 123 140 115 132 109 142 109 143 106 136 103 145 94 149 99 152 106 160 108 171 112 175 108 181 118 184 128 176 135 156 137 151 140 [[Исланд на Евровизија]] poly 244 323 245 319 252 316 261 316 269 318 267 322 270 325 272 330 266 333 266 338 261 338 261 331 257 334 258 329 252 324 247 323 [[Белгија на Евровизија]] poly 266 318 261 315 253 315 260 307 263 299 267 294 278 291 281 295 281 300 278 302 278 305 277 311 270 311 272 316 272 320 272 325 268 325 268 320 262 315 [[Холандија на Евровизија]] poly 276 385 274 377 272 377 267 380 268 375 272 371 276 366 277 363 285 363 289 361 293 361 293 363 292 363 292 374 304 374 304 372 306 372 303 377 298 379 294 379 294 384 290 381 287 378 284 381 [[Швајцарија на Евровизија]] poly 282 363 282 358 285 350 288 346 277 343 276 339 275 336 272 331 274 328 271 322 272 315 272 310 275 310 279 306 279 299 282 294 280 289 289 289 295 289 293 275 302 275 302 281 310 281 307 286 310 286 317 283 321 280 328 280 328 283 330 290 332 289 332 294 332 299 336 302 338 313 340 321 334 321 326 324 318 329 320 337 322 341 331 348 332 350 326 356 326 362 314 362 310 365 305 362 [[Германија на Евровизија]] poly 293 275 291 268 290 266 292 264 289 257 291 248 296 248 300 242 304 242 303 253 306 257 317 261 318 266 318 272 311 277 [[Данска на Евровизија]] rect 338 498 350 509 [[Малта на Евровизија]] poly 289 469 287 465 288 456 288 451 286 447 292 443 295 442 297 443 312 426 310 422 308 420 303 407 296 403 292 401 284 407 283 408 283 404 276 404 276 402 276 398 272 395 275 395 278 390 276 385 282 384 289 378 294 385 294 379 300 380 305 373 308 374 315 371 318 371 322 375 331 376 331 382 330 384 324 389 320 389 320 393 323 397 321 399 322 402 317 402 318 414 329 414 329 409 333 412 336 419 339 426 344 432 354 432 358 432 356 435 368 440 375 444 381 448 380 453 374 449 369 447 367 449 362 456 368 461 368 466 364 472 358 477 355 478 353 486 353 491 351 491 351 494 346 494 343 488 332 484 327 483 327 480 333 478 343 479 353 476 358 473 361 468 358 458 355 456 351 449 340 446 338 439 331 437 332 426 319 426 319 429 312 426 298 442 298 446 301 448 299 454 299 467 293 465 [[Италија на Евровизија]] poly 278 231 274 227 274 219 271 201 273 189 283 180 297 172 304 162 314 150 316 132 325 118 320 113 324 105 336 94 348 84 362 71 372 69 321 11 311 0 322 0 322 11 371 69 381 71 385 72 383 77 385 82 385 86 374 81 371 85 371 94 370 101 363 101 357 101 351 95 349 100 347 106 340 107 339 112 335 113 333 120 331 128 328 135 325 135 325 142 321 155 325 158 322 164 315 164 313 167 313 179 315 183 313 193 318 194 315 201 318 206 315 213 312 218 313 225 308 222 306 214 303 216 303 221 302 226 296 229 291 234 285 235 282 235 [[Норвешка на Евровизија]] poly 317 250 313 239 314 235 311 233 309 227 311 223 313 215 318 209 316 199 318 196 314 192 314 183 313 172 313 165 317 162 324 162 324 160 320 155 323 145 324 138 330 131 333 119 337 113 342 107 346 107 348 101 357 103 363 110 365 117 367 121 367 127 373 135 364 136 362 143 358 150 361 152 358 159 353 164 348 172 344 182 344 193 344 199 348 203 356 212 353 221 348 224 360 233 360 243 357 243 356 238 358 232 347 225 346 234 346 243 347 246 345 251 343 257 332 258 331 261 330 268 326 268 321 258 321 255 320 248 [[Шведска]] poly 369 198 368 189 365 175 367 170 370 165 376 146 380 142 378 136 372 134 368 128 368 122 363 110 360 107 347 102 347 99 350 96 357 100 364 101 370 98 370 90 370 86 375 80 384 85 382 98 384 101 389 103 392 106 391 113 400 125 401 138 405 142 410 146 408 152 413 155 420 157 419 166 415 177 408 191 400 193 392 199 384 204 373 198 [[Финска на Евровизија]] poly 395 229 395 223 380 227 380 221 386 214 394 207 403 207 412 207 412 214 415 225 415 228 409 231 400 225 397 229 [[Естонија на Евровизија]] poly 377 255 375 250 375 242 379 236 382 233 387 236 389 240 394 240 396 238 394 230 397 226 401 225 408 230 415 230 416 230 416 234 419 237 422 244 419 250 415 252 406 248 404 248 402 245 402 248 387 248 384 249 [[Латвија на Евровизија]] poly 392 273 391 266 383 264 381 265 377 255 383 249 394 249 401 245 406 248 411 249 415 252 417 256 411 264 413 268 409 272 403 275 400 277 396 272 [[Литванија на Евровизија]] poly 367 358 359 355 357 352 360 347 365 345 368 339 371 337 383 337 388 336 392 333 395 334 398 336 401 338 399 346 391 346 386 346 385 351 375 354 372 358 [[Словачка на Евровизија]] poly 331 376 321 374 321 371 313 371 307 375 304 375 305 363 314 363 322 362 328 364 324 358 330 352 333 350 338 350 342 346 351 347 356 349 358 352 362 356 355 362 355 370 350 374 336 377 327 374 [[Австрија на Евровизија]] poly 332 384 331 376 337 376 347 375 353 371 356 374 350 378 350 382 346 385 347 389 342 387 339 388 335 388 [[Словенија на Евровизија]] poly 355 374 356 367 356 362 360 361 360 355 364 359 369 357 373 353 383 351 385 346 397 346 401 346 405 351 401 356 398 368 395 372 391 375 385 377 376 382 370 382 364 379 [[Унгарија на Евровизија]] poly 369 415 362 411 356 411 349 406 349 404 351 403 346 399 344 393 340 390 337 396 333 392 333 390 342 388 350 384 350 380 353 376 360 377 366 381 369 382 376 380 379 384 381 391 369 391 359 390 359 392 354 392 353 394 355 402 366 410 370 414 [[Хрватска на Евровизија]] poly 379 419 371 415 361 408 356 402 353 397 353 392 356 390 366 390 376 390 382 391 382 397 386 401 383 406 381 408 378 416 [[Босна и Херцеговина на Евровизија]] poly 378 421 378 416 382 408 385 407 389 408 394 414 394 419 390 419 386 422 386 426 [[Црна Гора на Евровизија]] poly 386 408 384 405 384 400 381 397 382 392 377 381 382 375 388 375 394 378 396 382 401 386 400 390 405 392 406 389 412 390 410 394 413 398 413 401 417 408 417 410 413 412 414 419 404 422 398 427 397 422 393 417 394 413 390 408 [[Србија на Евровизија]] poly 397 453 392 449 387 446 389 434 388 427 385 424 387 419 394 419 399 423 399 431 400 437 405 438 401 447 399 454 [[Албанија на Евровизија]] poly 404 438 399 436 399 428 399 423 408 418 415 418 420 422 420 428 420 432 413 432 409 438 [[Македонија на Евровизија]] poly 399 454 403 443 404 436 411 436 411 433 418 432 422 427 431 424 440 426 442 426 450 422 448 416 455 420 452 426 453 430 448 430 439 430 437 432 430 434 430 441 420 440 420 445 424 449 431 455 439 461 443 465 437 466 437 472 438 496 446 497 453 497 465 497 452 501 439 499 439 496 438 470 434 468 428 471 432 477 426 477 431 486 424 485 416 483 417 477 403 469 408 467 [[Грција на Евровизија]] poly 421 430 421 424 414 420 413 415 418 410 418 405 413 404 410 397 413 395 413 399 430 399 439 397 447 387 457 388 462 391 464 391 464 394 461 396 461 401 459 407 463 412 456 413 449 416 449 417 449 424 440 425 433 424 421 431 [[Бугарија на Евровизија]] poly 416 399 412 395 411 390 407 390 401 390 399 385 396 384 395 381 389 376 395 374 399 360 402 356 408 348 415 348 422 346 423 350 426 346 431 345 436 339 445 345 449 352 455 359 453 367 456 373 463 371 470 368 471 375 466 375 464 381 463 391 455 388 448 389 442 392 438 397 [[Романија на Евровизија]] poly 438 340 440 336 444 335 453 337 458 337 459 345 462 347 467 348 470 355 460 356 463 360 458 371 455 367 453 357 452 353 444 345 [[Молдавија на Евровизија]] poly 407 349 400 347 401 339 405 339 403 332 403 327 408 320 410 318 410 314 406 309 406 303 413 296 428 296 431 299 443 296 455 296 457 296 454 289 455 286 464 284 466 280 473 276 476 277 482 281 480 283 483 288 487 286 491 287 494 293 502 293 508 289 514 292 523 291 534 290 534 296 533 300 537 304 538 311 533 311 530 317 528 323 523 328 516 334 511 339 508 347 514 354 523 349 523 355 517 355 510 361 507 367 503 364 503 362 492 360 499 352 497 349 491 352 485 350 478 349 474 352 473 360 468 368 457 370 458 364 460 360 460 356 469 356 466 352 461 347 457 339 450 338 444 335 436 340 431 345 423 348 [[Украина на Евровизија]] poly 405 304 404 299 401 299 405 291 402 283 401 278 408 272 412 270 413 259 416 256 416 250 420 249 422 243 433 243 434 246 439 243 444 245 447 253 451 262 456 264 461 264 465 267 462 270 454 270 457 277 461 280 464 285 458 285 455 293 455 295 446 296 434 299 429 296 421 296 412 299 408 305 [[Белорусија на Евровизија]] poly 677 0 677 137 522 137 522 0 [[Австралија на Евровизија]] poly 393 272 385 275 371 275 370 207 386 207 408 199 409 190 414 177 418 165 419 156 410 151 409 146 405 138 402 133 399 125 392 115 391 105 391 101 384 100 384 94 385 87 387 82 393 78 398 81 413 81 428 84 436 86 443 91 445 95 445 101 435 109 422 109 414 111 414 113 419 115 422 121 425 129 427 133 432 134 435 134 438 136 445 136 449 132 442 130 437 126 437 123 454 123 457 123 447 113 454 95 465 98 460 85 455 84 452 76 449 71 453 68 461 71 457 77 461 80 468 84 473 80 469 72 473 61 463 56 459 53 459 51 464 48 468 52 465 55 473 63 476 52 478 45 485 49 490 47 487 43 491 40 495 29 500 33 503 29 501 22 490 19 477 17 469 22 464 20 452 22 449 19 450 12 445 3 445 1 454 1 457 7 464 15 475 15 490 15 500 10 518 5 529 4 527 0 679 1 679 97 677 101 665 94 665 100 658 101 657 111 652 122 645 138 632 155 635 160 645 159 645 162 638 168 647 173 644 180 658 179 662 184 654 192 647 197 642 197 631 203 630 213 628 218 611 217 597 220 590 227 585 239 585 245 591 254 585 256 579 251 579 261 581 270 582 279 590 282 592 285 598 280 610 286 606 292 613 292 610 302 604 302 608 309 606 321 614 321 620 332 635 342 633 354 623 349 614 349 611 346 603 349 596 354 590 352 582 352 576 356 565 356 561 357 549 353 540 351 535 351 528 349 534 345 538 335 533 330 539 320 537 319 531 323 530 319 536 311 543 311 536 301 533 291 529 289 519 289 519 292 512 288 507 293 495 292 490 286 483 286 480 278 475 275 472 279 467 279 464 285 456 276 455 271 462 271 464 267 455 261 448 253 443 245 436 245 436 247 431 243 424 243 419 234 416 226 413 218 412 209 413 202 419 199 427 196 416 193 414 191 409 191 408 198 388 206 370 207 371 269 380 269 380 266 381 264 389 265 394 266 [[Русија на Евровизија]] poly 583 375 583 370 576 361 568 361 562 359 569 355 576 355 584 353 591 350 595 355 598 351 611 348 614 351 619 351 619 355 627 358 621 359 611 360 611 363 599 373 595 370 587 374 [[Грузија на Евровизија]] poly 627 388 620 383 626 381 632 385 635 385 638 380 634 375 628 375 625 372 622 370 618 365 611 363 613 361 626 358 620 354 620 349 628 350 632 353 637 342 647 349 659 349 654 354 656 365 654 368 658 379 650 377 648 369 646 367 639 373 637 384 629 387 [[Азербејџан на Евровизија]] poly 582 375 591 371 596 371 604 374 604 381 605 383 615 383 615 389 618 398 623 405 628 410 625 414 612 416 602 423 593 429 587 437 581 441 574 439 568 447 558 448 561 453 557 459 555 456 557 449 554 448 549 454 540 455 536 464 524 470 515 465 505 464 503 467 503 474 496 476 489 474 473 470 468 463 458 458 461 451 461 444 455 444 455 438 464 433 476 433 477 426 483 421 477 421 464 423 461 430 453 431 454 423 452 418 454 413 460 410 467 414 479 416 497 414 504 402 517 396 530 395 542 395 556 394 563 391 570 387 577 383 [[Турција на Евровизија]] poly 530 487 524 482 533 473 544 469 543 480 [[Кипар на Евровизија]] poly 569 535 559 523 556 517 557 512 559 496 564 493 568 506 [[Израел на Евровизија]] poly 606 383 603 379 603 375 601 371 613 364 620 366 624 370 628 376 632 376 636 378 638 381 635 386 632 386 627 381 619 381 [[Ерменија на Евровизија]] poly 96 539 97 533 104 524 106 520 116 514 128 512 134 505 144 489 152 499 161 502 170 503 180 506 183 511 181 531 183 536 186 539 96 539 [[Мароко на Евровизија]] rect 292 362 305 375 [[Лихтенптајн на Евровизија]] rect 221 414 234 427 [[Андора на Евровизија]] rect 270 404 283 416 [[Монако на Евровизија]] poly 340 321 339 316 338 313 335 305 335 300 331 300 333 293 333 287 338 283 343 282 350 276 357 272 359 272 364 277 368 278 371 275 379 275 387 275 392 273 399 274 403 286 404 291 400 296 403 299 407 309 411 317 406 324 403 331 406 337 395 334 385 336 380 338 377 335 372 336 371 332 366 332 363 328 355 330 352 327 349 324 [[Полска на Евровизија]] poly 330 346 325 344 320 338 320 335 319 329 325 326 335 321 343 323 352 324 354 331 358 327 366 330 369 331 373 336 370 338 365 345 360 347 357 349 349 345 343 346 341 349 337 350 333 348 [[Чешка на Евровизија]] poly 269 341 267 334 271 332 275 336 274 342 [[Луксембург на Евровизија]] poly 558 496 558 486 559 474 564 472 570 476 569 483 566 490 565 495 [[Либан на Евровизија]] poly 283 539 277 536 275 532 275 526 284 521 285 514 285 507 285 499 287 495 292 490 296 489 301 490 305 495 310 491 312 495 307 501 306 504 313 510 308 518 299 526 299 529 306 532 310 532 317 536 315 539 [[Тунис на Евровизија]] desc bottom-right </imagemap> {{color box|#48F01D}} држави кои одбрале изведувач и/или песна <br> {{color box|#ff0000}} држави кои не се квалификуваа во финале <br> {{color box|#F0E91D}} држави кои учествувале порано, но не и во 2017 |null = 0 |interval = '''полуфинале 1:''' "Zamanyly" изведено од Џамала '''полуфинале 2''': Руслана '''финале''': "I Believe in U" Изведено од Џамала, заедно со ана Кукса, Нејли Ибраимова и Кеми Оке ONUKA & NAOFI (Национален академски оркестар на фолклорни инструменти на Украина) |opening = '''Полуфинале 1''': симфониска верзија на "1944" изведена од Џамала '''Полуфинале 2''': '''Финале''': "It's Magical" изведена од Руслана |previous=2016|next=2018}} '''Евровизија 2017''' беше 62-ри по ред избор за песна на [[Евровизија]] каде домаќин беше Украина, по победата на Евровизија 2016. Напреварот подлежеше на полуфиналиња , како што досега било со две, формат кој е воведен од 2008 година. Датите за Евровизија 2017 беа 9 и 11 мај (полуфиналиња) и 13 мај (финале). Вкупно 42 земји учествуваа на ова издание на Евровизија. ==Локација== ===Фаза на аукција=== {{location map+ |Ukraine |width=250 |float=left |caption=Локациите на градовите кандидати се означени со црвено. Градот домаќин е биде означен со сино.|places= <small>{{location map~|Ukraine |lat=48.4647 |long=35.0462 |label=[[Днепар (град)|Днепар]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.004444 |long=36.231389 |label=[[Харков]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.633333 |long=32.583333 |label=[[Херсон]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.45 |long=30.523333 |label=[[Киев]]|mark=Blue pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=49.85 |long=24.016667 |label=[[Лавов]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.485722 |long=30.743444 |label=[[Одеса]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> }} Заменик началникот на националната телевизија во Украина (НТУ), Викторија Романова, изјави на 18 мај 2016<ref>Jordan, Paul (9 September 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=kyiv_to_host_eurovision_2017 "Kyiv to host Eurovision 2017!"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 9 September 2016.</ref> година дека првиот состанот за настанот ќе се одржи пред 8 јуни 2016 година, кога ЕРД и НТУ ќе ги разгледуваат техничките побарувања за натпреварот. Романова исто така објави дека градот домаќин ќе биде објавен во текот на летото.<ref>[http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ "International Exhibition Centre - History and perspective"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161022141308/http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ |date=2016-10-22 }}. ''mvc-expo.com''. Retrieved 9 September 2016.</ref><ref>[http://nv.ua/ukr/style/evrovision-2016/organizatori-kazhut-shcho-pidgotovka-do-jevrobachennja-2017-rozpochnetsja-za-tri-tizhni-126116.html <nowiki>"Організатори кажуть, що підготовка до Євробачення 2017 розпочнеться за три тижні" [Organisers say that preparations for Eurovision 2017 will start in three weeks]</nowiki>]. ''nv.ua'' (in Ukrainian). 18 May 2016. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (18 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/18/esc17-first-meeting-held-three-weeks/ "ESC'17: First Meeting To Be Held in Three Weeks"]. ''Eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>[http://hromadske.ua/posts/pidhotovka-do-yevrobachennia-2017-rozpochnetsia-za-try-tyzhni-orhanizatorka <nowiki>"Підготовка до «Євробачення-2017» розпочнеться за три тижні — організаторка" [Preparations for Eurovision 2017 start in three weeks - organiser]</nowiki>]. ''hromadske.ua'' (in Ukrainian). [[Hromadske TV]]. 15 May 2016. Retrieved 19 May 2016.</ref> На 23 јуни 2016, НТУ и украинската влада формално започнаа со акција за заинтересираните градови да можат да аплицираат за домаќини на Евровизија 2017.<ref name="eurovision.tv">Brey, Marco (24 June 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=search_for_2017_eurovision_host_city_has_started "Search for 2017 Eurovision host city has started"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 25 June 2016</ref><ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80487 "Відбір міста, що прийматиме Євробачення-2017, розпочато!"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160625130046/http://1tv.com.ua/news/channel/80487|date=2016-06-25}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> Критериумот за избор беше завшрен од владата и воден од министерот на украина, Владмирир Гројсман. Изборот ќе биде одржан во четири фази. *24 јуни-8 јули: заинтересираните градови можат да аплицираат *8-15 јули: Групите на НТУ и членовите на организацискиот комитет ќе ги разгледаат аукциите до формалните презентери. *18-22 јули: Градовите кандидати ќе ги презентираат нивните аукции до организаторскиот комитет. Два градови ќе бидат избрани и нивните аукции ќе бидат претстави на ЕРД. *22 јули-1 август: Избраниот град домаќин ќе биде истражуван од членовите на ЕРД и членовите на организациските комитети да ја истражат инфраструктурата на градот и нивните понуди за имплементрација. Кога ќе биде донесена одлука, ќе се одржи прес-конференција за да се дадат сите детали. '''Следните критериуми се назначени како најбитни за избор на град домаќин''':<ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80486 "Положення про організацію відбору міста та арени Євробачення-2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133135/http://1tv.com.ua/news/channel/80486|date=2016-08-06}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> *Арената мора да биде покриена и да има капацитет со намалку 7000 гледачи, а се претпочита да има капацитет од 10.000. *Хотелите мора да имаат европски стандарди и регулирани цени и нивната оддалеченост да не е многу голема од самата арена. Градот мора да обезбеди барем 2000 соби: 1000 за делегациите на учеснците и 1000 за медиумите и обожавателите. *Градот домаќин мора да гарантира безбедност и сигурност на учениците, гостите и делегациите. *Градот домаќин мора да има модерна транспорна инфраструктура: меѓународен аеродром, можност за гуларен транспорт помеѓу аеродромот , градот и хотелите. Шест градови се пријавјси до крајниот рок (8 јули). Днепар, Харков, Херсон, Киев, Лавов и Одеса<ref>Vikhrov, Natalie (8 July 2016). [http://www.kyivpost.com/article/content/lifestyle/six-cities-officially-apply-to-host-eurovision-2017-418217.html "Six cities officially apply to host Eurovision 2017"]. ''[[Kyiv Post]]''. Retrieved 8 July 2016.</ref>. Пред почетокот на процесот на наддавање, градовите на Черксај, Ирпин, Ужхород Вињациа изразија интерес за домаќин на натпреварот. Министерката за култура Јевен Њшчук на Украина изјави дека соодветно место за натпревар не постои во Украина, што укажува дека треба да се смета за изградба на ново место во Киев или Лавов.<ref>Pasyutina, Anastasia (1 July 2016). [https://ctrana.news/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html "Какой город больше всего подходит для Евровидения 2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133142/http://strana.ua/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html|date=2016-08-06}}. ''strana.ua'' (in Russian). Strana. Retrieved 5 July 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (14 June 2016). [http://eurovoix.com/2016/06/14/esc17-irpin-shows-interest-bidding-eurovision-2017/ "ESC'17: Irpin shows interest in bidding for Eurovision 2017"]. Eurovoix.</ref><ref name="ReferenceA">[http://www.eurovision.tv/page/news?id=six_cities_bid_to_host_eurovision_2017 "Watch live: Six potential host cities take part in live televised special"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. 20 July 2016. Retrieved 20 July 2016.</ref><ref name="ReferenceA"/> {| class="sortable wikitable" |- ! Град ! Арена ! Капацитет ! Забелешка |- | Днепар | не објавено | | |- | Харков | Metalist Oblast Sports Complex | 40,003 | Беше домаќин на три натпревари од групната фаза на Евро 2012. Ќе бара значајни градежни вклучувајќи додавање на покрив. |- | Херсон | не објавено | | |- | Киев | Palace of Sports | 10,000 | Беше домаќин на Евровизија во 2005 година, а и на детската Евровизија 2009. |- | rowspan="2" | Лавов | Arena Lviv | 34,915 | Беше домаќин на три натпревари на групната фаза на Евро 2012 година и бара изградба на покрив. |- | Недовршена арена | не објавено | Незавршено место првично планирано за Евробаскетот 2015 година, беше 25% завршен кога изградба прекина. |- | Одеса | не објавено | | |- |} ==Формат== Прелиминарните датуми за натпреварот беа објавени на 14 март 2016 година на состанокот на шефови на Делегацијата во Стокхолм<ref>Brey, Marco (14 March 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=follow_live_heads_of_delegation_meet_in_stockholm "Follow live: Heads of Delegation meet in Stockholm"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 15 March 2016.</ref>, со полуфиналето ќе се одржи на 16 и 18 мај, а финалето на 20 мај 2017 година овие прелиминарни датуми беа избрани од страна на ЕБУ за да се избегне на натпреварот се судри со некои големи телевизиски и спортски настани ќе се одржи во тоа време. овие датуми подоцна се промени од страна на ЕБУ со полуфиналето е закажано за 9 и 11 мај, а финалето на 13 мај<ref name="eurovision.tv"/> . ова е, наводно поради барањето на NTU како и претходните датуми се судрија со Денот на сеќавање на жртвите на геноцидот на Кримскиот Татар на 18 мај. на сегашните прелиминарните датуми се совпаѓа со вториот дел од во полуфиналето на 2016-17 Лигата на шампионите и Лига Европа 2016-17. ===Првични дати=== Првичните дати за одржување на Евровизија 2017 беа објавени на 14ти март 2016 година на состанок во Стокхолм, со што е означено полуфиналињата да бидат одржани на 16ти и 18ти мај, и финалето на 20 мај 2017<ref>Gallagher, Robyn (24 June 2016). [http://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ "Eurovision 2017: Ukraine broadcaster NTU proposes new dates"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240524021035/https://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ |date=2024-05-24 }}. wiwibloggs. Retrieved 26 June 201</ref>. Овие првични дати беа избрани од Европската радиодифузија, со што би се закажал термин кој не би се поклопувал со каков било друг настан во истиот период. ==Земји учеснички== Ждрепката за распоредување на учесниците во полуфиналињата се одржа на 31 јануари 2017 година со водителите Тимур Мирошунченко и Ника Ломстамтомова<ref>[http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ "EUROVISION-2017: 43 COUNTRIES WILL VISIT KIEV"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201128183021/http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ |date=2020-11-28 }}. ''unknownukraine.com/eurovision-2017''.</ref>. 37 - те полуфиналисти беа распределени во 6 групи засновани на минатогодишните гласања на државите засновани на телевоутингот од самите држави. Ваквите групи помагаат да се редуцираат шансите за да се избегне т.н. „бодови за соседите“. {| class="wikitable" |- !Група 1 !Група 2 !Група 3 !Група 4 !Група 5 !Група 6 |- | valign="top"| * {{Esc|Албанија}} * {{Esc|Хрватска}} * {{Esc|Македонија}} * {{Esc|Црна Гора}} * {{Esc|Србија}} * {{Esc|Словенија}} * {{Esc|Швајцарија}} | valign="top"| * {{Esc|Данска}} * {{Esc|Естонија}} * {{Esc|Финска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Норвешка}} * {{Esc|Шведска}} | valign="top"| * {{Esc|Ерменија}} * {{Esc|Азербејџан}} * {{Esc|Белорусија}} * {{Esc|Грузија}} * {{Esc|Израел}} * {{Esc|Русија}} | valign="top"| * {{Esc|Бугарија}} * {{Esc|Кипар}} * {{Esc|Грција}} * {{Esc|Унгарија}} * {{Esc|Молдавија}} * {{Esc|Романија}} | valign="top"| * {{Esc|Австралија}} * {{Esc|Австрија}} * {{Esc|Чешка}} * {{Esc|Малта}} * {{Esc|Португалија}} * {{Esc|Сан Марино}} | valign="top"| * {{Esc|Белгија}} * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Латвија}} * {{Esc|Литванија}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Полска}} |} === Визуелен дизајн === На 30 јануари 2017, беше презентирана и темата за фестивалот која што гласи „Celebrate Diversity“ (Прослава на различноста) каде што Џон Ола Санд објасни дека „Нацијата што прославува разиличност е во срцето на вредностите на Евровизија: се е вклучено и сите држави низ Европа и надвор од неа, доаѓаат заедно да се прослават двете наши заединчки и уникатни разлики, како што стилизира „зрнца“ што е и логото со историски моменти од накит во Украина. [[Податотека:The_stage_of_the_Eurovision_Song_Contest_2017.jpg||thumb|alt=Евровизиската сцена во Киев|Евровизиската сцена во Киев]] === Водители === На 27 февруари 2017 год, беше објавено дека водители на ова издание на Евровизија ќе бидат Олександр Скичко и Володимир Остапчук, а Тимур Мирошниченко ќе биде дел од „Зелената соба“. За првпат на Евровизија ќе бидат тројца машки водители и по вторпат, после 1956 година со соло машки водители и дека ќе нема женски водител. Миропниченко има претходно искуство како водител на Евровизија, во 2009 и 2013 беше водител на „Детската Евровизија“. ===Полуфинале 1=== [[File:ESC 2017 Semi-Finals.svg|thumb|{{легенда|#D40000|Учесници во првото полуфинале}} {{легенда|#FFAAAA|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Учесници во второто полуфинале}} {{легенда|#99CCFF|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во второто полуфинале}}]] Осумнаесет држави се натпреваруваа во првото полуфинале. Италија, Шпанија и Велика Британија гласа исто така во ова полуфинале. {| class="sortable wikitable" |- !# ! Држава<ref name="ReferenceB">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Песна<ref name="ReferenceB"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |01 | {{Esc|Шведска}} | Робин Бенгтссон | "I Can't Go On" |Англиски | '"Не можам да продолжам" |3 |117 |- |02 | {{Esc|Грузија}} | Тако Гачечиладзе | "Keep the Faith" | Англиски | "Зачуваја Вербата" |11 |99 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Австралија}} | Изаја | "Don't come easy" |Англиски | "Не доаѓај лесно" |6 |160 |- |04 | {{Esc|Албанија}} | Линдита Халими | "World" | Англиски | "Свет" |14 |76 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Белгија}} | Бланш | "City Lights" | Англиски | "Градски светла" |4 |165 |- |06 | {{Esc|Црна Гора}} | Славко Калезиќ | "Space" | Англиски | "Вселена" |16 |56 |- |07 | {{Esc|Финска}} | Норма Џон | Blackbird" | Англиски | "Ќос" |12 |92 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Азербејџан}} | Диана Хаџијева | "Skeletons" | Англиски | "Скелети" |8 |150 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Португалија}} | [[Салвадор Собрал]] | "Amar Pelos Dois" | Португалски | "Сакање за двајцата" |1 |370 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |10 | {{Esc|Грција}} | Деми | "This Is Love" | Англиски | "Ова е љубов" |10 |115 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Полска}} | Каша Мош | "Flashlight" | Англиски | "Фенерче" |9 |119 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Молдавија}} | SunStroke Project | "Hey, Mamma!" | Англиски | – |2 |291 |- |13 | {{Esc|Исланд}} | Свала | "Paper" | Англиски | "Хартија" |15 |60 |- |14 | {{Esc|Чешка}} | Мартина Барта | "My Turn" | Англиски | "Мојот ред" |13 |83 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Кипар}} | Ховиг | "Gravity" | Англиски | "Гравитација" |5 |164 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |16 | {{Esc|Ерменија}} | Арцвик | "Fly With Me" | Англиски | "Летај со мене" |7 |152 |- |17 | {{Esc|Словенија}} | Омар Набер | "On My Way | Англиски | "На мојот пат" |17 |36 |- |18 | {{Esc|Латвија}} | Триана Парк | "Line" | Англиски | "Линија" |18 |21 |} ===Полу финале 2=== Осумнаесет држави учествуваа во второто полуфинале. Франција, Германија и Украина гласаа исто така. {| class="sortable wikitable" |+ |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceC">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2183 "Eurovision Song Contest 2017 Second Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceC"/> ! Песна<ref name="ReferenceC"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 | {{Esc|Србија}} | Тијана Богиќевиќ | "In Too Deep" | Англиски | "Премногу длабоко" |11 |98 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |02 | {{Esc|Австрија}} | Натан Трент | "Running on Air" | Англиски | "Трчајќи на воздух" |7 |147 |- |03 | {{Esc|Македонија}} | [[Јана Бурческа]] | "[[Dance Alone]]" | Англиски | "Танцувам сама" |15 |69 |- |04 | {{Esc|Малта}} | Клаудија Фаниело | "Breathlessly" | Англиски | "Безздивно" |16 |55 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Романија}} | Илинка и Алекс Флореа | "Yodel It" | Англиски | "Јоделај го" |6 |174 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |06 | {{Esc|Холандија}} | O'G3NE | "Lights and Shadows" | Англиски | "Светла и сенки" |4 |200 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Унгарија}} | Јоци Папаи | "Origo" | Унгарски, романски | "Потекло" |2 |231 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Данска}} | Ања Ниссен | "Where I am" | Англиски | "Каде сум" |10 |101 |- |09 | {{Esc|Ирска}} | Брендан Марреј | "Dying To Try" | Англиски | "Умирање за пробување" |13 |86 |- |10 | {{Esc|Сан Марино}} | Валентина Монетта и Џимми Уилсон | "Spirit of the Night" | Англиски | "Духот на ноќта" |18 |1 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Хрватска}} | Жак Худек | [[My Friend|"My Friend"]] | Англиски, италијански | "Мој пријател" |8 |141 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Норвешка}} | ЈОВСТ фт. Александер Валманн | "Grab the Moment" | Англиски | "Фати го моментот" |5 |189 |- |13 | {{Esc|Швајцарија}} | Тајмбелл | "Apollo" | Англиски | "Аполо" |12 |97 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |14 | {{Esc|Белорусија}} | НАВИ | "Historyja majho žyccia" | Белоруски | "Приказна на мојот живот" |9 |110 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Бугарија}} | [[Кристијан Костов|Кристиан Костов]] |"Beautiful Mess" | Англиски | "Прекрасен хаос" |1 |403 |- |16 | {{Esc|Литванија}} | Флуздмарк | "Rain of Revolution" | Англиски | "Дожд од револуција" |17 |42 |- |17 | {{Esc|Естонија}} | Коит Тооме и Лаура | "Verona" | Англиски | – |14 |85 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Израел}} | Имри Зив | "I Feel Alive" | Англиски | "Се чувствувам жив" |3 |207 |} ===Финале=== Финалето се одржа на 13.05.2017 година во Киев, во борбата за прво место беа 26 земји, а победата ја одведе Португалија со 785 бода. Второ место се пласира Бугарија со 615 бода,а третото место припадна на Молдавија со 374 бода. Последно место со 5 бода припадна на Шпанија. {{color box|#FFDF00}} Прво место {{color box|#D3D3D3}} Второ место {{color box|#CD7F32}} Трето место {{color box|#ff0000}} Последно место {| class="sortable wikitable" |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceD">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceD"/> ! Песна<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 |{{Esc|Израел}} |Имри Зив |"I Feel Alive" |Англиски |"Се чувствувам жив" |23 |39 |- |02 |{{Esc|Полска}} |Каша Мош |"Flashlight" |Англиски |"Фенерче" |22 |64 |- |03 |{{Esc|Белорусија}} |НАВИ |"Historyja majho žyccia" |Белоруски |"Приказна на мојот живот" |17 |83 |- |04 |{{Esc|Австрија}} |Натан Трент |"Running on Air" |Англиски |"Трчајќи на воздух" |16 |93 |- |05 |{{Esc|Ерменија}} |Арцвик |"Fly With Me" |Англиски |"Летај со мене" |18 |79 |- |06 |{{Esc|Холандија}} |O'G3NE |"Lights and Shadows" |Англиски |"Светла и сенки" |11 |150 |- style="font-weight: bold; background: #CD7F32;" |07 |{{Esc|Молдавија}} |SunStroke Project |"Hey, Mamma!" |Англиски |"Хеј мамо!" |3 |374 |- |08 |{{Esc|Унгарија}} |Јоци Папаи |"Origo" |Унгарски, ромски |"Потекло" |8 |200 |- |09 | {{Esc|Италија}} |Франческо Габбани | "Occidentali's Karma" | Италијански |"Кармата на западните" |6 |344 |- |10 |{{Esc|Данска}} |Ања Нисен |"Where am I" |Англиски |"Каде сум" |20 |77 |- style="font-weight: bold; background: #FFDF00;" |11 |{{Esc|Португалија}} |Салвадор Собрал |"Amar Pelos Dois" |Португалски |"Сакање за двајцата" |1 |785 |- |12 |{{Esc|Азербејџан}} |Дијана Хаџијева |"Skeletons" |Англиски |"Скелети" |14 |120 |- |13 |{{Esc|Хрватска}} |Жак Худек |"My Friend" |Англиски, италијански |"Мој пријател" |13 |128 |- |14 |{{Esc|Австралија}} |Изаиа |"Don't come easy" |Англиски |"Не доаѓај лесно" |9 |173 |- |15 |{{Esc|Грција}} |Деми |"This Is Love" |"Ова е љубов" |Англиски |19 |77 |- style="font-weight: bold; background: #ff0000; |16 |{{Esc|Шпанија}} |Манел Наваро |"Do It for Your Lover" |Шпански, англиски |"Направи го за твојот љубовник" |26 |5 |- |17 |{{Esc|Норвешка}} |ЈОВСТ feat. Александер Валман |"Grab the Moment" |Англиски |"Фати го моментот" |10 |158 |- |18 | {{Esc|Велика Британија}} | Луси Џонс | "Never Give Up on You" |Англиски |"Нема никогаш да се откажам од тебе" |15 |111 |- |19 |{{Esc|Кипар}} |Ховиг |"Gravity" |Англиски |"Гравитаџија" |21 |68 |- |20 |{{Esc|Романија}} |Илинка и Алекс Флореа |"Yodel It" |Англиски |"Јоделај го" |7 |282 |- |21 | {{Esc|Германија}} | Левина | "Perfect Life" | Англиски |"Перфектен живот" |25 |6 |- |22 |{{Esc|Украина}} |О.Торвалд |"Time" |Англиски |"Време" |24 |36 |- |23 |{{Esc|Белгија}} |Бланш |"City Lights" |Англиски |"Градски светла" |4 |363 |- |24 |{{Esc|Шведска}} |Робин Бемгтсон |"I Can't Go On" |Англиски |"Не можам да продолжам" |5 |344 |- style="font-weight: bold; background: #D3D3D3;" |25 |{{Esc|Бугарија}} |Кристијан Костов |"Beautiful Mess" |Англиски |"Прекрасен хаос" |2 |615 |- |26 | {{Esc|Франција}} | Алма | "Requiem" | Француски, англиски |"Реквием" |12 |135 |} == Гласање == Резултати од гласањата, од двете полуфиналиња и финалето, посебно и заедно прикажани бодовите од жирито и телевоутингот. === Полуфинале 1 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 1 гласови од телевоутинг/жири во првото полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |155 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Малта}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |227 |124 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 |4 |'''12''' |6 |'''12''' | |5 |2 |4 |8 |8 |10 |8 |5 |7 |2 |10 |3 |1 |- style="background:#A4D1EF;" |103 | style="background:#AAAAAA;" | |4 |8 |10 |5 |3 |7 |6 |10 |3 |5 |1 |10 |2 |5 |4 |5 |7 |1 |6 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |99 |62 |6 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 |3 | |3 |6 |3 |4 |10 |5 |7 | | |6 |5 | |2 | |1 |- style="background:#A4D1EF;" |37 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |'''12''' |6 |6 | |2 | | |1 |8 | | |2 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |160 |139 |'''12''' |6 | style="background:#AAAAAA;" | |5 |10 |3 |8 |7 |6 | |8 |6 |10 |'''12''' |7 |1 |'''12''' |10 |1 |8 |7 |- style="background:#A4D1EF;" |21 |2 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 |1 |1 | |2 | | | | |6 | |2 |3 |3 | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Албанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |76 |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |10 | |10 | |10 | | | | | | | | |8 | | |- style="background:#A4D1EF;" |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |'''12''' | |3 | |5 | |10 | | | | |1 | |7 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |165 |40 |3 | | |3 | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |1 |7 | |2 |3 |3 | |2 |5 |5 |2 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |125 |10 |5 |4 |8 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |10 |7 |8 |4 |8 | |7 |6 |4 |6 |8 |10 |6 |8 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |56 |17 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |8 | |7 | | | |2 | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |39 |1 | |7 | | | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 | | | |8 |2 | | |1 |6 | |5 |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Финска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |92 |41 |7 | |7 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 | |1 |3 |3 |1 |6 | |6 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |51 |8 | |2 |5 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 |1 |4 | |3 |3 | | |2 |5 | |5 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |87 | |10 |3 |7 |5 |7 | | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 | |4 |6 |4 |4 | |3 |1 |'''12''' |5 | |- style="background:#A4D1EF;" |63 | |'''12''' |1 | | |6 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | | |'''12''' | |'''12''' |10 | |7 |2 | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |370 |'''173''' |5 |'''12''' |6 |6 |7 |4 |10 |'''12''' | style="background:#AAAAAA;" | |5 |'''12''' |'''12''' |'''12''' |7 |10 |7 |8 |'''12''' |4 |'''12''' |10 |- style="background:#A4D1EF;" |'''194''' |'''12''' |8 |10 |'''12''' |'''12''' |7 |'''12''' |8 | style="background:#AAAAAA;" | |10 |'''12''' |6 |'''12''' |7 |6 |7 |'''12''' |'''12''' |10 |'''12''' |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |115 |61 | | |1 |8 | |'''12''' | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |7 |1 | |'''12''' |10 | | | |6 | |- style="background:#A4D1EF;" |54 | |2 |3 |6 |6 |4 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |2 | | | |'''12''' |5 | | |4 | |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |119 |50 | | |'''12''' |2 |4 | |2 |3 |1 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | |8 |2 |2 |4 |3 | | |6 |- style="background:#A4D1EF;" |69 |6 |3 | |2 |8 | | |1 | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 |8 |3 |2 | |3 |8 |3 |'''12''' |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |291 |111 |10 |3 |10 |'''12''' |1 |5 |6 |5 |10 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |6 | | |8 |6 |7 |7 |'''12''' |- style="background:#A4D1EF;" |180 |5 |6 |'''12''' |7 |10 |10 |8 |10 |'''12''' |7 |10 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |10 |7 |10 |10 |8 |'''12''' |10 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Исланд | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |60 |29 |2 |2 |2 | |2 | |5 |2 | | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | | | |3 | |8 | |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |31 |7 |1 | |4 | | |5 | | | |1 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |4 | |7 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Чешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |81 |4 |1 |4 | |6 |2 | |4 |'''12''' | |3 | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |10 |7 | |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |2 | | | | | | | | |2 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |61 |8 |5 | | |8 | |7 | | |6 | | |4 |5 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' | | |3 | |3 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |4 |7 |6 |3 |4 |5 |6 | |3 |'''12''' |7 |7 |4 |4 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' |4 |6 |3 | |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |7 |87 | |7 |5 |10 | |8 |4 | |4 |'''12''' |6 |10 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |6 | |5 |- style="background:#A4D1EF;" |65 |3 |10 |5 | |7 | |4 | | |8 |6 |4 | |5 |8 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 | |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Словенија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |17 |16 |1 |4 | | | |1 |1 | | | |5 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | |4 | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | |2 |8 |2 | |4 | |3 | | |1 | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |18 |1 | | | | | | | |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | | | |1 |4 | | | |5 |1 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |2 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во првото полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |7 |Португалија |Азербејџан, Грузија, Исланд, Латвија, Молдавија, Полска, Шпанија |- |3 |Австралија |Чешка, Словенија, Шведска |- | rowspan="3" |2 |Грција |Црна Гора, Кипар |- |Молдавија |Албанија, Велика Британија |- |Шведска |Белгија, Финска |- | rowspan="5" |1 |Ерменија |Грција |- |Азербејџан |Италија |- |Кипар |Ерменија |- |Чешка |Португалија |- |Полска |Австралија |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во првото полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Португалија |Албанија, Белгија, Финска, Исланд, Латвија, Полска, Словенија, Шпанија, Шведска |- | rowspan="2" |3 |Азербејџан |Чешка, Грузија, Молдавија |- |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија |- |2 |Кипар |Ерменија, Грција |- | rowspan="4" |1 |Албанија |Црна Гора |- |Грузија |Азербејџан |- |Грција |Кипар |- |Полска |Велика Британија |} === Полуфинале 2 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 2 гласови од телевоутинг/жири во второто полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |115 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Малта}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="43" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Србија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |98 |53 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |2 |  |6 |4 |8 |2 |2 |2 |6 |6 |4 |2 |  |1 |  |1 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |45 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |12 |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |12 |  |  |  |  |  |5 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |147 |115 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |5 |8 |8 |7 |10 |7 |5 |4 |7 |6 |12 |4 |5 |8 |4 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |32 |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |1 |4 |6 |3 |3 |  |1 |4 |  |2 |  |  |  |  |3 |  |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Македонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |69 |29 |5 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |8 |  |  |2 |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |8 |  |3 |- style="background:#A4D1EF;" |40 |10 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |  |  |  |4 |6 |  |3 |  |12 |  |  |5 |  | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |55 |55 |2 |6 |8 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |3 |  |  |5 |1 |1 |  |  |5 |7 |1 |4 |2 |6 |3 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |174 |26 |  |  |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |4 |- style="background:#A4D1EF;" |6 |7 |3 |7 |  | style="background:#AAAAAA;" |8 |7 |8 |8 |8 |7 |8 |7 |5 |7 |6 |12 |10 |12 |7 |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |149 |8 |8 |6 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |3 |12 |12 |8 |8 |8 |8 |5 |6 |  |5 |8 |6 |- style="background:#A4D1EF;" |51 |  |4 |2 |3 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |7 |5 |3 |2 |3 |4 |  |1 |  |2 |4 |  |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |231 |66 |12 |3 |5 |  |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |3 |10 |2 |5 |  |  |2 |2 |12 |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |165 |12 |12 |6 |6 |12 |10 | style="background:#AAAAAA;" |  |4 |6 |10 |12 |6 |8 |10 |8 |5 |8 |7 |7 |10 |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |101 |96 |4 |  |7 |5 |10 |10 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |5 |8 |10 |3 |2 |4 |6 |8 |4 |2 |1 |  |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |4 |  |  |  | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ирска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |86 |45 |  |10 |  |1 |3 |  |5 |2 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |2 |  |1 |8 |7 |  |  |4 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |41 |  |3 |1 |4 |6 |2 |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |  |2 |  |3 |  |4 |7 |1 |1 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |С.Марино | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |1 |0 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |141 |37 |3 |1 |  |  |7 |2 |  |  |  |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |3 |6 |  |  |  |  |5 |5 |- style="background:#A4D1EF;" |104 |7 |10 |8 |8 |5 |4 |10 |  |7 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |10 |4 |6 |2 |5 |  |2 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |189 |137 |1 |5 |  |  |2 |7 |7 |12 |7 |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |5 |12 |10 |10 |3 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |52 |3 |  |  |  |2 |5 |5 |10 |2 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |6 |3 |7 |3 |  |  |2 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Швајцарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |97 |48 |  |4 |1 |  |6 |4 |  |4 |8 |  |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |7 |3 |1 |  |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |49 |4 |2 |5 |5 |10 |  |1 |1 |  |5 |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |4 |1 |  |2 |4 |  |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |110 |55 |  |7 |  |7 |  |  |3 |  |  |  |7 |  |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |  |5 |10 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |55 |2 |1 |  |  |1 |3 |2 |  |1 |  |3 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |5 |8 |6 |8 |3 |  |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |403 |199 |10 |12 |12 |12 |8 |12 |12 |6 |12 |8 |6 |12 |12 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |12 |6 |7 |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |204 |8 |8 |10 |12 |8 |12 |12 |12 |10 |12 |8 |12 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |12 |8 |12 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Литванија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |42 |17 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |7 |  | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |25 |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |10 |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Естонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |85 |16 |  |2 |2 |3 |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |1 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |7 |  |  | |- style="background:#A4D1EF;" |69 |  |  |4 |2 |3 |  |4 |2 |3 |  |  |5 |1 |8 |2 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |6 |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |207 |75 |7 |  |  |10 |4 |5 |1 |5 |6 |  |3 |7 |4 |  |10 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |12 |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |132 |5 |5 |7 |10 |7 |7 |8 |6 |4 |7 |5 |7 |5 |7 |10 |3 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |8 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во второто полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |10 |Бугарија |Австрија, Македонија, Малта, Холандија, Унгарија, Ирска, Норвешка, Швајцарија, Белорусија, Естонија |- | rowspan="2" |3 |Холандија |Романија, Сан Марино, Хрватска |- |Норвешка |Данска, Литванија, Германија |- |2 |Унгарија |Србија, Израел |- | rowspan="3" |1 |Израел |Франција |- |Австрија |Бугарија |- |Белорусија |Украина |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во второто полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Бугарија |Малта, Холандија, Унгарија, Данска, Сан Марино, Норвешка, Белорусија, Израел, Германија |- |4 |Унгарија |Србија, Австрија, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" |2 |Романија |Естонија, Франција |- |Србија |Македонија, Швајцарија |- | rowspan="4" |1 |Белорусија |Украина |- |Естонија |Литванија |- |Македонија |Бугарија |- |Литванија |Ирска |} === Финале === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Финале гласови од телевоутинг/жири во финалето |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Португалија}} |376 |{{Esc|Португалија}} |382 |- |2 |{{Esc|Бугарија}} |337 |{{Esc|Бугарија}} |278 |- |3 |{{Esc|Молдавија}} |264 |{{Esc|Шведска}} |218 |- |4 |{{Esc|Белгија}} |255 |{{Esc|Австралија}} |171 |- |5 |{{Esc|Романија}} |224 |{{Esc|Холандија}} |135 |- |6 |{{Esc|Италија}} |208 |{{Esc|Норвешка}} |129 |- |7 |{{Esc|Унгарија}} |152 |{{Esc|Италија}} |126 |- |8 |{{Esc|Шведска}} |126 |{{Esc|Молдавија}} |110 |- |9 |{{Esc|Хрватска}} |103 |{{Esc|Белгија}} |108 |- |10 |{{Esc|Франција}} |90 |{{Esc|Велика Британија}} |99 |- |11 |{{Esc|Азербејџан}} |42 |{{Esc|Австрија}} |93 |- |12 |{{Esc|Полска}} |42 |{{Esc|Азербејџан}} |78 |- |13 |{{Esc|Белорусија}} |33 |{{Esc|Данска}} |69 |- |14 |{{Esc|Кипар}} |32 |{{Esc|Ерменија}} |58 |- |15 |{{Esc|Норвешка}} |29 |{{Esc|Романија}} |58 |- |16 |{{Esc|Грција}} |29 |{{Esc|Белорусија}} |50 |- |17 |{{Esc|Украина}} |24 |{{Esc|Унгарија}} |48 |- |18 |{{Esc|Ерменија}} |21 |{{Esc|Грција}} |48 |- |19 |{{Esc|Холандија}} |15 |{{Esc|Франција}} |45 |- |20 |{{Esc|Велика Британија}} |12 |{{Esc|Кипар}} |36 |- |21 |{{Esc|Данска}} |8 |{{Esc|Израел}} |34 |- |22 |{{Esc|Израел}} |5 |{{Esc|Хрватска}} |25 |- |23 |{{Esc|Шпанија}} |5 |{{Esc|Полска}} |23 |- |24 |{{Esc|Германија}} |3 |{{Esc|Украина}} |12 |- |25 |{{Esc|Австралија}} |2 |{{Esc|Германија}} |3 |- |26 |{{Esc|Австрија}} |0 |{{Esc|Шпанија}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |39 |34 |  |4 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |5 |  |  |6 |  |  |  |  |  |8 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |1 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |64 |23 |  |6 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |4 |  |  |  |  |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |41 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |3 |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |3 |2 |  |  |1 |7 |  |  |  |  |  |  |4 |  |10 |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |50 |  |12 |  |2 |1 |  |  |2 |  |  |7 |  |  |  |  |3 |  |  |3 |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |5 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |33 |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |93 |93 |4 |  |  |6 |  |1 |  |  |  |7 |  |  |3 |  |1 |  |5 |  |2 |1 |12 |  |4 |3 |1 |2 |10 |  |3 |7 |5 |  |4 |1 |  |  |3 |  |3 |1 |4 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |79 |58 |  |  |4 |  |  |4 |7 |1 |  |1 |  |  |  |  |  |8 |3 |  |6 |  |4 |  |5 |1 |4 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |2 |3 |  |2 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |21 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |135 |3 |  |7 |  |  |  |  |  |  |5 |12 |4 |1 |  |4 |  |2 |4 |  |  |10 |  |  |4 |  |7 |3 |7 |  |4 |1 |  |5 |12 |8 |1 |  |8 |4 |8 |8 |3 |- style="background:#A4D1EF;" |15 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |1 |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |374 |110 |8 |10 |  |1 |3 |  |  |  |6 |3 |  |2 |7 |3 |  |7 |  |  |  |8 |  |  |7 |10 |8 |  |6 |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |6 |  |3 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |264 |8 |10 |8 |8 |5 |3 |  |1 |2 |8 |3 |6 |6 |5 |7 |6 |8 |4 |  |6 |10 |6 |7 |12 |12 |7 |12 |  |5 |8 |  |6 |10 |12 |10 |3 |7 |6 |6 |4 |5 |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |48 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |1 |1 |  |  |4 |10 |  |  |1 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |8 |- style="background:#A4D1EF;" |152 |4 |7 |4 |2 |1 |7 |6 |2 |3 |3 |5 |4 |  |4 |2 |  |2 |8 |  |  |6 |2 |12 |  |4 |3 |2 |5 |6 |2 |  |  |8 |10 |  |5 |1 |5 |1 |12 |  |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Италија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |334 |126 |6 |  |3 |  |2 |8 |12 |12 |  |  |6 |7 |10 |7 |10 |4 |8 |  |  |2 |  |5 |8 |  |  |  |  |2 |  |  |2 |10 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |- style="background:#A4D1EF;" |208 |1 |6 |10 |3 |8 |10 |12 |12 |8 |  |6 |2 |8 |8 |5 |7 |5 |5 |4 |4 |  |7 |6 |2 |  |4 |4 |10 |2 |1 |5 |8 |  |6 |4 |10 |5 |  |2 |7 |1 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |69 |5 |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |8 |  |4 |  |  |  |5 |  |  |  |3 |  |5 |  |  |  |  |8 |  |  |  |3 |5 |5 |  |  |  |2 |3 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |758 |382 |12 |8 |12 |12 |12 |  |6 |10 |10 |10 |8 |10 |12 |8 |12 |5 |12 |8 |7 |12 |  |12 |12 |7 |5 |10 |  |12 |12 |5 |12 |8 |10 |6 |12 |12 |8 |12 |12 |7 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |376 |10 |8 |7 |10 |12 |8 |8 |8 |7 |5 |12 |12 |12 |12 |12 |8 |12 |10 |6 |10 |7 |12 |8 |7 |5 |12 |  |12 |12 |10 |8 |7 |7 |7 |7 |8 |12 |10 |8 |10 |8 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |120 |78 |  |  |5 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |5 |  |5 |  |  |  |12 |  |12 |  |  |1 |10 |1 |  |  |4 |  |4 |1 |  |  |  |6 |- style="background:#A4D1EF;" |42 |  |  |1 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |10 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |128 |25 |  |1 |  |  |  |5 |  |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |2 |  |3 |  |  |12 |7 |3 |10 |  |4 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |5 |1 |6 |8 |  |8 |3 |3 |  |  |  |3 |5 |12 |  |1 |5 |  |  |  |- | colspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" | ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |173 |171 |10 |  |  |5 |  |  |4 |  |8 |8 |  |3 |8 |10 |2 |  |1 |7 |4 |  |  |10 |3 |  |  |5 |5 |4 |4 |  |  |4 |7 |4 |7 |7 |6 |7 |10 |6 |10 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |48 |  |5 |  |  |  |12 |1 |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |10 |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |  |  | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |1 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шпанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |158 |129 |  |  |10 |7 |5 |  |  |  |2 |6 |3 |  |  |1 |7 |  |10 |10 |  |5 |  |1 |  |  |3 |12 |2 |5 |7 |2 |7 |  |6 |  |6 |  |7 |3 |  |2 |  | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |6 |  |  |1 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |2 |  |  |6 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Велика Британија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |111 |99 |  |  |6 |4 |  |  |8 |  |3 |  |1 |1 |  |2 |3 |1 |  |6 |  |4 |  |7 |  |12 |  |6 |  |  |5 |  |  |5 |  |  |3 |10 |2 |5 |  |  |5 |  |- style="background:#A4D1EF;" |12 |  |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |68 |36 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |12 |  |  |  |7 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |5 |  |  |  | | |- style="background:#A4D1EF;" |32 |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |12 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |282 |58 |  |3 |  |3 |  |10 |3 |5 |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |12 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |1 |8 |  |  |  |  |  |  |  | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |224 |3 |2 |6 |5 |7 |  |4 |6 |  |4 |10 |10 |7 |3 |10 |1 |4 |6 |12 |2 |8 |5 |4 |10 |10 |6 |7 |4 |7 |12 |  |4 |2 |  |6 |2 |6 |7 |7 |6 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Германија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |6 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Украина | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |36 |12 |  |7 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |24 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |3 |  |  |  |4 |  |1 |  |  |  |  |2 |  |  |7 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |363 |108 |1 |  |8 |10 |8 |6 |  |  |  |2 |2 |  |4 |  |  |  |4 |2 |  |  |  |2 |  |  |7 |  |8 |6 |2 |12 |  |3 |  |  |  |5 |  |10 |5 |  |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |255 |12 |4 |5 |12 |6 |4 |5 |5 |4 |6 |8 |7 |4 |10 |8 |5 |10 |12 |2 |5 |4 |10 |3 |4 |2 |10 |10 |7 |10 |5 |  |2 |6 |5 |8 |6 |  |12 |3 |5 |4 |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |344 |218 |  |  |  |  |10 |7 |  |  |1 |12 |4 |6 |5 |12 |8 |  |6 |3 |8 |6 |  |8 |2 |6 |10 |4 |7 |10 |6 |6 |8 |6 |8 |7 |1 |6 |12 |4 |8 |4 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |126 |  |3 |2 |4 |3 |  |2 |7 |5 |12 |1 |5 |5 |6 |  |3 |3 |3 |3 |3 |2 |8 |1 |6 |  |  |1 |1 |4 |  |1 |5 |3 |2 |3 |1 |2 |3 |4 |2 |  |7 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |615 |278 |7 |2 |2 |8 |7 |2 |10 |8 |12 |4 |10 |12 |6 |6 |5 |2 |7 |12 |10 |  |  |6 |6 |8 |2 |8 |  |8 |10 |10 |6 |7 |12 |10 |10 |8 |10 |6 |7 |10 |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |337 |7 |12 |12 |7 |10 |6 |10 |10 |12 |10 |7 |8 |10 |7 |4 |10 |7 |7 |8 |7 |  |4 |10 |5 |8 |5 |8 |6 |8 |6 |7 |10 |12 |8 |12 |7 |8 |8 |12 |8 |12 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Франција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |135 |45 |  |  |  |  |6 |3 |5 |4 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |6 |  |4 |1 |  |  |  |2 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |5 |- style="background:#A4D1EF;" |90 |  |5 |  |  |4 |2 |1 |  |6 |  |  |  |3 |1 |  |4 |  |1 |5 |8 |12 |  |2 |  |1 |  |6 |2 |  |  |3 |3 |4 |4 |1 |  |3 |  |  |3 |  |6 |- |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од стручното жири во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |18 |Португалија |Шведска, Сан Марино, Латвија, Израел, Шпанија, Франција, Литванија, Ерменија, Исланд, Србија, Швајцарија, Холандија, Грузија, Унгарија, Словенија, Полска, Велика Британија, Чешка |- |4 |Бугарија |Македонија, Норвешка, Естонија, Белорусија |- |3 |Шведска |Данска, Финска, Белгија |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Холандија |Австрија, Романија |- |Азербејџан |Италија,  Португалија |- |Белорусија |Азербејџан, Украина |- |Грција |Црна Гора, Кипар |- | rowspan="6" |1 |Романија |Молдавија |- |Унгарија |Хрватска |- |Норвешка |Германија |- |Велика Британија |Австралија |- |Австрија |Бугарија |- |Кипар |Грција |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |12 |Португалија |Израел, Австрија, Норвешка, Шпанија, Финска, Франција, Литванија, Исланд, Германија, Швајцарија, Холандија, Белгија |- |7 |Бугарија |Азербејџан, Сан Марино, Македонија, Белорусија, Унгарија, Велика Британија, Чешка |- |5 |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија, Романија, Украина |- |4 |Белгија |Шведска, Латвија, Естонија, Полска |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Романија |Молдавија, Ирска |- |Унгарија |Србија, Хрватска |- |Хрватска |Црна Гора, Словенија |- |Кипар |Грција, Ерменија |- | rowspan="4" |1 |Шведска |Данска |- |Франција |Бугарија |- |Азербејџан |Грузија |- |Грција |Кипар |} == Други држави == === Активни членки на Европската радиодифузија === 1. {{Esc|Андора}}&nbsp;– Националната телевизија во Андора објави на 19 мај 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, без да посочат каква било причина.<ref>Granger, Anthony (19 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/19/andorra-no-return-eurovision-2017/ "Andorra: No return to Eurovision in 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 1 June 2016.</ref><br>2. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– Сè уште не е познато дали националната телевизија на БиХ ќе биде во можност да учествува на ова издаение на Ервовизија, после што беше објавено на 25 мај 2016 година дека ЕРД ќе ја дисквалификува BHRT од членството поради долг од околу 5,4 милиони евра. BHRT има рок до 8 јуни да подмири дел од долгот за да не се соочи со дисквалификација.<ref>Granger, Anthony (14 December 2016). [https://eurovoix.com/2016/12/14/bosnia-herzegovina-ebu-imposes-sanctions-bhrt/ "Bosnia & Herzegovina: EBU Imposes Sanctions on BHRT"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 14 December 2016</ref><br>3. {{Esc|Луксембург}}&nbsp;– Националната телевизија на Луксембург објави на 25 мај 2016 година дека тие нема да учествуваат во 2017 година.<ref>Granger, Anthony (25 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/25/luxembourg-will-not-participate-eurovision-2017/ "Luxembourg: will not participate in Eurovision 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 25 May 2016.</ref><br>4. {{Esc|Монако}}&nbsp;– Националната телевизија објави дека нема да учествуваат<ref>Jiandani, Sanjay (19 August 2016). [http://esctoday.com/137076/monaco-tmc-will-not-return-eurovision-2017 "Monaco: TMC will not participate in Eurovision 2017"]. esctoday.com. Retrieved 19 August 2016.</ref><br>5. {{Esc|Русија}}&nbsp;– Иако Русија веќе испрати свој претставник на овогодинешното издание на Евровизија, Украинските служби не дозволија пристап на претставничката Јулија Самојлова, поради изречена забрана за пристап на нивна територија во период од 3 години. ЕБУ понудија Русија да настапува преку сателит или да избере нов претставник, но Русија ги одби двете понуди.<br> 6. {{Esc|Словачка}}&nbsp;– Националната телевизија на Словачка излезе со соопштение дека нивното отсуствување од Евровизија од 2012 година па наваму е од финансиски карактер и дека не планираат да учествуваат на истото сè додека Евровизија претставува „привлечен проект“. Исто така, истакнаа дека се фокусирани на домашна продукција каде што имаат домашни проекти. За понатамошно учество ќе се искажат кон крајот на 2016 година.<ref>Jiandani, Sanjay (24 October 2016). [http://esctoday.com/137446/slovakia-rtvs-will-not-participate-in-eurovision-2017 "Slovakia: RTVS will not participate in Eurovision 2017"]. ''ESCToday''. Retrieved 24 October 2016.</ref><br>7. {{Esc|Турција}}&nbsp;– Турската национална телевизија истакна дека ќе се вратат назад на Евровизија, но не прецизирале кога точно. Причината за нивното повлекување досега бил начинот на којшто се гласало и приоритетите на „Гоелмата петка“<ref>Granger, Anthony (23 October 2016). [https://eurovoix.com/2016/10/23/turkey-ntu-director-general-states-turkey-will-not-participate-in-eurovision-2017/ "Turkey: NTU Director General States Turkey Will Not Participate in Eurovision 2017"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 24 October 2016.</ref> === Други членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– - Казахстан е членка на Европската радиодифузија па можно е и нивно учество <ref name="Jordan, Paul 2016">Jordan, Paul (31 October 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=43_countries_to_participate_in_eurovision_2017 "43 countries to participate in Eurovision 2017"]. ''eurovision.tv''. Retrieved 31 October 2016.</ref> === Дражави кои не се членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Косово}}&nbsp;– Косово не е членка на ЕРД, така да сè уште нема право за учество на натпреварот.<ref name="Jordan, Paul 2016"/><br> 2. {{знаме|Лихтенштајн}}&nbsp;– Националната телевизија 1FLTV објавила на 21 септември 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, сепак не порекнуваат дека не би се вратиле да учествуваат во наредна година.<ref>Jiandani, Sanjay (21 September 2016). [http://esctoday.com/137674/liechtenstein-1-fl-tv-will-not-debut-kyiv-sets-eyes-future-esc-participation "Liechtenstein: 1 FL TV will not debut in Kyiv; sets its eyes on a future ESC participation"]. ''ESCToday''. Retrieved 21 September 2016.</ref><br> 3. {{знаме|САД}}&nbsp;– После настапувањто на Австралија за првпат на Евровизија, како почестен гостин, можно е и САД да учествуваат во иднина, но за сега нема никаква информација.<ref>[http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016 "Eurovision Song Contest 2016 – About the Show"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160602193932/http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016|date=2016-06-02}}. ''logotv.com''. [[Logo TV]]. Retrieved 2 May 2016.</ref><ref>Parker, Lyndsey (9 May 2016). [https://www.yahoo.com/music/see-kim-chi-bob-the-drag-queen-and-naomi-smalls-173047105.html "See Kim Chi, Bob the Drag Queen, and Naomi Smalls Serve 'Realness' in Exclusive 'RuPaul's Drag Race' Music Video Preview"]. ''[[Yahoo!]]''. Retrieved 11 May 2016.</ref> == Инциденти == === Избор на француската песна === Француската национална телевизија, ја објави Алма за нивни претставник со песната „Requiem“ на 9 февруари 2017&nbsp;г. На 17 февруари 2017 год беше откриено дека песната била претходно снимена и изведена на 1 септември 2016 година, со што ги прекршува правилата за избор на песна на Европската Радиодифузија. Понатамошни истражувања покажаа дека песната била изведена на крајот на јануари 2015&nbsp;г. Додека францускиот радиодифузер уверува дека не се прекршени никакви правила, сè уште нема никаква одлука за дисквалификација на Франција од фестивалот досега. На 21 февруари 2017 беше објавено дека Алма и нејзиниот тим биле во продукција правејќи билингуална верзија од песната - на Англиски и Француски.<ref>Herbert, Emily (21 February 2017). [https://eurovoix.com/2017/02/21/france-requiem-bilingual/ "France: "Requiem" to Be Performed in French & English"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 21 February 2017.</ref> === Изборот на претставничката од Русија === На 13 март 2017 год, Русија ја објави евровизиската песна со која Јулија Самојлова ќе се натпреварува на годинешнто издание на ''„Евровизија“'', а 27-годишната пејачка, која е лице со телесна инвалидност, сега е под истрага во земјата домаќин на фестивалот, Украина. Имено, како што пренесува порталот ''„Оикотајмс“'', повикувајќи се на извори од ''„Дојче веле“,'' украинската Агенција за разузнавање објавила дека руската претставничка е под истрага откако било откриено дека настапувала во кримскиот град Керч во 2015, само една година откако полуостровот бил преземен од Русија. Доколку не влегла во земјата преку копно, таа би можела да се соочи со забрана за учество во натпреварот. После руското преземање на Крим, директно патување во Украина преку Русија било забрането, а на секојшто ќе направи ваков прекршок ќе му биде забрането да влезе во Украина во период од неколку години. Украина соопшти дека нема да прави исклучоци ниту за фестивалот. Сето тоа уште еднаш ги разгори шпекулациите дека Русија ќе го бојкотира годинешниот фестивал во Киев. Двете земји се во лоши односи после преземањето на Крим и вооружените конфликти меѓу проруските сепаратисти и источниот дел на Украина, а и на голем број руски уметници им е забрането да настапуваат во Украина.<ref>[https://sputniknews.com/russia/201703221051846606-russia-samoilova-eurovision/ "Russia to Boycott Eurovision if Contest Leadership Does Not Defend Samoilova"]. ''Sputnik International''. Retrieved 22 March 2017.</ref> На Русија ѝ било понудено да настапува преку сателит или да избере нов учесник, но руската делегација ги одбила и двете понуди, се почитува одлуката на Украина за Јулија Самојлова да нема пристап на нејзина територија, Русија е дисквалификувана, официјално на 13 април 2017 година. === Компромис на Израелската Радиодифузија === Израелската радиодифузија (IBA) се соочува со потенцијален компромис предложен од премиерот Венјамин Нетанјаху и министерот за финансии, Моше Кахлон. Компромисот подразбира делење на IBA во два одделни субјекти; од кои прваиот е на Израел, „јавно Радиодифузна Компанија“ (IPBC), а вториот се основани на телевизиски вести и тековни настани.  === Преговори за пеењето во живо === Норвешката национална телевизија е во преговори за емитување на настап со плејбек вокали во текот на изведбата во живо и потребно е да се загарантира интерпретација во живо за време на настапот. ЕРД го одби барањето на норвешката национална телевизија за да се отстрани тоа правило, бидејќи оводоинешниот претставник од Норвешка во својот настап има делови во песната со електронски глас, со што се прекршува правилото. Ваков проблем се јавил и претходно во 1999 година, кога хрватската претставничка Дорис Драговиќ имала машки вокал во изведбата. Можно беше да ѝ биде намален вкупниот број на бодови за една третина, од 118 на 79 бода, но тоа не се случило. === Инцидент со настапот на Џамала === За време на пребројувањето на гласовите во финалето, настапуваше Џамала, победничката на Евровизија 2016 и за време на тој настап, непознат човек од публиката со австралиско знаме се искачи на сцената каде започна за да се соблекува. Многу брзо беше отстранет од страна на обезбедувањето. == Официјален албум == {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Italic title = no | Name = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Type = Компилација | Artist = Eurovision Song Contest | Cover = ESC 2017 album cover.jpg | Alt = | Released = 28 април 2017 | Recorded = | Genre = Поп-музика|Поп| Length = {{unbulleted list|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 1)|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 2)}} | Label = Universal Music Group|Универзал| Producer = | Last album = ''Eurovision Song Contest 2016#Official album|| This album = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Next album = |}} '''''Eurovision Song Contest: Kyiv 2017''''' е официјалното име на компилацијата со песни коишто ќе се натпреваруваат на Евровизија 2017. Ги содржи и песните од државите кои не се квалификувани во финалето. Официјалното претставување беше на 21 април 2017, а во продажба започна од 28 април 2017 година. {{Track listing | headline = CD 1 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Lindita | title1 = Botë | length1 = | extra2 = Artsvik | title2 = Fly with Me | length2 = | extra3 = Nathan Trent | title3 = Running on Air | length3 = 2:43 | extra4 = Isaiah Firebrace | title4 = Don't Come Easy | length4 = 3:07 | extra5 = Diana Hajiyeva | length5 = 2:59 | extra6 = Blanche | title6 = City Lights | length6 = 2:54 | extra7 = Kristian Kostov | title7 = Beautiful Mess | length7 = 3:00 | extra8 = NAVI | title8 = Historyja majho žyccia | length8 = 2:59 | extra9 = Timebelle | title9 = Apollo | length9 = 2:59 | extra10 = Hovig Demirjian | title10 = Gravity | length10 = 2:59 | extra11 = Martina Bárta | title11 = My Turn | length11 = | extra12 = Levina | title12 = Perfect Life | length12 = 3:01 | extra13 = Anja Nissen | title13 = Where I Am | length13 = 2:59 | extra14 = Koit Toome and Laura Põldvere | title14 = Verona | length14 = 3:16 | extra15 = Manel Navarro | title15 = Do It for Your Lover | length15 = 3:24 | extra16 = Norma John | title16 = Blackbird | length16 = 3:07 | extra17 = Alma | title17 = Requiem | length17 = 3:03 | extra18 = Lucie Jones | title18 = Never Give Up on You | length18 = 3:00 | extra19 = Tamara Gachechiladze | title19 = Keep the Faith | length19 = | extra20 = Demy | title20 = This Is Love | length20 = 3:06 | extra21 = Jacques Houdek | title21 = My Friend | length21 = 3:00 | extra22 = Joci Pápai | title22 = Origo | length22 = 3:23 }} {{Track listing | headline = CD 2 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Brendan Murray | title1 = Dying to Try | length1 = | extra2 = Imri Ziv | title2 = I Feel Alive | length2 = 3:00 | extra3 = Svala | title3 = Paper | length3 = 3:00 | extra4 = Francesco Gabbani | title4 = Occidentali's Karma | length4 = 3:08 | extra5 = Fusedmarc | title5 = Rain of Revolution | length5 = | extra6 = Triana Park | title6 = Line | length6 = 3:06 | extra7 = SunStroke Project | title7 = Hey, Mamma! | length7 = 2:59 | extra8 = Slavko Kalezić | title8 = Space | length8 = | extra9 = Jana Burčeska | title9 = Dance Alone | length9 = | extra10 = Claudia Faniello | title10 = Breathlessly | length10 = 3:00 | extra11 = O'G3NE | title11 = Lights and Shadows | length11 = 3:00 | extra12 = JOWST | title12 = Grab the Moment | length12 = 2:55 | extra13 = Kasia Moś | title13 = Flashlight | length13 = 3:00 | extra14 = Salvador Sobral | title14 = Amar pelos dois | length14 = 3:05 | extra15 = Ilinca Băcilă | title15 = Yodel It! | length15 = 2:56 | extra16 = Tijana Bogićević | title16 = In Too Deep | length16 = | extra17 = Yuliya Samoylova | title17 = Flame Is Burning | length17 = | extra18 = Robin Bengtsson | title18 = I Can't Go On | length18 = 3:03 | extra19 = Omar Naber | title19 = On My Way | length19 = | extra20 = Valentina Monetta и Jimmie Wilson | title20 = Spirit of the Night | length20 = 3:06 | extra21 = O.Torvald | title21 = Time | length21 = 3:06 }} == Интернационално емитување и презентери == === Презентери на бодови === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Wiktoria<br> 2. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– Tural Asadov<br> 3. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo<br> 4. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Aminata<br> 5. {{Esc|Израел}}&nbsp;– Ofer Nachshon<br> 6. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Tijana Miskovic<br> 7. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu<br> 8. {{Esc|Малта}}&nbsp;– Martha Fenech<br> 9. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Ilija Grujoski<br> 10. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ulla Essendrop<br> 11. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Kati Bellowitsch<br> 12. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Marcus & Martinus<br> 13. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– Nieves Álvarez<br> 14. {{Esc|Финска}}&nbsp;– Jenni Vartiainen<br> 15. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Élodie Gossuin<br> 16. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Constantinous Christoforou<br> 17. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Eglė Daugėlaitė<br> 18. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Jüri Pootsmann<br> 19. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag<br> 20. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Iveta Mukuchyan<br> 21. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– Boryana Gramatikova<br> 22. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– Bo Halldórsson<br> 23. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Sanja Vucic<br> 24. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Lee Lin Chin<br> 25. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Giulia Valentina<br> 26. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Barbara Schöneberger<br> 27. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– Filomena Cautela<br> 28. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– Luca Hänni<br> 29. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– Douwe Bob<br> 30. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Nicky Byrne<br> 31. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– Nika Kocharov<br> 32. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– John Karayiannis<br> 33. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Alyona Lanskaya<br> 34. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Sonia Argint-Ionescu<br> 35. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Csilla Tatár<br> 36. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Katarina Cas<br> 37. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– Fanny Gillard<br> 38. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Anna Popek<br> 39. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Katrina Leskanich<br> 40. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Uršula Tolj<br> 41. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Radka Rosická<br> 42. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko {{Div col end}} === Коментатори === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Myf Warhurst и Joel Creasey (SBS, сите фестивали) <br> 2. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Andi Knoll (ORF eins, сите фестивали)<br> 3. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– TBC (İTV, сите фестивали)<br> 4. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu (TVSH, RTSH HD, RTSH Muzikë и Radio Tirana, сите фестивали)<br> 5. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– француски: Maureen Louys и Jean-Louis Lahaye (La Une, сите фестивали); холандски: Peter Van de Veire (één и Radio 2, сите фестивали)<br> 6. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Evgeny Perlin (Belarus-1 и Belarus 24, сите фестивали)<br> 7. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 8. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– TBC (BNT 1, сите фестивали)<br> 9. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Mel Giedroyc и Scott Mills (BBC Four, полуфиналиња), Graham Norton (BBC One, финале), Ken Bruce (BBC Radio 2, финале) <br> 10. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Peter Urban (One, сите фестивали; NDR Fernsehen, полуфинале 2; Das Erste, финале)<br> 11. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– TBC (GPB First Channel, сите фестивали)<br> 12. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Giorgos Kapoutzidis и Maria Kozakou (ERT1, ERT HD, ERT World, ERA 1, Voice of Greece, сите фестивали)<br> 13. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ole Tøpholm (DR1, сите фестивали)<br> 14. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Avet Barseghyan и Gohar Gasparyan (Armenia 1 and Public Radio of Armenia, сите фестивали)<br> 15. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Marko Reikop (ETV, сите фестивали)<br> 16. {{Esc|Израел}}&nbsp;– без коментатор (IBA);Kobi Menora, Dori Ben Ze’ev и Alon Amir (88FM, сите фестивали)<br> 17. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Marty Whelan (RTÉ2, полуфиналиња; RTÉ One, финале)<br> 18. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– TBC (RÚV и Rás 2, сите фестивали)<br> 19. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Andrea Delogu и Ema Stokholma (Rai 4, полуфиналиња); Flavio Insinna и Federico Russo (Rai 1, финале)<br> 20. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– Tasos Tryfonos и Christiana Artemiou (RIK 1, RIK SAT, RIK HD и Trito Programma, сите фестивали)<br> 21. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Valters Frīdenbergs (LTV1, полуфиналиња); Toms Grēviņš (LTV1, финале)<br> 22. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Darius Užkuraitis и Gerūta Griniūtė (LRT и LRT Radijas, сите фестивали)<br> 23. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Каролина Петковска (МРТ 1, сите фестивали)<br> 24. {{Esc|Малта}}&nbsp;– TBC (TVM, сите фестивали)<br> 25. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag (Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical и Radio Moldova Tineret, сите фестивали)<br> 26. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Olav Viksmo-Slettan (NRK1, сите фестивали);Ronny Brede Aase, Silje Nordnes и Markus Neby (NRK3, финале); Ole Christian Øen (NRK P1, второ полуфинале и финале)<br> 27. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Artur Orzech (TVP 1, сите фестивали)<br> 28. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– José Carlos Malato и Nuno Galopim (RTP1 и RTP Internacional)<br> 29. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Liana Stanciu и Radu Andrei Tudor (TVR1 и TVR HD, сите фестивали)<br> 30. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo (SMtv San Marino и Radio San Marino, сите фествали)<br> 31. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Andrej Hofer (RTV SLO2, полуфиналиња; RTV SLO1, финале; Radio Val 202, второ полуфинале и финале; Radio Maribor, сите фестивали)<br> 32. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Silvana Grujić и Olga Kapor (RTS 1, RTS HD и RTS Sat, прво полуфинале)<br> 33. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko (UA:PBC, сите фестивали)<br> 34. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Krisztina Rátonyi и Freddie (Duna, сите фестивали<br> 35. {{Esc|Финска}}&nbsp;– фински: Mikko Silvennoinen. шведски: Eva Frant иJohan Lindroos (Yle TV1, полуфинале 1) (Yle TV2, полуфинале 2 и финале)<br> 36. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Marianne James, Stéphane Bern и Amir Haddad (France 2, финале), Marianne James и Jarry (France 4, полуфиналиња)<br> 37. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– TBC (NPO 1 и BVN, сите фестивали)<br> 38. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Duško Čurlić (HRT 1, сите фестивали), Zlatko Turkalj Turki (HRT 2, сите фестивали) <br> 39. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Dražen Bauković и Tijana Mišković (TVCG 1 и TVCG SAT, сите фестивали)<br> 40. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Libor Bouček (ČT2, полуфиналиња; ČT1, финале)<br> 41. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– германски: Sven Epiney (SRF zwei, полуфиналиња и SRF 1, финале); италијански: Clarissa Tami и Sebalter (RSI La 2, полуфиналиња и RSI La 1, финале); француски: Jean-Marc Richard и Nicolas Tanner (RTS Deux, полуфиналиња и RTS Un, финале)<br> 42. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Måns Zelmerlöw и Edward af Sillén (SVT1, сите фестивали)<br> 44. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– José María Íñigo и Julia Varela (La 2, полуфиналиња; La 1, финале)<br> {{Div col end}} ==== Држави коишто не се учеснички ==== {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 2. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– Kaldybek Zhaysanbaev и Diana Snegina (Khabar Agency)<br> 3. {{знаме|Кина}}&nbsp;– Lee Wei Song и Lee Shih Shiong (Hunan TV) <br> 4. {{знаме|Гренланд}}&nbsp;– TBA (KNR, финале)<br> 5. {{знаме|Јапонија}}&nbsp;– TBA (NHK, сите фестивали)<br> 6. {{знаме|САД}}&nbsp;– Francisca Lachapel и Vanessa Claudio (Univision, сите фестивали)<br> {{Div col end}} == Извори == {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Commons|Cat|Eurovision Song Contest 2017}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија 2017]] [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2017 година]] fejlg9aage0blgf4j13mvezchrsnyl4 0 1170306 5623145 5422549 2026-09-02T22:17:22Z ГП 23995 дополнување 5623145 wikitext text/x-wiki {{Infobox book |name =Црвено и црно |image =StendhalRedandBlack04.jpg |author =[[Стендал]] |title_orig =Le Rouge et le Noir |genre =[[психолошки роман]]<br>[[образовен роман|образовен]] |country =[[Франција]] |language =[[француски јазик|француски]] |pub_date =ноември 1830 }} '''„Црвено и црно“''' ({{langx|fr|Le Rouge et le Noir}}) — историско-психолошки [[роман]] на францускиот писател [[Стендал]], објавен во два тома, во ноември 1830 година.<ref name="Garzanti">{{Наведена книга |title=Enciclopedia Garzanti della letteratura |last=Garzanti |first=Aldo |year=1974 |origyear=1972 |publisher=Garzanti |location=Milan |pages=874 |language=it}}</ref> Романот го прикажува обидот на едно младо момче од провинцијата да се стекне со повисок социјален статус преку комбинација од напорна работа, талент, измама, и хипокризија. Судејќи според оригиналниот наслов на делото, ''Црвено и Црно: Хроника на XIX век'', освен психолошки портрет на главниот лик Жилиен Сорел, писателот прави анализа и социолошка [[сатира]] на француското општество за време на [[бурбонската реставрација]] (1814–30).<ref>''Benét’s Reader’s Encyclopedia'', Fourth Edition, (1996) p. 859.</ref> Насловот на романот се однесува на судирот помеѓу верските (''црно'') и секуларните (''црвено'') убедувања на протагонистот,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = The Red and The Black|url = http://www.nytheatre.com/Review/lynn-marie-macy-2013-1-24-the-red-and-the-black|website = www.nytheatre.com|access-date = 2016-02-05}}</ref> што е предмет на дебата во книжевните кругови.<ref>[http://redandblack.stendhalforever.com/redandblack.html ''Red and Black?'']</ref> ==Содржина== ==Книга прва== * ''1-23 глава'': Градоначалникот на малото место Вериер, де Ренал, го ангажира за домашен учител 19-годишното сиромашно момче Жилиен Сорел кое се истакнува со големото познавање на [[Латински јазик|латинскиот јазик]]. Во Жилиен се вљубува слугинката Елиза, но тој ја одбива, а истовремено, во него се вљубува и сопругата на градоначалникот, госпоѓата де Ренал која има углед на сталожена и побожна жена. Жилиен ги мрази богатите, но се однесува лицемерно и ја заведува госпоѓата де Ренал со намера да го оствари својот план – да оствари успех во животот. Тој има за цел да стане [[Свештенство|свештеник]], иако неговиот пријател Фуке го кани да му биде деловен партнер. Дури откако станува љубовник на госпоѓата де Ренал, Жилиен се заљубува во неа. Љубоморната Елиза му кажува на господинот Валеноа (поранешниот неуспешен додворувач на госпоѓата де Ренал) за двајцата љубовници, а тој му испраќа анонимно писмо на градоначалникот. Истовремено, госпоѓата де Ренал сама си пишува друго анонимно писмо и успева да го изигра својот сопруг. Жилиен стекнува углед во Вериер и добива понуда да биде домашен учител кај Валеноа, но истовремено во градот се шират озборувањата за неговата љубовна врска и тој заминува во [[Безансон]].<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 7-191.</ref> * ''24-30 глава'': Во Безансон, Жилиен успева да се запише во богословијата, каде е опкружен со завист, омраза и лицемерие од учениците, но за време на еден празник тој го остварува својот прв успех, истакнувајќи се во украсувањето на [[катедрала|катедралата]]. Тогаш, тој ја здогледува госпоѓата де Ренал, која во меѓувреме станува многу побожна, а која се онесвестува од неочекуваната глетка. Благодарение на успехот во катедралата, Жилиен е унапреден, но наспроти големото знаење, на годишниот испит неправедно добива пониска оцена од завидливиот оценувач. Сепак, во тоа време, моќниот [[Маркиз|маркиз]] де ла Мол му испраќа пари на Жилиен, а управникот на богословијата, опатот Пирар, дава оставка и заминува во [[Париз]] под заштита на маркизот, кој го зема Жилиен за личен секретар. Непосредно пред заминувањето во Париз, Жилиен тајно ја посетува госпоѓата де Ренал (која не ја видел 14 месеци), а кога во нејзината соба влегува градоначалникот, Жилиен е принуден да избега низ прозорецот. .<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 192-267.</ref> ==Книга втора== * ''1-20 глава'': Во Париз, Жилиен се истакнува во работата и набргу го запознава и високото општество, а маркизот де ла Мол се однесува покровителски кон него. По некое време, маркизот го испраќа Жилиен во [[Лондон]], каде тој се зближува со рускиот принц Корасов, а по враќањето во Париз, за добро завршената работа Жилиен добива одликување. Матилда, ќерката на маркизот, го забележува необичниот и оригинален дух на Жилиен и покажува интерес за него. На почетокот, тој се однесува воздржано кон неа зашто се сомнева дека таа му се потсмева, но постепено двајцата се зближуваат и најпосле таа му испраќа љубовни писма. Еднаш, таа му закажува тајна средба во нејзината соба и така Жилиен станува нејзин љубовник. Меѓутоа, подоцна Матилда се кае и почнува да се однесува променливо кон него така што во нивните односи се менуваат периодите на љубов и омраза. Тогаш, Жилиен паѓа во очај и лудо се заљубува во Матилда.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 271-433.</ref> * ''21-33 глава'': Маркизот де ла Мол има голема доверба во Жилиен и еднаш го поведува со себе на таен состанок при што Жилиен го запишува разговорот, напамет го учи записникот и тајно заминува далеку од Париз, каде му го кажува на еден [[војвода]]. Оттаму, Жилиен заминува во [[Стразбур]], каде го среќава принцот Карасов кому му ги исповеда своите љубовни проблеми. Карасов му дава корисни совети како повторно да ја освои Матилда, предавајќи му повеќе љубовни писма. По враќањето во Париз, следејќи ги советите на Карасов, Жилиен ѝ се додворува на вдовицата де Фервак која е блиска пријателка на семејството де ла Мол. Кога дознава за тоа, Матилда ја зафаќа болна љубомора и заборавајќи ја својата гордост, таа пак му ја признава својата голема љубов. Жилиен, пак, иако е лудо заљубен во неа, се однесува воздржано во согласност со инструкциите на Карасов. Најпосле, Магдалена открива дека е [[Бременост|бремена]] и целосно му се предава на Жилиен.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 434-512.</ref> * ''34-40 глава'': По веста за бременоста на Матилда, маркизот де ла Мол најпрвин е бесен на Жилиен, но подоцна попушта и му доделува титула, му поклонува имот и го назначува за поручник во Стразбур. Во мигот на најголемата среќа на Жилиен, кој помислува дека конечно успеал во животот, маркизот добива писмо од госпоѓата де Ренал, која го обвинува Жилиен како лицемер и себичен измамник. Тогаш, маркизот се спротивставува на бракот на Матилда и Жилиен, кој веднаш заминува во Вериер, влегува во [[Црква (градба)|црквата]] и таму пука во госпоѓата де Ренал со намера да ја убие. Тој е веднаш уапсен, но во [[затвор|затворот]] дознава дека госпоѓата де Ренал е лесно ранета. Матилда пристигнува во Безансон со намера да го ослободи Жилиен, но тој е помирен со смртта и мисли само на среќните денови поминати со госпоѓата де Ренал. Таа, пак, сфаќа дека сѐ уште го сака Жилиен и им испраќа писма на поротниците со молба за негово ослободување.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 513-555.</ref> * ''41-45 глава'': Судењето на Жилиен предизвикува голем интерес кај жителите на Безансон. Тој ја признава вината, а поротата, предводена од Валеноа, го осудува на [[смртна казна]]. Наспроти молбите на Матилда, Жилиен одлучува да не поднесе жалба, решен да умре. Меѓутоа, во затворот го посетува госпоѓата де Ренал која, исто така, го моли да поднесе жалба на пресудата. Матилда е љубоморна на честите посети на госпоѓата де Ренал зашто сфаќа дека Жилиен е сѐ уште вљубен во неа. Тој ги одбива сите понуди за помош и најпосле е погубен на [[гилотина]]. Неговото тело го презема пријателот Фуке, а кај него доаѓа Матилда со намера да го види мртвото тело на саканиот. Притоа, таа ја бакнува отсечената глава на Жилиен по угледот на сличен пример од нејзината далечна семејна историја. Жилиен го закопуваат во неговата омилена [[пештера]] во близината на Вериер, а на закопот присуствуваат многу луѓе. Матилда ја украсува пештерата со италијански [[Мермер|мрамор]], опелото го служат дваесет свештеници, а таа лично ја закопува отсечената глава. Три дена подоцна умира госпоѓата де Ренал.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 556-592.</ref> ==Критички осврт кон делото== [[Гете]] имал поволно мислење за романот „Црвено и црно“ кого го сметал за најдоброто дело на Стендал. Според Гете, иако неколку женски ликови во романот делуваат премногу романтично, сепак Стендал е автор „кој умее да набљудува и има длабок психолошки поглед“ така што „лесно може да му се простат неколку неверојатни детали“.<ref>J. P. Ekerman, ''Razgovori sa Geteom: Poslednjih godina njegova života''. Beograd: Rad, 1960, стр. 65.</ref> ==Надворешни врски== *{{Commons category inline|Red and Black by Stendhal|''Red and Black'' by Stendhal}} *{{Gutenberg|no=798|name=Le Rouge et Le Noir}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://ebooks.adelaide.edu.au/s/stendhal/red/complete.html|title=Црвено и Црно на англиски|publisher=Универзитет Аделаида|accessdate=2016-06-04|archive-date=2015-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908000402/https://ebooks.adelaide.edu.au/s/stendhal/red/complete.html|url-status=dead}} ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Дела на Стендал]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1830 година]] [[Категорија:Романи на француски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Франција]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Англија]] euuhv0028jf1yem4worqayyxkfuhqnq 5623146 5623145 2026-09-02T22:17:49Z ГП 23995 5623146 wikitext text/x-wiki {{Infobox book |name =Црвено и црно |image =StendhalRedandBlack04.jpg |author =[[Стендал]] |title_orig =Le Rouge et le Noir |genre =[[психолошки роман]]<br>[[образовен роман|образовен]] |country =[[Франција]] |language =[[француски јазик|француски]] |pub_date =ноември 1830 }} '''„Црвено и црно“''' ({{langx|fr|Le Rouge et le Noir}}) — историско-психолошки [[роман]] на францускиот писател [[Стендал]], објавен во два тома, во ноември 1830 година.<ref name="Garzanti">{{Наведена книга |title=Enciclopedia Garzanti della letteratura |last=Garzanti |first=Aldo |year=1974 |origyear=1972 |publisher=Garzanti |location=Milan |pages=874 |language=it}}</ref> Романот го прикажува обидот на едно младо момче од провинцијата да се стекне со повисок социјален статус преку комбинација од напорна работа, талент, измама, и хипокризија. Судејќи според оригиналниот наслов на делото, ''Црвено и Црно: Хроника на XIX век'', освен психолошки портрет на главниот лик Жилиен Сорел, писателот прави анализа и социолошка [[сатира]] на француското општество за време на [[бурбонската реставрација]] (1814–30).<ref>''Benét’s Reader’s Encyclopedia'', Fourth Edition, (1996) p. 859.</ref> Насловот на романот се однесува на судирот помеѓу верските (''црно'') и секуларните (''црвено'') убедувања на протагонистот,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = The Red and The Black|url = http://www.nytheatre.com/Review/lynn-marie-macy-2013-1-24-the-red-and-the-black|website = www.nytheatre.com|access-date = 2016-02-05}}</ref> што е предмет на дебата во книжевните кругови.<ref>[http://redandblack.stendhalforever.com/redandblack.html ''Red and Black?'']</ref> ==Содржина== ===Книга прва=== * ''1-23 глава'': Градоначалникот на малото место Вериер, де Ренал, го ангажира за домашен учител 19-годишното сиромашно момче Жилиен Сорел кое се истакнува со големото познавање на [[Латински јазик|латинскиот јазик]]. Во Жилиен се вљубува слугинката Елиза, но тој ја одбива, а истовремено, во него се вљубува и сопругата на градоначалникот, госпоѓата де Ренал која има углед на сталожена и побожна жена. Жилиен ги мрази богатите, но се однесува лицемерно и ја заведува госпоѓата де Ренал со намера да го оствари својот план – да оствари успех во животот. Тој има за цел да стане [[Свештенство|свештеник]], иако неговиот пријател Фуке го кани да му биде деловен партнер. Дури откако станува љубовник на госпоѓата де Ренал, Жилиен се заљубува во неа. Љубоморната Елиза му кажува на господинот Валеноа (поранешниот неуспешен додворувач на госпоѓата де Ренал) за двајцата љубовници, а тој му испраќа анонимно писмо на градоначалникот. Истовремено, госпоѓата де Ренал сама си пишува друго анонимно писмо и успева да го изигра својот сопруг. Жилиен стекнува углед во Вериер и добива понуда да биде домашен учител кај Валеноа, но истовремено во градот се шират озборувањата за неговата љубовна врска и тој заминува во [[Безансон]].<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 7-191.</ref> * ''24-30 глава'': Во Безансон, Жилиен успева да се запише во богословијата, каде е опкружен со завист, омраза и лицемерие од учениците, но за време на еден празник тој го остварува својот прв успех, истакнувајќи се во украсувањето на [[катедрала|катедралата]]. Тогаш, тој ја здогледува госпоѓата де Ренал, која во меѓувреме станува многу побожна, а која се онесвестува од неочекуваната глетка. Благодарение на успехот во катедралата, Жилиен е унапреден, но наспроти големото знаење, на годишниот испит неправедно добива пониска оцена од завидливиот оценувач. Сепак, во тоа време, моќниот [[Маркиз|маркиз]] де ла Мол му испраќа пари на Жилиен, а управникот на богословијата, опатот Пирар, дава оставка и заминува во [[Париз]] под заштита на маркизот, кој го зема Жилиен за личен секретар. Непосредно пред заминувањето во Париз, Жилиен тајно ја посетува госпоѓата де Ренал (која не ја видел 14 месеци), а кога во нејзината соба влегува градоначалникот, Жилиен е принуден да избега низ прозорецот. .<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 192-267.</ref> ===Книга втора=== * ''1-20 глава'': Во Париз, Жилиен се истакнува во работата и набргу го запознава и високото општество, а маркизот де ла Мол се однесува покровителски кон него. По некое време, маркизот го испраќа Жилиен во [[Лондон]], каде тој се зближува со рускиот принц Корасов, а по враќањето во Париз, за добро завршената работа Жилиен добива одликување. Матилда, ќерката на маркизот, го забележува необичниот и оригинален дух на Жилиен и покажува интерес за него. На почетокот, тој се однесува воздржано кон неа зашто се сомнева дека таа му се потсмева, но постепено двајцата се зближуваат и најпосле таа му испраќа љубовни писма. Еднаш, таа му закажува тајна средба во нејзината соба и така Жилиен станува нејзин љубовник. Меѓутоа, подоцна Матилда се кае и почнува да се однесува променливо кон него така што во нивните односи се менуваат периодите на љубов и омраза. Тогаш, Жилиен паѓа во очај и лудо се заљубува во Матилда.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 271-433.</ref> * ''21-33 глава'': Маркизот де ла Мол има голема доверба во Жилиен и еднаш го поведува со себе на таен состанок при што Жилиен го запишува разговорот, напамет го учи записникот и тајно заминува далеку од Париз, каде му го кажува на еден [[војвода]]. Оттаму, Жилиен заминува во [[Стразбур]], каде го среќава принцот Карасов кому му ги исповеда своите љубовни проблеми. Карасов му дава корисни совети како повторно да ја освои Матилда, предавајќи му повеќе љубовни писма. По враќањето во Париз, следејќи ги советите на Карасов, Жилиен ѝ се додворува на вдовицата де Фервак која е блиска пријателка на семејството де ла Мол. Кога дознава за тоа, Матилда ја зафаќа болна љубомора и заборавајќи ја својата гордост, таа пак му ја признава својата голема љубов. Жилиен, пак, иако е лудо заљубен во неа, се однесува воздржано во согласност со инструкциите на Карасов. Најпосле, Магдалена открива дека е [[Бременост|бремена]] и целосно му се предава на Жилиен.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 434-512.</ref> * ''34-40 глава'': По веста за бременоста на Матилда, маркизот де ла Мол најпрвин е бесен на Жилиен, но подоцна попушта и му доделува титула, му поклонува имот и го назначува за поручник во Стразбур. Во мигот на најголемата среќа на Жилиен, кој помислува дека конечно успеал во животот, маркизот добива писмо од госпоѓата де Ренал, која го обвинува Жилиен како лицемер и себичен измамник. Тогаш, маркизот се спротивставува на бракот на Матилда и Жилиен, кој веднаш заминува во Вериер, влегува во [[Црква (градба)|црквата]] и таму пука во госпоѓата де Ренал со намера да ја убие. Тој е веднаш уапсен, но во [[затвор|затворот]] дознава дека госпоѓата де Ренал е лесно ранета. Матилда пристигнува во Безансон со намера да го ослободи Жилиен, но тој е помирен со смртта и мисли само на среќните денови поминати со госпоѓата де Ренал. Таа, пак, сфаќа дека сѐ уште го сака Жилиен и им испраќа писма на поротниците со молба за негово ослободување.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 513-555.</ref> * ''41-45 глава'': Судењето на Жилиен предизвикува голем интерес кај жителите на Безансон. Тој ја признава вината, а поротата, предводена од Валеноа, го осудува на [[смртна казна]]. Наспроти молбите на Матилда, Жилиен одлучува да не поднесе жалба, решен да умре. Меѓутоа, во затворот го посетува госпоѓата де Ренал која, исто така, го моли да поднесе жалба на пресудата. Матилда е љубоморна на честите посети на госпоѓата де Ренал зашто сфаќа дека Жилиен е сѐ уште вљубен во неа. Тој ги одбива сите понуди за помош и најпосле е погубен на [[гилотина]]. Неговото тело го презема пријателот Фуке, а кај него доаѓа Матилда со намера да го види мртвото тело на саканиот. Притоа, таа ја бакнува отсечената глава на Жилиен по угледот на сличен пример од нејзината далечна семејна историја. Жилиен го закопуваат во неговата омилена [[пештера]] во близината на Вериер, а на закопот присуствуваат многу луѓе. Матилда ја украсува пештерата со италијански [[Мермер|мрамор]], опелото го служат дваесет свештеници, а таа лично ја закопува отсечената глава. Три дена подоцна умира госпоѓата де Ренал.<ref>Stendal, ''Crveno i crno'', Minerva, Subotica, 1976, стр. 556-592.</ref> ==Критички осврт кон делото== [[Гете]] имал поволно мислење за романот „Црвено и црно“ кого го сметал за најдоброто дело на Стендал. Според Гете, иако неколку женски ликови во романот делуваат премногу романтично, сепак Стендал е автор „кој умее да набљудува и има длабок психолошки поглед“ така што „лесно може да му се простат неколку неверојатни детали“.<ref>J. P. Ekerman, ''Razgovori sa Geteom: Poslednjih godina njegova života''. Beograd: Rad, 1960, стр. 65.</ref> ==Надворешни врски== *{{Commons category inline|Red and Black by Stendhal|''Red and Black'' by Stendhal}} *{{Gutenberg|no=798|name=Le Rouge et Le Noir}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://ebooks.adelaide.edu.au/s/stendhal/red/complete.html|title=Црвено и Црно на англиски|publisher=Универзитет Аделаида|accessdate=2016-06-04|archive-date=2015-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908000402/https://ebooks.adelaide.edu.au/s/stendhal/red/complete.html|url-status=dead}} ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Дела на Стендал]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1830 година]] [[Категорија:Романи на француски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Франција]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Англија]] q8fd8j3cib62d2jur6mszrwxkwe1fsf 0 1174225 5623009 5531293 2026-09-02T14:30:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623009 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Дрис Мертенс | image = [[File:Mertens 2018 (cropped).jpg|250px]] | fullname = Дрис Мертенс<ref>{{Наведена мрежна страница|title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players|url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf|website = FIFA|format = PDF|page = 4|date = 11 June 2014|access-date = 10 July 2014|archive-date = 2015-06-11|archive-url = https://web.archive.org/web/20150611133541/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid%3D2255077.html|url-status = dead}}</ref> | height = {{height|m=1.69}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sscnapoli.it/Squadra/Dries-Mertens|title=Prima Squadra - Dries Mertens|website=SSC Napoli|access-date=31 December 2016|archive-date=2017-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105030540/http://www.sscnapoli.it/Squadra/Dries-Mertens|url-status=dead}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1987|5|6}} | cityofbirth = {{роден во|Левен|}} | countryofbirth = [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | currentclub = {{Fb team Galatasaray}} | clubnumber = 10 | position = [[Крило (фудбал)|крило]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Anderlecht}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Gent}} | years1 = 2005-2006 | caps1 = 0 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Gent}} | years2 = 2005-2006 | caps2 = 14 | goals2 = 4 | clubs2 = →{{Fb team Eendracht Aalst}} | years3 = 2006-2009 | caps3 = 108 | goals3 = 30 | clubs3 = {{Fb team AGOVV}} | years4 = 2009-2011 | caps4 = 65 | goals4 = 16 | clubs4 = {{Fb team Utrecht}} | years5 = 2011-2013 | caps5 = 62 | goals5 = 37 | clubs5 = {{Fb team PSV}} | years6 = 2013-2022 | caps6 = 295 | goals6 = 113 | clubs6 = {{Fb team Napoli}} | years7 = 2022- | caps7 = 62 | goals7 = 12 | clubs7 = {{Fb team Galatasaray}} | nationalyears1 = 2004 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 години|Белгија 17]] | nationalyears2 = 2011- | nationalcaps2 = 109 | nationalgoals2 = 21 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Дрис Мертенс''' (роден на [[6 мај]] [[1987]] во [[Левен]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Галатасарај|Галатасарај]] и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]]. Мертенс ја започнал кариерата во родната Белгија, каде играл за неколку клубови пред да се пресели во [[Холандија]] во 2006 година, каде што дошол до израз во дресот на [[АГОВ Апелдорн|АГОВ]]. Од 2009 година тој се етаблирал прво во {{Fb team (N) Utrecht}}, во чии редови играл две сезони, а потоа во {{Fb team (N) PSV}}, каде одиграл уште две години, освојувајќи еден [[Фудбалски куп на Холандија|Куп на Холандија]] ([[Фудбалски куп на Холандија 2011-2012|2011-2012]]) и еден [[Суперкуп на Холандија]] ([[Суперкуп на Холандија 2012|2012]]). Најголемиот дел од неговата кариера се поврзува со {{Fb team (N) Napoli}}, клуб за кој играл 9 сезони и со кого освоил два [[Фудбалски куп на Италија|Купа на Италија]] ([[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|2013-2014]] и [[Фудбалски куп на Италија2019-2020|2019-2020]]) и еден [[Суперкуп на Италија|Суперкуп]] ([[Суперкуп на Италија 2014|2014]]). Тој, исто така, е [[ФК Наполи#Рекордери|рекордер по бројот на постигнати голови]] за Наполи во сите официјални натпреварувања, во [[Серија А]] и во [[Европски клупски натпреварувања|европските натпреварувања]]. Од 2022 година, игра за Галатасарај, со кого го освоил [[Суперлига на Турција|турското првенство]] ([[Суперлига на Турција 2022-2023|2022-2023]]). На поединечно ниво, тој бил вклучен во [[Серија А Тим на годината|Тимот на годината на Серија А]] за [[Серија А 2016-2017|сезоната 2016-2017]] и бил избран за [[Белгиски фудбалер на годината]] во 2016 година. Исто така, бил вклучен во листата од 30&nbsp;кандидати номинирани за добивање на [[Златна топка 2017|Златната топка во 2017 година]]. Мертенс го направил своето деби за репрезентацијата на Белгија во 2011 година и оттогаш има 109 настапи, кој го рангираат на шесттото место на вечната листа на играчи со најмногу настапи за Белгија. Тој бил во составот на својата нација на три [[Светско првенство во фудбал|Светски првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] и [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]], како и на две [[Европско првенство во фудбал|Европски]] во [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]] и [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]. ==Биографија== Дрис е син на [[Херман Мертенс|Херман]], петкратен белгиски шампион во гимнастика, додека мајката, Маријке ван Кампен, е универзитетски професор по педагогија; неговиот брат Јероен работи на телевизија во Белгија како автор и водител.<ref name="sn">[http://www.solonapoli.com/legginews.asp?id=61534 Mertens: "Voglio restare a Napoli il più a lungo possibile"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171011021927/http://www.solonapoli.com/legginews.asp?id=61534 |date=2017-10-11 }} solonapoli.com</ref> Од 2015 година е оженет со [[ТВ водител|телевизиската водителка]] [[Катрин Керхофс]].<ref>Het Nieuwsblad (30 december 2015), [https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20151229_02042768 Dries Mertens koopt “mooiste huis van Leuven”]. Пристапено на 7 јули 2018.</ref> == Технички карактеристики == Разноврсен играч<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2013/10/28/4365187/napoli-riscopre-il-suo-folletto-belga-mertens-punta-in-alto|title=Napoli riscopre il suo folletto belga, Mertens punta in alto: "Ce la giochiamo ovunque, cerco il goal"|date=28 октомври 2013}}</ref> со вешт дриблинг,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ilmattino.it/pay/edicola/mertens-694556.html|title=Il Napoli punta su Mertens. Il «folletto» alla prova da big|date=13 ноември 2014|author=Roberto Ventre}}</ref> кој најчесто настапува на позицијата [[Крило (фудбал)|лево крило]], но исто така често бил користен и како полушпиц од страна на [[Дик Адвокат]];<ref name= Gazza >{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Napoli/12-10-2013/napoli-qui-mertens-deve-stregare-napoli-benitez-avere-brasile-201347985638.shtml|author=Gianluca Monti|title=Napoli, qui Mertens: deve stregare Napoli e Benitez per avere il Brasile|date=13 октомври 2013|access-date=6 декември 2013}}</ref> Мертенс е добар стрелец, но и асистент за својте соиграчи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Napoli/22-06-2013/mertens-napoli-visite-mediche-ok-breve-annuncio-belga-psv-eindohoven-20634169706.shtml|author=Gianluca Monti|title=Mertens al Napoli: visite mediche ok, a breve l'annuncio|date=22 јуни 2013|access-date=6 декември 2013}}</ref> Во сезоната [[Серија А 2016-2017|2016-2017]], на барање на тренерот [[Маурицио Сари]], поради повредата на [[Аркадиуш Милик]], Мертенс играл како главен напаѓач, постигнувајќи одлични резултати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/napoli/2017/01/19/news/napoli_il_nuovo_mertens_da_falso_nueve_a_vero_attaccante-156396509/|title=Napoli, il nuovo Mertens: da falso nueve a vero attaccante|author=Pasquale Tina|date=19 јануари 2017}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рани години=== Роден во [[Левен]], [[Белгија]], Мертенс ја започнал својата кариера во сега веќе распаднатиот локален клуб [[К. Стад Левен|Стад Левен]]. Додека тој бил тука скаути на еден од најпознатите белгиски клубови [[ФК Андерлехт|Андерлехт]] го забележале Мертенс, и во крајна линија тоа резултирало понудена шанса за него да се приклучи на младинската школа на клубот во 1998 година. Тој поминал пет години во младинската школа на Андерлехт пред да биде отпуштен во 2003 година, кога тренерите во академијата укажале на тоа дека тој бил премногу низок и физички неспособен да се натпреварува на професионално ниво.<ref name=start>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.benefoot.net/why-napolis-winger-dries-mertens-should-start-for-belgium-at-the-world-cup/|title=Why Napoli's winger Dries Mertens should start for Belgium at the World Cup|website=BeneFoot|last=De Kock|first=Bjorn|date=30 April 2014|access-date=31 December 2016|archive-date=2016-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160715000025/http://www.benefoot.net/why-napolis-winger-dries-mertens-should-start-for-belgium-at-the-world-cup/|url-status=dead}}</ref> По ослободувањето од Андерлехт, Мертенс потпишал за друг прводивизионен клуб од Белгија [[КАА Гент|Гент]]. По две сезони во младинската академија на Гент, Мертенс бил позајмен во [[ФК Алст|Алст]] за сезоната 2005-2006. Тој брилирал во [[Трета дивизија на Белгија (фудбал)|третата дивизија]] и бил прогласен за играч на годината.<ref name=start/> Сепак, тренерскиот штаб во Гент, многу слично на оние од Андерлехт пред неколку години, останале неубедени од квалитетите на Мертенс најмногу заради неговиот мал раст. Сепак, тој останал под договор со Гент и бил позајмен повторно следната сезона, овој пат во [[АГОВ Апелдорн]] во Холандија.<ref name=start/> ===АГОВ=== На 1 јули 2006 година, Мертенс официјално потпишал за [[АГОВ Апелдорн]], клуб кој подоцна се распаѓа во 2013 година, на заем за една сезона, со опција за откуп доколку клубот биде задоволен од неговите игри.<ref name=start/><ref>{{наведени вести|url= http://www.ad.nl/eredivisie/miljoenendeals-chadli-en-mertens-komen-te-laat-voor-agovv~a940650b/|title=Miljoenendeals Chadli en Mertens komen te laat voor AGOVV|website=AD|date=22 July 2013|access-date=2 January 2017|language=nl}}</ref> Тој успеа да се врати со 2 гола во 35 настапи за време на сезона, во која тој станал омилен меѓу навивачите и поддржувачите на ''Сините''. Формата со која настапувал Мертенс го поттикнала раководството на АГОВ, предводено од страна на новиот тренер [[Џон ван ден Бром]], да ја искористат опцијата за потпишување на траен договор со белгискиот играч следната сезона. Тоа бил потег кој итекако му се исплатил на холандскиот клуб кога Мертенс ја завршил сезоната со 15 гола во 38 натпревари за тимот.<ref name=start/> Како растело неговото влијание врз клубот така и клубот имал сè повеќе доверба во Мертенс назначувајќи го за нов капитен за [[Ерсте дивиси 2008-2009|сезоната 2008-2009]].<ref name=f442>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/features/everything-you-need-know-about-dries-mertens|title=Everything you need to know about&nbsp;... Dries Mertens|website=Four Four Two|last=Fadugba|first=Jonathan|date=16 June 2014|access-date=5 January 2017}}</ref> Мертенс брилирал во својата нова улога и придонел со уште 13 гола за сезоната по што му била доделена наградата за Златен Бул за најталентиран играчи во [[Ерсте дивиси]].<ref name=ed>{{наведени вести|url=https://www.voetbalkrant.com/nl/nieuws/lees/2009-05-15/een-gouden-stier-voor-mertens|title=Eén Gouden Stier voor Mertens|website=Voetbalkrant|last=Kersten|first=Steurbaut|date=15 May 2009|access-date=2 January 2017|language=nl}}</ref> Тоа ќе биде неговата последна сезона во клубот, бидејќи на крајот на сезоната тој се согласи да му се приклучи на една лига повисоко рангираниот клуб [[ФК Утрехт|Утрехт]] во [[Ередивиси]]. Мертенс направил 110 настапи во сите натпреварувања за АГОВ во текот на три сезони во клубот и постигнал 31 гол. ===Утрехт=== [[Податотека:Dries Mertens 2.jpg|thumb|upright|left|Мертенс на тренинг со [[ФК Утрехт|Утрехт]] во 2009 година]] Откако добиле согласност од АГОВ во март 2009, [[ФК Утрехт|Утрехт]] го договориле доаѓањето на Мертенс пред почетокот на [[Ередивисије 2009-2010|сезоната 2009-2010]], официјално реализирајќи го трансферот за кој платиле обесштетување од 600.000&nbsp;[[евра|€]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en/news/462/netherlands/2009/03/25/1174607/official-utrecht-sign-agovv-forward-dries-mertens|title=Official: Utrecht Sign AGOVV Forward Dries Mertens|website=Goal|last=Coerts|first=Stefan|date=25 March 2009|access-date=2 January 2017}}</ref> Во својата дебитантска сезона со клубот, Мертенс постигнал шест голови и бил финалист, зад напаѓачот на [[ФК Ајакс|Ајакс]], [[Луис Суарес]], во изборот за наградата "[[Фудбалер на годината во Холандија]]". Тој исто така бил награден со "[[Давид Ди Томазо#Ди Томазо трофеј|Трофеј Ди Томазо]]", наградата за играч на сезоната на Утрехт.<ref name=start/> Тој ги подобрил неговите резултати во следната сезона, постигнувајќи 10 гола во 31 натпревар во лигата за Утрехт, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во последното коло против [[АЗ Алкмар]], и трите гола во неговото деби во [[Лига Европа]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://int.soccerway.com/matches/2011/05/15/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/stichting-az/941710/|title=Utrecht v AZ: 5-1|website=Soccerway|date=15 May 2011|access-date=2 January 2017}}</ref> Севкупно, Мертенс постигнал 14 гола во сите натпреварувања и имал неверојатни 24 асистенции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldsoccer.com/features/talent-scout/talent-scout-dries-mertens-331877|title=Talent Scout: Dries Mertens|website=World Soccer|last1=Rainbow|last2=Bidwell|first1=Jamie|first2=Nick|date=5 October 2011|access-date=2 January 2017}}</ref> Тоа се покажала неговата последна сезона во клубот, бидејќи неговата фантастична форма на [[Стадион Галгенвард]] го привлекла вниманието на некои од најголемите клубови во лигата.<ref name=start/> За две сезони поминати во Утрехт, Мертенс постигнал вкупно 21 гол во 86 натпревари во сите натпреварувања. ===ПСВ Ајндховен=== [[Податотека:Mertens PSV 2012.jpg|thumb|right|200px|Мертенс во [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ Ајндховен]] во 2012 година]] Во јуни 2011 година, било објавено дека Мертенс потпишал за [[ПСВ Ајндховен|ПСВ]] како замена за заминатиот [[Балаш Џуџак]] во пакет со соиграчот од Утрехт, [[Кевин Стротман]], за вкупен надомест од 13 милиони евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2885/europe/2011/06/29/2552344/psv-agree-deals-for-utrecht-duo-dries-mertens-kevin |title=PSV agree deals for Utrecht duo Dries Mertens & Kevin Strootman |website=Goal|last=Mira|first=Luis|date=29 June 2011 |access-date=2 January 2016}}</ref> Тој постигна гол во своето официјално деби за клубот на 7 август 2011 година, постигнувајќи го почесниот погодок за ПСВ во поразот со 3-1 на гостувањето кај АЗ Алкмар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://int.soccerway.com/matches/2011/08/07/netherlands/eredivisie/stichting-az/psv-nv/1120319/|title=AZ v PSV|website=Soccerway|date=7 August 2011|access-date=2 January 2017}}</ref> Подоцна тој месец, на 28 август, Мертенс го постигнал својот прв [[хет-трик]] за ПСВ во победата со 6-1 над [[ФК Екселсиор|Екселсиор]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurosport.com/football/eredivisie/2011-2012/psv-excelsior_mtc464632/live.shtml|title=Live: PSV v Excelsior|website=Eurosport|date=28 August 2011|access-date=2 January 2017}}</ref> Силниот старт на сезоната на Мертенс кулминирал "во победата со 7-1 над [[ФК Рода Керкаде|Рода]] на 24 септември 2011 година постигнувајќи четири гола", со што дошол до бројката од 11 постигнати гола во својте први 7 натпревари за ПСВ.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.goal.com/en-gb/match/61816/psv-eindhoven-vs-roda-jc/team-news/1 |title=PSV Eindhoven 7–1 Roda JC |website=Goal |date=24 September 2011 |access-date=4 May 2014 |archive-date=2018-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121161649/https://www.goal.com/en-gb/match/61816/psv-eindhoven-vs-roda-jc/team-news/1 |url-status=dead }}</ref> Во завршниот дел од кампањата, Мертенс загубил поголем број од забите кога се судрил со голманот на [[Хераклес Алмело|Хераклес]] [[Ремко Пасвер]], иако тој успеал да постигне гол за време на инцидентот. На социјалната мрежа [[Твитер]] било откриено подоцна дека Пасвер нашол еден заб на Мертенс закопан во неговата глава, три недели подоцна откако играчите се судрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://talksport.com/magazine/virals/120503/goalkeeper-finds-psv-players-tooth-embedded-head-three-weeks-after-clash-171213|title=Goalkeeper finds PSV player's tooth embedded in head three weeks after clash|website=talkSPORT|last=Bragg|first=James|date=3 May 2012|access-date=2 January 2017|archive-date=2017-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170103004801/http://talksport.com/magazine/virals/120503/goalkeeper-finds-psv-players-tooth-embedded-head-three-weeks-after-clash-171213|url-status=dead}}</ref> Мертенс ја завршил сезоната со 21 постигнат гол во 33 натпревари, заземајќи го четвртото место на списокот на стрелците во Ередивиси за таа сезона. Тој, исто така, постигнал три гола во четири натпревари во Купот на Холандија, вклучувајќи го и голот со глава во финалето на [[Стадион Фејенорд|Де Којп]], во [[Ротердам]], во кое ПСВ со 3-0 го победил Хераклес.<ref name=KNVB>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ned/news/newsid=1800379.html |title=Season review: Netherlands |last=Scholten|first=Berend|website=UEFA |date=22 May 2012 |access-date=4 May 2014 }}</ref> [[ПСВ Ајндховен сезона 2012-2013|Следната сезона]] Мертенс ја започнал со додавање на уште еден трофеј, откако во првиот натпревар од новата сезона му помогнал на ПСВ да го победи Ајакс со 4-2 во [[Јохан Кројф Шилд 2012|Јохан Кројф Шилд]] (Суперкуп на Холандија), асистирајќи притоа за првиот гол кој го постигнал [[Ола Тоивонен]] по само 3 минути игра.<ref name=JCS>{{Наведена мрежна страница|url=http://11tegen11.net/2012/08/05/psv-4-2-ajax-the-first-blow-is-for-advocaat/|title=PSV 4 – 2 Ajax: First blow by Advocaat|website=11tegen11|date=5 August 2012|access-date=2 January 2017|archive-date=2016-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229105025/http://11tegen11.net/2012/08/05/psv-4-2-ajax-the-first-blow-is-for-advocaat/|url-status=dead}}</ref> На 30 септември 2012 година, Мертенс и [[Јирген Локадија]], кој го имал своето деби во Ередивисије, постигнале хет-трик во победата на ПСВ над [[ВВВ Венло]] со 6-0.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.psv.nl/Wedstrijden/Wedstrijddetails.htm?dbid=240757&typeofpage=225188 |title=VVV-Venlo - PSV (30-9-2012) |website=PSV |date=30 September 2012 |access-date=4 May 2014 |language=nl |archive-date=2014-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140504223531/http://www.psv.nl/Wedstrijden/Wedstrijddetails.htm?dbid=240757&typeofpage=225188 |url-status=dead }}</ref> Мертенс ја завршил сезоната со 14 постигнати голови во лигата, 16 во сите натпреварувања, но ПСВ ја завршиле сезоната како второпласирани зад Ајакс во Ередивисије. Тој, исто така, додал и 17 асистенции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yahoo.com/news/official-napoli-signs-dries-mertens-000900385--sow.html|title=Official: Napoli signs Dries Mertens from PSV|website=Yahoo!|last=Moretto|first=Alex|date=25 June 2013|access-date=2 January 2017|archive-date=2017-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170103004637/https://www.yahoo.com/news/official-napoli-signs-dries-mertens-000900385--sow.html|url-status=dead}}</ref> Тоа била неговата последна сезона во Ередивисије, откако по завршувањето на истата ПСВ ја прифатил понудата на клубот од [[Серија А]], [[ФК Наполи|Наполи]] за неговиот потпис.<ref name=PN>{{Наведена мрежна страница|url=http://espnfc.com/news/story/_/id/1484329/napoli-snap-mertens?cc=5901 |title=Napoli snap up Mertens |website=ESPNFC |date=25 June 2013 |access-date=25 June 2013 }}</ref> Мертенс го напуштил Ајндховен забележувајќи 88 натпревари за клубот и постигнал 45 голови во текот на две сезони. ===Наполи=== На 16 јуни 2013, агентот на Мертенс [[Серен Лерби]] потврдил дека играчот се согласил на потпишување договор со италијанскиот [[ФК Наполи|Наполи]]. Трансферот го чинел Наполи 9.480.000 €,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sscnapoli.it/static/news/Napoli,-ufficializzato-Mertens-514.aspx|title=Napoli, ufficializzato Mertens|editor=Sscnapoli.it|date=24 јуни 2013|accessdate=2017-03-21|archive-date=2013-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130713083326/http://www.sscnapoli.it/static/news/Napoli,-ufficializzato-Mertens-514.aspx|url-status=dead}}</ref> а Мертенс потпишал петгодишен договор со кој заработувал 1,2 милиони евра по сезона.<ref>[http://www.gazzetta.it/Calciomercato/12-11-2015/inter-mertens-parte-assalto-spunta-vlaar-la-difesa-130901032062.shtml Inter-Mertens, parte l'assalto]</ref> Така тој станал првото засилување на новиот тренер на Наполи, [[Рафа Бенитес]]. Своето деби во [[Серија А 2013-2014|Серија А]] го направил на 25 август 2013, влегувајќи како замена во второто полувреме на местото на [[Марек Хамшик]] во победата со 3-0 над [[ФК Болоња|Болоња]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Napoli/25-08-2013/napoli-bologna-diretta-campionato-calcio-seriea-prima-giornata-201031849154.shtml#0|title=Napoli-Bologna 3-0: apre Callejon, poi la doppietta di super Hamsik|editor=gazzetta.it|date=25 август 2013|access-date=}}</ref> Неговиот прв гол за ''наполитнаците'' дошол на 30 октомври, кога тој го постигнал победничкиот погодок со кој била совладана [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] на гости со 1-2.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Fiorentina/30-10-2013/fiorentina-napoli-1-2-reti-callejon-rossi-rigore-mertens-espulso-maggio-finale-201472466054.shtml|title=Fiorentina-Napoli 1-2: reti di Callejon, Rossi (rigore) e Mertens. Espulso maggionel finale|editor=gazzetta.it|date=30 октомври 2013|access-date=13 јануари 2014}}</ref> Во првиот натпревар на Наполи по Серија А после зимската пауза на 6 јануари 2014 година, Мертенс ги постигнал своите први два гола во еден исти натпревар за клубот во победата со 2-0 над [[ФК Сампдорија|Сампдорија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Napoli/06-01-2014/napoli-sampdoria-2-0-mertens-pesca-due-cioccolatini-calza-201994143230.shtml|title=Napoli-Sampdoria 2-0. Mertens pesca due cioccolatini nella calza|editor=gazzetta.it|date=6 јануари 2014|access-date=}}</ref> Потоа тој го постигнал и вториот гол за Наполи во победата со 2-0 над [[ФК Јувентус|Јувентус]] на 30 март, со што партенопеите му го нанеле само вториот лигашки пораз на подоцнежниот шампион.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/26714045 |title=Leaders Juventus lost for only the second time in Serie A this season as they fell to defeat at Napoli. |website=BBC |date=30 March 2014 |access-date=3 May 2014 }}</ref> На 3 мај 2014 година Мертенс го освојува својот прв трофеј со Наполи, победувајќи во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]]; во финалето против Фјорентина тој се појавил во игра на местото на Марек Хамшик во 64-тата минута и го постигнал последниот гол за водство на Наполи од 3-1 (што било и конечен резултат) во судиското продолжение, заверувајќи ја победата на небесно сините.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/03-05-2014/finale-coppa-italia-fiorentina-napoli-1-3-doppio-insigne-gol-vargas-mertens-80570343983.shtml|title=Finale Coppa Italia, Fiorentina-Napoli 1-3. Doppio Insigne, gol di Vargas e Mertens|editor=gazzetta.it|date=3 мај 2014|access-date=18 мај 2014}}</ref> Својата прва сезона во Италија ја завршил со 11 голови во првенството (во 33 настапи) и уште два во Купот на Италија. [[Податотека:Champions Napoli.jpg|thumb|right|250px|Мертенс (позади), со соиграчите од {{Fb team (N) Napoli}} ја слави титулата во [[Суперкуп на Италија 2014|Суперкупот на Италија 2014]] освоена во [[Доха]].]] На 18 септември [[2014]], во натпреварот од групната фаза на Лигата на Европа, Мертенс постигнал два гола против [[ФК Спарта Прага|Спарта Прага]] (3-1), негови први за Наполи во некое од [[Клупски натпреварувања на УЕФА|клупските натпреварувања на УЕФА]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2015/matches/round=2000587/match=2014448/index.html|language=en|publisher=[[UEFA]].com|title=Mertens double eases Napoli past Sparta8|year=2014|access-date=19 септември 2014}}</ref> На 22 декември 2014 тој заработил уште еден шампионски медал, по победата на Наполи над Јувентус на пенали во [[Суперкуп на Италија 2014|Суперкупот на Италија]] иако тој бил еден од тројцата играчи на неговиот клуб којшто промашиле.<ref name=CI>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/30582475|title=Juventus 2-2 Napoli (5-6 on pens)|website=BBC|access-date=5 January 2017|date=22 December 2014}}</ref> И покрај тоа што претежно бил користен како замена, тој продолжил да игра во добра форма за Наполи во текот на следната сезона и пол, постигнувајќи 10 гола и придонесувајќи 11 асистенции во текот на сезоната [[Серија А 2014-2015|2014-2015]] и уште 11 гола во текот на сезоната [[Серија А 2015-2016|2015-2016]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.express.co.uk/sport/football/585648/Agent-Napoli-Dries-Mertens-Liverpool-Transfer-News-Gossip|title=Agent opens door for Napoli star Dries Mertens joining Liverpool|website=Express|last=Wright|first=David|date=19 June 2015|access-date=5 January 2017}}</ref><ref name=JH>{{Наведена мрежна страница|url= http://www.espnfc.com/italian-serie-a/12/blog/post/3056403/unlikely-hero-dries-mertens-helping-napoli-quickly-forget-about-higuain|title=Unlikely hero Dries Mertens helping Napoli quickly forget about Higuain|website=ESPN|last=Horncastle|first=James|date=9 February 2017|access-date=6 March 2017}}</ref> Во текот на неговата трета сезона во Неапол, Мертенс постигнал два гола во победата со 5-0 над клубот од неговата родна земја [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] придонесувајќи притоа за највисоката победа во историјата на Наполи во натпреварите од Лигата на Европа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2016/matches/round=2000658/match=2016930/postmatch/report/|website=UEFA|title=Sparkly Napoli flatten Club Brugge|date=17 September 2015|access-date=5 January 2017}}</ref> Мертенс, исто така, постигнал и хет-трик во второто полувреме во убедливата победа во првенството со 6-0 над Болоња на 19 април 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espnfc.com/italian-serie-a/match/431930/napoli-bologna/report|title=Dries Mertens records hat trick to help Napoli rout Bologna|website=ESPNFC|access-date=5 January 2017}}</ref> Тој бил еден од само четворицата играчи кој успеале да постигнат хет-трик во текот на [[Серија А 2015-2016#Хет-трикови|сезоната 2015-2016 во Серија А]], покрај [[Никола Калиниќ]], [[Сусо (фудбалер)|Сусо]] и неговиот соиграч [[Гонсало Игуаин]]. По продажбата на [[Гонсало Игуаин]] - ''[[Капоканониере]]'' од претходната сезона - на соперникот за скудетото Јувентус и сериозната повреда на неговиот заменик [[Аркадиуш Милик]], Мертенс бил поставен во уште поофанзивна улога во нападот на Наполи за [[Серија А 2016-2017|сезоната 2016-2017]], играјќи како главен шпиц во 4-3-3 формацијата на тренерот [[Маурицио Сари]].<ref name=JH/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espnfc.com/story/2917385/juventus-complete-gonzalo-higuain-signing-from-napoli-in-90-million-euro-deal|title=Juventus complete Gonzalo Higuain signing from Napoli in €90 million deal|website=ESPN|last=Gladwell|first=Ben|date=26 July 2016|access-date=5 January 2017}}</ref> Мертенс добро ја започнал сезоната постигнувајќи два гола во првото коло од новата сезона во Серија А на гостувањето кај [[Делфино Пескара 1936|Пескара]] (2-2) со кои го спасил Наполи од срамен пораз кај новакот во лигата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lapresse.it/serie-a-pescara-napoli-benali-caprari-show-poi-si-scatena-mertens.html |title=Mertens salva Napoli. Solo 2-2 a Pescara in gol con Benali-Caprari |accessdate=2017-03-21 |archive-date=2017-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325175719/http://www.lapresse.it/serie-a-pescara-napoli-benali-caprari-show-poi-si-scatena-mertens.html |url-status=dead }}</ref> На 11 декември 2016 година, тој постигнал хет-трик во првенствената победа со 5-0 над [[ФК Каљари Калчо|Каљари]], а веќе во следното коло тој отишол и чекор понатаму постигнувајќи четири гола во победата со 5-3 над [[ФК Торино|Торино]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.espnfc.us/report?gameId=461146|title=Cagliari 0-5 Napoli|website=ESPN|date=11 December 2016|access-date=30 December 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/38339001|title=Napoli 5-3 Torino|website=BBC|date=18 December 2016|access-date=30 December 2016}}</ref> Четирите гола на Мертенс, меѓу кои е вклучен и четвртиот најбрз хет-трик во историјата на Серија А, значеле дека тој е првиот играч на Наполи кој го постигнал ова уште од [[Џузепе Саволди|Бепе Саволди]] во 1977. Тој, исто така станал првиот играч кој постигнал два последователни хет-трика во лигата уште од напаѓачот на Јувентус [[Пјетро Анастази]] во 1974 година, и првиот играч кој забележал седум гола на два натпревари, по [[Антонио Анџелило]] во 1958 година.<ref name=JH/><ref>{{наведени вести|url=http://www.espnfc.com/napoli/story/3023342/dries-mertens-four-goal-haul-for-napoli-didnt-sink-in|title=Dries Mertens' four-goal haul for Napoli against Torino didn't sink in|website=ESPN|last=Scarsi|first=Selene|date=19 December 2016|access-date=30 December 2016}}</ref> Неговата фантастична форма за клубот и репрезентацијата била наградена кога, на 30 декември, тој бил прогласен за ''Белгиски фудбалер на годината'' за 2016 година, победувајќи ги [[Еден Азар]] од [[ФК Челси|Челси]] и [[Раџа Наинголан]] од [[ФК Рома|Рома]] во борбата за наградата.<ref>{{Наведена мрежна страница| url=https://twitter.com/BelRedDevils/status/814787870363893760|title=Devil of the Year 2016|website=Belgian Red Devils on Twitter|date=30 December 2016|access-date=30 December 2016}}</ref><ref name=BFOTY>{{наведени вести|url=http://metro.co.uk/2016/12/31/chelsea-star-eden-hazard-finishes-behind-dries-mertens-in-belgiums-player-of-the-year-vote-6353459/|website=Metro|title=Chelsea star Eden Hazard finishes behind Dries Mertens in Belgium's Player of the Year vote|last=Olver|first=Tom|date=31 December 2016|access-date=2 January 2017}}</ref> На 4 февруари 2017 година, Мертенс и Хамшик двајцата постигнале хет-трик во победата над Болоња со 7-1 на гости, со што Наполи за првпат во својата клупска историја регистрирал седум постигнати голови на гостински терен во највисокото ниво на италијанскиот фудбал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/news/seventh-heaven-record-breaking-napoli-hamsik-and-mertens-net-hat-tricks|title=Seventh heaven for record-breaking Napoli as Hamsik and Mertens net hat-tricks|website=Four Four Two|date=4 February 2017|access-date=5 February 2017}}</ref> Својот 20-ти гол во Серија А за сезоната Мертенс го постигнал на 19 март 2017, во победата со 2-3 на гостувањето кај [[ФК Емполи|Емполи]], иако во истиот натпревар претходно промашил пенал. Во последното коло од сезоната тој го постигнал својот 50-ти првенствен гол за Наполи, и свој 28-ми во сезоната, завршувајќи со само еден гол помалку од најдобриот стрелец за сезоната во Серија&nbsp;А [[Един Џеко]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bleacherreport.com/articles/2712324-golden-shoe-2016-17-top-goalscorers-in-europe-latest-points-on-may-29|title=Golden Shoe 2016–17: Top Goalscorers in Europe, Latest Points on May 29|website=Bleacher Report|last=Simpson|first=Christopher|date=29 May 2017|access-date=30 May 2017}}</ref> Вкупно за сезоната тој постигнал 34 гола во 46 настапи во сите натпреварување. [[Податотека:FC Salzburg gegen SSC Napoli (Championsleague 3. Runde 23. Oktober 2019) 50 (2).jpg|thumb|200px|left|Мертенс во дресот на {{Fb team (N) Napoli}}.]] Новата сезона со Наполи ја започнал со гол за отворање на резултатот во првиот натпревар против [[ФК Ница|Ница]] од [[УЕФА Лига на шампиони 2017-2018|квалификациите за Лигата на шампионите]], кој бил одигран на 16 август 2017 година на [[Стадион Сан Паоло|Сан Паоло]] и завршил 2-0 за ''партенопеите''. Својот прв првенствен гол во [[Серија А 2017-2018|лигата]] за сезоната 2017-2018 го постигнал на 27 август 2017, во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Atalanta}}. На 17 септември 2017, тој постигнал хет-трик во победата со 6-0 над [[Беневенто Калчо|Беневенто]], при што вториот и третиот гол ги постигнал од пенал. На 9 октомври 2017 година, тој за првпат во својата кариера бил избран меѓу 30-те кандидати за [[Златна топка 2017|Златната топка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2017/12/07/news/pallone_d_oro_mertens_tra_i_primi_29_calciatori_del_mondo-183392539/|title=Pallone d'oro, Mertens tra i primi 29 calciatori del mondo|website=la Repubblica|date=7 декември 2017|access-date=3 февруари 2020}}</ref> Сезоната ја завршил со 38 настапи и 18 голови во лигата, или вкупно 49 настапи и 22 гола на сите натпреварувања. На 2 ноември 2018 година, во натпреварот од [[Серија А 2018-2019|Серија А]], Наполи-[[ФК Емполи|Емполи]] 5-1, тој постигнал [[хет-трик]] (негов седми во дресот на Наполи) што му овозможило да ги надмине [[Карека]] и [[Жозе Алтафини]] и да се искачи на шестото место на списокот на стрелците за Наполи на сите времиња, со 98 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/napoli_empoli_mertens_supera_careca_altafini-4081096.html|title=Mertens supera Careca e Altafini: «Ero arrabbiato, martedi gioco io»|access-date=3 февруари 2020}}</ref> Во исто време, тој станал белгиски играч со најмногу голови во Серија А, надминувајќи го [[Луис Оливеира]], и застанувајќи на бројката од 72 голови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/130174/mertens-strike-sets-two-records|title=Mertens strike sets two records {{!}} Football Italia|website=www.football-italia.net|access-date=3 февруари 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sporza.be/nl/matches/voetbal/buitenland/ita/serie-a-tim/2018-2019/regulier/11/napoli-empoli/|title=VIDEO: Mertens maakt hattrick en is beste Belg in Serie A|date=2 ноември 2018|language=nl|access-date=3 февруари 2020}}</ref> На 28 ноември, благодарение на двата гола во победата со 3-1 на домашен терен над [[ФК Црвена Ѕвезда|Црвена Ѕвезда]] во [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|Лигата на шампионите]], тој стигнал до 100 гола во дресот на Наполи, станувајќи исто така најдобар клупски стрелец досега во [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските натпреварувања]] (20) и достигнувајќи ја бројката од 200 голови во кариерата. На 28 април 2019, тој се изедначил со [[Диего Армандо Марадона]] по бројот на постигнати голови во Серија А за Наполи, со голот кој го постигнал во победата со 2-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Frosinone}}.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilmessaggero.it/sport/calcio/frosinone_napoli_la_diretta_ancelotti_contestazione-4457482.html|title=Frosinone-Napoli, fa festa Mertens: un gol che vale Maradona. Ciociari a un passo dalla B|access-date=3 февруари 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lastampa.it/sport/calcio/2019/04/28/news/il-napoli-vince-a-frosinone-e-mertens-eguaglia-maradona-1.33698269|title=Il Napoli vince a Frosinone e Mertens eguaglia Maradona|access-date=3 февруари 2020}}</ref> На 23 октомври 2019, во натпреварот од [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|Лигата на шампиони]] во кој италијанскиот тим го победил на гости [[Ред Бул Салцбург|Салцбург]] со 2-3, Мертенс постигнал два гола, со кои го надминал Марадона и со 116 гола станал втор најдобар [[Список на играчи на ФК Наполи#Рекордери по бројот на настапи и голови|стрелец на сите времиња]] на Наполи зад [[Марек Хамшик]].<ref>{{наведени вести|url=https://video-it.eurosport.com/calcio/serie-a/2019-2020/dries-mertens-nella-storia-116-gol-nel-napoli-e-maradona-e-scavalcato_vid1253346/video.shtml|title=Dries Mertens nella storia! 116 gol nel Napoli e Maradona è scavalcato|editor=Eurosport|date=23 октомври 2019}}</ref> На 25 февруари 2020 година, тој се изедначил по бројот на голови со Хамшик (121) во првиот натпревар од осминафиналето на Лигата на шампионите, на домашен терен против {{Fb team (N) Barcelona}} (1-1),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.sky.it/calcio/champions-league/2020/02/25/napoli-barcellona-risultato-gol?lbp=3|title=Napoli-Barcellona 1-1: gol e highlights di Champions League. Griezmann risponde a Mertens|access-date=25 февруари 2020}}</ref> а потоа и го надминал на 13 јуни - кога сезоната продолжила по прекинот поради [[Пандемија на КОВИД-19 во Италија|пандемијата на КОВИД-19]] - постигнувајќи го голот за 1-1 во реванш полуфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|Купот на Италија]] против {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/coppa-italia/2020/06/13/mertens-supera-maradona-classifica-goleador-napoli|title=Mertens supera Hamsik: è il miglior marcatore di tutti i tempi del Napoli|date=13 јуни 2020|access-date=13 јуни 2020}}</ref> Овој гол им овозможил на ''партенопеите'' да се квалификуваат за финалето на 17 јуни, кое потоа го добиле на пенали против Јувентус,<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/coppa-italia/2020/06/17/napoli-juventus-risultato-gol|title=Napoli-Juve 4-2 dopo i rigori: Gattuso vince la finale di Coppa Italia 2020|date=17 јуни 2020|access-date=9 септември 2023}}</ref> освојувајќи ја својата шестта титула во ова натпреварување во клупската историја, втора лична за Мертенс кој го започнал натпреварот и играл до 66-тата минута кога бил заменет од [[Матео Политано]]. На 21 март 2021 година, со голот постигнат против {{Fb team (N) Roma}} (0-2), тој стигнал до бројката од 100 гола во Серија А со „наполитанците“, израмнувајќи се уште еднаш со Хамшик.<ref>{{Cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/Mertens,-100esimo-gol-in-Serie-A-Dries-sale-a-quota-133-reti-come-leader-della-classifica-dei-bomber-azzurri-all-time-20487.aspx|title=Mertens, 100esimo gol in Serie A. Dries sale a quota 133 reti come leader della classifica dei bomber azzurri "all time"|access-date=2021-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12253137/juventus-suffer-shock-home-defeat-as-zlatan-ibrahimovic-inspires-ac-milan-win-over-fiorentina-european-round-up|title=Juventus suffer shock home defeat as Zlatan Ibrahimovic inspires AC Milan win over Fiorentina - European round-up|language=en|access-date=2021-03-22}}</ref> Последователно на 22 април, со голот постигнат против {{Fb team (N) Lazio}} во победата на домашен терен со 5-2, тој го израмнил рекордот од 102 гола во Серија А со дресот на Наполи што го држел [[Антонио Војак]].<ref>{{Cite web|url=https://www.anteprima24.it/napoli/mertens-napoli-lazio/|title=Mertens, serata da record ma le lacrime sono di tristezza|date=22 април 2021}}</ref> Овој рекорд бил соборен на 21 ноември истата година, кога за време на поразот од Интер со 3-2 на гостински терен, белгиецот го постигнал вториот гол за Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/Mertens-sale-a-137-reti-come-leader-della-classifica-marcatori-azzurri-all-time-23877.aspx|title=Mertens sale a 137 reti come leader della classifica marcatori azzurri all-time|date=21 ноември 2021|access-date=21 ноември 2021}}</ref> Во летото 2022 година, по истекот на неговиот договор со клубот, Мертенс ја завршил неговата авантура во Наполи, по 9 сезони, во кој запишал вкупно 397 настапи и 148 голови.<ref>{{Cite web|url=https://www.fantacalcio.it/calciomercato/23_07_2022/calciomercato-napoli-mertens-428725|title=Napoli, adesso è ufficiale: Mertens non rinnova|date=23 luglio 2022|access-date=23 јули 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttonapoli.net/in-primo-piano/ufficiale-sscnapoli-saluta-mertens-con-una-clip-grazie-511170|title=UFFICIALE - SSCNapoli saluta Mertens con una clip: "Grazie!"|date=24 јули 2022|access-date=24 јули 2022}}</ref> ===Галатасарај=== На 6 август 2022, Мертенс му се приклучил на {{Fb team (N) Galatasaray}} како слободен играч.<ref>{{cite web |url=https://www.galatasaray.org/haber/futbol/galatasaray-a-hos-geldin-dries-mertens/51439 |title=Galatasaray'a hoş geldin Dries Mertens! |website=Galatasaray |language=tr |date=8 August 2022 }}</ref> Тој го направи своето деби во новиот дрес на 13 август, заменувајќи го [[Јунус Акѓун]] во последната четвртина од натпреварот против [[Гиресунспор]], во кој ''Галата'' била поразена со 0-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttonapoli.net/notizie/mertens-esordio-amaro-in-turchia-pochi-minuti-per-il-belga-e-galatasaray-ko-513258|title=Mertens, esordio amaro in Turchia: pochi minuti per il belga e Galatasaray ko|date=14 август 2022|access-date=22 септември 2022}}</ref> На 23 октомври, тој го постигнал својот прв гол со турскиот клуб, за време на домашниот натпревар против [[Аланијаспор]], во рамките на 11-тото коло на [[Суперлига на Турција 2022-2023|Суперлигата]] кој заврши без победник 2-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/galatasaray-finalmente-icardi-e-mertens-ma-non-arriva-la-vittori-61991|title=Galatasaray, finalmente Icardi e Mertens ma non arriva la vittoria...|date=23 октомври 2022|access-date=23 октомври 2022|archive-date=2022-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023214630/https://www.calciomercato.com/news/galatasaray-finalmente-icardi-e-mertens-ma-non-arriva-la-vittori-61991|url-status=dead}}</ref> Својата прва [[ФК Галатасарај сезона 2022-2023|сезона]] со Галатасарај ја завршил со освојување на турското првенство,<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/calcio-estero/galatasaray-campione-primo-campionato-vinto-da-mertens-e-mata-per-muslera-e-il-sesto-1836184|title=Galatasaray campione, primo campionato vinto da Mertens e Mata. Per Muslera è il sesto|date=30 мај 2023|accesso-date=31 мај 2023}}</ref> придонесувајќи за успехот на жолто-црвените со 6 гола и 3 асистенции во 30 настапи. ==Репрезентативна кариера== Откако претходно ја претставувал Белгија на младинско ниво, Мертенс го добил својот прв повик во [[Белгија фудбалска репрезентација|сениорската репрезентација на Белгија]] од селекторот [[Жорж Лекенс]] на 1 октомври 2010 година за натпреварите на репрезентацијата против [[Фудбалска репрезентација на Казахстан|Казахстан]] и [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|квалификациите за Европското првенство 2012]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.uefa.com/uefaeuro2012/news/newsid=1542562.html?rss=1542562+Four+debutants+in+Belgium+selection|title= Four debutants in Belgium selection |access-date=1 October 2010|website=UEFA |date= 1 October 2010}}</ref> Иако тој не бил вклучен во игра во ниту еден од тие два натпревари, Мертенс ќе го направи своето деби за репрезентацијата на 9 февруари следната година во пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] во [[Жули Отен (стадион)|Гент]], влегувајќи како замена во второто полувреме на местото на [[Насер Шадли]].<ref name=f442/> Својот прв гол за Белгија Мертенс го постигнал на 15 август 2012 година во ''Дербито на Ниските Земји'' против [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] и притоа во истиот натпревар асистирал за уште други два гола, со што и помогнал на својата репрезентација да го надополни дефицитот од 2-1 и да победи на крајот со 4-2.<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.uefa.com/worldcup/news/newsid=1847207.html#mertens+aglow+after+belgium+floor+dutch|title= Mertens aglow after Belgium floor Dutch|first=Berend |last=Scholten |website=UEFA |date= 15 August 2012|access-date=5 January 2017}}</ref> [[File:Bel-Tun (21).jpg|thumb|upright|Мертенс во дресот на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], во натпревар против {{NazNB|Furep|TUN}}.]] На 13 мај 2014 година, Мертенс бил избран во 23-члениот состав на селекторот [[Марк Вилмотс]] за [[Светското првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]].<ref>{{наведени вести|title=Adnan Januzaj included in Belgium's World Cup squad|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27395150|website=BBC|date=3 June 2014|access-date=5 January 2017}}</ref> Во подготовките на репрезентацијата за турнирот, на 7 јуни Мертенс постигнал победнички гол во финишот од натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Тунис|Тунис]] за да и донесе победа на Белгија од 1-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espnfc.com/international-friendly/match/392357/belgium-tunisia/report |title=Lukaku injured in late Belgium win |website=ESPNFC |date=7 June 2014 |access-date=7 June 2014 }}</ref> Своето прво појавување за Белгија на турнирот го имал во првиот натпревар на Светското првенство, влегувајќи на местото на Шадли на полувремето и постигнал доцен победнички гол во победата со 2-1 над [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]] во [[Бело Хоризонте]].<ref>{{наведени вести|last1=Chowdhury|first1=Saj|title=Belgium 2-1 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285127|access-date=17 June 2014|website=BBC|date=17 June 2014}}</ref> Пред почетокот на Светското првенство, Мертенс се обложил со неговиот татко дека тој ќе постигне гол на турнирот. По натпреварот, тој објавил фотографија на [[Instagram]] како ги бричи мустаќите на неговиот татко како награда за победата во облогот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://forzaitalianfootball.com/2014/06/belgium-matchwinner-wins-a-bet-against-his-father/|title=Belgium Matchwinner Wins A Bet Against His Father|website=Forza Italian Football|date=18 June 2014|access-date=5 January 2017}}</ref> Тој направил вкупно пет настапи на Светското првенство каде што Белгија била елиминирана во четвртфиналето од подоцнежниот вицешампион, [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/worldcup/season=2014/teams/player=250019924/|title=Dries Mertens FIFA World Cup|website=UEFA|access-date=5 January 2017}}</ref> По Светското првенство, Белгија лесно ја поминала својата [[Квалификациите за Европско првенство во фудбал 2016 - Група Б|квалификациска кампања]] за [[Европско првенство во фудбал 2016|Евро 2016]]. Мертенс постигнал два гола за три минути за Белгија во нивното отворање на квалификацискиот циклус, во победата со 6-0 над [[Фудбалска репрезентација на Андора|Андора]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/belgium-vs-andorra/308942|website=Sky Sports|title=European Qualifiers: Belgium thrash Andorra 6-0 in Group B clash in Brussels|date=11 October 2014|access-date=5 January 2017}}</ref> Следната година, тој постигна еден и асистирал за друг гол во победата со 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Израел|Израел]] со која било загарантирано првото место на Белгија во квалификациската група.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-euro-belgium-idUKKCN0S72SR20151013|title=Mertens makes amends as Belgium beat Israel 3-1 to stay top|website=Reuters|last=Blenkinsop|first=Philip|date=13 October 2015|access-date=5 January 2017|archive-date=2021-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210105175948/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-euro-belgium-idUKKCN0S72SR20151013|url-status=dead}}</ref> Тој бил избран во тимот на Белгија за завршницата на турнирот и бил вклучени во сите пет натпревари на нацијата, меѓутоа Белгија била елиминрана во четврт-финалето уште еднаш, овој пат биле поразени од [[Фудбалска репрезентација на Велс|Велс]] со 3-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuro-finals/season=2016/teams/team=13/squad/index.html|title=Belgium Squad|website=UEFA|access-date=5 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jul/04/euro-2016-power-rankings-france-up-the-ante-as-wales-bash-brutal-belgium|title=Euro 2016 power rankings: France up the ante as Wales bash brutal Belgium|website=Guardian|last=Smith|first=Alan|date=4 July 2016|access-date=5 January 2017}}</ref> Под водството на новиот селектор [[Роберто Мартинес]], Мертенс постигнал пет гола во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018 - УЕФА (Група И)|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], вклучувајќи ги и двата во победата со 8–1 на домашен терен над [[Фудбалска репрезентација на Естонија|Естонија]].<ref>{{наведени вести |title=Belgium 8–1 Estonia |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37965298 |access-date=8 June 2018 |publisher=BBC Sport |date=13 November 2016}}</ref> Потоа, тој бил избран во составот на Белгија за завршниот турнир во [[Русија]] и се запишал во листата на стрелците веќе во првиот натпревар на репрезентацијата, победата со 3-0 над [[Фудбалска репрезентација на Панама|Панама]] во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група Г|групата Г]].<ref>{{наведени вести |title=World Cup 2018: Belgium include Vincent Kompany but Christian Benteke misses out |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44353673 |access-date=8 June 2018 |publisher=BBC Sport |date=4 June 2018}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/44523781|title='Moment of magic' - Mertens volley sets up Belgium win|publisher=BBC Sport|date=18 June 2018|access-date=25 June 2018|archive-date=2020-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201227101343/https://www.bbc.com/sport/football/44523781|url-status=dead}}</ref> Тој играл наизменично како стартер и замена во остатокот од турнирот, помагајќи и на Белгија да заврши на третото место и да го освои бронзениот медал, совладувајќи ја {{NazNB|FUrep|ENG}} во натпреварот за [[Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза#Натпревар за трето место|бронзата]].<ref name="Belgium secured third place">{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jul/14/world-cup-2018-belgium-v-england-third-place-play-off-live|title=Thomas Meunier and Eden Hazard scored as Belgium secured third place despite England’s best efforts in the second half|work=The Guardian|last=Doyle|first=Paul|date=14 July 2018|access-date=15 July 2018}}</ref> Повикан за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]],<ref>{{Cite web|url=https://www.rbfa.be/nl/nieuws/selectie-rode-duivels-voor-euro-2020-bekend|title=SELECTIE RODE DUIVELS VOOR EURO 2020 IS BEKEND|date=17 мај 2021|language=nl|access-date=18 јуни 2021}}</ref> на 17 јуни 2021, тој го одиграл 100-тиот натпревар за Белгија излегувајќи на теренот во победата со 2-1 над {{NazNB|FUrep|DEN}} во [[Европско првенство во фудбал 2020 - група Б|групната фаза]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/euro-2020/2021/europei.-calcio.-le-pagelle-di-danimarca-belgio-1-2-de-bruyne-on-fire-bene-kjaer_sto8379565/story.shtml|title=Europei. Calcio. Le pagelle di Danimarca-Belgio 1-2: De Bruyne on fire, bene Kjaer|date=17 јуни 2021|access-date=2021-06-18}}</ref> Турнирот за Белгија завршил во четвртфиналето, во кое паднале од подоцнежниот шампион {{NazNB|FUrep|ITA}} (1-2).<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/dossier/sport/europei-di-calcio-/2021/07/02/news/europei_belgio-italia_1-2_barella_e_insigne_spingono_gli_azzurri_in_semifinale-308661200/|title=Belgio-Italia 1-2: Barella e Insigne spingono gli azzurri in semifinale|date=2 јули 2021|access-date=17 септември 2023}}</ref> Година и половина подоцна, бил вклучен во списокот на повикани играчи и за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]],<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2022/belgio-i-convocati-per-i-mondiali-lukaku-de-ketelaere-e-mertens-ci-sono.-escluso-origi-saelemaekers-_sto9220301/story.shtml|title=BELGIO, I CONVOCATI PER I MONDIALI: LUKAKU, DE KETELAERE E MERTENS CI SONO. ESCLUSO ORIGI, SAELEMAEKERS RISERVA|date=10 ноември 2022|access-date=14 август 2023}}</ref> каде што Белгија застанала во групната фаза. На овој мундијал, Мертенс настапил двапати во поразот со 0-2 од {{NazNB|FUrep|MAR}} и во ремито 0-0 против {{NazNB|FUrep|CRO}}, резултат кој ја означил елиминација на ''Црвените ѓаволи''.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2022/belgio-eliminato-il-ct-roberto-martinez-annuncia-le-dimissioni-dopo-lo-0-0-con-la-croazia_sto9253385/story.shtml|title=MONDIALI 2022 - BELGIO ELIMINATO: IL CT ROBERTO MARTINEZ ANNUNCIA LE DIMISSIONI DOPO LO 0-0 CON LA CROAZIA|date=1 декември 2022|access-date=14 август 2023}}</ref> ==Хронологија на репрезентативните настапи== {{Репрезентативни настапи|BEL}} {{Cronopar|9-2-2011|Гент|BEL|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|3-6-2011|Брисел|BEL|1|1|TUR|-|Квалификации за Евро|2012|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-8-2011|Цеље|SLO|0|0|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2011|Баку|AZE|1|1|BEL|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|6-9-2011|Брисел|BEL|1|0|USA|-|Пријателска}} {{Cronopar|7-10-2011|Брисел|BEL|4|1|KAZ|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|11-10-2011|Диселдорф|GER|3|1|BEL|-|Квалификации за Евро|2012|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|11-11-2011|Лиеж|BEL|2|1|ROU|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|25-5-2012|Брисел|BEL|2|2|MNE|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|2-6-2012|Лондон|ENG|1|0|BEL|-|Пријателска|13={{yel|17}} {{suboff|72}}}} {{Cronopar|15-8-2012|Брисел|BEL|4|2|NED|1|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|7-9-2012|Кардиф|WAL|0|2|BEL|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|11-9-2012|Брисел|BEL|1|1|CRO|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|12-10-2012|Белград|CRO|0|3|BEL|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|55}}}} {{Cronopar|16-10-2012|Брисел|BEL|2|0|SCO|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|56}}}} {{Cronopar|14-11-2012|Букурешт|ROU|2|1|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|6-2-2013|Брухе|BEL|2|1|SVK|1|Пријателска|13={{subon|62}} {{yel|90+1}}}} {{Cronopar|26-3-2013|Брисел|BEL|1|0|MKD|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|29-5-2013|Кливленд|USA|2|4|BEL|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Брисел|BEL|0|0|FRA|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|14-11-2013|Брисел|BEL|0|2|COL|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|19-11-2013|Брисел|BEL|2|3|JPN|-|Пријателска|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|5-3-2014|Брисел|BEL|2|2|CIV|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-6-2014|Солна|SWE|0|2|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|7-6-2014|Брисел|BEL|1|0|TUN|1|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|90+1}}}} {{Cronopar|17-6-2014|Бело Хоризонте|BEL|2|1|ALG|1|Светско првенство|2014|Прва фаза|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|22-6-2014|Рио де Жанеиро|BEL|1|0|RUS|-|Светско првенство|2014|Прва фаза|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|26-6-2014|Саун Пауло|KOR|0|1|BEL|-|Светско првенство|2014|Прва фаза|13={{suboff|60}}|14=Саун Пауло (Бразил)}} {{Cronopar|1-7-2014|Салвадор|BEL|2|1|USA|-|Светско првенство|2014|Осминафинале|dts|13={{suboff|60}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|5-7-2014|Бразилија|ARG|1|0|BEL|-|Светско првенство|2014|Четвртфинале|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|4-9-2014|Лиеж|BEL|2|0|AUS|1|Пријателска|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|10-10-2014|Брисел|BEL|6|0|AND|2|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|13-10-2014|Зеница (град)|BIH|1|1|BEL||Квалификации за Евро|2016|-|13={{subon|57}}}} {{Cronopar|12-11-2014|Брисел|BEL|3|1|ICE|-|Пријателска|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|16-11-2014|Брисел|BEL|0|0|WAL|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|73}} {{suboff|89}}}} {{Cronopar|28-3-2015|Брисел|BEL|5|0|CYP|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|7-6-2015|Париз|FRA|3|4|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|59}}}} {{Cronopar|12-6-2015|Кардиф|WAL|1|0|BEL|-|Квалификации за Евро|2016|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|3-9-2015|Брисел|BEL|3|1|BIH|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|6-9-2015|Никозија|CYP|0|1|BEL|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|10-10-2015|Андора ла Веља|AND|1|4|BEL|-|Квалификации за Евро|2016|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|13-10-2015|Брисел|BEL|3|1|ISR|1|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|29-3-2016|Леирија|POR|2|1|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|28-5-2016|Женева|SUI|1|2|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|1-6-2016|Брисел|BEL|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|5-6-2016|Брисел|BEL|3|2|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|13-6-2016|Лион|BEL|0|2|ITA|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|18-6-2016|Бордо|BEL|3|0|IRL|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|22-6-2016|Ница|SWE|0|1|BEL|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|26-6-2016|Тулуза|HUN|0|4|BEL|-|Евро|2016|Осминафинале|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|1-7-2016|Лил|WAL|3|1|BEL|-|Евро|2016|Четвртфинале|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|7-10-2016|Брисел|BEL|4|0|BIH|-|Квалификации за Светско првенство|2018}} {{Cronopar|10-10-2016|Фаро|GIB|0|6|BEL|1|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{suboff|64}}|14=Фаро (Португалија)}} {{Cronopar|9-11-2016|Амстердам|NED|1|1|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|13-11-2016|Брисел|BEL|8|1|EST|2|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|25-3-2017|Брисел|BEL|1|1|GRE|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|28-3-2017|Сочи|RUS|3|3|BEL|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|5-6-2017|Брисел|BEL|2|1|CZE|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|9-6-2017|Талин|EST|0|2|BEL|1|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|31-8-2017|Лиеж|BEL|9|0|GIB|1|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|3-9-2017|Пиреј|GRE|1|2|BEL|-|Квалификации за Светско првенство|2018}} {{Cronopar|7-10-2017|Сараево|BIH|3|4|BEL|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|10-10-2017|Брисел|BEL|4|0|CYP|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|10-11-2017|Брисел|BEL|3|3|MEX|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|14-11-2017|Бриж|BEL|1|0|JPN|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|27-3-2018|Брисел|BEL|4|0|SAU|-|Пријателска|13={{suboff|59}}}} {{Cronopar|2-6-2018|Брисел|BEL|0|0|POR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2018|Брисел|BEL|3|0|EGY|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-6-2018|Брисел|BEL|4|1|CRI|1|Пријателска|13={{suboff|52}}}} {{Cronopar|18-6-2018|Сочи|BEL|3|0|PAN|1|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|23-6-2018|Москва|BEL|5|2|TUN|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{suboff|86}}}} {{Cronopar|28-6-2018|Калининград|ENG|0|1|BEL|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|2-7-2018|Ростов|BEL|3|2|JPN|-|Светско првенство|2018|Осминафинале|13={{suboff|65}}|14=Ростов на Дон}} {{Cronopar|10-7-2018|Санкт Петербург|FRA|1|0|BEL|-|Светско првенство|2018|Полуфинале|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|14-7-2018|Санкт Петербург|BEL|2|0|ENG|-|Светско првенство|2018|за 3-то место|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|7-9-2018|Глазгов|SCO|0|4|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-9-2018|Рејкјавик|ICE|0|3|BEL|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза}} {{Cronopar|12-10-2018|Брисел|BEL|2|1|SUI|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{suboff|90+2}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Брисел|BEL|1|1|NED|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2018|Брисел|BEL|2|0|ICE|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|18-11-2018|Луцерн|SUI|5|2|BEL|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза}} {{Cronopar|21-3-2019|Брисел|BEL|3|1|RUS|-|Квалификации за Евро|2020|13={{yel|89}}}} {{Cronopar|24-3-2019|Никозија|CYP|0|2|BEL|-|Квалификации за Евро|2020|13={{suboff|57}}}} {{Cronopar|8–6-2019|Брисел|BEL|3|0|KAZ|1|Квалификации за Евро|2020}} {{Cronopar|11-6-2019|Брисел|BEL|3|0|SCO|-|Квалификации за Евро|2020|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|6-9-2019|Серавале|SMR|0|4|BEL|1|Квалификации за Евро|2020|13={{subon|55}}}} {{Cronopar|9-9-2019|Глазгов|SCO|0|4|BEL|-|Квалификации за Евро|2020}} {{Cronopar|10-10-2019|Брисел|BEL|9|0|SMR|-|Квалификации за Евро|2020|13={{yel|51}} {{suboff|63}}}} {{Cronopar|13-10-2019|Астана|KAZ|0|2|BEL|-|Квалификации за Евро|2020|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|16-11-2019|Санкт Петербург|RUS|1|4|BEL|-|Квалификации за Евро|2020|13={{suboff|52}}}} {{Cronopar|5-9-2020|Копенхаген|DNK|0|2|BEL|1|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|8-9-2020|Брисел|BEL|5|1|ISL|1|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза}} {{Cronopar|15-11-2020|Левен|BEL|2|0|ENG|1|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|18-11-2020|Левен|BEL|4|2|DNK|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{yel|50}}}} {{Cronopar|24-3-2021|Левен|BEL|3|1|WAL|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|27-3-2021|Прага|CZE|1|1|BEL|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|56}}}} {{Cronopar|3-6-2021|Брисел|BEL|1|1|GRC|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2021|Брисел|BEL|1|0|HRV|-|Пријателска|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|12-6-2021|Санкт Петербург|BEL|3|0|RUS|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|17-6-2021|Копенхаген|DNK|1|2|BEL|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|27-6-2021|Севиља|BEL|1|0|PRT|-|Евро|2020|Осминафинале|13={{subon|48}}}} {{Cronopar|2-7-2021|Минхен|BEL|1|2|ITA|-|Евро|2020|Четвртфинале|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|13-11-2021|Брисел|BEL|3|1|EST|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|3-6-2022|Брисел|BEL|1|4|NLD|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|46}} {{yel|47}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Варшава|POL|0|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|22-9-2022|Брисел|BEL|2|1|WAL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|18-11-2022|Кувајт|BEL|1|2|EGY|-|Пријателска|13={{subon|46}}|14=Кувајт (град)}} {{Cronopar|27-11-2022|Доха|BEL|0|2|MAR|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|61}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Ф#Белгија - Мароко|детали]]}} {{Cronopar|1-12-2022|Ал Рајан|HRV|0|0|BEL|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{suboff|46}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Ф#Хрватска - Белгија|детали]]}} {{Cronofin|109|21|6||Фудбалска репрезентација на Белгија#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Белгија#Играчи со најмногу настапи}} == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 26 април 2024.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[ФК Алст сезона 2005-2006|2005-2006]] || {{flagsport|BEL}} [[ФК Алст|Алст]] || [[Трета дивизија на Белгија (фудбал) 2005-2006|3ДБ]] || 14 || 4 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 14 || 4 |- | [[АГОВ Апелдорн сезона 2006-2007|2006-2007]] || rowspan=3|{{flagsport|NED}} [[АГОВ Апелдорн]] || [[Ерсте дивисије 2006-2007|ЕЕ]] || 35 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија 2006-2007|КХ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 2 |- | [[АГОВ Апелдорн сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Ерсте дивиси 2007-2008|ЕЕ]] || 38 || 15 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 38 || 15 |- | [[АГОВ Апелдорн сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Ерсте дивиси 2008-2009|EE]] || 35 || 13 || [[Фудбалски куп на Холандија 2008-2009|КХ]] || 2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 37 || 14 |- !colspan="3"| Вкупно АГОВ Апелдорн || 108 || 30 || || 3 || 1 || || || || || || || 111 || 31 |- | [[ФК Утрехт сезона 2009-2010|2009-2010]] || rowspan=2|{{flagsport|NED}} [[ФК Утрехт|Утрехт]] || [[Ередивиси 2009-2010|Е]] || 34+4<ref name=off>Плејоф.</ref> || 6+1<ref name=off/> || [[Фудбалски куп на Холандија 2009-2010|КХ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 39 || 7 |- | [[ФК Утрехт сезона 2010-2011|2010-2011]] || [[Ередивиси 2010-2011|Е]] || 31 || 10 || [[Фудбалски куп на Холандија 2010-2011|КХ]] || 4 || 1 || [[Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 12<ref>6 настапи во квалификациските кола.</ref> || 3<ref>2 гола во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 47 || 14 |- !colspan="3"|Вкупно Утрехт || 65+4 || 16+1 || || 5 || 1 || || 12 || 3 || || - || - || 86 ||21 |- | [[ФК ПСВ Ајндховен сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=2|{{flagsport|NED}} [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]] || [[Ередивиси 2011-2012|Е]] || 33 || 21 || [[Фудбалски куп на Холандија 2011-2012|КХ]] || 5 || 3 || [[Лига Европа 2011-2012|ЛЕ]] || 11<ref>2 настапи во плејофот.</ref> || 3 || - || - || - || 49 || 27 |- | [[ФК ПСВ Ајндховен сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Ередивиси 2012-2013|Е]] || 29 || 16 || [[Фудбалски куп на Холандија 2012-2013|КХ]] || 3 || 1 || [[Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6<ref>Еден настап во плејофот.</ref> || 1 || [[Суперкуп на Холандија 2012|СХ]] || 1 || 0 || 39 || 18 |- !colspan="3"|Вкупно ПСВ || 62 || 37 || || 8 || 4 || || 17 || 4 || || 1 || 0 || 88 || 45 |- | [[ФК Наполи сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=9|{{flagsport|ITA}} [[ФК Наполи|Наполи]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 33 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 4 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 6+4 || 0+0 || - || - || - || 47 || 13 |- || [[ФК Наполи сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 31 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|ЛШ]]+[[Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 2<ref>Во плејофот.</ref>+13 || 0+4 || [[Суперкуп на Италија 2014|СИ]] || 1 || 0 || 51 || 10 |- || [[ФК Наполи сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 33 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 5 || 5 || - || - || - || 40 || 11 |- || [[ФК Наполи сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 35 ||28|| [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 3 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|ЛШ]] || 8 || 5 || - || - || - || 46 ||34 |- || [[ФК Наполи сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 18 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2017-2018|ЛЕ]] || 8<ref>2 Во плејофот.</ref>+1 || 3<ref>1 Во плејофот.</ref>+0 || - || - || - || 49 || 22 |- || [[ФК Наполи сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 35 || 16 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+5 || 3+0 || - || - || - || 47 || 19 |- || [[ФК Наполи сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] || 31 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 3 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 8 || 6 || - || - || - || 42 || 16 |- || [[ФК Наполи сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 29 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 7 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2020|СИ]] || 1 || 0 || 38 || 10 |- || [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Серија А 2021-2022|А]] || 30 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 6 || 1 || - || - || - || 37 || 13 |- !colspan="3" |Вкупно Наполи || 295 || 113 || || 21 || 7 || || 79 || 28 || || 2 || 0 || 397 || 148 |- || [[ФК Галатасарај сезона 2022-2023|2022-2023]]|| rowspan="2"|{{flagsport|TUR}} {{Fb team (N) Galatasaray}} || [[Суперлига на Турција 2022-2023|ТСЛ]] || 30 || 6 || [[Фудбалски куп на Турција 2022-2023|КТ]] || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || 33 || 7 |- || [[ФК Галатасарај сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Суперлига на Турција 2023-2024|ТСЛ]] || 32 || 6 || [[Фудбалски куп на Турција 2023-2024|КТ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2023-2024|ЛЕ]] || 11+2 || 2<ref name="ref_A">Во квалификациските кола</ref>+1 || [[Суперкуп на Турција 2023|СТ]] || 1 || 0 || 47 || 9 |- !colspan="3" |Вкупно Галатасарај || 62 || 12 || || 4 || 1 || || 13 || 3 || || 1 || 0 || 80 || 16 |- !colspan="3" |Вкупно во кариерата || 610 || 213 || || 41 || 14 || || 121 || 38 || || 4 || 0 || 776 || 265 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 15/02/2008 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Спортпарк Берг & Бос]], [[Апелдорн]] || align=left|{{Fb team AGOVV}} || align=left|{{Fb team Veendam}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 0 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Ерсте Дивиси 2007-2008]] || [https://www.transfermarkt.com/agovv-apeldoorn_sc-veendam/index/spielbericht/71547 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 15/05/2011 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Стадион Галгенвард|Галгенвард]], [[Утрехт]] || align=left|{{Fb team Utrecht}} || align=left|{{Fb team AZ Alkmaar}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 1 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Ередивиси 2010-2011]] ||[https://www.transfermarkt.us/fc-utrecht_az-alkmaar/index/spielbericht/1039472 Извештај] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250221055157/https://www.transfermarkt.us/fc-utrecht_az-alkmaar/index/spielbericht/1039472 |date=2025-02-21 }} |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 28/08/2011 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Филипс (стадион)|Филипс]], [[Ајндховен]] || align=left|{{Fb team PSV}} || align=left|{{Fb team Excelsior}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Ередивиси 2011-2012]] ||[https://www.transfermarkt.com/psv-eindhoven_excelsior-rotterdam/index/spielbericht/1124578 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 24/09/2011 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Филипс (стадион)|Филипс]], [[Ајндховен]] || align=left|{{Fb team PSV}} || align=left|{{Fb team Roda}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 1 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Ередивиси 2011-2012]] || [https://www.transfermarkt.com/psv-eindhoven_roda-jc-kerkrade/index/spielbericht/1124599 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 30/09/2012 || align=left|{{flagsport|NED}} [[Де Кул|Ковебо]], [[Венло]] || align=left|{{Fb team PSV}} || align=left|{{Fb team VVV-Venlo}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''6''' || align=left|{{flagsport|NED}} [[Ередивиси 2012-2013]] || [https://www.transfermarkt.com/vvv-venlo_psv-eindhoven/index/spielbericht/2250230 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 19/04/2016 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|Сан Паоло]], [[Неапол]] || align=left|{{Fb team Napoli}} || align=left|{{Fb team Bologna}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 0 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2015-2016]] || [https://www.transfermarkt.com/ssc-napoli_bologna-fc-1909/index/spielbericht/2604305 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 11/12/2016 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион Сант'Елија|Сант'Елија]], [[Каљари]] || align=left|{{Fb team Napoli}} || align=left|{{Fb team Cagliari}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2016-2017]] || [https://www.transfermarkt.com/cagliari-calcio_ssc-napoli/index/spielbericht/2726625 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''8''' || 18/12/2016 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|Сан Паоло]], [[Неапол]] || align=left|{{Fb team Napoli}} || align=left|{{Fb team Torino}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 3 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2016-2017]] || [https://www.transfermarkt.com/ssc-napoli_torino-fc/index/spielbericht/2726639 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''9''' || 04/02/2017 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион Ренато Дал'Ара|Ренато Дал'Ара]], [[Болоња]] || align=left|{{Fb team Napoli}} || align=left|{{Fb team Bologna}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''7''' || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2016-2017]] || [https://www.transfermarkt.com/bologna-fc-1909_ssc-napoli/index/spielbericht/2726698 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''10''' || 17/09/2017 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|Сан Паоло]], [[Неапол]] || align=left|{{Fb team Napoli}} || align=left|{{Fb team Benevento}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 0 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2017-2018]] || [https://www.transfermarkt.com/ssc-napoli_benevento-calcio/index/spielbericht/2897193 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''11''' || 02/11/2018 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|Сан Паоло]], [[Неапол]] || align=left|{{Fb team Napoli}} || align=left|{{Fb team Empoli}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 1 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2018-2019]] || [https://www.transfermarkt.com/ssc-napoli_fc-empoli/index/spielbericht/3081137 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Титули== [[Податотека:Mertens celebrating bronze.jpg|thumb|right|170px|Мертенс со бронзениот медал кој го освоил со [[Фудбалска репрезентација на Белгија|репрезентацијата]] на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]].]] ===Клупски=== {{Тitle style - PSV}} *'''{{Трофеј-Куп на Холандија}} [[Фудбалски куп на Холандија|Куп на Холандија]]''' : 1 : 2011-2012 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Холандија}} [[Суперкуп на Холандија]]''' : 1 : 2012 {{Тitle style - Napoli}} *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|2013-2014]], [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 1 : [[Суперкуп на Италија 2014|2014]] {{Тitle style - Galatasaray}} *'''{{Трофеј-Турција (Супер лига)}} [[Турска Супер лига|Суперлига на Турција]]''' : 1 : 2022–2023 *'''[[Суперкуп на Турција]]''' : 1 : 2023 ===Репрезентативни=== ==== {{flagsport|BEL}} Белгија ==== *[[Светско првенство во фудбал]] : :[[Податотека:Bronze medal with cup.svg|20px|Бронзен медал]] Трето место: [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] ===Поединечни=== * [[ИАФ Гран Гала дел Калчо]]: 1 : [[Серија А Тим на годината]]: [[Гран Гала дел калчо 2017|2017]] * [[Белгиски фудбалер на годината]] : 1 : 2016 == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Белгија |image3=Flag of Belgium.svg }} *[http://us.soccerway.com/players/dries-mertens/49531/ Дрис Мертенс на soccerway] *[http://www.transfermarkt.com/dries-mertens/profil/spieler/56416 Дрис Мертенс на transfermarkt] *[http://www.goal.com/en/people/belgium/19834/dries-mertens Дрис Мертенс на goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170219052103/http://www.goal.com/en/people/belgium/19834/dries-mertens |date=2017-02-19 }} *[http://www.espnfc.com/player/89687/dries-mertens Дрис Мертенс на espn] {{Состав на ФК Галатасарај}} {{Navboxes |bg= #d4071a |fg= #ffce4a |bordercolor= black |title= Состави на Белгија |list1= {{Состав на Белгија на СП фудбал 2014}} {{Состав на Белгија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Белгија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Белгија на СП фудбал 2022}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Играч на годината на ФК Утрехт}} {{Серија А Тим на годината 2017}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мертенс, Дрис}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Гент]] [[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1987 година]] artf0v372ho6i5dbb88zs2lwtn2hyh5 0 1185807 5623140 5614892 2026-09-02T21:57:02Z ГП 23995 /* Жената како мотив во прозата */ дополнување 5623140 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The_Birth_of_Venus_detail_-_Venus.jpg|мини|''Раѓањето на Венера'', слика на [[Сандро Ботичели]] (околу 1485)]] '''Жена''' — [[човек]] од женскиот пол. Терминот ''жена'' е обично резервиран за возрасни личности од женскиот пол, а терминот [[девојка]] е вообичаениот термин за женско дете или адолесцент. Жените обично се способни за раѓање од [[пубертет]]от до [[менопауза]]та. == Потекло на поимот == Зборот поттекнува од прасловенскиот збор жена, кој поттекнува од праиндоевропскииот gʷḗn. === Биолошки симбол === Симболот за планетата и божицата [[Венера (планета)|Венера]] или [[Афродита]] е знак кој исто така се користи во биологијата за означување на женскиот пол.<ref>Jose A. Fadul. ''Encyclopedia of Theory & Practice in Psychotherapy & Counseling'' p. 337.</ref> == Терминологија == '''Женственоста''' е период во животот на човечко суштество од женски пол откако таа поминала низ детството и адолесценцијата, генерално на околу 18 годишна возраст. Зборот ''жена'' може да се користи генерално, за сите луѓе од женски пол или поконкретно, за означување на возрасни луѓе од женски пол во контраст со зборот ''девојка''. Изразот „женскост“ едноставно се однесува на состојбата на постоење како жена, со поминувањето на менархе; „женственост“ се користи во однос на родовите улоги. Менархе, појавата на менструацијата, се јавува во просек на возраст од 12-13. Многу култури имаат обреди за премин, влкучувајќи некои гранки на [[Христијанство]]то,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/ritesrituals/confirmation_1.shtml|title=BBC&nbsp;— Religions&nbsp;— Christianity: Confirmation|accessdate=2017-02-04}}</ref> [[Бар мицва и Бат мицва|Бат мицвата]] во [[Јудаизам|Јудаизмот]], или дури само обичај на посебна прослава за одреден [[роденден]] (обично помеѓу 12 и 21 години). == Биологија и пол == [[Податотека:Scheme_female_reproductive_system-mk.svg|десно|мини|[[Женски репродуктивен систем|Женскиот репродуктивен систем]]]] [[Податотека:Sky_spectral_karyotype.png|десно|мини|Женскиот [[кариотип]]]] Во однос на [[биологија]]та, женските полови органи се вклучени во репродуктивниот систем, додека секундарните полови одлики се вклучени во негувањето на деца. [[Јајчник|Јајниците]], во прилог на нивната регулаторна функција при производството на хормони, произведуваат и женски гамети наречени [[Јајце-клетка|јајце-клетки]] кои, кога [[Оплодување|оплодени]] од машки гамети ([[Сперматозоид|сперма]]), формираат нови генетски поединци. Грлото на матката е орган со [[ткиво]] за заштита и одгледување на фетусот и со [[мускул]]и за породување преку [[Родница|вагината]]. Изразот „вагина“ често се користи колоквијално и неточно за означување на [[вулва]]та односно надворешната женска гениталија, која се состои од (во прилог на вагината) лабијата, [[дразница]]та и [[Мочен канал|уретрата]]. [[Дојка|Градите]] на жената еволуирале од потната жлезда и стекнале функција да произведуват [[млеко]], хранливо лачење кое е највпечатливата одлика на [[цицачи]]те. За време на почетокот на феталниот развој, ембрионите и од двата пола изгледаат полово-неутрални. Како и во случаите без два пола, како што се видовите кои [[Бесполово размножување|се размножуваат бесполово]], полово-неутралниот изглед е поблиску до женскиот изглед. Фетусот обично се развива во машки, ако е изложен на значителен износ на [[тестостерон]] (бидејќи фетусот има Y хромозом од таткото). Инаку, фетусот стандардно се развива во женски, обично кога фетусот има X-хромозом од таткото, но исто така, и кога таткото не придонесе ниту X ниту Y хромозом. Нерамнотежата на мајчините хормонални нивоа и некои хемикалии (или лекови) можат да ги променат секундарните полови одлики на фетусите. Жените обично имаат [[кариотип]] 46,XX, но околу една во 1 000 жени има кариотип 47,XXX, а една во 2 500 [[Тарнеров синдром|45,X]]. Тој се разликува од типичниот машкиот кариотип 46,XY; оттука, хромозомите [[X-хромозом|X]] и Y се познати како женски и машки, соодветно. Затоа што луѓето ја наследуваат митохондриската [[ДНК]] само од мајката, генетските студии на женската линија имаат тенденција да се фокусираат на митохондриската ДНК. [[Податотека:11-stages-womanhood-1840s.jpg|лево|мини|„Животот и возраста на жената - фази на женскиот живот од лулката до гробот“, 1849.]] Иако се раѓаат помалку жени отколку мажи (соодносот е околу 1:1,05), поради подолг животен век, постојат само 81 мажи на возраст од 60 или повеќе за секои 100 жени на истата возраст. Вообичаено, жените имаат подолг животен век отколку мажите, а<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-is-life-expectancy-lo|title=Why is life expectancy longer for women than it is for men?|date=2004-08-30|publisher=Scientific American|accessdate=2009-10-17}}</ref> тоа се должи на комбинацијата од неколку фактори: [[генетика]]та (излишни и различни [[ген]]и се присутни на [[Одредување на пол|половите хромозоми]] кај жените); [[социологија]]та и особено изборите во однос на [[здравје]]то (како [[самоубиство]]то или употребата на [[Цигара|цигарите]] и [[Алкохолен пијалак|алкохолот]]); присуството на женскиот хормон [[естроген]], кој има кардиопротективен ефект кај жените пред [[менопауза]]та; и ефектот од високите нивоа на андрогени кај мажите. Од вкупниот број на човечкото население, во 2015 година имало 101,8 мажи на секои 100 жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2015.htm|title=United Nations Statistics Division&nbsp;— Demographic and Social Statistics|accessdate=2017-02-04}}</ref> Кај телата на девојчињата настануваат неколку промени за време на [[пубертет]]от, кој е процес на физички промени со што детското тело преминува во возрасно тело, способно за полова репродукција. Тој е инициран од страна на [[хормон]]ални сигнали од [[мозок]]от до [[Гонада|гонадите]]. Како одговор на сигналите, гонадите произведуваат хормони кои го стимулираат либидото и растот, функцијата и трансформацијата на мозокот, [[Коска|коските]], [[мускул]]ите, [[крв]]та, [[кожа]]та, косата, градите, како и половите органи. Физичкиот развој—висината и тежината—се забрзува во првата половина на пубертетот и не завршува сè додека детето нема развиено возрасно тело. До созревањето на репродуктивните способности, претпубертетските, физички разлики меѓу момчињата и девојчињата се однесуваат на гениталијата. Пубертетот е процес кој обично се случува на возраст помеѓу 10 и 16 години. Главната ознака за пубертетот кај девојките е менархе, појавата на [[менструација]], која се јавува во просек на возраст помеѓу 12 и 13 години.<ref name="Tanner">(Tanner, 1990).</ref><ref name="U.S. menarche">{{Наведено списание|vauthors=Anderson SE, Dallal GE, Must A|title=Relative weight and race influence average age at menarche: results from two nationally representative surveys of US girls studied 25 years apart|url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2003-04_111_4/page/844|journal=Pediatrics|volume=111|issue=4 Pt 1|pages=844–50|date=April 2003|pmid=12671122|doi=10.1542/peds.111 април 844}}</ref><ref name="Canadian menarche">{{Наведено списание|year=2010|title=Age at menarche in Canada: results from the National Longitudinal Survey of Children & Youth|journal=BMC Public Health|publisher=BMC Public Health|volume=10|page=736|doi=10.1186/1471-2458-10-736|pmc=3001737|pmid=21110899}}</ref><ref name="UK menarche">{{Наведена книга|last=Hamilton-Fairley|first=Diana|title=Obstetrics and Gynaecology|url=http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|edition=Second|publisher=Blackwell Publishing|access-date=2018-02-17|archive-date=2018-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009065351/http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|url-status=dead}}</ref> Повеќето девојчиња поминуваат преку менархе по што можат да останат [[Бременост|бремени]].<ref>Menarche and menstruation can be absent due to many conditions of which the most frequent is [//en.wikipedia.org/wiki/Primary_amenorrhea primary amenorrhea].</ref> Проучувањето на женската репродукција и репродуктивни органи се нарекува [[гинекологија]]та.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/gynaecology|title=gynaecology&nbsp;— definition of gynaecology in English {{!}} Oxford Dictionaries|accessdate=2017-02-04|archive-date=2017-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170204170101/https://en.oxforddictionaries.com/definition/gynaecology|url-status=dead}}</ref> == Здравје == [[Податотека:Pregnancy_26_weeks_1.jpg|мини|Бремена жена]] Женското здравје се однесува на здравствените проблеми специфични за женската анатомија. Постојат некои болести кои претежно влијаат врз жените, како што е лупусот. Исто така, постојат некои полови болести кои се наоѓаат почесто или исклучиво кај жените, на пример, [[рак на дојка]], [[Рак на грло на матка|рак на грлото на матката]] или [[рак на јајници]]те. Жените и мажите можат да имаат различни симптоми за иста болест и исто така можат да одговорат на медицински третман поинаку. Оваа област на медицински истражувања се изучува од полово-заснованата медицина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/news/advancing-case-gender-based-medicine|title=Advancing the case for gender-based medicine&nbsp;— Horizon 2020 - European Commission|language=en|accessdate=2017-02-04}}</ref> Прашањето за здравјето на жените е покренато од страна на многу [[Феминизам|феминисти]], особено кога [[Репродуктивно здравје|репродуктивното здравје]] е во прашање. Здравјето на жените е сместено во рамките на едно пошироко тело на знаење кое се наведува од страна на, меѓу другите, [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]], која го смета за особена важноста полот како социјален детерминант на здравјето.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.who.int/social_determinants |title=архивски примерок |accessdate=2018-02-17 |archive-date=2018-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924232338/http://www.who.int/social_determinants/ |url-status=dead }}</ref> Мајчинската смртност се дефинира од [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] како "смртта на жена во текот на бременоста или во рок од 42 дена од денот на прекинување на бременоста, без оглед на времетраењето и местото на бременоста, од која било причина поврзана со или влошена од бременоста или нејзиниот менаџмент, но не и од случајни причини."<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.who.int/healthinfo/statistics/indmaternalmortality/en/|title=WHO &#124; Maternal mortality ratio (per 100 000 live births)|publisher=Who.int|accessdate=2014-04-19}}</ref> Околу 99% од мајчинските смртни случаи се во земјите во развој. Повеќе од половина од нив се случуваат во [[потсахарска Африка]] и речиси една третина во [[Јужна Азија]]. Главните причини за мајчинската смртност се тешкото крвавење (најчесто крвавење по породувањето), инфекции (обично по породувањето), [[прееклампсија]] и еклампсија, небезбеден абортус и компликации при бременоста од [[маларија]] и [[Синдром на стекнат имунолошки дефицит|ХИВ/СИДА]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs348/en/|title=WHO &#124; Maternal mortality|publisher=Who.int|accessdate=2014-04-19}}</ref> Повеќето европски земји, Австралија, како и Јапонија и Сингапур се многу безбедни во однос на породувањето, додека потсахарските земји се најопасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2223rank.html|title=The World Factbook|publisher=Cia.gov|accessdate=2014-04-19|archive-date=2019-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430052357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2223rank.html|url-status=dead}}</ref> == Репродуктивните права и слободи == [[Податотека:Sterilization_states.jpg|мини|Постер од 1921 година од конференција за [[евгеника]] која ги прикажува американските држави кои воведоле законодавство за стерилизација]] Репродуктивните права се [[Природни и законски права|права]] и слободи кои се однесуваат на репродукција и [[репродуктивно здравје]]. Меѓународната федерација на гинекологија и акушерство изјави дека:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figo.org/projects/reproductive_and_sexual_health|title=Resolution on Reproductive and Sexual Health &#124; International Federation of Gynecology and Obstetrics|publisher=Figo.org|accessdate=2014-04-19|archive-date=2014-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223203421/http://www.figo.org/projects/reproductive_and_sexual_health|url-status=dead}}</ref> : (...) човековите права на жените вклучуваат нивно право да имаат контрола над и да одлучуваат слободно и одговорно за прашањата поврзани со сексуалноста, вклучувајќи го сексуалното и репродуктивното здравје, без присила, дискриминација и насилство. Еднакви односи помеѓу жените и мажите во однос на прашањата за сексуални односи и репродукција, вклучувајќи ги и целосното почитување на интегритетот на личноста, нужната меѓусебна почит, согласноста и заедничката одговорност за сексуалното однесување и неговите последици. Повреди на репродуктивните права вклучуваат: присилна бременост, присилна стерилизација и присилен абортус. Присилната стерилизација била практикува за време на првата половина на 20 век од страна на многу од западните земји. Присилната стерилизација и присилниот абортус, во моментов се практикуваат во земјите како што се [[Узбекистан]] и Кина, обично при абортирање на женски фетуси.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-17612550|title=Uzbekistan's policy of secretly sterilising women|date=12 April 2012|work=BBC News}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b01fjx63|title=BBC Radio 4 - Crossing Continents, Forced Sterilisation in Uzbekistan|date=2012-04-16|publisher=Bbc.co.uk|accessdate=2014-04-19}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/asia-pacific/china/130409/china-mother-dies-after-forced-sterilization-one-child-policy|title=China 'one-child' policy: Mother of 2 dies after forced sterilization|date=2013-04-09|publisher=GlobalPost|accessdate=2014-04-19}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/thousands-risk-forced-sterilization-china-2010-04-22|title=Thousands at risk of forced sterilization in China &#124; Amnesty International|publisher=Amnesty.org|accessdate=2014-04-19|archive-date=2013-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529125647/https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/thousands-risk-forced-sterilization-china-2010-04-22}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-18435126|title=China forced abortion photo sparks outrage|date=14 June 2012|work=BBC News}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hrnk.org/uploads/pdfs/HRNK_HiddenGulag2_Web_5-18.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2018-02-17 |archive-date=2015-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313045221/http://www.hrnk.org/uploads/pdfs/HRNK_HiddenGulag2_Web_5-18.pdf |url-status=dead }}</ref> Недостатокот на соодветни закони за сексуалното насилство во комбинација со недостатокот на пристап до [[контрацепција]] и/или [[абортус]], се главна причина за присилната бременост. == Културата и родовите улоги == [[Податотека:Weaving_profile.jpg|мини|Текстилната работа е традиционално и историски женско занимање во многу култури.]] Традиционално, жените од средната класа биле вклучени во домашните задачи, со потенцирање на детската заштита. За сиромашните жени, особено тие од [[Работничка класа|работничката класа]], економска неопходност ги присили да бараат вработување надвор од домот. Многу од занимањата кои им биле достапни биле со пониски плати од оние достапни за мажите. Со промените во пазарот на трудот за жените станало достапно вработувањето не само во фабрики туку и во пореспектабилни канцелариски работни места за кои се барало повеќе образование, учеството на жените во САД во работната сила се зголеми од 6% во 1900 до 23% во 1923 година. Овие промени во однос на работната сила довеле до промени во однос на ставовите за жените на работа, овозможувајќи за револуцијата која резултираше со тоа што жените станале ориентирани кон кариерата и образованието. [[Податотека:WomanFactory1940s.jpg|мини|За време на [[Втора светска војна|втората светска војна]], некои жени вршиле улоги кои, инаку, би се сметале за машки според културата на времето]] Во 1970-тите, многу женски академици, вклучувајќи ги и научниците, избегнувале да имаат деца. Меѓутоа, во текот на 1980-тите години, институциите се обиделе да ги еквализираат условите за мажите и жените на работното место. И покрај тоа, нееднаквостите во домот ги отежнувале можностите на жените да успеат колку и мажите. Професионалните жени сè уште генерално се сметаат за одговорни за домашниот труд и за грижата на децата. Тие имаат "двојно оптоварување", кое не им дозволува да имаат време и енергија за да успеат во своите кариери. Исто така, иако има зголемување во однос на усвојувањето на егалитарни родови улоги во домот од страна на и жените и мажите, неодамнешно истражување покажа дека жените се фокусирале на работите за моралноста, правичноста и благосостојбата, додека мажите се фокусирале на социјалните конвенции.<ref>Gere, J., & Helwig, C. C. (2012). Young adults' attitudes and reasoning about gender oles in the family context. "Psychology of Women Quarterly, 36", 301-313. doi: [http://pwq.sagepub.com/ 10.1177/0361684312444272] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130317042125/http://pwq.sagepub.com/ |date=2013-03-17 }}</ref> До почетокот на 20-от век, американските женски колеџи барале нивните женски членови на факултетот да останат немажени, врз основа на тоа дека не би можеле да имаат две професии со полно работно време одеднаш. Според Шибингер, "Да се биде научник и сопруга и мајка е товар од општеството кое очекува од жените почесто отколку од мажите да го стават семејството пред кариерата.".<ref>{{Наведена книга|title=Has Feminism Changed Science? : Science and Private Life|url=https://archive.org/details/hasfeminismchang0000schi|last=Schiebinger|first=Londa|publisher=Harvard University Press|year=1999|location=[[Cambridge, Massachusetts]]|pages=[https://archive.org/details/hasfeminismchang0000schi/page/92 92]–103}}</ref> Движењата се залагаат за [[Еднакви можности|еднаквост на можности]]те за двата пола и [[Граѓански и политички права|еднакви права]] независно од полот. Преку комбинација на [[Економија|економски]]те промени и напорите на [[Феминизам|женското]] движење, во последниве децении жените во многу општества сега имаат пристап до кариери надвор од традиционалните. Иако поголем број на жени добиваат високо образование, нивните плати често се пониски од оние на мажите. CBS News тврди дека во 2005 година во САД жените на возраст од 30 до 44 со универзитетска диплома заработувале само 62% од она го заработувале слично квалификуваните мажи, пониска стапка отколку во сите освен 3 од 19-те земји за кои статистики биле достапни. Некои западни нации со поголема нееднаквост во однос на платите се Германија, Нов Зеланд и Швајцарија.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/13/national/main838207_page2.shtml?tag=contentMain;contentBody|title=U.S. Education Slips In Rankings|date=13 September 2005|work=CBS News|access-date=2018-02-17|archive-date=2020-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604093210/https://www.cbsnews.com/news/us-education-slips-in-rankings/|url-status=dead}}</ref> === Насилството врз жените === [[Податотека:Campaign_road_sign_against_female_genital_mutilation_(cropped).jpg|мини|Кампања против женска генитална мутилација&nbsp;– знак во близина на Капчорва, [[Уганда]]]] [[Податотека:Torturing_and_execution_of_witches_in_medieval_miniature.jpg|мини|Палење „вештерки“]] [[Податотека:Chinese_girl_from_one_of_the_Japanese_Army's_'comfort_battalions'.jpg|мини| Млада кинеска жена од еден од „баталјоните на задоволството“ на Кралската јапонска армија, интервјуирана од [[Сојузници од Втората светска војна|сојузнички]] офицер.]] Декларацијата за елиминација на насилство врз жените на ОН го дефинира „насилството врз жените“, како:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/documents/ga/res/48/a48r104.htm|title=A/RES/48/104. Declaration on the Elimination of Violence against Women|publisher=Un.org|accessdate=2014-04-19}}</ref>{{Цитат|секој акт на полово насилство што резултира со, или може да резултира со физичка, сексуална или ментална штета или страдање на жените, вклучувајќи и закани за такви дејства, принуда или произволно лишување од слобода, без разлика дали се случува во јавниот или приватниот живот.}} и идентификува три форми на таквото насилство: она што се случува ''во семејството'', она ''во рамките на општата заедница'' и она што е сторено или поддржано ''од страна на државата''. Таа, исто така, наведува дека "''насилството против жените е манифестација на историски нееднакви односи на моќ меѓу мажите и жените''".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un-documents.net/a48r104.htm|title=A/RES/48/104 - Declaration on the Elimination of Violence against Women&nbsp;— UN Documents: Gathering a body of global agreements|last=United Nations General Assembly|publisher=UN Documents|accessdate=2014-04-19}}</ref> Насилството против жените и понатаму останува широко распространет проблем, поткрепен од страна на патријархалните општествени вредности, недостатокот од соодветни закони и недостаток на спроведување на постојните закони. Социјалните норми кои постојат во многу делови од светот го попречуваат напредокот кон заштита на жените од насилството.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.childinfo.org/attitudes_data.php|title=Statistics by Area&nbsp;— Attitudes towards wife-beating&nbsp;— Statistical table|publisher=Childinfo.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704112113/http://www.childinfo.org/attitudes_data.php|archive-date=2014-07-04|url-status=dead|accessdate=2014-04-19}}</ref> Во студија од 2010 година спроведена од страна на Pew Research Center покажа дека каменувањето како казна за прељуба беше поддржано од страна на 82% од испитаниците во [[Египет]] и [[Пакистан]], 70% во [[Јордан]], 56% [[Нигерија]] и 42% во [[Индонезија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pewglobal.org/2010/12/02/muslims-around-the-world-divided-on-hamas-and-hezbollah/|title=Muslim Publics Divided on Hamas and Hezbollah &#124; Pew Research Center's Global Attitudes Project|publisher=Pewglobal.org|accessdate=2014-04-19}}</ref> Специфични форми на насилство кои влијаат врз жените вклучуваат: женската генитална мутилација, трговијата со луѓе, проституцијата, принудниот брак, силувањето, [[Сексуално малтретирање|сексуалната злоупотреба]], убиствата за чест, фрлање на киселина и насилство поврзано со миразот. Владите можат да бидат соучесници во насилство против жените, на пример преку практиките на каменување (како казна за прељуба). Исто така, има многу форми на насилство кои историски биле претежно против жените, особено [[Лов на вештерки|ловот на вештерки]], жртвата на вдовиците (на пример, сати) и врзувањето на стапалата. Просекуцијата на жени обвинети за [[Маѓесништво|вештерство]] има долга традиција, на пример судењата за вештерство во раниот модерен период (помеѓу 15 и 18 век) биле чести во Европа и во европските колонии во Северна Америка. Денес и понатаму постојат региони на светот (како што се делови на потсахарска Африка, рурална северна Индија и Папуа Нова Гвинеја) каде верувањето во магии се одржува од страна на многу луѓе и жените обвинети за вештерство се изложени на сериозно насилство.<ref>http://scholarship.law.duke.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1129&context=djcil#H2N1</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mrc.ac.za/crime/witchhunts.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2018-02-17 |archive-date=2017-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506125641/http://www.mrc.ac.za/crime/witchhunts.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21363894|title=Woman burned alive for 'sorcery' in Papua New Guinea|date=7 February 2013|work=BBC News}}</ref> Покрај тоа исто така постојат земји кои имаат кривично законодавство против практикување на вештерство. Во [[Саудиска Арабија]], вештерство останува кривично дело [[Смртна казна|казниво со смрт]], и во 2011 година земјата има отцепено глава на жена поради "гатање и магии".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/news/saudi-arabia-beheading-sorcery-shocking-2011-12-12|title=Saudi Arabia: Beheading for 'sorcery' shocking &#124; Amnesty International|publisher=Amnesty.org|accessdate=2014-04-19|archive-date=2015-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216194406/http://www.amnesty.org/en/news/saudi-arabia-beheading-sorcery-shocking-2011-12-12}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2011/12/13/world/meast/saudi-arabia-beheading/|title=Saudi woman beheaded for 'witchcraft and sorcery' - CNN.com|date=14 December 2011|work=CNN}}</ref> Одредени форми на насилство против жените биле признаени како кривични дела само во текот на последниве децении и не се универзално забранети, така што многу земји продолжуваат да ги дозволуваат. Ова е особено случај со брачното силување.<ref>In 2006, the UN Secretary-General's ''In-depth study on all forms of violence against women'' found that (pg 113): "Marital rape May be prosecuted in at least 104 States. Of these, 32 have made marital rape a specific criminal offence, while the remaining 74 do not exempt marital rape from general rape provisions. Marital rape is not a prosecutable offence in at least 53 States. Four States criminalize marital rape only when the spouses are judicially separated. Four States are considering legislation that would allow marital rape to be prosecuted."[https://www.un.org/womenwatch/daw/vaw/publications/English%20Study.pdf]</ref><ref>In [//en.wikipedia.org/wiki/England_and_Wales England and Wales], marital rape was made illegal in 1991. The views of Sir Matthew Hale, a 17th-century jurist, published in ''The History of the Pleas of the Crown (1736)'', stated that a husband cannot be guilty of the rape of his wife because the wife "''hath given up herself in this kind to her husband, which she cannot retract''"; in England and Wales this would remain law for more than 250 years, until it was abolished by the [//en.wikipedia.org/wiki/Appellate_Committee_of_the_House_of_Lords Appellate Committee of the House of Lords], [http://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/1991/12.html in the case of ''R v R'' in 1991.]</ref> Во западниот свет, има тренд кон обезбедување на полова еднаквост во [[брак]]от и гонењето на случаите на [[семејно насилство]], но во многу делови од светот жените сè уште губат значајни законски права при влегување во брак.<ref>For example, in [//en.wikipedia.org/wiki/Yemen Yemen], marriage regulations state that a wife must obey her husband and must not leave home without his permission.[http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrc/docs/ngos/Yemen%27s%20darkside-discrimination_Yemen_HRC101.pdf] In [//en.wikipedia.org/wiki/Iraq Iraq] husbands have a legal right to "punish" their wives. The criminal code states at Paragraph 41 that there is no crime if an act is committed while exercising a legal right; examples of legal rights include: "The punishment of a wife by her husband, the disciplining by parents and teachers of children under their authority within certain limits prescribed by law or by custom".{{Наведена мрежна страница|url=http://law.case.edu/saddamtrial/documents/Iraqi_Penal_Code_1969.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021100954/http://law.case.edu/saddamtrial/documents/Iraqi_Penal_Code_1969.pdf|archive-date=2012-10-21|url-status=dead|accessdate=2012-10-21}} In the [//en.wikipedia.org/wiki/Democratic_Republic_of_Congo Democratic Republic of Congo] the Family Code states that the husband is the head of the household; the wife owes her obedience to her husband; a wife has to live with her husband wherever he chooses to live; and wives must have their husbands' authorization to bring a case in court or to initiate other legal proceedings.[https://www.hrw.org/reports/2002/drc/Congo0602-09.htm]</ref> Сексуалното насилство врз жените во голема мера се зголемува за време на [[војна]]та и [[Војна|вооружените конфликти]], за време на воена окупација или етнички конфликти; најчесто во форма на воено силување и сексуално ропство. Во Колумбија, вооружениот конфликт исто така резултираше со зголемување на сексуалното насилство против жените.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/news/colombian-authorities-fail-stop-or-punish-sexual-violence-against-women-2012-10-04|title=Colombian authorities fail to stop or punish sexual violence against women &#124; Amnesty International|publisher=Amnesty.org|accessdate=2014-04-19|archive-date=2014-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328150658/http://www.amnesty.org/en/news/colombian-authorities-fail-stop-or-punish-sexual-violence-against-women-2012-10-04|url-status=dead}}</ref> Законите и политиките за насилство против жените се разликуваат според јурисдикцијата. Во [[Европска Унија|Европската Унија]], сексуалната злоупотреба и трговијата со луѓе се предмет на директиви.<ref>Directive 2002/73/EC&nbsp;— equal treatment of 23 September 2002 amending Council Directive 76/207/EEC on the implementation of the principle of equal treatment for men and women as regards access to employment, vocational training and promotion, and working conditions [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:1976L0207:20021005:EN:PDF]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:101:0001:0011:EN:PDF|title=DIRECTIVE 2011/36/EU OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL of 5 April 2011 on preventing and combating trafficking in human beings and protecting its victims, and replacing Council Framework Decision 2002/629/JH}}</ref> == Облека, мода и закони за облека == {{Повеќе слики}}Жените во различни делови од светот се облекуваат  на различни начини, со што нивниот избор на облека зависи од локалната култура, верските постулати и традиции, општествените норми и модните трендови, меѓу другите фактори. Различни општества имаат различни идеи за скромноста. Меѓутоа, во многу јурисдикции, жениските избори во однос на облеката не се секогаш слободни, со закони за ограничување на она што тие можат или не можат да го носат. Ова е особено случајот во однос на исламската облека. Додека одредени јурисдикции законски ја мандатираат облеката, други земји го забрануваат или ограничуваат носењето на одредена облека (како што е бурката/покривањето на лицето) на јавни места (на пример во [[Франција]]). Овие закони се доста контроверзни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.es.amnesty.org/cgi-bin/ai/BRSCGI/WOMENS%20RIGHT%20TO%20CHOOSE%20THEIR%20DRESS%20FREE%20OF%20COERCION?CMD=VEROBJ&MLKOB=29309215959|title=Women’s right to choose their dress, free of coercion|date=4 March 2011|publisher=[[Amnesty International]]|accessdate=2018-02-17|archive-date=2013-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927134431/https://doc.es.amnesty.org/cgi-bin/ai/BRSCGI/WOMENS%20RIGHT%20TO%20CHOOSE%20THEIR%20DRESS%20FREE%20OF%20COERCION?CMD=VEROBJ&MLKOB=29309215959|url-status=dead}}</ref> == Плодноста и семејниот живот == [[Податотека:Countriesbyfertilityrate.svg|мини|300x300пкс|Светска мапа која ја покажува вкупната стапка на фертилитет (TFR), според [[„Светска книга на факти“ на ЦИА|CIA ''World Factbook'']] од 2015 година. {{col-begin}} {{col-break}} {{легенда|#AE23AE|7–8 Children}} {{легенда|#FF00FF|6–7 Children}} {{легенда|#FF0000|5–6 Children}} {{легенда|#FF6600|4–5 Children}} {{col-break}} {{легенда|#FFFF00|3–4 Children}} {{легенда|#00FF00|2–3 Children}} {{легенда|#35B0E3|1–2 Children}} {{легенда|#3555E3|0–1 Children}} {{col-end}}]] [[Податотека:Bhutan_(63774069).jpg|мини|Мајка и дете во [[Бутан]].]] Вкупната стапка на фертилитет (TFR) - просечен број на деца родени од една жена во текот на нејзиниот живот — значително се разликува помеѓу различни региони на светот. Во 2016 година, највисоко проценувана TFR беше во [[Нигер]] (6.62 деца родени по жена), а најниска во [[Сингапур]] (0.82 деца/жена).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html|title=The World Factbook&nbsp;— Central Intelligence Agency|accessdate=2018-02-17|archive-date=2009-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028133713/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html|url-status=dead}}</ref> Додека поголемиот дел од земјите во потсахарска Африка имаат висока TFR, што создава проблеми поради недостигот на ресурси и придонесува за пренаселеност, повеќето западни земји во моментов имаат подзаменска стапка на фертилитет која може да доведе до стареење на населението и опаѓање на населението. Во многу делови од светот имало промени во структурата на семејствата во текот на изминатите неколку децении. На пример, на Запад, има тренд на оддалечување од поширокото семејство кон потесното семејство. Има исто така и тренд на оддалечување од брачната плодност кон небрачната плодност. Децата родени надвор од бракот можат да биде родени на кохабитирачки парови или на [[Самохран родител|немажени мајки]]. Додека децата родени надвор од бракот се целосно прифатени во некои делови од светот, на други места тие се многу стигматизирани, со што немажените мајки се соочуваат со остракизам, вклучувајќи го и насилството од членовите на семејството, и во екстремни случаи, дури и убиства за чест.<ref>https://web.archive.org/web/20130501013343/http://www.mrt-rrt.gov.au/CMSPages/GetFile.aspx?guid=91cf943a-3fa6-4fce-afec-4ab2c2a356fd</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3523123.stm|title=Turkey condemns 'honour killings'|date=1 March 2004|work=BBC News}}</ref> Покрај тоа, сексот надвор од бракот останува нелегален во многу земји (како што се Саудиска Арабија, Пакистан,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eyeontheun.org/voices.asp?p=632|title=Human Rights Voices&nbsp;– Pakistan, August 21, 2008|publisher=Eyeontheun.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121175822/http://www.eyeontheun.org/voices.asp?p=632|archive-date=January 21, 2013|url-status=dead}}</ref> Авганистан,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aidsportal.org/news_details.aspx?ID=4236|title=Home|publisher=AIDSPortal|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20081026065259/http://www.aidsportal.org/news_details.aspx?ID=4236|archive-date=2008-10-26|url-status=dead}}</ref><ref name="travel.state.gov">{{Наведена мрежна страница|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1142.html|title=Iran|publisher=Travel.state.gov|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130801084310/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1142.html|archivedate=2013-08-01|df=}}</ref> Иран, Кувајт,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/2f5665ae20b956cb8025675a0033cafb?Opendocument|title=United Nations Human Rights Website&nbsp;– Treaty Bodies Database&nbsp;– Document&nbsp;– Summary Record&nbsp;– Kuwait|publisher=Unhchr.ch}}</ref> Малдивите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.everyculture.com/Ja-Ma/Maldives.html|title=Culture of Maldives&nbsp;– history, people, clothing, women, beliefs, food, customs, family, social|publisher=Everyculture.com}}</ref> Мароко,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-19049000|title=BBC News&nbsp;– Morocco: Should pre-marital sex be legal?|last=Fakim|first=Nora|date=9 August 2012|publisher=BBC}}</ref> Оман,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interpol.com/Public/Children/SexualAbuse/NationalLaws/csaOman.pdf|title=Legislation of Interpol member states on sexual offences against children&nbsp;– Oman|publisher=Interpol|archive-url=https://web.archive.org/web/20071215043802/http://www.interpol.com/Public/Children/SexualAbuse/NationalLaws/csaOman.pdf|archive-date=15 December 2007}}</ref> Мауританија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2010/af/154358.htm|title=2010 Human Rights Report: Mauritania|date=8 April 2011|publisher=State.gov}}</ref> Обединетите Арапски Емирати,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dubaifaqs.com/education-dubai.php|title=Education in Dubai|last=Dubai FAQs|publisher=Dubaifaqs.com|accessdate=2018-02-17|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142640/http://www.dubaifaqs.com/education-dubai.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/briton-faces-jail-for-sex-on-dubai-beach-863918.html|title=Briton faces jail for sex on Dubai beach&nbsp;– Middle East&nbsp;– World|last=Judd|first=Terri|date=10 July 2008|work=The Independent|location=London}}</ref> Судан,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/2007/06/28/idUSL28849488._CH_.2400|title=Sudan must rewrite rape laws to protect victims|date=28 June 2007|agency=Reuters|access-date=2018-02-17|archive-date=2013-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615115805/http://www.reuters.com/article/2007/06/28/idUSL28849488._CH_.2400|url-status=dead}}</ref> и Јемен<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/47387b712f.html/|title=Refworld &#124; Women's Rights in the Middle East and North Africa&nbsp;– Yemen|last=United Nations High Commissioner for Refugees|publisher=UNHCR}}</ref>). Социјалната улога на [[мајка]]та се разликува помеѓу културите. Во многу делови од светот, од жените со мали деца се очекува да останат дома и да ја посветат целата своја енергија на одгледувањето на детето, додека во други места мајките најчесто се враќаат на работа. == Религија == Одредени религиозни учења имаат посебни одредби кои се однесуваат на родовите улоги, општествени и приватни интеракции помеѓу половите, соодветната облека за жените и разни други прашања што влијаат врз жените и нивната положба во општеството. Во многу земји, овие верски учења имаат влијание врз [[Кривично право|кривичниот закон]] или врз семејното право на овие јурисдикции ([[Шеријат|Шеријатскиот закон]], на пример). Односот помеѓу религија, законот и половата еднаквост е дискутиран од страна на меѓународните организации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp/html/http%3Cspan%20class=%27pullme%27%3EIt%20has%20become%20increasingly%20clear%20that%20disasters%20are%20setting%20back%20efforts%20in%20development%20%E2%80%93%20they%20can%20cripple%20the%20economy,%20destroy%20infrastructure,%20and%20plunge%20more%20people%20into%20poverty%3C/span%3E://www.unisdr.org/www.sealthedeal2009.org/petition/html/story.asp?NewsID=46370&Cr=religion&Cr1=#.Ustsg_tpCKE|title=United Nations News Centre&nbsp;— Harmful practices against women and girls can never be justified by religion&nbsp;– UN expert|date=2013-10-29|publisher=Un.org|accessdate=2014-04-19}}</ref> == Образование == [[Податотека:Bolivia_la_paz_literacy_LOC.jpg|десно|мини|Жени присутни на час за писменост за возрасни во [[Ел Алто]], дел од [[Ла Пас]], [[Боливија]]]] '''Женското образование''' вклучува области на половата еднаквост и пристапот до образованието, и нивната поврзаност при ублажувањето на сиромаштијата. Исто така вклучени се и прашањата за образованието според полот и верата со што поделбата на образованието според половите линии, како и според религиозни учења биле традиционално доминантни и сè уште се доста релевантни во современите дискусии за едукацијата на жените како глобален предвид. Иако женското движење ја има промовирано важноста на прашањата во прилог на женското образование дискусијата е широка и во никој случај не е тесно дефинирана. Таа може да вклучува, на пример, едукација за [[Синдром на стекнат имунолошки дефицит|ХИВ/СИДА]].^[1] Универзалното образование, што значи основно и средно оразование обезбедено од државата, независно од полот сè уште не е глобална норма, дури и ако тоа се претпоставува во повеќето развиени земји. Во некои западни земји, жените ги имаат надминато мажите на многу нивоа на образование. На пример, во САД во 2005/2006, жените ги добиле 62% од вонредните димпоми, 58% од тие на додипломски студии, 60% од магистерските дипломи и 50% од докторатите.^[2] === Писменост === Светската писменост е пониска за жените отколку за мажите. CIA World Factbook дава проценка од 2010 година што покажува дека 80% од жените се образувани, во споредба со 88.6% од мажите (на возраст од 15 години и повеќе). Стапките за писменост се најниски во Јужна и Западна Азија и во делови на потсахарска Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html|title=The World Factbook|publisher=Cia.gov|accessdate=2014-04-19|archive-date=2010-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105171656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html|url-status=dead}}</ref> === Земјите на ОЕЦД === Образовниот полов јаз во земјите кои се дел од [[Организација за економска соработка и развој|Организацијата за економска соработка и развој]] (ОЕЦД) е намален во текот на последните 30 години. Помладите жени денес имаат далеку поголеми шанси да се здобијат со високи квалификации: во 19 од 30 земји на ОЕЦД, постојат повеќе од двојно повеќе жени на возраст од 25 до 34 години со завршено високо образование од жени на возраст од 55 до 64 години. Во 21 од 27 земји на ОЕЦД со споредливи податоци, бројот на жени кои дипломирале на програми на универзитетско ниво е еднаков на или го надминува тој на мажите. 15-годишните девојчиња имаат тенденција да покажуваат многу повисоки очекувања за своите кариери од момчињата на иста возраст.<ref>[http://www.oecd.org/document/31/0,2340,en_2649_201185_33710751_1_1_1_1,00.html Education Levels Rising in OECD Countries but Low Attainment Still Hampers Some,] [//en.wikipedia.org/wiki/Organisation_for_Economic_Co-operation_and_Development Organisation for Economic Co-operation and Development]<span>, Publication Date: 14 September 2004</span>. Retrieved December 2006.</ref> Иако жените се повеќе од половина од вкупниот број на дипломирани студенти во неколку земји на ОЕЦД, тие ги добиваат само 30% од универзитетските дипломи доделени заво областа на науката и инженерството и се 25% до 35% од истражувачите во повеќето земји на ОЕЦД.<ref>[http://www.oecd.org/document/13/0,2340,en_2649_33703_37682893_1_1_1_1,00.html Women in Scientific Careers: Unleashing the Potential,] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070210190113/http://www.oecd.org/document/13/0,2340,en_2649_33703_37682893_1_1_1_1,00.html |date=2007-02-10 }} [//en.wikipedia.org/wiki/Organisation_for_Economic_Co-operation_and_Development Organisation for Economic Co-operation and Development]<span>, </span>{{ISBN|92-64-02537-5}}<span>, Publication Date: 20 November 2006</span>. Retrieved December 2006.</ref> Иако до овој ден жените студираат на престижни универзитети во иста стапка како и мажите, на нив не им се дадени истите шанси да се приклучат на факултетот. Според Смит и Танг, во 1989 година, 65% од мажите и 40% од жените имале постојани позиции, а само 29 проценти од сите научници и инженери вработени како асистент професори биле жени.<ref>{{Наведена книга|title=A six-year Longitudinal Study of Undergraduate Women in Engineering and Science:The Gender and Science Reader|publisher=Routledge|year=2001|location=New York|pages=24–37|author=Brainard, Susanne G.; Carlin, Linda}}</ref> == Жените во политиката == [[Податотека:Map3.8Government_Participation_by_Women_compressed.jpg|алт=A world map showing female governmental participation by country, 2010.|лево|мини|Светска мапа која го покажува женското учество во владите според државата, 2010.]] [[Податотека:Angela_Merkel_(2008).jpg|мини|[[Ангела Меркел]] го има добиено највисокото место на ''FORBES'' списокот на најмоќните жени во светот за 8 од изминатите 10 години<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/profile/angela-merkel/|title=Angela Merkel|publisher=Forbes|accessdate=2014-04-19}}</ref>]] Жените не се доволно застапени во владата во повеќето земји. Во октомври 2013, глобалниот просек на жените во националните собири бил 22%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipu.org/wmn-e/world.htm|title=Women in Parliaments: World and Regional Averages|date=2011-02-14|publisher=Ipu.org|accessdate=2014-04-19}}</ref> Правото на глас на жените во САД беше постигнато постепено, прво на државно и локално ниво почнувајќи во доцниот 19 век и почетокот на 20 век, а во 1920 година жените во САД го добиле универзалното право на глас, со Деветнаесеттиот амандман на Уставот на САД. Некои западни земји биле бавни при овозможувањето на жените да гласаат; особено [[Швајцарија]], каде што жените се стекнале со правото да гласаат на сојузните избори во 1971 година, и во кантонот на Апанзел Инерходен жените го добиле правото на глас за локалните прашања дури во 1991 година, кога кантонот беше принуден да го дозволи тоа од страна на Сојузниот Врховен суд на Швајцарија;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://history-switzerland.geschichte-schweiz.ch/chronology-womens-right-vote-switzerland.html|title=The Long Way to Women's Right to Vote in Switzerland: a Chronology|publisher=History-switzerland.geschichte-schweiz.ch|accessdate=2014-04-19}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2003/WOM1373.doc.htm|title=Experts In Women'S Anti-Discrimination Committee Raise Questions Concerning Reports Of Switzerland On Compliance With Convention|publisher=Un.org|accessdate=2014-04-19}}</ref> и [[Лихтенштајн]] во 1984 година преку референдумот за правото на глас на жените. == Наука, литература и уметност == [[Податотека:Franz von Lenbach - Clara Schumann (Pastell 1878).jpg|мини|Германската композиторка [[Клара Шуман]] во 1878 година]] Жените низ текот на историјата имаат направено придонеси за науката, [[Книжевност|литература]]та и [[уметност]]а. Една област каде што на жените историски им било дозволен пристап беше акушерството и гинекологијата (пред 18 век, грижата за бремени жени во Европа беше спроведена од страна на жените; од средината на 18 век наваму медицинскиот мониторинг на бремените жени почна да бара ригорозно формално образование, до кое на жените генерално не им беше дозволен пристап, затоа практиката во голема мера беше префрлена на мажите).<ref name="Gelis">Gelis, Jacues. History of Childbirth. Boston: Northern University Press, 1991: 96-98</ref><ref>Bynum, W.F., & Porter, Roy, eds. Companion Encyclopedia of the History of Medicine. London and New York: Routledge, 1993: 1051-1052.</ref> Пишувањето, исто така, генерално се сметало за прифатливо за жените од високата класа, иако постигнувањето на успех како женски писател во машко доминираниот свет било многу тешко; како резултат на тоа, неколку жени-писатели усвоиле машки псевдоним (на пр. [[Жорж Санд|Џорџ Санд]], [[Мери Ен Еванс|Џорџ Елиот]]). Жените биле [[композитор]]и, писатели, инструментални изведувачи, [[Пеење|пејачи]], диригенти, музики научници, музички едукатори, музички критичари/музички новинари и слично. Постојат музички движења, настани и жанрови поврзани со жените, женските прашања и [[Феминизам|феминизмот]]. Во 2010-тите, додека жените сочинуваат значителен дел од пејачите на популарната музика и пејачите на [[Класична музика|класичната музика]] и значителен дел од писателите на песните, постои мал број на жени кои се [[музички продуцент]]и, рок критичари и рок инструменталисти. Иако има голем број на жени композитори на класична музика, од Средновековниот период до денес, жените композитори значително се недоволно застапени при најчесто изведуваната класична музика, учебниците по музичка историја и музичките енциклопедии; на пример, во ''Концизна Оксфордска историја на музиката'', Клара Шуман е единствената спомената композиторка. Жените се значителен дел од инструменталните солисти во класичната музика и процентот на жените во оркестрите се зголемува. Во 2015 година, една статија за концертните солисти во големите канадски оркестри покажа дека 84% од солистите со Orchestre Symphonique de Montreal биле мажи. Во 2012 година, жените биле само 6% од топ-кругот на Виенскиот филхармонски оркестар. Жените се поретки како инструменталисти во популарните музички жанрови како што се рок и [[Хеви метал музика|хеви метал]], иако имало голем број значајни женски инструменталисти и целосно женски бендови.<ref>Julian Schaap and Pauwke Berkers. "Grunting Alone? Online Gender Inequality in Extreme Metal Music" in ''Journal of the International Association for the Study of Popular Music''. Vol.4, no.1 (2014) p. 103</ref> Жените исто така се недоволно застапени во оркестарското спроведување, музичката критика/музичкото новинарство, [[Музички продуцент|музичкото продуцирање]] и sound engineering. Жените биле обесхрабрени од компонирање до 19 век, а постои и мал број на жени музиколози, жените станале вклучени во музичкото образование "... до толкав степен што жените го доминирале [ова поле] во текот на доцниот 19 век и во 20-от век."<ref name="parlorsongs.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://parlorsongs.com/issues/2002-9/thismonth/feature.php|title=Women Composers In American Popular Song, Page 1|publisher=Parlorsongs.com|date=1911-03-25|accessdate=2016-01-20}}</ref> Според Џесика Дучен, музички писател за ''The Independent'', жените музичари во класичната музика се „... премногу често судени врз основа на нивниот изглед, а не нивниот талент и тие се соочуваат со притисок... да изгледаат згодно на сцената и во фотографии.“ Според Едвина Волстенкрофт, класичната музичка индустрија одамна е отворена за жените во однос на изведувањето, но жените имаат помала веројатност да се здобијат со позиции на авторитет, како на пример водач на оркестар.<ref name="theguardian.com">{{Наведена мрежна страница|author=Jessica Duchen|url=https://www.theguardian.com/music/2015/feb/28/why-male-domination-of-classical-music-might-end|title=Why the male domination of classical music might be coming to an end &#124; Music|publisher=The Guardian|date=|accessdate=2016-01-20}}</ref> Во популарната музика, иако има многу жени пејачи, постојат многу малку жени [[музички продуцент]]и, поединците кои го насочуваат и кои управуваат со процесот на снимање.<ref name="ReferenceB">{{Наведено списание|last=Ncube|first=Rosina|date=September 2013|title=Sounding Off: Why So Few Women In Audio?|url=http://www.soundonsound.com/sos/sep13/articles/sounding-off-0913.htm|journal=Sound on Sound}}</ref> ==Жената како мотив во уметноста и во популарната култура== Жената, воопшто, или некоја конкретна жена, се јавува како чест мотив во уметноста и во популарната култура. На пример, уште во [[Стар завет|Стариот завет]] (во [[Втора книга Ездра|Втората книга на Ездра]]) се вели: „Ако мажите... видат жена добролична и убава, остваат сѐ и се спуштаат кон неа и ја гледаат со отворена уста, и сите се прилепуваат кон неа повеќе отколку кон златото и среброто и кон секоја скапоценост.“ Притоа, поради неа, „човекот го остава таткото свој, кој го воспитал, и земјата своја и се прилепува кон жената своја, при жената своја останува до смртта и заборава и татко, и мајка, и земјата своја.“<ref>''Свето писмо на Стариот и на новиот завет'' (трето издание). Свиндон: Британско и инострано библиско друштво, Скопје: Македонска книга, 1998, стр. 522.</ref><ref>''Свето писмо на Стариот и на новиот завет'' (трето издание). Свиндон: Британско и инострано библиско друштво, Скопје: Македонска книга, 1998, стр. 521.</ref> ===Жената како мотив во народното творештво=== * „Струмна невеста“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 38.</ref> * „Бездушна Неда“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 39.</ref> * „Ѓурѓе, мома хубава“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 52.</ref> * „Не виткај се, Јованке“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 55.</ref> * „Ој невесто, убавесто, што си толку убавесто“ — македонска народна песна.<ref name="ReferenceC">''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 56.</ref> * „Бог џанана, тој шчо те роди“ — македонска народна песна.<ref name="ReferenceC"/> * „Јана и сонцето“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 7-8.</ref> * „Стојна“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 21.</ref> * „Гуга болна лежи“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 22.</ref> * „Тодора ќерка“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 26-28.</ref> * „Дана невеста“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 29-30.</ref> * „Платно ми ткае Стојна Србинка“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 31-32.</ref> * „Струмница невеста“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 33.</ref> * „Јана кукавица“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 36-38.</ref> * „Елин Дојка“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 56-59.</ref> * „Маре мори Маре“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 70.</ref> * „Јана“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 73-74.</ref> * „Стојан и Бојана“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 77-78.</ref> * „Мана девојка“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 81-83.</ref> * „Стана невеста“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 84-85.</ref> * „Везела Јана бела шамија“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 86.</ref> * „Бела Јана дворје ми метеше“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 87-88.</ref> * „Стојан и Бојана“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 89-90.</ref> * „Две сестри“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 91.</ref> * „Убава Јана“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 95-96.</ref> * „Рада сираче“ — македонска народна песна.<ref>''Македонски народни балади'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 106-107.</ref> * „Златно Злато моја“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'' (приредил Кирил Пенушлиски), „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 61-62.</ref> * „Ми прошетала Трна девојка“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'' (приредил Кирил Пенушлиски), „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 64.</ref> * „Момче невеста фалеше“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'' (приредил Кирил Пенушлиски), „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 71.</ref> * „Сирма војвотка“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'' (приредил Кирил Пенушлиски), „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 112.</ref> * „Неверството на жената на Груица“ (српски: ''Невјера љубе Грујичине'') - српска епска (ајдучка) песна.<ref>''Хајдуци''. Београд: Народна књига, 1965, стр. 43-52.</ref> * „[[Сестрата на сердарот Ѓурковиќ]]“ (српски: ''Сестра Ҕурковића-сердара'') - српска народна [[еп]]ска песна.<ref>„Сестра Ҕурковића-сердара“, во: Војислав Ђурић, ''Антологија српских народних јуначких песама''. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 363-371.</ref> * „[[Косовка девојка]]“ - српска епска песна.<ref>''Junačke narodne pesme'', Rad, Beograd, 1959, стр. 60-63.</ref> * „[[Жената на ајдукот Вукосав]]“ (српски: ''Љуба хајдук-Вукосава'') - српска епска ([[Ајдутство|ајдучка]]) песна.<ref>''Хајдуци''. Београд: Народна књига, 1965, стр. 75-81.</ref> * „Неверната жена на Хрњица Мујо“ ([[Српскохрватски јазик|српскохрватски]]: ''Nevjerna ljuba Hrnjice Muje'') — босанска [[Епска народна поезија|епска]] песна.<ref>''Muslimanske junačke pjesme''. Sarajevo: Stvarnost, 1969, стр. 485-515.</ref> * „[[Хасанагиница]]“ ([[Српскохрватски јазик|српскохрватски]]: ''Hasanaginica'') — босанска [[Епска народна поезија|епска]] песна.<ref>''Muslimanske junačke pjesme''. Sarajevo: Stvarnost, 1969, стр. 3-5.</ref> * „Јунаштвото и свршувачката на Златија Ѓунлагиќ“ (српскохрватски: ''Junaštvo i udaja Zlatije Đunlagića'') — босанска [[Епска народна поезија|епска]] песна.<ref name="Sarajevo 1969">''Muslimanske junačke pjesme''. Sarajevo: Stvarnost, 1969, стр.485-515.</ref> * „Ќерката на Али-бег Атлагиќ“ (српскохрватски: ''Kćeri Ali-bega Atlagića'') — босанска [[Епска народна поезија|епска]] песна.<ref name="Sarajevo 1969"/> * „Инатчика“ — [[Естонски фолклор|естонска]] народна приказна.<ref>''Волшебниот прстен - Естонски народни приказни''. Наша книга, Скопје, 1969, стр. 52-56.</ref> * „Злобната жена“ ([[српски]]: ''Зла жена'') — српска народна приказна.<ref>''Народне приповетке''. Београд: Просвета, 1963, стр. 131-134.</ref> * „[[Глупавата жена (сказна на браќата Грим)|Глупавата жена]]“ — сказна на [[браќата Грим]].<ref>Браќа Грим, ''Сказни'', Наша книга, Скопје, 1972, стр. 23-29.</ref> * „[[Пепелашка]]“ — сказна на браќата Грим.<ref>Браќата Грим, ''Пепелашка'', Детска радост, Скопје, 1993.</ref> * „[[Снежана (бајка)|Снежана]]“ — сказна на браќата Грим.<ref>„Снежана“ во: Браќа Грим, ''Храбриот кројач'', Детска радост, Скопје, 1980.</ref> ===Жената како мотив во книжевноста=== ====Жената како мотив во поезијата==== * „[[Дениција]]“ - поетска збирка на македонскиот поет [[Петре М. Андреевски]] од 1968 година.<ref>Петре М. Андреевски, ''Дениција''. Скопје: Три, 2005.</ref> * „Ланета“ — песна на македонскиот поет [[Јозо Т. Бошковски - Јон|Јозо Т. Бошковски]] од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 26.</ref> * „Билјана“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 27.</ref> * „Мојата девојка“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 29.</ref> * „Патување со Весна“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 30.</ref> * „Еден човек и една жена наполно бели“ - песна на францускиот писател [[Андре Бретон]].<ref>Андре Бретон, ''Рајот не е наполно загубен''. Скопје: Култура, 1989, стр. 65.</ref> * „Хана“ — [[стихозбирка]] на српскиот поет [[Оскар Давичо]] од 1951 година.<ref>Оскар Давичо, ''Песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 234.</ref> * „За Марија Горчулан“ (српски: ''За Марију Горчулан'') — песна на Оскар Давичо.<ref>Оскар Давичо, ''Песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 217.</ref> * „Вдовица“ (српски: ''Удовица'') — песна на Оскар Давичо.<ref>Оскар Давичо, ''Песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 221.</ref> * „Вдовица“ (српски: ''Удовица'') — песна на Оскар Давичо.<ref>Оскар Давичо, ''Песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 219-220.</ref> * „Убавите жени“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]] од 1955 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 55.</ref> * „Старата“ — песна на Блаже Конески напишана меѓу 1941 и 1945 година.<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 12.</ref> * „Старата“ — песна на Блаже Конески од 1961 година.<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 186.</ref> * „Три крупни жени“ — песна на Блаже Конески од 1974 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 65.</ref> * „Житие на Бона“ — песна на Блаже Конески од 1979 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 75.</ref> * „Грешни жени“ — песна на Блаже Конески од 1988 година.<ref>Блаже Конески, ''Црква''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 25.</ref> * „Жената“ — песна на Блаже Конески од 1988 година.<ref>Блаже Конески, ''Црква''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 27.</ref> * „Убавина“ — песна на Блаже Конески од 1988 година.<ref>Блаже Конески, ''Црква''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 28.</ref> * „За непознатата“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 90-92.</ref> * „Сестри“ — песна на македонскиот поет [[Јован Котески]].<ref>Јован Котевски, ''Пеплосија''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 37.</ref> * „Жена“ — песна на Јован Котески.<ref>Јован Котевски, ''Пеплосија''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 25-26.</ref> * „Ана“ — песна на Јован Котески.<ref>Јован Котевски, ''Пеплосија''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 29.</ref> * „Песната на човекот и жената во предвечерието“ (хрватски: ''Pjesma čovjeka i žene u predvečerje'') - песна на хрватскиот писател [[Мирослав Крлежа]].<ref>Miroslav Krleža, ''Lirika''. Sarajevo: Svjetlost, 1966, стр. 40-42.</ref> * „Неверна жена“ - песна на шпанскиот поет [[Федерико Гарсија Лорка]]. * „Писмо до Татјана Јаковљева“ (руски: ''Письмо Татьяне Яковлевоҋ'') - песна на рускиот поет [[Владимир Мајаковски]] од 1928 година.<ref>Владимир Мајаковски, ''Песме и поеме''. Нови Сад: Академска књига, 2015, стр. 171-174.</ref> * „Заради жената“ (руски: ''За Женщиной'') - песна на Владимир Мајаковски од 1913 година.<ref>Владимир Мајаковски, ''Песме и поеме''. Нови Сад: Академска књига, 2015, стр. 21.</ref> * „Неколку збора за мојата жена“ (руски: ''Несколько слов о моей жене'') - песна на Владимир Мајаковски од 1913 година.<ref>Владимир Мајаковски, ''Песме и поеме''. Нови Сад: Академска књига, 2015, стр. 27.</ref> * „За госпоѓицата П. Г.“ (француски: ''A Mlle P. G.'') - песна на францускиот поет [[Стефан Маларме]] од 1898 година.<ref>Стефан Маларме, ''Песме''. Београд: Култура, 1970, стр. 120.</ref> * „За госпоѓата Дофен“ (француски: ''A Mme Léopold Dauphin'') - песна на Стефан Маларме.<ref>Стефан Маларме, ''Песме''. Београд: Култура, 1970, стр. 122.</ref> * „Фотографијата на Мери Лоран“ (француски: ''Photographie de Mme Méry Laurent'') - песна на Стефан Маларме.<ref>Стефан Маларме, ''Песме''. Београд: Култура, 1970, стр. 124.</ref> * „За госпоѓата Мери Лоран“ - песна на Стефан Маларме.<ref>Стефан Маларме, ''Песме''. Београд: Култура, 1970, стр. 125.</ref> * „Продавачката на костуми“ (француски: ''La Marchande d'habits'') — песна на Стефан Маларме.<ref>Стефан Маларме, ''Песме''. Београд: Култура, 1970, стр. 130.</ref> * „Жена“ - песна на рускиот поет [[Леонид Мартинов]] од 1964 година.<ref>''Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига II: Прва четвртина – средина XX века (авангарда и социјалистички реализам)''. Београд: Paidea, 2007, стр. 210.</ref> * „Раткина неволја“ — песна на македонскиот поет [[Коле Неделковски]].<ref>Коле Неделковски, ''Стихови''. Кочо Рацин, Скопје, 1958, стр. 36.</ref> * „Жена-Икар“ — песна на полската поетеса [[Марија Павликовска-Јасножевска]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 69.</ref> * „Две шминкерки“ — песна на рускиот поет [[Алексеј Паршчиков]].<ref>Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 234.</ref> * „Маргарита“ — песна на рускиот писател [[Борис Пастернак]] од 1919 година.<ref>Борис Леонидович Пастернак, ''Изабране песме''. Нови Сад: Orpheus, 2011, стр. 31.</ref> * „Жените од детството“ — песна на рускиот писател Борис Пастернак.<ref>Борис Леонидович Пастернак, ''Изабране песме''. Нови Сад: Orpheus, 2011, стр. 299-300.</ref> * „Неротка I“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 442.</ref> * „Неротка II“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 443.</ref> * „Каде да ја побарам?“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 263-264.</ref> * „Силвија од Краков“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 254.</ref> * „Магдалена“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 325.</ref> * „Ќе се скријам во нејзиното име“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 296.</ref> * „Улам на твоите усни во кои заоѓа сонцето“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 229-230.</ref> * „Барбара“ — песна на францускиот поет [[Жак Превер]].<ref>Жак Превер, ''Чари велеграда''. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 63-64.</ref> * „На Ј. Н. Ушакова“ — песна на рускиот поет [[Александар Пушкин]].<ref>A. S. Puškin, ''Lirika''. Rad, Beograd, 1979, стр. 149.</ref> * „На Ј. Н. Ушакова“ — песна на Александар Пушкин.<ref>A. S. Puškin, ''Lirika''. Rad, Beograd, 1979, стр. 150.</ref> * „Далида“ — песна на српскиот поет [[Милан Ракиќ]].<ref>Милан Ракић, ''Песме''. Рад, Београд, 1963, стр. 42-43.</ref> * „Убавина“ (српски: ''Лепота'') — песна на Милан Ракиќ.<ref>Милан Ракић, ''Песме''. Рад, Београд, 1963, стр. 57.</ref> * „Јефимија“ — песна на српскиот поет [[Милан Ракиќ]].<ref>Милан Ракић, ''Песме''. Рад, Београд, 1963, стр. 126-127.</ref> * „Приказна за старите жени“ — песна на полскиот поет [[Тадеуш Ружевич]] од 1963 година.<ref>Tadeuš Ruževič, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg / Čigoja štampa, 2013, стр. 40-43.</ref> * „Жена во црнина оди по розите“ — песна на полскиот поет Тадеуш Ружевич.<ref>Tadeuš Ruževič, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg / Čigoja štampa, 2013, стр. 195-196.</ref> * „Жената која виси од прозорецот на тринаесеттиот кат“ (англиски: ''The woman hanging from the thirteen floor window'') — песна на американската поетеса [[Џој Харџо]] (''Joy Harjo'').<ref>Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 184-188.</ref> * „Приказната на жената“ — песна на северноирскиот поет [[Шејмас Хини]].<ref>Шејмас Хини, ''Песме''. Београд: Цицеро, Земун: Писмо, Нови Сад: Матица српска, 1993, стр. 26-27.</ref> * „Хана“ — песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр декември</ref> * „Една минута тишина по Лудвика Вавжињска“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 23-24.</ref> * „Рубенсовите жени“ — песна на Вислава Шимборска.<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 62-63.</ref> * „Невиност“ — песна на Вислава Шимборска.<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 111.</ref> * „Лотовата жена“ — песна на Вислава Шимборска.<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 179-180.</ref> * „Женски портрет“ — песна на Вислава Шимборска.<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 196.</ref> ====Жената како мотив во драмската уметност==== * „[[Лисистрата]]“ ([[грчки]]: ''ΛΥΣIΣTPATН'') - драма на старогрчкиот писател [[Аристофан]]. * „Салома“ (''Salome'') — драма на ирскиот писател [[Оскар Вајлд]].<ref name="raspored.hrt.hr">[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-02-26 Ovo je opera: Salome - Richard Strauss (пристапено на 26.2.2023)]</ref> * „[[Медеја (Еврипид)|Медеја]]“ - драма на старогрчкиот писател [[Еврипид]]. * „[[Ифигенија во Авлида]]“ - драма на Еврипид. * „[[Феничанки]]“ - драма на Еврипид. * „[[Алкеста (Еврипид)|Алкеста]]“ - драма на Еврипид. * „[[Медеја (драма на Пјер Корнеј)|Медеја]]“. ([[француски]]: ''Médée'') - [[драма]] ([[трагедија]]) на францускиот писател [[Пјер Корнеј]] од 1635 година.<ref>Ѓорѓи Шоптрајанов, „Пјер Корнеј“, во: Пјер Корнеј, ''Сид''. Скопје: Македонска книга, 1970, стр. 12-13.</ref> * „[[Мелита]]“ ([[француски]]: ''Mélite'') — [[драма]] ([[комедија]]) на Пјер Корнеј од 1625 година.<ref>Ѓорѓи Шоптрајанов, „Пјер Корнеј“, во: Пјер Корнеј, ''Сид''. Скопје: Македонска книга, 1970, стр. 8-11.</ref> * „[[Федра (драма на Расин)|Федра]]“ - [[драма]] на францускиот писател [[Жан Расин]] од 1677 година. * „Антигона“ ([[грчки]]: ''ΑΝΤΙΓΟΝΗ'') - [[драма]] на старогрчкиот писател [[Софокле]].<ref>Софокле, ''Антигона''. Скопје: Наша книга, 1976.</ref> * „[[Госпоѓица Јулија]]“ ([[шведски]]: ''Fröken Julie'') - драма на шведскиот писател [[Аугуст Стриндберг]] од 1888 година. * „Филумена Мартурано“ драма на [[Едуардо де Филипо]] од 1946 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4gomHNfnCzE&t=37s FILUMENA MARTURANO – Atelje 212, Beograd (1996.) (пристапено на 15.2.2025)]</ref> * „[[Три сестри (драма на Чехов)|Три сестри]]“ - [[драма]] на рускиот писател [[Антон Чехов]]. ====Жената како мотив во прозата==== * „Вертикала“ — кус расказ на македонскиот писател [[Андреј Ал-Асади]].<ref>Андреј Ал-Асади, ''Утрото на бессоните''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 22-25.</ref> * „Госпоѓата Флавија“ - расказ на италијанскиот писател [[Корадо Алваро]].<ref>''Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama'' (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 317-323.</ref> * „[[Мали жени (роман)|Мали жени]]“ ([[англиски]]: ''Little Women'') - [[роман]] на американската писателка [[Луиза Меј Алкот]] од 1868-1869 година. * „Жена без лице“ – расказ на македонскиот писател [[Петре М. Андреевски]].<ref>Петре М. Андреевски, ''Одбрани раскази''. Мисла, Скопје, 1970, стр. 48-59.</ref> * „[[Госпоѓица (роман на Иво Андриќ)|Госпоѓица]]“ - роман на српскиот писател [[Иво Андриќ]]. * „Тетка ми“ — песна на македонската поетеса [[Христина Аслимоска]] од 2003 година.<ref>Христина Аслимоска, ''Бисерни зборови''. Охрид: Летра, 2003, стр. 26.</ref> * „Баба Емилија“ — песна на Христина Аслимоска од 2003 година.<ref>Христина Аслимоска, ''Бисерни зборови''. Охрид: Летра, 2003, стр. 25.</ref> * „[[Саразин]]“ (француски: ''Sarrasine'') — новела на францускиот писател [[Оноре де Балзак]] од 1830 година. * „[[Евгенија Гранде]]“ — роман на францускиот писател Оноре де Балзак од 1833 година. * „[[Надја]]“ (француски: ''Nadja'') - роман на францускиот писател [[Андре Бретон]] од 1928 година.<ref>Андре Бретон, ''Надја''. Скопје: Магор, 2009.</ref> * „[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]“ ([[англиски]]: ''Women'') - роман на американскиот писател [[Чарлс Буковски]] од 1978 година.<ref>Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988.</ref> * „Волчица“ - расказ на италијанскиот писател [[Џовани Верга]].<ref>''Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama'' (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 231-235.</ref> * „[[Грешките на жената]]“ - [[роман]] на Мери Волстонкрафт од 1798 година.<ref>Тејлор, Поглавје 9 Шапиро 37; 149</ref>. * „Поговор: ... Во лисица“ — кус [[расказ]] на британската писателка [[Џоана Волш]] од 2015 година.<ref>Џоана Волш, ''Набави си муда: 9 и 1 / 2 бајки за секс''. Скопје: Темплум, 2019, стр. 65-66.</ref> * „[[Госпоѓа Даловеј]]“ ([[англиски]]: ''Mrs Dalloway'') - [[роман]] на англиската писателка [[Вирџинија Вулф]] од 1925 година.<ref>Virdžinija Vulf, ''Gospođa Dalovej''. Beograd: Rad, 1964, стр. 3-72.</ref> * „Ние сме храбри девојки“ — краток расказ на македонската писателка [[Ана Голејшка Џикова]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 338.</ref> * „[[Дамата со камелии]]“ ([[француски]]: ''La Dame aux camélias'') - роман на францускиот писател [[Александар Дима (син)|Александар Дима Синот]] од 1848 година. * „[[Кротка (новела)|Кротка]]“ ([[руски]]: ''Кроткая'') - [[новела]] на рускиот писател [[Фјодор Михајлович Достоевски]].<ref>Фјодор Михајлович Достоевски, ''Кротка''. Скопје: Панили, 2006.</ref> * „[[Сестрата Кери]]“ (англиски: ''Sister Carrie'') — роман на американскиот писател [[Теодор Драјзер]] од 1900 година.<ref>Карл ван Дорен, во: Теодор Драјзер, ''Америчка трагедија''. Београд: Просвета, 1955, стр. VIII-X.</ref> * „[[Џени Герхард]]“ (англиски: ''Jennie Gerhardt'') — роман на Теодор Драјзер од 1911 година. * „Жената од чад“ — краток расказ на македонскиот писател [[Бардил Заими]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 194.</ref> * „Баби“ — кус расказ на македонскиот писател [[Ѓоко Здравески]] од 2019 година.<ref>Ѓоко Здравески, ''Отсечки стварност''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 47-52.</ref> * „Бабичка“ — кус расказ на Ѓоко Здравески од 2019 година.<ref>Ѓоко Здравески, ''Отсечки стварност''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 59.</ref> * „[[Нана (роман)|Нана]]“ - роман на францускиот писател [[Емил Зола]]. * „[[Тереза Ракен]]“ (француски: ''Thérèse Raquin'') - роман на францускиот писател [[Емил Зола]].<ref>Emil Zola, ''Tereza Raken''. Beograd: Rad, 1963.</ref> * „[[Сесила (роман)|Сесил]]“ ([[француски]]: ''Cecile'') - [[новела]] на францускиот писател [[Бенжамен Констан]].<ref>B. Konstan, ''Adolf - Sesila''. Beograd: Rad, 1964.</ref> * „[[Кира Киралина|Кира Киралина - Раскажувањата на Адријан Зографи]]“ ([[француски]]: ''Kyra Kyralina: Les récits d'Adrien Zograffi'') - [[роман]] на романскиот писател [[Панаит Истрати]] од [[1923]] година.<ref>Панаит Истрати, ''Кира Киралина''. Скопје: Темплум, 2006.</ref> * „[[Сиромашката Банаќанка]]“ — книга на српскиот писател [[Ѓура Јакшиќ]].<ref>''Јунак над јунаци'', Култура, Скопје, 1967.</ref> * „[[Фани Хил]]“ - роман на англискиот писател [[Џон Клеланд]]. * „Зелените гаќички на Урсула Вајс“ — краток расказ на македонскиот писател [[Владо Манчевски]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 148-149.</ref> * „Лигета Стоиќ и двете шумски самовили“ — краток расказ на македонскиот писател [[Владо Манчевски]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 150-151.</ref> * „Ева е во својот мачор“ - расказ на колумбискиот писател [[Габриел Гарсија Маркес]].<ref>''Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama'' (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 183-194.</ref> * „[[Коломба]]“ ([[француски]]: ''Colomba'') - [[новела]] на францускиот писател [[Проспер Мериме]]. * „[[Кармен (новела)|Кармен]]“ ([[француски]]: ''Carmen'') - роман на Проспер Мериме. * „[[Ивет (Мопасан)|Ивет]]“ (француски: ''Yvette'') - новела на францускиот писател [[Ги де Мопасан]] од 1884 година.<ref>Guy de Maupassant, ''Yvette''. Split: Logos, 1984.</ref> * „[[Мис Хериет|Мис Хариета]]“ — расказ на Ги де Мопасан.<ref>„Мис Хариета“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 208-235.</ref> * „[[Тереза Дескејру]]“ (француски: ''Thérèse Desqueyroux'') - роман на францускиот писател Франсоа [[Шарл Моријак]] од 1927 година.<ref>Fransoa Morijak, ''Tereza Deskejru''. Beograd: Rad, 1964.</ref> * „[[Лолита]]“ - роман на рускиот писател [[Владимир Набоков]] од 1955 година. * „Необичниот живот на Наташа Целакоска“ — краток расказ на македонскиот писател [[Горан Петревски]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 200.</ref> * „[[Манон Леско]]“ (француски: ''L'Histoire du chevalier des Grieux et de Manon Lescaut'') — новела на францускиот писател [[Антоан Франсоа Прево]] од 1731 година. * „[[Затвореничка (роман од Пруст)|Затвореничка]]“ — роман на францускиот писател [[Марсел Пруст]].<ref>„Napomene“, во: Marsel Prust, ''Iščezla Albertina''. Beograd: Paidea, 2004, стр. 138.</ref> * „[[Исчезнатата Албертина]]“ (француски: ''Albertine disparue'') — роман на Марсел Пруст.<ref>Marsel Prust, ''Iščezla Albertina''. Beograd: Paidea, 2004.</ref> * „Продавачката на бурек“ — краток расказ на македонскиот писател [[Сотир Ристо]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 217.</ref> * „Старата тетка Ада“ — расказ на италијанскиот писател [[Џани Родари]].<ref>Џани Родари, ''Приказни по телефон''. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993.</ref> * „[[Јулија или новата Елоиза]]“ (француски: ''Julie, ou la nouvelle Héloïse'') — роман на францускиот писател [[Жан Жак Русо]] од 1761 година. * „[[Капетановата ќерка]]“ ({{langx|ru|Капитанская дочка}}) - [[роман]] на рускиот писател [[Александар Сергеевич Пушкин]] од 1836 година.<ref>А. С. Пушкин, ''Капетанова кћи''. Београд: Издање издавачког и књижарског предузећа Геца Кон. А., 1937.</ref> * „[[Зона Замфирова (книга)|Зона Замфирова]]“ - роман на српскиот писател [[Стеван Сремац]] од 1906 година. * „[[Коштана (драма)|Коштана]]“ - драма на српскиот писател [[Борисав Станковиќ]]. * „Очекувања“ — краток расказ на македонската писателка [[Олгица Станковска]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 334.</ref> * „[[Ана Каренина]]“ ({{langx|ru|Анна Каренина}}) — [[роман]] на рускиот писател [[Лав Толстој]] од 1878 година. * „Глушец и жена“ - расказ на американскиот писател [[Дилен Томас]].<ref>''Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama'' (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 333-351.</ref> * „Лудата Фанка од ушната школка“ — расказ на македонската писателка [[Цветанка Трпкова]].<ref>Цветанка Трпкова, ''Раздавање на душата''. Скопје: Темплум, 2023, стр. 16-21.</ref> * „Грешката на Шарлота Ефтимова“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 475-476.</ref> * „Глинени јазици“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 479.</ref> * „Гласот на Добрила“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 478.</ref> * „Женска клетва“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 533-534.</ref> * „Елена. Елена Петровиќ“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 529-530.</ref> * „[[Госпоѓа Бовари]]“ ([[француски]]: ''Madame Bovary'') - роман на францускиот писател [[Гистав Флобер]] од 1856 година.<ref>Гистав Флобер, ''Госпођа Бовари''. Нови Сад: Матица српска, 1951.</ref> * „[[Ефи Брист]]“ — роман на германскиот писател [[Теодор Фонтане]] од 1895 година.<ref>Teodor Fontane, ''Efi Brist''. Rad, Beograd, 1969.</ref> * „Сесил“ — роман на Теодор Фонтане од 1887 година.<<ref name="Teodor Fontane 1969">Miloš Đoršević, „Teodor Fontane“, во: Teodor Fontane, ''Efi Brist''. Rad, Beograd, 1969, стр. 215.</ref> * „Госпоѓицата Јени Трејбел“ — роман на Теодор Фонтане од 1892 година.<ref name="Teodor Fontane 1969"/> * „[[Таида (роман)|Таида]]“ ([[Француски јазик|француски]]: ''Taïs'') - роман на францускиот писател [[Анатол Франс]] од 1890 година.<ref>Anatol Frans, ''Taida''. Beograd: Rad, 1961.</ref> * „[[Леворака жена]]“ ({{langx|de|Die linkshӓndige Frau}}) — [[роман]] од германскиот [[писател]] [[Петер Хандке]] од 1976 година.<ref>Peter Handke, ''Ljevoruka žena''. Zagreb: August Cesarec, 1979.</ref> * „[[Госпоѓицата Скидери]]“ ([[Германски јазик|германски]]: ''Fräulein von Scuderi'') — новела на германскиот писател [[Ернест Теодор Хофман]]. ====Жената како тема во публицистиката==== * „[[Одбрана на правата на женaтa]]“ - политички трактат на британската феминистка [[Мери Волстонкрафт]] од 1792 година. * „[[Подредување на жената]]“ (англиски: ''Subjection of Women'') - есеј на англискиот филозоф [[Џон Стјуарт Mил]] од 1861 година.<ref>{{Наведена книга|author=Mill, John Stuart|title=The Subjection of Women|url=https://archive.org/details/subjectionofwome00unse|date=1997|first=1869|publisher=Dover Thrift Editions|isbn=0-486-29601-6|page=v}}</ref> ===Жената како мотив во ликовната уметност=== * „[[Непозната жена]]“ ([[руски]]: ''Неизвестная'') - слика на рускиот уметник [[Иван Крамској]] од 1883 година. * „[[Жена со гитара (скулптура во Скопје)|Жена со гитара]]“ - скулптура на [[Синиша Новески]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.vecer.com.mk/default.asp?ItemID=64562FF1120281488391F9245DF67548|title=Скулптурата ќе им го разубавува денот на минувачите|date=6 мај 2009|publisher=Вечер|language=македонски|accessdate=2011-08-14}}{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „[[Госпоѓиците од Авињон]]“ ([[француски]]: ''Les Demoiselles d’Avignon'') — слика на шпанскиот уметник [[Пабло Пикасо]] од 1907 година. * „[[Жените од Алжир]]“ ([[француски]]: ''Les Femmes d'Alger'') — слика на шпанскиот уметник [[Пабло Пикасо]]. ===Жената како мотив во филмот и телевизијата=== * „[[Жена на Месечината (филм)|Жена на месечината]]“ - германски [[филм]] од 1929 година, во [[Режисер|режија]] на [[Фриц Ланг]]. * „[[Мали жени (филм)|Мали жени]]“ ([[англиски]]: ''Little Women'') - американски филм од 1933 година, во режија на [[Џорџ Кјукор]].<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0024264/awards?ref_=tt_awd IMDb, Little Women (1933) - Awards (пристапено на 5 април 2015)]</ref> * „[[Жената на бискупот (филм)|Жената на бискупот]]“ ([[англиски]]: ''The Bishop's Wife'') - американски филм од 1947, во режија на [[Хенри Костер]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&datum=2019-12-24 Biskupova žena, američki film (пристапено на 24 декември 2019)]</ref> * „[[Сонот на жената (филм)|Сонот на жената]]“ ([[шведски]]: ''Kvinnodröm'') - шведски филм од 1955 година, режиран од [[Ингмар Бергман]]. * „[[Лолита (филм од 1962)|Лолита]]“ - филм на [[Стенли Кубрик]] од 1962 година. * „[[Жена од слама (филм од 1964)|Жена од слама]]“ ([[англиски]]: ''Woman of Straw'') - британски филм од 1964 година, во режија на Бејсил Диарден.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0058754/ IMDb, Woman of Straw (1964) (пристапено на 27 март 2019)]</ref> * „[[Персона (филм од 1966)|Персона]]“ ([[шведски]]: ''Persona'') е американски филм од 1966 година, во режија на [[Ингмар Бергман]].<ref>''100 години од раѓањето на Бергман''. Скопје: Кинотека на Македонија, 2018, стр. 16.</ref> * „[[Девојката од Космај]]“ (српски: ''Девојка са Космаја'') — југословенски филм од 1972 година во режија на [[Драгован Јовановиќ]].<ref>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/18/rts-2/4955837/devojka-sa-kosmaja.html РТС, Девојка са Космаја (пристапено на 25.9.2022)]</ref> * „[[Крикови и шепотења (филм)|Крикови и шепотења]]“ ([[шведски]]: ''Viskningar och rop'') е шведски филм од 1972 година, дело на режисерот Ингмар Бергман.<ref>''Антена'', број 832, 5 јуни 2014, стр. 18.</ref> * „[[Бризи (филм)|Бризи]]“ ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Breezy'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Клинт Иствуд]] од 1973 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-11 Filmovi Clinta Eastwooda: Jutarnji susret, američki film (1973.) (пристапено на 11.6.2026)]</ref> * „[[Селин и Жили се возат во чамец|Селин и Жили се возат во чамец: Фантомски дами над Париз]]“ ([[Француски јазик|француски]]: ''Céline et Julie vont en bateau: Phantom Ladies Over Paris'') – филм на режисерот [[Жак Ривет]] (Jacques Rivette) од 1974 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2022-09-10 Céline i Julie se voze u čamcu, francuski film (пристапено на 10.9.2022)]</ref> * „[[Исправи се, Делфина]]“ — македонски филм на режисерот [[Александар Ѓурчинов]] од 1977 година. * „[[Ени Хол]]“ ([[англиски]]: ''Annie Hall'') - [[америка]]нски филм од 1977 година, режиран од [[Вуди Ален]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=anniehall.htm|publisher=„Box Office Mojo“|title=Бокс Офис информации за „Ени Хол“|accessdate=29 јануари 2012}}</ref> * „[[Госпоѓа Флор и нејзините двајца сопрузи]]“ (''Dona Flor e seus dois maridos'') - филм на режисерот [[Бруно Барето]] од 1978 година.<ref>''Пази се! Доаѓа Cinedays 13.'' Скопје: Младински културен центар, 2014, стр. 60.</ref> * „[[Љубица (филм)|Љубица]]“ ([[хрватски]]: ''Ljubica'') - хрватски филм од 1978 година, во режија на [[Крешо Голик]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&datum=2019-11-08 HRT, Ljubica, hrvatski film (пристапено на 15 ноември 2019)]</ref> * „[[Федора (филм од 1978)|Федора]]“ - германско-француски [[филм]] од 1978 година, во [[режија]] на [[Били Вајлдер]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0077539/ IMDb, Fedora (1978) (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> * „[[Бракот на Марија Браун]]“ ([[германски]]: ''Die Ehe von Maria Braun'') — германски филм од 1979 година, во режија на [[Рајнер Вернер Фасбиндер]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0079095/awards?ref_=tt_awd IMDb, The Marriage of Maria Braun (1979)Awards (пристапено на 13 јуни 2020)]</ref> * „[[Жена од малтер]]“ - македонски телевизиски [[филм]] од 1979 година во режија на [[Јане Петковски]]. * „[[Жената со скршен нос (филм)|Жената со скршен нос]]“ - југословенски филм, во режија на [[Срѓан Карановиќ]].<ref>''Антена'', број 840, 1 август 2014, стр. 24.</ref><ref>''Антена'', број 862, 2 јануари 2015, стр. 22.</ref> * „[[Бети Блу (филм)|Бети Блу]]“ (англиски: ''Betty Blue'') - француски филм од 1986 година, во режија на [[Лик Бесон]]. * „[[Убава жена]]“ ([[англиски]]: ''Pretty Woman'') - американски филм од 1990 година во режија на [[Гери Маршал]]. * „[[Госпоѓа Браун]]“ ([[англиски]]: ''Mrs. Brown'') - британски филм од 1997 година, во режија на Џон Маден.<ref>''Антена'', број 864, 16 јануари 2015, стр. 21.</ref> * „[[Жената на астронаутот (филм)|Жената на астронаутот]]“ ([[англиски]]: ''The Astronaut's Wife'') - американски филм од 1999 година, во режија на Ренд Равич.<ref>„Жената на астронаутот“, ''Антена'', број 884, 5 јуни 2015, стр. 14.</ref> * „[[Малена (филм)|Малена]]“ — италијански филм од 2000 година во режија на [[Џузепе Торнаторе]].<ref>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/17/rts-1/4832355/malena.html Малена (пристапено на 4.6.2022)]</ref> * „[[Нора (филм)|Нора]]“ – [[филм]] на [[режисер]]от [[Пет Марфи]] (Pat Murphy) од 2000 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2025-10-28 Nora, irsko-britansko-talijansko-njemački film (пристапено на 28.10.2025)]</ref> * „Алма Малер“ — германско-австриски филм од 2001 година, во режија на Брус Бересфорд.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-05-23 Film tjedna: Alma Mahler: Nevjesta vjetra, britansko-njemačko-austrijski film (пристапено на 23.5.2024)]</ref> * „[[Наташа (филм)|Наташа]]“ — српски филм од 2001 година во режија на [[Љубиша Самарџиќ]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0283504/ IMDb, Natasha (пристапено на 29.3.2023)]</ref> * „[[Зона Замфирова (филм)|Зона Замфирова]]“ - српски филм од 2002 година, во режија на [[Здравко Шотра]]. * „[[Благословете ја жената]]“ (руски: ''Благословите женщину'') – филм на режисерот [[Станислав Говорухин]] од 2003 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2022-12-28 Blagoslovite ženu, ruski film (пристапено на 28.12.2022)]</ref> * „[[Жена-мачка (филм)|Жена-мачка]]“ ([[англиски]]: ''Catwoman'') — американски филм од 2004 година, во режија на [[Питоф Комар]].<ref>„Срамежлива девојка со таен идентитет“, ''Антена'', број 893, 7 август 2015, стр март</ref><ref>„Жена мачка“, ''Антена'', број 870, 27 февруари 2015, стр. 17.</ref> * „[[Девојка од милион долари]]“ ([[англиски]]: ''Million Dollar Baby'') - [[САД|американски]] филм од 2004 година, во режија на [[Клинт Иствуд]].<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0405159/awards?ref_=tt_awd IMDb Million Dollar Baby (2004), Awards (пристапено на 3 декември 2013)]</ref> * „[[Јохана (филм)|Јохана]]“ ([[унгарски]]: ''Johanna'') - унгарски филм од 2005 година, во режија на [[Корнел Мундручо]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4 HRT, Johanna, mađarski film (пристапено на 7 октомври 2019)]</ref> * „[[Ана Каренина (филм од 2012)|Ана Каренина]]“ ([[англиски]]: ''Anna Karenina'') британски филм од 2012 година, во режија на [[Џо Рајт]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2018-03-31 HRT (пристапено на 31 март 2018)]</ref> * „[[Ида]]“ - полско-дански филм од 2013 година, во режија на [[Павел Павликовски]].<ref>''Пази се! Доаѓа Cinedays 13.'' Скопје: Младински културен центар, 2014, стр. 31.</ref> * „[[Нимфоманка 1 и 2|Нимфоманка]]“ (англиски: ''Nymphomaniac'') - филм на режисерот [[Ларс фон Трир]] од 2013 година.<ref>''Пази се! Доаѓа Cinedays 13.'' Скопје: Младински културен центар, 2014, стр. 43.</ref> * „[[Викторија (филм од 2014)|Викторија]]“ — бугарско-романски филм од 2014 година, во режија на [[Маја Виткова]].<ref>''Пази се! Доаѓа Cinedays 13.'' Скопје: Младински културен центар, 2014.</ref> * „[[Хулиета (филм)|Хулиета]]“ (шпански: ''Julieta'') — филм на [[Шпанија|шпанскиот]] [[режисер]] [[Педро Алмодовар]] од 2016 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-01-09 Ciklus filmova Pedra Almodovara: Julieta, španjolski film (пристапено на 9.1.2023)]</ref> * „[[Фантастична жена]]“ ([[шпански]]: ''Una mujer fantastica'') - филм на чилеанскиот режисер [[Себастијан Лелио]] од 2017 година.<ref>„Златна мечка за унгарски љубовен филм“, ''Слободен печат'', година V, број 996, понеделник, 20 февруари 2017, стр. 19.</ref> * „[[Последната лудост на Клер Дарлинг]]“ (француски: ''La Dernière Folie de Claire Darling'') – филм на режисерката [[Жили Бертучели]] од 2018 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-05-17 Dan žena na Trećem: Julie Bertuccelli - Posljednja ludost Claire Darling, francuski film (пристапено на 17.5.2023)]</ref> * „Хериет“ (англиски: ''Harriet'') — филм на американската режисерка [[Кеси Лемонс]] од 2019 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=3&datum=2025-11-03 Harriet, američko-kineski film (2019.) (пристапено на 3.11.2025)]</ref> * „[[Хава, Марјам, Ајеша]]“ — филм на авганистанската режисерка [[Сахра Карими]] од 2019 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-04-26 Dan žena na Trećem: Hava, Maryam, Ayesha - afgansko-iransko-francuski film (пристапено на 26.4.2023)]</ref> * „Ема“ — филм на чилеанскиот режисер [[Пабло Лараин]] од 2019 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-10-29 Večer bezbroj nagrada: Ema, čileanski film (пристапено на 29.10.2024)]</ref> * „[[Жената на Чајковски]]“ ([[руски]]: ''Жена Чайковского'') – [[филм]] на режисерот [[Кирил Серебреников]] од 2022 година.<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts2/5801719/zena-cajkovskog.html РТС, Жена Чајковског (пристапено на 16.10.2025)]</ref> * „[[Жана ди Бари (филм)|Жана ди Бари]]“ ([[Француски јазик|француски]]: ''Jeanne du Barry'') – [[филм]] на [[режисер]]ката [[Мајвен]] од 2023 година.<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts1/5616039/madam-di-bari.html РТС, Жана ди Бари (пристапено на 4.1.2025)]</ref> * „[[Бернадет (филм)|Бернадет]]“ ([[Француски јазик|француски]]: ''Bernadette'') – [[филм]] на [[режисер]]ката Леа Доменах од 2023 година.<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts2/5865797/bernadeta.html РТС, Бернадета (пристапено на 22.1.2026)]</ref> * „[[Анора]]“ — филм на американскиот режисер [[Шон Бејкер]] од 2024 година.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt28607951/ IMDb, Anora (пристапено на 15.2.2025)]</ref> * „[[Партенопа (филм)|Партенопа]]“ – [[филм]] на [[режисер]]от [[Паоло Сорентино]] од 2024 година.<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts2/5889302/partenopa.html РТС, Партенопа (пристапено на 23.2.2026)]</ref> * „[[Госпоѓа на судбината]]“ ([[португалски]]: ''Senhora do Destino'') - бразилска теленовела. * „[[Три сестри]]“ ([[португалски]]: ''Três Irmãs'') - бразилска теленовела од 2008 година. ===Жената како мотив во музиката=== ====Жената како мотив во народната и староградската музика==== {{главна|Жената како мотив во македонската народна музика}} * „Билјана платно белеше“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=plp-Tmg3ERo YouTube, Ansambl Biljana - Biljana platno beleše (пристапено на 24 ноември 2019)]</ref> * „Песна за Деспина“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=UcfHtb7y5Bg YouTube, Za Despina - Ohridski Trubaduri (пристапено на 19 октомври 2019)]</ref> * „Антица“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_rspOci-sxs YouTube, Ansambl Biljana - Antica (пристапено на 19 октомври 2019)]</ref><ref name="Senator Music 2012">Круме Спасовски, ''Староградски чалгаџиски песни'', CD 07/12, Senator Music, 2012.</ref> * „Ајде дали знаеш, паметиш, Милице“ - македонска староградска песна.<ref name="Senator Music 2012"/> * „Не се бели Маре мори“ - македонска народна песна.<ref name="Macedonian Chalgia 2006">''Антологија на македонската чалгија / Antology of Macedonian Chalgia'', Македон мјузик, МАКМ 00106, 2006.</ref> * „Не виткај се Софче“ - македонска народна песна.<ref name="Macedonian Chalgia 2006"/> * „Јовано, Јованке“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=FLPXHfZY9Ws YouTube, Jovano Jovanke - Macedonian Song (пристапено на 19 октомври 2019)]</ref> * „Прошета се Јовка кумановка“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=-b41JMNF1r8 YouTube, Vanja Lazarova - Proseta Se Jovka Kumanovka (пристапено на 31 октомври 2019)]</ref> * „Елено, ќерко“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=mkDYTIyES00 YouTube, Eleno Kerko Eleno - Macedonian Song (пристапено на 19 октомври 2019)]</ref> * „Твојте очи, Лено“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T03dEOVScMU YouTube, Tvojte Oci Leno - Baklava (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Ој девојче“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rV-5w8x-AoI YouTube, Baklava - Oj devojce (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Отвори ми бело Ленче“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Gpslq0tuoNQ YouTube, Otvori Mi Belo Lence - Macedonian Song (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Учи ме мајко, карај ме“ - македонска народна песна.<ref name="Macedonian Chalgia 2006"/> * „Мори моме Магде“ - македонска народна песна.<ref name="Macedonian Chalgia 2006"/> ====Жената како мотив во новосоздадената фолк музика==== * „Македонско девојче“ - фолк песна на [[Јонче Христовски]].<ref name="Macedonian Chalgia 2006"/> * „Билјане, моме убаво“ - песна на македонскиот фолк-композитор [[Петар Милошевиќ]].<ref>''Документ - Никола Бадев (некомерцијално издание)''. ТЕА Модерна, Planet Press.</ref> * „Гина, Гина, лична Гина“ - песна на македонскиот фолк-композитор [[Наско Џорлев]].<ref>''Засекогаш со нас - 22 незаборавни песни/Forever with us - 23 unforgettable songs'', CD 071, Мистер компани, 2003.</ref> * „Жаклина“ - песна на македонскиот фолк-пејач [[Цане Николовски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=FIg5QT2QYv8 YouTube, Цане Николовски Жаклина (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Дајте ми ја“ - песна на македонскиот фолк-пејач [[Гоце Николовски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=xv2Gzx_ZLBk YouTube, Goce Nikolovski ~ Dajte mi ja (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Жал за Деспина“ - песна на македонскиот фолк-пејач [[Наум Петрески]] од 2010 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=k5spJM8W6Og YouTube, Naum Petreski - Zal za Despina (2010) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Лична Јовано“ - песна на македонскиот фолк-пејач Наум Петрески.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1gabRDIGrXc YouTube, Naum Petreski - Licna Jovano (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Зоро моја Зорице“ - песна на македонските фолк-пејачи [[Ефто Пупиновски]] и [[Блага Петреска]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=p_9b90v0zbkA YouTube, Ефто Пупиновски И Блага Петреска - Зоро Моја Зорице (Јубилеен Концерт 2014) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „За една Кристина“ - песна на македонскиот фолк-пејач [[Секула Пупиновски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=RFm2PtUOT6A YouTube, Sekula Pupinovski ~ Za edna Kristina (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Врати се бела Марија“ - песна на македонскиот фолк-пејач Секула Пупиновски.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7aBjrmxksO8 YouTube, 1 Секула Пупиноски - Врати се бела Марија.wmv (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Ника, Ника, Марика“ - песна на македонскиот фолк-пејач [[Драган Вучиќ]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=DSqnR7_w0rk8 YouTube, Dragan Vucic - Nika nika marika (Драган Вучиќ - Ника ника марика) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „За Љиљана“ ([[српски]]: ''За Љиљану'') - песна на српскиот фолк-пејач [[Тома Здравковиќ]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=drRbq-h8DdI YouTube, Toma Zdravkovic - Za Ljiljanu - (Audio) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Се сеќаваш ли, Сања“ ([[српски]]: ''За Љиљану'') - песна на српскиот фолк-пејач Тома Здравковиќ.<ref>[hhttps://www.youtube.com/watch?v=4P1pD89yUlo YouTube, Toma Zdravkovic - Secas li se Sanja - (Audio) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Еј, Бранка, Бранка“ - песна на српскиот фолк-пејач Тома Здравковиќ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=YkBGPD-xZ_Y YouTube, Toma Zdravkovic - Ej Branka Branka - (Audio) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Непозната“ ([[српски]]: ''Незнанка'') - песна на српскиот фолк-пејач [[Радиша Марковиќ]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HVz0HE-_sKQ YouTube, Radisa Markovic - Neznanka (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Црна жено со сини очи“ ([[српски]]: ''Crna ženo sa očima palvim'') - песна на босанскиот фолк-пејач [[Хасан Дудиќ]] од 1980 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XKq0cLiBoIoQ YouTube, Hasan Dudic - Crna zeno sa ocima plavim 1980 (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> ====Жената како мотив во класичната музика==== * „[[Лулу (опера)|Лулу]]“ — [[опера]] на австрискиот композитор [[Албан Берг]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-04-02 Ovo je opera: Alban Berg: Lulu (пристапено на 2.4.2023)]</ref> * „[[Кармен (балет)|Кармен]]“ — балет на францускиот композитор [[Жорж Бизе]]. * „[[Аида]]“ — опера на италијанскиот композитор [[Џузепе Верди]] од 1871 година. * „[[Клеопатра (балет на Нерија Голдберг)|Клеопатра]]“ — балет на [[Нерија Голдберг]] од 2016 година, според либретото на Јана Темиз.<ref>Клеопатра - балет на Василиј Медведев (Русија) - светска премиера. Скопје: Македонска опера и балет, 2016, стр. 22.</ref> * „[[Рита (опера)|Рита]]“ — опера на италијанскиот композитор [[Гаетано Доницети]]. * „[[Ана Болена]]“ (италијански: ''Anna Bolena'') — опера на италијанскиот композитор [[Гаетано Доницети]] од 1830 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-11-23 Svijet klasike: Anna Bolena - Donizettijeva opera o Anne Boleyn u HNK Ivana pl. Zajca, Rijeka, 02. 10. 2023 (пристапено на 23.11.2023)]</ref> * „Марика мома убава“ — композиција на македонскиот композитор [[Томислав Зографски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Z5yv7jSFlwU YouTube, Tomislav Zografski - MARIIKA MOMA UBAVA (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „[[Убавата Галатеја]]“ ([[германски]]: ''Die schöne Galathee'') — [[оперета]] на [[Франц фон Зупе]] од 1865 година. * „[[Грофицата Марица]]“ — оперета на [[Емерих Калман]] од 1924 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-01-25 Svijet klasike: Grofica Marica u Varaždinu (пристапено на 25.1.2024)]</ref> * „[[Коштана (опера)|Коштана]]“ — опера на српскиот композитор [[Петар Коњовиќ]]. * „[[Дамата со камелии (балет на Медведев)|Дамата со камелии]]“ — балет на Василиј Медведев според либретото на Јана Темиз.<ref name="ReferenceA"/> * „[[Мадам Батерфлај]]“ — опера на италијанскиот композитор [[Џакомо Пучини]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-04-09 Ovo je opera: Giacomo Puccini: Madame Butterfly (пристапено на 9.4.2023)]</ref> * „Пепеплашка“ — [[балет]] на [[Василиј Медведев]] според [[либрето]]то на [[Јана Темиз]].<ref name="ReferenceA">''Клеопатра - балет на Василиј Медведев (Русија) - светска премиера''. Скопје: Македонска опера и балет, 2016, стр. 22.</ref> * „Салома“ (''Salome'') — опера на германскиот [[композитор]] [[Рихард Штраус]].<ref name="raspored.hrt.hr"/> ====Жената како мотив во џезот==== * „Мис Бо“ (англиски: ''Miss Bo'') — [[џез]]-композиција на [[Џани Басо]] (''Gianni Basso'').<ref name="Gianni Basso 1111">Gianni Basso, ''Rarità e inediti'', MJCD 1111, 1996.</ref> * „Џорџија Браун“ (англиски: ''Georgia Brown'') — [[џез]]-композиција на Бен Берни (''Ben Bernie''), Мејсио Пинкард (''Maceo Pinkard'') и Кенет Кејси (''Kenneth Casey'') од 1925 година.<ref>''Teddy Wilson'', MJCD 1106, 1995.</ref> * „Портокалова дама“ (англиски: ''Orange Lady'') — композиција на американската [[џез]]-група ''[[Weather Report]]'' од 1971 година.<ref name="Weather Report 2024">[https://www.discogs.com/master/21670-Weather-Report-Weather-Report Weather Report – Weather Report (пристапено на 7.4.2024)]</ref> * „Евридика“ (англиски: ''Eurydice'') — композиција на американската џез-група ''Weather Report'' од 1971 година.<ref name="Weather Report 2024"/> * „Дона Лу“ (англиски: ''Donna Lu'') — [[џез]]-композиција на Атиљо Донадио (''Attilio Donadio'').<ref name="Gianni Basso 1111"/> * „Девојка од моите соништа“ (англиски: ''Girl of my dreams'') — композиција на Сони Клеп (''Sonny Clapp'') од 1928 година.<ref>Charles Mingus, ''Mingus ah um'', Columbia/Legacy, CK 65512, 1998.</ref> * „Роднината Мери“ ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Cousin Mary'') — композиција на американскиот [[џез]]-музичар [[Џон Колтрејн]] (''John Coltrane'') од 1960 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/2155244-John-Coltrane-Giant-Steps John Coltrane – Giant Steps (пристапено на 19.5.2022)]</ref> * „Наима“ ([англиски: ''Naima'') — композиција на Џон Колтрејн од 1960 година.<ref name="discogs.com">[https://www.discogs.com/release/2155244-John-Coltrane-Giant-Steps John Coltrane – Giant Steps (пристапено на 22.5.2022)]</ref> * „Флејтата на Шида“ (англиски: ''Syeeda's Song Flute'') — композиција на Џон Колтрејн од 1960 година.<ref name="discogs.com"/> * „Осамена жена“ (англиски: ''Lonely Woman'') — композиција на американскиот џез-музичар [[Орнет Коулмен]] (''Ornette Coleman'') од 1959 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/488973-Ornette-Coleman-The-Shape-Of-Jazz-To-Come Ornette Coleman – The Shape Of Jazz To Come (пристапено на 18.2.2022)]</ref> * „Лора“ (англиски: ''Laura'') — композиција на американските композитори Мерсер и Раксин.<ref>Eroll Garner, ''Musica Jazz'', MJCD 1112, 1996.</ref> * „Паноника“ (''Pannonica'') — композиција на американскиот џез-музичар [[Телониус Монк]] (''Thelonious Monk'').<ref>''Steve Lacy duets: Associates''. Felmay FF 1001, 1996.</ref> ====Жената како мотив во популарната музика==== {{главна|Жената како мотив во популарната музика}} * „Грација“ - песна на хрватската [[Рок-музика|рок]]-група Азра.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=azGKVCZYhGk YouTube, AZRA "GRACIJA" 1980. (пристапено на 19 септември 2019)]</ref> * „Сузана“ (''Susanna'') - песна на холандската [[Поп-музика|поп]]-рок група [[Арт Компани]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GB2Sf4g_PIg YouTube, THE ART COMPANY - Susanna &#91; Original &#93; (пристапено на 2 октомври 2019)]</ref> * „Селма“ - песна на босанската рок-група [[Бијело дугме]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=YsVp2Zif28g YouTube, Bijelo Dugme - Selma (пристапено на 26 октомври 2019)]</ref> * „Мишел“ ([[англиски]]: ''Eleanor Rigby'') - песна на британската [[Поп-музика|поп]]-рок група [[Битлси]] од 1965 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_64CVdkjLQU YouTube, The Beatles - Michelle (пристапено на 19 септември 2019)]</ref> * „Елинор Рајгби“ ([[англиски]]: ''Eleanor Rigby'') - песна на британската [[Поп-музика|поп]]-рок група Битлси.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6gluNoLVKiQ YouTube, Eleanor Rigby (Remastered 2015) (пристапено на 18.9.2019)]</ref> * „Еј Џуд“ ([[англиски]]: ''Hey Jude'') - песна на британската [[Поп-музика|поп]]-рок група Битлси.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=A_MjCqQoLLA YouTube, The Beatles - Hey Jude (пристапено на 17.9.2019)]</ref> * „Кинеска девојка“ ([[англиски]]: ''China Girl'') - песна на британскиот поп-рок-музичар [[Дејвид Боуви]] од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=VrERLeFseDA YouTube, David Bowie - China Girl (пристапено на 19.9.2019)]</ref> * „Дона“ (англиски: ''Donna'') - песна на американскиот [[рокенрол]] музичар [[Ричи Валенс]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HMcHbh6HBDk YouTube, Ritchie Valens-Donna (пристапено на 2.10.2019)]</ref> * „Супер жена“ ([[англиски]]: ''Superwoman'') - песна на американскиот [[Соул-музика|соул музичар]] [[Стиви Вондер]] (''Stevie Wonder'').<ref>[https://www.discogs.com/release/9911062-Stevie-Wonder-Music-Of-My-Mind Stevie Wonder – Music Of My Mind (пристапено на 13.11.2024)]</ref> * „Дамата во црвено“ ([[англиски]]: ''Lady In Red'') - песна на британскиот поп-музичар [[Крис де Бар]] (''Chris DeBurgh'').<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Vt2YIpZWBqA YouTube, Chris DeBurgh - Lady In Red (пристапено на 20.9.2019)]</ref> * „Глорија“ ([[англиски]]: ''Gloria'') - песна на ирската [[Рок-музика|рок]]-група ''[[U2]]'' од 1981 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=61rvprZBiIg YouTube, U2 Gloria (пристапено на 16.9.2019)]</ref> * „Лола“ (''Lola'') - песна на британската рок-група [[Кинкс]] (''The Kinks'') од 1970 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NFwP2huyNzg YouTube, Lola - The Kinks 1970 (пристапено на 29.1.2020)]</ref> * „Лејла“ ([[англиски]]: ''Layla'') - песна на британскиот [[Рок-музика|рок]]-музичар [[Ерик Клептон]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=fX5USg8_1gA YouTube, Eric Clapton - Layla (пристапено на 17 септември 2019)]</ref> * „Сузи К.“ (англиски: ''Suzie Q'') - песна на американската рок-група ''[[Creedence Clearwater Revival]]''.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=18kqUNG9mO4 YouTube, Creedence Clearwater Revival - Suzie Q. (пристапено на 20 септември 2019)]</ref> * „Не, жено, не плачи“ - песна на јамајскиот [[реге]]-пејач [[Боб Марли]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=pHlSE9j5FGY YouTube, Bob Marley - No Women No Cry (Original) (пристапено на 22 октомври 2019)]</ref> * „Нена“ - песна на македонската поп-рок група [[Меморија (музичка група)|Меморија]] од 1984 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Egcfxd-uZ_k YouTube, МЕМОРИЈА - Нена (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> * „Милена“ - песна на хрватската поп-група [[Нови фосили]] од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jSouEC8BFuI YouTube, Novi Fosili - Milena (пристапено на 26 октомври 2019)]</ref> * „Тамара“ - песна на хрватскиот поп-пејач [[Борис Новковиќ]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=D5f31flYt4A YouTube, Boris Novković- Tamara (пристапено на 22 октомври 2019)]</ref> * „О, убава жено“ ([[англиски]]: ''Oh, Pretty Woman'') - песна на американскиот [[рокенрол]] музичар [[Рој Орбисон]] од 1964 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3KFvoDDs0XM YouTube, Oh, Pretty Woman (пристапено на 20 септември 2019)]</ref> * „Шила“ - песна на македонската поп-пејачка [[Маја Оџаклиевска]] од 1987 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=H28DBTVw0yg YouTube, Маја Оџаклиевска - Шила (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> * „Роксен“ (англиски: ''Roxanne'') - песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Полис]] (''The Police'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3T1c7GkzRQQ YouTube, The Police - Roxanne (Official Music Video) (пристапено на 20 октомври 2019)]</ref> * „Енџи“ (англиски: ''Angie'') - песна на британската рок-група [[Ролинг Стоунс]] од 1973 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=K5_EBAzIPJM YouTube, Rolling Stones - Angie (HQ) (пристапено на 18 септември 2019)]</ref> * „Сјузан“ (англиски: ''Susan'') — песна на британската [[панк-рок]] група [[Сабхјуманс]] (''Subhumans'').<ref>[https://www.discogs.com/master/10130-Subhumans-Time-Flies-Rats Subhumans – Time Flies + Rats (пристапено на 12.11.2024)]</ref> * „Поради една прекрасна, црна жена“ (хрватски: ''Zbog jedne divne crne zene'') - песна на хрватскиот поп-пејач [[Киќо Слабинац]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=xO97BzEghBU YouTube, Kico Slabinac - Zbog jedne divne crne zene (пристапено на 26 октомври 2019)]</ref> * „Ана“ - песна на хрватската поп-рок група Сребрна крила од 1979 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=72pRwbVF8_0 YouTube, Srebrna Krila-Album Srebrna Krila(1979) By Trajce 2015. (пристапено на 20 септември 2019)]</ref> * „Вљубена жена“ ([[англиски]]: ''Woman in Love'') - песна на американската поп-пејачка [[Барбара Стрејсенд]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=a8DE5U6npkQ YouTube, Barbra Streisand Woman in Love Lyrics (пристапено на 16 септември 2019)]</ref> * „Росана“ ([[англиски]]: ''Rosanna'') - песна на американската [[Поп-музика|поп]]-рок група [[Тото (група)|Тото]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qmOLtTGvsbM YouTube, Toto - Rosanna (Official Music Video) (пристапено на 30 октомври 2019)]</ref> * „Рушка“ - песна на српскиот [[Поп-музика|поп]]-пејач [[Здраво Чолиќ]].<ref>Zdravko Čolić, Sarajevo Koševo 2010 / Live, AZ PR Productions.</ref> * „Дилајла“ ([[англиски]]: ''Delilah'') - песна на британскиот поп-пејач [[Том Џоунс]] (''Tom Jones'') од 1968 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qvo5SeAwz88 YouTube, Delilah (пристапено на 16 септември 2019)]</ref> * „Били Џин“ ([[англиски]]: ''Billie Jean'') - песна на американскиот [[Поп-музика|поп]]-пејач [[Мајкл Џексон]] од 1982 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=A9pd3M1Sxe8 YouTube, The Beatles - Michelle (пристапено на 19 септември 2019)]</ref> == Поврзано == {{Столбови-список|2| * [[Женственост]] * [[Матријархат]] * [[Мизогинија]] * [[Сексизам]]}} == Наводи == {{Reflist|2}} == Дополнителна литература == *[http://www.aas.duke.edu/admin/deans/faculty/ Chafe, William H.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090113175123/http://www.aas.duke.edu/admin/deans/faculty/ |date=2009-01-13 }}, "The American Woman: Her Changing Social, Economic, And Political Roles, 1920–1970", Oxford University Press, 1972. {{ISBN|0-19-501785-4}} * ''Routledge international encyclopedia of women'', 4 vls., ed. by Cheris Kramarae and Dale Spender, Routledge 2000 * ''Women in World History|Women in world history: a biographical encyclopedia'', 17 vls., ed. by Anne Commire, Waterford, Conn. [etc.] : Yorkin Publ. [etc.], 1999–2002 * [http://www.gutenberg.org/files/32937/32937-h/32937-h.htm Woman In all ages and in all countries in 10 volumes]. Illustrated edition deluxe limited to 1,000 numbered copies with an index by Rénald Lévesque == Надворешни врски == *{{Wikiquote-inline|Women}} * [http://www.wic.org/misc/history.htm Women's History in America] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/19970406152934/http://www.wic.org/misc/history.htm |date=1997-04-06 }} *[http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/femmesmed_va.htm A History of Women’s Entrance into Medicine in France] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130724090454/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/femmesmed_va.htm |date=2013-07-24 }} studies and digitized texts by the [http://www.bium.parisdescartes.fr/ BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)] see its digital library [http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm |date=2014-10-07 }}. * [http://www.helsinki.fi/science/xantippa/wee/wee26.html Women and Christianity: representations and practices] * [http://english.khamenei.ir/Opinions/OpinionWomen Opinion of Ali Khamenei, leader of [[Иран|Iran]], about Women's Issues]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нормативна контрола}} {{добра статија}} [[Категорија:Жени]] [[Категорија:Пол]] [[Категорија:Гинекологија]] ocpnfprv5qij0v7kr3l41rwnzvv70oz 0 1189649 5623135 5590351 2026-09-02T20:56:55Z NadyBarbieGirl 63459 5623135 wikitext text/x-wiki '''Николија Јовановиќ''' ([[Загреб]], {{родена на|19|октомври|1989}} година) — српска пејачка. == Животопис == Николија е родена во Загреб. Нејзината мајка е позната народна пејачка [[Весна Змијанац]], а нејзин татко е Владо Јовановиќ, поранешен маркетинг директор на ПГП РТС. Студираше во [[Атина]], каде дипломираше на Американскиот универзитет за меѓународен бизнис на возраст од 23 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pulsonline.rs/licna-karta/160/nikolija-jovanovic|title=Nikolija Jovanović|accessdate=8 август 2014|archive-date=2014-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812083240/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/160/nikolija-jovanovic|url-status=dead}}</ref> Во 2011 ја сними нејзината прва песна наречена Никол, дует со DJ Кас Луда 2 ноќ (Crazy Tonight). Во јули 2013 година ја сними својата втора песна, дует со Ана Николиќ "Милион долари". На првиот ден од песната, Јутјуб имаше 85.000 прегледи, но подоцна беше забранет за малолетници. Потоа следеше дует "Чао Здраво" со Теча, а подоцна и четвртата песна "Николија". 31 август 2014 беше пуштена и новата песна, во соработка со Елитни Одреди и DJ Млаџа "Алкохол литар". 3 октомври Николија Јовановиќ ја објави песната "Како по мене", за која постави провокативен видео спот, потоа во 2015 "Опасна игра" и "Љубовен манекен". 18 јули 2016 ја претстави новата песна и видео спот "Никој како ние". На 14 октомври 2016 претстави три нови песни и спотови "101 пропуштен повик", "Пукај поради нас" и "Сино море". На 9 март 2017 ја претстави новата песна и спот "Промени ми планови", потоа на 21 јули ја објави песната "Лошо момче". Во брак е со пејачот на поранешната група Елитни Одреди, [[Реља Поповиќ]] со кој ја имаат нивната ќерка Реја. Учествуваше во Survivor Serbia VIP: Филипини и во првата сезона на српската верзија на Танц со ѕвездите. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Николија]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 5 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 67 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Студио албуми === * [[№1(албум)]] (2016) * [[Yin & Yang]] (2019) * [[Аурора]] (2022) * [[Лавина]] (2024) * [[Сила]] (2025) * [[TBA]] (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Ћао здраво'' || 2013 || Андреј Илиќ |- |'' Милион долара'' || 2013 || |- |'' Николија'' || 2013 || Димитрије Јоковиќ |- | ''Алкохола литар ''|| 2014 || Ведад Јашаревиќ |- |'' Како после мене'' || 2014 || Toxic Entertainment |- | ''Премија ''|| 2014 || Toxic Entertainment |- | ''Опасна игра'' || 2015 || Андреј Илиќ, Педрам Вос |- | ''Љубавни манекен'' || 2015 || Toxic Entertainment |- | ''Нико као ми'' || 2016 || Toxic Entertainment |- | ''Пуцај због нас'' || 2016 || Toxic Entertainment |- | ''101 пропуштен позив''|| 2016 || Toxic Entertainment |- | ''Промени ми планове'' || 2017 || Ѓорѓе Трбовиќ |- | ''Лош момак ''|| 2017 || Шериф Франсис |- | ''Мој темпо'' || 2017 || Ljubba |- |'' Мало ''|| 2018 || Ѓорѓе Трбовиќ |- | ''Нема лимита'' || 2018 || Немања Ќераниќ |- | ''Слажем'' || 2018 || Немања Ќераниќ |- | ''Yin & Yang'' || 2019 || Ljubba |- | ''Није лако бити ја ''|| 2019 || Ѓорѓе Трбовиќ |- |''Харизма'' || 2019 || Шериф Франсис |- |''Ове ноћи''|| 2019 || Шериф Франсис |- | ''Што ми ради то'' || 2019 || Шериф Франсис |- | ''Дама без пардона'' || 2019 || Шериф Франсис |- |'' Тигар ''|| 2019 || Ljubba |- |'' Медуза''|| 2019|| Иван Стојиљковиќ |- | ''Сија град ''|| 2019 || Шериф Франсис |- |'' Став милионера ''|| 2020 || daVideo |- |'' Накит ''|| 2020 || Игор Зечевиќ |- |'' No Plaky'' || 2020 || Шериф Франсис |- |'' О бившима'' || 2020 || Ljubba |- |'' High Life'' || 2020 || Ljubba |- |'' Све бих'' || 2021 ||Игор Зечевиќ |- |'' Улице'' || 2021 ||Немања Новаковиќ |- |'' Дивља орхидеја'' || 2021|| Ljubba |- |'' Гринго'' || 2022|| Шериф Франсис |- |'' Гле гле'' || 2022|| Шериф Франсис |- |'' Љубав'' || 2022|| Шериф Франсис |- |'' Аурора'' || 2022|| Шериф Франсис |- |''Без накита'' || 2022|| Шериф Франсис |- |''Додоле'' || 2022|| Petar KacketDole, DffrntVibe |- |''Пилот'' || 2022|| Игор Зечевиќ |- |''Презиме'' || 2023|| Theodore Selekos |- |''Nicky'' || 2023|| Лука Сепќиќ |- |''Авлије,авлије'' || 2023|| Марија Ѓондовиќ & Петар Кацкетдоле |- |'' Лавина'' || 2024|| Јана Анѓиќ |- |'' Виски'' || 2024||Јана Анѓиќ |- |'' Ненормалан лик'' || 2024||Јана Анѓиќ |- |'' Тесто'' || 2024||Ѓурѓица Бошковиќ |- |'' Мило моје'' || 2024||Јана Анѓиќ |- |'' 3 по 3'' || 2024||Streetmode |- |'' Другови будале'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Butiq'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Inferno'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'Малена'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Само мене љуби'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Berliner'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Безобразлук'' || 2025||Jim Georgantis |- |'' Афера'' || 2025||Jim Georgantis |- |'' Свим силама'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Bas ti se svidja'' || 2025||Иван Стојиљковиќ |- |'' У лов'' || 2025|| |- |'' MDMA'' || 2025||Streetmode |- |'' У соби грех'' || 2026||Филип Надашки |- |'' Амиго'' || 2026|| |- |'' Српкиње'' || 2026|| |- |'' Питбул'' || 2026|| |- |'' Мирис медитерана'' || 2026|| |} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановиќ, Николија}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Луѓе од Загреб]] [[Категорија:Српски турбо-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Срби од 20 век]] [[Категорија:Срби од 21 век]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] dk03em9zhrzevfeo3f0emhy5iy4pyc4 0 1191273 5623111 5592439 2026-09-02T19:05:35Z NadyBarbieGirl 63459 /* Видеографија */ 5623111 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Јелена Карлеуша | Img =Jelena Karleuša (Oct 2024) (cropped).png | Img_size = 220 | Landscape = | Background = соло пејачка | Birth_name = ''Јелена Карлеуша'' | Alias = | birth_date = {{роден на|17|август|1978}} | Died = | Origin = [[Белград]], [[СФРЈ]] | Instrument = | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = [[Пејачка]] | Years_active = 1995 - сѐ уште | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = |spouses=Бојан Кариќ (2004-2005) Душко Тошиќ (2008-2024)|partner=Зоран Давидовиќ - Чанда (1999-2000)}} '''Јелена Карлеуша''' (р. [[Белград]], [[17 август]] [[1978]])— [[Срби|српска]] [[пејачка]], [[текстописец]] и медиумска личност. == Животопис == Родена и израсната во [[Белград]], таа ја започнала својата музичка кариера на 16-годишна возраст со објавувањето на нејзиниот деби-албум ''Огледалце'' во 1995 година. Во текот на кариерата има издадено дванаесет студиски албуми и одржано два големи солистички концерти во Белград: ''All About Diva Show'' во [[Белградска арена]] во [[2010]] година и ''Viva La Diva Show'' во Паркот Ушќе во [[2013]] година. Покрај музичката кариера, била член на жирито во музичките натпреварувачки телевизиски емисии [[Ѕвездите на Гранд|''Ѕвездите на гранд'']] (2015–2021) и ''Пинкови Ѕвезди'' (2025–денес). ==Дискографија== * Огледалце (1995) * Жените се момци (1996) * Вештице, виле (1997) * Јелена (1998) * Гили, гили (1999) * За своје године (2001) * Само за твоје очи (2002) * Магија (2005) * JK Revolution (2008) * The Diamond Collection (2009) * Дива (2012) * Алфа (2023) * Омега (2023) * Енигма (2026) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Огледалце'' || 1995 || — |- | ''Најбоља другарице'' || 1995 || — |- | ''Жените се момци'' || 1995 || — |- | ''Сад смо странци постали'' || 1996 || — |- | ''Преживећу'' || 1999 || [[Дејан Милиќевиќ|Дејан Миличевиќ]] |- | ''Гили, гили'' || 1999 || Дејан Миличевиќ |- | ''Лудача'' || 2001 || Дејан Миличевиќ |- | ''Само за твоје очи'' || 2002 || Visual Infinity |- | ''Манијак'' || 2003 || Visual Infinity |- | ''Слатка мала'' || 2005 || Дејан Миличевиќ |- | ''Управо остављена'' || 2006 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тихи убица'' || 2008 || Visual Infinity |- | ''Мани се'' || 2009 || Горан Шљивиќ |- | ''Инсомнија'' || 2010 || — |- | ''Крими рад'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Со'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Марихуана'' || 2018 || New Era Digital |- | ''KarlyBitch'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Бенга'' || 2024 || Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Мата Хари'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Balkan boy'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мој драги''|| 2002 || |- | ''Зар не ''|| 2002 || |- | ''Још те волим'' || 2002 || |- | ''Баш је добро бити ја'' || 2013 ||Димитрије Јоковиќ |- | ''Пуцај у љубав не вреди ''|| 2013 ||Зоран Бирташевиќ |- |'' Преживећу''|| 2013 || Димитрије Јоковиќ |- |'' #Punokosta''|| 2018 ||Зоран Бирташевиќ |- |''Jedno djubre obicno''|| 2025 ||Дејан Миличевиќ |} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карлеуша, Јелена }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Српски турбо-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски модни творци]] ndc7mj4c12o2xguwqbt4u9vc4htoytu 5623114 5623111 2026-09-02T19:08:47Z NadyBarbieGirl 63459 5623114 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Јелена Карлеуша | Img =Jelena Karleuša (Oct 2024) (cropped).png | Img_size = 220 | Landscape = | Background = соло пејачка | Birth_name = ''Јелена Карлеуша'' | Alias = | birth_date = {{роден на|17|август|1978}} | Died = | Origin = [[Белград]], [[СФРЈ]] | Instrument = | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = [[Пејачка]] | Years_active = 1995 - сѐ уште | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = |spouses=Бојан Кариќ (2004-2005) Душко Тошиќ (2008-2024)|partner=Зоран Давидовиќ - Чанда (1999-2000)}} '''Јелена Карлеуша''' (р. [[Белград]], [[17 август]] [[1978]])— [[Срби|српска]] [[пејачка]], [[текстописец]] и медиумска личност. == Животопис == Родена и израсната во [[Белград]], таа ја започнала својата музичка кариера на 16-годишна возраст со објавувањето на нејзиниот деби-албум ''Огледалце'' во 1995 година. Во текот на кариерата има издадено дванаесет студиски албуми и одржано два големи солистички концерти во Белград: ''All About Diva Show'' во [[Белградска арена]] во [[2010]] година и ''Viva La Diva Show'' во Паркот Ушќе во [[2013]] година. Покрај музичката кариера, била член на жирито во музичките натпреварувачки телевизиски емисии [[Ѕвездите на Гранд|''Ѕвездите на гранд'']] (2015–2021) и ''Пинкови Ѕвезди'' (2025–денес). {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Јелена Карлеуша]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 13 |Option = 1 |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 21 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} ==Дискографија== * Огледалце (1995) * Жените се момци (1996) * Вештице, виле (1997) * Јелена (1998) * Гили, гили (1999) * За своје године (2001) * Само за твоје очи (2002) * Магија (2005) * JK Revolution (2008) * The Diamond Collection (2009) * Дива (2012) * Алфа (2023) * Омега (2023) * Енигма (2026) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Огледалце'' || 1995 || — |- | ''Најбоља другарице'' || 1995 || — |- | ''Жените се момци'' || 1995 || — |- | ''Сад смо странци постали'' || 1996 || — |- | ''Преживећу'' || 1999 || [[Дејан Милиќевиќ|Дејан Миличевиќ]] |- | ''Гили, гили'' || 1999 || Дејан Миличевиќ |- | ''Лудача'' || 2001 || Дејан Миличевиќ |- | ''Само за твоје очи'' || 2002 || Visual Infinity |- | ''Манијак'' || 2003 || Visual Infinity |- | ''Слатка мала'' || 2005 || Дејан Миличевиќ |- | ''Управо остављена'' || 2006 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тихи убица'' || 2008 || Visual Infinity |- | ''Мани се'' || 2009 || Горан Шљивиќ |- | ''Инсомнија'' || 2010 || — |- | ''Крими рад'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Со'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Марихуана'' || 2018 || New Era Digital |- | ''KarlyBitch'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Бенга'' || 2024 || Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Мата Хари'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Balkan boy'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мој драги''|| 2002 || |- | ''Зар не ''|| 2002 || |- | ''Још те волим'' || 2002 || |- | ''Баш је добро бити ја'' || 2013 ||Димитрије Јоковиќ |- | ''Пуцај у љубав не вреди ''|| 2013 ||Зоран Бирташевиќ |- |'' Преживећу''|| 2013 || Димитрије Јоковиќ |- |'' #Punokosta''|| 2018 ||Зоран Бирташевиќ |- |''Jedno djubre obicno''|| 2025 ||Дејан Миличевиќ |} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карлеуша, Јелена }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Српски турбо-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски модни творци]] i9hnbmqy1hqzyzzrdgt704w5p5bggdp 5623116 5623114 2026-09-02T19:17:44Z NadyBarbieGirl 63459 5623116 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Јелена Карлеуша | Img =Jelena Karleuša (Oct 2024) (cropped).png | Img_size = 220 | Landscape = | Background = соло пејачка | Birth_name = ''Јелена Карлеуша'' | Alias = | birth_date = {{роден на|17|август|1978}} | Died = | Origin = [[Белград]], [[СФРЈ]] | Instrument = | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = [[Пејачка]] | Years_active = 1995 - сѐ уште | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = |spouses=Бојан Кариќ (2004-2005) Душко Тошиќ (2008-2024)|partner=Зоран Давидовиќ - Чанда (1999-2000)}} '''Јелена Карлеуша''' (р. [[Белград]], [[17 август]] [[1978]])— [[Срби|српска]] [[пејачка]], [[текстописец]] и медиумска личност. == Животопис == Родена и израсната во [[Белград]], таа ја започнала својата музичка кариера на 16-годишна возраст со објавувањето на нејзиниот деби-албум ''Огледалце'' во 1995 година. Во текот на кариерата има издадено дванаесет студиски албуми и одржано два големи солистички концерти во Белград: ''All About Diva Show'' во [[Белградска арена]] во [[2010]] година и ''Viva La Diva Show'' во Паркот Ушќе во [[2013]] година. Покрај музичката кариера, била член на жирито во музичките натпреварувачки телевизиски емисии [[Ѕвездите на Гранд|''Ѕвездите на гранд'']] (2015–2021) и ''Пинкови Ѕвезди'' (2025–денес). {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Јелена Карлеуша]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 13 |Option = 3 |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 21 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} ==Дискографија== * Огледалце (1995) * Жените се момци (1996) * Вештице, виле (1997) * Јелена (1998) * Гили, гили (1999) * За своје године (2001) * Само за твоје очи (2002) * Магија (2005) * JK Revolution (2008) * The Diamond Collection (2009) * Дива (2012) * Алфа (2023) * Омега (2023) * Енигма (2026) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Огледалце'' || 1995 || — |- | ''Најбоља другарице'' || 1995 || — |- | ''Жените се момци'' || 1995 || — |- | ''Сад смо странци постали'' || 1996 || — |- | ''Преживећу'' || 1999 || [[Дејан Милиќевиќ|Дејан Миличевиќ]] |- | ''Гили, гили'' || 1999 || Дејан Миличевиќ |- | ''Лудача'' || 2001 || Дејан Миличевиќ |- | ''Само за твоје очи'' || 2002 || Visual Infinity |- | ''Манијак'' || 2003 || Visual Infinity |- | ''Слатка мала'' || 2005 || Дејан Миличевиќ |- | ''Управо остављена'' || 2006 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тихи убица'' || 2008 || Visual Infinity |- | ''Мани се'' || 2009 || Горан Шљивиќ |- | ''Инсомнија'' || 2010 || — |- | ''Крими рад'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Со'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Марихуана'' || 2018 || New Era Digital |- | ''KarlyBitch'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Бенга'' || 2024 || Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Мата Хари'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |- | ''Balkan boy'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бирташевиќ |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мој драги''|| 2002 || |- | ''Зар не ''|| 2002 || |- | ''Још те волим'' || 2002 || |- | ''Баш је добро бити ја'' || 2013 ||Димитрије Јоковиќ |- | ''Пуцај у љубав не вреди ''|| 2013 ||Зоран Бирташевиќ |- |'' Преживећу''|| 2013 || Димитрије Јоковиќ |- |'' #Punokosta''|| 2018 ||Зоран Бирташевиќ |- |''Jedno djubre obicno''|| 2025 ||Дејан Миличевиќ |} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карлеуша, Јелена }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Српски турбо-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски модни творци]] mzev2igd56mn5198c298v7agrup78g8 0 1191630 5623006 5621335 2026-09-02T14:28:01Z Gurther 105215 5623006 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Слаткаристика<br><small>Марко Маринковиќ</small> |background = solo_singer |image = Марко Маринковиќ - Слаткаристика2.jpg |caption = |birth_name = |alias = |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1986|8|15}} |birth_place =[[Скопје]] |origin = {{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]] |occupation = {{flatlist| *[[Пејач]] * продуцент }} |genre = {{flatlist| *[[популарна музика|Поп]], * [[хип-хоп]] }} |years_active = 2004–сè уште |instrument = [[Вокал]] |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = |website = }} {{внимание}} [[Податотека:Marko Slatkaristika1.jpg|мини|Слаткар пее во студио]] '''Марко Маринковиќ-Слаткар''', познат под сценското име '''Слаткаристика''' (роден на {{роден на|15|август|1986}} година во [[Скопје]]) — македонски [[рап]]ер, продуцент, [[Поп-музика|поп]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] [[пејач]]. Тој започнал со своите музички творби кога имал 12 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.edennaeden.mk/sana-i-slatkar-imaat-sin/|title=Ќе си славам дома сам: Слаткар и Сања имаат син|date=2020-04-15|work=Еден на еден|language=mk|accessdate=2021-03-06|archive-date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918185252/https://www.edennaeden.mk/sana-i-slatkar-imaat-sin/|url-status=dead}}</ref> ==Животопис== На возраст од 15 години, заедно со неговиот пријател Скит Скитара ја формирал хип-хоп групата [[Единствена Опција]], а во 2004 година заедно го издале албумот „Рап Тврдина“. Заедно со Пука Козметика, Скит, Ел Маријачи, Боро Лаказ, Кацар, Желе, Сиги, Аце НЛ, Че и Димитриј Јеа, во 2008 година го формирал хип-хоп екипажот [[Токсикологија (музичка група)|Токсикологија]]. Во мај 2009 година потпишал договор со продукција „Јованов Рекордс“ и го издал својот прв соло албум под наслов „''Слаткаристика Будало''“, кој постигнал значителни успеси со песните „''Шопинг''“, „''ФМ''“, „''Да полетам''“ и „''Топ''“. Тоа претставувала најава на револуцијата на хип-хоп музиката во Македонија. Понатака во кариерата имал и свои концерти во Охридско-Античкиот театар, Дом на култура - Штип и Струмица, Спортска сала "Младост" - Битола и Метрополис арена - Скопје. Во мај 2010 година бил издаден ДВД со неговиот голем концерт во Арената Метрополис во Скопје. Во 2011 година ги објавил сингловите „''Класика''“ и „''Екстра, екстра''“. Во 2012 го извадил својот втор соло албум „''Новиот Албум''“ кој достигнал голема популарност со песните „''Олабави ме''“, „''Сара''“, „''Разговор со совеста''“, „''Бум Бам''“ и други. Во 2015 објавил неколку хитови како „''Бумеранг''“ и „''Дими Џам''“. Во 2016 излегла една од неговите најслушани песни „''Тик Так''“ во колаборација со Криско која има над 12.000.000 прегледи. Истата година излегла и песната „''Кажи Да''“ која исто така постана хит. Во 2017 излегла песната која била слушана низ цела Македонија и Балканот и која има над 18.000.000 прегледи - „''Терориста''“. Веднаш по неа ја извадил песната „Мани“. Во 2018 објавил неколку песни, меѓу кои се „''Луда Романтика''“ во месец март, „''Отворено Писмо''“ во септември и „''Амстердам''“ која што излегла во ноември. Во 2019 година направил низа проекти во соработка со "Урбан Рекордс" како што се песните „''Дијаманти''“ со [[Два Бона]] и „''Марадона“'' со [[Таско (рапер)|Таско]]. Исто така тој е автор и на првиот македонско-грчки музички проект наречен „''Марија''“. === Љубовен живот === Во 2014, тој се оженил со [[Сања Николиќ]], а во 2020 го добиле синот Моша. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Слаткаристика]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 2 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 60 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Спотови === {| class="wikitable mw-collapsible" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- |''NL WOW'' |2004 | — |- |''Внимание'' |2004 | — |- | ''Жолта штампа'' || 2008 || — |- | ''Остај ме да пишувам ''|| 2009 || — |- | ''Шопинг'' || 2009 || Јован Јованов |- |''FM'' || 2009 || — |- | ''Спушти се доле'' || 2009 || — |- | ''Да полетам || 2010|| Јован Јованов |- | ''Биди зелен''|| 2010 || Томато продкуција |- |''Екстра, екстра'' || 2011 || Exit B Production |- | ''Класика''|| 2011 || Exit B Production |- | ''Tonight'' || 2012 || Огнен Шапковски |- | ''Олабави ме ''|| 2012 || Огнен Шапковски |- | ''Добро да е'' || 2013 || Томато продкуција |- |''Дими Џам''|| 2014 || Владимир Дади Ивановски |- | ''Тик Так ''|| 2016 || Flux |- | ''Терориста ''|| 2017 || Огнен Шапковски |- | ''Money ''|| 2017 || Мартин Макариев |- | ''Луда Романтика''|| 2018 || Flux |- | ''Амстердам'' || 2018 || Огнен Шапковски |- |''Дијаманти'' || 2019 || God Eye Production |- | ''Maradona'' || 2019 || God Eye Production |- | ''Dinero'' || 2019 || God Eye Production |- | ''Maria'' || 2019 || God Eye Production |- | ''Odisea'' || 2019 || Крсте Шупев |- | ''Batman'' || 2019 || Крсте Шупев |- | ''Распукала Шар планина'' || 2020 || Крсте Шупев |- | ''Get down more'' || 2020 || Крсте Шупев |- | ''Bypass'' || 2021 || Ljubba |- | ''Безобразна си ти'' || 2022 || Крсте Шупев |- | ''Ново BMW'' || 2022 || Крсте Шупев |- | ''Гусари'' || 2022 || Драган Божино |- | ''Аман аман'' || 2022 || Драган Божино |- | ''Сибир'' || 2023 || Крсте Шупев |- | ''Насмевка'' || 2023 || Крсте Шупев |- | ''Мъка'' || 2023 ||Димитрис Георгиев |- | ''Алал вера'' || 2023 || Никола Димов |- | ''Ај леле'' || 2023 || Reezy Rane |- | ''Allo''|| 2023 || Reezy Rane |- | ''Дон Пери'' || 2023 || Reezy Rane |- | ''Sugar'' || 2024 || Reezy Rane |- | ''Милион лета'' || 2024 || Крсте Шупев |- | ''Немир'' || 2024 || Никола Димов |- | ''Провокација'' || 2024 || Reezy Rane |- | ''Налеј'' || 2024 || Reezy Rane |- | ''Океани'' || 2024 || Мартин Филиповски |- | ''Жими се'' || 2024 || Владислав Гавриловски |- | ''Еуфорија'' || 2025 || Дарко Јовановски |- | ''К-15'' || 2025 || Дарко Јовановски |- | ''Магдалена'' || 2025 || Кристијан Тодоровски,Дарко Јовановски |- | ''Мама'' || 2025 || Дарко Јовановски |- | ''Спушти се доле 2'' || 2025 || Дарко Јовановски |- | ''Сол на рана'' || 2025 || Дарко Јовановски |- | ''Не се слави сам'' || 2025 || Дарко Јовановски |- | ''50 евра'' || 2025 || Nic Design |- | ''Дали ќе ме сакаш'' || 2025 || Кристијан Тодоровски,Дарко Јовановски |- | ''Госпоѓа Сара'' || 2025 || Кристијан Тодоровски,Дарко Јовановски |- | ''Води ме'' || 2025 || Кристијан Тодоровски,steadyflow |- | ''Хола'' || 2026 || |- | ''Верувај'' || 2026 || |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.slatkaristika.mk/ Официјално мрежно место] {{рв|Slatkaristika}} [[Категорија:Македонски пејачи]] sp3u9ypjvp4v0ia1yhbjtqp8p6fl4qc 0 1193047 5623007 5621332 2026-09-02T14:29:36Z Gurther 105215 5623007 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}{{Инфокутија за личност | име = Глорија | портрет = Gloria singer.JPG | px = 220px | опис = | родено-име = Галина Пенева Иванова | роден-дата = {{birth date and age|1973|06|28|df=y}} | роден-место = [[Русе]], [[Народна Република Бугарија]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = | наставка =а | наставка1 = | наставка2 = | познат = | занимање = [[пејачка]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = }} '''Галина Иванова''', повеќе позната како '''Глориjа''' ({{langx|bg|Галина Пенева Иванова}}, р. [[Русе]] на [[28 јуни]] [[1973]] година) — [[пејачка]] од [[Бугарија]]. {{Infobox Artist Discography |Artist = Глорија |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 16 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 138 (поп фолк) 17 (фолклорни) |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} == Дискографија == * 1994 — Щастието е магия * 1995 — За добро или зло * 1996 — Ангел с дяволска душа * 1997 — Носталгия * 1998 — Стопроцентова жена * 2000 — 12 диаманта * 2001 — Илюзия * 2003 — Крепост * 2005 — Влюбена в живота * 2007 — Благодаря * 2011 — Имам нужда от теб * 2013 — Пътеки * 2015 — Пясъчни кули * 2019 — Любовта настоява * 2026 — Най-добрите * 2026 — Жива е България === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нека останем приятели'' || 1994 || |- | ''Най-щастливата жена'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Щастието е магия'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Песента'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Децата'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Чуй ме'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Усмивка нежна'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Татко мой'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Моя земна съдба'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Свят чудесен'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Аз или тя'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Обичам те'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Оставете ме намира'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За добро или зло'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Иди си тъга'' || 1995 || | DJ Chokolet и Вики |- | ''Сцената обичам лудо'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Приятелко, ти моя най-добра'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Като в стихия'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Първо в сън се появи'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ти роден дом'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За тебе, майко'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Лъжец си беше ти'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ех, море'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Дай ми'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ангел с дяволска душа'' || 1996 || Николај Скерлев |- | ''Дар от Бога'' || 1996 || Георги Колев |- | ''Свири виолина'' || 1997 || Николај Скерлев |- | ''Пепеляшка'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Уморих се от теб'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Праволинеен мъж'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Докторе на помощ'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Носталгия'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Протегни ръце, вземи ме'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Откраднат миг'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Очи като звезди'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Сто пъти'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Роден за грешки'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Рак и скорпион'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Скъпи, купи ми нещо'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Изоставени момичета'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Не мога без тебе'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Вика моята душа'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Погрешен адрес'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Циганско сърце'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Досаден ден'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Стопроцентова жена'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Бодигард'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Кукла на конци'' || 1999 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Сбогом, адиос'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Златна клетка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Дива нощ'' || 2000 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Червена светлина'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Радост-тревога'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Като куче и котка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Тайната на успеха'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Илюзия'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Ако бях се родила река'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя (ремикс)'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Любовен дъжд'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Добре дошъл'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''По навик'' || 2002 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Не остарявай, мамо'' || 2002 || Румен Атанасов |- | ''Ледена кралица'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Феникс'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лабиринт'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Очакване'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Крепост'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не заслужаваш'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Присъда'' || 2004 || Людмил Иларионов – Люси |- | ''Намери си майстора'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изповед'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Влюбена в живота'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пияна вишна'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Свобода'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Happy end'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приличам ли на вятъра'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Град на греха'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Кръговрат'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сезони'' || 2006 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Благодаря'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Весела Коледа'' || 2006 || Георги Колев |- | ''Опиат'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Ако те няма'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Прави любов, а не война'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Еднопосочен път'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Дяволска любов'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Усещане за мъж'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лятно пълнолудие'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Можеш ли да ме обичаш'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хипноза'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Остани тази нощ'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вярвам в любовта'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Целувай още'' || 2010 || Ивајло Спасов |- | ''Почти непознати'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Женското сърце'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''До последната сълза'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Ненаситна'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Имам нужда от теб'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кралица'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Двойна игра'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Пясъчни кули'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Безсъние/Insomnia'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обратно броене'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако счупят всяка нота'' || 2014 || Ивајло Спасов |- | ''Криле'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изсвирете нещо ударно'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма кой да ме спре'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Полудяваш по мен'' || 2016 || Ивајло Спасов |- | ''Обичай ме такава'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи на колене'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Докосването има памет'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На по-добрите стрелци'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нюанси сиво'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Добре дошла, скитнице'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Не те давам'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта настоява'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любима'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Гост не си'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Очите не лъжат'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Чудо'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Просто съвършени'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кадифе'' || 2022 || Александрина Валенти,Ивајло Спасов |- | ''Обратно в рая'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Звезда на вечерта'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вълк'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-добрите'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Скъпи, купи ми нещо (нова верзија)'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Музиката е лек'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Его'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нова година'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Пускай от нашите'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Живот в цветове'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тя не пита'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В тишината'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Път от рози'' || 2026 || Ивајло Спасов |- | ''Най-доброто предстои'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Наздраве за живота'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} ;Фолклорни спотови {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мома в зандани да лежи'' || 2000 || |- | ''Белите манастири'' || 2003 || |- | ''Всеки си плаща'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Кой уши байряка'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Пътеки'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Лудо младо'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта не е играчка'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Ангеле-Дяволе'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Да празнуваме'' || 2021 || |- | ''Песен за приятелите'' || 2021 || |- | ''С любимите хора'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Градил Илия килия'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Не тъгувай момиче'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Мерак'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Кмет да си'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приказка за бисера'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жива е България'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Луѓе од Русе]] [[Категорија:Живи луѓе]] 8pwohkcbfe1xb9ljql2qc9922zvswdi 0 1194444 5623100 5015659 2026-09-02T18:32:33Z Bjankuloski06 332 /* top */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623100 wikitext text/x-wiki '''Спокој''' ([[полски]]: ''Spokój'') - полски [[филм]] од 1980 година, во [[режија]] на [[Кшиштоф Кишловски]], кој е и соавтор на [[сценарио]]то. Главните улоги ги играат: [[Јежи Стур]], Изабела Олшевска, Јежи Трела, Елжбјета Каркошка, итн. Филмот бил снимен во 1976 година, но неколку години бил чуван во бункер, пред да биде дозволено неговото прикажување.<ref name="imdb.com">[http://www.imdb.com/title/tt0075256/ IMDb, The Calm (1980) (пристапено на 10.4.2018)]</ref> [[File:Popiersie Krzysztof Kieślowski ssj 20071009.jpg|thumb|upright|alt=Бронзена биста на Кишловски |Биста на Кишловски, Алејата на славните, Келце, Полска]] ==Содржина== Откако поминува три години в [[затвор]], Антек Гралак (го игра Стур) е ослободен. Тој е решен да почне нов живот и сонува да има свој дом, [[семејство]] и мирен живот. Како затвореник, тој ја запознава девојката Божена (ја игра Олшевска) и по излегувањето од затворот се доселува во местото во кое живее таа, со цел да ја побара за жена. Таму, тој се вработува како [[Градежништво|градежен]] работник, изнајмува стан и се зближува со колегите од работата. Проблемите настапуваат кога на градилиштето се јавува недостиг од материјал, поради што работниците се незадоволни. Управникот на градилиштето (го игра Трела), со помош на Антек, успева да го прикрие кусокот, но работниците подготвуваат [[штрајк]]. Една вечер, управникот го кани Антек во својот дом, а во исто време, работниците пак го канат на состанок. Антек оди кај управникот, каде дознава дека тој планира да им даде отказ на работниците и тој станува во нивна одбрана. Меѓутоа, кога се враќа дома, неговите колеги го претепуваат, мислејќи дека тој му е соработник на управникот. Филмот завршува така што претепаниот Антек кажува дека сака спокојство.<ref name="imdb.com"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Полски филмови]] [[Категорија:Филмови на полски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1980 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Полска]] [[Категорија:Филмови на Кшиштоф Кишловски]] [[Категорија:Филмови со Изабела Олшевска]] [[Категорија:Филмови со Јежи Стур]] [[Категорија:Филмови со Јежи Трела]] [[Категорија:Филмови засновани на книги]] jix4jxdwu3g1sk3x9objtol0jqntaz4 0 1213594 5622968 5622358 2026-09-02T13:30:46Z Gurther 105215 5622968 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Преслава |background = solo_singer |image =Preslava-Na-tebe-ne-otkazvam.JPG |caption =Преслава во 2015 година. |birth_name = Петја Колева Иванова |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1984|6|26}} |birth_place =[[Добрич|Толбухин]], [[НР Бугарија]] |origin = |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Галена]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Преслава]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 8 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 87 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Преслава''', родена '''Петја Колева Иванова''' (р. [[26 јуни]] [[1984|1984 година]], [[Толбухин]]) — [[Фолклор|фолк]]-[[пејач]]ка од [[Бугарија]]. == Животопис== Нејзината мајка, Јанка Тончева била шивачка, а татко ѝ, Колјо Тончев, бил светски возач на тркачки [[автомобил]]и.<ref name="hotnewsint">{{Наведена мрежна страница|url=http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|title=Преслава: Нощем се задушавах от тежестта на бюста си!|accessdate=2017-12-30|archive-date=2017-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114705/http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|url-status=dead}}</ref> Таа има постара сестра — Ивелина, која е фолк пејачка.<ref name="ivelinapayner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|title=Payner - Изпълнители - Ивелина Колева|accessdate=2017-12-30|archive-date=2019-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217100304/http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|url-status=dead}}</ref> Преслава ја испеала својата прва песна кога имала 7 години, а почнала да пее во ноќни клубови на возраст од 15 години.<ref name="evaarticle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eva.bg/article/8140-Malkata-Petya-golyamata-Preslava|title=Малката Петя - голямата Преслава - EVA.bg|date=2010-12-21|accessdate=2017-12-30}}</ref> Таа го завршила своето музичко образование со специјално „народно пеење“ (гадулка).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monitor.bg/article?id=338997|title=Фолкдивата Преслава свирила на гъдулка в школото|last=Dimitrova|first=Iva|date=21 May 2012|work=Monitor|language=bg|trans-title=Folk Preslava played a gadulka in the school|archive-url=https://web.archive.org/web/20150117191132/http://www.monitor.bg/article?id=338997|archive-date=17 January 2015|url-status=dead|accessdate=4 July 2017}}</ref> === Кариера === Во текот на летото 2003 година, еден познат пејач од музичката претпријатие „Пајнер“, Милко Калајџиев, ја замолил Преслава да настапи со неговата група на неколку настани. Импресиониран од нејзината прекумерна дарба, тој ѝ помогнал да стане дел од музичката куќа.<ref name="evaarticle"/> Во почетокот на 2004 година, таа ја објавила својата прва песна, „''Раздвоени''“, во дует со Милко Калајџиев. Истата година, таа го избрала сценското име Преслава и ја променила творечката насока. Наместо вообичаен поп-фолк, нејзините песни, како што се: „''Дума за вярност''“ (во превод: Збор за верност) и „''Тази нощ безумна'' (во превод: Таа ноќ безумна), биле посовремени. Овие песни биле дел од нејзиниот деби албум, „''Преслава''“, објавен во декември 2004 година, кој содржел вкупно 16 песни. Тој бил прогласен за „Албум на годината“,<ref name="preslavapayner"/> а Преслава ја освоила и Наградата „Дебитантски сингл на годината“.<ref name="preslavapayner" /> Исто така, на годишните музички награди на ТВ Планета во 2004 година, таа ги освоила наградите за „Деби сингл на годината“ и „Најперспективен изведувач на годината“.<ref name="preslavapayner" /> == Дискографија == === Албуми === * Преслава (2004) * Ѓаволска желба (2005) * Интрига (2006) * Не сум ангел (2007) * MP3 колекција (2009) * Пази се од пријателки (2009) * Како ти стои (2011) * Хитовите на Преслава (2014) * Да гори во љубов (2019) * Улицата (2024) === Видеозаписи === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нежен рекет'' || 2004 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Мисла за верност'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Таа ноќ безумна'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили мои'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Раздвоени'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Ме молиш'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те сакам'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ѓаволска желба'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Засекогаш твоја'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Последни мисли'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Немам право'' || 2006 || Николај Нанков,Петјо Картулев |- | ''Кога ќе се стемни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Предај се на желбата'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те заколнувам'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лага е'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ништо друго'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предај се на желбата 2'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Маж на хоризонтот'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мојот нов љубовник'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не сум ангел'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Последно обраќање'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Твојата нова'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Од добрите девојки'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Црвена точка'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зборувам ли брзо'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Феномен'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сеќавање на Мерилин'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Не ми пречи'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Диши'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пијам за тебе'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жените по мене'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како ти стои'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тешко и полека'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ајде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како за крај'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лудата дојде'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Правено е со друг'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Откриј ме'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Шише'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Скоро'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нема да бидам друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режим „неприлична“'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пиши го неуспешно'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Повеќе не прашувај'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нашата љубов е'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако утре ме изгубиш'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нокаут'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Аматерка'' || 2015 || Александар Моллов |- | ''Тебе не ти откажувам'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Со тебе или со никој'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''In control'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Чуплива и влюбена'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Нема да ти пишувам'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Без тебе'' || 2016 || Кирил Киров |- | ''Паѓа ѕвезда'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Тук жена му пази'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Не се изтриваш'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Обратно в играта'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Боговите одат по земјата'' || 2018 || Георги Марков |- | ''Да гори во љубов'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изтрезняваш ли'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Пијан'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Така ни се падна'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Беден во срцето'' || 2020 || Виктор Антонов |- | ''В твоето легло'' || 2021 || Виктор Антонов |- | ''Горчиви истини'' || 2021 || Виктор Антонов |- |''От утре'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Сладкото зло'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Мълчете си'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Балканско за разкош'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спомени'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Улицата'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Ако ти върна'' || 2023 || Кристијан Русев |- | ''Да и приседне'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Старата ни песен'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нищо'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- |''Писмо'' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''С нервите съм зле⁣'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не вдигай'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вещица'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Беше ли ти хубаво'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Кой бе, кой'' || 2025 || Виктор Антонов |- | '' За награда ''|| 2025 || Виктор Антонов |- | '' Хващаме бас''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Розовите очила''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- | '' TBA ''|| 2026 || |} === Фолклорни спотови=== {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Драгано, Драганке'' || 2004 || |- | ''Невено моме'' || 2004 || |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Моме Невено'' || 2021 || Радослав Георгиев |- | ''Мъри моме'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бяла Рада'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгряло е'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Добрич]] jo2p9pfqxqhprrg8gjh9jnnwyvth5c3 5622969 5622968 2026-09-02T13:31:13Z Gurther 105215 5622969 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Преслава |background = solo_singer |image =Preslava-Na-tebe-ne-otkazvam.JPG |caption =Преслава во 2015 година. |birth_name = Петја Колева Иванова |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1984|6|26}} |birth_place =[[Добрич|Толбухин]], [[НР Бугарија]] |origin = |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Галена]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Преслава]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 8 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 87 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Преслава''', родена '''Петја Колева Иванова''' (р. [[26 јуни]] [[1984|1984 година]], [[Толбухин]]) — [[Фолклор|фолк]]-[[пејач]]ка од [[Бугарија]]. == Животопис== Нејзината мајка, Јанка Тончева била шивачка, а татко ѝ, Колјо Тончев, бил светски возач на тркачки [[автомобил]]и.<ref name="hotnewsint">{{Наведена мрежна страница|url=http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|title=Преслава: Нощем се задушавах от тежестта на бюста си!|accessdate=2017-12-30|archive-date=2017-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114705/http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|url-status=dead}}</ref> Таа има постара сестра — Ивелина, која е фолк пејачка.<ref name="ivelinapayner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|title=Payner - Изпълнители - Ивелина Колева|accessdate=2017-12-30|archive-date=2019-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217100304/http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|url-status=dead}}</ref> Преслава ја испеала својата прва песна кога имала 7 години, а почнала да пее во ноќни клубови на возраст од 15 години.<ref name="evaarticle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eva.bg/article/8140-Malkata-Petya-golyamata-Preslava|title=Малката Петя - голямата Преслава - EVA.bg|date=2010-12-21|accessdate=2017-12-30}}</ref> Таа го завршила своето музичко образование со специјално „народно пеење“ (гадулка).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monitor.bg/article?id=338997|title=Фолкдивата Преслава свирила на гъдулка в школото|last=Dimitrova|first=Iva|date=21 May 2012|work=Monitor|language=bg|trans-title=Folk Preslava played a gadulka in the school|archive-url=https://web.archive.org/web/20150117191132/http://www.monitor.bg/article?id=338997|archive-date=17 January 2015|url-status=dead|accessdate=4 July 2017}}</ref> === Кариера === Во текот на летото 2003 година, еден познат пејач од музичката претпријатие „Пајнер“, Милко Калајџиев, ја замолил Преслава да настапи со неговата група на неколку настани. Импресиониран од нејзината прекумерна дарба, тој ѝ помогнал да стане дел од музичката куќа.<ref name="evaarticle"/> Во почетокот на 2004 година, таа ја објавила својата прва песна, „''Раздвоени''“, во дует со Милко Калајџиев. Истата година, таа го избрала сценското име Преслава и ја променила творечката насока. Наместо вообичаен поп-фолк, нејзините песни, како што се: „''Дума за вярност''“ (во превод: Збор за верност) и „''Тази нощ безумна'' (во превод: Таа ноќ безумна), биле посовремени. Овие песни биле дел од нејзиниот деби албум, „''Преслава''“, објавен во декември 2004 година, кој содржел вкупно 16 песни. Тој бил прогласен за „Албум на годината“, а Преслава ја освоила и Наградата „Дебитантски сингл на годината“.<ref name="preslavapayner" /> Исто така, на годишните музички награди на ТВ Планета во 2004 година, таа ги освоила наградите за „Деби сингл на годината“ и „Најперспективен изведувач на годината“. == Дискографија == === Албуми === * Преслава (2004) * Ѓаволска желба (2005) * Интрига (2006) * Не сум ангел (2007) * MP3 колекција (2009) * Пази се од пријателки (2009) * Како ти стои (2011) * Хитовите на Преслава (2014) * Да гори во љубов (2019) * Улицата (2024) === Видеозаписи === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нежен рекет'' || 2004 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Мисла за верност'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Таа ноќ безумна'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили мои'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Раздвоени'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Ме молиш'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те сакам'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ѓаволска желба'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Засекогаш твоја'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Последни мисли'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Немам право'' || 2006 || Николај Нанков,Петјо Картулев |- | ''Кога ќе се стемни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Предај се на желбата'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те заколнувам'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лага е'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ништо друго'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предај се на желбата 2'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Маж на хоризонтот'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мојот нов љубовник'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не сум ангел'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Последно обраќање'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Твојата нова'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Од добрите девојки'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Црвена точка'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зборувам ли брзо'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Феномен'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сеќавање на Мерилин'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Не ми пречи'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Диши'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пијам за тебе'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жените по мене'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како ти стои'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тешко и полека'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ајде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како за крај'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лудата дојде'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Правено е со друг'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Откриј ме'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Шише'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Скоро'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нема да бидам друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режим „неприлична“'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пиши го неуспешно'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Повеќе не прашувај'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нашата љубов е'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако утре ме изгубиш'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нокаут'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Аматерка'' || 2015 || Александар Моллов |- | ''Тебе не ти откажувам'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Со тебе или со никој'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''In control'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Чуплива и влюбена'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Нема да ти пишувам'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Без тебе'' || 2016 || Кирил Киров |- | ''Паѓа ѕвезда'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Тук жена му пази'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Не се изтриваш'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Обратно в играта'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Боговите одат по земјата'' || 2018 || Георги Марков |- | ''Да гори во љубов'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изтрезняваш ли'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Пијан'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Така ни се падна'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Беден во срцето'' || 2020 || Виктор Антонов |- | ''В твоето легло'' || 2021 || Виктор Антонов |- | ''Горчиви истини'' || 2021 || Виктор Антонов |- |''От утре'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Сладкото зло'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Мълчете си'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Балканско за разкош'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спомени'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Улицата'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Ако ти върна'' || 2023 || Кристијан Русев |- | ''Да и приседне'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Старата ни песен'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нищо'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- |''Писмо'' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''С нервите съм зле⁣'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не вдигай'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вещица'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Беше ли ти хубаво'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Кой бе, кой'' || 2025 || Виктор Антонов |- | '' За награда ''|| 2025 || Виктор Антонов |- | '' Хващаме бас''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Розовите очила''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- | '' TBA ''|| 2026 || |} === Фолклорни спотови=== {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Драгано, Драганке'' || 2004 || |- | ''Невено моме'' || 2004 || |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Моме Невено'' || 2021 || Радослав Георгиев |- | ''Мъри моме'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бяла Рада'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгряло е'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Добрич]] ac1np64uyuaxowdt8ncuihwhcqdie01 5622970 5622969 2026-09-02T13:31:23Z Gurther 105215 5622970 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Преслава |background = solo_singer |image =Preslava-Na-tebe-ne-otkazvam.JPG |caption =Преслава во 2015 година. |birth_name = Петја Колева Иванова |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1984|6|26}} |birth_place =[[Добрич|Толбухин]], [[НР Бугарија]] |origin = |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Галена]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Преслава]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 8 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 87 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Преслава''', родена '''Петја Колева Иванова''' (р. [[26 јуни]] [[1984|1984 година]], [[Толбухин]]) — [[Фолклор|фолк]]-[[пејач]]ка од [[Бугарија]]. == Животопис== Нејзината мајка, Јанка Тончева била шивачка, а татко ѝ, Колјо Тончев, бил светски возач на тркачки [[автомобил]]и.<ref name="hotnewsint">{{Наведена мрежна страница|url=http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|title=Преслава: Нощем се задушавах от тежестта на бюста си!|accessdate=2017-12-30|archive-date=2017-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230114705/http://hotnews.bg/n/Preslava-Noshtem-se-zadushavah-ot-tezhestta-na-byusta-si.1567.html|url-status=dead}}</ref> Таа има постара сестра — Ивелина, која е фолк пејачка.<ref name="ivelinapayner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|title=Payner - Изпълнители - Ивелина Колева|accessdate=2017-12-30|archive-date=2019-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217100304/http://www.payner.bg/singers.php?ivelina-koleva|url-status=dead}}</ref> Преслава ја испеала својата прва песна кога имала 7 години, а почнала да пее во ноќни клубови на возраст од 15 години.<ref name="evaarticle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eva.bg/article/8140-Malkata-Petya-golyamata-Preslava|title=Малката Петя - голямата Преслава - EVA.bg|date=2010-12-21|accessdate=2017-12-30}}</ref> Таа го завршила своето музичко образование со специјално „народно пеење“ (гадулка).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monitor.bg/article?id=338997|title=Фолкдивата Преслава свирила на гъдулка в школото|last=Dimitrova|first=Iva|date=21 May 2012|work=Monitor|language=bg|trans-title=Folk Preslava played a gadulka in the school|archive-url=https://web.archive.org/web/20150117191132/http://www.monitor.bg/article?id=338997|archive-date=17 January 2015|url-status=dead|accessdate=4 July 2017}}</ref> === Кариера === Во текот на летото 2003 година, еден познат пејач од музичката претпријатие „Пајнер“, Милко Калајџиев, ја замолил Преслава да настапи со неговата група на неколку настани. Импресиониран од нејзината прекумерна дарба, тој ѝ помогнал да стане дел од музичката куќа.<ref name="evaarticle"/> Во почетокот на 2004 година, таа ја објавила својата прва песна, „''Раздвоени''“, во дует со Милко Калајџиев. Истата година, таа го избрала сценското име Преслава и ја променила творечката насока. Наместо вообичаен поп-фолк, нејзините песни, како што се: „''Дума за вярност''“ (во превод: Збор за верност) и „''Тази нощ безумна'' (во превод: Таа ноќ безумна), биле посовремени. Овие песни биле дел од нејзиниот деби албум, „''Преслава''“, објавен во декември 2004 година, кој содржел вкупно 16 песни. Тој бил прогласен за „Албум на годината“, а Преслава ја освоила и Наградата „Дебитантски сингл на годината“. Исто така, на годишните музички награди на ТВ Планета во 2004 година, таа ги освоила наградите за „Деби сингл на годината“ и „Најперспективен изведувач на годината“. == Дискографија == === Албуми === * Преслава (2004) * Ѓаволска желба (2005) * Интрига (2006) * Не сум ангел (2007) * MP3 колекција (2009) * Пази се од пријателки (2009) * Како ти стои (2011) * Хитовите на Преслава (2014) * Да гори во љубов (2019) * Улицата (2024) === Видеозаписи === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нежен рекет'' || 2004 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Мисла за верност'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Таа ноќ безумна'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили мои'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Раздвоени'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Ме молиш'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те сакам'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ѓаволска желба'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Засекогаш твоја'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Последни мисли'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Немам право'' || 2006 || Николај Нанков,Петјо Картулев |- | ''Кога ќе се стемни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Предај се на желбата'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Те заколнувам'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лага е'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ништо друго'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предај се на желбата 2'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Маж на хоризонтот'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мојот нов љубовник'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не сум ангел'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Последно обраќање'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Твојата нова'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Од добрите девојки'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Црвена точка'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зборувам ли брзо'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Феномен'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сеќавање на Мерилин'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Не ми пречи'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Диши'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пијам за тебе'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жените по мене'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како ти стои'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тешко и полека'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ајде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Како за крај'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лудата дојде'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Правено е со друг'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Откриј ме'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Шише'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Скоро'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нема да бидам друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режим „неприлична“'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пиши го неуспешно'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Повеќе не прашувај'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нашата љубов е'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако утре ме изгубиш'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нокаут'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Аматерка'' || 2015 || Александар Моллов |- | ''Тебе не ти откажувам'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Со тебе или со никој'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''In control'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Чуплива и влюбена'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Нема да ти пишувам'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Без тебе'' || 2016 || Кирил Киров |- | ''Паѓа ѕвезда'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Тук жена му пази'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Не се изтриваш'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Обратно в играта'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Боговите одат по земјата'' || 2018 || Георги Марков |- | ''Да гори во љубов'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изтрезняваш ли'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Пијан'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Така ни се падна'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Беден во срцето'' || 2020 || Виктор Антонов |- | ''В твоето легло'' || 2021 || Виктор Антонов |- | ''Горчиви истини'' || 2021 || Виктор Антонов |- |''От утре'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Сладкото зло'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов |- | ''Мълчете си'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Балканско за разкош'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спомени'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Улицата'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Ако ти върна'' || 2023 || Кристијан Русев |- | ''Да и приседне'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Старата ни песен'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нищо'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- |''Писмо'' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''С нервите съм зле⁣'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не вдигай'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вещица'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Беше ли ти хубаво'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Кой бе, кой'' || 2025 || Виктор Антонов |- | '' За награда ''|| 2025 || Виктор Антонов |- | '' Хващаме бас''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Розовите очила''|| 2026 || Виктор Антонов |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- | '' TBA ''|| 2026 || |} === Фолклорни спотови=== {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Драгано, Драганке'' || 2004 || |- | ''Невено моме'' || 2004 || |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Моме Невено'' || 2021 || Радослав Георгиев |- | ''Мъри моме'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бяла Рада'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгряло е'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Добрич]] kbkikex2tmxc0siizs4dg3fjqyaq46k 0 1214951 5623050 5413287 2026-09-02T16:01:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623050 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = Евдокија Ивановна Носал | native_name = Євдокія Іванівна Носаль | image = Nosal pre war (cropped).jpg | alt = Photograph of Nosal before the war wearing a bagde awarded for her shooting skills. | birth_date = 31 март 1918 | birth_place = Бурчак, [[Михајловски регион]], [[Запорошка област]], [[Украинска Народна Република]] | death_date = 23 април 1943 (25 години) | death_place = [[Новорусијск]], [[Краснодарски крај]], [[Советски Сојуз]] | allegiance = {{СССР}} | branch = {{знаменце|Flag of the Soviet Air Force.svg}} [[Советски воздухопловни сили]] | unit = [[Ноќни вештерки|588. Ноќен бомбашки полк]] | serviceyears = 1941–1943 | battles = [[Источен фронт (Втора светска војна)|Источен фронт на Втората светска војна]]{{KIA}} | rank = Помлад поручник | awards = [[Херој на Советскиот Сојуз]] }} '''Евдокија Ивановна Носал''' ({{langx|ru|Евдокия Ивановна Носаль}}, {{langx|uk|Євдокія Іванівна Носаль}}) беше помлад поручник и заменик командант на скадрила во [[Ноќни вештерки|588. Ноќен бомбашки полк]] за време на Втората светска војна. Посмртно е прогласена за [[Херој на Советскиот Сојуз]] на 24 мај 1943 година<ref>[https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_020.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему составу Военно-Воздушных сил Красной Армии» от 24 мая 1943 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 31 мая (№ 20 (226)). — С. 1</ref>, станувајќи првата жена пилот што ја добива оваа титула за време на војната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150023728/|title=Память народа :: Документ о награде :: Носаль Евдокия Ивановна, Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль «Золотая звезда»)|website=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-01-19|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111458/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150023728/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tamanskipolk46.narod.ru/p19aa1.html|title=Носаль Дуся|website=tamanskipolk46.narod.ru|access-date=2018-01-19}}</ref> == Цивилен живот == Носал е родена на 31 март 1918 во украинско семејство во селото Бурчак во Украинската Народна Република, што денес се наоѓа во денешна [[Украина]]. Работи како наставничка во Михајлов, пред да дипломира на воздухопловниот клуб во Херсон во 1940. По завршувањето на воздухопловното училиште, работи како инструктор за летање во Николаев сѐ до придружувањето во армијата во 1941 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1631|title=Носаль Евдокия Ивановна|website=www.warheroes.ru|access-date=2018-01-19}}</ref> == Воена кариера == Носал ѝ се придружува на армијата на почетокот на [[Голема Патриотска војна (термин)|Големата Патриотска војна]] и е испратена на [[Јужен фронт (Советски Сојуз)|Јужниот фронт]] во мај 1942 по завршувањето на обуката на училиштето за воено воздухопловство Енгелс. Доделен ѝ е [[Орден на Црвената Ѕвезда]] на 9 септември 1942<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie11563976/|title=Носаль Евдокия Ивановна, Орден Красной Звезды|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006011850/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie11563976/|archive-date=2017-10-06|dead-url=|access-date=2018-01-19|url-status=dead}}</ref>; по 215 летови на кои испушта 31 276 килограми експлозив над силите на Оската, го добива и [[Орденот на Црвеното Знаме]] на 31 декември 1942.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10956036/|title=Носаль Евдокия Ивановна, Орден Красного Знамени|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202429/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10956036/|archive-date=2017-10-05|dead-url=|access-date=2018-01-19|url-status=dead}}</ref> По полетувањето ноќта на 22 април 1943 и бомбардирањето на мета, авионот со кој пилотира Носал е следен од германски [[Месершмит Бф 110]] и е нападнат од тешка противвоздухопловна артилерија. Еден експлозив влегува во кабината на авионот По-2 и шрапнел ја погодува Носал директно во главата. Нејзиниот навигатор [[Глафира Каширина|Глафира "Ирина" Каширина]] успева да преземе контрола и безбедно да го слета авионот. Евдокија Носал умира на нејзиниот 354-ти [[лет]], во раните утрински часови на 23 април 1943 на 25-годишна вораст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zurnalist.io.ua/s1196835/nochnaya_vedma_iz_burchashchego_sela|title="Ночная ведьма" из бурчащего села|website=zurnalist.io.ua|access-date=2018-01-19|archive-date=2018-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119142146/https://zurnalist.io.ua/s1196835/nochnaya_vedma_iz_burchashchego_sela|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie55305227/|title=Носаль Евдокия Ивановна, В ночь с 22.04.1943 на 23.04.1943, убит|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202030/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie55305227/|archive-date=2017-10-05|dead-url=|access-date=2018-04-01|url-status=dead}}</ref> == Награди и почести == * [[Херој на Советскиот Сојуз]]<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150023728/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9D%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C&first_name=%D0%95%D0%B2%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%8F&middle_name=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0&group=all&types=pamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp&page=1|title=Носаль Евдокия Ивановна, Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль «Золотая звезда»)|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402035626/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150023728/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9D%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C&first_name=%D0%95%D0%B2%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%8F&middle_name=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0&group=all&types=pamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp&page=1|archive-date=2018-04-02|dead-url=|access-date=2018-04-01|url-status=dead}}</ref> * [[Орден на Ленин]]<ref name=":3" /> * [[Орден на Црвеното Знаме]]<ref name=":2" /> * [[Орден на Црвената Ѕвезда]]<ref name=":1" /> == Поврзано == {{Portal|СССР|Воздухопловство|Армија}} * [[Список на хероини на Советскиот Сојуз]] * „[[Ноќни вештерки]]“ * [[Марина Раскова]] * [[Поликарпов По-2]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Носал, Евдокија}} [[Категорија:Родени во 1918 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Херој на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Советски пилоти од Втората светска војна]] [[Категорија:Советски војници убиени во Втората светска војна]] [[Категорија:Жени пилоти]] [[Категорија:Украински жени пилоти]] [[Категорија:Носители на Орденот на Ленин]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвената ѕвезда]] [[Категорија:Херои на Советскиот Сојуз]] j0me1iqxf0pueg7kzdl1t8598szlvsn 0 1215189 5623048 5429220 2026-09-02T15:54:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623048 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person |name=Евгенија Максимовна Руднева |image=Evgeniya Rudneva.jpg |native_name= Евгения Максимовна Руднева |nickname = Женја |birth_date= 24 декември 1920 |death_date= 9 април 1944 |birth_place=[[Бердјанск]], [[Украинска Советска Социјалистичка Федеративна Република]] |death_place=близу [[Керч]], [[Крим]], [[Советски Сојуз]] |placeofburial= |placeofburial_label= |allegiance={{СССР|Советски Сојуз}} | branch = {{знаменце|Flag of the Soviet Air Force.svg}} [[Советски воздухопловни сили]] |serviceyears=1941–1944 |rank=[[Постар поручник]] |unit= [[Ноќни вештерки|46. Таманска гарда на ноќен бомбашки воздухопловен полк]] |commands= |battles=[[Источен фронт (Втора светска војна)|Источен фронт на Втората светска војна]]{{KIA}} |awards=[[Херој на Советскиот Сојуз]] |relations= |laterwork= }} [[File:Художественные маркированные конверты 1983 года. Руднева Евгения Максимовна.jpg|thumb|Советски омот за [[плико]] со Руднева во 1983 година, од серијалот на омоти со ликот на Хероите на Советскиот Сојуз]] '''Евгенија Максимовна Руднева''' ({{langx|ru|Евгения Максимовна Руднева}}), позната и како Женја Руднева (''Женя Руднева'') ({{родена на|24|декември|1920}} – {{почината на|9|април|1944}}) беше советски воен воздухопловен [[навигатор]], [[Херој на Советскиот Сојуз]], член на Московскиот огранок на Астрономско-геодетското Друштво на СССР и шеф на Одделот за сончева енергија. ==Ран живот== Евгенија Максимовна Руднева е [[Украинци|украинка]], родена во семејство на канцелариски работник. До октомври 1941 завршува три години образование на Факултетот за механика и математика при [[Московскиот Државен Универзитет]], кога волонтира за да ѝ се придружи на [[Советската Армија]]. Станува член на [[Комунистичката Партија на Советскиот Сојуз]] во 1943 година. ==Втора светска војна== По придружувањето кон Црвената Армија во 1941 година, Руднева завршува обука за навигатор на училиштето за навигатори Енгелс и влегува во борба во мај 1942 година. Служи со [[Руски воени чинови|чин]] на постар поручник на женскиот 588. Ноќен бомбашки полк, кој подоцна е преименуван во [[Ноќни вештерки|46. Таманска гарда на ноќен бомбашки полк]] (325. Ноќна бомбашка воздухопловна дивизија, 6. воздухопловна армија, [[Втор Белоруски фронт]]). Прелетува 645 ноќни бомбашки мисии на стариот и бавен двокрилен авион [[Поликарпов По-2]], уништувајќи мостови, возови со трупи, трупи и воена опрема на непријателот. За време на војната лета на бомбашки мисии на Транскавказкиот, Северно-кавказкиот и 4. Украински фронт, како и во битките за полуостровите [[Тамански Полуостров|Таман]] и [[Керч]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1652|title=Руднева Евгения Максимовна|website=www.warheroes.ru|access-date=2018-03-20}}</ref> Нејзиниот авион е соборен од противвоздухопловна артилерија и го губи животот заедно со нејзиниот пилот Пана Прокофјева во северните делови на [[Керч]]. ===Лични погледи=== Во писмо до професорот [[Сергеј Блажко]], шеф на Одделот за [[астрометрија]] при [[Московскиот Државен Универзитет]], на 19 октомври 1942 година, пишува дека првата бомба фрлена над Нацистите ќе биде одмазда за бомбардирањето на Факултетот за механика и математика во зимата. Пишува дека ја брани честа на Универзитетот. ==Награди и почести== *[[Херој на Советскиот Сојуз]] (26 октомври 1944, посмртно)<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie46246018/|title=Руднева Евгения Максимовна, Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль «Золотая звезда»)|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123120016/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie46246018/|archive-date=2023-01-23|dead-url=|access-date=2018-04-01|url-status=dead}}</ref> *[[Орден на Ленин]]<ref name=":0" /> *[[Орден на Црвеното Знаме]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie19258577/|title=Руднева Евгения Максимовна, Орден Красного Знамени|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402101412/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie19258577/|archive-date=2018-04-02|dead-url=|access-date=2018-04-01|url-status=dead}}</ref> *[[Орден на Црвената Ѕвезда]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie11563982/|title=Руднева Евгения Максимовна, Орден Красной Звезды|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-04-01}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Орден на Патриотската Војна]], прва класа<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20225273/|title=Руднева Евгения Максимовна, Орден Отечественной войны I степени|last=|first=|date=|website=pamyat-naroda.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629193332/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20225273/|archive-date=2020-06-29|dead-url=|access-date=2018-04-01|url-status=dead}}</ref> Споменици во нејзина чест се подигнати во [[Москва]], [[Керч]] и населбата Салтиковка (во Московската област). [[Астероидот]] [[1907 Руднева]], училиште во Керч, улици во [[Бердјанск]], Керч, Москва и Салтиковка се исто така именувани по неа. == Поврзано == {{Portal|Советски Сојуз|Воздухопловство|Војска}} * [[Список на хероини на Советскиот Сојуз]] * [[Татјана Макарова]] * [[Вера Белик]] * [[Ноќни вештерки]] == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== *{{Наведена книга |last=Milanetti |first=Gian Piero |date=2013 |title=Soviet Airwomen of the Great Patriotic War - A pictorial history|publisher=Istituto Bibliografico Napoleone, Rome, Italy |isbn=9788875651466}} ==Надворешни врски== *[http://www.crimea.ru/item_info_big.htm?id=1560 Rudneva monument in Kerch (in Russian)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050120103810/http://www.crimea.ru/item_info_big.htm?id=1560 |date=2005-01-20 }} *[http://www.phys.msu.ru/rus/about/sovphys/ISSUES-2004/2(38)-2004/rudneva/ Article and photo], on the website of the Moscow State University, in [[Russian language|Russian]]. *[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1652 Biography], on the website, dedicated to Heroes of the Soviet Union and Russia {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Руднева, Евгенија}} [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Пилотки]] [[Категорија:Советски воени пилоти]] [[Категорија:Херои на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Соборени пилоти]] [[Категорија:Советски пилоти во Втората светска војна]] [[Категорија:Украински пилоти]] [[Категорија:Ученици на Московскиот Државен Универзитет]] [[Категорија:Пилоти загинати во авионски несреќи]] [[Категорија:Жртви на авионски несреќи во Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Украинки во Втората светска војна]] [[Категорија:Руски навигатори]] [[Категорија:Советски војници убиени во Втората светска војна]] [[Категорија:Носители на Орденот на Ленин]] [[Категорија:Добитниви на Орденот на Црвеното Знаме]] [[Категорија:Добитници на Орденот на Патриотската Војна, прва класа]] [[Категорија:Луѓе од Бердјанск]] [[Категорија:Украински пилотки]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвената ѕвезда]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме]] [[Категорија:Апсолвенти на Московскиот државен универзитет]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Носители на Орденот на Татковинската војна од I степен]] s4e84mdp9g6zq8vnh4we2mdwl4knlvk 0 1216759 5622899 5471352 2026-09-02T12:06:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622899 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dobos cake (Gerbeaud Confectionery Budapest Hungary).jpg|мини|Добош торта]] '''Добош торта''' е една од најпознатите торти во светот и најпозната унгарска торта. Се прави од 6-8 тенки кори, филувани со чоколаден крем со глазура од карамел.<ref name="7 torti">{{Наведена мрежна страница | title = 7 torti i 7 uzbudljivih priča | url = https://zena.blic.rs/recepti/7-torti-i-7-uzbudljivih-prica/bckxstr | website = zene.blic.rs | accessdate = 27 септември 2018 | archive-date = 2020-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200321195406/https://zena.blic.rs/recepti/7-torti-i-7-uzbudljivih-prica/bckxstr | url-status = dead }}</ref> Иако со својата форма може да потсети на добош, односно тапан, називот не е даден по инструментот, туку по својот творец Јожеф Ц. Добош, познат унгарски слаткар.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kako su najpoznatije torte dobile ime | url = https://www.bastabalkana.com/2015/01/kako-su-najpoznatije-torte-dobile-ime-torta-ime/ | website = Bašta Balkana | accessdate = 27 септември 2018}}</ref> == Историја == Јожеф Ц. Добош бил сопственик на најпозантата сласткарница во [[Будимпешта]]. Освен квалитетни слатки, колачи и торти, продавал и фини сирења и вина. Зад себе оставил повеќе книги и неколку технички изуми за помош во кујна, но благодарение на тортата станал славен.<ref name="Doboš torta">{{Наведена мрежна страница|title=Doboš torta: Prva torta punjena pravim čokoladnim filom u istoriji poslastičarstva! | url = https://zena.blic.rs/lifestyle/dobos-torta-prva-torta-punjena-pravim-cokoladnim-filom-u-istoriji-poslasticarstva/w9xv0l4 | website = zena.blic.rs | accessdate = 27 септември 2018}}</ref> Тортата ја претставил на Националната изложба во Будимпешта во 1885 година. Меѓу први ја пробале австроунгарската крлица [[Елизабета Баварска|Елизабета]] и нејзиниот сопруг [[Франц Јосиф]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Doboš torta sa domaćim korama | url = https://stil.kurir.rs/trpeza/recepti/88897/dobos-torta-sa-razvijenim-korama-korak-po-korak-priprema-i-dekoracija-recept | website = stil.kurir.rs | accessdate = 27 септември 2018}}</ref> Целосно поинаква од традиционалните торти брзо ги освоила срцата на луѓето и станала позната во Европа, а после тоа и во целиот свет. Помеѓу воодушевените, но и завидливи слаткари, биле создадени дури 120 рецепти, од кои ниту еден не се приближил на изворниот рецепт. Добош долго ја чувал тајната на својот рецепт, но како пензионер во 1906 година, го подарил оригиналниот рецепт на Здружението на слаткари на Будимпешта.<ref name="7 torti" /> == Подготовка == Добош торта е создадена долго да остане свежа, вкусна и погодна за транспорт во тогашни услови без разладни уреди. Една од специфичностите на добош тортата се тенките кори. Тие треба да сепечат на подмачкан и набрашета [[хартија за печење]], а хартијата треба да се стави на задната страна на калапот за торта. За секоја кора потребно е околу три лажици тесто. Филот е прв прав чоколаден фил во историјата на сласткарството, и се прави од чоколада, путер и јајца. Глазурата од пржен шеќер не се прелива директно по тортата, туку на хартија и се засекува на парчиња за подоцна тортата полесно да се сече, па , кога ќе се олади глазурата, се става на тортата. По таа прочуена глазура добош тортата и се разликува од било која друга торта.<ref name="Doboš torta" /> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Торта]] == Надворешни врски == {{рв|Dobos Cake}} * [https://www.coolinarika.com/recept/dobos-torta// Рецепт за Добош торту] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180927204128/https://www.coolinarika.com/recept/dobos-torta// |date=2018-09-27 }} [[Категорија:Унгарска кујна]] [[Категорија:Српска кујна]] [[Категорија:Слатки]] [[Категорија:Торти]] 9pxoy9f9g97o4odikt3ufkcgzh951iq 3 1218932 5622979 5600656 2026-09-02T13:42:17Z Gurther 105215 /* Дискографија */ ново заглавие 5622979 wikitext text/x-wiki {{добредојде}}--[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:21, 6 март 2019 (CET) ==Точки по годините== Здраво [[корисник:NadyBarbieGirl|NadyBarbieGirl]] ќе ве замолам да не ставате точка по годината (пример: 2019.), тоа не е според правописот на македонскиот јазик. Може да почнете со бришење на точките, што вие сте ги ставиле, на статијата [[Слаткаристика]]. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:23, 20 март 2019 (CET) == [[Дедо Мраз]] == Ќе ве замолам да не ги поставувате статистичките податоци за епизоди од серии и филмови во кои Дедо Мраз има улога. ''Дедо Мраз како тема во уметноста и во популарната култура'' треба да отсликува општ преглед, не детални статистики, кои се меѓу другото и непреведени имиња на режисери, филмови и епизоди од серии. Дедо Мраз како тема го има на премногу места, и не е енциклопедиска содржина да се набројуваат сите. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 08:46, 28 декември 2024 (CET) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден Nady, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:37, 26 мај 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден NadyBarbieGirl, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:48, 27 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден NadyBarbieGirl, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:05, 1 јули 2025 (CEST) == Уредувачки маратон - Филм == Добар ден NadyBarbieGirl, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:02, 18 август 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден NadyBarbieGirl, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:52, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво NadyBarbieGirl, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:54, 19 ноември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден NadyBarbieGirl, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:36, 2 февруари 2026 (CET) == Имиња на филмови, серии итн. == Здраво, ако филмот, серијата, книгата, емисијата или што било има македонско издание (официјален наслов на македонски јазик), задолжително да го ставаш на македонски јазик, а не само на англиски. Ќе истражиш на интернет низ веродостојни страници, кина, дистрибутери итн. за дознавање на насловот. Сепак ова е Википедија на македонски јазик и се претпочита македонски. Ако нема македонско издание (не било прикажано во кино, телевизија, стриминг-услуга, ДВД итн.) си останува во оригинал. Ако пак има официјален македонски превод (титлови, синхронизација), но дистрибутерите одлучиле да го задржат оригиналниот наслов, го ставаш тој (како на пример ''[[Terrifier 2]]''). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 14:36, 26 јули 2026 (CEST) == Дискографија == Здраво, забележев дека во одредени статии ги отстрани поглавјата „Дискографија“ во замена на [[:Предлошка:Инфокутија Дискографија на изведувач]]. Обично треба да се користат и двете наместо една или друга. Поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 15:42, 2 септември 2026 (CEST) jhad9uftqwcioj260yzilubq48n0r0s 3 1220701 5623002 5562053 2026-09-02T14:26:14Z Jtasevski123 69538 /* Контакт */ ново заглавие 5623002 wikitext text/x-wiki {{добредојде}} == Награда од Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“ == Почитуван корисник Chnitke, би сакал да ве известам дека сте добитник на награда од Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“ (Најдобар постоечки корисник), за повеќе информации можете да ме контактирате на : vanderzilson@gmail.com или пак вие оставете ми ваша мејл адреса. ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 19:48, 26 мај 2019 (CEST)) == Нов уредувачки натпревар == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Автомобили“ и да создадеме повеќе статии за автомобилските модели во периодот од 20 септември до 19 октомври, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Автомобили|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:35, 17 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3878916 --> == Ракомет == Здраво, како што во Македонија е особено популарен ракометот, а темата на Википедија е доста слабо покриено, дојдовме до идеја да организираме уредувачки натпревар на тема „Ракомет“, со цел да ги подобриме постоечките статии, но и да создадеме нови. Натпреварот ќе се одржува цел декември. Има обезбедено награди за учество во натпреварот. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Ракомет|проектната страница за натпреварот]] и земи учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:23, 30 ноември 2019 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3898255 --> == СИЕ Пролет 2020 == Здраво, мило ми е што си доста активен за време на натпреварот. Само те потсетувам дека согласно правилата на натпреварот „<nowiki>Секоја од создадените или дополнетите статии означувајте ги со шаблонот {{</nowiki>[[Предлошка:СИЕ Пролет 2020|СИЕ Пролет 2020]]<nowiki>}} на страниците од разговор.</nowiki>“. Доколку имаш проблем да се снајдеш, слободно прашај ме. Пример за вакво означување можеш да видиш [[Разговор:Туризам во Босна и Херцеговина|тука]]. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:31, 13 април 2020 (CEST) == Кампања на меѓународно ниво за вметнување на фотографии/слики во статиите на кои им недостигаат == Почитуван Chnitke. Сакам да ве известам за кампањата на меѓународно ниво за вметнување на илустрации во википедиските статии на кои им недостигаат наречена „Статии без илустрација“ или на англиски јазик: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP). Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации, кои веќе постојат на [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Ризницата], и да се вметнат во соодветните статии на Википедија. На Википедија на македонски јазик, организатори на оваа кампања се здруженијата на граѓани „ГЛАМ Македонија“ и „Споделено знаење“. Кампањата трае од 1 јули од 31 август 2020 година и има награден фонд од 1.000 евра (1 награда – ваучер од вредност од 12 илјади денари и 8 награди – ваучери од вредност од 6 илјади денари). Дополнително, може да се освои и една од меѓународните награди бидејќи учесникот паралелно учествува на домашната и меѓународната кампања. Наградниот фонд на меѓународната кампања е: прва награда ваучер од 500 долари (САД); втора награда 400 долари; трета награда 300 долари. Како дополнителни награди се: награда за учесник кој поставил најголем број звучни илустрации во статии 200 долари; награда за учесник кој поставил најголем број на видео илустрации во стати 200 долари; награда за учесник кој е нов на Википедија и поставил најголем број на илустрации во статии 200 долари. Учесникот за да влезе во кругот на добитниците треба да закачи илустрации на најмалку 100 статии. [[Википедија:Статии без илустрација|Страница за кампањата]] која претставува и прирачник како се учествува. Доколку учествувате, среќно! [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 13:28, 30 јуни 2020 (CEST) Здраво, ви пишувам во врска со вметнувањето на кодовите. Треба да пишете #WPWPMK и #WPWP. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 19:19, 1 јули 2020 (CEST) == [[Рембрант ван Рејн]] == Здраво, убаво што учествувате на наградното уредување: вметнување слики во статиите, ама ќе ве замолам да ги средите 28-те слики ставени во статијата за [[Рембрант ван Рејн]]. Или поставете ги во наслов „Галерија“, или отстранете некои од нив. Статијата не личи на ништо сега, сликите одат надвор од текстот. Да нагласам дека се бара вметнување на илустрација во различни статии, а не 28 илустрации во иста статија. Поздрав и пријатно уредување - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:19, 9 јули 2020 (CEST) ::Мојата идеја со пораката беше да ги разјаснам правилата на кампањата (за која има предвидено награди, па оттаму ја нареков наградно уредување, јас не пишав натпревар), а не да ви го одземам еланот и идеализмот. Се извинувам ако не сум се изразила правилно. Што се однесува до „нашиот очаен цивилизациски минимализам, особено во скоро сите области пред се од планетарното творештво“, ќе се согласиме сите дека е така, и дека на Википедија се добредојдени сите што сакаат да придонесат во намалување на истиот. Поздрав и сè најдобро. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:19, 10 јули 2020 (CEST) == Правопис == Здраво, Ве замолувам кога ќе уредувате да запазувате на правописот. Википедија се цели, освен на квантитет на статии, туку и на квалитет односно правилно напишани статии. Поздрав [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 21:10, 16 јули 2020 (CEST) Здраво, Ви благодарам за укажувањето. Почнав со прегледување, лекторирање и корегирање на собраниот и поставен материјал . Поздрав [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 7.36, 17 јули 2020 (CEST) == Археолошки наоѓалишта во Охридско == Здраво, забележувам дека доста активно создавате статии за археолошките наоѓалиште во Охридско, но уредувачкиот ден на оваа тема е закажан за 18 август, односно утре. Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 13:41, 17 август 2020 (CEST) Многу се извинувам, ги побркав датумите. Како можам да ја исправам оваа непријатна грешка. Утре воопшто нема да објавувам - ако е тоа доволно. како можев вака да пропуштам? :Здраво, може да земете да ги подобрите веќе создадените статии или да уредите нови. Не е никаква непријатна грешка и може слободно да си продолжите со уредување. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 19:48, 18 август 2020 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Податотека:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за трудољубивост''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Оваа награда ја доделувам за големата трудољубивост во создавањето нови содржини во последно време. [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 10:04, 26 август 2020 (CEST) |} Ви благодарам од срце...Поздрав, имајте успеси == Покана за учество во иницијативата „Цели за одржлив развој“ == '''[[Википедија:Цели за одржлив развој|Цели за одржлив развој]]''' претставува меѓународна иницијатива за збогатување на Википедија со содржини поврзани со [[Цели за одржлив развој|Целите за одржлив развој]] (ЦОР). Преку поврзување на заедница од стотици доброволни уредници од една страна и стручњаци за ЦОР од друга страна, иницијативата се стреми кон зголемување на свеста за целите, зајакнување на целокупното движење за нив и поставување основи за позадлабочено содржинско покривање на темите поврзани со целите во иднина. Во насока на поголема застапеност на темите поврзани со Целите за одржлив развој на македонски јазик, заедницата на Википедија на македонски јазик зема учество преку организирање уредувачка седмица во којашто ги повикува да се вклучат сите заинтересирани уредници и страни со стручни познавања на темата. Иницијативата временски се поклопува со Глобалната седмица на целите и е во времетраење од '''19-26 септември 2020''' година и со доделување на награди за најдобрите учесници. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 15:14, 18 септември 2020 (CEST) == Слики од Сандро Ботичели == Здраво. Гледам дека се распишувавте статии за сликите од Ботичели, но уредувачкиот ден е на 5 ноември, поточно утре. Може да чувате простор за уредување и во текот на утрешниот ден. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 19:56, 4 ноември 2020 (CET) == Археолошки наоѓалишта во Охридско == Здраво. Би сакал да Ве известам дека уредувачкиот ден за археолошките наоѓалипта во Охридско е закажан за 4 март, односно утре.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 17:23, 3 март 2021 (CET) Ви Благодарам, повторно го згрешив датумот == Земи учество во СИЕ Пролет 2021 == Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:03, 3 април 2021 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=4491191 --> == Евиденција на статии во СИЕ Пролет 2021 == Здраво. Би сакал да Ви укажам дека на статиите коишто ги уредувате во уредувачкиот натпревар СИЕ Пролет 2021 е неопходно на страницата за разговор да ја додавате предлошката [[Предлошка:СИЕ Пролет 2021|СИЕ Пролет 2021]] и притоа ќе ја наведете темата и земјата за којашто се однесува (пр. [[Разговор:Истанбулска берза]]). На тој начин, статиите коишто ги имате уредувано автоматски ќе бидат вклучени во статистиката од натпреварот. Ви благодарам. Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:57, 21 април 2021 (CEST) == #WPWPMK == Здраво Chnitke, Добитник си на награда од предизвикот [[Википедија:Статии без илустрација 2023#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ти следува, ако не е проблем да ме побараш на мејл или на Фејсбук. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:57, 28 септември 2023 (CEST) [[Image:Tireless Contributor Barnstar.gif|30px|'''Награда за неуморниот уредувач''', [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] ]] - ѕвезда за неуморниот уредувач - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:14, 28 септември 2023 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 00:53, 3 мај 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RamzyM (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“ == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:04, 18 февруари 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:46, 1 април 2025 (CEST) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден Chnitke, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:02, 27 мај 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:48, 3 јуни 2025 (CEST) == Палигора 2018 == Hi, sorry for speaking in English. You wrote an article for Коста Шкодреану and used the work by Ристо Палигора about the Црква „Св. Константин и Елена“ - Битола. I am interested in writing an article for this church in English Wikipedia and this source would be very useful. Do you still have access to this source and would it be possible for you to facilitate access to me? Thanks, [[User:Super Dromaeosaurus|Super Dromaeosaurus]] <small>([[User talk:Super Dromaeosaurus|разговор]])</small> 12:24, 15 јуни 2025 (CEST) :Hello. :I appreciate your interest. :If you can wait for me for two or three days, I will send you some material. :I hope you don't mind. :Have success and creative joy. :Best regards :Chnitke [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 01:19, 21 јуни 2025 (CEST) ::https://marh.mk/sv-konstantin-i-elena-bitola/ ::https://babambitola.mk/crkvata-sveti-konstantin-i-elena-go-ima-nekogashniot-izgled-kako-istoimenata-crkva-kaj-epinal/ ::https://babambitola.mk/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B2-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D0%B5/ ::https://apla.mk/direktno/item/2387-umetnikot-koj-firenca-ja-donese-vo-bitola ::https://www.facebook.com/vlashkacrkva/?locale=mk_MK ::https://eprints.ugd.edu.mk/23295/1/Spisanie%20%20%202019.pdf ::https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/282 ::https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/165 ::https://www.academia.edu/36196921/_%CE%97_%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%B1%CF%80%CF%8C_%CE%AD%CE%BD%CE%B1_%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%BF_%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%B9%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%BF%CF%8D_%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%85_%CF%84%CE%BF_%CF%86%CE%B8%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%80%CF%89%CF%81%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_1875_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A1%CF%89%CE%BC%CE%B7%CF%89%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%91%CF%86%CE%B9%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%AE_%CE%91%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF_%CE%95_%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B7_%CE%B5%CE%BA%CE%B4_%CE%A3%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_2018_139_170 ::https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/108531722 [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 11:45, 22 јуни 2025 (CEST) :https://marh.mk/sv-konstantin-i-elena-bitola/ :https://babambitola.mk/crkvata-sveti-konstantin-i-elena-go-ima-nekogashniot-izgled-kako-istoimenata-crkva-kaj-epinal/ :https://babambitola.mk/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B2-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D0%B5/ :https://apla.mk/direktno/item/2387-umetnikot-koj-firenca-ja-donese-vo-bitola :https://www.facebook.com/vlashkacrkva/?locale=mk_MK :https://eprints.ugd.edu.mk/23295/1/Spisanie%20%20%202019.pdf :https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/282 :https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/165 :https://www.academia.edu/36196921/_%CE%97_%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%B1%CF%80%CF%8C_%CE%AD%CE%BD%CE%B1_%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%BF_%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%B9%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%BF%CF%8D_%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%85_%CF%84%CE%BF_%CF%86%CE%B8%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%80%CF%89%CF%81%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_1875_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A1%CF%89%CE%BC%CE%B7%CF%89%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%91%CF%86%CE%B9%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%AE_%CE%91%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF_%CE%95_%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B7_%CE%B5%CE%BA%CE%B4_%CE%A3%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_2018_139_170 :https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/108531722 Chnitke (разговор) 11:45, 22 јуни 2025 (CEST)Одговори :Последната промена на страницава е извршена на 21 јуни 2025 г. во 01:19 ч. [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 11:46, 22 јуни 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден Chnitke, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:52, 27 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Chnitke, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:02, 1 јули 2025 (CEST) == Статии без илустација == Добар ден Chnitke, да ти напоменам дека треба да се илустрираат статии што немаат тековно никаква илустрација. На пример во статијата [[Холокауст]] си додал илустрација но веќе има подоле кај поднасловот '''[[Холокауст#Депортирањето на македонските Евреи во логорот Треблинка|Депортирањето на македонските Евреи во логорот Треблинка]]'''. Убав ден [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:12, 7 јули 2025 (CEST) == Ние сме нашите планини == Hello. In the article [[Ние сме нашите планини]], can you add current-day information post-2023 about this monument? According to reports, the monument has been vandalized and its surroundings also have been damaged. Damage in the front and in the back of the monument is clearly visible in the photos and videos. According to reports, the Azerbaijani government is considering demolishing the monument. This has been added in [[:en:We Are Our Mountains]]. Yours sincerely, [[Special:Contributions/78.174.55.43|78.174.55.43]] <small>([[User talk:78.174.55.43|разговор]])</small> 10:26, 27 август 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:33, 11 септември 2025 (CEST) :Ти благодарам. Со задоволство ќе учествувам [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 18:20, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден Chnitke, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:49, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:51, 19 ноември 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:45, 2 април 2026 (CEST) == СИЕ Пролет 2026 == Добар ден Chnitke, Гледам си се обидел да направиш страница за евиденција за СИЕ Пролет, па јас ти ја досоздадов. Во прилог каде да си ги вметнуваш статиите: [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026/евиденција/Chnitke|евиденција]]. Ако имате какви било потешкотии или прашања слободно обратете ми се на разговорната страница или овде. Пријатен ден [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:16, 14 април 2026 (CEST) == Може да сте подобни да гласате на изборите за U4C == <section begin="announcement-content" /> Ви се обраќам бидејќи имате претходно гласано на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативниот комитет за Универзалниот правилник на однесување (U4C)]]. Може да имате право на глас во тековните избори за U4C, кои се веќе во тек, а завршуваат на 2 јуни 2026 г. Можете да дознаете повеќе за кандидатите и изборите на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|страницата за изборите на Мета]], и од таму можете да прејдете на самото гласање. Вашето учество на овие изборие е важно за управувањето со Викимедиините заедници. Го цениме времето што би го провеле во читање за кандидатите и гласањето. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:20, 20 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> :Chnitke [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 17:02, 21 мај 2026 (CEST) == Контакт == Добар ден Chnitke, ви пишав на е-пошта ако можете да ми вратите кога ќе сте во можност. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:26, 2 септември 2026 (CEST) jdz5009m17cv0frtkkyg9yw0t1stl5b 0 1221364 5623089 5606294 2026-09-02T18:31:59Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (2) 5623089 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Handball Germany Nationalteam 2018 18154.jpg|мини|Волф во 2018 година]] '''Андреас Волф''' ([[3 март|3.]] [[3 март|Март]] [[1991|1991 година]] во Еускирхен ) е [[Германија|германски]] ракометен голман. Интернационалата е под договор со Т.В. Кил . Дипломирал со специјализација по економија и студирал меѓународно управување. == Кариера == === Клуб === Волф играл до петнаесет години во ''Олхајм/Штрасфелд'' пред да се префрли на ХСГ Рајнбах-Вормерсдорф. Неговиот сениорски пробив го имал за ТВ Кирчел. Првиот голем клуб на Волф бил ТВ Гросволштад, каде што играл до 2013 година пред да се префрли во ХСГ Вецлар. Во 2016 година преминал во германскиот врвен клуб ТХВ Кил. Тука играл три години, одиграл 102 натпревари, двапати ја освои ДХБ-Покал и ја освоил Европската лига на ЕХФ во 2019 година. Во 2019 година преминал во полски ракомет и во Виве Келце. Овде освоил четири полски првенства и бил во финалето на ЕХФ Лигата на шампионите во 2022 година, каде Келце загубил на пенали од ФК Барселона Хендбол. Во 2019 година бил назначен за капитен на тимот. Во летото 2019 се префрлил во полскиот врвен клуб Келце.<ref>[https://sport.sky.de/handball/artikel/sky-info-torhueter-andreas-wolff-wechselt-vom-thw-kiel-zu-vive-kielce/11064353/35311 ''Голманот Андреас Волф се менува од Т.В. Кил до Келце'']{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://sport.sky.de/handball/artikel/sky-info-torhueter-andreas-wolff-wechselt-vom-thw-kiel-zu-vive-kielce/11064353/35311] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190123223405/https://sport.sky.de/handball/artikel/sky-info-torhueter-andreas-wolff-wechselt-vom-thw-kiel-zu-vive-kielce/11064353/35311 |date=2019-01-23 }} Sky Sport News HD, пристапено на 2.</ref> === Репрезентација === Волф дебитирал за германскиот Б-тим во 2013 година, а само една година подоцна беше во А тимот. Тој бил дел од германската репрезентација, која го освои Европското првенство во ракомет за мажи 2016 година во Полска. На овој турнир бил избран за најдобар голман на турнирот. == Успех == ; Клуб * 2006: шампион од Средна Рајна со младината на Рајнбахер Ц * 2009: со второпласираниот Кирхсел германски младински млад * 2011: Втор во Купот на ЕХФ со ТВ Гросвалштат * 2017 : Победниците на Купот на DHB * 2019 : победник на ДХБ купот ; Репрезентација * 2015: Победа на Суперкупот * 2016: Победа на [[Европско првенство во ракомет за мажи 2016|Европското првенство]] * 2016: Бронзен медал на [[Ракометот на Летните олимписки игри 2016|Олимписките игри]] == Добитник е на наградите == * Германски ракометар на годината 2015, 2016 година * [[Европско првенство во ракомет за мажи 2016|Европско првенство на]] сите ѕвездички [[Европско првенство во ракомет за мажи 2016|2016 година]] * Европскиот ракометар од месец јануари 2016 година <ref>[http://www.handball-world.com/o.red.c/news-1-1-29-78584.html ''Европскиот шампион Волф е европски ракометар на овој месец'']{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.handball-world.com/o.red.c/news-1-1-29-78584.html]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} handball-world.com, 4.</ref> * Сребрена Лорен Лист 2016 == Веб врски == * Андреас Волф * [http://www.hsg-wetzlar.de/bundesliga/die-mannschaft/andreas-wolff.html Андреас Волф] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160423150247/http://www.hsg-wetzlar.de/bundesliga/die-mannschaft/andreas-wolff.html |date=2016-04-23 }} на мрежната страница на ХСГ Вецлар * [http://www.ksta.de/region/interview-sein-traum-ist-das-nationalteam,15189102,11972994.html Интервју со Kölner Stadtanzeiger] == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Волф, Андреас (ракометен голман)}} [[Категорија:Родени во 1991 година]] [[Категорија:Германски ракометари]] li1532p19fyoxlkuq7wsgx7wwr3nkty 0 1221565 5623102 5592254 2026-09-02T18:36:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623102 wikitext text/x-wiki {{Infobox economy |country = Казахстан |image = Esentai Park.jpg |width = |caption = Поглед кон кулата Есентај |currency = [[Казахстанско тенге|тенге]] (KZT) = [[File:Tenge symbol.svg|7px]] 1 = 0.0026 [[USD]] |fixed exchange = |year = календарска година |organs = [[Светска трговска организација|СТО]], [[Заедница на независни држави|ЗНД]], [[Евроазиска економска унија|ЕАЕУ]] & [[Евроазиска царинска унија|EACU]] |gdp = {{increase}} $170.539 милијарди (ном., 2018)<ref name="IMFWEOKZ"/> {{Br}} {{increase}} $508.642 милијарди ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]], 2018)<ref name="IMFWEOKZ">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=33&pr.y=18&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=916&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=11 April 2019}}</ref> |gdp rank = [[Список на земјите по БДП (номинален)|56-та (ном., 2018)]] {{Br}} [[Список на земјите по БДП (ПКМ)|41-ва (ПКМ, 2018)]] |growth = 1.1% (2016) 4.0% (2017) {{Br}} 4.1% (2018e) 3.5% (2019f) <ref name="World Bank">{{Наведена мрежна страница|url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/31501/9781464814099.pdf |title=Spring 2019 Europe and Central Asia Economic Update "Financial Inclusion" p. 9 |publisher=[[World Bank]] |website=openknowledge.worldbank.org |access-date=9 April 2019}}</ref> |per capita = {{gain}} $9,236 (ном., 2018 )<ref name="IMFWEOKZ"/> {{Br}} {{gain}} $27,549 ([[Purchasing power parity|PPP]], 2018 )<ref name="IMFWEOKZ"/> |per capita rank = [[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|70-та (ном., 2017)]] {{Br}} [[Список на земјите по БДП (ПКМ)|54-та (ПКМ, 2017)]] |sectors = [[земјоделство]]: 4.7% {{Br}} [[индустрија]]: 34.1% {{Br}} [[услуги]]: 61.2% (2017 )<ref name="CIAWFKZ">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=12 March 2019 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |url-status=dead }}</ref> |components = |inflation = 5.464% (2019f )<ref name="IMFWEOKZ"/> {{Br}} 6.025% (2018 )<ref name="IMFWEOKZ"/> {{Br}} {{increaseNegative}} 7.4% (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> {{Br}} {{increaseNegative}} 14.6% (2016 )<ref name="CIAWFKZ"/> |poverty = 2.6% (2016 )<ref name="CIAWFKZ"/> |gini = 26.9 {{color|green|low}} (2015, [[Светска банка]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=KZ|title=GINI index (World Bank estimate)|publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=12 March 2019}}</ref> |labor = 8.97 милиони (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |occupations = земјоделство: 18.1% {{Br}} индустрија: 20.4% {{Br}} услуги: 61.6% (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |unemployment = {{steady}} 5% (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |edbr = {{increase}} 28-ми (2019)<ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/kazakhstan |title=Ease of Doing Business in Kazakhstan |publisher=Doingbusiness.org |accessdate=24 November 2017 }}</ref> |industries = масло, јаглен, [[железна руда]], манган, хромит, олово, цинк, бакар, титан, боксит, злато, сребро, фосфати, сулфур, ураниум, железо и челик; трактори и други земјоделски машини, електрични мотори, градежни материјали |exports = {{increase}} $49.29 милијарди (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |export-goods = нафта и производи од нафта, природен гас, [[обоени метали]], хемикалии, машини, жито, волна, месо, јаглен |export-partners = {{знаме|Italy}} 17.9% <br> {{знаме|China}} 11.9% <br> {{знаме|Netherlands}} 9.8% <br> {{знаме|Russia}} 9.3% <br> {{знаме|Switzerland}} 6.4% <br> {{знаме|France}} 5.9% (2017)<ref name="CIAWFKZ"/> |imports = {{increase}} $31.85 милијарди (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |import-goods = машини и опрема, метални производи, прехранбени производи |import-partners = {{знаме|Russia}} 38.9% <br> {{знаме|China}} 16.1% <br> {{знаме|Germany}} 5.1% {{Br}} {{знаме|United States}} 4.3% (2017)<ref name="CIAWFKZ"/> |current account = {{increase}} -$5.353 милијарди (2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |FDI = {{increase}} $161.6 милијарди (31 декември 2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> {{Br}} {{increase}} Во странство: $35.04 милијарди (31 декември 2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |gross external debt = {{increaseNegative}} $167.5 милијарди (31 декември 2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |debt = {{increaseNegative}} 20.8% ГДП (2017)<ref name="CIAWFKZ"/> |revenue = 35.48 милијарди (2017)<ref name="CIAWFKZ"/> |expenses = 38.3 милијарди (2017)<ref name="CIAWFKZ"/> |balance = -1.8% (од ГДП) (2017)<ref name="CIAWFKZ"/> |aid = |credit = *[[Стандард и Пурс]]:<ref>{{Наведена мрежна страница |title= Sovereigns rating list |publisher=Standard & Poor's |url=http://www.standardandpoors.com/ratings/sovereigns/ratings-list/en/eu/?subSectorCode=39 |accessdate=26 May 2011}}</ref><br>BBB+ (Domestic)<br>BBB (Foreign)<br>BBB+ (T&C Assessment)<br>Outlook: Stable<ref name=guardian>{{наведени вести |title=How Fitch, Moody's and S&P rate each country's credit rating |date=15 April 2011 |first1=Simon |last1=Rogers |first2=Ami |last2=Sedghi |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2010/apr/30/credit-ratings-country-fitch-moodys-standard |accessdate=31 May 2011}}</ref> {{Br}} (2011) *[[Мудис]]:<ref name=guardian/><br>Baa2<br>Outlook: Stable {{Br}} (2011) *[[Fitch Group|Fitch]]:<ref name=guardian/><br>BBB-<br>позитивно {{Br}} (2011) |reserves = {{increase}} $30.75 милијарди (31 декември 2017 )<ref name="CIAWFKZ"/> |cianame = kz |spelling = US }} '''Економијата на Казахстан''' — најголемата економија во [[Средна Азија]] во целост и по глава на жител, но валутата забележала пад помеѓу [[2013]] и [[2016]] година. [[Казахстан]] поседува резерви на [[нафта]], како и минерали и метали. Исто така, има значителен земјоделски потенцијал со своите огромни степски земји каде сточарството и житото се одржува. Планините на југ се важни за [[јаболка]]та и [[ореви]]те. Двата вида растат на див начин во овој регион. Индустрискиот сектор во Казахстан се потпира на извлекување и преработка на овие природни ресурси. [[Распад на СССР|Распадот на СССР]] и колапсот на побарувачката за традиционалните производи на тешката индустрија во Казахстан резултирале со силен пад на економијата од [[1991]] година, со најтешкиот годишен пад што се случил во [[1994]] година. Во 1995-97 започнала владина програма за економска реформа а приватизацијата се забрзала, што резултирало со значително поместување на средствата во приватниот сектор. Потпишувањето на Договорот за Каспискиот гасовод во декември 1996 година за изградба на нов [[гасовод]] од територијата на западен Казахстан до [[Црното Море]] ги зголемило шансите за значително поголем извоз на нафта за неколку години. Казахстанската економија се свртела надолу во [[1998]] година со пад на [[БДП]] од 2,5 отсто поради намалените цени на нафтата и [[Руска финансиска криза (1998)|августовската финансиска криза]] во [[Русија]]. Во [[1999]] година започнало закрепнување на меѓународните цени на нафтата, кои, во комбинација со добро темпирана [[девалвација]] на [[Казахстанско тенге|Казахстанското тенге]], ја извлекло економијата од [[рецесија]]. Тековниот [[БДП]] по глава на жител се намалил за 26% во деведесеттите години<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthtrends.wri.org/text/economics-business/variable-638.html |title=What We Do |work=wri.org |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090220134324/http://earthtrends.wri.org/text/economics-business/variable-638.html |archivedate=20 February 2009 |df=dmy }}</ref>. Во 2000-тите, економијата на Казахстан остро се зголемила, потпомогната од зголемените цени на светските пазари на нафта, метали и жито. БДП пораснало за 9,6% во [[2000]] година, наспроти 1,7% во [[1999]] година. Во [[2006]] година, екстремно високиот раст на БДП бил одржлив и пораснал за 10,6%<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rbcnews.com/free/20070403193147.shtml|title=RosBusinessConsulting - News Online|work=rbcnews.com}}</ref>. Бизнисите со [[Русија]] и [[Кина]], како и соседните држави на [[ЗНД]] помогнале да се стимулира овој раст. Зголемениот економски раст, исто така, довел до пресврт во владините финансии, при што буџетот се движел од дефицитот во готово од 3,7% од БДП во 1999 година до вишок од 0,1% во 2000 година. Земјата доживеала забавување на економскиот раст од [[2014]] година, предизвикан од опаѓање цените на нафтата и ефектите од [[Украинска криза|Украинската криза]]<ref name="ft.com">[http://www.ft.com/intl/cms/s/0/c4a55aa6-dd04-11e3-b73c-00144feabdc0.html#axzz3mCiNSOzr Kazakhs battle to stave off chill blowing in from Russian steppe], [[Financial Times]], 21 May 2014</ref>. Валутата на земјата била девалвирана за 19% во 2014 година и за 22% во 2015 година. Во 2017 година, [[Светски економски форум|Светскиот економски форум]] го изготвил својот ранг на глобално ниво за конкурентност а Казахстан бил на 57 место од вкупно 144 земји<ref name="wef1">{{Наведена мрежна страница|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/competitiveness-rankings/|title=Global Competitiveness Index|last=|first=|date=|website=reports.weforum.org|access-date=|archive-date=2018-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180605193934/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/competitiveness-rankings/|url-status=dead}}</ref>. Рангирањето ги разгледува повеќекратните макроекономски и финансиски фактори, како што се големината на пазарот, БДП, даночните стапки, развојот на инфраструктурата итн<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Competitiveness Rankings|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2014-2015/rankings/|website=reports.weforum.org}}</ref>. Во 2012 година, Светскиот економски форум ја навел корупцијата како најголем проблем во бизнисот во земјата<ref name="OECD1">[https://books.google.com/books?id=BU7uK583X8MC&pg=PA112&lpg=PA112&dq=kazakhstan+corruption+ranking&source=bl&ots=ZI50X8c9BL&sig=TiPEPwdRpIq41eJ1a5PxX_GsgYs&hl=en&sa=X&ved=0CFcQ6AEwBTgKahUKEwib2f2FzYPIAhVmcHIKHePYBpE#v=onepage&q=kazakhstan%20corruption%20ranking&f=false OECD Investment Policy Reviews], P112, [[OECD]], 2012</ref>, додека [[Светската банка]] го навел Казахстан како жариште за корупција, на исто ниво со Ангола, Боливија, Кенија, Либија и Пакистан<ref>[https://www.nytimes.com/2006/11/05/business/yourmoney/05giffen.html?pagewanted=all Oil, Cash and Corruption], ''[[The New York Times]]'', 5 November 2006</ref>. Потпретседателот на Светската банка за Европа и Средна Азија, Кирил Милер, го посетил [[Нур-Султан]] (тогаш Астана) во јануари 2017 година, каде што го пофалил напредокот на земјата направен за време на 25-годишното партнерство со Светската банка. Милер, исто така, зборувал за подобреното позиционирање на Казахстан во Извештајот на Светската банка за 2017 година, каде што Казахстан е рангиран на 35 место од 190 земји во светот<ref>{{Наведена мрежна страница|title=World Bank Vice President Visits Kazakhstan, Discusses 25 Year Partnership and New Opportunities to Benefit People|url=http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/01/16/world-bank-vice-president-visits-kazakhstan-discusses-25-year-partnership-and-new-opportunities-to-benefit-people?cid=ECA_TT_ECA_EN_EXT|website=www.worldbank.org|accessdate=2019-04-18|archive-date=2017-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203081317/http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/01/16/world-bank-vice-president-visits-kazakhstan-discusses-25-year-partnership-and-new-opportunities-to-benefit-people?cid=ECA_TT_ECA_EN_EXT|url-status=dead}}</ref>. Казахстан обезбедил трета позиција во регионалната ранг-список на Централната и Јужна Азија од Глобалниот индекс на иновации во 2018 објавен од [[Светска организација за интелектуална сопственост|Светската организација за интелектуална сопственост]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.globalinnovationindex.org/media-press-releases|title=Global Innovation Index 2018|last=|first=|date=|website=globalinnovationindex.org|accessdate=2018-07-21|archive-date=2019-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523010214/https://www.globalinnovationindex.org/media-press-releases|url-status=dead}}</ref>. ==Макроекономски трендови== Во Индексот за економски слободи за 2014 година објавен од [[Фондација Херитиџ|Фондацијата Херитиџ]] во [[Вашингтон]], Казахстан има постигнато 22 бода во текот на изминатите 17 години, што е забележано од авторите како една од 20-те најдобри од било која земја<ref name="EFI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.heritage.org/index/country/kazakhstan|title=2018 Economic Freedom Index: Kazakhstan|last=|first=|date=|website=|publisher=The Heritage Foundation|access-date=|archive-date=2019-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208235406/https://www.heritage.org/index/country/kazakhstan|url-status=dead}}</ref>. Резултатот за економска слобода на Казахстан е 69,1, што е еднакво на „''умерено слободни економии''“. Неговиот вкупен резултат е зголемен за 0,1 бод, со значителни подобрувања во слободата на инвестирање и интегритетот на владата што ги надоместуваат големите падови во фискалното здравје и монетарната слобода. Казахстан е рангиран на 11-то место меѓу 43-те земји во Азиско-тихоокеанскиот регион, а неговиот вкупен резултат е над регионалните и светските просеци<ref name="EFI"/>. Следната табела ги прикажува трендовите во бруто-домашниот производ на Казахстан по пазарни цени проценети од [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]], со бројки во милиони ([[казахстанско тенге]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001 |title=Edit/Review Countries |work=imf.org |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611172746/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001 |archivedate=11 June 2010 |df=dmy }}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Година|| Бруто-домашен производ || Размена на американски долар || Индекс на инфлација <br/> (2000=100) || Приход по глава на жител<br/> (како % од доларот) |- | 1995 || 78,014,200 || 61.11 тенге|| 64 || 3.81 |- | 2000 || 102,599,902 || 142.26 тенге|| 100 || 3.53 |- | 2005 || 147,453,000 || 132.88 тенге|| 140 || 9.01 |- |2017 |159,406,930 |344.18 тенге | | |} Во следната табела се прикажани главните економски показатели во периодот 1980-2017 година. Инфлацијата под 5% е во зелено<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1992&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=916&s=NGDP_RPCH%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPCPIPCH%2CLUR%2CGGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=27&pr.y=19|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org|language=en-US|access-date=2018-09-15}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Година !БДП<br /><small>(во милјарди американски долари ПКМ)</small> !БДП по глава на ител<br /><small href="Paris">(во милјарди американски долари ПКМ)</small> !Пораст на БДП<br /> !Стапка на инфлација<br /><small>(во проценти)</small> !Невработеност<br /><small>(во проценти)</small> !Државен долг<br /><small>(во % од БДП)</small> |- |1992 |122.7 |7,196 |n/a |n/a |n/a |n/a |- |1993 |{{Decrease}}114.0 |{{Decrease}}6,748 |{{decrease}}−9.2 % |{{increaseNegative}}1,662.3 % |n/a |n/a |- |1994 |{{Decrease}}101.8 |{{Decrease}}6,444 |{{decrease}}−12.6 % |{{increaseNegative}}1,402.0 % |10.1 % |n/a |- |1995 |{{Decrease}}95.4 |{{Decrease}}6,087 |{{decrease}}−8.2 % |{{increaseNegative}}176.3 % |{{increaseNegative}}11.0 % |n/a |- |1996 |{{Increase}}97.7 |{{Increase}}6,308 |{{Increase}}0.5 % |{{increaseNegative}}39.1 % |{{increaseNegative}}13.0 % |n/a |- |1997 |{{Increase}}101.0 |{{Increase}}6,651 |{{increase}}1.7 % |{{increaseNegative}}17.4 % |{{Steady}}13.0 % |n/a |- |1998 |{{decrease}}100.2 |{{Increase}}6,698 |{{decrease}}−1.9 % |{{increaseNegative}}7.3 % |{{increaseNegative}}13.1 % |n/a |- |1999 |{{Increase}}104.4 |{{Increase}}7,009 |{{Increase}}2.7 % |{{increaseNegative}}8.4 % |{{increaseNegative}}13.5 % |n/a |- |2000 |{{Increase}}117.3 |{{Increase}}7,890 |{{Increase}}9.8 % |{{increaseNegative}}13.3 % |{{increaseNegative}}12.8 % |n/a |- |2001 |{{Increase}}136.2 |{{Increase}}9,168 |{{Increase}}13.5 % |{{increaseNegative}}8.4 % |{{decreasePositive}}10.4 % |n/a |- |2002 |{{Increase}}151.8 |{{Increase}}10,211 |{{Increase}}9.8 % |{{increaseNegative}}5.9 % |{{decreasePositive}}9.3 % |17.6 % |- |2003 |{{Increase}}169.2 |{{Increase}}11,318 |{{Increase}}9.3 % |{{increaseNegative}}6.5 % |{{decreasePositive}}8.8 % |{{decreasePositive}}15.0 % |- |2004 |{{Increase}}190.6 |{{Increase}}12,642 |{{Increase}}9.6 % |{{increaseNegative}}6.9 % |{{decreasePositive}}8.4 % |{{decreasePositive}}11.4 % |- |2005 |{{Increase}}215.8 |{{Increase}}14,178 |{{Increase}}9.7 % |{{increaseNegative}}7.5 % |{{decreasePositive}}8.1 % |{{decreasePositive}}8.1 % |- |2006 |{{Increase}}246.2 |{{Increase}}15,991 |{{Increase}}10.7 % |{{increaseNegative}}8.6 % |{{decreasePositive}}7.8 % |{{decreasePositive}}6.7 % |- |2007 |{{Increase}}275.3 |{{Increase}}17,677 |{{Increase}}8.9 % |{{increaseNegative}}10.8 % |{{decreasePositive}}7.3 % |{{decreasePositive}}5.9 % |- |2008 |{{Increase}}289.9 |{{Increase}}18,140 |{{Increase}}3.3 % |{{increaseNegative}}17.1 % |{{decreasePositive}}6.6 % |{{increaseNegative}}6.8 % |- |2009 |{{Increase}}295.6 |{{Increase}}18,245 |{{Increase}}1.2 % |{{increaseNegative}}7.3 % |{{Steady}}6.6 % |{{increaseNegative}}10.2 % |- |2010 |{{Increase}}321.1 |{{Increase}}19,530 |{{Increase}}7.3 % |{{increaseNegative}}7.1 % |{{decreasePositive}}5.8 % |{{increaseNegative}}10.7 % |- |2011 |{{Increase}}352.3 |{{Increase}}21,129 |{{Increase}}7.5 % |{{increaseNegative}}8.3 % |{{decreasePositive}}5.4 % |{{decreasePositive}}10.1 % |- |2012 |{{Increase}}376.7 |{{Increase}}22,278 |{{Increase}}5.0 % |{{increaseNegative}}5.1 % |{{decreasePositive}}5.3 % |{{increaseNegative}}12.1 % |- |2013 |{{Increase}}405.8 |{{Increase}}23,644 |{{Increase}}6.0 % |{{increaseNegative}}5.8 % |{{decreasePositive}}5.2 % |{{increaseNegative}}12.6 % |- |2014 |{{Increase}}430.8 |{{Increase}}24,734 |{{Increase}}4.3 % |{{increaseNegative}}6.7 % |{{decreasePositive}}5.0 % |{{increaseNegative}}14.5 % |- |2015 |{{Increase}}440.7 |{{Increase}}24,940 |{{Increase}}1.2 % |{{increaseNegative}}6.7 % |{{Steady}}5.0 % |{{increaseNegative}}21.9 % |- |2016 |{{Increase}}451.2 |{{Increase}}25,167 |{{Increase}}1.1 % |{{increaseNegative}}14.6 % |{{Steady}}5.0 % |{{decreasePositive}}21.0 % |- |2017 |{{Increase}}477.6 |{{Increase}}26,252 |{{Increase}}4.0 % |{{increaseNegative}}7.4 % |{{Steady}}5.0 % |{{increaseNegative}}21.2 % |} ==Економски раст и БДП== Казахстанскиот [[БДП]] се зголемил за 4,1% во реални услови во периодот од јануари до септември [[2014]] година<ref name=Stat.gov.kz>{{Наведена мрежна страница|title=Statistical Agency|url=http://stat.gov.kz/|publisher=Statistical Agency}}</ref>. Реалниот раст на БДП на Казахстан бил предвиден да достигне 4,3% во 2014 година, главната движечка сила на економијата во Казахстан во 2014 година е потрошувачкиот сектор; потрошувачката во Казахстан главно се засилува со кредитирањето на населението<ref name="KZ GDP in 2014">{{Наведена мрежна страница|title=asd|url=http://www.vestifinance.ru/articles/50508|publisher=vestifinance.ru|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024633/http://www.vestifinance.ru/articles/50508|url-status=dead}}</ref>. Според Агенцијата за статистика на Република Казахстан, растот на БДП на Казахстан во првиот квартал од 2014 година изнесувал 3,8%<ref name="The Kazakhstan's GDP growth in the first quarter of 2014">{{Наведена мрежна страница|title=The Kazakhstan's GDP growth in the first quarter of 2014|url=http://newskaz.ru/economy/20140516/6488885.html|publisher=newskaz.ru}}</ref>. Владата на Казахстан на [[1 мај]] [[2014]] година потпишала договор за партнерство со МБОР, ИФЦ, МИГА; според овој Договор, [[Светска банка]] ќе додели 2,5 милијарди американски долари за Казахстан, за диверзификација на економијата и постигнување одржлив развој<ref name="the WB to KZ $2.5 bln for diversification of the economy">{{Наведена мрежна страница|title=$2.5 billion will be allocated by the World Bank for the diversification of the Kazakhstans' economy|url=http://kapital.kz/economic/29548/2-5-mlrd-potratyat-na-diversifikaciyu-ekonomiki.html|publisher=kapital.kz}}</ref>. До [[2015]] година, Светска банка го класифицирал Казахстан како земја со повисок среден приход со БДП по глава на жител од речиси 10,5 илјади американски долари<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan Overview|url=http://www.worldbank.org/en/country/kazakhstan/overview#1|website=www.worldbank.org}}</ref>. Странските директни инвестиции се зголемиле за 30 отсто во [[2015]] година во земјоделската индустрија во Казахстан и 80 отсто во секторот за нафтени производи во земјата<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan Shows Economic Growth in Key Sectors, President Tells Officials|url=http://astanatimes.com/2016/05/kazakhstan-shows-economic-growth-in-key-sectors-president-tells-officials/|website=astanatimes.com}}</ref>. Во [[2016]] година казахстанската економија започнала да се опоравува од кризата предизвикана од ниските цени на нафтата и девалвацијата на казахстанското тенге. Според министерот за национална економија на Казахстан, во деветте месеци од 2016 година растот на БДП достигнал 0,4%. Секторите на економијата кои доживеале највисок раст се градежништвото (6,9%), земјоделството (4,9%) и транспортниот сектор (4,0%)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=0.4% GDP growth observed in Kazakhstan since Jan 2016|url=http://www.inform.kz/en/0-4-gdp-growth-observed-in-kazakhstan-since-jan-2016_a2962419|website=inform.kz|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221094308/http://www.inform.kz/en/0-4-gdp-growth-observed-in-kazakhstan-since-jan-2016_a2962419|url-status=dead}}</ref>. ==Сектори на економијата== ===Примарен сектор=== ====Енергија==== Казахстан е водечка земја во светот за производство на [[ураниум]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.world-nuclear.org/info/Country-Profiles/Countries-G-N/Kazakhstan/#.UayAdpVXI65|title=Uranium in Kazakhstan - Nuclear Power in Kazakhstan|work=world-nuclear.org|accessdate=2019-04-18|archive-date=2013-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130326045234/http://www.world-nuclear.org/info/Country-Profiles/Countries-G-N/Kazakhstan/#.UayAdpVXI65|url-status=dead}}</ref>, со 35% од светското производство, и е втор по големина во светот по резерви на ураниум по [[Австралија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.world-nuclear.org/info/Nuclear-Fuel-Cycle/Uranium-Resources/Supply-of-Uranium/#.Uax_LpVXI64|title=Uranium Supplies: Supply of Uranium|work=world-nuclear.org|accessdate=2019-04-18|archive-date=2015-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017065906/http://www.world-nuclear.org/info/Nuclear-Fuel-Cycle/Uranium-Resources/Supply-of-Uranium/#.Uax_LpVXI64|url-status=dead}}</ref>. ====Нафта и гас==== [[Нафта]]та и [[гас]]от се водечки економски сектор. Во [[2000]] година, Казахстан произвел 35.252.000 тони нафта (700.000 барели дневно), што претставува зголемување од 17,4% во однос на [[1999]] година од 30.025.000 тони. Земјата извезла 28.883.000 тони нафта во 2000 година, на 38,8% од 20.813.000 тони во [[1999]] година. Производството во [[2001]] година се зголемило на околу 20%, со цел да се исполни владината прогноза за 40.100.000 тони нафта (800.000 барели дневно). Во [[2000]] година, производството достигнало 11,5 км³ природен гас, од 8,2 км³ во [[1999]] година. Казахстан има потенцијал да биде извозник на нафта од светска класа на среден рок. Значајните странски инвестиции во Казахстан се заедничкото вложување на [[Тенгизшевроил]], во сопственост на 50% од [[Шеврон корпорејшн]], 25% од [[Ексон Мобил]], 20% од [[КазМунајГас]] на Казахстан и 5% од [[ЛукАрко]] од Русија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tengizchevroil.com/about/overview|title=Company Overview|work=tengizchevroil.com|accessdate=2019-04-18|archive-date=2015-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20151012093104/http://www.tengizchevroil.com/about/overview|url-status=dead}}</ref>. Карачаганакското поле за природен гас и гас кондензат го развиваат [[БГ Груп]], [[Агип]], [[Шеврон корпорејшн]] и [[Лукоил]]. Конзорциумот „Офшор Казахстан“, предводен од [[Агип]], го открил потенцијалното огромното нафтено поле [[Кашаган]] во северниот дел на [[Каспиското Море]]. Економската иднина на Казахстан е поврзана со развојот на нафта и гас. Растот на БДП ќе зависи од цената на нафтата, како и со способноста да се развијат нови депозити. ====Рударство==== Казахстан е водечки производител на многу минерални производи, вклучувајќи сол, ураниум, ферохром, титански сунѓер, кадмиум, калиум, магнезиум, ренија, бакар, боксит, галиум и цинк<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/europe.html#kz|title=USGS Minerals Information: Europe and Central Eurasia|work=usgs.gov|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314053120/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/europe.html#kz|url-status=dead}}</ref>. ===Индустрија=== ====Моторни возила==== Во јуни 2014 година, собранието на Тојота одлучило за вклучувањер во пазарот во беше лансирано во [[Костанај]], Казахстан<ref name=toyota>{{Наведена мрежна страница|title=Production of Toyota Fortuner kicks off in Kostanay|url=http://en.tengrinews.kz/industry_infrastructure/Production-of-Toyota-Fortuner-kicks-off-in-Kostanay-254151/|website=en.tengrinews.kz}}</ref>. Очекуваното годишно производство изнесува околу 3.000 возила<ref name=toyota />. Автомобилската индустрија во Казахстан брзо се развивала по 2014 година, произведувајќи годишни производи вредни 2 милијарди долари<ref name=cars>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan expands car production|url=http://en.tengrinews.kz/industry_infrastructure/Kazakhstan-expands-car-production-258112/|website=en.tengrinews.kz}}</ref>. За жал, индустријата забележала пад и покрај големите надежи, при што продажбата се намалила на само 46.000 во 2016 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://focus2move.com/kazakhstan-automotive-2/|title=Focus2move{{!}} Kazakhstan Automotive Industry Outlook 2017-2022|website=focus2move.com|language=en-US|access-date=2018-07-21}}</ref>. ====Железнички==== ГЕ Транспорт добил 50% од акциите во Локомотив Курастиру Зауити во заедничко вложување со националното железничко претпријатие на Казахстан<ref name="GEjv">{{наведени вести|title=GE Transportation acquires 50% stake in Lokomotiv Kurastyru Zauyty|url=http://www.railwaygazette.com/news/business/single-view/view/ge-transportation-acquires-50-stake-in-kazakh-loco-manufacturer.html|publisher=Railway Gazette|access-date=2019-04-18|archive-date=2020-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804135328/https://www.railwaygazette.com/news/business/single-view/view/ge-transportation-acquires-50-stake-in-kazakh-loco-manufacturer.html|url-status=dead}}</ref>. ===Услуги=== ====Технологија==== На [[22 декември]] [[2014]] година, Светската банка одобрила заем од 88 милиони долари кој ќе ги поддржи напорите на Казахстан за олеснување на комерцијалните и општествено одржливите иновации во технологијата<ref name=WB>{{Наведена мрежна страница|title=World Bank finances innovation in Kazakhstan|url=http://cistranfinance.com/news/world-bank-finances-innovation-in-kazakhstan/5746/|website=cistranfinance.com|accessdate=2019-04-18|archive-date=2015-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418070243/http://cistranfinance.com/news/world-bank-finances-innovation-in-kazakhstan/5746/|url-status=dead}}</ref>. Проектот за поттикнување на продуктивните иновации има за цел да ја подобри земјата во областите кои се способни да негуваат и поддржуваат технолошки иновации<ref name=WB />. ====Малопродажба==== Според Глобалниот индекс на малопродажба во 2015, Казахстан е рангиран на 13 место од 30 земји<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Global Retail Development Index 2015|url=https://www.atkearney.com/consumer-products-retail/global-retail-development-index/2015|website=www.atkearney.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160903132746/https://www.atkearney.com/consumer-products-retail/global-retail-development-index/2015|archivedate=3 September 2016|df=dmy-all}}</ref>. Во Индексот за 2016, Казахстан е рангиран како 4-та најдобра земја во развој за инвестиции во малопродажба, постигнувајќи 56,5 од 100 земји<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Global Retail: Expansion at a Crossroads|url=https://www.atkearney.com/documents/10192/8226719/Global+Retail+Expansion+at+a+Crossroads–2016+GRDI.pdf/dc845ffc-fe28-4623-bdd4-b36f3a443787|website=www.atkearney.com}}</ref>. Казахстанскиот пазар привлекол големи меѓународни трговци, како што се француските малопродажни синџири „[[Карфур]]“ и „[[Лерој Мерлин]]“, како и прехранбените гиганти [[Мекдоналдс]] и [[КФЦ]]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan follows China, India and Malaysia in Offering Potential for Retailers|url=https://www.cnbc.com/2016/06/06/kazakhstan-follows-china-india-and-malaysia-in-offering-potential-for-retailers-at-kearney-says.html|website=www.cnbc.com}}</ref>. ==Надворешна трговија и инвестиции== ===Трговија=== [[File:Kazakhstan Export Treemap.jpg|thumb|450px|Пропорционална застапеност на извозот на Казахстан.]] [[Image:2006Kazakhstani exports.PNG|thumb|350px|Земји со најголем извоз, 2013 година.]] Шерин Сушикова, советник на Комората за трговија и индустрија на Казахстан и Чао Јон-Чуан, генерален секретар на Тајван за развој на надворешна трговија, на [[13 октомври]] [[2006]] година во [[Тајпеј]] потпишале договор за подобрување на економските односи преку „''размена на информации и посети на пазарните и трговските професионалци''“. " ТАИТРА има канцеларија во [[Алмати]], Казахстан<ref name=TAIWAN>{{Наведена мрежна страница |url=http://english.www.gov.tw/TaiwanHeadlines/index.jsp?recordid=25753&action=CNA |title=Архивиран примерок |accessdate=2006-11-29 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929130849/http://english.www.gov.tw/TaiwanHeadlines/index.jsp?recordid=25753&action=CNA |archivedate=29 September 2007 |df=dmy-all }}</ref>. Во 2006 година, тогашниот гувернер на [[Северна Дакота]], Џек Далримпл, предводел 18-члената делегација од трговската комора во Северна Дакота, претставувајќи седум компании од Северна Дакота и Државниот универзитет Дикинсон во Казахстан, [[Украина]] и [[Русија]]. Северна Дакота претежно пренесува машини во Казахстан, и е осмо најголемо одредиште за извозот на Северна Дакотан; извозот на машини се зголемил од 22.000 до 25 милиони долари помеѓу 2000 и 2005 година<ref name=DAKOTA>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kxnet.com/getArticle.asp?s=rss&ArticleId=55510|author=Lt. Gov. Dalrymple|title=N.D. Companies To Attend Trade Mission To Kazakhstan, Ukraine And Russia|website=kxnet.com|date=16 October 2006|access-date=17 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928062133/http://www.kxnet.com/getArticle.asp?s=rss&ArticleId=55510|archive-date=28 September 2007|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>. Процентот на високотехнолошкиот извоз (како дел од произведениот извоз) од Казахстан се зголемил од само 4,46% во 1995 година на 37,17% во 2014 година. Еден од главните фактори кои го поттикнале овој пораст бил Проектот за комерцијализација на технологијата развиен и имплементиран од страна на [[Светска Банка]] и [[Влада на Казахстан|Владата на Казахстан]]. Преку овој проект, 65 казахстански технолошки стартапи добиле финансирање и обука, помагајќи им да ги добијат своите иновации на пазари<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Chart: High-Tech Exports Gaining Ground in Kazakhstan|url=http://blogs.worldbank.org/opendata/chart-high-tech-exports-gaining-ground-kazakhstan?CID=ECR_TT_worldbank_EN_EXT|website=blogs.worldbank.org}}</ref>. [[Кина]] е важен трговски партнер на Казахстан. На крајот од март 2015 година двете земји потпишале 33 договори во вредност од 23,6 милијарди долари<ref name=china1>{{Наведена мрежна страница|title=China, Kazakhstan Sign $23.6 Billion In Deals|url=http://www.ibtimes.com/china-kazakhstan-sign-236-billion-deals-1862472|website=ibtimes.com}}</ref>. Договорите опфаќаат различни индустрии, како рафинирање на нафта, автомобили, челик<ref name="china1"/>. ===Странски директни инвестиции=== Казахстан е најголем примател на вкупни и годишни странски директни инвестиции на сите земји од [[ЗНД]]. [[Организација за економска соработка и развој|ОЕСР]] ги пофлил чекорите што ги направила владата во отворањето на земјата за меѓународни инвестиции и подобрување на политичката рамка за инвестирање како дел од нивните напори за диверзификација на економијата<ref name="oecdinvestmentreview">{{Наведена мрежна страница|title=OECD Investment Policy Reviews: Kazakhstan 2017|url=http://www.oecd.org/daf/oecd-investment-policy-reviews-kazakhstan-2017-9789264269606-en.htm}}</ref>. Во [[2017]] година, Казахстан бил поканет од ОЕСР да стане приврзаник на Декларацијата на ОЕСР за меѓународни инвестиции и мултинационални претпријатија<ref name="adherent">{{Наведена мрежна страница|title=OECD Investment Policy Reviews: Kazakhstan 2017|url=http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/finance-and-investment/oecd-investment-policy-reviews-kazakhstan-2017_9789264269606-en#.WfDli2i3zsA|publisher=OECD|accessdate=2019-04-18|archive-date=2017-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015104426/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/finance-and-investment/oecd-investment-policy-reviews-kazakhstan-2017_9789264269606-en#.WfDli2i3zsA|url-status=dead}}</ref>. Во јуни 2014 година Казахстанскиот претседател [[Нурсултан Назарбаев]] потпишал даночни олеснувања за промовирање на странски инвестиции, вклучувајќи и 10-годишно ослободување од данокот на доход, ослободување од данокот на имот за осум години и 10-годишно замрзнување на повеќето други даноци<ref name=taxes>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan Enacts Investor Tax Breaks|url=http://www.tax-news.com/news/Kazakhstan_Enacts_Investor_Tax_Breaks____65000.html|website=tax-news.com|accessdate=2019-04-18|archive-date=2014-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701081052/http://www.tax-news.com/news/Kazakhstan_Enacts_Investor_Tax_Breaks____65000.html|url-status=dead}}</ref>. Другите мерки вклучуваат враќање на капиталните вложувања до 30 отсто откако ќе биде пуштен производствениот капацитет<ref name=taxes />. Со цел да привлече инвестиции, Казахстан го намалил даночното оптоварување за странските инвеститори. Стапката на данок на добивка се намалила од 30% на 20%. Владата, исто така, постепено го намалила [[ДДВ]] од 16% во 2006 година на 12% во 2009 година<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan Investment Climate Statement 2015|url=https://www.state.gov/documents/organization/241825.pdf|website=www.state.gov}}</ref>. На [[30 септември]] [[2014]] година, вкупните странски инвестиции во Казахстан достигнале 211,5 милијарди американски долари. Од вкупниот број, нето странските директни инвестиции сочинувале 129,3 милијарди американски долари, при што портфолиото и другите инвестиции ги содржат останатите 82,2 милијарди американски долари<ref name="auto"/>. Почнувајќи од јули 2015 година, Казахстан привлекол 16 милијарди долари во преработувачката индустрија во текот на изминатите пет години, што е 2,5 пати повеќе од претходните пет години<ref name=invest1>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan attracted $16 billion to the manufacturing industry|url=http://www.azernews.az/region/84773.html|website=www.azernews.az}}</ref>. Казахстан пуштил во употреба четиристотини нови производи, во автомобилската индустрија, железничкото инженерство, производството на основни хемиски производи, ураниумската индустрија, индустријата на ретки метални метали. Обемот на нови претпријатија изнесува 580 милијарди<ref name="invest1"/>. Во јуни [[2015]] година - јуни [[2016]] година вкупниот број на претпријатија во сопственост на странски инвеститори во Казахстан се зголемил за 2,3 проценти и достигнал 9.000. 8.691 странски компании кои работат во Казахстан се мали бизниси<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan remains attractive for foreign investors|url=http://en.trend.az/business/economy/2563814.html|website=en.trend.az|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811144831/http://en.trend.az/business/economy/2563814.html|url-status=dead}}</ref>. Од почетокот на [[2016]] година, [[Светска банка]] инвестирала над 6,8 милијарди американски долари во Казахстан од [[1992]] година. Овие средства биле инвестирани во развој на патишта и социјална инфраструктура, зголемување на конкурентноста на МСП, образование, здравствена заштита, заштита на животната средина итн<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan to ratify 3 new joint projects with WB in 2016|url=http://www.inform.kz/eng/article/2892247|website=www.inform.kz|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423171348/http://www.inform.kz/eng/article/2892247|url-status=dead}}</ref>. Во [[2012]] година, Казахстан го спровел првиот преглед на инвестиционите стандарди на ОЕСР, што резултирало со 12 препораки за подобрување на инвестициската клима во земјата. По усвојувањето на Законот за јавно-приватно партнерство со проширување на употребата на механизмот и ревидирање на стандардите за заштита на интелектуалната сопственост и правилата за привлекување на странски труд, Казахстан започна со втор преглед на ОЕСР во [[2016]] година. Според Министерството за инвестиции и развој на Казахстан, од мај 2016 година привлекувањето на странски инвестиции во преработка на нафта се зголемило за 80%, прехранбената индустрија - 30%, во областа на инженерството - за 7 пати. Министерството, исто така, објавило дека имало 200 инвестициски проекти во земјата во вредност од повеќе од 40 милијарди долари<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan launches proactive policy to attract investment|url=http://www.turkishweekly.net/2016/05/30/news/kazakhstan-launches-proactive-policy-to-attract-investment/|website=www.turkishweekly.net|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816040731/http://www.turkishweekly.net/2016/05/30/news/kazakhstan-launches-proactive-policy-to-attract-investment/|archivedate=16 August 2016|df=dmy-all}}</ref>. Во средината на 2016 година, група на компании предводени од Шеврон објавиле инвестиција вредна 36,8 милијарди долари во нафтеното поле на Тенгиз во Казахстан<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Chevron Drives Oil Companies and Kazakhstan to Boost Oil Production in a Major Way|url=http://fortune.com/2016/07/06/chevron-oil-kazakhstan/|website=fortune.com}}</ref>. Во првиот квартал од 2016 година, Казахстан привлекол 2,7 милијарди долари странски директни инвестиции. Најголем инвеститор во казахстанската економија е [[Холандија]] (66 милијарди долари), потоа [[САД]] (26 милијарди долари) и [[Швајцарија]] (15 милијарди долари)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan Attracts $2.7 Billion in FDI in Q1|url=http://astanatimes.com/2016/09/kazakhstan-attracts-2-7-billion-in-fdi-in-q1/|website=astanatimes.com}}</ref>. Според претседателот на Казахстанската Народна банка, клучен фактор кој го поттикнува зголемениот прилив на странски инвестиции е имплементацијата на државната програма Нурли Жол која предвидува создавање на поволни услови. Заклучно со септември 2016 година, странските инвестиции во казахстанската економија изнесуваа 5,7 милијарди долари, што е за 4,8% повеќе во однос на истиот период од претходната година<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakh Economy Experiences Inflow of Foreign Investments|url=http://astanatimes.com/2016/09/kazakh-economy-experiences-inflow-of-foreign-investments/|website=astanatimes.com}}</ref>. Сумирајќи 2016 година, казахстанскиот министер за надворешни работи, Ерлан Идрисов, истакна дека Казахстан привлекол 20 милијарди долари странски директни инвестиции во текот на годината<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kazakh FM Reports on 2016 Results: UNSC Membership, Attracting Investment Major Achievements|url=http://astanatimes.com/2016/12/kazakh-fm-reports-on-2016-results-unsc-membership-attracting-investment-major-achievements/|website=astanatimes.com}}</ref>. Бруто приливот на странски директни инвестиции во 2016 година пораснал за 40% во споредба со 2015 година и го надмина претходниот рекорд од 2008 година<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Number of foreign companies in Kazakhstan increases 25 percent in the past year|url=http://astanatimes.com/2017/06/number-of-foreign-companies-in-kazakhstan-increases-25-percent-in-the-past-year/|website=astanatimes.com}}</ref>. Бројот на странски бизниси кои работат во Казахстан се зголемил за 25% во 2016 година во споредба со 2015 година. Главните приматели на странски директни инвестиции беа рударската индустрија, геолошкото истражување и преработка. Најголеми инвеститори се Холандија, САД, Швајцарија и Франција<ref>{{наведени вести|url=http://astanatimes.com/2017/04/kazakhstan-attracts-record-amount-of-foreign-investment-in-2016/|title=Kazakhstan attracts record amount of foreign investment in 2016 - The Astana Times|date=2017-04-18|work=The Astana Times|access-date=2017-04-18|language=en-US}}</ref>. Казахстан вовел безвизен режим за граѓаните на ЕАЕУ, ОЕСР, Монако, Малезија, Обединетите Арапски Емирати и Сингапур, почнувајќи од 2017. Се очекува безвизниот влез да ја зголеми соработката со инвеститорите и бизнисите на овие земји<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Growing FDI in Kazakhstan|url=http://kazakh-tv.kz/en/view/news_kazakhstan/page_177686_/|website=kazakh-tv.kz|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221162345/http://kazakh-tv.kz/en/view/news_kazakhstan/page_177686_/|url-status=dead}}</ref>. [[Земјоделство во Казахстан|Земјоделството]] е еден од најважните сектори во Казахстан каде што земјата се обидува да привлече странски инвестиции за да ја зголеми конкурентноста на овој сектор на економијата. За таа цел, во 2017 година ''Казагро'' преговарал со [[Европска инвестициска банка|Европската инвестициска банка]] (ЕИБ) за заем од 200 милиони евра за период од 15 години<ref>{{Наведена мрежна страница|title=EIB to provide €200 mln loan to KazAgro|url=http://www.inform.kz/en/eib-to-provide-200-mln-loan-to-kazagro_a3006323|website=inform.kz|accessdate=2019-04-18|archive-date=2017-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322112500/http://www.inform.kz/en/eib-to-provide-200-mln-loan-to-kazagro_a3006323|url-status=dead}}</ref>. ===Интелектуална сопственост=== Казахстанското законодавство се осврнало на прашањата на законското регулирање на [[Интелектуална сопственост|интелектуалната сопственост]], законот за патенти и заштитата на авторските права<ref name="wipo15">{{Наведена мрежна страница|title=Kazakhstan|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=15869|website=www.wipo.int|publisher=World Intellectual Property Organization}}</ref>. ==Државна политика== ===Нова економска политика „Нурли Жол“=== На [[11 ноември]] [[2014]] година во своето обраќање пред нацијата за [[2015]] година, [[Нурсултан НазарбаЈев]] ја претставил новата економска политика на Казахстан - Патот кон иднината (Нурли Жол)<ref name=NurlyZhol>{{Наведена мрежна страница|title=NURLY ZHOL - THE PATH TO THE FUTURE|url=http://www.kazakhembus.com/content/nurly-zhol-path-future|website=kazakhembus.com|accessdate=2019-04-18|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408170357/http://www.kazakhembus.com/content/nurly-zhol-path-future|url-status=dead}}</ref>. Новата економска политика подразбира големи државни инвестиции во инфраструктурата во текот на следните неколку години<ref name=NurlyZhol1>{{Наведена мрежна страница|title=In Surprise State of the Nation Address, Kazakh President Unveils Massive Infrastructure Investments|url=http://astanatimes.com/2014/11/surprise-state-nation-address-kazakh-president-unveils-massive-infrastructure-investments/|website=astanatimes.com}}</ref>. На краток рок, програмата Нурли Жол ќе ги примени антикризните мерки за надминување на турбуленциите во глобалната економија.<ref name=NurlyZhol2>{{Наведена мрежна страница|title=THE PROGRAM "NURLY ZHOL" CREATES A STRONG BASE FOR THE ECONOMIC GROWTH OF KAZAKHSTAN|url=http://ortcom.kz/en/news/the-program-nurly-zhol-creates-a-strong-base-for-the-economic-growth-of-kazakhstan.5664|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514124035/http://ortcom.kz/en/news/the-program-nurly-zhol-creates-a-strong-base-for-the-economic-growth-of-kazakhstan.5664|url-status=dead|archive-date=2016-05-14|website=ortcom.kz}}</ref>. Долгорочните мерки на државната програма за развој на инфраструктурата ќе помогнат да се создаде силна платформа за нов раст<ref name="NurlyZhol2"/>. Казахстан идентификува пет приоритети за модернизација на државата и економијата за одржување на конкурентноста во четвртата индустриска револуција<ref name="modern">{{наведени вести|title=Kazakh Leader Outlines Five Priorities of Kazakhstan’s Third Stage of Modernisation|url=http://astanatimes.com/2017/02/kazakh-leader-outlines-five-priorities-of-kazakhstans-third-stage-of-modernisation/|publisher=The Astana Times}}</ref>. ===Водење бизнис во Казахстан=== Фондацијата Херитиџ, истражувачки центар со седиште во Вашингтон, го рангирал Казахстан на 41. место во [[Индекс на економска слобода|Индексот на економска слобода]] за [[2018]] година. Неговиот вкупен резултат се зголемил за 0,1 бод, и сè уште е само со „''умерено слободен индекс''“ со значителни подобрувања во слободата на инвестирање и неутрализирање на владиниот интегритет<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heritage.org/index/country/kazakhstan|title=2018 Index of Economic Freedom|last=|first=|date=|website=www.heritage.org|access-date=|archive-date=2015-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016204217/http://www.heritage.org/index/country/kazakhstan|url-status=dead}}</ref>. Казахстан има за цел да ја зајакне економијата со привлекување приватни инвеститори заинтересирани за развој на национални компании. Ова е главната цел на приватизацијата која се очекува да го намали учеството на јавниот имот на 15% од БДП. Се очекува дека компаниите како што се Казахстански железници, Самрук-Енерго, Казатомпром, Каспост, КазМунајГас и Ер Астана ќе се продаваат преку ИПО<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.inform.kz/en/national-companies-increasing-their-profitability_a3012342|title=National companies increasing their profitability|website=www.inform.kz|language=ru|access-date=2017-03-30|archive-date=2017-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330123240/http://www.inform.kz/en/national-companies-increasing-their-profitability_a3012342|url-status=dead}}</ref>. Казахстан паднал од 32 на 38 место во рангирањето за светска конкурентност на ИМД за 2018 година. Извештајот ја оценува деловната ефикасност, јавните финансии и домашната економија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imd.org/globalassets/wcc/docs/release-2018/ranking2018.pdf|title=The 2018 IMD World Competitiveness Ranking|last=|first=|date=|website=www.imd.org|access-date=}}</ref>. ===Мали и средни претпријатија=== Новата програма за поддршка на малите бизниси била објавена во Казахстан во февруари 2015 година<ref name=smallbiz>{{наведени вести|title=Kazakhstan launches a new program to support small businesses|url=http://en.tengrinews.kz/politics_sub/Kazakhstan-launches-a-new-program-to-support-small-businesses-258807/|publisher=Tengri News}}</ref>. 2015 се очекувало да биде ''пилот период'' на програмата. За време на тој период иницијативата се фокусирала на три главни области, особено агробизнисот, градењето машини и производството на градежни материјали, и понатаму ќе се прошири и на други индустрии. Во мај 2015 година, Европската банка за обнова и развој (ЕБРД) се согласила да обезбеди 41 милион евра за проекти за техничка соработка, советодавна поддршка за малите и средни претпријатија (МСП) и програма за жени во бизнис.<ref name="ebrd1">{{Наведена мрежна страница|title=EBRD to expand SME support with €41 million from the government of Kazakhstan|url=http://www.ebrd.com/news/2015/ebrd-to-expand-sme-support-with-41-million-from-the-government-of-kazakhstan-.html|website=ebrd.com}}</ref> Во 2016 година, бројот на новонастанатите телекомуникациски компании во Казахстан се зголемил за 10% во споредба со 2015 година. Околу 9.400 мали телекомуникациски компании се регистрирани во земјата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telecompaper.com/news/number-of-telecom-start-ups-up-10-in-kazakhstan-in-2016--1192073|title=Number of telecom start-ups up 10% in Kazakhstan in 2016|website=www.telecompaper.com|access-date=2017-04-13}}</ref>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/KAZ/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Kazakhstan] * [http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/kazak.html U.S. Department of Energy Country Analysis Brief] * [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=a1uHU_qaeIYo Kazakhstan Plans to Build Highway Connecting China and Europe] * [http://www.msnbc.msn.com/id/15316714/ Kazakh central bank misspells 'bank' on money] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121020163319/http://www.msnbc.msn.com/id/15316714/ |date=2012-10-20 }} * [https://web.archive.org/web/20120930183201/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40C15FE35550C748DDDAA0894DE404482&n=Top%2fNews%2fWorld%2fCountries%20and%20Territories%2fKazakhstan International Business; China Pays Dearly for Kazakhstan Oil] * [https://web.archive.org/web/20070310223122/http://www.rferl.org/features/features_Article.aspx?m=10&y=2006&id=E6D03F65-19D6-481E-8D8C-C27473F2D624 Kazakh President's Daughter Chides Steel Baron Mittal] * [https://web.archive.org/web/20061219010032/http://www.mineweb.net/junior_mining/312680.htm Commercial gold and copper discoveries in Kazakhstan] * [https://web.archive.org/web/20061124022052/http://www.kommersant.com/p715515/r_528/Kazakhstan_Changes_Energy_Strategy Kazakhstan Changes Energy Strategy on the Way to WTO] * [http://in.news.yahoo.com/061128/139/69t2b.html Kazakhstan to be top oil producer by 2011: Nazarbayev]{{dead link|date=April 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20130927154528/http://bs-agro.com/index.php/news/kazakhstan "Agriculture in Kazakhstan"] * Tariffs applied by Kazakhstan as provided by ITC's [http://www.macmap.org/QuickSearch/FindTariff/FindTariff.aspx?subsite=open_access&country=398&source=1|ITC Market Acces Map]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, an online database of customs tariffs and market requirements {{Азија по тема|Економија на}} {{Европа по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Казахстан| ]] l859f7g14q1xdvt1n1rykvuuup5t7z5 0 1221718 5623182 4935161 2026-09-03T05:55:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623182 wikitext text/x-wiki [[Слика:Osmaniye irrigation 2.JPG|right|thumb|Турска фарма|220 px]] '''Земјоделството во Турција''' — гранка на [[Економија на Турција|турската економија]]. Земјоделството обезбедува приход од 62,7 милијарди долари и вработување на 6,1 милиони луѓе (2011)<ref>Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. [http://www.tarim.gov.tr/SGB/Belgeler/Bakanl%C4%B1k_Faaliyet_Raporlar%C4%B1/2014%20FAAL%C4%B0YET%20RAPORU.pdf 2014 Faaliyet Raporu] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160427120457/http://www.tarim.gov.tr/SGB/Belgeler/Bakanl%C4%B1k_Faaliyet_Raporlar%C4%B1/2014%20FAAL%C4%B0YET%20RAPORU.pdf |date=2016-04-27 }}. 2015, tarim.gov.tr {{tr}}</ref>. Земјоделството се врши главно во јужните региони на Турција - [[Анталија]], [[Мерсин]], [[Мугла]], [[Газиантеп]]. Во приморските области на Турција, населението се занимава со [[риболов]]. [[Пчеларство]]то е широко распространето во окрузите [[Измир]], [[Бурса]] и [[Кајсери]]. Пред [[Првата светска војна]], Турција била главниот добавувач на [[свила]] на светскиот пазар. Земјоделските производи се испраќаат во европски земји, во [[Русија]], во [[Украина]], во [[Ирак]], во арапските земји. Во 2015 година, откако турските сили го собориле рускиот воен авион, [[Руската Федерација]] вовела забрана за увоз на турски земјоделски производи, вклучувајќи: модар патлиџан, калинки, портокали, мандарини, трупови и остатоци од домашни кокошки и мисирки, карфиол, брокула, краставици, грозје, јаболка, круши, кајсии, праски итн.<ref>[http://vz.ru/news/2015/12/1/781282.html ВЗГЛЯД / Опубликован список запрещенных турецких товаров<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. == Релјеф и климатски услови == Во Турција, околу 26,3 милиони хектари од турската територија се користи за земјоделство. Релјефот на надморска височина е 55,9% од територијата на Турција и има висина од 1000 метри, преовладувачката [[средоземна клима]] овозможува да растат термофилни растенија: [[цитрус]], [[маслинки]], [[ореви]], [[чај]], [[тутун]], [[памук]] и [[пченка]]. Во Турција преовладуваат планинските, тенки и слабо плодни почви, па така почвите главно се користат како пасишта. На крајбрежните рамнини, во речните долини, се јавуваат плодна почва. == Растително производство == Во Турција, земјоделците главно се занимаваат со растително производство (околу 58%). Уделот на сточарски производи е околу 30%, за производи за производство на лен - 6% и риболов - 1%. Околу 85% од земјоделското производство за садење во Турција учествува со житни култури. Житото е засадено на површина од околу 9 милиони хектари. Во западниот дел од земјата се наводнува обработливото земјиште. 10% од садниците е наменето за овошјето, 7,6% за маслодајни растенија, 2,5% - памук. Околу 90% од пченицата во земјата се конзумира во вид на леб, 1% - за пченицата и 2% - за тестенини. == Добиток == Според податоците за 1994 година, во Турција имало 36 милиони овци, околу 12 милиони глави добиток и 10 милиони глави кози. Говеда биле чувани заради млеко, месо и кожи, овци - за производство на волна за ткаење на тепих и месо, кози - за производство на волна и млеко. == Статистика == {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+'''Земјоделски податоци на Турција за годините 2002-2011'''<ref name=tobb>[http://www.tobb.org.tr/Documents/yayinlar/2014/turkiye_tarim_meclisi_sektor_raporu_2013_int.pdf TÜRKİYE TARIM SEKTÖRÜ RAPORU], 2013, tobb.org.tr {{tr}}</ref> |- !Основни информации !Турција <br>(2002) !Земјоделство <br>(2002) !Удел на земјоделството (во %) (2002) !Турција <br>(2011) !Земјоделство <br>(2011) !Удел на земјоделството (во %) (2011) |- |Население (во милиони) ||69,3|| 23,7|| '''34,2'''|| 74,7|| 17,3|| '''23,2''' |- |Вработени (во милиони) ||21,3|| 7,4|| '''34,9'''|| 24,1||6,1|| '''25,5''' |- |Национален доход (во милијарди $) ||230,5|| 23,7|| '''10,3'''|| 772,3||62,7|| '''8,1''' |- |Приход по глава на жител ($)||3492|| 1064|| '''28,6'''|| 10444|| 3653||'''35,0''' |- |Извоз во (милијарди $) ||36,0|| 4,0|| '''11,2'''||134,9|| 15,3|| '''11,3''' |- |Увоз во (милијарди $) ||51,5|| 3,9|| '''7,7'''|| 240,8|| 17,6|| '''7,3''' |} == Наводи == {{наводи}} {{Европа по тема|Земјоделство во}} {{Азија по тема|Земјоделство во}} [[Категорија:Земјоделство во Турција| ]] flv756h1fk6c7wwusbhxvb9chj9xusk 0 1229412 5623151 5553703 2026-09-02T22:28:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623151 wikitext text/x-wiki [[Слика:Epitrachelion.jpg|мини|Епитрафил]] '''Епитрафил''' ({{langx|el|επιτραχήλιο}}, од грчки трáкхēлос: врат, околувратник), '''петрафил''' или '''навратник''' — дел од облеката на [[православие|православните]] [[свештеник|свештеници]] во вид на долга лента што се наметнува.<ref>{{ДРМЈ|епитрафил}}</ref> Конкретно, тој е дел од [[одежда]]та на православни [[презвитер]]и и [[епископ]]и под [[фелон]]от, т.е. под ризата, а преку [[стихар]]от. Епитрафилот се става околу вратот и се спушта надолу преку градите, а завршува под колената, односно подолу од колената (одговара на ''столи'' во [[католицизам|католицизмот]]). На средината двата дела од епитрафилот, левиот и десниот, се спојуваат со копчиња. Се шие и изработува во различни бои според богослужбените потреби, честопати е украсен со рачни везови. Најчесто по целата негова должина се везат крстови. Епитрафилот всушност настанал од [[орар]]от, така што орарот се обвива околу вратот, и двата краја се спуштаaт споени надолу до под колената. Така всушност епитрафилот е спој на два орари, со оставен отвор за главата во неговиот горен дел. Епитрафилот е најважен дел на свештеничката одежда кој ја означува [[божја милост|благодатта]] на [[Свети Дух|Светиот Дух]] кој се ''спушта'' на свештеникот без која тој не може да изврши ниту едно свештенодејство исто како и [[ѓакон]]от без [[орар]]. Епитрафилот има симболично дејство, имено тој ја означува двојната благодат на Светиот Дух, која му се дава на свештеникот во моментот на ракополагањето, како и синџирите со кои [[Господ Исус Христос]] бил врзан околу вратот кога бил носен при [[Понтиј Пилат]], а со тоа и потсетување на свештеникот дека и тој зел бреме врз себе да помага во спасението на поверената му паства. ==Епитрафил во уметноста== ''Петрафил на вечната земја'', роман (1988) од [[Миле Неделкоски]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.manastir-lepavina.htnet.hr/radmisduhvid.html Одежди] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250401141509/http://www.manastir-lepavina.htnet.hr/radmisduhvid.html |date=2025-04-01 }} [[Категорија:Православие]] [[Категорија:Свештена одежда]] lry892urz876j48der0fg1shezj4oxx 0 1239754 5623194 5595576 2026-09-03T07:22:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623194 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Знаме|Name=Орегон|Article=|Image=Flag of Oregon.svg|Image2=|Nickname=|Use=110000|Symbol={{FIAV|twosided}}|Proportion=3:5|Adoption={{start date and age|df=yes|1925|4|15}}|Design=Печат на Орегон во златна боја на поморско сино поле. Над печатот, текстот „Сојузна држава Орегон“ е прикажан во брановит редослед.|Designer=Законодавен дом Орегон; првпат отпиен од Марџори Кенеди и Бланш Кокс.}} '''Знамето на државата Орегон''' е двострано знаме во поморска сина и златна боја со по можност златен раб. На предната страна е [[Штит (хералдика)|штитот]] од државниот печат, а на задната страна е златна фигура на дабар, државното животно. [[Орегон]] е единствената држава од Соединетите Држави што има различни дизајни од обете страни на своето знаме ( знамето на Масачусетс беше сменето во 1971 година како еднострано).<ref>http://www.statesymbolsusa.org/Oregon/stateFLAG.html Statesymbolsusa.org</ref> == Историја == Сегашното знаме на Орегон станало службено на 26 февруари 1925 година. Она што се верува дека е првото знаме на Орегон е создадено таа година од страна на Мејер и Франк, отшиено од Марџори Кенеди и Бланш Кокс, вработени во стоковната куќа.<ref name="first flag">{{Наведени вести|url=http://www.oregonlive.com/pacific-northwest-news/index.ssf/2010/09/oregons_first_flag_will_be_moved_to_a_public_display_at_eastern_oregon_university.html|title=Oregon's first flag will be moved to a public display at Eastern Oregon University|last=|first=|date=6 септември 2010|work=The Oregonian|access-date=31 март 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=|agency=The Associated Press}}</ref> Тоа знаме му било подарено на Универзитетот Источен Орегон во 1954 година од внукот на поранешниот гувернер Валтер М. Пирс. Во 2010 година знамето било обновено. === Предложена промена === За Орегон Стоипедесет-годишнина во 2009 година, дневниот весник „''The Oregonian“'' создал натпревар на државно ниво за да се предизајнира на државното знаме.<ref name="flagcontest">{{Наведени вести|url=http://www.oregonlive.com/oregon/index.ssf/2008/12/redesign_the_oregon_flag.html|title=Redesign the Oregon flag|last=|first=|date=11 декември 2008|work=The Oregonian|access-date=31 март 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Весникот ги собрал и објавувал пријавените предлози со јавно гласање за победничкиот дизајн. Победничкиот дизајн бил создаден од Рандал Греј, производител на мапи за округот Клакамас. Во неговиот дизајн, Греј го истакнал дабарот, кој се наоѓа на задната страна на сегашното знаме. Ѕвездата го претставува местото на Орегон во Сојузот, додека зелената ја претставува природната дивина и шумите на Орегон. Откако натпреварот започнал со гласање, имало барања од весникот да додаде 11-ти избор, „Ниедно од понуденото“, што значи, да се задржи сегашното државно знаме како што е. Во последната понуда со гласови „ниедно“ добил најмногу гласови. Во 2013 година бил воведен нацрт-закон во Сенатот во Орегон, со кој би се направат неколку измени во дизајнот на знамето, сепак, нацрт-законот никогаш не стигнал да дојде до комитетот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://olis.leg.state.or.us/liz/2013R1/Measures/Text/SB473?BillFileId=56566|title=Oregon Senate Bill 473|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202222535/https://olis.leg.state.or.us/liz/2013R1/Measures/Text/SB473?BillFileId=56566|archive-date=2013-12-02|dead-url=|accessdate=31 март 2020|url-status=dead}}</ref> Овој предлог-закон бил спонзориран од државниот сенатор Лори Монас Андерсон, во име на жителот на Грешам, Мет Норкист, кој лобирал за промена на знамињата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.neworegonflag.org/|title=www.neworegonflag.org|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211031172158/http://www.neworegonflag.org/|archive-date=2021-10-31|dead-url=|accessdate=31 март 2020|url-status=dead}}</ref> == Опис == [[Податотека:Flags-of-usa-and-oregon.jpg|лево|мини|200x200пкс| Знамињата на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] и Орегон во [[Портланд (Орегон)|Портланд, Орегон]] ]] Полето на знамето е поморско сино со сите букви и симболи во златна боја, што ги претставува државните бои на Орегон.<ref name="obb">{{Наведена мрежна страница|url=https://sos.oregon.gov/blue-book/Pages/explore/focus-flag.aspx|title=Oregon Almanac:Flag, State|last=|first=|date=|work=|publisher=Oregon Blue Book|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630013401/https://sos.oregon.gov/blue-book/Pages/explore/focus-flag.aspx|archive-date=2020-06-30|dead-url=|accessdate=31 март 2020|url-status=dead}}</ref><ref name="Shearer">{{Наведена книга|title=State Names, Seals, Flags, and Symbols: A Historical Guide|url=https://archive.org/details/statenamessealsf0003shea_r7w6|last=Shearer|first=B.F|last2=Shearer, B.S|publisher=Greenwood Press|year=2002|isbn=0-313-31534-5|edition=Third|page=[https://archive.org/details/statenamessealsf0003shea_r7w6/page/67 67]}}</ref> На аверсот, девизата ''СОЈУЗНА ДРЖАВА ОРЕГОН'' е напишана над [[Штит (хералдика)|грбот]], кои исто така се појавува во државниот печат Орегон. Штитот е опкружен со 33 ѕвезди, претставувајќи го приемот на Орегон во Унијата како 33-та држава. Под штитот е напишана ''1859'', година во која Орегон станала држава. [[Податотека:Flag_of_Oregon_(reverse).svg|десно|мини|200x200пкс| Заднатаа страна на знамето (држачот на знамето е десно)]] Знамето на Орегон е последното преостанато државно знаме во САД во кое аверсната и обратната страна имаат различни дизајни. [[Знаме на Парагвај|Парагвај]]<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9103970/Oregon-flag-of Oregon, flag of]. Encyclopædia Britannica. Посетено на 31 март 2020.</ref> е единствената земја што сè уште има двострано знаме. Двостраните знамиња биле порано вообичаени, но биле намалени како резултат на зголемените трошоци за производство на знаме со два различни дизајни. На задната страна на знамето е прикажан, исто така, во златна боја, од дабар, државно животно на Орегон.<ref name="obb"/> За украсување или парада, знамето може да има златен раб. За стандардна употреба, не се бара раб.<ref name="obb"/> Соодносот на ширината на знамето со нејзината должина е 3: 5.<ref name="fotw2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/us-or.html|title=Oregon Flag|last=|first=|date=|work=|publisher=Flags of the World|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=31 март 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20070311194726/http://www.leg.state.or.us/ors/186.html Поглавје 186 - Државни амблеми; Државна граница] 2005 Орегон ревидиран статут {{Знамиња на САД}} [[Категорија:Знамиња на сојузните држави на САД]] 088tq97yjwob4ejmx10vjmn9gr8u6v4 0 1240244 5622926 5619717 2026-09-02T12:47:16Z Gurther 105215 5622926 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Азис | image =Azis in 2018 (cropped).png | background = solo_singer | birth_name = Васил Тројанов Бојанов | native_name = | alias = Азис | birth_date = {{birth date and age|df=y|1978|03|07}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.slava.bg/profiles/590.html |website=Slava.bg |title=Профилът на Азис |language=bg |trans-title=Azis Profile |accessdate=4 January 2014}}</ref><ref name=RomaniRoutes>{{Наведена книга | url=https://books.google.com/books?id=lw-Byail0EkC&pg=PA189 | title=Romani Routes: Cultural Politics and Balkan Music in Diaspora | first=Carol | last=Silverman | publisher=Oxford University Press | date=24 May 2012 | page=189 | accessdate=3 January 2014| isbn=9780195300949 }}</ref> | birth_place = [[Сливен]]<ref name=RomaniRoutes /> | genre = [[чалга]], [[поп-фолк]] | occupation = Пејач, музичар, писател, активист, водител на телевизиска емисија | years_active = 1999–денес | instruments = пејач | label = | website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Азис]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 11 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 108 |Singles = |1Option = 3 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Васил Тројанов Бојанов''' ([[бугарски]]: ''Васил Троянов Боянов''; р. {{роден на|7|март|1978}}<nowiki/>во {{роден во|Сливен}}), познат како '''Азис''' — пејач од [[Бугарија]] со [[Роми|ромска етничка припадност]]. Азис изведува песни претежно во жанрот [[чалга]], вид на поп-фолк.<ref>{{Наведена книга |last=Samson |first=J. |url=https://books.google.com/?id=yJ60SHL4R-0C&pg=PA610&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=Music in the Balkans |publisher=[[Brill Publishers|BRILL]] |year=2013 |page=610 |isbn=9789004250383 |website=[[Google Books]] |accessdate=1 January 2014}}</ref><ref>{{Наведена книга |last=Kenrick |first=D. |url=https://books.google.com/?id=Yoqi_Q0ch3wC&pg=PA35&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=The A to Z of the Gypsies (Romanies) |website=[[Google Books]] |publisher=[[Scarecrow Press]] |year=2010 |page=35 |isbn=9781461672272 |accessdate=1 January 2014}}</ref> == Животопис == Азис има соработувано и со други поп-фолк пејачи од [[Бугарија]], како што се Глорија, Малина, [[Софи Маринова]], Тони Стораро, и со Ванко 1.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Haj-Najafa |first=D. |url=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2009/05/12/kitsch-of-the-day-azis-i-ustatas-tochno-sega/?_r=0 |title=Kitsch of the Day, Azis i Ustata's 'Tochno Sega' |id= Men's Fashion blog |work= [[The New York Times]] |date= 12 May 2009 |accessdate=1 January 2014}}</ref><ref>{{Наведена книга |last1=Watkins |first1=R. |last2=Deliso |first2=C. |url= https://archive.org/details/bulgaria00watk |url-access=registration |quote=azis bulgaria. |title=Bulgaria |via=[[Семрежен архив]] |publisher=[[Lonely Planet]] |year=2008 |page=[https://archive.org/details/bulgaria00watk/page/52 52] |isbn=9781741044744 |accessdate=1 January 2014}}</ref> Освен тоа, неговиот репертоар вклучува дуети со српски пејачи, меѓу кои се [[Индира Радиќ]], [[Марта Савиќ]] и [[Јелена Карлеуша]]. Азис учествувал на [[Евровизија 2006]] година во дует со Маријана Попова со песната „''Let me cry''“, останувајќи во полуфиналето.<ref>{{Наведена книга |last=Taras |first=R |url=https://books.google.com/?id=1tzmoDGaQbcC&pg=PA200&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=Europe Old and New: Transnationalism, Belonging, Xenophobia |website=[[Google Books]] |publisher=[[Rowman & Littlefield]] |year=2008 |page=200 |isbn=9780742557345 |accessdate=1 January 2014}}</ref><ref>{{Наведена книга |editor1-last=Fricker |editor1-first=K |editor2-last=Gluhovic |editor2-first=M |url=https://books.google.com/?id=1_UgbrZObhAC&pg=PT127&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=Performing the 'New' Europe: Identities, Feelings and Politics in the Eurovision Song Contest |website=[[Google Books]] |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2013 |isbn=9781137367976 |accessdate=1 January 2014}}</ref> Освен неговата кариера како вокал, тој учествувал во парламентарни избори на Бугарија во [[2005|2005 година]] како член на партијата ''ЕвроРома.''<ref name="Imre">{{Наведена книга |last=Imre |first=A |url=https://books.google.com/?id=TcE9fIPwFLMC&pg=PA125&dq=Azis+euroroma#v=onepage&q=Azis%20euroroma&f=false |title=Identity Games: Globalization and the Transformation of Media Cultures in the New Europe |website=[[Google Books]] |publisher=MIT Press |year=2009 |page=125 |isbn=9780262090452 |accessdate=1 January 2014}}</ref> Азис останува истакната личност на музичката сцена во Бугарија и ужива популарност и во другите балкански земји. Има една ќерка Раја, родена во [[2007|2007 година]]. == Дискографија == {| class="wikitable" |+ |- ! Спот !! Година !! Албум |- | '' Болка '' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | '' Последна цигара '' || 1999 || |- | '' Мъжете също плачат '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Еротик '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Напипай го '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Автомонтьор '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Ето ме '' || 2001 || Магјердич Халваджијан |- | '' Хвани ме де '' || 2001 || Стилијан Иванов |- | '' Следи '' || 2001 || Емилио Димитров |- | '' Сълзи '' || 2001 || Бојан Манолов |- | '' Дай ми го, дай '' || 2002 || |- | '' Обичам те '' || 2002 || |- | '' Няма '' || 2002 || Магјердич Халваджијан |- | '' Делник и празник '' || 2002 || |- | '' Един живот не стига '' ||2003 || |- | ''Антигерой'' || 2003 || |- | '' Всеки път '' || 2003 || Магјердич Халваджијан |- | '' Никой не може'' || 2003 || Магјердич Халваджијан |- | '' Целувай ме '' || 2003 || |- | '' Те знаят да обичат '' || 2004 || |- | '' Но казвам ти стига'' || 2004 || |- | '' Хайде почвай ме '' || 2004 || |- | '' Искай ме '' || 2004 || |- | '' Жадувам '' || 2004 || Валери Милев |- | '' Как боли '' || 2004 || Магјердич Халваджијан |- | '' Точно сега '' || 2005 || Jанко Богданов |- | '' Ледена кралица '' || 2005 || |- | '' Като скитница '' || 2005 || |- | '' Верност је превара '' || 2005 || |- | '' Обречи ме на любов '' || 2005 || |- | '' Мила моя, ангел мой '' || 2005 || |- | '' Не знаеш '' || 2005 || Николај Скерлев |- | '' Ръка за ръка '' || 2005 || |- | '' Искам, искам '' || 2005 || Николај Скерлев |- | '' Казваш, че ме обичаш '' || 2005 || Николај Нанков |- | '' Забрави ме '' || 2006 || Николај Нанков |- | '' Черните очи '' || 2006 || Николај Скерлев |- | '' Някой ден '' || 2006 || Магјердич Халваджијан |- | '' Ти си друго нещо '' || 2006 || |- | '' Само за теб '' || 2006 || Николај Нанков |- | '' Празнуваш ли сега '' || 2006 || |- | '' Тежко ли ти е '' || 2007 || Николај Нанков |- | '' Едно ми '' || 2007 || Јанко Богданов |- | '' Онова момче '' || 2007 || |- | '' Прави любов, а не война '' || 2007 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Само с теб '' || 2008 || Николај Скерлев |- | '' Дай ми лед '' || 2008 || Александер Моллов |- | '' Най-красивата '' || 2008 || Николај Скерлев |- | '' Умирам аз '' || 2008 || Николај Скерлев |- | '' Теб обичам '' || 2008 || Николај Нанков |- | '' Накарай ме '' || 2009 || Николај Нанков |- | '' Луд ме правиш '' || 2009 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Имаш ли сърце '' || 2009 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Бивши '' || 2010 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Удряй ме '' || 2010 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Да го правим тримата'' || 2010 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Нащракай се '' || 2010 || |- | '' Мразиш '' || 2011 || |- | ''Мама'' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Няма накъде '' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Гадна порода '' || 2011 || |- | '' Хоп '' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Сен Тропе '' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' ММА '' || 2012 || Азис |- | '' Пробвай се '' || 2012 || Николај Скерлев |- | '' Кажи честно '' || 2012 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Ти за мен си само сек '' || 2012 || Азис |- | '' Коледа '' || 2012 || |- | '' Нещо мръсно '' || 2012 || |- | '' Евала '' || 2013 || Азис |- | '' Хайде на морето '' || 2013 || Азис |- | '' Ти ме размаза '' || 2013 || Азис |- | '' Като тебе втори няма '' || 2013 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Пий цяла нощ '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Колко сме пили '' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Estar Loco'' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Миконос '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Каза ли го '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Хей, момиче'' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Чуй ме '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Моля те не ми звъни '' || 2015 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Джанъм, джанъм '' || 2015 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Блокиран '' || 2015 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Хабиби '' || 2015 || |- | '' Хабиби '' (латино верзија) || 2016 || |- | '' Мотел '' || 2017 || Људмил Иларионов Љуси, Георги Марков |- | '' Позна ли ме? '' || 2018 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Циганче '' || 2019 || Људмил Иларионов Љуси |- | ''Who cares'' || 2020 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Точно в три '' || 2021 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' А+Г=ВНЛ'' || 2021 || Георги Марков, Георги Манов |- | '' Пистолет '' || 2022 || Георги Марков |- | ''Фалиш ми'' || 2022 || NN Media |- | '' Airport '' || 2022 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Мой си бе '' || 2023 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' По, по, по '' || 2023 || Виктор Антонов Rikk |- | '' Казах "не" '' || 2024 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Лудница '' || 2024 || Виктор Антонов Rikk |- | '' Катастрофа '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | '' Мръсница '' || 2024 || Људмил Иларионов Љуси |- | ''Пак ми звъниш '' || 2024 || Људмил Иларионов Љуси |- | ''Кой бе, кой'' || 2025 || Виктор Антонов Rikk |- | ''Полуживи'' || 2025 ||Жоро Пеев |- | ''Хавте'' || 2026 ||Николај Нанков |- | ''Има ли, няма ли'' || 2026|| Николај Драганов |- | ''Картечница'' || 2026||Људмил Иларионов Љуси |- | ''Mangava tu'' || 2026 || Виктор Антонов Rikk |- | ''TBA'' || 2026 || |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Ромски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бугарски Роми]] 653txj04ww72et5hvkrz156054xixll 0 1244260 5623184 5584166 2026-09-03T06:15:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623184 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher|image=Zygmunt Bauman Teatro Dal Verme.jpg|caption=Бауман во 2013|birth_date={{Birth date|df=yes|1925|11|19}}|death_date={{death date and age|df=yes|2017|01|09|1925|11|19}}|birth_place=[[Познањ]], Полска|death_place=[[Лидс]], Западен Рајдинг Јоркшир, Англија|school_tradition=[[Континентална филозофија]]{{·}} [[Западен марксизам]]|alma_mater=[[Варшавски Универзитет]]<br />[[Лондонска школа за економија]]|main_interests=Етика{{·}} [[Политичка филозофија]]{{·}} Социологија{{·}} [[Постмодернизам]]{{·}} [[Постмодерна уметност]]|notable_ideas=Борбата на модерноста со двосмисленоста, која резултира во [[Холокауст]]{{·}} постмодерна етика{{·}} критика на [[Течна модерност|"течна" модерност]]{{·}} флуиден страв|influences=[[Карл Маркс]]{{·}} [[Антонио Грамши]]{{·}} [[Георг Зимел]]{{·}} [[Зигмунд Фројд]]{{·}} [[Хана Арент]]{{·}} [[Теодор В. Адорно]]{{·}} [[Жак Дерида]]{{·}} [[Алан Турен]]|influenced=[[Петер Бајлхарц]]{{·}} [[Кеит Тестер]]}} '''Зигмунт Бауман''' ([[19 ноември]] [[1925]] - [[9 јануари]] [[2017]]) — полско-британски социолог и филозоф. Тој бил протеран од [[Народна Република Полска]] за време на полската политичка криза во [[1968]] година и бил принуден да се откаже од полското државјанство. Мигрирал во [[Израел]]; три години подоцна се преселил во [[Велика Британија]]. Тој престојувал во Англија од 1971 година, каде што студирал во Лондонската економска школа и станал професор по социологија на Универзитетот во Лидс, каде што подоцна се здобил со титулата ''Emeritus''. Бауман беше социјален теоретичар, кој пишувал за разновидни теми како модерноста и [[холокауст]]от, постмодерната потрошувачка и флуидната модерност. == Ран живот и образование == Бауман е роден во нерелигиозно полско-еврејско семејство во [[Познањ]], [[Втора Полска Република]], во 1925 година. Кога Полска била [[Инвазија на Полска (1939)|окупирана од Нацистичка Германија и Советскиот Сојуз]], во 1939, неговото семејство избегало на исток во СССР.<ref>{{Наведени вести|url=https://culture.pl/en/artist/zygmunt-bauman|title=Zygmunt Bauman|access-date=24 April 2020}}</ref> == Кариера == Во четириесеттите години на минатиот век, Бауман се приклучил во Првата полска армија, работејќи како политички инструктор. Учествувал во Битката кај Колберг (1945) и Битката кај Берлин.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tvp.info/28543149/zmarl-filozof-zygmunt-bauman-mial-91-lat|title=Zmarł filozof Zygmunt Bauman. Miał 91 lat|access-date=24 April 2020}}</ref> Во мај 1945, тој бил награден со Воениот Крст на Валор .<ref>{{Наведени вести|url=https://twojahistoria.pl/2018/01/08/czy-zygmunt-bauman-rzeczywiscie-otrzymal-krzyz-walecznych-za-zwalczanie-zolnierzy-wykletych-historyk-ipn-oskarza-ale-prawda-moze-wygladac-zupelnie-inaczej/|title=Czy Bauman rzeczywiście dostał Krzyż Walecznych za zwalczanie żołnierzy wyklętych? Historyk IPN oskarża, ale prawda może wyglądać zupełnie inaczej|access-date=24 April 2020}}</ref> По Втората светска војна тој станал еден од најмладите мајори во полската армија.<ref>{{Наведени вести|url=https://wpolityce.pl/polityka/160560-kim-naprawde-jest-zygmunt-bauman-przeczytaj-tajny-dokument-bezpieki-i-tlumaczenia-socjologa-dla-brytyjskiej-prasy|title=Kim naprawdę jest Zygmunt Bauman? Przeczytaj tajny dokument bezpieki i tłumaczenia socjologa dla brytyjskiej prasy|access-date=24 April 2020|archive-date=2020-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200428082052/https://wpolityce.pl/polityka/160560-kim-naprawde-jest-zygmunt-bauman-przeczytaj-tajny-dokument-bezpieki-i-tlumaczenia-socjologa-dla-brytyjskiej-prasy|url-status=dead}}</ref> Според полскиот Институт за национална меморија, од 1945 до 1953 Бауман бил политички офицер во Внатрешен безбедносен корпус (полски: ''Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego'', '''KBW'''), воена единица формирана за борба против Украинска Востаничка Војска и остатоците на [[Армија Крајова|Полска Домашна Армија]]. Подоцна, Бауман работел во военото разузнавање од 1945 до 1948. Сепак, природата и обемот на неговата соработка остануваат непознати, како и точните околности под кои таа била прекината. Во едно интервју за ''[[The Guardian|Гардијан]]'', Бауман потврдил дека бил посветен комунист за време и по Втората светска војна и никогаш не го криел тој факт во тајност. Тој признал дека приклучувањето во воената разузнавачка служба на 19-годишна возраст е грешка иако имал "досадна" канцелариска работа и не се сеќава на информации за никого. Додека служел во Корпусот за Внатрешна Безбедност, Бауман прво студирал социологија на Варшавската Академија за политички науки. Во 1953, Бауман, кој веќе бил унапреден во мајор, одеднаш бил неправедно сменет, откако татко му пристапил кон израелската амбасада во Варшава, со цел да емигрира во [[Израел]]. Бидејќи Бауман не се согласувал со [[Ционизам|ционистичките]] тенденции на татко му и бил силно антиционистички настроен, неговото отпуштање предизвикало сериозно, но привремено нарушување на односите со неговиот татко. За време на периодот на невработеност, тој ги завршил магистерските студии и во 1954 година станал лектор на Варшавскиот Универзитет, каде што останал до 1968.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.miesiecznik.znak.com.pl/biografia-bauman-wszystkie-zycia-zygmunta-baumana/|title=Wszystkie życia Zygmunta Baumana|access-date=24 April 2020}}</ref> Додека бил во Лондонската Економска Школа, каде неговиот претпоставен бил Роберт Мекензи, тој подготвил сеопфатна студија за британското социјалистичко движење, неговата прва голема книга. Објавено првично на полски јазик во 1959 година, ревидираното издание се појавило на англиски јазик во 1972. Бауман продолжил да објавува и други книги, и тоа ''Socjologia na co dzień'' ("Секојдневна социологија", 1964), која достигнала голема популарна публика во Полска, а подоцна се формирала фондацијата за учебникот на англиски јазик ''Thinking Sociologically'' („Размислување социолошки“, 1990). На почеток, Бауман останал близок на ортодоксната [[Марксизам|марксистичка]] доктрина, но, под влијание на [[Георг Зимел]] и [[Антонио Грамши]], тој станал постојано критички настроен кон полската комунистичка влада. Благодарение на ова тој никогаш не добил [[професор]]ска работа иако ја завршил неговата хабилитација но, откако неговиот поранешен учител, Јулиан Хохфелд, бил назначен за заменик-директор на одделот за општествени науки при [[УНЕСКО]] во Париз 1962 година, тогаш Бауман го наследил Хохфелдовото столче.<ref>{{Наведени вести|title=The Social Thought of Zygmunt Bauman before 1968: from the "Mechanistic" to the "Activistic" Version of Marxism|jstor=24919798}}</ref> Соочен со зголемен политички притисок поврзан со политичка чистка предводена од Мичезислав Моцар, шеф на Полска Комунистичка Безбедносна Полиција, Бауман се откажал од членство во владејачката Полска Обединета Работничка Партија во јануари 1968. Во март 1968 настаните ескалирале со чистка која протерала голем број комунистички настроени Полјаци со еврејско потекло надвор од земјата, вклучувајќи ги и тие интелектуалци кои паднале од мерките накомунистичката влада.  Меѓу нив бил и Бауман, кој ја загубил својата позиција во Варшавскиот Универзитет. Откако морал да се откаже од полското државјанство за да ја напушти земјата, тој најпрво заминал во [[Израел]] за да предава на Универзитетот во Тел Авив, пред да го прифати работното место во Универзитетот во Лидс, каде што наизменично служел и како шеф на одделот. По неговото назначување, тој објавувал исклучиво на англиски јазик, како трет јазик, со тоа што неговиот углед пораснал.<ref>{{Наведени вести|title=Hidden Paths in Zygmunt Bauman's Sociology: Editorial Introduction|doi=10.1177/0263276418767568}}</ref> Во едно интервју во 2011 за полскиот неделник "Политика", Бауман ги критикувал ционизмот и Израел, велејќи дека Израел не е заинтересиран за мир со тоа што го "искористува Холокаустот за оправдување на неодговорните дела". Тој ја спореди бариерата помеѓу Израел и [[Западен Брег]] со ѕидовите на [[Варшавско гето|Варшавското гето]] каде стотици од илјадници Евреи загинале во Холокаустот. Израелскиот амбасадор во Варшава, Зви Бар, ги оценил Баумановите коментари како “полувистини“ и “неосновани генерализации.“<ref>{{Наведени вести|url=https://www.haaretz.com/1.5161861|title=Polish-Jewish sociologist compares West Bank separation fence to Warsaw Ghetto walls|last=Frister|first=Roman|date=1 September 2011|work=[[Haaretz]]|access-date=4 January 2020|archive-date=2018-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118162140/https://www.haaretz.com/1.5161861|url-status=dead}}</ref> Бауман бил поддржувач на кампањата за формирање на Парламентарно собрание на ОН, организација која ги застапува демократските реформи во Обединетите Нации, и создавање на поодговорен меѓународен политички систем.<ref>{{Наведени вести|url=http://en.unpacampaign.org/supporters/overview/?mapcountry=allpro&mapgroup=pro|title=Overview|first=|work=Campaign for a UN Parliamentary Assembly|access-date=9 October 2017|language=en-US}}</ref> == Семејство == Бауман се оженил со писателката Јанина Бауман, моминско презиме Левинсон.<ref>[http://wyborcza.pl/1,75475,7405822,Janina_Bauman_nie_zyje.html Janina Bauman nie żyje], ''Gazeta Wyborcza''. Retrieved 10 January 2017.{{pl}}</ref> Тие имале три ќерки, сликарката Лидија Бауман, архитект Ирена Бауман, и професорката Ана Сфард, главна теоретичарка за образование при Универзитетот Хајфа. Неговиот внук Мајкл Сфард бил врвен адвокат за граѓански права и автор во Израел. Зигмунт Бауман починал во Лидс на 9 јануари 2017.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/world/zygmunt-bauman-sociologist-who-wrote-identity-in-the-modern-world-dies-at-91/2017/01/09/ba6f821e-d6b2-11e6-b8b2-cb5164beba6b_story.html|title=Zygmunt Bauman, sociologist who wrote identity in the modern world, dies at 91|work=The Washington Post|accessdate=24 September 2017}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-38568257|title=Renowned sociologist Zygmunt Bauman dies in Leeds|access-date=24 April 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/education/2017/jan/15/zygmunt-bauman-obituary|title=Zygmunt Bauman obituary|access-date=24 April 2020}}</ref> == Работа == Обемот на Баумановите научни трудови достига 57 книги и над стотина статии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.leeds.ac.uk/sociology/people/baumanbibliog.htm|title=Academic Staff " Sociology and Social Policy " University of Leeds|date=19 December 2016|publisher=University of Leeds|accessdate=9 March 2017|archive-date=2008-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423104452/http://www.leeds.ac.uk/sociology/people/baumanbibliog.htm|url-status=dead}}</ref> Повеќето од нив се однесуваат на голем број вообичаени теми, како што се [[глобализација]], [[модернизам]] и постмодернизам, [[Потрошуваштво|потрошувачка]] и [[морал]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cairn.info/revue-internationale-de-philosophie-2016-3-page-281.htm#|title=Introduction to Zygmunt Bauman|access-date=24 April 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|title=Zygmunt Bauman. Individual and society in the liquid modernity|last=Palese|first=E.|work=SpringerPlus|year=2013|issue=1|volume=2|pages=191|doi=10.1186/2193-1801-2-191|pmc=3786078|pmid=24083097}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.routledge.com/The-Sociology-of-Zygmunt-Bauman-Challenges-and-Critique-1st-Edition/Jacobsen-Poder/p/book/9780815362227|title=The Sociology of Zygmunt Bauman. Challenges and Critique|access-date=24 April 2020}}</ref> На македонски јазик се објавени три книги на Бауман: Постмодерна етика (Темплум, 2005), Флуидна љубов: за трошноста на човековите врски (Слово, 2013), Флуидни времиња: живот во доба на несигурност (Слово, 2016). === Рана работа === Најраната публикација на Бауман на англиски јазик е студија за британското работничко движење и поврзаноста со класната и [[Општествена хиерархија|социјалната стратификација]], првично објавена во Полска во 1960 година. Тој продолжил да објавува на тема класен и социјален конфликт сѐ до раните осумдесетти години. Неговата последна книга беше на тема ''Спомени од класата''. Додека неговите подоцнежни книги не се однесувале директно на класните прашања, тој продолжил да се опише себеси како [[Социјализам|социјалист]], и никогаш не го отфрлил [[Марксизам|марксизмот]] во целост. Особено врз него влијаел неомарксистичкиот теоретичат [[Антонио Грамши]], заедно со неокантскиот [[Социологија|социолог]] и [[филозоф]] [[Георг Зимел|Џорџ Симел]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zZwvv3tQ1UYC|title=Conversations with Zygmunt Bauman|last=Bauman|first=Zygmunt|last2=Tester|first2=Keith|date=31 May 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0745657134}}</ref> === Модернизам и рационалност === Во доцните 1980-ти и раните 1990-ти години, Бауман објавил серија книги кои опфаќаат теми во областа на врската меѓу модернизмот, бирократијата, рационалноста и социјалната исклученост. Бауман, следејќи го [[Зигмунд Фројд|Фројд]], почнал да гледа на европскиот модернизам како трговија: Според него, европското општество се согласило да го искористи нивото на слобода со цел стекнување на придобивките од зголемената поединечна безбедност. Бауман тврди дека модерноста, како што подоцна ја нарекол “солидна“ форма, значела искоренување на непознатото и неизвесното. Тоа вклучува контрола врз природата, хиерархиска бирократија, правила и регулативи, контрола и категоризација — сите тие се обиделе да ја искоренат постепено личната несигурност, со што хаотичните аспекти на човековиот живот се појавуваат како добро уредени и познати.<ref>{{Наведени вести|url=https://books.google.co.uk/books?id=NptYDwAAQBAJ&pg=PT26&lpg=PT26&dq=zygmunt+bauman+control+over+nature,+hierarchical+bureaucracy,+rules+and+regulations,+control+and+categorisation&source=bl&ots=6bGG-d7NdO&sig=ACfU3U1BewYMWCUQLSdbc8j2Qqd1C0LsCQ&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwiNgdGAtIHpAhUOQxUIHVT_AiwQ6AEwAHoECAkQAQ#v=onepage&q=zygmunt%20bauman%20control%20over%20nature%2C%20hierarchical%20bureaucracy%2C%20rules%20and%20regulations%2C%20control%20and%20categorisation&f=false|title=Psychoanalysis in Asia|access-date=24 April 2020}}</ref> [[Податотека:Zygmunt_Bauman,_fot._M._Oliva_Soto_(6144135392).jpg|мини|Бауман во 2011]] Подоцна во голем број книги Бауман започнал да развива став дека таквото уредување никогаш нема да успее да ги постигне посакуваните резултати.<ref>{{Наведени вести|url=https://books.google.co.uk/books?id=S0zJZuabUSQC&pg=PA121&lpg=PA121&dq=zygmunt+bauman+order-making+never++achieves+the+desired+results&source=bl&ots=4A4M8UkfSN&sig=ACfU3U0T1ZvQlyoE2S3U_BuhS9wHos9z-Q&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjT6OqotYHpAhXxURUIHdAZBzYQ6AEwAHoECAkQAQ#v=onepage&q=zygmunt%20bauman%20order-making%20never%20%20achieves%20the%20desired%20results&f=false|title=The Empty Couch: The Taboo of Ageing and Retirement in Psychoanalysis|access-date=24 April 2020}}</ref> Кога животот станува организиран во познати и остварливи категории, тврди тој, секогаш има социјални групи кои не можат да се разделат и контролираат. Во неговото дело “''Модерност'' ''и амбивалентност“'' Бауман започнал да теоретизира дека за вакви неопределени лица во однос на алегориската фигура што ја нарекол “непознатиот“. Повикувајќи се на Симеловата социологија и филозофијата на [[Жак Дерида]], Бауман го опишува непознатиот како личност што е присутна, сепак непозната и неопределена во општеството. Во “''Модерност и амбивалентност“,'' Бауман се обидува да докаже за различните пристапи што модерното општество ги прифаќа преку непознатиот. Од една страна, тој тврди дека во потрошувачки ориентираната економија чудното и непознатото се секогаш примамливи; во различни стилови на храна, различни моди и во туризмот можно е да се доживее привлечноста кон непознатото. Сепак, оваа чудност исто така има повеќе негативни страни. Непознатиот затоа што не може да биде контролиран или потчинет, секогаш е предмет на страв; тој е потенцијалниот крадец, човек надвор од границите на општеството за кого претставува потенцијална закана.<ref>{{Наведени вести|url=https://books.google.co.uk/books?id=S0zJZuabUSQC&pg=PA121&lpg=PA121&dq=zygmunt+bauman+always+the+object+of+fear;+he+is+the+potential+mugger&source=bl&ots=4A4M8UkbMM&sig=ACfU3U26s_YmcHrl1wreQeY4ZyrxhiVKow&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwiNrYnNs4HpAhUhZxUIHTyZACsQ6AEwAnoECAgQAQ#v=onepage&q=zygmunt%20bauman%20always%20the%20object%20of%20fear%3B%20he%20is%20the%20potential%20mugger&f=false|title=The Empty Couch: The Taboo of Ageing and Retirement in Psychoanalysis|access-date=24 April 2020}}</ref> Најпознатата Бауманова книга, “''Модернизмот и холокаустот“'', претставува обид да се даде целосен акцент на опасностите од ваквиот вид стравови. Повикувајќи се на делата на [[Хана Арент]] и [[Теодор Адорно]] за тоталитаризмот и просветителството, Бауман го развил аргументот деја холокаустот не треба да се смета едноставно само како настан од еврејската историја, ниту пак како регресија на пре-модерниот варваризам. Наместо тоа, тврди тој, Холокаустот треба да се смета за длабоко поврзан со модерноста и неговите напори за правење ред. Процедуралната рационалност, поделбата на трудот на помали и помали задачи, таксономската категоризација на различните видови, и тенденцијата за послушноста кон правилата да се сметаат за морално добри, сите ја играле улогата во настанувањето на Холокаустот. Тој тврди дека од оваа причина модерните општества не ги сфатиле лекциите од Холокаустот; постои тенденција да се гледа - да се користи Баумановата метафора - како слика што виси на ѕидот, која нуди неколку лекции. Во Баумановите анализи, Евреите станале “непознати“ ''par excellence'' во Европа. Конечното решение било претставено од него како екстремен пример за обидот на општеството да се акцизираат непријатните и неодредени елементи што постојат во него. Бауман, како филозофот Џорџо Агамбен, тврди и предупредува дека истите процеси на исклучување што служеле за време на Холокаустот можат да се повторат до одреден степен.<ref>{{Наведени вести|url=https://arabcenterdc.org/policy_analyses/modernity-and-the-mechanisms-of-moral-neutralisation/|title=Modernity and the Mechanisms of Moral Neutralisation|access-date=24 April 2020|archive-date=2020-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613092442/https://arabcenterdc.org/policy_analyses/modernity-and-the-mechanisms-of-moral-neutralisation/|url-status=dead}}</ref> === Посмодернизам и потрошувачка === Во средината на крајот на деведесеттите години, Бауман започнал да ги истражува ''постмодернизмот'' и ''потрошувачката''. Тој претпоставувал дека се случило промена во современото општество во втората половина на XX век. Тоа се претворила од општество на производители во општество на потрошувачи. Според Бауман, оваа промена ја смени “модерната“ трговија на Фројд - т.е., безбедноста се откажа во замена за поголема слобода, слобода на купување, потрошувачка и уживање во животот. Во своите книги во деведесеттите, Бауман напишал дека ова претставува промена од “модернизам“ во “постмодернизам“. Од почетокот на милениумот, неговите книги се обиделе да ја избегнат забуната околу терминот “постмодернизам“ со употреба на метафори на “течен “ и “солиден“ модернизам. Во неговите книги за модерната потрошувачка, Бауман сè уште пишува за истите неизвесности што ги прикажал во своите записи за “солидниот“ модернизам; но во овие книги тој пишува за стравувањата кои се шират и потешко се утврдуваат. Бауман е заслужен за измислувањето на терминот алосемитизам за да ги опфати просемитските и [[Антисемитизам|антисемитските]] ставови кон Евреите. Бауман очекувано го предвидел негативниот политички ефект што го имаат социјалните мрежи врз изборот на гласачите, нагласувајќи го како 'стапица' каде што луѓето само "ги гледаат изразите на нивните лица".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://elpais.com/elpais/2016/01/19/inenglish/1453208692_424660.html|title=Zygmunt Bauman: "Social media are a trap|last=De Querol|first=Ricardo|date=25 January 2016|publisher=El Pais|accessdate=2020-05-26|archive-date=2019-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224150202/https://elpais.com/elpais/2016/01/19/inenglish/1453208692_424660.html|url-status=dead}}</ref> === Уметноста: течен елемент? === Едно од делата на Бауман се фокусира на концептот на уметноста, под влијание на ценењето на ликвидноста. Авторот ја пренесува оваа идеја дека "ние сакаме и бараме реализација што обично се состои од постојано ''претворање'', во постојана диспозиција со ''претворање''".<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Arte, ¿líquido?|date=2007|publisher=Sequitur|author=Bauman Zygmunt |author2= Ochoa de Michelena Francisco|isbn=978-84-95363-36-7|location=Madrid|oclc=434421494}}</ref> Во суштина, нашата цел не е предмет на нашиот копнеж, туку дејство на самиот копнеж, а најлошата опасност е да постигнеме целосно задоволство. Во оваа рамка, Бауман истражува како уметноста може да се позиционира во свет каде минливоста е доминантна парадигма. Уметноста, во суштина е нешто што придонесува да се даде бесмртност на виртуелното нешто: оттука и филозофот се прашува, "дали уметноста може да го претвори краткотрајното во нешто вечно?“<ref name=":0"/>. Бауман заклучува дека сегашната реалност ја карактеризираат индивидуалци кои немаат време ниту простор да се поврзат со вечни, апсолутни и воспоставени вредности. Уметноста и односот на луѓето со нив, како во создавањето, така и во учеството во неа, драматично се менува. Цитирајќи ја [[Хана Арент|Хана Арендт]], тој тврди дека "објектот е културен, ако опстојува; неговиот привремен аспект, неговата трајност, е спротивна на функционалната [...] култура која се гледа себеси како загрозена кога сите објекти во светот, оние што се произведени денес и оние од минатото, се сметаат исклучиво од гледна точка на алатка за општествен процес на опстанок". Покрај тоа, концептот на културата и уметноста може да најде смисла во флуидното општество ако го напушти своето традиционално разбирање и го усвои деконструктивниот пристап. == Награди и признанија == Бауман ги добил наградите “Европската Награда за Социологија и Општествени Науки Амалфи“ во 1992 и “Теодор В. Адорно“ во [[Франкфурт на Мајна|Франкфурт]], 1998 година. Тој бил награден во 2010, заедно со Алан Турен, со наградата Принцезата од Астурија за комуникација и хуманитарни науки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fpa.es/en/error404.do|title=The Princess of Asturias Foundation|work=www.fpa.es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100531174332/http://www.fpa.es/en/press/news/alain-touraine-and-zygmunt-bauman-prince-of-asturias-award-for-communication-and-humanities|archive-date=31 May 2010}}</ref> Универзитетот во Лидс го основа “Институтот Бауман“ во рамките на својата школа за социологија и социјална политика во негова чест во септември 2010 година. Универзитетот во Долна Шлеска, Полска, мала приватна високообразовна институција во Долна Шлеска, [[:en:Poland|Полска]] планирана со цел да му додели на Бауман почесен докторат во октомври 2013 година. Како и да е, како реакција на голем антикомунист и за што тврдат приврзаниците на Бауман за “антисемитски“ бунт против него, тој на крајот ја одбил наградата.<ref>{{Наведени вести|url=http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35771,14457349,Prof__Bauman_rezygnuje_z_honorowego_doktoratu__Przez.html#TRrelSST|title=Prof. Bauman rezygnuje z honorowego doktoratu ('Prof. Bauman resigns honorary doctorate')|date=19 August 2013|work=[[Gazeta Wyborcza]]|access-date=10 June 2014|language=pl|archive-date=2013-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130822081610/http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35771,14457349,Prof__Bauman_rezygnuje_z_honorowego_doktoratu__Przez.html#TRrelSST|url-status=dead}}</ref> Во 2015 година, Универзитетот во Саленто го наградил Бауман со почесна диплома за модерни јазици, литература и литературен превод.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unisalento.it/web/guest/393/-/news/viewDettaglio/57840893/10122|title=Laurea honoris causa a Zygmunt Bauman: materiali (Honorary degree to Zygmunt Bauman: resources)|last=|first=|date=17 April 2015|work=|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109173931/http://www.unisalento.it/web/guest/393/-/news/viewDettaglio/57840893/10122|archive-date=2017-01-09|dead-url=|accessdate=9 January 2017|url-status=dead}}</ref> == Критики == Во 2014 година, Питер Волш, кандидат за доктор на науки при [[Кембрички универзитет|Универзитетот во Кембриџ]], го обвинил Бауман за плагијат од неколку мрежни места, вклучувајќи ја и Википедија, во неговата книга “''Дали богатството на малкумина ни користи на сите?“'' (2013). Во оваа книга, се вели дека Бауман ги копирал вербатим параграфите од статиите на Википедија за “Слоу Фуд“ и стабилна-државна економија, заедно со нивната библиографија, без сигурни извори, автори или фактот дека тие биле преземени од Википедија. Тој користел параграф од статијата за златното ракување, но тој цитат соодветно му се припишува на Википедија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kompromitacje.blogspot.co.uk/2014/04/bauman-przepisuje-z-wikipedii.html|title=KOMPROMITACJE: Zygmunt Bauman przepisuje z Wikipedii albo wielka nauka i małe machlojki|work=kompromitacje.blogspot.co.uk|accessdate=13 November 2015}}</ref> Како одговор Бауман посочи дека "послушноста" кон "техничките" правила е непотребна, и додека тој "никогаш не успеав да го признаам авторството на идеите или концептите што ги распоредив, или дека ги инспирира оние што ги измислив".<ref name="plagiarism">{{Наведени вести|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/news/zygmunt-bauman-rebuffs-plagiarism-accusation/2012405.article|title=Zygmunt Bauman rebuffs plagiarism accusation|last=Jump|first=Paul|date=3 April 2014|work=Times Higher Education|access-date=3 April 2014}}</ref> За деталната критика на Волш и соавторот Дејвид Леман, културните критичари Бред Еванс и Хенри А. Гиро заклучија: „Ова обвинение против Бауман е навистина одвратно. Тоа е реакционерна идеолошка критика облечена како славење на методот и стилот на одбрана “задна врата“ на стерилниот емпиризам и културата на позитивизмот. Ова е дискурс кој ги штити податоците, корелациите, и перформансите, а избегнувајќи важни прашања како општествени проблеми и моќ". == Библиографија == === Периодот во Варшава === * 1957: ''Zagadnienia centralizmu demokratycznego w pracach Lenina'' [Questions of Democratic Centralism in Lenin's Works]. Warszawa: Książka i Wiedza. * 1959: ''Socjalizm brytyjski: Źródła, filozofia, doktryna polityczna'' [British Socialism: Sources, Philosophy, Political Doctrine]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. * 1960: ''Klasa, ruch, elita: Studium socjologiczne dziejów angielskiego ruchu robotniczego'' [Class, Movement, Elite: A Sociological Study on the History of the British Labour Movement]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. * 1960: ''Z dziejów demokratycznego ideału'' [From the History of the Democratic Ideal]. Warszawa: Iskry. * 1960: ''Kariera: cztery szkice socjologiczne'' [Career: Four Sociological Sketches]. Warszawa: Iskry. * 1961: ''Z zagadnień współczesnej socjologii amerykańskiej'' [Questions of Modern American Sociology]. Warszawa: Książka i Wiedza. * 1962 (with Szymon Chodak, Juliusz Strojnowski, Jakub Banaszkiewicz): ''Systemy partyjne współczesnego kapitalizmu'' [The Party Systems of Modern Capitalism]. Warsaw: Książka i Wiedza. * 1962: ''Spoleczeństwo, w ktorym żyjemy'' [The Society we inhabit]. Warsaw: Książka i Wiedza. * 1962: ''Zarys socjologii. Zagadnienia i pojęcia'' [Outline of Sociology. Questions and Concepts]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. * 1963: ''Idee, ideały, ideologie'' [Ideas, Ideals, Ideologies]. Warszawa: Iskry. * 1964: ''Zarys marksistowskiej teorii spoleczeństwa'' [ An Outline of the Marxist Theory of Society]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. * 1964: ''Socjologia na co dzień'' [Everyday Sociology]. Warszawa: Iskry. * 1965: ''Wizje ludzkiego świata. Studia nad społeczną genezą i funkcją socjologii'' [Visions of a Human World: Studies on the genesis of society and the function of sociology]. Warszawa: Książka i Wiedza. * 1966: ''Kultura i społeczeństwo. Preliminaria'' [Culture and Society, Preliminaries]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. * 2017: ''Szkice z teorii kultury'' [Essays in cultural theory]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.  <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://scholar.com.pl/sklep.php?md=products&id_p=2615|title=Szkice z teorii kultury|publisher=scholar.com.pl|accessdate=3 January 2017|archive-date=2017-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104162520/http://scholar.com.pl/sklep.php?md=products&id_p=2615|url-status=dead}}</ref> [First edition of a manuscript originally completed in 1967] === Периодот во Лидс === * 1972: ''Between Class and Elite. The Evolution of the British Labour Movement. A Sociological Study''. Manchester: Manchester University Press {{ISBN|0-7190-0502-7}} (Polish original 1960) * 1973: ''Culture as Praxis.'' London: Routledge & Kegan Paul. {{ISBN|0-7619-5989-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7619-5989-0|0-7619-5989-0]] * 1976: ''Socialism: The Active Utopia''. New York: Holmes and Meier Publishers. {{ISBN|0-8419-0240-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8419-0240-2|0-8419-0240-2]] * 1976: ''Towards a Critical Sociology: An Essay on Common-Sense and Emancipation''. London: Routledge & Kegan Paul. {{ISBN|0-7100-8306-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7100-8306-8|0-7100-8306-8]] * 1978: ''Hermeneutics and Social Science: Approaches to Understanding''. London: Hutchinson. {{ISBN|0-09-132531-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-09-132531-5|0-09-132531-5]] * 1982: ''Memories of Class: The Pre-history and After-life of Class''. London/Boston: Routledge & Kegan Paul. {{ISBN|0-7100-9196-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7100-9196-6|0-7100-9196-6]] * c. 1985 ''Stalin and the peasant revolution: a case study in the dialectics of master and slave''. Leeds: University of Leeds Department of Sociology. {{ISBN|0-907427-18-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-907427-18-9|0-907427-18-9]] * 1987: ''Legislators and interpreters: On Modernity, Post-Modernity, Intellectuals''. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press. {{ISBN|0-8014-2104-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8014-2104-7|0-8014-2104-7]] * 1988: ''Freedom''. Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|0-335-15592-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-335-15592-8|0-335-15592-8]] * 1989: ''Modernity and the Holocaust''. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press 1989. {{ISBN|0-8014-2397-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8014-2397-X|0-8014-2397-X]] * 1990: ''Paradoxes of Assimilation''. New Brunswick: Transaction Publishers. * 1990: ''Thinking Sociologically. An introduction for Everyone''. Cambridge, Mass.: Basil Blackwell. {{ISBN|0-631-16361-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-631-16361-1|0-631-16361-1]] * 1991: ''Modernity and Ambivalence''. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press. {{ISBN|0-8014-2603-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8014-2603-0|0-8014-2603-0]] * 1992: ''Intimations of Postmodernity''. London, New York: Routhledge. {{ISBN|0-415-06750-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-415-06750-2|0-415-06750-2]] * 1992: ''Mortality, Immortality and Other Life Strategies''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-1016-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-1016-1|0-7456-1016-1]] * 1993: ''Postmodern Ethics.'' Cambridge, MA: Basil Blackwell. {{ISBN|0-631-18693-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-631-18693-X|0-631-18693-X]] * 1994: ''Dwa szkice o moralności ponowoczesnej'' [Two sketches on postmodern morality]. Warszawa: IK. * 1995: ''Life in Fragments. Essays in Postmodern Morality''. Cambridge, MA: Basil Blackwell. {{ISBN|0-631-19267-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-631-19267-0|0-631-19267-0]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.demos.co.uk/files/aloneagain.pdf|title=Gb1-08.qxd|publisher=Demos.co.uk|accessdate=10 January 2017|archive-date=2021-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011041247/http://www.demos.co.uk/files/aloneagain.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1996: ''Alone Again – Ethics After Certainty.'' London: Demos. {{ISBN|1-898309-40-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-898309-40-X|1-898309-40-X]] * 1997: ''Postmodernity and its Discontents''. New York: New York University Press. {{ISBN|0-7456-1791-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-1791-3|0-7456-1791-3]] * 1995: ''Ciało i przemoc w obliczu ponowoczesności'' [Body and Violence in the Face of Postmodernity]. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. {{ISBN|83-231-0654-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/83-231-0654-1|83-231-0654-1]] * 1997: (with Roman Kubicki, Anna Zeidler-Janiszewska) ''Humanista w ponowoczesnym świecie – rozmowy o sztuce życia, nauce, życiu sztuki i innych sprawach'' [A Humanist in the Postmodern World – Conversations on the Art of Life, Science, the Life of Art and Other Matters]. Warszawa: Zysk i S-ka. {{ISBN|83-7150-313-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/83-7150-313-X|83-7150-313-X]] * 1998: ''Work, consumerism and the new poor''. Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|0-335-20155-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-335-20155-5|0-335-20155-5]] * 1998: ''Globalization: The Human Consequences''. New York: Columbia University Press. {{ISBN|0-7456-2012-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2012-4|0-7456-2012-4]] * 1999: ''In Search of Politics''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-2172-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2172-4|0-7456-2172-4]] * 2000: ''Liquid Modernity''. Cambridge: Polity {{ISBN|0-7456-2409-X}} * (2000 [ed. by Peter Beilharz]: ''The Bauman Reader''. Oxford: Blackwell Publishers. {{ISBN|0-631-21492-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-631-21492-5|0-631-21492-5]]) * 2001: ''Community. Seeking Safety in an Insecure World''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-2634-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2634-3|0-7456-2634-3]] * 2001: ''The Individualized Society.'' Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-2506-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2506-1|0-7456-2506-1]] * 2001 (with Keith Tester): ''Conversations with Zygmunt Bauman''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-2664-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2664-5|0-7456-2664-5]] * 2001 (with Tim May): ''Thinking Sociologically, 2nd edition''. Oxford: Blackwell Publishers. {{ISBN|0-631-21929-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-631-21929-3|0-631-21929-3]] * 2002: ''Society Under Siege.'' Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-2984-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2984-9|0-7456-2984-9]] * 2003: ''Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds,'' Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-2489-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-2489-8|0-7456-2489-8]] * 2003: ''City of fears, city of hopes''. London: Goldsmith's College. {{ISBN|1-904158-37-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-904158-37-4|1-904158-37-4]] * 2004: ''Wasted Lives. Modernity and its Outcasts.'' Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-3164-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-3164-9|0-7456-3164-9]] * 2004: ''Europe: An Unfinished Adventure''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-3403-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-3403-6|0-7456-3403-6]] * 2004: ''Identity: Conversations with Benedetto Vecchi''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-3308-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-3308-0|0-7456-3308-0]] * 2005: ''Liquid Life''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-3514-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-3514-8|0-7456-3514-8]] * 2006: ''Liquid Fear''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-3680-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-3680-2|0-7456-3680-2]] * 2006: ''Liquid Times: Living in an Age of Uncertainty''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-3987-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-3987-9|0-7456-3987-9]] * 2006: ''Moralność w niestabilnym świecie'' [Morality in an instable World]. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha. {{ISBN|83-7015-863-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/83-7015-863-3|83-7015-863-3]] * 2007: ''Consuming Life''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-4002-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-4002-8|0-7456-4002-8]] * 2008: ''Does Ethics Have a Chance in a World of Consumers?'' Cambridge, MA: Harvard University Press. {{ISBN|0-674-02780-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-674-02780-9|0-674-02780-9]] * 2008: ''The Art of Life''. Cambridge: Polity. {{ISBN|0-7456-4326-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7456-4326-4|0-7456-4326-4]] * 2009: ''Living on Borrowed Time: Conversations with Citlali Rovirosa-Madrazo''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-4738-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-4738-8|978-0-7456-4738-8]] * 2009: (with Roman Kubicki, Anna Zeidler-Janiszewska) ''Życie w kontekstach. Rozmowy o tym, co za nami i o tym, co przed nami.'' [Life in contexts. Conversations about what lies behind us and what lies ahead of us.] Warszawa: WAiP. {{ISBN|978-83-61408-77-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-83-61408-77-2|978-83-61408-77-2]] * 2010: ''44 Letters from the Liquid Modern World''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-5056-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-5056-2|978-0-7456-5056-2]] * 2011: ''Collateral Damage: Social Inequalities in a Global Age''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-5294-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-5294-8|978-0-7456-5294-8]] * 2011: ''Culture in a Liquid Modern World''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-5355-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-5355-6|978-0-7456-5355-6]] * 2012: ''This is Not a Diary''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-5570-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-5570-3|978-0-7456-5570-3]] * 2012: (with David Lyon) ''Liquid Surveillance: A Conversation''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-6282-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-6282-4|978-0-7456-6282-4]] * 2013: (with Leonidas Donskis) ''Moral Blindness: The Loss of Sensitivity in Liquid Modernity.'' Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-6274-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-6274-9|978-0-7456-6274-9]] * 2013: (with Stanisław Obirek) ''O bogu i człowieku. Rozmowy''. Kraków: Wydawnictwo Literackie. {{ISBN|978-83-08-05089-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-83-08-05089-7|978-83-08-05089-7]] ** translated as ''Of God and Man''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-9568-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-9568-6|978-0-7456-9568-6]] * 2013: (with Michael Hviid Jacobsen and Keith Tester) ''What use is sociology? Conversations with Michael Hviid Jacobsen and Keith Tester''. Cambridge: Polity. {{ISBN|9780745671246}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780745671246|9780745671246]] * 2013: ''Does the Richness of the Few Benefit Us All?'' Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0745671093}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0745671093|978-0745671093]] * 2014: (with Carlo Bordoni) ''State of Crisis''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-0-7456-8095-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7456-8095-8|978-0-7456-8095-8]] * 2015: (with Rein Raud) ''Practices of Selfhood''. Cambridge: Polity. {{ISBN|9780745690179}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780745690179|9780745690179]] * 2015: (with Irena Bauman, Jerzy Kociatkiewicz, and Monika Kostera) ''Management in a Liquid Modern World''. Cambridge: Polity. {{ISBN|9781509502226}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781509502226|9781509502226]] * 2015: (with Stanisław Obirek) Of God and Man, Cambridge: Polity Press.{{ISBN|9780745695686}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780745695686|9780745695686]]. * 2015: (with Stanisław Obirek)On the World and Ourselves, Cambridge: Polity. {{ISBN|9780745687117}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780745687117|9780745687117]]. * 2016: (with Leonidas Donskis) ''Liquid Evil''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-1509508129}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1509508129|978-1509508129]] * 2016: (with Ezio Mauro) ''Babel''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-1509507603}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1509507603|978-1509507603]] * 2016: ''Strangers at Our Door''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-1509512171}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1509512171|978-1509512171]] * 2017: ''Retrotopia''. Cambridge: Polity. {{ISBN|978-1509515318}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1509515318|978-1509515318]] * 2017: (with Thomas Leoncini) ''Nati Liquidi''. Sperling & Kupfler. {{ISBN|978-8820062668}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-8820062668|978-8820062668]] * 2017: Zygmunt Bauman. Das Vertraute unvertraut machen. Ein Gespräch mit Peter Haffner, Hoffmann und Campe, Hamburg 2017, {{ISBN|978-3-455-00153-2}} * 2017: A Chronicle of Crisis: 2011—2016. Social Europe Editions. {{ISBN|1999715101}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1999715101|1999715101]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [https://okno.mk/taxonomy/term/17792 Статии на Бауман на „Окно“] * [https://off.net.mk/bookbox/chitanka/smrt-na-kapitalizmot-chizburger-na-narodot-zigmund-bauman-za-prirodata-na „За природата на капитализмот“] * [http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=D4D00DF62A888C40AC5A81771C5F0EAA „Зигмунд Бауман: Капиталот не се грижи за судбината на луѓето“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201112184858/http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=D4D00DF62A888C40AC5A81771C5F0EAA |date=2020-11-12 }} (интервју) * [http://www.hotrecentnews.com/news/sociologist-zygmunt-bauman-91-deceased/19992 Почина социологот Зигмунт Бауман] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210410082001/http://www.hotrecentnews.com/news/sociologist-zygmunt-bauman-91-deceased/19992 |date=2021-04-10 }}, hotrecentnews.com * [https://web.archive.org/web/20090703231933/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=1102-inhumanity-is-part-of-human-nature Нечовечноста е дел од човековата природа], салон.eu.sk * [https://web.archive.org/web/20090429094812/http://www.demos.co.uk/publications/aloneagain Бесплатно преземање на целосен текст на ''повторно сам - етика по сигурност'' (1996) од официјалниот издавач Демос (PDF)] * [http://www.archivesaudiovisuelles.fr/FR/_video.asp?id=458&ress=1559&video=3589&format=23 „Глобална фабрика на потрошени луѓе“ - снимана конференција на З. Бауман (2003)], архивиаудиовисуелес.фр * [http://vimeo.com/27702137 Интервју Бауман (2011)], vimeo.com * [http://www.resetdoc.org/story/00000021598/translate/English Видео: Амбиент на неизвесност - Интервју за ресетирање - Дијалог за цивилизациите], resetdoc.org * [https://www.youtube.com/watch?v=EG63MkQb1r4 Зигмунт Бауман: Зад „светската криза на човештвото“], youtube.com (23 јули 2016 година) *[https://novatv.mk/pochina-zigmunt-bauman-eden-od-najvlijatelnite-sotsiolozi-na-20-vek/ ТВ НОВА: Почина Зигмунт Бауман, еден од највлијателните социолози на 20 век] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200613091947/https://novatv.mk/pochina-zigmunt-bauman-eden-od-najvlijatelnite-sotsiolozi-na-20-vek/ |date=2020-06-13 }} *[https://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetail?title=&id=81ca40d4-616a-4cb4-8729-8e6cf3cb0f25 Колумна на Нова Македонија: Зигмунд Бауман: Не сум проповедник, јас сум диjагностичар]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бауман, Зигмунт}} [[Категорија:Полски социолози]] [[Категорија:Полски Евреи]] [[Категорија:Луѓе од Познањ]] [[Категорија:Етичари]] [[Категорија:Еврејски филозофи]] [[Категорија:Филозофи од 21 век]] [[Категорија:Починати во 2017 година]] [[Категорија:Родени во 1925 година]] [[Категорија:Членови на Полската академија на науките]] 54aek1gzuinr7mfhsluray971kdvblv 0 1248196 5622922 5622357 2026-09-02T12:44:13Z Gurther 105215 5622922 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Галена |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Галена Вичева Генчева |alias = |birth_date = {{роден на|21|мај|1985}} |birth_place ={{роден во|Смјадово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |Албуми_ = |Музички_видеа = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]], [[Криско]], [[Галин (пејач)|Галин]], [[Борис Дали]], [[Цветелина Јанева]], [[Андреа]], [[Емилија]], [[Деси Слава]],[[Азис]] |website = }} '''Галена''' уметничко име на '''Галена Вичева Генчева''' (р. {{роден во|Смјадово}} на {{роден на|21|мај|1984}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]].<ref>{{cite web |title=Galena biography |url=https://www.last.fm/music/Galena/+wiki |website=Last.fm |accessdate=9 јуни 2020 |language=en}}</ref> == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Галена]] |Image = Galenanagradi.jpg |Image size = 250px |Caption = Галена 2014 |Studio = 6 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = lightsalmon |Music videos = 104 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Галена (2006) * След 12 (2008) * Официјално забранет (2010) * Аз (2011) * Кой (2015) * XX (2024) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Можеш ли'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Само миг'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Дъждовно реге'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Екстаз'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Чупката'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Душата ми крещи'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Намерих те'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Вземи си дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Утешителна награда'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Нищо общо'' || 2008 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Сама'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Страст на кристали'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''След 12'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''100 пъти'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Знам диагнозата'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дяволът ме кара'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Много сладко'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Нещастница'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мой'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''За последно'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лоша ли съм'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''На две големи'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Тихо ми пази'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Блясък на кристали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Запали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За пари'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''С кое право'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хайде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти го дам ли'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Dj-ят ме издаде – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Неудобни въпроси'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Създай игра'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''След раздялата'' || 2011 || Георги Манов |- | ''Ще се проваля'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Искам да останем будни'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Знам как'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мразя да те обичам'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тоя става'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не пред хората'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спри ме'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Много ми отиваш'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Пак ли'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси,Георги Марков |- | ''Бутилка'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Истински щастлива'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Vatreno, vatreno'' || 2013 || Андреј Илич |- | ''Дай ми'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Кой'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Хавана Тропикана'' || 2014 || Георги Манов |- | ''Body language'' || 2014 || Иван Бончев,Николај Нанков |- | ''Боже прости'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Пантера'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''В твоите очи'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Te quiero'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Стара каравана'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Една жена'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Коледа'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Да ти олекне'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Пей, сърце'' || 2016 || Георги Манов |- | ''#МамаУраган'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Moro mou (Бебето ми)'' || 2017 || Георги Манов |- | ''#TheBo$$'' || 2017 || Bashmotion,Добромир Кирјаков |- | ''Изневериш ли ми'' || 2017 || Николај Нанков |- | ''#JustShow/#ПростоШоу'' || 2017 || Валери Милев |- | ''#GiveMeLove/#ДайМиЛюбов'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Маракеш'' || 2018 || Николај Нанков,Добромир Кирјаков |- | ''Феноменален'' || 2018 || Алексеј Фигуров |- | ''Сърце'' || 2019 || Julie Gomez |- | ''Добре ли си'' || 2019 || Георги Манов |- | ''Паника'' || 2019 || Salih Sali |- | ''Ламборгини'' || 2019 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''100 живота'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Красиви лъжи'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Кавала кючек'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Къде беше ти'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Скандал'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Ти не си за мен'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Тръпката'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''А+Г=ВНЛ'' || 2021 || Георги Марков, Георги Манов |- | ''Еуфорија'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Welcome to Bulgaria'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Честит рожден ден'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Не си ме давай'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Името ти'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Горчиво'' || 2023 || Валери Милев |- | ''Abracadabra'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''По,по,по'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Жалко'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Докторе'' || 2024 || Жоро Пеев |- | ''Зиг-заг'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Играй'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Неговата жена'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Ток по тялото'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Запалката'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Убий ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Delta force'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Хубавица'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Живот мой'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''22:22'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''My birthday'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''4:44'' || 2025|| Stressko |- | ''Все по живота'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''За награда'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Хващаме бас'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Пълен цирк'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''ChatGPT'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Ранена птица'' || 2013 || – || Радослав Георгиев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || – || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Лъжец'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Ангел по лице, дявол по сърце'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Как не те е срам'' || 2005 || Галена 2006 || |- | ''Харесвам те'' || 2006 || Галена 2006 || |- | ''Само за ден'' || 2007 || След 12 || |- | ''Всяка нощ'' || 2007 || След 12 || |- | ''Утешителна награда – remix'' || 2008 || След 12 || |- | ''Неплатена сметка'' || 2008 || Официално забранен || |- | ''Черен списък'' || 2009 || Официално забранен || |- | ''Опасен за жени'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не се опитвай'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не ставам втора'' || 2013 || – || |- | ''Завиждайте'' || 2013 || – || |- | ''Точно никога'' || 2014 || – || Интернет верзија |- | ''Криво ще ми е'' || 2014 || – || |- | ''Мина ми'' || 2017 || – || |- | ''Да си тук/Къде беше ти (acoustic version)'' || 2021 || – || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя – remix'' || 2024 ||XX || Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] 9urlh5hwcfxq0qwqxsytr2db6jttf9u 5622923 5622922 2026-09-02T12:44:58Z Gurther 105215 5622923 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Галена |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Галена Вичева Генчева |alias = |birth_date = {{роден на|21|мај|1985}} |birth_place ={{роден во|Смјадово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |Албуми_ = |Музички_видеа = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]], [[Криско]], [[Галин (пејач)|Галин]], [[Борис Дали]], [[Цветелина Јанева]], [[Андреа]], [[Емилија]], [[Деси Слава]],[[Азис]] |website = }} '''Галена Вичева Генчева''', повеќе позната по нејзиното уметничко име '''Галена''' (р. {{роден во|Смјадово}} на {{роден на|21|мај|1984}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]].<ref>{{cite web |title=Galena biography |url=https://www.last.fm/music/Galena/+wiki |website=Last.fm |accessdate=9 јуни 2020 |language=en}}</ref> == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Галена]] |Image = Galenanagradi.jpg |Image size = 250px |Caption = Галена 2014 |Studio = 6 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = lightsalmon |Music videos = 104 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Галена (2006) * След 12 (2008) * Официјално забранет (2010) * Аз (2011) * Кой (2015) * XX (2024) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Можеш ли'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Само миг'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Дъждовно реге'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Екстаз'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Чупката'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Душата ми крещи'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Намерих те'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Вземи си дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Утешителна награда'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Нищо общо'' || 2008 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Сама'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Страст на кристали'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''След 12'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''100 пъти'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Знам диагнозата'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дяволът ме кара'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Много сладко'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Нещастница'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мой'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''За последно'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лоша ли съм'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''На две големи'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Тихо ми пази'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Блясък на кристали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Запали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За пари'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''С кое право'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хайде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти го дам ли'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Dj-ят ме издаде – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Неудобни въпроси'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Създай игра'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''След раздялата'' || 2011 || Георги Манов |- | ''Ще се проваля'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Искам да останем будни'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Знам как'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мразя да те обичам'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тоя става'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не пред хората'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спри ме'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Много ми отиваш'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Пак ли'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси,Георги Марков |- | ''Бутилка'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Истински щастлива'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Vatreno, vatreno'' || 2013 || Андреј Илич |- | ''Дай ми'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Кой'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Хавана Тропикана'' || 2014 || Георги Манов |- | ''Body language'' || 2014 || Иван Бончев,Николај Нанков |- | ''Боже прости'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Пантера'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''В твоите очи'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Te quiero'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Стара каравана'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Една жена'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Коледа'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Да ти олекне'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Пей, сърце'' || 2016 || Георги Манов |- | ''#МамаУраган'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Moro mou (Бебето ми)'' || 2017 || Георги Манов |- | ''#TheBo$$'' || 2017 || Bashmotion,Добромир Кирјаков |- | ''Изневериш ли ми'' || 2017 || Николај Нанков |- | ''#JustShow/#ПростоШоу'' || 2017 || Валери Милев |- | ''#GiveMeLove/#ДайМиЛюбов'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Маракеш'' || 2018 || Николај Нанков,Добромир Кирјаков |- | ''Феноменален'' || 2018 || Алексеј Фигуров |- | ''Сърце'' || 2019 || Julie Gomez |- | ''Добре ли си'' || 2019 || Георги Манов |- | ''Паника'' || 2019 || Salih Sali |- | ''Ламборгини'' || 2019 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''100 живота'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Красиви лъжи'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Кавала кючек'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Къде беше ти'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Скандал'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Ти не си за мен'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Тръпката'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''А+Г=ВНЛ'' || 2021 || Георги Марков, Георги Манов |- | ''Еуфорија'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Welcome to Bulgaria'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Честит рожден ден'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Не си ме давай'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Името ти'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Горчиво'' || 2023 || Валери Милев |- | ''Abracadabra'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''По,по,по'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Жалко'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Докторе'' || 2024 || Жоро Пеев |- | ''Зиг-заг'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Играй'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Неговата жена'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Ток по тялото'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Запалката'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Убий ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Delta force'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Хубавица'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Живот мой'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''22:22'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''My birthday'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''4:44'' || 2025|| Stressko |- | ''Все по живота'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''За награда'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Хващаме бас'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Пълен цирк'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''ChatGPT'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Ранена птица'' || 2013 || – || Радослав Георгиев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || – || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Лъжец'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Ангел по лице, дявол по сърце'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Как не те е срам'' || 2005 || Галена 2006 || |- | ''Харесвам те'' || 2006 || Галена 2006 || |- | ''Само за ден'' || 2007 || След 12 || |- | ''Всяка нощ'' || 2007 || След 12 || |- | ''Утешителна награда – remix'' || 2008 || След 12 || |- | ''Неплатена сметка'' || 2008 || Официално забранен || |- | ''Черен списък'' || 2009 || Официално забранен || |- | ''Опасен за жени'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не се опитвай'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не ставам втора'' || 2013 || – || |- | ''Завиждайте'' || 2013 || – || |- | ''Точно никога'' || 2014 || – || Интернет верзија |- | ''Криво ще ми е'' || 2014 || – || |- | ''Мина ми'' || 2017 || – || |- | ''Да си тук/Къде беше ти (acoustic version)'' || 2021 || – || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя – remix'' || 2024 ||XX || Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] la3e2hrjh1xcy5th9wv8f4zrbscs59n 0 1248306 5622959 5622359 2026-09-02T13:28:23Z Gurther 105215 5622959 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=јуни 2026}}{{Внимание}}{{Infobox musical artist |name =Андреа |background = solo_singer |image = Andrea performing at the Planeta Summer Tour 2014.jpg |caption = |birth_name =Теодора Руменова Андреева |alias = |birth_date = {{роден на|23|јануари|1987}} |birth_place ={{роден во|Софија}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2006 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = [[Пајнер мјузик]] |associated_acts = [[Галена]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Андреа]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 4 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 72 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Андреа''', уметничко име на '''Теодора Руменова Андреева''' (р. {{роден на|23|јануари|1987}}во {{родена во|Софија}}) — поп-фолк [[пејач]]ка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * Оган во крвта (Огън в кръвта) (2008) * Мене си ме барал (Мен си търсил) (2009) * Андреа (2010) * Лоша (2012) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Като непознат'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не съм такава'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хладна нежност'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Без теб'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Красива лъжа'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Страх'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Фалшиво щастие'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма те'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нямам причина'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Само мой'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-велик'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дай ми всичко'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Избирам теб'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мен си търсил'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Употребена'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Tyalee'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Bellezza'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Моята порода'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Излъжи ме'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''С теб да бъдем пак'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Неблагодарен'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''I wanna'' || 2010 || |- | ''Mine'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Блясък на кристали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хайде, опа'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не ги прави тия работи'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На екс'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Докрай'' || 2011 || Георги Манов, Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предай се'' || 2011 || Мартин Макариев |- | ''Champagne'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Едно'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лоша'' || 2012 || Мартин Макариев |- | ''Пробвай се'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Only you'' || 2012 || Мартин Макариев |- | ''Искам искам'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Лош герой'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Без окови'' || 2013 || Bashmotion |- | ''Никой друг'' || 2013 || Андреа, Bashmotion |- | ''Hayati'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Pozovi me/Обади ми се'' || 2013 || Андреј Илиќ |- | ''Няма да съм аз'' || 2013 || Андреа, Јордан Петков |- | ''Zvuk'' || 2013 || Visual Fever |- | ''Пий едно от мене'' || 2013 || Андреа, Јордан Петков |- | ''Chupa song (Chupacabra)'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Най-добрата'' || 2014 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Искам нещо от теб'' || 2014 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Bésame'' || 2014 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Секс за ден'' || 2015 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Universal love'' || 2015 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Passión'' || 2015 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Полудей'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Love is mine'' || 2016 || Edward Aninaru, Станислав Христов, Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Всичко ми взе'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Vitamin'' || 2017 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Строго забранено'' || 2017 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Heart Beating Hard'' || 2018 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Miss California'' || 2018 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Amor Peligroso'' || 2019 || Андреа, Ричард Стан |- | ''Soledad'' || 2020 || Станислав Христов — Стенли |- | ''Егоист'' || 2020 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Интуиција'' || 2022 || Aren Bayadyan |- | ''In love'' || 2023 || Max Production |- | ''Lights'' || 2023 || |- | ''Džanum'' || 2023 ||Стамбини |- | ''Повече от думи'' || 2023 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Miss me when i am gone'' || 2024 || |- | ''Burning my whole'' || 2024 || |- | ''Ma acum •Целуни ме сега '' || 2024 ||Bogdan Boier Bibescu |- | ''Нямам сърце '' || 2024 ||Иван Димитров – Torex |- | ''Peaceful Place'' || 2024 ||Радостин Сјабев – Шошо |- | ''Без коз'' || 2025 ||Иван Димитров – Torex |- | ''Топа'' || 2025 || Станислав Христов – Стенли |- | ''TBA'' || 2026 || |- | ''TBA'' || 2026 || |- | ''TBA'' || 2026 || |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [http://andreasite.eu/ Официјален портал на Андреа] * [http://andrea-daily.blogspot.bg/ Фен сайт на Андреа] * [http://andreaofficialsite.blogspot.bg/ Фен сайт на Андреа 2] * [http://www.vmusic.bg/artist/Андреа Профил във Vmusic] * [https://www.facebook.com/OfficialPageAndrea/ Официјален Facebook Профил] * [http://www.youtube.com/user/AndreaProfile?feature=watch Официјален Youtube Канал] * [http://twitter.com/andreamusic_bg Официјален Twitter Профил] * [https://www.instagram.com/andreabulgaria/ Официјален Instagram Профил] * [http://www.vbox7.com/user:andrea_official Официјален Vbox7 канал]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *dailymotion na Andrea production Bulgaria [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] f0ym0zddprkyb70kynzdlfwnoe8x0od 0 1250417 5622961 5622360 2026-09-02T13:29:17Z Gurther 105215 5622961 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}{{Infobox musical artist |name =Емилија |background = solo_singer |image =|<nowiki>центар]] </nowiki> |caption =Емилија 2021 |birth_name =Емилија Јанчева Валева |alias = |birth_date = {{роден на|21|март|1982}} |birth_place ={{роден во|Г’л’бово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 1999 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Борис Дали]],[[Малина]],[[Галена]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Емилија]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 11 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 107 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Емилија''' (р. {{роден во|Г’л’бово}}, {{роден на|21|март|1982}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * [[Весело момиче]] (2001) * [[Нежни устни]] (2002) * [[Ангел в нощта]] (2004) * [[Самотна стая]] (2005) * [[Мисли за мен]] (2006) * [[Целувай ме – Best Ballads]] (2007) * [[Родена съм да те обичам]] (2008) * [[Така ми харесва]] (2010) * [[Смелите си имат всичко]] (2012) * [[Ех, Българийо, красива]] (2015) * [[Акула (албум)|Акула]] (2020) * [[Турбуленция (албум)|Турбуленция]] (2023) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Весело момиче'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Кой си ти'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Река на любовта'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Мъж да си'' || 2001 || Георги Колев |- | ''Ще те накажем'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Само с поглед'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Лудост е'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Студен огън'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Нежни устни'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Любов в полунощ'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Не виждам'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Мечтата ми вземи'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Легенда за любовта'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Няма да тъгувам'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Безумна любов'' || 2003 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Ти замина'' || 2004 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Познавам те'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Забрави'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Любов и нежност'' || 2004 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Целувай ме'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''За мене забрави'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Ела ме вземи'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Още мисля за теб'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Изгори ме с устни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Не се обръщай'' || 2006 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''С теб да полудея'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''С теб да бъдем пак'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Когато всичко свърши'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Отново не дойде'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Дори и да боли'' || 2007 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сълза'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Ще рискувам'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''История'' || 2008 || Јордан Петков |- | ''История – remix'' || 2008 || Јордан Петков |- | ''Всяка минута'' || 2009 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Изнервяш ме'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ти си луд'' || 2009 || Јордан Петков |- | ''Харесва ми'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Няма как'' || 2009 || Јордан Петков/Тенчо Јанчев |- | ''Мъртви души'' || 2009 || Јордан Петков/Тенчо Јанчев |- | ''Искаш ли'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Така ми харесва'' || 2010 || Јордан Петков |- | ''Пробвай ме'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''По твоите следи'' || 2010 || Јордан Петков |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Двойно'' || 2011 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Осмелявам се'' || 2011 || Николај Скерлев  |- | ''Щом така го искаш'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Смелите си имат всичко'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Не се променям'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Грешница'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''O Tannenbaum'' || 2011 || Јордан Петков |- | ''Моята половина'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Свързано е с теб'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Ще чакам да ми звъннеш'' || 2012 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Просто те убивам'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Кукла'' || 2013 ||Виктор Антонов |- | ''Ти си ми'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Ако си звезда'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Оставаш сам'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Кой ще му каже/Boi tegali li'' || 2014 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Балкания'' || 2014 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Да бях от гадните'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Без въпроси'' || 2014 || Bashmotion |- | ''Ето ме'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Питбул'' || 2015 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Jingle Bells'' || 2015 || Јордан Петков |- | ''Обичай ме'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''California'' || 2016 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Специално за всяка'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Напусни'' || 2017 || Александар Молов |- | ''Само мой'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Как да изтрезнея'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Все едно ми е'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Една любов/Hristougena'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''По-силна ставам'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''По такива си падам'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Завинаги'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Harem'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Само тебе искам'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Акула'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Тръгвай си'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''В София дойде/Asteri mou esi'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Djeale'' || 2020 || Алекс Кеусу |- | ''Отиваш си'' || 2020 || Николај Скерлев/Иван Димитров-Torex |- | ''На всичките в устата'' || 2020 || Валери Милев |- | ''Deals'' || 2021 || Алекс Кеусу |- | ''Турбуленция'' || 2021 || Валери Милев |- | ''Пак ще се броиш'' || 2022 || Валери Милев |- | ''Единствено'' || 2022 || Валери Милев |- | ''Алкохол'' || 2022 || Валери Милев |- | '' Българи-юнаци '' || 2023 || Валери Милев |- | '' Ела,Хабиби '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Dja dja '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Прощавам ти '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Шмекерия'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Закъсня'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Сбърка адреса'' || 2024 || Иван Димитров-Torex |- | ''Любов на кг'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Вълкът'' || 2025 || Валери Милев |- | ''Седам дана'' || 2025 || Иван Димитров-Torex |- | ''Вземах-давах'' || 2025 || Иван Димитров-Torex |- | ''Не заслужаваш '' || 2025 || Валери Милев |- | ''Страх ме е'' || 2026|| Николај Скерлев |- | ''Ако друга намериш'' || 2026|| Иван Димитров-Torex |- | ''Живот'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Луд скандал'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''TBA'' || 2026|| |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Снощи си мамо отидох'' || 2001 || |- | ''Раде ле, мари хубава'' || 2001 || |- | ''Иван Димитър думаше'' || 2001 || |- | ''Майчина обич'' || 2002 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Залюбих, майко'' || 2002 || |- | ''От горната махала момите'' || 2002 || |- | ''Малка мома вода носи'' || 2004 || Георги Колев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Стари спомени'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Тракийска сватба'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Хайдушка сватба'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Разболял ми се млад Стоян'' || 2021 || Николај Скерлев/Светослав Кјоркчииски |- | ''Майчина обич (нова верзија)'' || 2021 || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум |- | ''Втора цигулка'' || 2002 || Весело момиче |- | ''С любовта шега не бива'' || 2002 || Весело момиче |- | ''Коварство и печал'' || 2002 || Нежни устни |- | ''Майчино гнездо'' || 2003 || Весело момиче |- | ''Изгубена любов'' || 2003 || Нежни устни |- | ''Само ти, само аз'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Не оставяй сълзи'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Ангел в нощта'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Моля те'' || 2005 || Ангел в нощта |- | ''Самотна стая'' || 2005 || Самотна стая |- | ''Мисли за мен'' || 2006 || Мисли за мен |- | ''Само сега'' || 2007 || Мисли за мен |- | ''Писмата ти'' || 2007 || Мисли за мен |- | ''Птица бяла'' || 2007 || Родена съм да те обичам |- | ''Хайде на купона 2'' || 2008 || Родена съм да те обичам |- | ''Някъде, някога, някак си'' || 2008 || Родена съм да те обичам |- | ''Нощна смяна'' || 2010 || Родена съм да те обичам |- | ''Ще се влюбиш'' || 2010 || Така ми харесва |- | ''По твоите следи – remix'' || 2010 || Така ми харесва |- | ''Новогодишен микс 2018'' || 2017 || – |- | ''За тебе, братко'' || 2020 || Турболенция |- | ''Mashup 2023'' || 2023 || – |- | ''Вземах-давах (божиќна верзија)'' || 2025 || |- | ''Здравей любов (божиќна верзија)'' || 2025 || – |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] 4o5te239lkawc0t3srf335s9kd5wogr 5623185 5622961 2026-09-03T06:34:58Z NadyBarbieGirl 63459 5623185 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}{{Infobox musical artist |name =Емилија |background = solo_singer |image =|<nowiki>центар]] </nowiki> |caption =Емилија 2021 |birth_name =Емилија Јанчева Валева |alias = |birth_date = {{роден на|21|март|1982}} |birth_place ={{роден во|Г’л’бово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 1999 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Борис Дали]],[[Малина]],[[Галена]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Емилија]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 11 |Option = 1 |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 107 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Емилија''' (р. {{роден во|Г’л’бово}}, {{роден на|21|март|1982}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * [[Весело момиче]] (2001) * [[Нежни устни]] (2002) * [[Ангел в нощта]] (2004) * [[Самотна стая]] (2005) * [[Мисли за мен]] (2006) * [[Целувай ме – Best Ballads]] (2007) * [[Родена съм да те обичам]] (2008) * [[Така ми харесва]] (2010) * [[Смелите си имат всичко]] (2012) * [[Ех, Българийо, красива]] (2015) * [[Акула (албум)|Акула]] (2020) * [[Турбуленция (албум)|Турбуленция]] (2023) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Весело момиче'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Кой си ти'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Река на любовта'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Мъж да си'' || 2001 || Георги Колев |- | ''Ще те накажем'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Само с поглед'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Лудост е'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Студен огън'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Нежни устни'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Любов в полунощ'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Не виждам'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Мечтата ми вземи'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Легенда за любовта'' || 2003 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Няма да тъгувам'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Безумна любов'' || 2003 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Ти замина'' || 2004 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Познавам те'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Забрави'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Любов и нежност'' || 2004 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Целувай ме'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''За мене забрави'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Ела ме вземи'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Още мисля за теб'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Изгори ме с устни'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Не се обръщай'' || 2006 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''С теб да полудея'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''С теб да бъдем пак'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Когато всичко свърши'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Отново не дойде'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Дори и да боли'' || 2007 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Сълза'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Ще рискувам'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''История'' || 2008 || Јордан Петков |- | ''История – remix'' || 2008 || Јордан Петков |- | ''Всяка минута'' || 2009 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Изнервяш ме'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ти си луд'' || 2009 || Јордан Петков |- | ''Харесва ми'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Няма как'' || 2009 || Јордан Петков/Тенчо Јанчев |- | ''Мъртви души'' || 2009 || Јордан Петков/Тенчо Јанчев |- | ''Искаш ли'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Така ми харесва'' || 2010 || Јордан Петков |- | ''Пробвай ме'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''По твоите следи'' || 2010 || Јордан Петков |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Двойно'' || 2011 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Осмелявам се'' || 2011 || Николај Скерлев  |- | ''Щом така го искаш'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Смелите си имат всичко'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Не се променям'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Грешница'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''O Tannenbaum'' || 2011 || Јордан Петков |- | ''Моята половина'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Свързано е с теб'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Ще чакам да ми звъннеш'' || 2012 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Просто те убивам'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Кукла'' || 2013 ||Виктор Антонов |- | ''Ти си ми'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Ако си звезда'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Оставаш сам'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Кой ще му каже/Boi tegali li'' || 2014 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Балкания'' || 2014 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Да бях от гадните'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Без въпроси'' || 2014 || Bashmotion |- | ''Ето ме'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Питбул'' || 2015 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Jingle Bells'' || 2015 || Јордан Петков |- | ''Обичай ме'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''California'' || 2016 || Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Специално за всяка'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Напусни'' || 2017 || Александар Молов |- | ''Само мой'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Как да изтрезнея'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Все едно ми е'' || 2017 || Георги Марков |- | ''Една любов/Hristougena'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''По-силна ставам'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''По такива си падам'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Завинаги'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Harem'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Само тебе искам'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Акула'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''Тръгвай си'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''В София дойде/Asteri mou esi'' || 2019 || Николај Скерлев |- | ''Djeale'' || 2020 || Алекс Кеусу |- | ''Отиваш си'' || 2020 || Николај Скерлев/Иван Димитров-Torex |- | ''На всичките в устата'' || 2020 || Валери Милев |- | ''Deals'' || 2021 || Алекс Кеусу |- | ''Турбуленция'' || 2021 || Валери Милев |- | ''Пак ще се броиш'' || 2022 || Валери Милев |- | ''Единствено'' || 2022 || Валери Милев |- | ''Алкохол'' || 2022 || Валери Милев |- | '' Българи-юнаци '' || 2023 || Валери Милев |- | '' Ела,Хабиби '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Dja dja '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Прощавам ти '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Шмекерия'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Закъсня'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Сбърка адреса'' || 2024 || Иван Димитров-Torex |- | ''Любов на кг'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Вълкът'' || 2025 || Валери Милев |- | ''Седам дана'' || 2025 || Иван Димитров-Torex |- | ''Вземах-давах'' || 2025 || Иван Димитров-Torex |- | ''Не заслужаваш '' || 2025 || Валери Милев |- | ''Страх ме е'' || 2026|| Николај Скерлев |- | ''Ако друга намериш'' || 2026|| Иван Димитров-Torex |- | ''Живот'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''Луд скандал'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси  |- | ''TBA'' || 2026|| |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Снощи си мамо отидох'' || 2001 || |- | ''Раде ле, мари хубава'' || 2001 || |- | ''Иван Димитър думаше'' || 2001 || |- | ''Майчина обич'' || 2002 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Залюбих, майко'' || 2002 || |- | ''От горната махала момите'' || 2002 || |- | ''Малка мома вода носи'' || 2004 || Георги Колев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Стари спомени'' || 2018 || Николај Скерлев |- | ''Тракийска сватба'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Хайдушка сватба'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Разболял ми се млад Стоян'' || 2021 || Николај Скерлев/Светослав Кјоркчииски |- | ''Майчина обич (нова верзија)'' || 2021 || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум |- | ''Втора цигулка'' || 2002 || Весело момиче |- | ''С любовта шега не бива'' || 2002 || Весело момиче |- | ''Коварство и печал'' || 2002 || Нежни устни |- | ''Майчино гнездо'' || 2003 || Весело момиче |- | ''Изгубена любов'' || 2003 || Нежни устни |- | ''Само ти, само аз'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Не оставяй сълзи'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Ангел в нощта'' || 2004 || Ангел в нощта |- | ''Моля те'' || 2005 || Ангел в нощта |- | ''Самотна стая'' || 2005 || Самотна стая |- | ''Мисли за мен'' || 2006 || Мисли за мен |- | ''Само сега'' || 2007 || Мисли за мен |- | ''Писмата ти'' || 2007 || Мисли за мен |- | ''Птица бяла'' || 2007 || Родена съм да те обичам |- | ''Хайде на купона 2'' || 2008 || Родена съм да те обичам |- | ''Някъде, някога, някак си'' || 2008 || Родена съм да те обичам |- | ''Нощна смяна'' || 2010 || Родена съм да те обичам |- | ''Ще се влюбиш'' || 2010 || Така ми харесва |- | ''По твоите следи – remix'' || 2010 || Така ми харесва |- | ''Новогодишен микс 2018'' || 2017 || – |- | ''За тебе, братко'' || 2020 || Турболенция |- | ''Mashup 2023'' || 2023 || – |- | ''Вземах-давах (божиќна верзија)'' || 2025 || |- | ''Здравей любов (божиќна верзија)'' || 2025 || – |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] m9jpuwxhlge02k1qf3iw19ogakbhp42 0 1250425 5622924 5619710 2026-09-02T12:45:32Z Gurther 105215 5622924 wikitext text/x-wiki {{превод}}{{Infobox musical artist |name =Анелија |background = solo_singer |image = Anelia 2007.jpg |caption = |birth_name =Анелија Георгиева Атанасова |alias = |birth_date = {{роден на|1|јули|1982}} |birth_place ={{роден во|Стара Загора}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2002 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]],[[Емануела]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Анелија]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 9 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 101 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Анелија Георгиева Атанасова''', повеќе позната како '''Анелија''' (р. {{роден на|1|јули|1982}} во {{роден во|Стара Загора}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * [[Погледни ме в очите (албум)]] (2002) * [[Не поглеждай назад]] (2004) * [[Всичко води към теб (албум)|Всичко води към теб]] (2005) * [[Пепел от рози]] (2006) * [[Единствен ти (албум)]] (2008) * [[Добрата, лошата]] (2010) * [[Игри за напреднали (албум)|Игри за напреднали]] (2011) * [[Феноменална]] (2014) * [[Дай ми още]] (2018) * [[TBA]] (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Чужди устни'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Погледни ме в очите'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Погледни ме в очите – remix'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Само мене нямаш'' || 2003 || Георги Колев |- | ''Обичай ме'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Искам те'' || 2004 || Николај Скерлев |- |'' За теб любов'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Не знаеш'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Не поглеждай назад'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Всичко води към теб'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Как предаде любовта'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Не спирай'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Не мога да спра да те обичам'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''До зори'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Само за миг'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Вятър в косите ти'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ден без теб'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Щом си до мен'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Ти си слънцето в мен'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Завинаги'' || 2007 || Васил Стефанов |- | ''Единствен ти'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Следа от любовта'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Все едно ми е'' || 2008 || Тенчо Јанчев |- | ''Трети път'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Поръчай пак'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Продължавам'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Не ме принуждавай'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Добрата, лошата'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две неща'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обичам те'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ако с теб не съм'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Обичам те – remix'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Четири секунди'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Раздялата'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Така ме кефиш'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Проба-грешка – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Игри за напреднали'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сложно-невъзможно'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Яко ми действаш'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Не исках да те нараня'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти викна ли такси'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Виж ме сега'' || 2012 || Васил Стефанов |- | ''Аз и ти'' || 2013 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Искам те, полудявам'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма да съм друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предадох те'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Феноменална'' || 2014 || Александар Моллов |- | ''Твоя съм'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Изведнъж'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не мога да губя'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Генерал'' || 2015 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Сърцето ще плати'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аз съм дяволът'' || 2015 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Гот ми е'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В моя ум'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Моят мъж'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дай ми още'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Колеги'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи жена'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За патрона'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кажи ми'' || 2017 || Георги Марков |- | ''На Маями'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''С тебе ми е най'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зоопарк'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бръммм'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обичам те'' || 2018 || Радина Миленчева |- | ''Копакабана'' || 2018 || Стефан Маринов |- | ''Просяци'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Подлудяваш ме'' || 2018 || Александар Моллов |- | ''Сърцето ми'' || 2019 || Александар Моллов |- | ''Заради теб'' || 2019 || Александар Моллов |- | ''Шампион'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Гъзарка'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Ти си'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Милион'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Пие ми се'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Двама'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Котка'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Влез, влез'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Няма драма'' || 2022 || Bashmotion |- | ''Наранихме се'' || 2022 || Bashmotion |- | ''Към вратата'' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Любо(в)'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Loca, loca'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Нямаш мене'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не можеш да ме замениш'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | '' Цял живот '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Съжалявам '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Буря'' || 2024 || Chameleon |- | ''Имам друг '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Party'' || 2024 || Chameleon |- | ''Мой'' || 2025 || Стефан Маринов |- | ''До събота'' || 2025 || Bashmotion |- | ''Фирмата '' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''Влюбен до уши '' || 2025|| Bashmotion |- | ''Великан '' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''След 100 години'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''Заби ми ножа'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''Вярно с оригинала'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''Пума'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] kmcnfmmsdpz9ipi8ci9gtfs6hwowwh2 0 1250519 5622960 5620663 2026-09-02T13:28:49Z Gurther 105215 5622960 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=март 2026}}{{Infobox musical artist |name =Деси Слава |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Десислава Иванова Донева |alias = |birth_date = {{роден на|7|март|1979}} |birth_place ={{роден во|Раднево}}, [[НР Бугарија]] |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 1996 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Галена]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Деси Слава]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 13 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 106 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Деси Слава''' (р. {{роден во|Раднево}}, {{роден на|7|март|1979}}) — поп-фолк [[пејачка]] од [[Бугарија]]. == Животопис == Деси Слава е родена на [[7 март]] [[1979|1979 година]] во [[Раднево|градот Раднево]], [[Народна Република Бугарија]]. Нејзиното родно име е Десислава Иванова Донева. == Дискографија == === Албуми === * [[Забравени от Бога]] (1997) * [[Нямам проблеми]] (1998) * [[Ези-тура]] (2000) * [[Завинаги (албум)|Завинаги]] (2001) * [[Мистерия]] (2002) * [[Любовта е само чувство]] (2004) * [[Together]] - со Азис (2004) * [[Гореща следа]] (2005) * [[Сладки сънища]] (2006) * [[Estoy Aqui]] (2007) * [[Послушай сърцето си]] (2009) * [[Slavatronika]] (2011) * [[България в душата ми]] (2025) * [[TBA]] (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Синя птица'' || 1998 || — |- | ''Танц на любовта'' || 1998 || Георги Колев/Петјо Картулев |- | ''Мъжки номера'' || 1998 || Георги Колев/Петјо Картулев |- | ''Приятелки'' || 1998 || — |- | ''Обади се'' || 1998 || — |- | ''Любов на сън'' || 1998 || — |- | ''Нямам проблеми'' || 1999 || Николај Скерлев |- | ''Да, да, да'' || 1999 || Николај Скерлев |- | ''Една нощ'' || 1999 || — |- | ''Върни радостта ми'' || 2000 || — |- | ''Ези-тура'' || 2000 || Петјо Картулев |- | ''Мъжете всичко искат'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''До тук'' || 2000 || — |- | ''Мила моя, мили мой'' || 2000 || Магјердич Халваджијан |- | ''Бели нощи'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Следи от сълзи'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жадни за любов'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Завинаги'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Страсти'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Птица скитница'' || 2002 || Николај Нанков/Петјо Картулев |- | ''Мистерия'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Истинска нощ'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Две сърца'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Само една'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Думи две'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Няма те до мен'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Просто забрави'' || 2004 || Николај Нанков |- | ''Лъжа'' || 2004 || Николај Нанков |- | ''Нежна дрога'' || 2004 || Николај Нанков |- | ''Жадувам'' || 2004 || Валери Милев |- | ''Бъди добро момче'' || 2004 || Николај Нанков |- | ''Искам, но не мога'' || 2005 || — |- | ''Истински щастливи'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Не си ми спешен'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Казваш, че ме обичаш'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Сънувах те — remix'' || 2005 || — |- | ''Нещо по-така'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Невъзможно е да спрем'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Ficción'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Замълчи'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Схемата'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Някой ден'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Регетон и малко чалга'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''No soy tall mujer'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''100 мечти'' || 2007 || Николај Павлов |- | ''Ésto es el amor'' || 2007 || — |- | ''Катастрофа'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Черен сняг'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Never end'' || 2008 || — |- | ''Два магнита'' || 2009 || — |- | ''My pleasure, my pain'' || 2009 || — |- | ''Не спирай'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Не можем без тях'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Най-добрия'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Искам те пак'' || 2010 || Јовко Петров |- | ''Loving you/Agapi mou'' || 2010 || — |- | ''Пленница на любовта'' || 2011 || Јовко Петров |- | ''I like (summer version)'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Най-неправилният мъж'' || 2011 || Јовко Петров |- | ''I like (winter version)'' || 2012 || kaZak |- | ''Не искам без теб'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Моето друго аз'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Only one'' || 2012 || Станислав Христов-Стенли |- | ''It ain't over'' || 2012 || Valquire Veljkovic, Emilio El-Lauren |- | ''Мръсни поръчки'' || 2012 || Костадин Крстев – Коко |- | ''You & me'' || 2013 || Николај Павлов |- | ''Усещам'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Пусни го пак'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Мойто зайче'' || 2014 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Войната'' || 2014 || Костадин Крстев – Коко/Николај Скерлев |- | ''Cotton candy'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Не го прави'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''В твоите очи'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Започваме на чисто'' || 2015 || Георги Марков |- | ''Смени паролата си'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Нека да е тайно'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В друг живот'' || 2016 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Отново се родих'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''И на всички като тебе'' || 2016 || Станислав Христов – Стенли |- | ''И това ще преживея'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Гледай да не бъркаш'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Ангелите плачат'' || 2017 || Николај Скерлев |- | ''Дали ще те оставя'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Много съм добра'' || 2018 || Деси Слава/Георги Марков |- | ''Вторник беше'' || 2019 || Виктор Антонов |- | ''След 1000 жени'' || 2019 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Сърцето ти е мое'' || 2020 || Добромир Николов, Станислав Христов – Стенли |- | ''Поне един живот'' || 2020 || Николај Скерлев |- | ''Токсичен'' || 2021 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Болката ти любима'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На никой друг'' || 2021 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Мъже милиарди'' || 2022 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Брутален'' || 2022 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Поискай от мен'' || 2022 || Николај Нанков |- | ''Само ти'' || 2022 || Томи Михајлов |- | ''Колко те обичах'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Нотариално заверен'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Дилър на любов'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Като преди'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Такъв е животът'' || 2024 || Виктор Милушев |- | ''Бели нощи (нова верзија)'' || 2024 || Бетина Димитрова |- | ''Такси'' || 2024 ||Иван Димитров – Torex |- | ''България в душата ми'' || 2025 || Бојко Стонов |- | ''Празнуваш'' || 2025 ||Иван Димитров – Torex |- | ''Прежалих те'' || 2025 ||Иван Димитров – Torex |- | '' Вярно с оригинала'' || 2026 ||Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026 ||Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026 ||Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] krfjtype9wcr3ckdxf7ol7m72rr1won 0 1250564 5622980 5621331 2026-09-02T13:42:47Z Gurther 105215 5622980 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Карди Би |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Белкалис Марленис Алманзар |alias = |birth_date = {{роден на| | |1992 }} |birth_place =[[Бронкс]],[[Њујорк]] |origin = {{ САД}} |occupation = [[пејачка]] |genre = [[хип-хоп]], [[популарна музика ]],[[поп-музика]] |years_active = 2015 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Saweetie]],[[Megan Thee Stallion]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Карди Би]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 2 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 44 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}[[Податотека:Cardi B interview.jpg|мини|десно|исправено|Карди Би во 2019]] [[File:Cardi_B_Photo_by_Chris_Allmeid (cropped).jpg|thumb|upright|left|Карди Б зад сцената на 2018 [[Jingle Ball]]]] '''Белкалис Марленис Алманзар''' (родена на 11 октомври 1992 година),по професија позната како Карди Б, е американски рапер. Родена и израсната во Њујорк, таа стана славна личност на Интернет постигнувајќи популарност на Vine и Instagram. Од 2015 до 2017 година, таа се појави како редовен член на глумечката екипа во реалити телевизиската серија VH1 Love & Hip Hop: New York, која ја прикажува нејзината потрага по нејзините музички аспирации. Таа објави две микс-тепи - Gangsta Bitch Music, Vol. 1 (2016) и Vol. 2 (2017), пред да потпише со Атлантик Рекордс во февруари 2017 година. Карди Б е позната по нејзиниот агресивен тек и искрените стихови, кои добија пофалби од критиката. Таа е највисоко сертифицираната жена раперка на сите времиња на рангирањето на RIAA за врвни уметници (дигитални синглови), а исто така се појавува меѓу десетте највисоко сертифицирани женски изведувачи. Таа е раперка со најмногу песни со милијарда слушања на [[Spotify]], каде што го има и најстримуваниот женски рап албум, и е првиот водечки изведувач кој го предводи инаугуративниот Billboard Global 200. == Дискографија == === Албуми === * Invasion of Privacy (2018) * Am I the Drama? (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Cheap Ass Weave'' || 2015. || Ренел Џоли |- | ''Foreva'' || 2016. || Picture Perfect |- | ''Washpoppin'' || 2016. || Picture Perfect |- | ''Look At Me'' || 2016. || Benji Filmz |- | '' La Modelo'' || 2017. || Нуно Гомес |- | ''No Limit (Remix)'' || 2017. || Daniel Cz |- | '' Red Barz'' || 2017. || Benji Filmz |- | ''Lick" (Remix)'' || 2017. || Mazi O |- | ''Pull Up'' || 2017. || Benji Filmz |- | ''Bodak Yellow'' || 2017. || Picture Perfect |- | ''MotorSport'' || 2017. || Bradley,Pablo,Quavo |- | ''Bartier Cardi'' || 2018. || Петра Колинс |- | ''Finesse (Remix)'' || 2018. || Бруно Марс,Флорент Декард |- | ''Backin' It Up'' || 2018. || Kid Art |- | ''Be Careful'' || 2018. || Џора Франциз |- | ''Taki Taki'' || 2018. || Колин Тили |- | ''I Like It'' || 2018. || Еиф Ривера |- | ''Mi Mami'' || 2018. || Фернандо Луго |- | ''Ring'' || 2018. || Мајк Хо |- | ''Money'' || 2018. || Џора Франциз |- | ''Please Me'' || 2019. || Бруно Марс,Флорент Декард |- | ''Twerk'' || 2019. || Daps,Сара Лакомбе |- | ''Thotiana (Remix)'' || 2019. || Кол Бенет |- | ''Press'' || 2019. || Џора Франциз,Карди Би |- | ''Clout'' || 2019. || Даниел Расел |- | '' Wish Wish'' || 2019. || Еиф Ривера |- | ''Writing on the Wall'' || 2019. || Myles Whittingham,French Montana |- | ''Yes'' || 2019. || Еиф Ривера |- | ''WAP'' || 2020. || Колин Тили |- | ''Me Gusta'' || 2020. || Даниел Расел |- | ''Up'' || 2021. ||Tanu Muino |- | ''Rumors'' || 2021. ||Tanu Muino |- | ''No Love '' || 2022. || |- | ''Hot Shit '' || 2022. || |- | '' Put It On Da Floor Again '' || 2023. || |- | '' JEALOUSY'' || 2023. || |- | '' Bongos '' || 2023. || |- | '' Like What (Freestyle) '' || 2024. || Offset |- | '' Enough (Miami) '' || 2024. || |- | '' Puntería '' || 2024. || |- | '' Toot It Up '' || 2025. || Jon J Visuals |- | '' Imaginary Playerz'' || 2025. || |- | '' Safe'' || 2025. || |- | '' Ah Ha'' || 2026. || |} ==Надворешни врски == {{reflist}} == Наводи == * [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Добитници на Греми за рап-музика]] bpeedh2ki8hytlgnrn4x5bhrafv22lg 5622981 5622980 2026-09-02T13:43:15Z Gurther 105215 5622981 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox musical artist |name =Карди Би |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Белкалис Марленис Алманзар |alias = |birth_date = {{роден на| | |1992 }} |birth_place =[[Бронкс]],[[Њујорк]] |origin = {{ САД}} |occupation = [[пејачка]] |genre = [[хип-хоп]], [[популарна музика ]],[[поп-музика]] |years_active = 2015 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Saweetie]],[[Megan Thee Stallion]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Карди Би]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 2 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 44 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}[[Податотека:Cardi B interview.jpg|мини|десно|исправено|Карди Би во 2019]] [[File:Cardi_B_Photo_by_Chris_Allmeid (cropped).jpg|thumb|upright|left|Карди Б зад сцената на 2018 [[Jingle Ball]]]] '''Белкалис Марленис Алманзар''' (родена на 11 октомври 1992 година),по професија позната како Карди Б, е американски рапер. Родена и израсната во Њујорк, таа стана славна личност на Интернет постигнувајќи популарност на Vine и Instagram. Од 2015 до 2017 година, таа се појави како редовен член на глумечката екипа во реалити телевизиската серија VH1 Love & Hip Hop: New York, која ја прикажува нејзината потрага по нејзините музички аспирации. Таа објави две микс-тепи - Gangsta Bitch Music, Vol. 1 (2016) и Vol. 2 (2017), пред да потпише со Атлантик Рекордс во февруари 2017 година. Карди Б е позната по нејзиниот агресивен тек и искрените стихови, кои добија пофалби од критиката. Таа е највисоко сертифицираната жена раперка на сите времиња на рангирањето на RIAA за врвни уметници (дигитални синглови), а исто така се појавува меѓу десетте највисоко сертифицирани женски изведувачи. Таа е раперка со најмногу песни со милијарда слушања на [[Spotify]], каде што го има и најстримуваниот женски рап албум, и е првиот водечки изведувач кој го предводи инаугуративниот Billboard Global 200. == Дискографија == === Албуми === * Invasion of Privacy (2018) * Am I the Drama? (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Cheap Ass Weave'' || 2015. || Ренел Џоли |- | ''Foreva'' || 2016. || Picture Perfect |- | ''Washpoppin'' || 2016. || Picture Perfect |- | ''Look At Me'' || 2016. || Benji Filmz |- | '' La Modelo'' || 2017. || Нуно Гомес |- | ''No Limit (Remix)'' || 2017. || Daniel Cz |- | '' Red Barz'' || 2017. || Benji Filmz |- | ''Lick" (Remix)'' || 2017. || Mazi O |- | ''Pull Up'' || 2017. || Benji Filmz |- | ''Bodak Yellow'' || 2017. || Picture Perfect |- | ''MotorSport'' || 2017. || Bradley,Pablo,Quavo |- | ''Bartier Cardi'' || 2018. || Петра Колинс |- | ''Finesse (Remix)'' || 2018. || Бруно Марс,Флорент Декард |- | ''Backin' It Up'' || 2018. || Kid Art |- | ''Be Careful'' || 2018. || Џора Франциз |- | ''Taki Taki'' || 2018. || Колин Тили |- | ''I Like It'' || 2018. || Еиф Ривера |- | ''Mi Mami'' || 2018. || Фернандо Луго |- | ''Ring'' || 2018. || Мајк Хо |- | ''Money'' || 2018. || Џора Франциз |- | ''Please Me'' || 2019. || Бруно Марс,Флорент Декард |- | ''Twerk'' || 2019. || Daps,Сара Лакомбе |- | ''Thotiana (Remix)'' || 2019. || Кол Бенет |- | ''Press'' || 2019. || Џора Франциз,Карди Би |- | ''Clout'' || 2019. || Даниел Расел |- | '' Wish Wish'' || 2019. || Еиф Ривера |- | ''Writing on the Wall'' || 2019. || Myles Whittingham,French Montana |- | ''Yes'' || 2019. || Еиф Ривера |- | ''WAP'' || 2020. || Колин Тили |- | ''Me Gusta'' || 2020. || Даниел Расел |- | ''Up'' || 2021. ||Tanu Muino |- | ''Rumors'' || 2021. ||Tanu Muino |- | ''No Love '' || 2022. || |- | ''Hot Shit '' || 2022. || |- | '' Put It On Da Floor Again '' || 2023. || |- | '' JEALOUSY'' || 2023. || |- | '' Bongos '' || 2023. || |- | '' Like What (Freestyle) '' || 2024. || Offset |- | '' Enough (Miami) '' || 2024. || |- | '' Puntería '' || 2024. || |- | '' Toot It Up '' || 2025. || Jon J Visuals |- | '' Imaginary Playerz'' || 2025. || |- | '' Safe'' || 2025. || |- | '' Ah Ha'' || 2026. || |} ==Надворешни врски == {{reflist}} == Наводи == * [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Добитници на Греми за рап-музика]] 5s3osbufoqgk2849u9bdird9pqoxte0 0 1250815 5623123 5359391 2026-09-02T19:36:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623123 wikitext text/x-wiki [[File:World-population-in-extreme-poverty-absolute.svg|thumb|upright=1.6|Црвена = Број на луѓе кои живеат во екстремна сиромаштија - од 1820 година. Зелена = население без сиромаштија; Црвена = население со сиромаштија.<ref>{{cite web |last1=Roser |first1=Max |last2=Ortiz-Ospina |first2=Esteban |title=Global Extreme Poverty |url=https://ourworldindata.org/extreme-poverty |website=Our World in Data |accessdate=5 March 2020 |date=25 May 2013}}</ref>]] [[File:Total population living in extreme poverty, by world region (PovcalNet, World Bank), OWID.svg|thumb|upright=1.6|Вкупно население кое живее во екстремна сиромаштија, според светскиот регион од 1987 до 2013 година<ref>{{cite web |title=Total population living in extreme poverty, by world region |url=https://ourworldindata.org/grapher/total-population-living-in-extreme-poverty-by-world-region |website=Our World in Data |accessdate=7 March 2020}}</ref>]] [[File:The number of people below different poverty lines.svg|thumb|upright=1.6|Бројот на луѓе кои живеат со помалку од 1,90, 3,20, 5,50 и 10 долари на глобално ниво]] '''Екстремна сиромаштија''', '''длабока сиромаштија''', '''огромна сиромаштија''', '''апсолутна сиромаштија''' — најтешкиот вид [[сиромаштија]], дефинирана од [[Обединетите нации]] (ООН) како „''состојба која се одликува со сериозно лишување од основните човечки потреби, вклучувајќи храна, безбедно пиење вода, санитарни потреби, здравје, засолниште, образование и информации. Екстремната сиромаштија зависи не само од приходите, туку и од пристапот до услугите''“ (извештај на ООН на Светскиот самит за социјален развој од 1995 година)<ref>United Nations. [https://web.archive.org/web/2019*/https://www.un.org/documents/ga/conf166/aconf166-9.htm "Report of the World Summit for Social Development"], 6–12 March 1995. (archived from [https://www.un.org/documents/ga/conf166/aconf166-9.htm the original] on July 4, 2019)</ref>. Историски, други дефиниции биле предложени во рамките на Обединети нации. Во [[2018]] година, екстремната сиромаштија била дефинирана односно се однесувала на луѓето чии приходи се под 1,90 американски долари на ден<ref name="WorldBank">{{Cite web|url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/01/13/principles-and-practice-in-measuring-global-poverty|title=Principles and Practice in Measuring Global Poverty|date=13 January 2016|publisher=The World Bank|accessdate=17 June 2019|archive-date=2023-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613033230/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/01/13/principles-and-practice-in-measuring-global-poverty|url-status=dead}}</ref> (цени во [[2011]] година, еквивалентни на 2,16 американски долари во [[2019]] година), утврдени од [[Светска банка]]. Во октомври [[2015]] година, Светска банка ја ажурирала меѓународната линија на сиромаштија, глобален апсолутен минимум, на 1,90 американски долари на ден. Ова е еквивалентно на 1,00 американски долари на ден во [[1996]], па оттука и широко користениот израз „''живее со помалку од еден долар на ден''“<ref>{{Cite web|url=https://www.worldbank.org/en/topic/poverty/overview|title=Overview|website=World Bank|language=en|access-date=2019-12-17}}</ref>. Огромното мнозинство од оние кои се во крајна сиромаштија живеат во [[Јужна Азија]] и [[Потсахарска Африка]]. Почнувајќи од [[2018]] година, се проценува дека земјата со најмногу луѓе кои живеат во екстремна сиромаштија е [[Нигерија]], со 86 милиони.<ref name=lchk>Laurence Chandy and Homi Kharas (2014), [http://www.brookings.edu/blogs/up-front/posts/2014/05/05-data-extreme-poverty-chandy-kharas What Do New Price Data Mean for the Goal of Ending Extreme Poverty?], Brookings Institution, Washington, DC. Article was reviewed in ''The Financial Times'': Shawn Donnan (9 May 2014), [http://www.ft.com/intl/cms/s/0/091808e0-d6da-11e3-b95e-00144feabdc0.html#axzz34f4iVmaC World Bank eyes biggest global poverty line increase in decades]</ref><ref name="ToI-Jun2018">{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/india-no-longer-home-to-the-largest-no-of-poor-study/articleshow/64754988.cms|title=India no longer home to the largest number of poor: Study|publisher=Time of India|date=27 June 2018|access-date=21 July 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.brookings.edu/blog/future-development/2018/06/19/the-start-of-a-new-poverty-narrative/|title=The start of a new poverty narrative|date=19 June 2018|access-date=21 July 2018}}</ref>. Во минатото, огромното мнозинство од светската популација живеело во услови на екстремна сиромаштија<ref>{{Cite web|url=https://economicsandpoverty.com/teaching-tools/|title=About the book|date=1 December 2015|website=Economics & Poverty|accessdate=10 March 2019|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409191719/https://economicsandpoverty.com/teaching-tools/|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведено списание|last=Zanden|first=Jan Luiten van|last2=Baten|first2=Joerg|last3=Foldvari|first3=Peter|last4=Leeuwen|first4=Bas van|date=July 2011|title=The Changing Shape of Global Inequality – exploring a new dataset|url=https://ideas.repec.org/p/ucg/wpaper/0001.html}}</ref>. Процентот на глобалното население кое живее во апсолутна сиромаштија паднал од над 80% во 1800 на 20% до 2015 година<ref name="Vox">{{Cite web|url=https://www.vox.com/2014/12/14/7384515/extreme-poverty-decline|last=Beauchamp|first=Zach|date=14 December 2014|publisher=Vox|title=The world's victory over extreme poverty, in one chart|accessdate=17 June 2019}}</ref>. Според проценките на [[Обединетите нации]], во [[2015]] година приближно 734 милиони луѓе или 10% останале под тие услови<ref name="PovcalNet">{{Cite web|url=http://iresearch.worldbank.org/PovcalNet/povDuplicateWB.aspx|title=PovcalNet|website=iresearch.worldbank.org|access-date=10 March 2019}}</ref>. Бројот претходно бил измерен на 1,9 милијарди во 1990 година и 1,2 милијарди во 2008 година. И покрај значителниот број на лица кои сè уште се под меѓународната граница на сиромаштија, овие бројки претставуваат значителен напредок за меѓународната заедница, бидејќи тие одразуваат намалување за повеќе од милијарди луѓе за над 15 години<ref name="PovcalNet"/>. Во истражувањето на јавното мислење ширум светот, анкетираните луѓе имаат тенденција да погрешно мислат дека екстремната сиромаштија не е намалена<ref>Human Progress, "What 19 in 20 Americans Don't Know About World Poverty," 30 April 2018</ref><ref>{{наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=j-4yDwAAQBAJ&pg=PA7|title=Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About the World – and Why Things Are Better Than You Think|last=Rosling|first=Hans|last2=Rönnlund|first2=Anna Rosling|last3=Rosling|first3=Ola|date=3 April 2018|publisher=Flatiron Books|isbn=9781250123817|location=|page=7|language=en|author-link=Hans Rosling}}</ref>. Намалувањето на екстремната сиромаштија и гладот била првата милениумска развојна цел (ЦДР1), утврдена од Обединетите нации во 2000 година. Поточно, целта била да се намали стапката на екстремна сиромаштија за половина до 2015 година, цел што била исполнета пет години пред зададениот рок. Во [[Цели за одржлив развој|целите на одржлив развој]], целта е да се стави крај на екстремната сиромаштија во сите нејзини форми насекаде. Со оваа декларација, меѓународната заедница, вклучително и ООН и Светска банка ја усвоиле целта за ставање крај на екстремната сиромаштија до [[2030]] година. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Сиромаштија]] lc472tcggcubtyt3fex3miwgx5vizt2 0 1251234 5622965 5620665 2026-09-02T13:29:57Z Gurther 105215 5622965 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}{{Infobox musical artist |name =Цветелина |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Цветелина Јанева |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1989|10|5}} |birth_place ={{роден во|Пловдив}}, [[НР Бугарија]] |origin = |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2008 –сѐ уште |instrument = [[вокал]] |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Галена]] |website = }} '''Цветелина Јанева''' (р. {{роден на|5|октомври|1989}}<nowiki/>во {{роден во|Пловдив}}) — [[Поп-музика|поп]]-[[Народна музика|фолк]] [[пејач]]ка од [[Бугарија]]. {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Галин]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 3 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 59 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} == Дискографија == === Албуми === * На първо място (2010) * Дъщеря на песента (2012) * Мога пак (2012) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Открадната любов'' || 2008 || Тенчо Јанчев |- | ''Ранявай ме'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Три минути'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Авторът е друг'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На първа среща'' || 2009|| Николај Скерлев |- | ''Като вирус'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Искаш война'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Момиче за всичко'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Всичко'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Празна стая'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''За контакти'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Влез'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Давай, разплачи ме'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Какво правим сега'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Притеснявай ме'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''По-страшно'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Брой ме'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Никога и никъде'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Мога пак'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Две черти'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Бонбони'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''С какъвто се хванах'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Още ли'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Счупени неща'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''За господина'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Без думи'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''До безумие'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Бяла приказка'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Алергична'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Още колко нощи'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Страх ме е'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Чакам теб'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Кажи ми, ало'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''4 червени луни'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Музика в мен'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Видимо изневерил'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Коледа'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Пей сърце'' || 2016 || Георги Манов |- | ''Да те бях зарязала'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Убий ме'' || 2017 || Николај Нанков |- | ''Честито'' || 2018 || Николај Нанков |- | ''Маракеш'' || 2018 || Николај Нанков,Добромир Кирјаков |- | ''Грешка беше'' || 2018 || Николај Нанков |- | ''Краят с мен'' || 2018 || Николај Нанков |- | ''Болка моя'' || 2019 || Salih Sali |- | ''Не ме оставяй'' || 2019 || Николај Нанков |- | ''Ангелът'' || 2019 || Николај Нанков |- | ''Минутите'' || 2020 || Николај Нанков |- | ''Бой, бой'' || 2021 || Николај Нанков |- | ''Филм за нас'' || 2021 || Николај Нанков |- | ''Черните очи'' || 2022 || Виктор Антонов - Rikk |- | ''Драскай клечката'' || 2023 || Николај Нанков |- | ''По живота'' || 2023 || Николај Нанков |- | ''Невиждани очи'' || 2024 || Николај Нанков |- | ''Хавана'' || 2024 || Николај Нанков |- | ''Питаш ли ме'' || 2024 || Николај Нанков |- | ''Все по живота'' || 2025 || Виктор Антонов - Rikk |- | ''Хавте'' || 2026|| Николај Нанков |- | '' Хайде стига'' || 2026|| Николај Нанков |- | ''TBA'' || 2026|| Николај Нанков |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албума !! Режисер |- | ''Безопасна'' || 2013 || Мога пак || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ще се гордееш'' || 2013 || Мога пак || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В твоя стил'' || 2013 || Мога пак || Николај Нанков |- | ''Без да ми се дърпаш'' || 2013 || Мога пак || Николај Нанков |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанева, Цветелина}} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] 0qrngyakgr8oyr7klcugd0tg08obba8 5622967 5622965 2026-09-02T13:30:15Z Gurther 105215 5622967 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}{{Infobox musical artist |name =Цветелина |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Цветелина Јанева |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1989|10|5}} |birth_place ={{роден во|Пловдив}}, [[НР Бугарија]] |origin = |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2008 –сѐ уште |instrument = [[вокал]] |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Галена]] |website = }} '''Цветелина Јанева''' (р. {{роден на|5|октомври|1989}}<nowiki/>во {{роден во|Пловдив}}) — [[Поп-музика|поп]]-[[Народна музика|фолк]] [[пејач]]ка од [[Бугарија]]. {{Infobox Artist Discography |Artist = Цветелина Јанева |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 3 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 59 |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} == Дискографија == === Албуми === * На първо място (2010) * Дъщеря на песента (2012) * Мога пак (2012) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Открадната любов'' || 2008 || Тенчо Јанчев |- | ''Ранявай ме'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Три минути'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Авторът е друг'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На първа среща'' || 2009|| Николај Скерлев |- | ''Като вирус'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Искаш война'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Момиче за всичко'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Всичко'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Празна стая'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''За контакти'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Влез'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Давай, разплачи ме'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Какво правим сега'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Притеснявай ме'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''По-страшно'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Брой ме'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Никога и никъде'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Мога пак'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Две черти'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Бонбони'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''С какъвто се хванах'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Още ли'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Счупени неща'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''За господина'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Без думи'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''До безумие'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Бяла приказка'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Алергична'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Още колко нощи'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Страх ме е'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Чакам теб'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Кажи ми, ало'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''4 червени луни'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Музика в мен'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Видимо изневерил'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Коледа'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Пей сърце'' || 2016 || Георги Манов |- | ''Да те бях зарязала'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Убий ме'' || 2017 || Николај Нанков |- | ''Честито'' || 2018 || Николај Нанков |- | ''Маракеш'' || 2018 || Николај Нанков,Добромир Кирјаков |- | ''Грешка беше'' || 2018 || Николај Нанков |- | ''Краят с мен'' || 2018 || Николај Нанков |- | ''Болка моя'' || 2019 || Salih Sali |- | ''Не ме оставяй'' || 2019 || Николај Нанков |- | ''Ангелът'' || 2019 || Николај Нанков |- | ''Минутите'' || 2020 || Николај Нанков |- | ''Бой, бой'' || 2021 || Николај Нанков |- | ''Филм за нас'' || 2021 || Николај Нанков |- | ''Черните очи'' || 2022 || Виктор Антонов - Rikk |- | ''Драскай клечката'' || 2023 || Николај Нанков |- | ''По живота'' || 2023 || Николај Нанков |- | ''Невиждани очи'' || 2024 || Николај Нанков |- | ''Хавана'' || 2024 || Николај Нанков |- | ''Питаш ли ме'' || 2024 || Николај Нанков |- | ''Все по живота'' || 2025 || Виктор Антонов - Rikk |- | ''Хавте'' || 2026|| Николај Нанков |- | '' Хайде стига'' || 2026|| Николај Нанков |- | ''TBA'' || 2026|| Николај Нанков |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албума !! Режисер |- | ''Безопасна'' || 2013 || Мога пак || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ще се гордееш'' || 2013 || Мога пак || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В твоя стил'' || 2013 || Мога пак || Николај Нанков |- | ''Без да ми се дърпаш'' || 2013 || Мога пак || Николај Нанков |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанева, Цветелина}} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] bbtbpqcz1tenvd3093isw8ox2l2z5kw 0 1251479 5623178 5540061 2026-09-03T05:14:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623178 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = Здружение за волонтерска администрација<br /><small>Association for Volunteer Administration</small> |image = |size = |caption = |mission = "to advance volunteerism and enhance quality of life locally and globally by engaging leaders of volunteers through professional development, networking, and quality products and services." |formation = {{start date and age|1961}} |type = [[Професионална организација]] |headquarters = [[Александрија (Вирџинија)|Александрија]], [[Вирџинија]] |membership = околу 2,100 |language = англиски |website = www.avaintl.org (1998-2006) }}'''Здружението за волонтерска администрација''' ('''АВА''') било создадено во 1961 година како непрофитно здружение за оние кои работат со [[Волонтерство|доброволци]], во кој било амбиент. Повеќе од 44 години, тоа било најголемото професионално здружение во светот за менаџерите на доброволци. АВА бил домаќин на годишна конференција во градовите низ САД, програма за сертификација за менаџери на доброволци, онлајн заедница и „''Весник за волонтерска администрација“'' (JOVA), како и признавање на извонредни менаџери на доброволци со специјална награда секоја година. АВА била распуштена во 2006 година поради наводите за финансиско малтретирање од страна на вработените, отпуштање на тројца вработени, вклучувајќи го и извршниот директор, акумулација на долгови над 250 000 американски долари и недостаток на соодветен финансиски и административен надзор од страна на одборот на директори. == Историја == Организацијата постоела уште од нејзината формална повелба во 1961 година како „Американската асоцијација на координатори на волонтерски услуги“ (AAVSC). Го усвоила своето име, Здружение за волонтерска администрација или АВА, во 1979 година. Во времето на нејзиното распаѓање, мисијата на АВА била „унапредување на волонтерството и подобрување на квалитетот на животот на локално и глобално ниво преку ангажирање водачи на доброволци преку професионален развој, вмрежување и квалитетни производи и услуги“. Членовите на АВА биле ангажирани во управувањето со доброволците во непрофитни, владини, училишни и слични поставувања засновани врз мисија. Од 1 јануари 2006 година, АВА имала приближно 2.100 платени членови, со приближно 90% од Соединетите Држави, 10% од Канада и неколку од други нации и била управувана од 16-член одбор на директори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avaintl.org/about/history.html|title=The History of AVA|archive-url=https://web.archive.org/web/20050315164010/http://www.avaintl.org/about/history.html|archive-date=15 март 2005|accessdate=2 октомври 2020}}</ref> == Програми == Програмите и услугите на АВА вклучувале програма за сертифицирање на Овластен волонтерски менаџер (ЦВМ), „''Весник за волонтерска администрација''“ (ЈОВА), брифинзи за членови и билтени, група за дискусија преку Интернет за CyberVPM на Yahoo! Групи и списание за ''управување со доброволци''. АВА исто така ја организирала годишната Меѓународна конференција за волонтерска администрација (ICVA), како настан за обука и вмрежување за оние кои работат со доброволци. АВА, исто така, ја создала наградата за одличен член Хариет Нејлор, која се доделувала секоја година од 1981 до 2004 година. Наградата била именувана за национален директор на Канцеларијата за развој на доброволци на тогашното Министерство за здравство, образование и благосостојба на САД во 1970-тите, која „ја искористи својата видливост за да биде застапник за доброволци и за водачи на доброволци.<ref>[https://www.e-volunteerism.com/quarterly/00fall/naylorintro "Who is Harriet Naylor Anyway?"], објавено во октомври 2000 од [http://www.e-volunteerism.com e-volunteerism], пристапено на 2 октомври 2020</ref> Наградата му била врачена на активен член на „АВА“, кој дал огромен придонес во здружението. Примателите на наградата биле признаени за нивната поддршка на АВА преку водечки позиции, специјални проекти, истражувања, публикации, застапување и други активности што ги зајакнаа асоцијацијата и професијата волонтерски менаџмент на ресурси “. Списокот и барањата се архивираат на „Internet Archive“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avaintl.org/about/pastrecipients.html|title=Past Recipients of the Harriet Naylor Distinguished Member Service Award|archive-url=https://web.archive.org/web/20050315164125/http://www.avaintl.org/about/pastrecipients.html|archive-date=15 март 2005|accessdate=2 октомври 2020}}</ref> АВА пуштила мрежно место во 1998 година, користејќи ја [[URL|URL-адресата]] ''www.avaintl.org''. Јавните страници на мрежната страница од февруари 2001 година до мај 2005 година се архивирани на Internet Archive. Во соработка со Меѓународната година на доброволци во 2001 година, прогласена од [[Обединети нации|Обединетите нации]], АВА ја изготвила „Универзалната декларација за водење и управување со доброволци“.<ref>"Universal Declaration On Leading And Managing Volunteers," http://www.icvolunteers.org/isv2001/data/d69.html {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160828015050/http://www.icvolunteers.org/isv2001/data/d69.html |date=2016-08-28 }}, пристапено на 2 октомври 2020</ref> == Пропаѓање == Организацијата немала постојан извршен директор во поголемиот дел од 2004 година.<ref>"[https://philanthropy.com/article/Association-for-Managers-of/172783 Association for Managers of Volunteers Collapses In Debt]", објавено на 20 април 2006 in the „Chronicle of Philanthropy“, пристапено на 2 октомври 2020</ref> На ICVA 2004 година во [[Портланд (Орегон)|Портланд]], [[Орегон]], одборот на директори на АВА, предводен од претседателот на одборот Ненси Гастон, го назначи Џон Труп за извршен директор, да ја преземе должноста на 1 јануари 2005 година. На мрежната страница АВА од 21.05.2005 година се вели дека тој претходно го олеснувал проектот за визирање и ре-позиционирање на одборот АВА и дека бил ракоположен и се подготвувал за епископски [[свештеник]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avaintl.org/news/throop.html|title=John R. Throop Appointed New AVA Executive Director|archive-url=https://web.archive.org/web/20050305225808/http://www.avaintl.org/news/throop.html|archive-date=March 5, 2005|accessdate=2017-02-26}}, пристапено на 2 октомври 2020</ref> Напис во „''Хроника на филантропија“'' цитира двајца членови на одборот кои рекле дека АВА е во „добро финансиско здравје“ сè до конференцијата во 2005 година во [[Џексонвил|acksексонвил]], [[Флорида]], кога ревизијата покажала дека АВА се задолжува.<ref name="philanthropy.com">"[https://philanthropy.com/article/Association-for-Managers-of/172783 Association for Managers of Volunteers Collapses In Debt]", објавено на 20 април 2006 in the Chronicle of Philanthropy, пристапено на 2 октомври 2020</ref> Во средината на јануари 2006 година, Извршниот комитет на АВА се состанал во [[Минеаполис]], [[Минесота|Минесота за]] да разговара за одржливоста на АВА и како најдобро да се справат со договорите за кои рекле дека се потпишани без одобрување на одборот за ICVA во 2006 година. Одборот заклучил дека плановите не можат да напредуваат за конференција во 2006 година. На 3 февруари одборот, персоналот и [[Pro bono publico|про боно]] адвокатите се состанаале преку телеконференција за да разговараат за опциите за иднината на АВА, вклучително и [[Стечај|банкрот]] и распуштање.<ref name="Energize, Inc">[https://www.energizeinc.com/sites/default/files/AVA_Announcement_notices.pdf "Update on Association of Volunteer Administration"], written and sent to AVA members via email February 23 and 27, 2006, published on [http://www.energizeinc.com Energize, Inc.]</ref> На 23 февруари и повторно на 27 февруари 2006 година, Елен Дидимамоф, која станал претседател на АВА претходниот ноември, му пишал на членството во АВА за да каже дека АВА е во процес на затворање на вратите на 1 март 2006 година, „затоа што има нема средства за да продолжи со работа “. Во своето писмо, таа го карактеризира пропаѓањето на АВА. Полициската единица што го надгледувала Ричмонд спровела кривична истрага и во март заклучила дека не се случило никакво кривично дело. Организацијата заглави со 259 000 долари долг.<ref name="philanthropy.com"/> Одборот на АВА дал дозвола за долгогодишната менаџерка на ЦВА Кејти Кембел да формира непрофитна организација за да ја преземе сопственоста на наставната програма за ЦВА заштитена со авторски права и да продолжи да ја нуди наставната програма и да ги потврдува студентите на такво нешто. Непрофитната организација, Советот за сертифицирање во волонтерската администрација (CCVA), продолжува да биде домаќин на програмата Овластена во волонтерска администрација (CVA). ЦВА, исто така, управува со сертификацијата CAVS (овластен администратор на волонтерски услуги), програма особено за водачи на волонтери во здравствени установи, спонзорирана од Здружението за здравствени ресурси на професионалци.<ref>"[http://cvacert.org/about-ccva/history/ History of CCVA and the CVA Credential] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201017011544/https://cvacert.org/about-ccva/history/ |date=2020-10-17 }}", on the Council for Certification in Volunteer Administration (CCVA) web site, пристапено на 2 октомври 2020</ref> ЈОВА му била дадена на Р. Дејл Сафрит на Државниот универзитет во Северна Каролина, поточно на Катедрата за развој на млади 4-колеџ во Колеџот за земјоделство и животни науки, и преименувана во Меѓународен весник за волонтерска администрација (IJOVA). АВА купила група за дискусии преку Интернет, CyberVPM, од поединец што ја започнал групата. По пропаѓањето на АВА, контролата и сопственоста на групата и биле дадени на волонтерката Меган Каскоун. Групата била активна до март 2016 година.<ref name="Energize, Inc"/><ref name="CyberVPM on Yahoo!Groups">[https://groups.yahoo.com/neo/groups/cybervpm/info CyberVPM on Yahoo!Groups], пристапено на 2 октомври 2020</ref> Дебатата меѓу менаџерите на доброволци во врска со смртта на АВА се дебатирала во делот за коментари на „Hotешка тема“ од март 2006 година, во „Енерџизе“, Inc. и на CyberVPM, со неколку членови на АВА, кои обвиниле за лошо управување и слаб надзор за создавање услови што ги создало проблемите кои довеле до пропаѓање на АВА.<ref name="CyberVPM on Yahoo!Groups"/><ref>[https://www.energizeinc.com/hot-topics/2006/march "A Call to Action on Behalf of Our Profession"], by Susan Ellis, March 2006, пристапено на 2 октомври 2020</ref> == Последици == Како одговор на распуштањето на Здружението на волонтерски администратори (АВА), фондацијата „Бодови на светлината“ и Националната мрежа на волонтерски центар биле домаќини на два конференциски повика на 28 март и 19 април 2006 година. Повиците дале можност да разговараат за тековните и очекуваните потреби на волонтерските менаџери за ресурси и можните следни чекори за поддршка на поранешните членови на АВА. Вкупно скоро 100 волонтерски менаџери, кои претставуваат локални, државни и национални организации, учествувале на еден од двата повици.<ref>"[https://energizeinc.com/sites/default/files/AVANotes.Apr21.061_0.pdf "AVA Conference Call Summary Notes"]", on the Energize, Inc. web site, објавено на 21 април 2006, пристапено на 2 октомври 2020</ref> Веднаш се појавиле три движења кои ја замениле АВА. Едното било наречено Конгрес на здруженија на доброволци-администратори (ЦОВАА).<ref>"[https://energizeinc.com/sites/default/files/COVAANotice_8_6_06_0.pdf "Special Announcement of a CONGRESS OF VOLUNTEER ADMINISTRATOR ASSOCIATIONS December 4 to 6, 2006, Denver, Colorado"], on the Energize, Inc. web site, published 2006, пристапено на 2 октомври 2020</ref> Организаторите на оваа иницијатива пуштиле мрежно место во 2006 година - ''COVAA.org''. Другата иницијатива била наречена Здружение на професионалци доброволци, а поврзаното мрежно место беше www.avppb.org, а третата иницијатива била ''www.vmweb.org''. До крајот на 2007 година, сите три иницијативи биле напуштени, и нивните мрежни места повеќе не биле ажурирани, според записите во Интернет архивата. Во 2009 година, АЛ!VE: Здружението за водачи во волонтерски ангажман било основано како непрофитна организација. Се пуштиле со свое сопствено мрежно место во ноември 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.associationofleadersinvolunteerengagement.org/about_us.php|title=About us|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127094308/http://www.associationofleadersinvolunteerengagement.org/about_us.php|archive-date=27 ноември 2009|accessdate=2 октомври 2020}}</ref><ref>http://www.associationofleadersinvolunteerengagement.org/</ref> Првата национална конференција за менаџери на доброволци од пропаѓањето на АВА се одржала во јули 2017 година, домаќин било Здружението за доброволци од Минесота.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mavanetwork.org/content.aspx?|title=2017 National Summit on Volunteer Engagement Leadership}}, пристапено на 2 октомври 2020</ref> Како што кажала експертот за волонтерство, Сузан Ј. Елис, „Поминаа 10 години откако имавме национален настан дизајниран исклучиво за луѓе чијашто работа е насочена кон ангажирање доброволци. Едно време се потпиравме на она што беше Здружение за волонтерска администрација (АВА) за ваков годишен собир, но кога АВА почина, умре и конференцијата. . . Ова е време „направи или умри“ за АЛ! VE, Здружение на водачи во волонтерски ангажман".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://energizeinc.com/hot-topics/2017/august|title=Three Great Days: Reflections after the Summit on Volunteer Engagement Leadership|last="Susan J. Ellis"|publisher=Energize}}, пристапено на 2 октомври 2020</ref> == Поврзано == * [[Европски волонтерски центар]] (CEV) * [[Движење за човечки односи]] * [[Човечки ресурси]] * [[Раководење со човечки ресурси]] * [[Меѓународна асоцијација за волонтерски напор]] (IAVE) * [[Меѓународен совет на волотерски агенции]] (ICVA) * [[Список на волонтерски награди]] * [[Менторство]] * [[Pro bono publico]] * [[Обука]] * [[Обука и развој]] * [[Волонтерство]] == Наводи == {{Наводи|30em}} [[Категорија:Волонтерство]] bp95pqguhxxw0hgyqzngjokbkta7505 0 1252865 5622975 5620669 2026-09-02T13:33:51Z Gurther 105215 5622975 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Теодора Александрова |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Теодора Александрова |alias = |birth_date = {{роден на|11|декември|1990}} |birth_place ={{роден во|Лом}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2009 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Галин (пејач)]], [[Илијан]], [[Борис Дали]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Теди Александрова]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 3 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 54 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Теди Александрова''' (р. {{роден во|Лом}}, {{роден на|11|декември|1981}}) — поп-фолк пејачка од Бугарија. == Дискографија == === Албуми === * [[Теди Александрова (албум)]] (2014) * [[Ня'а проблем]] (2016) * [[Сърце мое]] (2021) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Актьор '' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | '' Мокри сънища '' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''В твоето легло'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Хей, малката 2'' || 2011 || Тенчо Јанчев |- | ''Мой докрай'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Сладко да боли'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Белег на съдбата'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Мистър Секс'' || 2013 || Николај Скерлев |- | '' Kiss me baby '' || 2013 || Николај Скерлев |- | '' Пълна програма '' || 2014 || Николај Скерлев |- | '' К'во става тука '' || 2014 || Николај Скерлев |- | '' Коледни желания '' || 2014 || Николај Скерлев |- | '' Дай ми свобода — remix '' || 2015 || Николај Скерлев |- | '' В сърцето '' || 2015 || Николај Скерлев |- | '' Много ми е луд '' || 2015 || Николај Скерлев |- | '' Чалга пеперудки '' || 2015 || Николај Скерлев |- | '' За най-красивата принцеса '' || 2016 || Николај Скерлев |- | '' Ня'а проблем '' || 2016 || Јордан Петков |- | '' Подгряващи звездички '' || 2017 || Николај Скерлев |- | '' Температура '' || 2017 || Јордан Петков |- | '' Корабът-майка '' || 2017 || Николај Скерлев |- | '' От София до Банско '' || 2017 || Николај Скерлев |- | '' Влюбена '' || 2018 || Николај Скерлев |- | '' Топ '' || 2018 || Николај Скерлев |- | '' Цяло лято '' || 2018 || Николај Скерлев |- | '' Котка '' || 2018 || Николај Скерлев |- | '' Давай на DJ-я '' || 2019 || Николај Скерлев |- | '' Най-боли ме '' || 2019 || Николај Скерлев |- | '' Нова магистрала 2019'' || 2019 || Николај Скерлев |- | '' Сърце мое '' || 2020 || Николај Скерлев |- | '' Куката '' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | '' Обичам те '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Автомата '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Влизам и гърмя '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Дърпай я '' || 2021 || Николај Скерлев |- | '' Цак-цак '' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | '' Ало, ало '' || 2021 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Масура '' || 2022 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Зарежи го, маме '' || 2022 || Николај Скерлев |- | '' Автогол '' || 2022 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Любов или война '' || 2023 || Николај Скерлев |- | '' Гонка '' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | '' 365 '' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Центрофуга'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Забрави ме'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''AMG истерия'' || 2024 || Buddubbaz Tape Company |- | ''Снайпера'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Чалга'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Дъното копай'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Окадар 2 (leaked)'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Hasta la vista,baby'' || 2025 || Николај Скерлев |- | ''Дискотека'' || 2026 || Николај Скерлев |- | ''Bom-Bok'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''AJ'' || 2026 || Николај Скерлев |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] nfuvp23ep14j6l8rgi8g8oua8umcimp 0 1253506 5623077 5614967 2026-09-02T18:11:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623077 wikitext text/x-wiki {{Infobox economy | country = Бангладеш | image = Dhaka 14th March (32624769393).jpg | image_size = 310px | caption = [[Дака]], финансиски центар на Бангладеш | currency = [[бангладешка така]] (BDT,৳) | year = 1 јули – 30 јуни | organs = [[Зона за слободна трговија на Јужна Азија|САФТА]], [[Јужноазиска асоцијација за регионална соработка|СААРЦ]], [[BIMSTEC]], [[Светска трговска организација|СТО]], [[Азиска инфраструктурна инвестициска банка|AIIB]], [[Меѓународен монетарен фонд|ММФ]], [[Комонвелт на нациите]], [[Светска банка]], [[Азиска банка за развој|АБР]], [[Развој-8]] | group = {{plainlist| *[[Земја во развој|Развој]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |website=[[International Monetary Fund]] |access-date=29 September 2019}}</ref> *Економија со понизок и среден приход<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=World Bank |access-date=29 September 2019}}</ref>}} | population = {{increase}} 162,650,853 (2020)<ref name="CIAWFIN">{{cite web |title=Sout Asia :: Bangladesh |url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/bg.html |website=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=13 May 2020 |archive-date=2019-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609174603/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/bg.html |url-status=dead }}</ref> | gdp = {{plainlist| *{{increase}} $348 милијарди (номинално; 2020)<ref name="IMFWEOBD">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=27&pr.y=11&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=513&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |website=[[International Monetary Fund]] |access-date=16 October 2019}}</ref> *{{increase}} $861 милијарди ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]]; 2020)<ref name="2020/01">{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2020 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2020/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&pr.y=11&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=513&s=NGDP_RPCH%2CPPPGDP%2CPCPIPCH&grp=0&a= |website=International Monetary Fund |accessdate=17 April 2020}}</ref>}} | gdp rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален)|35-та (номинален, 2020)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ)|30-та (ПКМ, 2020)]]}} | growth = {{plainlist| *7.9%&nbsp;(17/18) 8.2%&nbsp;(18/19e) *5.2%&nbsp;(19/20f) 7.5%&nbsp;(20/21f)<ref>{{cite web |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=98 |url=https://www.adb.org/countries/bangladesh/economy |publisher=[[Asian Development Bank]] |accessdate=25 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Decent GDP growth amid extraordinary circumstances |url=https://www.thedailystar.net/business/news/bangladesh-post-highest-gdp-growth-asia-fiscal-year-1917049 |work=The Daily Star |date=12 August 2020}}</ref>}} | per capita = {{plainlist| *{{increase}} $2,073 (номинален, 2020)<ref>{{cite news |last=Kabir |first=FHM Humayan |date=8 June 2020 |title=Budget for FY '21: Govt set to target $2,326 per-capita income |url=https://thefinancialexpress.com.bd/economy/budget-for-fy-21-govt-set-to-target-2326-per-capita-income-1591587829 |work=The Financial Express |location=Dhaka}}</ref> *{{increase}} $5,453 (ПКМ 2020)<ref name="IMFWEOBD"/>}} | per capita rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|141-та (номинален, 2019)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|135-та (ПКМ, 2019)]]}} | sectors = {{plainlist| *земјоделство: 14.23% *индустрија: 33.66% *услуги: 52.11% *(ФГ18)<ref name=bbs_gdp_stat-2018_03>{{cite report |url=http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/057b0f3b_a9e8_4fde_b3a6_6daec3853586/F2_GDP_2017_18.pdf |title=Gross Domestic Product (GDP) of Bangladesh (Final) 2017-18|publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] (BBS)|publication-place=Dhaka|publication-date=18 September 2018|edition=Final|page=5|format=PDF|access-date=21 September 2018}}</ref><ref name=dt_01>{{cite news |url=http://www.dhakatribune.com/business/economy/2018/04/05/industries-sector-helping-achieve-record-gdp-growth/|title=Industries helping to achieve record GDP growth|date=5 April 2018|work=[[Dhaka Tribune]]|access-date=5 April 2018}}</ref>}} | inflation = 5.5% (2020)<ref name="2020/01"/> | poverty = {{plainlist| *{{decreasePositive}} 20,5% во [[сиромаштија]] (2019)<ref>{{cite web |title=Poverty rate lowers to 20.5pc in 2018-19 |url=http://www.newagebd.net/article/93844/poverty-rate-lowers-to-205pc-in-2018-19 |website=New Age |accessdate=20 December 2019 |language=en |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027175649/https://www.newagebd.net/article/93844/poverty-rate-lowers-to-205pc-in-2018-19 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Freeing the poor from poverty and hunger |url=https://thefinancialexpress.com.bd/views/freeing-the-poor-from-poverty-and-hunger-1576680212 |website=The Financial Express |accessdate=20 December 2019 |language=en}}</ref> *{{increaseNegative}} 58,3% со помалку од 3,20 $/ден (2020)<ref name="WBSpring2020">{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33478 |title=South Asia Economic Focus, Spring 2020 : The Cursed Blessing of Public Banks |page=89 |publisher=[[World Bank]] |website=openknowledge.worldbank.org |access-date=14 April 2020}}</ref> *{{decreasePositive}} 4% живеат во [[екстремна сиромаштија]](2020)<ref>{{cite web |url=https://worldpoverty.io/index.html |title=Select by country: Bangladesh |website=World Poverty Clock}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ferreira |first1=Francisco |title=The international poverty line has just been raised to $1.90 a day, but global poverty is basically unchanged. How is that even possible? |url=https://blogs.worldbank.org/developmenttalk/international-poverty-line-has-just-been-raised-190-day-global-poverty-basically-unchanged-how-even |website=Let's Talk Development |publisher=The World Bank |date=4 October 2015}}</ref>}} | gini = 32.4 {{color|darkorange|medium}} (2016, [[Светска Банка]])<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BD |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=World Bank |access-date=10 January 2019}}</ref> | hdi = {{plainlist| *{{increase}} 0.614 {{color|darkorange|medium}} (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/137506 |title=Human Development Index (HDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=11 December 2019}}</ref> ([[List of countries by Human Development Index|135th]]) *{{increase}} 0.465 {{color|red|low}} [[Список на земји според Извештај за развој на човекот|IHDI]] (2018)<ref>{{cite web |title=Inequality-adjusted HDI (IHDI) |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/138806 |website=hdr.undp.org |publisher=[[United Nations Development Programme|UNDP]] |accessdate=22 May 2020}}</ref>}} | edbr = {{increase}} [[Индекс на леснотија на деловно работење|168-ма (под просек,2020)]]<ref>{{cite web |url=https://www.doingbusiness.org/en/rankings?region=south-asia |title=Rankings: South Asia |website=Doing Business |publisher=The World Bank}}</ref> | labour = {{plainlist| *{{increase}} 69,706,733 (2019)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=BD |title=Labor force, total - Bangladesh |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=29 November 2019}}</ref> *{{decrease}} 55.8% стапка на вработеност(2017)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=BD&name_desc=false |title=Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) |publisher=World Bank |access-date=14 September 2019 |archive-date=2022-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214062005/https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=BD&name_desc=false |url-status=dead }}</ref>}} | occupations = {{plainlist| *земјоделство: 40.6% *индустрија: 20.4% *услуги: 39.6% *(2017)<ref name=lfs_stat_2017_01>{{наведена книга|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/LatestReports/LFS_2016-17.pdf|title=Report on Labour Force Survey (LFS) 2016-17|publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics|BBS]]|date=January 2018|page=173|isbn=978-984-519-110-4|access-date=26 July 2018|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211233433/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/LatestReports/LFS_2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref>}} | unemployment = {{plainlist| *{{nochange}} Генерално 4.2% *Мажи 3.1% *Жени 6.7% *(2017)<ref name=lfs_stat_2017_02>{{наведена книга|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/LatestReports/LFS_2016-17.pdf|title=Report on Labour Force Survey (LFS) 2016-17|publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics|BBS]]|date=January 2018|page=70|isbn=978-984-519-110-4|access-date=26 July 2018|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211233433/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/LatestReports/LFS_2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref>}} | industries = {{hlist| [[Текстилна индустрија во Бангладеш|Текстил]]| [[фармацевтска индустрија во Бангладеш|фармацевтски производи]] | [[Електронска индустрија во Бангладеш|електроника]] | [[Бродоградба во Бангладеш|бродоградба]] | [[Автомобилска индустрија во Бангладеш|автомобилска индустрија]] | [[велосипед]] | [[Кожна индустрија во Бангладеш|кожа]] | [[јута]] | [[стакло]] | [[хартија]] | [[пластика]] | [[храна]] и [[пијалаци]] | [[цемент]] | [[чај]] | [[ориз]] | [[Природен гас и нафта во Бангладеш|природен гас и сурова нафта]] | [[железо]] и [[челик]]}} | exports = {{plainlist| *{{decrease}} $33.67 милијарди (јули 2019- јуни 2020)<ref>{{cite web |title= Exports from computer services jump 15.24% in FY20 |url= https://www.dhakatribune.com/business/economy/2020/08/17/exports-from-computer-services-jump-15-24-in-fy20 |website= dhakatribune |accessdate= 17 August 2020}}</ref> *{{gain}} $40.53 милијарди (јули 2019- јуни 2019)<ref>{{cite web |title= Bangladesh ranks 2nd in WTO export growth index |url= https://en.prothomalo.com/economy/news/200096/Bangladesh-ranks-2nd-in-WTO-export-growth-index |website= Prothom-Alo |accessdate= 8 August 2019}}</ref>}} | export-goods = Текстил, облека (втор најголем извозник во светот), кожни производи, фармацевтски производи и други хемиски производи, керамички производи, велосипеди, производи од јута и јута, ИТ, земјоделски производи, замрзната храна (риба и морски плодови) | export-partners = {{ublist| {{flag|European Union}}(+) 58.2%| {{flag|United States}}(+) 16.3%| {{flag|Japan}}(+) 3.1%| {{flag|Canada}}(+) 3.0%| {{flag|India}}(+) 2.4%|{{flag|Australia}}(+) 1.9%|{{flag|China}}(-) 1.9%|{{flag|Southeast Asia}}(+) 1.6%| Останати 11.6%<ref name="epb_stat_2017-18">{{cite web |url=http://epb.portal.gov.bd/sites/default/files/files/epb.portal.gov.bd/files/94b1b6b4_2a35_4167_9bee_72a51e234a82/Region%20Wise%20Export%20(Goods)%20For%20The%20Month%20of%20July-May%202017-18.xlsx |title=Report: Cumulative Region-wise Data |publisher=[[Export Promotion Bureau, Bangladesh|EPB]] |accessdate=22 July 2018 |archive-date=2020-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105053228/http://epb.portal.gov.bd/sites/default/files/files/epb.portal.gov.bd/files/94b1b6b4_2a35_4167_9bee_72a51e234a82/Region%20Wise%20Export%20(Goods)%20For%20The%20Month%20of%20July-May%202017-18.xlsx |url-status=dead }}</ref> }} | imports = {{plainlist| *{{decreasePositive}} $46.24 милијарди (јули 2019- јуни 2020)<ref>{{cite web |title= Bangladeshi currency strongest among Asian peers |url= https://www.dhakatribune.com/business/economy/2020/07/30/bangladeshi-currency-strongest-among-asian-peers |website= dhakatribune |accessdate= 26 September 2020}}</ref> *{{increasenegative}} $55.44 милијарди (јули 2018- јуни 2019)<ref name=dhakatribune.com>{{cite news |date=19 August 2019|accessdate=19 August 2017 |title= Trade deficit falls by 14.76% in FY19|url=http://www.dhakatribune.com/business/economy/2019/08/19/trade-deficit-falls-by-14-76-in-fy19 }}</ref>}} | Import-goods = Памук, машини и опрема, хемикалии, железо и челик, прехранбени производи | import-partners = {{ublist| {{flag|China}}(-) 21.5%| {{flag|India}}(+) 12.2%| {{flag|Singapore}}(+) 9.2%| {{flag|European Union}}(+) 6.2%| {{flag|Hong Kong}}(+) 5.5%| Other 45.3%<ref name="wto_stat">{{cite web |url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Country=BD&Language=F |title=Trade Profiles: Bangladesh |publisher=[[WTO]] |accessdate=9 February 2018 |archive-date=2018-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210002300/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Country=BD&Language=F |url-status=dead }}</ref> }} | current account = {{decrease}} −$0.8035 милијарди (2020) | FDI = {{plainlist| *{{increase}} $14.62 милијарди (31декември 2017)<ref name="CIA World Factbook Bangladesh"/> *{{increase}} Во странство: 369,6 милиони долари (31 декември 2017 година)<ref name="CIA World Factbook Bangladesh"/>}} | gross external debt = {{increaseNegative}} $50.26 милијарди (31 декември 2017)<ref name="CIA World Factbook Bangladesh">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/bg.html |title=Bangladesh |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=10 January 2019 |archive-date=2019-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609174603/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/bg.html |url-status=dead }}</ref> | debt = {{decreasePositive}} 33.1% од БДП (2017)<ref name="CIA World Factbook Bangladesh"/> | revenue = {{increase}} $24.36 милијарди (৳2.05) (FY18)<ref name=fe_03>{{cite news|last=Akter|first=Doulot|url=https://thefinancialexpress.com.bd/economy/bangladesh/nbr-misses-revised-target-by-90pc-original-170pc-1530503353|title=NBR misses revised target by 9.0pc, original 17.0pc|date=2 July 2018|work=[[The Financial Express (Bangladesh)|The Financial Express]] |location=Dhaka |access-date=24 July 2018}}</ref> | expenses = * {{increase}} $67.00 милијарди (ФГ 2020-21) * {{increase}} ৳5.68 трилиони <ref>{{cite web |title= Parliament passes budget for 2020-21 FY |url= http://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/parliament-passes-budget-for-2020-21-fy/53886 |website= The daily star|accessdate= 30 June 2019}}</ref><ref name=budget-2019_02>{{cite news|last=Karim|first=Naim Ul|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-06/08/c_137238076.htm|title=Roundup: Bangladesh unveils about 55.31 bln USD national budget|date=7 June 2018|work=[[Xinhua News Agency|xinhuanet.com]]|access-date=9 June 2018|archive-date=12 јуни 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612213856/http://www.xinhuanet.com/english/2018-06/08/c_137238076.htm|url-status=dead}}</ref> | balance = −3.2% (од БДП) (2017)<ref name="CIA World Factbook Bangladesh"/> | credit = {{Collapsible list |framestyle=border:none; padding:0; |title=Список на оценки |bullets=true | [[Стандард и Пурс]]:<ref name="Sovereigns rating list">{{cite web | url=http://www.standardandpoors.com/ratings/sovereigns/ratings-list/en/eu/?subSectorCode=39 | title=Sovereigns rating list | publisher=Standard & Poor's | accessdate=26 May 2011}}</ref> * BB− (домашен) * BB− (странски) * BB− (проценка на T&C) * Изгледи: Стабилен | [[Мудис]]:<ref name="Moddy's">{{cite news |title= Moody's affirms Bangladesh's Ba3 rating, maintains stable outlook |date=30 November 2017 |work=Moody's |url=https://www.moodys.com/research/Moodys-affirms-Bangladeshs-Ba3-rating-maintains-stable-outlook--PR_389357 |accessdate=10 October 2018}}</ref> * Ba3 * Изглед: Стабилен | [[Fitch Group|Fitch]]:<ref name="fitch">{{cite web|url=https://www.fitchratings.com/site/pr/1034922 |title=Fitch – Complete Sovereign Rating History |accessdate=11 January 2018}}</ref> *BB− ** Изглед: Стабилен}} | reserves = {{increase}} $45.00 милијарди (октомври 2020)<ref name=bbreserve_october20>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/business/news/mighty-taka-puts-bb-bind-1974345|title=Mighty taka puts Bangladesh Bank in a bind|date=28 October 2020|work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|language=en|access-date=8 October 2020}}</ref> ([[Список на земји по девизни резерви|41-ва]]) | aid = | cianame = bg | spelling = US | import-goods = Текстил и текстилни производи, машини и механички апарати, електрична опрема, минерални производи, производи од зеленчук, метални и метални производи, хемикалии и сојузнички производи, возила и авиони }} [[Податотека:Stacking_Intermodal_container_in_Port_of_Chittagong_(11).jpg|мини|300x300пкс|Читагонг е втор по големина град во Бангладеш и негово главно пристаниште]] '''Економијата на Бангладеш''' е [[пазарна економија]] во [[Земја во развој|развој]] .<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=4y5-CwAAQBAJ&dq=bangladesh+market+economy|title=Routledge Handbook of Contemporary Bangladesh|last=Riaz|first=Ali|last2=Rahman|first2=Mohammad Sajjadur|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-30876-8|location=|page=165|author-link=Ali Riaz}}</ref> Номинално е [[Список на земјите по БДП (номинален)|35-та по големина]] во светот и 30-та по големина според паритетот на куповната моќ; таа е класифицирана меѓу Следните единаесет економии во развој со среден приход и пограничен пазар . Во првиот квартал на 2019 година, Бангладеш бил седма најбрзо растечка економија во светот со стапка од 7,3% реален БДП на годишно ниво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD/BGD|title=Real GDP Growth: Annual Percent Change|work=International Monetary Fund|accessdate=3 October 2019}}</ref> [[Дака]] и Читагонг се главните финансиски центри на земјата, каде што се сместени берзата Дака и берзата Читагонг . Финансискиот сектор на Бангладеш е втор по големина во [[Индиски Потконтинент|Индискиот Потконтинент]] . Бангладеш е една од најбрзо растечките економии во светот . Во деценијата од 2004 година, БДП на Бангладеш просечно растел од 6,5%, што во најголем дел бил резултат на неговиот извоз на готова облека, дознаки и домашниот земјоделски сектор . Земјата спроведува извозно ориентирана индустријализација, а нејзините клучни извозни сектори вклучуваат текстил, бродоградба, [[Риби|риболов]] и морски плодови, производи од јута и кожа . Исто така, има развиено самостојна индустрија во [[Лек|фармацевтски производи]], [[челик]] и преработка на храна . Телекомуникациската индустрија во Бангладеш со години бележи рапиден раст, примајќи големи инвестиции од странски компании. Бангладеш исто така има значителни резерви на природен гас и е седми по големина производител на гас во Азија. Прекуморските истражувачки активности се зголемуваат на нејзината поморска територија во Бенгалскиот Залив. Исто така, има големи наслаги од [[варовник]] .<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-236898|title=Largest limestone reserve discovered|date=4 June 2012|work=The Daily Star}}</ref> Владата го промовира проектот <nowiki><i>Дигитален Бангладеш</i></nowiki> како дел од нејзините напори за развој на растечкиот сектор на информатичка технологија во земјата. Бангладеш е стратешки важен за економиите на североисточна Индија, [[Непал]] и [[Бутан]], бидејќи пристаништата во Бангладеш обезбедуваат поморски пристап за овие региони и земји [[Континентална држава|без излез на море]] .<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/beta2/news/its-current-state/|title=Regional Transport Connectivity: Its current state|last=Rahmatullah|first=M|date=20 March 2013|work=The Daily Star|access-date=2020-11-01|archive-date=2015-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231212732/http://archive.thedailystar.net/beta2/news/its-current-state/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.dhakatribune.com/uncategorized/2013/05/19/mongla-seaport-to-get-railway-link-in-4-years|title=Mongla seaport to get railway link in 4 years|last=Chowdhury|first=Kamran Reza|date=19 May 2013|work=Dhaka Tribune}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/old/print.php?ref=MjBfMDdfMTNfMTNfMV85Ml8xNzYzMDk=|title=Sub-regional connectivity in South Asia: Prospects and challenges|date=13 July 2013|work=The Financial Express}}</ref> Кина, исто така, на Бангладеш гледа како на потенцијална порта за нејзиното југозападно море, вклучително и [[Тибет]], Сечуан и [[Јунан]] . Почнувајќи од 2019 година, приходот [[Бруто-домашен производ|по глава на жител во]] Бангладеш се проценува според податоците на ММФ на 5.028 американски долари ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]]) и 1.906 американски долари (номинален).<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thedailystar.net/business/bangladesh-close-mid-income-status-82293|title=Bangladesh's per capita income $1,314|date=15 May 2015|work=The Daily Star|access-date=3 March 2015}}</ref> Бангладеш е член на Организацијата за економска соработка Д-8, Здружението за регионална соработка на Јужна Азија, [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]], [[Светска банка]], [[Светска трговска организација|Светската трговска организација]] и Азиската банка за инвестиции во инфраструктура . Економијата се соочува со предизвици на тесните грла во инфраструктурата, бирократска корупција и невработеност кај младите. == Економска историја == === Антички Бенгал === Источен Бенгал - источниот сегмент на [[Бенгал]] - бил историски просперитетен регион.<ref name="hp"/> Делтата на Ганг обезбедувала предности на блага, скоро тропска клима, плодна почва, изобилство вода и изобилство на риби, диви животни и овошје. Стандардот на живеење се верува дека бил повисок во споредба со другите делови на Јужна Азија. Уште во XIII век, регионот се развивал како аграрна економија. Бенгал претставувал раскрсница на трговски патишта на Југоисточниот [[пат на свилата]] . === Бенгалски султанат === [[Податотека:Maritime_links_of_the_Sultanate_of_Bengal.png|мини|Поморски врски на Бенгалскиот Султанат]] [[Податотека:Sd2-baggala.JPG|мини|Баглах бил вид на брод што многу го користеле трговците во Индискиот Океан, Арапското Море, Бенгалскиот Залив, Малачкиот Проток и Јужнокинеското Море]] Економијата на Бенгалскиот Султанат наследила претходни аспекти на Султанатот во Делхи, вклучувајќи одгледување на нане, бирократија и систем на сопственост на земјиште познат како [[џагир]]. Производството на сребрени монети испишано со името на султанот од Бенгал било знак за суверенитетот на Бенгал.<ref name="iranica">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iranicaonline.org/articles/bengal|title=Bengal|work=Encyclopedia Iranica|archive-url=https://web.archive.org/web/20180103102347/http://www.iranicaonline.org/articles/bengal|archive-date=3 January 2018}}</ref> Бенгал бил поуспешен во овековечувањето на чисто сребрена кованица од [[Делхи]] и другите современи азиски и европски влади. Имал три извори на сребро. Првиот извор бил остатокот од сребрената резерва на претходните кралства. Вториот извор бил данок на плаќање на подредените кралства кои се плаќале во сребрена злато. Третиот извор бил за време на воените походи кога бенгалските сили ги разрешиле своите територии на сметка на соседните држави.<ref>John H Munro (6 October 2015). Money in the Pre-Industrial World: Bullion, Debasements and Coin Substitutes. Routledge. p. 176. {{ISBN|978-1-317-32191-0}}.</ref> Очигледна живост на бенгалската економија во почетокот на 15 век уште повеќе пораснала кога земјата започнала да не му плаќа данок на Делхи, по независноста на Бенгалија и запирањето на одливот на богатство. Сведочењето на Ма Хуан за процутната бродоградителска индустрија било дел од доказите дека Бенгал уживал значителна трговија преку морето. Проширувањето на производството на муслин, серикултурата и појавата на неколку други занаети биле наведени во списокот на предмети на Ма Хуан, извезени од Бенгал во Кина. Бенгалската испорака постоела со кинеската, додека последната не се повлекла од Индискиот Океан во средината на 15 век. Сведочењето на европските патници како Лудовико ди Вартема, Дуарте Барбоса и Томе Пирес сведочат за присуството на голем број богати бенгалски трговци и сопственици на бродови во Малака .<ref name="Habib2011">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=K8kO4J3mXUAC&pg=PA185|title=Economic History of Medieval India, 1200-1500|last=Irfan Habib|publisher=Pearson Education India|year=2011|isbn=978-81-317-2791-1|page=185|author-link=Irfan Habib}}</ref> Историчарката Рила Мукерџи напишала дека пристаништата во Бенгал можеби биле [[Ентрепот|ентропота]] (без давачки). увезувале стоки и повторно ги извезувале во Кина.<ref name="Mukherjee2011">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7xeqhnYtrKcC&pg=PA30|title=Pelagic Passageways: The Northern Bay of Bengal Before Colonialism|last=Rila Mukherjee|publisher=Primus Books|year=2011|isbn=978-93-80607-20-7|page=30|quote="some of them [items exported from Bengal to China] were probably re-exports. The Bengal ports possibly functioned as entrepots in Western routes in the trade with China."}}</ref> Во Бенгал постоела енергична традиција на бродоградба. Традицијата за изградба на бродови е докажана во поморските походи на султанатот во делтата на Ганг. Трговијата меѓу Бенгал и Малдивите, заснована на ориз и школки, најверојатно се вршела преку бродовите со арапски стил познати како багала. Кинеските извештаи укажуваат на бенгалски бродови кои се истакнати во водите на Југоисточна Азија. Пловило од Бенгал, веројатно во сопственост на сунганот Бенгал, можело да собере три мисии за оддавање почит - од Бенгал, [[Брунеј|Брунеи]] и Суматра - и очигледно бил единствениот пловен објект што бил способен за таква задача. Бенгалските бродови биле најголемите пловни објекти што патувале во тие децении во водите на Југоисточна Азија.<ref name="History of India">{{Наведена книга|title=The Cambridge Economic History of India|publisher=Cambridge University Press|year=1982|isbn=978-0-521-22692-9|editor-last=Tapan Raychaudhuri|editor-link=Tapan Raychaudhuri|volume=Volume I, c.1200-c.1750|page=130|editor-last2=Irfan Habib|editor-link2=Irfan Habib}}</ref> Сите големи деловни трансакции биле извршени во смисла на сребрена ''така''. Една сребрена паричка вредела 10.250 школки. Бенгал се потпирал на увоз од Малдивите. Поради плодното земјиште, имало изобилство земјоделски производи, вклучувајќи банани, овошни овошја, калинка, шеќерна трска и мед. Домородните култури вклучувале ориз и сусам. Зеленчукот меѓу другото вклучувал и ѓумбир, сенф, кромид и лук. Имало четири вида вина, вклучувајќи кокос, ориз, ''катран'' и ''кајанг'' . Бенгалските улици биле добро обезбедени со простории за јадење, куќи за пиење и бањи. Постоеле најмалку шест варијанти на фино платно од муслин. Свилени ткаенини имало и во изобилство. Бисери, килими и гри се други важни производи. Најдобрата разновидност на хартија е направена во Бенгал од кора од [[Боболка|црница]] . Високиот квалитет на хартијата се споредува со лесната бела ткаенина од муслин.<ref name="auto3">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=mjI9DwAAQBAJ&pg=PA61|title=China's Development from a Global Perspective|last=María Dolores Elizalde|last2=Wang Jianlang|date=6 November 2017|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-5275-0417-2|pages=57–70}}</ref> Европејците го споменувале Бенгал како „''најбогата земја со која тргуваат''“.<ref>{{Наведена книга|title=Bengal: the unique state|last=J. N. Nanda|publisher=Concept Publishing Company|year=2005|isbn=978-81-8069-149-2|page=10|quote="Bengal [...] was rich in the production and export of grain, salt, fruit, liquors and wines, precious metals and ornaments besides the output of its handlooms in silk and cotton. Europe referred to Bengal as the richest country to trade with."}}</ref> Бенгал претставувал источен дел на исламска Индија. Како и Гуџаратскиот Султанат на западниот брег на Индија, Бенгал на исток бил отворен кон морето и акумулирал профит од трговијата. Трговци од целиот свет тргувале во [[Бенгалски Залив|Бенгалскиот Залив]] .<ref name="Markovits2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=uzOmy2y0Zh4C&pg=PA37|title=A History of Modern India, 1480-1950|publisher=Anthem Press|year=2004|isbn=978-1-84331-004-4|editor-last=Claude Markovits|page=37|orig-year=First published in 1994 as Histoire de L'Inde Moderne}}</ref> Извозот на памучен текстил бил единствен аспект на бенгалската економија. [[Марко Поло|Марко Поло го]] истакнал значењето на Бенгал во трговијата со текстил.<ref name="trade">{{Наведена книга|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Sushil Chaudhury|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Sirajul Islam and Ahmed A. Jamal|edition=Second|chapter=Trade and Commerce|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Trade_and_Commerce}}</ref> Во 1569 година, венецијанскиот истражувач Цезар Фредерик напишал за тоа како трговците од Пегу во Бурма тргувале со сребро и злато со Бенгали. Трговски патишта преку копно, го поврзувале Бенгал со северна Индија, Средна Азија и Блискиот Исток. === Могулски Бенгал === [[Податотека:Renaldis_muslin_woman.jpg|лево|мини|250x250пкс|Жеена во [[Дака]] облечена во фин бенгалски муслин, 18 век.]] Во времето на [[Могулско Царство|Могулското Царство]] , Бенгал работел како центар на трговијата со муслин, [[свила]] и [[бисер]]и низ целиот свет.<ref name="hp"/> Локално, голем дел од Индија зависел од бенгалски производи како што се ориз, свила и памучни [[текстил]]и . Во странство, Европејците зависеле од бенгалски производи, како што се памучни текстили, свила и [[опиум]]; На пример, Бенгал учествувал со 40% во увозот на Холандија од Азија.<ref name="Prakash">{{Наведена книга|title=History of World Trade Since 1450|last=Prakash|first=Om|publisher=Macmillan Reference USA|year=2006|editor-last=John J. McCusker|volume=Vol. 1|pages=237–240|chapter=Empire, Mughal|author-link=Om Prakash (historian)|access-date=3 August 2017|chapter-url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX3447600139/WHIC?u=seat24826&xid=6b597320|via=Gale in Context: World History}}</ref> Бенгал испраќал калтар во Европа, продавал опиум во [[Индонезија]], извезувал сурова свила во [[Јапонија]] и [[Холандија]] и произведувал памучни и свилени текстили за извоз во Европа, Индонезија и Јапонија.<ref name="richards95">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HHyVh29gy4QC&pg=PA202|title=The Mughal Empire|last=Richards|first=John F.|publisher=Cambridge University Press|year=1995|isbn=9780521566032|page=202|author-link=John F. Richards}}</ref> Вистинските плати и [[Животен стандард|животниот стандард]] во Бенгал од 18 век биле споредливи со Велика Британија, која пак имала највисок животен стандард во Европа.<ref name="Parthasarathi38">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=1_YEcvo-jqcC&pg=PA38|title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850|last=Parthasarathi|first=Prasannan|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-1-139-49889-0|pages=39–45}}</ref> За време на ерата на [[Могулско Царство|Могулското Царство]], најважниот центар за производство на памук бил Бенгал, особено околу неговиот главен град [[Дака]], што довело до тоа муслинот да се нарекува „''дака''“ на далечните пазари како што е Средна Азија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gKhChF3yAOUC&pg=PA202|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|last=Eaton|first=Richard Maxwell|publisher=University of California Press|year=1996|isbn=9780520205079|page=202}}</ref> [[Бенгалци|Бенгалските]] земјоделци брзо научиле техники на одгледување [[Боболка|црница]] и свила, правејќи го глаен свиларски регион за производство на светот.<ref name="richards">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HHyVh29gy4QC&pg=PA190|title=The Mughal Empire|last=Richards|first=John F.|publisher=Cambridge University Press|year=1995|isbn=9780521566032|page=190|author-link=John F. Richards}}</ref> На пример, Бенгал учествувал со повеќе од 50% од текстилот и околу 80% од свилата што ги увезувале Холанѓаните од Азија.<ref name="Prakash"/> Бенгал исто така имал голема бродоградба . Индраџит Реј го проценува производството на бродоградба во Бенгал во текот на шеснаесеттиот и седумнаесеттиот век на 223.250 тони годишно, во споредба со 23.061 тони произведени во деветнаесет колонии во Северна Америка од 1769 до 1771 година.<ref name="ray174">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=CHOrAgAAQBAJ&pg=PA174|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|last=Ray|first=Indrajit|publisher=Routledge|year=2011|isbn=978-1-136-82552-1|pages=174}}</ref> Тој исто така ја оценува поправката на бродот како многу напредна во Бенгал. Бенгалската бродоградба била напредна во споредба со европската бродоградба во тоа време. Важна иновација во градењето на бродови била воведување на дизајн на палубата во бродовите, што резултирало со трупови кои биле посилни и помалку склони кон истекување од структурно слабите трупови на традиционалните европски бродови. Британската Источноиндиска компанија подоцна започнала да прави дупликат од овој модел на граба во 1760-те, што довело до значителни подобрувања во пловидноста и навигацијата за европски бродови за време на [[Индустриска револуција|индустриската револуција]] .<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucd.ie/t4cms/WP17_11.pdf|title=Technological Dynamism in a Stagnant Sector: Safety at Sea during the Early Industrial Revolution|work=|accessdate=2020-11-01|archive-date=2019-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211214530/http://www.ucd.ie/t4cms/WP17_11.pdf|url-status=dead}}</ref> === Британски Бенгал === Британската компанија од Источна Индија, која ја презела целосната контрола над Бенгал во 1793 година со укинување на Низаматот (локално правило), избрало да ја развие [[Колката|Калкута]], денес главен град на [[Западен Бенгал]], како нивен трговски и административен центар за териториите на компанијата во Јужна Азија .<ref name="hp">Lawrence B. Lesser. "Historical Perspective". [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/bdtoc.html ''A Country Study: Bangladesh''] (James Heitzman and Robert Worden, editors). [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (September 1988). ''This article incorporates text from this source, which is in the public domain.''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html About the Country Studies / Area Handbooks Program: Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress]</ref> Развојот на Источен Бенгал потоа бил ограничен на земјоделството. Административната инфраструктура од крајот на XVIII и XIX век ја засилило функцијата на Источен Бенгал како примарен земјоделски производител - главно ориз, чај, памук, шеќерна трска и јута - за преработувачите и трговците од цела Азија и пошироко. === Современ Бангладеш === По независноста од Пакистан, Бангладеш ја следел социјалистичката економија со национализирање на сите индустрии, што се покажало како критична грешка преземена од владата на Лигата Авами . Некои од истите фактори што го направиле Источен Бенгал во просперитетен регион станале неповолни страни во текот на деветнаесеттиот и дваесеттиот век.<ref name="hp"/> Како што се зголемувало очекуваното траење на животот, ограничувањата на земјиштето и годишните поплави сè повеќе станувале ограничувања за економскиот раст. Традиционалните земјоделски методи станале пречки за модернизација на земјоделството. Географијата сериозно го ограничил развојот и одржувањето на современ систем за транспорт и комуникација. Поделбата на Британска Индија и појавата на [[Индија]] и [[Пакистан]] во 1947 година сериозно го нарушиле економскиот систем. Обединетата влада на Пакистан ги проширила обработливите површини и некои постројки за наводнување, но руралното население генерално станало посиромашно помеѓу 1947 и 1971 година, бидејќи подобрувањата не биле во чекор со зголемувањето на руралното население.<ref name="hp"/> Петгодишните планови на Пакистан се определиле за стратегија за развој засновани на индустријализација, но најголемиот дел од буџетот за развој му припаднале на Западен Пакистан, односно современ Пакистан. Недостатокот на природни ресурси значело дека Источен Пакистан бил многу зависен од увозот, создавајќи проблем со платниот биланс. Без значителна програма за индустријализација или соодветна аграрна експанзија, економијата на Источен Пакистан стабилно опаѓала. Вината била ставена од разни набудувачи, но особено кај оние во Источен Пакистан, за лидерите на Западен Пакистан, кои не само што доминирале во владата, туку и во поголемиот дел од растечката индустрија во Источен Пакистан. Бидејќи Бангладеш ја следел социјалистичката економија со национализирање на сите индустрии по нејзината независност, земјата доживеала бавен раст на производство на искусни претприемачи, менаџери, администратори, инженери и техничари.<ref name="eri">{{Наведена книга|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/bdtoc.html|title=A Country Study: Bangladesh|last=Lawrence B. Lesser|date=September 1988|publisher=[[Library of Congress]] [[Federal Research Division]]|editor-last=James Heitzman|chapter=Economic Reconstruction after Independence|editor-last2=Robert Worden}} ''This article incorporates text from this source, which is in the public domain. ''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html About the Country Studies / Area Handbooks Program: Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress]</ref> Имало критичен недостиг на основни житни храна и други основни производи поради нарушувања во времето на војната. Надворешните пазари за [[Индустриска јута|јута]] биле изгубени поради нестабилноста на снабдувањето и зголемената популарност на синтетичките замени. Девизните ресурси биле малку, а банкарските и монетарните системи не биле сигурни. Иако Бангладеш поседувал голема работна сила, огромните резерви на недоволно обучени и недоволно платени работници биле главно неписмени, неквалификувани и недоволно вработени. Индустриските ресурси што можат да се искористат од комерција, освен природниот гас, не се постигнале. Инфлацијата, особено за основните производи за широка потрошувачка, се движела меѓу 300 и 400 проценти. Војната за независност го осакатил сообраќајниот систем. Стотици патни и железнички мостови биле уништени или оштетени, а возниот парк бил несоодветен и бавно се поправал. Новата земја сè уште се опоравувала од силниот циклон што ја погодил областа во 1970 година и предизвикал 250.000 смртни случаи. Индија се појавила веднаш со критично измерена економска помош во првите месеци откако Бангладеш постигнал независност од Пакистан. Помеѓу декември 1971 година и јануари 1972 година, Индија му исплатила 232 милиони американски долари помош на Бангладеш од политичко-економската помош што Индија ја добила од САД и [[Советски Сојуз|СССР]] . Официјален износ на исплата сè уште не е објавен. По 1975 година, лидерите на Бангладеш започнале да го свртуваат вниманието кон развој на нови индустриски капацитети и санација на нејзината економија.<ref name="bn"/> Статичкиот економски модел усвоен од овие рани лидери, сепак - вклучувајќи ја и национализацијата на голем дел од индустрискиот сектор - резултирала со неефикасност и економска стагнација. Почнувајќи од крајот на 1975 година, владата постепено му давала поголем обем на учеството на приватниот сектор во економијата, модел што продолжил и понатаму. Многу државни претпријатија биле приватизирани, во полето на банкарството, телекомуникациите, авијацијата, медиумите. Неефикасноста во јавниот сектор се зголемила сепак со постепено темпо; се зголемил и надворешниот отпор кон развој на најбогатите природни ресурси на земјата; и секторите на електрична енергија, вклучително и инфраструктурата, кои придонеле за забавување на економскиот раст. Во средината на 1980-тите, постоеле охрабрувачки знаци на напредок.<ref name="bn"/> Економските политики насочени кон поттикнување на приватните претпријатија и инвестиции, приватизација на јавните индустрии, враќање на буџетската дисциплина и либерализација на режимот на увоз биле забрзани. Од 1991 до 1993 година, владата успешно го следела унапредениот објект за структурно прилагодување (ESAF) со Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), но не успеала да ги следи реформите во голем дел поради преокупираноста со домашните политички проблеми на владата. Кон крајот на 90-тите години, владините економски политики станале позасилени, а некои придобивки биле изгубени, што било истакнато со огромниот пад на странските директни инвестиции во 2000 и 2001 година. Во јуни 2003 година, ММФ одобрил 3-годишен план од 490 милиони американски долари како дел од Центарот за намалување на сиромаштијата и растот за Бангладеш, чија цел била поддршка на владината програма за економски реформи до 2006 година. Седумдесет милиони долари биле ставени на располагање веднаш. Во иста насока Светска банка одобрила 536 милиони американски долари без камати. Економијата бележи постојан раст на реалниот БДП од најмалку 5% од 2003 година. Во 2010 година, Владата на Индија ја продолжила кредитната линија во вредност од една милијарда долари за да се спротивстави на тесните односи на Кина со Бангладеш. Бангладеш историски има голем трговски дефицит, финансиран главно преку приходи за помош и дознаки од работници во странство.<ref name="bn">{{Наведена мрежна страница|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3452.htm|title=Background Note: Bangladesh|date=March 2008|work=[[Bureau of South and Central Asian Affairs]]|accessdate=11 June 2008}} ''This article incorporates text from this source, which is in the [[Јавна сопственост|public domain]].''</ref> Девизните резерви значително опаднале во 2001 година, но се стабилизирале во опсег од 3 до 4 милијарди американски долари (или покритие на увозот од околу 3 месеци). Во јануари 2007 година, резервите изнесувале 3,74 милијарди долари, а потоа се зголемиле на 5,8 милијарди долари до јануари 2008 година, во ноември 2009 година тој надминал 10,0 милијарди долари, а заклучно со април 2011 година 12 милијарди американски долари според централната банка на Бангладеш. Зависноста од странска помош и увоз исто така се намалила постепено од раните 1990-ти.<ref>{{Наведени вести|url=http://thefinancialexpress-bd.com/index.php?ref=MjBfMDVfMjJfMTNfMV8yN18xNzAxMjc=|title=Politics and managing the national economy: How to achieve sustainable economic growth|date=22 May 2013|work=The Financial Express|access-date=22 August 2013|location=Dhaka}}</ref> Според Банката од Бангладеш, резервата била 30 милијарди долари во август 2016 година Во последната деценија, сиромаштијата паднала за околу една третина со значително подобрување на индексот на човечки развој, писменост, очекуван животен век и потрошувачка на храна по глава на жител. Со раст на економијата близу 6% годишно, повеќе од 15 милиони луѓе ја надминале сиромаштијата од 1992 година.<ref name="WBOverview">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldbank.org/en/country/bangladesh/overview|title=World Bank: Bangladesh Country Overview}}</ref> == Макро-економски тренд == Ова е графикон на трендот на бруто домашниот производ на Бангладеш по пазарни цени [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001 проценет] од Меѓународниот монетарен фонд со бројки во милиони [[Бангладешки таки|бангладешка така]]. Сепак, ова го одразува само формалниот сектор на економијата. {| class="wikitable" !Година ! Бруто домашен производ<br> (милиони таки) ! Размена на американски долар ! Индекс на инфлација<br /> (2000 = 100) ! Приход по глава на жител<br />(како % од $) |- | 1980 | 250.300 | 16.10 таки | 20 | 1,79 |- | 1985 | 597.318 | 31.00 таки | 36 | 1.19 |- | 1990 | 1.054.234 | 35,79 таки | 58 | 1.16 |- | 1995 | 1.594.210 | 40,27 таки | 78 | 1.12 |- | 2000 | 2.453.160 | 52,14 таки | 100 | 0,97 |- | 2005 | 3.913.334 | 63,92 таки | 126 | 0,95 |- | 2008 | 5.003.438 | 68,65 таки | 147 | |- | 2015 | 17.295.665 | 78,15 таки. | 196 | 2.48 |- | 2019 | 26.604.164 | 84,55 таки. | | 2,91 |} Средните плати биле 0,58 американски долари за еден час во 2009 година. Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2019 година. Инфлацијата под 5% е зелена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=513&s=NGDP_RPCH%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPCPIPCH%2CGGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=21&pr.y=9|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=International Monetary Fund|accessdate=11 September 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=46&pr.y=4&sy=1980&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=513&s=NGDP_RPCH,PPPGDP,PPPPC,PCPIPCH,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=International Monetary Fund|accessdate=25 December 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Година !БДП !БДП по глава на жител !Раст на БДП !Инфлација !<small>Стапка на невработеност</small> !Државен долг<br /><small>(во % од БДП)</small> !Вкупна инвестиција <small>(во % од БДП)</small> |- |1980 |41.2 |500 |{{increase}}3.1 % |{{increaseNegative}}15.4 % |n/a |n/a |{{Increase}}14.44 % |- |1981 |{{Increase}}47.4 |{{Increase}}560 |{{Increase}}5.6 % |{{increaseNegative}}14.5 % |n/a |n/a |{{Increase}}17.16 % |- |1982 |{{Increase}}52.0 |{{Increase}}597 |{{Increase}}3.2 % |{{increaseNegative}}12.9 % |n/a |n/a |{{Increase}} 17.36% |- |1983 |{{Increase}}56.5 |{{Increase}}633 |{{Increase}}4.6 % |{{increaseNegative}}9.5 % |n/a |n/a |{{decrease}}16.56 % |- |1984 |{{Increase}}61.0 |{{increase}}664 |{{Increase}}4.2 % |{{increaseNegative}}10.4 % |n/a |n/a |{{decrease}}16.48 % |- |1985 |{{Increase}}65.3 |{{increase}}693 |{{Increase}}3.7 % |{{increaseNegative}}10.5 % |n/a |n/a |{{decrease}}15.83 % |- |1986 |{{Increase}}69.3 |{{Increase}}715 |{{Increase}}4.0 % |{{increaseNegative}}10.2 % |n/a |n/a |{{Increase}}16.18 % |- |1987 |{{Increase}}73.1 |{{Increase}}735 |{{Increase}}2.9 % |{{increaseNegative}}10.8 % |n/a |n/a |{{decrease}}15.47 % |- |1988 |{{Increase}}77.5 |{{increase}}759 |{{Increase}}2.4 % |{{increaseNegative}}9.7 % |n/a |n/a |{{Increase}}15.74 % |- |1989 |{{Increase}}84.0 |{{Increase}}801 |{{Increase}}4.3 % |{{increaseNegative}}8.7 % |n/a |n/a |{{Increase}}16.12 % |- |1990 |{{Increase}}91.1 |{{Increase}}848 |{{Increase}}4.6 % |{{increaseNegative}}10.5 % |n/a |n/a |{{Increase}}16.46 % |- |1991 |{{Increase}}98.1 |{{Increase}}892 |{{Increase}}4.2 % |{{increaseNegative}}8.3 % |2.20 % |n/a |{{Increase}}16.90 % |- |1992 |{{Increase}}105.1 |{{Increase}}935 |{{Increase}}4.8 % |{{increase}}3.6 % |{{increaseNegative}}2.25 % |n/a |{{Increase}}17.31 % |- |1993 |{{Increase}}112.3 |{{increase}}977 |{{increase}}4.3 % |{{increase}}3.0 % |{{increaseNegative}}2.37 % |n/a |{{Increase}}17.95 % |- |1994 |{{Increase}}119.9 |{{Increase}}1,021 |{{Increase}}4.5 % |{{increaseNegative}}6.2 % |{{increaseNegative}}2.44 % |n/a |{{Increase}}18.40 % |- |1995 |{{increase}}128.2 |{{increase}}1,069 |{{increase}}4.8 % |{{increaseNegative}}10.1 % |{{increaseNegative}}2.48 % |n/a |{{Increase}}19.12 % |- |1996 |{{Increase}}137.1 |{{Increase}}1,120 |{{Increase}}5.0 % |{{increase}}2.5 % |{{increaseNegative}}2.51 % |n/a |{{Increase}}20.73 % |- |1997 |{{Increase}}146.8 |{{Increase}}1,175 |{{Increase}}5.3 % |{{increase}}5.0 % |{{increaseNegative}}2.69 % |n/a |{{Increase}}21.82 % |- |1998 |{{increase}}155.9 |{{increase}}1,223 |{{increase}}5.0 % |{{increaseNegative}}8.6 % |{{increaseNegative}}2.83 % |n/a |{{Increase}}22.12 % |- |1999 |{{Increase}}166.9 |{{Increase}}1,284 |{{Increase}}5.4 % |{{increaseNegative}}6.2 % |{{increaseNegative}}3.10 % |n/a |{{Increase}}22.72 % |- |2000 |{{Increase}}180.2 |{{Increase}}1,361 |{{Increase}}5.6 % |{{increase}}2.5 % |{{increaseNegative}}3.27 % |n/a |{{Increase}}23.81 % |- |2001 |{{Increase}}193.2 |{{Increase}}1,434 |{{increase}}4.8 % |{{increase}}1.9 % |{{increaseNegative}}3.55 % |n/a |{{Increase}}24.17 % |- |2002 |{{Increase}}205.7 |{{Increase}}1,501 |{{Increase}}4.8 % |{{increase}}3.7 % |{{increaseNegative}}3.96 % |n/a |{{Increase}}24.34 % |- |2003 |{{Increase}}221.9 |{{Increase}}1,594 |{{Increase}}5.8 % |{{increaseNegative}}5.4 % |{{increaseNegative}}4.32 % |44.3 % |{{Increase}}24.68 % |- |2004 |{{Increase}}241.9 |{{Increase}}1,713 |{{Increase}}6.1 % |{{increaseNegative}}6.1 % |{{decreasePositive}}4.30 % |{{decreasePositive}}43.5 % |{{Increase}}24.99 % |- |2005 |{{Increase}}265.5 |{{increase}}1,855 |{{Increase}}6.3 % |{{increaseNegative}}7.0 % |{{decreasePositive}}4.25 % |{{decreasePositive}}42.3 % |{{Increase}}25.83 % |- |2006 |{{Increase}}292.4 |{{increase}}2,018 |{{Increase}}6.9 % |{{increaseNegative}}6.8 % |{{decreasePositive}}3.59 % |{{Steady}}42.3 % |{{Increase}}26.14 % |- |2007 |{{Increase}}319.7 |{{Increase}}2,183 |{{Increase}}6.5 % |{{increaseNegative}}9.1 % |{{increaseNegative}}3.77 % |{{decreasePositive}}41.9 % |{{Increase}}26.18 % |- |2008 |{{Increase}}344.0 |{{Increase}}2,325 |{{Increase}}5.5 % |{{increaseNegative}}8.9 % |{{increaseNegative}}4.07 % |{{decreasePositive}}40.6 % |{{Increase}}26.20 % |- |2009 |{{increase}}365.0 |{{increase}}2,441 |{{increase}}5.3 % |{{increase}}4.9 % |{{increaseNegative}}5.00 % |{{decreasePositive}}39.5 % |{{Increase}}26.21 % |- |2010 |{{Increase}}391.7 |{{Increase}}2,592 |{{Increase}}6.0 % |{{increaseNegative}}9.4 % |{{decreasePositive}}3.37 % |{{decreasePositive}}35.5 % |{{Increase}}26.25 % |- |2011 |{{Increase}}425.8 |{{Increase}}2,785 |{{Increase}}6.5 % |{{increaseNegative}}11.5 % |{{increaseNegative}}3.71 % |{{increaseNegative}}36.6 % |{{Increase}}27.42 % |- |2012 |{{Increase}}460.8 |{{increase}}2,979 |{{Increase}}6.3 % |{{increaseNegative}}6.2 % |{{increaseNegative}}4.04 % |{{decreasePositive}}36.2 % |{{Increase}}28.26 % |- |2013 |{{Increase}}496.5 |{{Increase}}3,171 |{{Increase}}6.0 % |{{increaseNegative}}7.5 % |{{increaseNegative}}4.43 % |{{decreasePositive}}35.8 % |{{Increase}}28.39 % |- |2014 |{{Increase}}537.3 |{{Increase}}3,396 |{{Increase}}6.3 % |{{increaseNegative}}7.0 % |{{decreasePositive}}4.41 % |{{decreasePositive}}35.3 % |{{Increase}}28.58 % |- |2015 |{{Increase}}581.6 |{{Increase}}3,638 |{{Increase}}6.8 % |{{increaseNegative}}6.2 % |{{increaseNegative}}4.42 % |{{decreasePositive}}33.6 % |{{Increase}}28.89 % |- |2016 |{{increase}}629.9 |{{increase}}3,900 |{{Increase}}7.2 % |{{increaseNegative}}5.7 % |{{decreasePositive}}4.35 % |{{decreasePositive}}33.3 % |{{Increase}}29.65 % |- |2017 |{{Increase}}710.5 |{{Increase}}4,331 |{{Increase}}7.6 % |{{increaseNegative}}5.6 % |{{increaseNegative}}4.37 % |{{decreasePositive}}32.6 % |{{Increase}}30.51 % |- |2018 |{{Increase}}785.9 |{{Increase}}4,730 |{{Increase}}7.9 % |{{increaseNegative}}5.6 % |{{decreasePositive}}4.30 % |{{increaseNegative}}34.0 % |{{Increase}}31.23 % |- |2019 |{{Increase}}869.4 |{{Increase}}5,228 |{{Increase}}8.1% |{{decreasePositive}}5.5% |{{decreasePositive}}4.29 % |{{decreasePositive}}33.5% |{{Increase}}31.60 % |} == Економски сектори == {| class="wikitable" ! style="background-color:#efefef;" |Секторски акции на бруто домашен производ (БДП) на Бангладеш ! style="background-color:#efefef;" |2015-16 ! style="background-color:#efefef;" |2016-17 ! style="background-color:#efefef;" |2017-18 ! style="background-color:#efefef;" |2018-19 |- | style="background-color:#dae8fc;" |A) Земјоделство | style="background-color:#dae8fc;" |14.77 | style="background-color:#dae8fc;" |14.17 | style="background-color:#dae8fc;" |13.82 | style="background-color:#dae8fc;" |13.32 |- | Земјоделство и шумарство | 11.55 | 10,98 | 10,68 | 10.25 |- |Култури и хортикултура |8.15 |7.69 |7.48 |7.12 |- | Одгледување на животни | 2.01 | 1,93 | 1,86 | 1,79 |- | Шуми и сродни услуги |1.39 |1.37 |1.34 |1.35 |- |Риболов |3.22 |3.19 |3.14 |3.07 |- | style="background-color:#dae8fc;" |B) Индустрија | style="background-color:#dae8fc;" |28.77 | style="background-color:#dae8fc;" |29.32 | style="background-color:#dae8fc;" |30.17 | style="background-color:#dae8fc;" |31.15 |- | Рударство и вадење камен | 1,73 | 1,83 | 1,83 | 1,82 |- | Природен гас и сурова нафта | 0,65 | 0,64 | 0,62 | 0,58 |- | Друго рударство и јаглен | 1,08 | 1.18 | 1.2 | 1.24 |- | Производство | 17,91 | 18.28 | 18.99 | 19,89 |- | Голем и среден размер | 14.58 | 14,93 | 15,63 | 16.37 |- | Мал обем | 3.34 | 3.35 | 3.36 | 3.52 |- | Снабдување со електрична енергија, гас и вода | 1,45 | 1.4 | 1,38 | 1,33 |- | Електрична енергија | 1.12 | 1,09 | 1,07 | 1.04 |- | Гас |0.26 |0.24 |0.24 |0.22 |- |Вода |0.07 |0.07 |0.07 |0.07 |- |Градба |7.67 |7.81 |7.98 |8.12 |- | style="background-color:#dae8fc;" |C) Услуги | style="background-color:#dae8fc;" |56.46 | style="background-color:#dae8fc;" |56.5 | style="background-color:#dae8fc;" |56 | style="background-color:#dae8fc;" |55.53 |- | Трговија на големо и мало; поправка на моторни возила, мотоцикли и лични и добра за домаќинство |13.01 |13.05 |13.15 |13.34 |- | Хотел и ресторани | 1.04 | 1,03 | 1.04 | 1.04 |- | Транспорт, складирање и комуникација | 10.27 | 10 | 9,61 | 9,34 |- | Копнен транспорт | 7,76 | 7,64 | 7.38 | 7.22 |- | Воден транспорт | 0,62 | 0,59 | 0,55 | 0,51 |- | Авионски транспорт | 0,08 | 0,07 | 0,07 | 0,07 |- | Поддршка на транспортни услуги, складирање | 0,49 | 0,47 | 0,46 | 0,44 |- | Пошта и телекомуникации | 1,32 | 1.24 | 1.16 | 1.1 |- | Финансиски посредувања | 3.86 | 3,91 | 3,93 | 3,89 |- | Монетарно посредување (банки) |3.27 |3.34 |3.37 |3.35 |- |Осигурување |0.38 |0.36 |0.34 |0.34 |- | Други финансиски помошници | 0,21 | 0,21 | 0,22 | 0,21 |- | Недвижен имот, изнајмување и деловни активности | 7.51 | 7,73 | 7,82 | 7,87 |- | Јавна администрација и одбрана | 4.05 | 4.19 | 4.24 | 4.09 |- | Образование | 2.82 | 3.04 | 3.03 | 3.02 |- | Здравствени и социјални работи | 2.11 | 2.08 | 2.07 | 2.15 |- | Заеднички, социјални и лични услуги |11.79 |11.46 |11.11 |10.78 |- | colspan="5" |Процент на секторски удели на БДП на Бангладеш<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnewsnet.com/wiki/economy-of-bangladesh/|title=Economy of Bangladesh|date=1 May 2020|work=bdnewsnet.com|accessdate=10 May 2020}}</ref> |} === Земјоделството === [[Податотека:BD_Agriculture_Map.JPG|десно|мини|300x300пкс|Карта што ги покажува областите на растење на главните земјоделски производи.]] Поголемиот дел од Бенгалците денес заработуваат од земјоделството.<ref name="bn"/> Иако оризот и јутата се примарни култури, пченката и зеленчукот добиваат поголемо значење. Поради проширувањето на мрежите за наводнување, некои производители на пченица се префрлиле на одгледување пченка што се користи претежно како храна за живина. Чајот се одгледува на североисток. Поради плодната почва во Бангладеш и нормално изобилството на водоснабдување, оризот може да се одгледува и да се бере трипати годишно во многу области. Поради низа фактори, трудоинтензивното земјоделство во Бангладеш постигнало стабилно зголемување на производството на жито за храна и покрај често неповолните временски услови. Овие вклучуваат подобра контрола на поплавување и наводнување, генерално поефикасна употреба на ѓубрива и воспоставување подобра дистрибуција и рурални кредитни мрежи. Со произведени 28,8 милиони метрички тони во периодот 2005–2006 година (јули – јуни), оризот е главна култура на Бангладеш. За споредба, производството на пченица во периодот 2005–2006 година било 9 милиони метрички тони. Притисокот на населението продолжува да носи сериозен товар на производниот капацитет, создавајќи дефицит во храната, особено на пченицата. Странската помош и комерцијалниот увоз ја пополнуваат празнината но сезонскиот глад („ монга “) останува проблем.<ref name="ODI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.odi.org/publications/1586-extreme-poverty-bangladesh-protecting-and-promoting-rural-livelihoods|title=Extreme poverty in Bangladesh: Protecting and promoting rural livelihoods|last=Rebecca Holmes|last2=John Farrington|date=2008|work=ODI.org|publisher=Overseas Development Institute|last3=Taifur Rahman|last4=Rachel Slater}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Невработеноста останува сериозен проблем, а зголемената загриженост за земјоделскиот сектор во Бангладеш ќе биде неговата способност да апсорбира дополнителна работна сила. Наоѓањето алтернативни извори на вработување ќе продолжи да биде застрашувачки проблем за идните влади, особено со зголемениот број селани без земја кои веќе сочинуваат околу половина од руралната работна сила. Поради ранливоста на земјоделците кон разни ризици, најсиромашните во Бангладеш се соочуваат со бројни потенцијални ограничувања на нивната способност да го подобрат земјоделското производство и нивните средства за живот. Овие вклучуваат реален и перципиран ризик за инвестирање во нови земјоделски технологии и активности (и покрај нивниот потенцијал за зголемување на приходот), ранливост на шокови и стресови и ограничена можност за ублажување или справување со нив и ограничен пристап до информациите на пазарот. === Производство и индустрија === Многу нови работни места - претежно за жени - се создадени од динамичната приватна готова облека за индустрија во земјата, која растела со двоцифрена стапка во поголемиот дел од 90-тите години на минатиот век.<ref name="bn"/> До крајот на 90-тите години на минатиот век, околу 1,5 милиони луѓе, претежно жени, биле вработени во секторот за облека, како и производи од кожа, особено обувки (единица за производство на чевли). Во текот на 2001–2002 година, извозната заработка од готова облека достигнала 3.125 милиони американски долари, што претставува 52% од вкупниот извоз на Бангладеш. Бангладеш ја надминал Индија во извозот на облека во 2009 година, нејзиниот извоз бил 2,66 милијарди американски долари, пред индиското од 2,27 милијарди американски долари и во 2014 година извозот се искачил на 3,12 милијарди долари месечно. Во фискалната 2018 година, Бангладеш успеал да собере 36,67 милијарди американски долари приходи од извоз на произведена стока, од кои 83,49 проценти се од секторот за производство на облека.<ref>{{Наведено списание|last=Hossain|first=Md. Sajib|last2=Kabir|first2=Rashedul|last3=Latifee|first3=Enamul Hafiz|title=Export Competitiveness of Bangladesh Readymade Garments Sector: Challenges and Prospects|url=http://www.ssbfnet.com/ojs/index.php/ijrbs/article/view/205|journal=International Journal of Research in Business and Social Science|volume=8|issue=3|page=51|doi=10.20525/ijrbs.v8i3.205|doi-access=free}}</ref> Источен Бенгал бил познат по својот фин муслин и свилена ткаенина уште пред британскиот период. За [[предиво]]то и ткаенината им завидувале на поголемиот дел од предмодерниот свет. Аристократијата во Азија и Европа носела бенгалски муслин, свила и брокат. Воведувањето на машински текстил од Англија кон крајот на XVIII век ја напишала несреќата за скапиот и долготраен процес на разбој на рацете. Одгледувањето памук изумрело во Источен Бенгал, а текстилната индустрија станала зависна од увезено [[предиво]]. Оние што заработувале за живот во текстилната индустрија биле принудени потполно да се потпрат на земјоделството. Преживеале само најмалите остатоци од некогаш просперитетна индустрија.<ref>{{Наведена книга|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Karim|first=Abdul|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Muslin|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Muslin}}</ref> Другите индустрии кои покажале многу силен раст вклучуваат фармацевтската индустрија,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/more.php?date=2012-08-29&news_id=141516|title=Bangladesh to emerge as 'power house' in drug manufacturing|date=29 August 2012|work=The Financial Express|access-date=22 August 2013|location=Dhaka}}</ref> бродоградба,<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=271128|title=Shipbuilding prospects shine bright|date=3 March 2013|work=The Daily Star|access-date=22 August 2013|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810042932/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=271128|url-status=dead}}</ref> информатичка технологија,<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=120615|title=Bangladesh IT industry going global|date=6 January 2010|work=The Daily Star|access-date=22 August 2013|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191809/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=120615|url-status=dead}}</ref> кожа,<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=265699|title=Leather industry aims to cross $1b exports|date=18 January 2013|work=The Daily Star|access-date=22 August 2013|archive-date=2013-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130714135426/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=265699|url-status=dead}}</ref> индустрија за челик,<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=166442|title=The prince of steel|date=19 December 2010|work=The Daily Star|access-date=22 August 2013|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810054541/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=166442|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.daily-sun.com/details_yes_20-04-2013_Bangladesh-can-tap-potential-in-electronics,-ICT-sectors_473_1_3_1_2.html|title=Bangladesh can tap potential in electronics, ICT sectors|date=20 April 2013|work=[[Daily Sun (Bangladesh)|Daily Sun]]|access-date=22 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140901155840/http://www.daily-sun.com/details_yes_20-04-2013_Bangladesh-can-tap-potential-in-electronics,-ICT-sectors_473_1_3_1_2.html|archive-date=1 September 2014}}</ref> и лесна индустрија.<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=120952|title=Light engineering in limelight|date=8 January 2010|work=The Daily Star|access-date=22 August 2013|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810052213/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=120952|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.dhakacourier.com.bd/?p=7036|title=Bangladesh looks to diversify|date=21 July 2012|work=[[Dhaka Courier]]|access-date=22 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903020658/http://www.dhakacourier.com.bd/?p=7036|archive-date=3 September 2014}}</ref> [[Податотека:Fabric_Production_Floor.jpg|мини|Фабрика за текстилна ткаенина во Бангладеш]] Текстилната индустрија на Бангладеш, која вклучува трикотажа и готова облека (РМГ) заедно со специјализирани текстилни производи, е носител број еден во земјата за извоз, со 21,5 милијарди долари во 2013 година - 80% од вкупниот извоз на Бангладеш од 27 милијарди долари.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/2013/10/09/bangladesh-economy-exports-idUSL6N0HZ1TV20131009|title=Bangladesh Sept exports soar 36 pct on garment sales|date=9 October 2013|work=Reuters|access-date=11 May 2014|archive-date=2014-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140513011243/http://www.reuters.com/article/2013/10/09/bangladesh-economy-exports-idUSL6N0HZ1TV20131009|url-status=dead}}</ref> Бангладеш е втор во светскиот извоз на текстил, зад Кина, која извела текстил во вредност од 120,1 милијарди долари во 2009 година. Индустријата вработува скоро 3,5 милиони работници. Тековниот извоз е двојно зголемен од 2004 година. Платите во текстилната индустрија во Бангладеш се најниски во светот заклучно со 2010 година. Земјата се смета за најстрашен соперник на Кина, каде што платите рапидно се зголемуваат, а валутата апресира.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.financialexpress.com/news/china-textile-cos-may-go-bankrupt/645776/|title=China textile cos may go bankrupt|date=13 July 2010|work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|access-date=17 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615151231/http://www.financialexpress.com/news/china-textile-cos-may-go-bankrupt/645776|archive-date=15 June 2013|location=New Delhi}}</ref><ref name="China Bangladesh">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/07/17/business/global/17textile.html|title=Bangladesh, With Low Pay, Moves In on China|last=Bajaj|first=Vikas|date=16 July 2010|work=[[The New York Times]]|access-date=17 July 2010}}</ref> Од 2012 година, платите останале ниски за 3 милиони луѓе вработени во индустријата, но немирите во работната сила се зголемиле и покрај енергичните владини активности за воспоставување мир во работната сила. Сопствениците на текстилни фирми и нивните политички сојузници имале моќно политичко влијание во Бангладеш.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2012/08/24/world/asia/as-bangladesh-becomes-export-powerhouse-labor-strife-erupts.html|title=Export Powerhouse Feels Pangs of Labor Strife|last=Yardley|first=Jim|date=23 August 2012|work=The New York Times|access-date=24 August 2012}}</ref> Индустријата за урбана облека создала повеќе од еден милион работни места во формалниот сектор за жени, придонесувајќи за високото учество на трудот во Бангладеш.<ref name="whispers">{{Наведена мрежна страница|url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2008/03/25/000334955_20080325105524/Rendered/PDF/430450NWP0BD0gender0Box0327344B01PUBLIC1.pdf|title=Whispers to Voices: Gender and Social Transformation in Bangladesh|work=Bangladesh Development Series, Paper No. 22|publisher=The World Bank|location=Washington, D.C.|page=57}}</ref> Иако може да се тврди дека жените кои работат во индустријата за облека се подложени на небезбедни услови за работна сила и ниски плати, Дина М. Сидиќи тврди дека и покрај тоа што условите во фабриките за облека во Бангладеш „''во никој случај не се идеални''“, тие сепак им даваат на жените во Бангладеш можност да заработат свои плати.<ref name="Siddiqi">{{Наведено списание|last=Siddiqi|first=Dina|year=2009|title=Do Bangladeshi Factory Workers Need Saving?: Sisterhood in the Post-Sweatshop Era|journal=Feminist Review|publisher=Palgrave Macmillan|volume=91|issue=1|pages=154–174|doi=10.1057/fr.2008.55}}</ref> Како доказ, таа укажува на стравот создаден од усвојувањето на законот „''Харкинс Бил''“ (за спречување на детски труд) во 1993 година, што предизвикал сопствениците на фабрики да отпуштат „околу 50 000 деца, од кои многумина им помагале на своите семејства, принудувајќи ги да бидат во нерегулирана сектор, ео пониски плати и многу помалку безбедни занимања како што се кршење тули, домашни услуги и влечење рикша “. И покрај тоа што условите за работа во фабриките за облека не се идеални, тие имаат тенденција да бидат финансиски посигурни од другите занимања и „''да ги зголемат економските можности на жените за трошење, заштеда и инвестирање на своите приходи''“.<ref name="Khosla">{{Наведено списание|last=Khosla|first=Nidhi|year=2009|title=The Ready-made Garments Industry in Bangladesh: A Means to Reducing Gender-based Social Exclusion of Women?|journal=Journal of International Women's Studies|volume=11|issue=1|pages=289–303}}</ref> И мажените и невенчаните жени им испраќаат пари на своите семејства како дознаки, но овие заработени плати имаат повеќе од економски придобивки. Многу жени во конфекциската индустрија стапуваат во брак подоцна, имаат пониски стапки на плодност и достигнуваат повисоки нивоа на образование. По масовните немири во трудот во 2006 година <ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/5007252.stm|title=One dead after Bangladesh protest|date=23 May 2006|work=BBC News}}</ref>, владата формирала Одбор за минимална плата, вклучително и бизнис сектор<ref name="auto">{{Наведени вести|url=https://www.dhakatribune.com/uncategorized/2014/10/31/bangladesh-worlds-2nd-most-pro-free-market-country|title=Bangladesh world's 2nd most pro-free market country|date=1 November 2014|work=Dhaka Tribune}}</ref> и претставници на работници, кои во 2006 година поставиле минимална плата еквивалентна на 1,662,50 таки, или 24 долари месечно. Во 2010 година, по широко распространетите протести на трудот со вклучени 60.000 работници во јуни 2010 година,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/more.php?news_id=103837&date=2010-06-22|title=Full blown RMG violence at Ashulia|date=22 June 2010|work=[[Financial Express (Bangladesh)|The Financial Express]]|access-date=17 July 2010|location=Dhaka}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-1142200801.html|title=Bangladesh garment workers reject 25 dollar minimum wage, to strike on Oct. 10|date=6 October 2006|work=Hindustan Times|access-date=12 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924202528/http://www.highbeam.com/doc/1P3-1142200801.html|archive-date=24 September 2015|location=New Delhi|via=HighBeam Research}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-2065155291.html|title=All quiet on Ashulia front Case filed against 60,000 unidentified factory workers|date=24 June 2010|work=The New Nation|access-date=12 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924203411/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2065155291.html|archive-date=24 September 2015|location=Dhaka|via=HighBeam Research}}</ref> од страна на Одборот, се разгледувал контроверзен предлог со кој ќе се зголеми месечниот минимум на 50 американски долари месечно, сè уште далеку под работничките барања од 5.000 таки, или 72 американски долари.<ref name="China Bangladesh"/><ref name="2010 Wages">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.just-style.com/comment/bangladesh-garment-industry-edging-closer-to-wage-deal_id108242.aspx|title=Bangladesh garment industry edging closer to wage deal?|date=9 July 2010|work=just-style.com|accessdate=17 July 2010|archive-date=2010-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100714202155/http://www.just-style.com/comment/bangladesh-garment-industry-edging-closer-to-wage-deal_id108242.aspx|url-status=dead}}</ref> На 28 јули 2010 година било објавено дека минималната плата ќе се зголеми на 3.000 таки, околу 43 американски долари.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/07/29/business/global/29garment.html|title=Bangladesh Garment Workers Awarded Higher Pay|last=Bajaj|first=Vikas|date=28 July 2010|work=[[The New York Times]]|access-date=29 July 2010}}</ref> Владата, исто така, верува дека е неопходна одредена промена. На 21 септември 2006 година, тогашната премиерка Каледа Зија ги повикала фирмите за текстил да обезбедат безбедност на работниците со усогласување со меѓународното законодавство за труд на говорот што го отворила ''Изложбата за облека и текстил во Бангладеш'' (BATEXPO). Многу западни мултинационални компании користат работна сила во Бангладеш, што е една од најевтините во светот: 30 евра месечно во споредба со 150 или 200 во Кина. Четири дена се доволни за извршниот директор на една од петте најдобри глобални текстилни марки да го заработи тоа што ќе го заработи работничка во облека од Бангладеш во нејзиниот живот Во април 2013 година, најмалку 1.135 текстилни работници загинале при уривање на нивната фабрика. Други фатални несреќи поради нехигиенски фабрики кои го зафатиле Бангладеш се: во 2005 година се срушила фабрика и предизвикало смрт на 64 лица. Во 2006 година, во серија пожари загинале 85 лица, а други 207 биле повредени. Во 2010 година, околу 30 лица починале од задушување и изгореници во два сериозни пожари.<ref name="bastamag.net">https://www.bastamag.net/Au-Bangladesh-une-ouvriere-du</ref> Во 2006 година, десетици илјади работници се мобилизирале во едно од најголемите штрајкувачки движења во земјата, што влијаело на скоро сите 4000 фабрики. Здружението на производители и извозници на облека од Бангладеш (БГМЕА) ги користела полициските сили за сузбивање. Тројца работници биле убиени, стотици други ранети со куршуми или затворени. Во 2010 година, по ново штрајкувачко движење, скоро 1.000 луѓе биле повредени меѓу работниците како резултат на репресијата.<ref name="bastamag.net"/> === Бродоградба и кршење брод === [[Податотека:Durgam.png|десно|мини|300x300пкс|BNS ''Durgam'' во Бангладеш]] Бродоградбата е растечка индустрија во Бангладеш со голем потенцијал.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bssnews.net/newsDetails.php?cat=2&id=330095&date=2013-05-09|title=Shipbuilders seek working capital for 10 years|date=9 May 2013|work=Bangladesh Sangbad Sangstha (BSS)|access-date=2020-11-01|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304121858/http://www.bssnews.net/newsDetails.php?cat=2&id=330095&date=2013-05-09|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=176058:mozena-sees-bright-future-of-shipbuilding-industry&catid=110:business-others&Itemid=156|title=Mozena sees bright future of shipbuilding industry|date=2 July 2013|work=The Independent|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217221405/http://www.theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=176058%3Amozena-sees-bright-future-of-shipbuilding-industry&catid=110%3Abusiness-others&Itemid=156|archive-date=17 December 2013|location=Dhaka}}</ref> Поради потенцијалот на градење на бродови во Бангладеш, земјата се споредува со земји како Кина, Јапонија и [[Јужна Кореја]] .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-19315841|title=Bangladesh shipbuilding goes for export growth|date=20 August 2012|work=BBC News|access-date=3 March 2015}}</ref> Осврнувајќи се на зголемената количина на извозни зделки обезбедени од бродоградежните компании, како и ниската цена на работна сила достапна во земјата, експертите сугерираат дека Бангладеш може да се појави како главен конкурент на глобалниот пазар на мали и средни бродови што одат на океанот.<ref>{{Наведување|date=June 2013|title=Experts for promoting shipbuilding business|url=http://thebangladeshtoday.com/business/2013/06/experts-for-promoting-shipbuilding-business/|journal=The Bangladesh Today|accessdate=2020-11-01|archive-date=2014-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220001928/http://thebangladeshtoday.com/business/2013/06/experts-for-promoting-shipbuilding-business/|url-status=dead}}</ref> Бангладеш ја има и најголемата индустрија за бродско рециклирање во светот која вработува над 200.000 Бенгалци и претставува половина од целиот челик во Бангладеш. . ''Khulna Shipyard Limited'' (КСИ) со над пет децении репутација ја водела индустријата за изградба на бродови во Бангладеш и изградила широк спектар на бродови за домашни и меѓународни клиенти. КСИ изградила бродови за морнарицата на Бангладеш, армијата на Бангладеш и крајбрежната стража на Бангладеш според договорот на Министерството за одбрана. === Финансии === До 80-тите години на минатиот век, во финансискиот сектор на Бангладеш доминирале државните банки.<ref>Aaron Batten, Poullang Doung, Enerelt Enkhbold, Gemma Estrada, Jan Hansen, George Luarsabishvili, Md. Goland Mortaza, and Donghyun Park, 2015. [http://www.adb.org/sites/default/files/publication/173460/ewp-450.pdf The Financial Systems of Financially Less Developed Asian Economies: Key Features and Reform Priorities]. ADB Economics Working Paper Series No. 450</ref> Со големата реформа направена во финансиите, приватните трговски банки биле основани преку приватизација. Следната програма за реформи во финансискиот сектор била започната од 2000 до 2006 година со фокус на развојот на финансиските институции и усвојување на регулативи и надзор засновани врз ризик од Бенгалската банка. До денес, банкарскиот сектор се состои од 4 СЦБ, 4 државни специјализирани банки кои се занимаваат со финансирање на развој, 39 приватни комерцијални банки и 9 странски комерцијални банки. === Информациско-комуникациска технологија === Секторот за информатичка технологија во Бангладеш е сè поголем пример за тоа што може да се постигне по немилосрдните напори на сегашната влада да создаде квалификувана работна сила во ИКТ секторот. Работната сила во ИКТ се состои од приватен сектор и независна квалификувана работна сила во ИКТ. ИКТ-секторот придонесува за економскиот раст на Бангладеш. Советникот за ИКТ на премиерот, Саџиб Вазед се надевал дека Бангладеш ќе стане главен играч во ИКТ секторот во иднина.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/53449|title=ICT sector in Bangladesh|date=30 July 2016|work=theindependentbd|access-date=4 January 2018}}</ref> Во последните години, Бангладеш забележал огромен раст во ИКТ-секторот. Бангладеш е пазар од 160 милиони луѓе со огромно трошење на потрошувачите околу мобилни телефони, телекомуникации и интернет. Бангладеш има 80 милиони <ref name="auto1">{{Наведени вести|url=https://bdnews24.com/technology/2017/12/20/over-half-of-bangladesh-s-160-million-population-now-use-internet-btrc|title=Over half of Bangladesh's 160 million population now use internet: BTRC|date=12 December 2017|work=benews24|access-date=4 January 2018}}</ref> корисници на интернет, што се проценува на раст од 9% во користењето на Интернет до јуни 2017 година, напојувано со мобилен интернет. Бангладеш во моментов има активни 23 милиони <ref>{{Наведени вести|url=https://bdnews24.com/business/2017/08/10/btrc-counts-73.35-million-internet-users|title=BRTC counts 73.73 million internet users|date=8 August 2017|work=benews24|access-date=4 January 2018}}</ref> корисници на [[Фејсбук]]. Бангладеш во моментов има 143,1 милиони корисници на мобилен телефон. Бангладеш извезува програмска опрема, игри, [[надворешно изведување]] и услуги во вредност од 800 милиони долари <ref>{{Наведени вести|url=http://www.dhakatribune.com/business/2017/08/08/ict-export-earnings-rises-25-fy17/|title=ICT export earnings rise by 25% in FY'17|date=8 August 2017|work=dhakatribune|access-date=4 January 2018}}</ref> во европските земји, САД, Канада, Русија и Индија до 30 јуни 2017 година. Помладиот министер за ИКТ дивизија на Министерството за пошта, телекомуникации и информатичка технологија изјавил дека Бангладеш има за цел да ги зголеми своите извозни приходи од секторот за информатичка и комуникациска технологија (ИКТ) на 5 милијарди долари до 2021 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thedailystar.net/frontpage/ict-export-fetches-800m-2017-1492510|title=ICT export fetches $800m in 2017|date=17 November 2017|work=The Daily Star|access-date=4 January 2018}}</ref> == Инвестиции == Капитализацијата Берзата Дака во Бангладеш преминала 10 милијарди долари во ноември 2007 година и марката од 30 милијарди долари во 2009 година и 50 милијарди американски долари во август 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mof.gov.bd/en/budget/11_12/ber/en/Chapter-1%20_Eng-2010_.pdf|title=Macroeconomic situation|work=[[Ministry of Finance (Bangladesh)|Ministry of Finance]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812230720/http://www.mof.gov.bd/en/budget/11_12/ber/en/Chapter-1%20_Eng-2010_.pdf|archive-date=12 August 2014|accessdate=30 August 2013}}</ref> Бангладеш имал берза со најдобри перформанси во Азија за време на неодамнешната глобална рецесија помеѓу 2007 и 2010 година, поради релативно ниските корелации со берзите на развиените земји.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ft.lk/article/7693/Bangladesh-plans-mass-privatisations-to-cool-stock-market-|title=Bangladesh plans mass privatisations to cool stock market|date=14 November 2010|work=Daily FT|access-date=30 August 2013|agency=[[Agence France-Presse]]|location=Colombo, Sri Lanka}}</ref> Големите инвестиции во недвижнини од страна на домашни и странски жители на Бангладеш, довеле до огромен бум на згради во Дака и Читагонг. Неодамнешните трендови за инвестирање во Бангладеш (2011) кога Саудиска Арабија се обидува да обезбеди јавни и приватни инвестиции во нафта и гас, електрична енергија и транспортни проекти, Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ) сакаат да инвестираат во растечката индустрија за изградба на бродови во Бангладеш, охрабрени од компаративната предност на трошоците, Тата, водечка индустриска мултинационална компанија со седиште во Индија, ќе инвестира 1500 таки за воспоставување автомобилска индустрија во Бангладеш, Светска банка инвестира во рурални патишта за подобрување на квалитетот на живеење, руандаските претприемачи сакаат да инвестираат во фармацевтскиот сектор во Бангладеш со оглед на неговиот потенцијал на меѓународниот пазар, Самсунг се обидел да изнајми 500 индустриски парцели од органот за извозни зони за да воспостави центар за електроника во Бангладеш со инвестиција од 1,25 милијарди американски долари, Националниот одбор за приходи (НБР) е подготвен да ги повлече објектите за даночни попусти за инвестиции во пазар на капитал од страна на одделни даночни обврзници од фискалната 2011-12 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.priyo.com/business/2011/06/27/samsung-wants-plots-bangladesh-29975.html|title=Samsung wants plots in Bangladesh EPZs to set up electronics hub|date=27 June 2011|work=Priyo|access-date=31 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905100601/http://news.priyo.com/business/2011/06/27/samsung-wants-plots-bangladesh-29975.html|archive-date=5 September 2013}}</ref> Во 2011 година, Јапонската банка за меѓународна соработка го рангирала Бангладеш како 15-то најдобро одредиште за инвестиции за странски инвеститори.<ref>{{Наведени вести|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=169083|title=Bangladesh 15th best investment destination|date=7 January 2011|work=The Daily Star|access-date=31 August 2013|archive-date=2015-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150704231339/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=169083|url-status=dead}}</ref> === Пад на пазарот во периодот 2010-11 година === Пазар на капитал доживеал голем пад во текот на 2010 година и 2011 година.<ref name="probe2">{{Наведени вести|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-04-07/news/29392594_1_debacle-manipulation-probe-committee|title=Probe panel finds massive manipulation at Bangla stock market|date=7 April 2011|work=The Economic Times|access-date=18 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121113644/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-04-07/news/29392594_1_debacle-manipulation-probe-committee|archive-date=21 January 2012}}</ref> Милиони инвеститори банкротирале како резултат на падот на пазарот. Се верува дека несреќата била предизвикана вештачки за да имаат корист неколку играчи на штета на големите играчи. === Компании === На списокот се вклучени десет најголеми компании од Бангладеш според вредноста на тргувањето (милиони во БДТ) во 2018 година.<ref>http://www.dsebd.org/top_20_share.php</ref><ref name="star">{{Наведени вести|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-31120|title=Pharma firms take to contract manufacturing|date=7 April 2008|work=The Daily Star}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Ранг ! Компанија ! Име на тргување на берзата Дака ! Седиштето ! Индустрија ! Вредност на тргување |- | align="center" | 1 | Квадратни фармацевтски производи ограничени | SQURPHARMA | [[Дака]] | Фармацевтски производи | align="right" | 449.8880 |- | align="center" | 2 | Draемпер со змеј и вртење ограничено | DSSL | [[Дака]] | Облека | align="right" | 129.4030 |- | align="center" | 3 | Ifad Autos Limited | ИФАДАВТОС | [[Дака]] | Автомобилство | align="right" | 117.5370 |- | align="center" | 4 | Grameenphone Private Limited | ГП | [[Дака]] | Телекомуникации | align="right" | 106.8660 |- | align="center" | 5 | Бангладеш Тајландски Алуминиум Рибар | БДТАИ | [[Дака]] | Производство | align="right" | 99.7690 |- | align="center" | 6 | Град банка ограничена | ГРАДБАНКА | [[Дака]] | Банкарство | align="right" | 78.6010 |- | align="center" | 7 | Златна жетва | ГАИЛ | [[Дака]] | Земјоделството | align="right" | 76.6710 |- | align="center" | 8 | IPDC Finance Limited | IPDC | [[Дака]] | Финансиски услуги | align="right" | 67.0430 |- | align="center" | 9 | Олимписките индустрии ограничени | ОЛИМПИСКИ | [[Дака]] | Производство | align="right" | 60.5570 |- | align="center" | 10 | Шахјалал Ислами банка лимитирана | ШАХЈАБАНК | [[Дака]] | Банкарство | align="right" | 53.1710 година |} === Состав на економски сектори === [[Податотека:Square_Pharmaceuticals_Ltd._(Gazipur).jpg|мини|Фабрика за фармацевтски производи во Газипур .]] Здружението на производители и извозници на облека од Бангладеш (БГМЕА) предвидувал извоз на текстил од 7,90 милијарди американски долари заработени во 2005-06 година на 15 милијарди американски долари до 2011 година. Делумно овој оптимизам произлегол од тоа колку добро се снаоѓал во секторот од крајот на квотите за текстил и облека. Според извештајот на [[УНДП|Програмата за развој]] на [[УНДП|Обединетите нации]] „''Размислувања за шиење: Како да се реализираат придобивките од човечкиот развој во светот после по квотата''“, Бангладеш можел да го надомести падот на европската продажба преку птварање нови пазари во Соединетите Американски Држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.asia-pacific.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/poverty/RBAP-PR-2006-Sewing-Thoughts.pdf|title=Sewing Thoughts: How to Realise Human Development Gains in the Post-Quota World|date=April 2006|work=United Nation Development Programme|accessdate=2020-11-01|archive-date=2018-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005215328/http://www.asia-pacific.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/poverty/RBAP-PR-2006-Sewing-Thoughts.pdf|url-status=dead}}</ref> „[''Во 2005 година] имавме огромен раст.'' ''Текстилниот режим без квоти се покажа како голем поттик за нашите фабрики'' “, изјавил пред новинарите претседателот на БГМЕА, СМ Фазлул Хоке, откако била откриена стапката на раст на секторот од 24 проценти.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.dawn.com/2006/09/03/ebr12.htm|title=BD eyes $15bn textile exports by 2011|date=3 September 2006|work=Dawn|archive-url=https://web.archive.org/web/20070708201555/http://dawn.com/2006/09/03/ebr12.htm|archive-date=8 July 2007|location=Karachi}}</ref> Оптимистички тон имал и претседателот на Здружението на производители и извозници на трикотажа од Бангладеш (БКМЕА), г-дин Фазлул Хоке. Во интервју за Јунајтед њуз Бангладеш, тој ја пофалил стабилната стапка на раст, велејќи: „''Квалитетот на нашите производи и неговата конкурентност во однос на цените му помогнаа на секторот да постигне таков ... огромен успех''“. Плетената облека забележала најголем раст кај сите текстилни производи во 2005-06 година, со пораст од 35,38 проценти на 2,82 милијарди американски долари. Меѓутоа, во надолна линија, силниот раст на секторот дошол во услови на нагли падови на цените на текстилните производи на светскиот пазар, при што растот последователно зависи од големото зголемување на обемот. На барањето на Бангладеш да се зголеми количината на трговија со текстил, помогнало и ограничувањата на кинескиот текстил од САД и ЕУ. Американската граница го ограничува растот на увозот на кинески текстил на 12,5 проценти следната година и помеѓу 15 и 16 проценти во 2008 година. Договорот на ЕУ слично управува со растот на увозот до 2008 година. Бангладеш може да продолжи да има корист од овие ограничувања во следните години, сепак климата на пад на глобалните цени на текстилот ги принудува стапките на платите да бидат центарот на напорите на нацијата да го зголеми уделот на пазарот. Тие нудат низа стимулации за потенцијалните инвеститори, вклучително 10-годишен даночен одмор, бесцарински увоз на капитални добра, суровини и градежни материјали, ослободувања од данок на доход на плати исплатени на странски државјани за три години и ослободувања од данок на дивиденда за периодот на даночниот одмор. Целокупната стока произведена во зоните може да се извезува без давачки, покрај што Бангладеш има корист од генерализираниот систем на преференции на американските, европските и јапонските пазари и е исто така опремен со статус на најпосакувана нација од САД. Понатаму, Бангладеш не воведува плафон за инвестиции во ЕПЗ и дозволува целосно враќање на профитот. Забрането е формирање на работнички синдикати во рамките на ЕПЗ, како и штрајкови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.epb.gov.bd/bangladesh_epz.html|title=Bangladesh Export Promotion Bureau|work=Bangladesh Export Promotion Bureau|archive-url=https://web.archive.org/web/20080704125043/http://epb.gov.bd/bangladesh_epz.html|archive-date=4 July 2008}}</ref> Бангладеш е светски лидер во своите напори да се стави крај на употребата на детски труд во фабриките за облека. На 4 јули 1995 година, Здружението на производители и извозници на облека од Бангладеш, [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународната организација на трудот]] и [[УНИЦЕФ]] потпишале меморандум за разбирање за елиминација на детскиот труд во секторот за облека. Спроведувањето на овој пионерски договор започнал во есен 1995 година, а до крајот на 1999 година, детскиот труд во трговијата со облека бил практично елиминиран.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilo.org/ipecinfo/product/download.do?type=document&id=556|title=addressing child labour in the Bangladesh garment industry 199|work=[[ILO]]|accessdate=31 August 2013|archive-date=2014-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140831180211/http://www.ilo.org/ipecinfo/product/download.do?type=document&id=556|url-status=dead}}</ref> Трудоинтензивниот процес на бродско рециклирање бил развиен до тој степен што сега ги исполнува повеќето домашни потреби од челик во Бангладеш. Другите индустрии вклучуваат шеќер, чај, кожни производи, весник, фармацевтски производи и производство на [[Гноиво|ѓубрива]] . Владата на Бангладеш продолжува да се додворува на странски инвестиции, нешто што го направи прилично успешно во производството на електрична енергија и истражување и производство на гас, како и во други сектори како што се мобилна телефонија, текстил и фармацевтски производи. Во 1989 година, истата година потпишала билатерален договор за инвестиции со САД, а исто така формирала и Одбор за инвестиции за поедноставување на постапките за одобрување и почетнички постапки за странските инвеститори, иако во пракса одборот не направил многу за да ги зголеми инвестициите. Владата го создала органот за зона за обработка на извозот во Бангладеш за управување со различните зони за обработка на извозот. Агенцијата моментално управува со ЕПЗ во Адамџи, Читагонг, Комила, [[Дака]], Ишварди, Карнафули, Монгла и Утара .<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bssnews.net/index.php?genID=BSS-08-2002-10-29&id=7|title=Export promotion Zone in the Sylhet region of Bangladesh demanded|date=29 October 2002|work=Bangladesh Sangbad Sangstha (BSS)|archive-url=https://web.archive.org/web/20071112202856/http://www.bssnews.net/index.php?genID=BSS-08-2002-10-29&id=7|archive-date=12 November 2007}}</ref> Владата му дала дозвола на приватниот сектор да гради и да работи со првична конструкција на ЕПЗ на корејска ЕПЗ започната во 1999 година. Во јуни 1999 година, AFL-CIO поднел петиција до Владата на САД да му го забрани пристапот на Бангладеш на американските пазари според генерализираниот систем на преференции (ГСП), наведувајќи го неуспехот на земјата да ги исполни ветувањата дадени во 1992 година за да се овозможи слобода на здружување во ЕПЗ. == Меѓународната трговија == Неодамна, пандемијата КОВИД-19 нанела огромна штета на скоро сите сектори на економијата, меѓу другото, особено, тоа предизвикало намалување на извозот за 16,93 проценти, а на увозот за 17 проценти за 2019-2020.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.observerbd.com/news.php?id=269275|title=Corona crisis can be a best opportunity to start own business|last=Latifee|first=Enamul Hafiz|date=10 August 2020|work=The Daily Observer-|access-date=13 August 2020|publisher=Observer Ltd.|agency=Globe Printers|last2=Hossian|first2=Md Sajib|issue=Volume 09, No.: 213}}</ref> [[Податотека:Treemap_of_Bangladesh_Exports_(2016).svg|мини|300x300пкс|Карта на извозот на Бангладеш (2016)]] Во 2015 година, најголем извоз на Бангладеш се неплетените машки костуми (5,6 милијарди американски долари), плетените маици (5,28 милијарди долари), плетените џемпери (4,12 американски долари), неплетените женски костуми (3,66 американски долари) и неплетените машки кошули (2,52 милијарди долари) <ref name="auto2">{{Наведени вести|url=https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/bgd/#Imports|title=Bangladesh|date=29 December 2015|work=MIT|access-date=4 January 2018}} [[File:CC BY-SA icon.svg|50x50пкс]] Material was copied from this source, which is available under a [[creativecommons:by-sa/3.0/|Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported]] license.</ref> Во 2015 година, најголем увоз на Бангладеш е ткаен памук (1,33 милијарди американски долари), рафинирана нафта (1,25 милијарди долари), лесен чист ткаен памук (1,12 американски долари), суров памук (1,01 милијарда долари) и пченица (900 милиони американски долари). Во 2015 година, најголемите извозни одредишта на Бангладеш се САД (6,19 американски долари), Германија (5,17 милијарди долари), Велика Британија (3,53 милијарди долари), Франција (2,37 милијарди долари) и Шпанија (2,29 милијарди долари).<ref name="auto2"/> Во 2015 година, највисоко потекло за увоз е Кина (13,9 милијарди долари), Индија (5,51 милијарди долари), Сингапур (2,22 милијарди долари), Хонгконг (1,47 милијарди долари) и Јапонија (1,36 милијарди долари). == Жените од Бангладеш и економијата == [[Податотека:Bangladesh_labour_force_participation_2013.png|мини|Стапки на учество на труд кај мажи и жени]] Заклучно со 2014 година, учеството на жените во работната сила е 58% според податоците на Светска банка,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.CACT.FE.ZS|title=World Bank|publisher=World Bank|accessdate=17 November 2016}}</ref> а учеството на мажите со 82%. Во извештајот на Светска банка од 2007 година било наведено дека областите во кои учеството на женската работна сила се зголемило најмногу, се во областа на земјоделството, образованието и здравството и социјалната работа.<ref name="whispers"/> Над три четвртини од жените во работната сила работат во земјоделскиот сектор. Од друга страна, Меѓународната организација на трудот известува дека учеството на женската работна сила е зголемено само во професионалните и административните области помеѓу 2000 и 2005 година, покажувајќи зголемено учество на жените во секторите за кои е потребно високо образование. Податоците за вработеноста и учеството на работната сила од Светска банка, ООН и МОТ варираат и честопати се под извештаи за работата на жените поради неплатена работна сила и неформални работни места во секторот. Иако овие полиња се претежно платени, жените доживуваат многу различни работни услови од мажите, вклучувајќи ги разликите во платите и работните бенефиции. Женските плати се значително пониски од платите на мажите за истата работа со жени кои плаќаат дури 60-75 проценти помалку од она што го прават мажите.<ref>{{Наведено списание|last=Hossain|first=Mohammad|last2=Clement A. Tisdell|year=2005|title=Closing the Gender Gap in Bangladesh: Inequality in Education, Employment and Earnings|url=http://ageconsearch.umn.edu/record/106948/files/WP%2037.pdf|journal=International Journal of Social Economics|volume=32|issue=5|pages=439–453|doi=10.1108/03068290510591281}}</ref> Еден пример за акција што се презема за подобрување на женските услови во работната сила се невладините организации . Овие невладини организации ги охрабруваат жените да се потпрат на сопствените заштеди, наместо надворешните средства да им овозможат на жените зголемено донесување одлуки и учество во семејството и општеството.<ref name="Kabeer-p2044-2062">{{Наведено списание|last=Kabeer|first=Naila|last2=Muhmud Simeen|last3=Jairo Isaza|year=2012|title=NGOs and the Political Empowerment of Poor People in Rural Bangladesh: Cultivating the Habits of Democracy?|url=https://archive.org/details/sim_world-development_2012-10_40_10/page/2044|journal=World Development|volume=40|issue=10|pages=2044–2062|doi=10.1016/j.worlddev.2012.05.011}}</ref> Сепак, некои невладини организации кои се занимаваат со микроекономски прашања меѓу одделни семејства не успеваат да се справат со пошироки макроекономски прашања што спречуваат целосна автономија и напредување на жените. == Историска статистика == [[Податотека:Bd_bazaar.jpg|мини|Чаршиите се популарни места за трговија со секојдневни потреби во домаќинството.]] Бангладеш направил значителни чекори во перформансите на економскиот сектор од независноста во 1971 година. Иако економијата значително се подобрила во 90-тите години на минатиот век, Бангладеш сè уште страда во областа на надворешната трговија во Јужна Азија. И покрај големите пречки во растот, како што се неефикасноста на државните претпријатија, рапидно растечката работна сила што не може да се апсорбира од земјоделството, несоодветното напојување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bpdb.gov.bd/bpdb/index.php?option=com_content&view=article&id=12&Itemid=126|title=Bangladesh Power Demand|date=June 2012|work=Bangladesh Power Development Board|accessdate=2020-11-01|archive-date=2019-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191004233715/http://www.bpdb.gov.bd/bpdb/index.php?option=com_content&view=article&id=12&Itemid=126|url-status=dead}}</ref> и бавната имплементација на економските реформи, Бангладеш направил некои напредувања во подобрувањето на климата за [[Инвестиции|странски инвеститори]] и либерализација на [[Пазар на капитал|пазарите]] на [[Пазар на капитал|капитал]] ; на пример, преговарал со странски фирми за истражување на нафта и гас, ја подобрил дистрибуцијата на гас за готвење низ целата земја и иницирал изградба на цевководи и [[Електрана|централи]] на природен гас. Напредокот во однос на другите економски реформи е запрен поради противењето на бирократијата, синдикатите на јавниот сектор и другите групи на интереси. Особено силните поплави од 1998 година го зголемиле протокот на меѓународна помош . Досега глобалната финансиска криза немала големо влијание врз економијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esmap.org/node/552|title=South Asia's Power Sector Relatively Unaffected by Global Financial Crisis, Says New Report|publisher=[[Energy Sector Management Assistance Program]]|accessdate=22 August 2013}}</ref> Странската помош бележи постепен пад во последните неколку децении, но економистите сметаат дека ова е добар знак за самодоверба.<ref>{{Наведени вести|url=http://khabarsouthasia.com/en_GB/articles/apwi/articles/features/2012/02/23/feature-03|title=Bangladesh no longer dependent on foreign aid|date=23 February 2012|access-date=22 August 2013|agency=Khabar Southasia}}</ref> Постои и драматичен раст на извозот и приливот на дознаки што и помогна на економијата да се шири со стабилна стапка.<ref>{{Наведени вести|url=http://tribune.com.pk/story/179481/bangladesh-economy-growth-best-in-decades/|title=Bangladesh economy growth 'best in decades'|work=[[The Express Tribune]]|access-date=22 August 2013|location=Karachi}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://bdnews24.com/bangladesh/2013/06/25/bangladesh-grows---on-remittances-exports|title=Bangladesh grows – on remittances, exports|date=25 June 2013|work=[[Bdnews24.com]]|access-date=22 August 2013}}</ref> Бангладеш е на списокот на најмалку развиени земји на ООН (ЛДЦ) од 1975 година. Бангладеш ги исполнил условите да се признае како земја во развој во март 2018 година.<ref name="bdn17Mar2018">{{Наведени вести|url=https://bdnews24.com/bangladesh/2018/03/17/bangladesh-eligible-for-un-developing-country-status|title=Bangladesh eligible for UN 'developing country' status|work=bdnews24.com|access-date=21 March 2018|location=Dhaka}}</ref> Бруто национален приход на Бангладеш (БДП) 1.724 американски долари по глава на жител, Индекс на човечки средства (НВО) 72 и Индекс на економска ранливост (ЕВИ) 25,2.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.theindependentbd.com/post/141852/|title=Bangladesh secures UN 'developing country' status|work=The Independent|access-date=21 March 2018|location=Dhaka|archive-date=2018-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320161718/http://www.theindependentbd.com/post/141852|url-status=dead}}</ref> === Бруто извоз и увоз === {| class="wikitable" !Фискална година ! Вкупен увоз ==== <small>(во мил.$)</small> ==== ! Вкупен извоз <small>(во мил.$)</small> ! Странски дознаки <small>(во мил.$)</small> |- | 2007–2008 |{{Increase}} 14,11 |{{increaseNegative}} 25,21 |{{Increase}} 8,9 |- | 2008–2009 |{{Increase}} 15,56 |{{decreasePositive}} 22,51 |{{Increase}} 9,68 |- | 2009–2010 |{{Increase}} 16,7 |{{increaseNegative}} 23,83 |{{Increase}} 10,87 |- | 2010–2011 |{{Increase}} 22,93 |{{increaseNegative}} 32 |{{Increase}} 11,65 |- | 2011–2012 |{{Increase}} 24,30 |{{increaseNegative}} 35,92 |{{Increase}} 12,85 |- | 2012–2013 |{{Increase}} 27,09 |{{decreasePositive}} 34,09 |{{Increase}} 14,4 |- | 2013–2014 |{{Increase}} 30,10 |{{decreasePositive}} 34,08 |{{decrease}} 14,2 |- | 2014–2015 |{{Increase}} 31,2 |{{increaseNegative}} 40,69 |{{Increase}} 14,23 |- | 2015-2016 |{{Increase}} 34,97 |{{increaseNegative}} 40,08 |{{decrease}} 13,60 |- | 2016-2017 |{{Increase}} 35,00 |{{increaseNegative}} 44,83 |{{decrease}} 12,76 |- | 2017-2018 |{{Increase}} 36,63 |{{increaseNegative}} 54,46 |{{Increase}} 15,31 |- | 2018-2019 |{{Increase}} 40,53 |{{increaseNegative}} 55,44 |{{decrease}} 14,98 |} == Поврзано == * Академија за рурален развој во Бангладеш * Електричен сектор во Бангладеш * Автомобилска индустрија во Бангладеш * Сектор РМГ во Бангладеш * Список на компании на Бангладеш * Список на најголемите трговски партнери на Бангладеш * 3G (земји) * Корупција во Бангладеш == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Dmoz|Regional/Asia/Bangladesh/Business_and_Economy/Economic_Development|Bangladesh Economic Development}} {{Dmoz|Regional/Asia/Bangladesh/Business_and_Economy/Economic_Development|Bangladesh Economic Development}} * [http://www.bangladesh-economy.org/ Економски вести од Бангладеш] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150608033809/http://www.bangladesh-economy.org/ |date=2015-06-08 }} * [https://web.archive.org/web/20070612155814/http://www.bangladeshbudget2007.info/ Буџет на Бангладеш 2007 - 2008 година] * [https://web.archive.org/web/20161222151512/http://mof.gov.bd/en/index.php?option=com_content&view=article&id=343&Itemid=1 Накратко буџет 2016–17] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/BGD/Year/2007/Summary Резиме на статистика за трговија на Светска банка Бангладеш], 2007 година {{Азија по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Бангладеш| ]] iencma67zlvbgfb7myoax76wkyyx47s 0 1253727 5623103 5513843 2026-09-02T18:37:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623103 wikitext text/x-wiki {{превод}} {{внимание}} {{Infobox economy | country = Кина | image = Shanghai skyline unsplash.jpg | image_size = 310px | caption = [[Шангај]], финансиски центар на Кина | currency = [[Кинески јуан|јуан]] | year = [[Календарска година]] | organs = [[Светска трговска организација|СТО]], [[БРИКС]], [[Шангајска организација за соработка|ШОС]], [[Азиско-пацифичка економска соработка|АПЕК]], [[Г-20]] и други | group = {{plainlist| * [[Земја во развој|Развој]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=29 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617091704/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |archive-date=17 June 2019 |url-status=live }}</ref> *Економија со среден приход<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[World Bank]] |website=datahelpdesk.worldbank.org |access-date=29 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821172227/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |archive-date=21 August 2016 |url-status=live }}</ref>}} * [[Ново индустријализирана земја]] | population = {{increase}} 1,394,015,977 (2020 est.)<ref name="CIAWFCH">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/ch.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=5 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328201631/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/ch.html |archive-date=28 March 2019 |url-status=live }}</ref> | gdp = {{plainlist| * {{increase}} $15.2 трилиони (номинално; 2020.)<ref name="IMFWEOCN">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=924,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,LUR,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=17 October 2020}}</ref> * {{increase}} $24.2 трилиони ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]]; 2020 est.)<ref name="IMFWEOCN"/>}} | gdp rank = {{plainlist| * [[Список на земјите по БДП (номинален)|2-ра (номинален; 2019)]] * [[Список на земјите по БДП (ПКМ)|1-ва (ПКМ; 2020)]]}} | growth = {{plainlist| * 6.6%&nbsp;(2018) 6.1%&nbsp;(2019) * 1.9%&nbsp;(2020f) 8.2%&nbsp;(2021f)<ref>{{cite web |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=74 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33748 |website=openknowledge.worldbank.org |publisher=[[World Bank]] |accessdate=19 June 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=World Economic Outlook Update, October 2020 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=924,&s=NGDP_RPCH,&sy=1980&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |website=imf.org |publisher=International Monetary Fund |accessdate=19 October 2020}}</ref> }} | per capita = {{plainlist| * {{increase}} $10,839 (номинално; 2020.)<ref name="IMFWEOCN"/> * {{increase}} $17,206 (ПКМ; 2020.)<ref name="IMFWEOCN"/> }} | per capita rank = {{plainlist| * [[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|59-та (номинален; 2020)]] * [[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|69-та (ПКМ; 2019)]] }} | sectors = {{plainlist| * [[Примарен сектор на економијата|Земјоделство]]: 7,9% * [[Секундарен сектор на економијата|Индустрија]]: 40,5% * [[Терциерен сектор на економијата|Услуги]]: 51,6% * (2017)<ref name="CIAWFCH"/> }} | components = {{plainlist| * Потрошувачка на домаќинството: 39,1% * Државна потрошувачка: 14,5% * Инвестиции во основен капитал: 42,7% * Инвестиции во залихи: 1,7% * Извоз на стоки и услуги: 20,4% * Увоз на стоки и услуги: .418,4% * (2017.)<ref name="CIAWFCH"/> }} | inflation = 2.9% (2020.)<ref name="IMFWEOCN"/> | poverty = {{plainlist| * {{decreasePositive}} 1.7% (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.NAHC?locations=CN |title=Poverty headcount ratio at national poverty lines (% of population) - China |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=1 April 2020}}</ref>{{refn|group=note|In 2011, China set a new poverty line at RMB 2300 (approximately US$400).<ref name="CIAWFCH"/> }} * {{decreasePositive}} 23.9% на помалку од 5,50 $/ден(2016)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.UMIC?locations=CN&name_desc=false |title=Poverty headcount ratio at $5.50 a day (2011 PPP) (% of population) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=21 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904125855/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.UMIC%3Flocations%3DCN%26name_desc%3Dfalse |archive-date=4 September 2019 |url-status=live }}</ref> }} | gini = {{increaseNegative}} 46.7 {{color|red|high}} (2018)<ref name="WBCN">{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/33063/China-Economic-Update-December-2019-Cyclical-Risks-and-Structural-Imperatives.pdf |title=China Economic Update, December 2019 : Cyclical Risks and Structural Imperatives |publisher=World Bank |website=openknowledge.worldbank.org |access-date=3 January 2020}}</ref>{{refn|group=note|Higher income inequality is partly driven by unequal regional income distribution.}} | hdi = {{plainlist| * {{increase}} 0.758 {{color|green|high}} (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/137506 |title=Human Development Index (HDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=11 December 2019}}</ref> ([[List of countries by Human Development Index|85th]]) * {{decrease}} 0.636 {{color|orange|medium}} [[Список на земји според по индекс на човечки развој|ИХДИ]] (2018)<ref>{{cite web |title=Inequality-adjusted HDI (IHDI) |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/138806 |website=hdr.undp.org |publisher=[[United Nations Development Programme|UNDP]] |accessdate=22 May 2020}}</ref> }} | edbr = {{increase}} [[Ease of doing business index#Ranking|31-ва (многу лесно, 2020)]]<ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web|url=https://www.doingbusiness.org/content/dam/doingBusiness/country/c/china/CHN.pdf|title=Ease of Doing Business in China 2020|website=doingbusiness.org|accessdate=23 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922074545/http://www.doingbusiness.org/content/dam/doingBusiness/country/c/china/CHN.pdf|archive-date=22 September 2018|url-status=live}}</ref> | labor = {{plainlist| * {{decrease}} 778,700,553 (2020)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=CN |title=Labor force, total – China |publisher=[[World Bank]] & [[International Labour Organization|ILO]] |website=data.worldbank.org |access-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111103544/https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=CN |archive-date=11 November 2019 |url-status=live }}</ref> ([[List of countries by labor force|1st]]) * {{decrease}} 67.4% вработеност(2019)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=CN&name_desc=false |title=Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) - China |publisher=[[World Bank]] & ILO |website=data.worldbank.org |access-date=22 September 2020 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306101443/https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=CN&name_desc=false |url-status=dead }}</ref> }} | occupations = {{plainlist| * [[Примарен сектор на економијата|Земјоделство]]: 27% * [[Секундарен сектор на економијата|Индустрија]]: 29% * [[Терциерен сектор на економијата|Услуги]]: 44% * (FY 2018)<ref>{{cite web|title=Labor Force by Services|url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.SRV.EMPL.ZS?locations=CN|website=data.worldbank.org|accessdate=27 January 2019 |quote=Labor Force by [https://data.worldbank.org/indicator/SL.IND.EMPL.ZS?locations=CN Industry] and [https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS?locations=CN agriculture]}}</ref> }} | unemployment = {{plainlist| * {{increaseNegative}} 3.8% (2020.)<ref name="IMFWEOCN"/> * {{increaseNegative}} 10.6% невработеност (кај младите)(2019)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS?locations=CN |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) - China |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=26 December 2019}}</ref>{{refn|group=note|Modeled [[International Labour Organization|ILO]] estimate.}} }} | industries = {{hlist|item_style=white-space: |[[Рударство]] | [[обработка на руда]] | [[железо]] | [[челик]] | [[алуминиум]] | и други [[метали]] | [[јаглен]] | [[машинска зграда]] | [[вооружување]] | [[текстил]] [[[облека]] | [[нафта]] | [[цемент]] | [[хемикалии]] | [[ѓубриво]] | [[преработка на храна]] | [[информатичка технологија]] | [[Опрема за ракување со материјали|опрема за транспорт]] | [[автомобили]] | шини | [[телекомуникации] опрема]] | [[локомотиви]] | [[бродови]] [[[авиони]] | [[вселенски возила]] | [[сателити]] | [[производи за широка потрошувачка]] (вклучително и [[обувки]] | [[играчки]] | [[електроника]]] | [[индустрија за вооружување|воена опрема]] | [[финансиски услуги]] | [[индустрија за електрична енергија|електрична енергија]] }} | exports = US$2.5 трилиони (2019)<ref name="foreigntrade2018">{{cite web|url=http://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=C01|script-title=zh:National Data – Indicator – Foreign Trade and Economic Cooperation|publisher=stats.gov.cn|date=1 May 2019|accessdate=10 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201002748/http://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=C01|archive-date=1 February 2016|url-status=live}}; also see {{cite web|url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/201902/t20190228_1651335.html|script-title=zh:Statistical Communiqué of the People's Republic of China on the 2018 National Economic and Social Development|publisher=stats.gov.cn|date=28 February 2019|accessdate=10 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925094534/http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/201902/t20190228_1651335.html|archive-date=25 September 2019|url-status=live}}</ref> | export-goods = {{ublist|[[Земјоделство|Земјоделски]] производи 3,2% | [[Гориво]] и [[рударство|рударски]] производи 2,4% | [[Производство]] 94,3% | Други 0.1%<ref name=wto>{{cite web |title = China – WTO Statistics Database |url = http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Country=CN |publisher = [[World Trade Organization]] |accessdate = 1 March 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170901203117/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Country=CN |archive-date = 1 September 2017 |url-status = live }}</ref> }} | export-partners = {{ublist|{{flag|European Union}}(-) 17.2%|{{flag|United States}}(-) 16.7%|{{flag|ASEAN}}(+) 12.83%|{{flag|Hong Kong}}(+) 12.16%|{{flag|Japan}}(+) 5.91%|{{flag|South Korea}}(+) 4.37%|{{flag|India}}(-) 3.08%|{{flag|Russia}}(+) 2.64%|Others 23.33%<ref name=wto/>}} | imports = US$2.08 трилиони (2019)<ref name="foreigntrade2018"/> | import-goods = {{ublist|[[Земјоделство|Земјоделски]] производи 9.5%|[[Гориво]] и [[рударство|рударски]] производи 21,3% | [[Производство]] 64,4% | Други 4.8%<ref name=wto/>}} | import-partners = {{ublist|{{flag|European Union}}(-) 12.82%|{{flag|ASEAN}}(+) 12.58%|{{flag|South Korea}} (+)9.58%|{{flag|Japan}}(+) 8.45%|{{flag|Taiwan}}(+) 8.32%|{{flag|United States}}(-) 7.24%|{{flag|India}}(-) 4.03%|{{flag|Brazil}}(+) 3.63%|Others 33.74%<ref name=wto/> }} | current account = {{decrease}} $164.9 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFCH"/> | FDI = {{plainlist| * {{increase}} $1.523 трилиони (31 декември 2017.)<ref name="CIAWFCH"/> * {{increase}} Abroad: $1.383 трилиони (31 декември 2017 est.)<ref name="CIAWFCH"/>}} | gross external debt = {{increaseNegative}} $1.598 трилиони (31 декември 2017 est.)<ref name="CIAWFCH"/> | debt = {{increaseNegative}} 47% of GDP (2017 est.)<ref name="CIAWFCH" />{{NoteTag|Official data which cover both central and local government debt, including debt officially recognized by China's National Audit Office report in 2011. Data exclude policy bank bonds, Ministry of Railway debt and China Asset Management Company debt.}} | revenue = 2.553 трилиони (2017.)<ref name="CIAWFCH"/> | expenses = 3.008 трилиони (2017.)<ref name="CIAWFCH"/> | balance = −3.8% (БДП) (2017.)<ref name="CIAWFCH"/> | credit = {{plainlist| * [[Standard & Poor's]]:<ref>{{cite web|title = Sovereigns rating list|publisher = Standard & Poor's|url = https://www.spratings.com/documents/20184/908545/US_SV_Webcast_ChinaFeb117_Article1/afd8741b-75b9-4dcc-b497-010e2313616b|date = 26 January 2017|accessdate = 26 September 2017|quote = On Jan. 26, 2017, S&P Global Ratings affirmed the 'AA-' long-term and 'A-1+' short-term sovereign credit ratings on China. The outlook on the long-term rating remains negative|archive-url = https://web.archive.org/web/20170926100729/https://www.spratings.com/documents/20184/908545/US_SV_Webcast_ChinaFeb117_Article1/afd8741b-75b9-4dcc-b497-010e2313616b|archive-date = 26 September 2017|url-status = live}}</ref> * А + (домашно) * А + (странски) * A + (проценка на T&C) * Поглед: стабилен ---- * [[Moody's]]:<ref>{{cite web |url=https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades-Chinas-rating-to-A1-from-Aa3-and-changes--PR_366139 |title=Moody's downgrades China's rating to A1 from Aa3 and changes outlook to stable from negative |date=24 May 2017 |website=moodys.com |accessdate=23 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524082704/https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades-Chinas-rating-to-A1-from-Aa3-and-changes--PR_366139 |archive-date=24 May 2017 |url-status=live }}</ref> * A1 * Поглед: стабилен ---- * [[Fitch Group|Fitch]]:<ref name="fitch">{{cite web |url = http://www.fitchratings.com/web_content/ratings/sovereign_ratings_history.xls |title = Fitch – Complete Sovereign Rating History |website = fitchratings.com |access-date = 25 February 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170806061311/https://www.fitchratings.com/web_content/ratings/sovereign_ratings_history.xls |archive-date = 6 August 2017 |url-status = live }}</ref> * A+ * Поглед: стабилен ---- * Scope:<ref>{{cite web<!--|url=https://www.scoperatings.com/#search/research/detail/157725EN-->|title=Scope affirms China's credit rating at A+ and revises the Outlook to Negative|date=28 February 2020|website=Scope Ratings|accessdate=28 February 2020|url=https://www.scoperatings.com/#!search/research/detail/162598EN}}</ref> * A+ * Поглед: негативен }} <!--|aid = Recipient: $1.12 per capita (2008)<ref>{{cite web |url = http://data.worldbank.org/indicator/DT.ODA.ODAT.PC.ZS|title=2008|publisher=[[World Bank]]|accessdate=28 February 2012}}</ref>--><!-- NO LONGER APPLIES, SEE SOURCE ABOVE. -->| reserves = {{increase}} $3.219 trillion (October 2019)<ref>{{Cite web| url= http://www.pbc.gov.cn/diaochatongjisi/116219/116319/3750274/3750284/index.html|title=Money and Banking Statistics|access-date=2019-07-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pbc.gov.cn/diaochatongjisi/resource/cms/2019/11/2019110715580915686.htm|title=Official reserve assets|website=pbc.gov.cn|access-date=2019-11-09|archive-date=2023-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130192037/http://www.pbc.gov.cn/diaochatongjisi/resource/cms/2019/11/2019110715580915686.htm|url-status=dead}}</ref> ([[List of countries by foreign-exchange reserves|1st]]) | cianame = ch | spelling = US }} '''Економијата на Кина''', опишана како [[социјализам со кинески одлики]] уште од [[12-ти Национален конгрес на Комунистичката партија на Кина|12-тиот Национален конгрес на КПК]] во [[1982]] година<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=October 8, 2017|title=China Focus: Socialism with Chinese Characteristics: 10 Ideas to share with the world|url=https://www.xinhuanet.com|url-status=live|access-date=October 19, 2020|website=www.xinhuanet.com}}</ref>, е мешана [[Социјализам|социјалистичка]] [[пазарна економија]]<ref>{{cite video|url=https://www.youtube.com/watch?v=_nY3VSmA-l8|title=AskProfWolff: "Socialism With Chinese Characteristics"|publisher=Democracy At Work}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.invent-the-future.org/2018/10/is-china-still-socialist/|title=Is China Still Socialist?|publisher=Invent The Future}}</ref> која е составена од државни претпријатија и домашни и странски приватни бизниси и користи [[Петгодишен економски план на Кина|економско планирање]]<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2015cpcplenarysession/2015-11/03/content_22361998.htm|title=Highlights of proposals for China's 13th Five-Year Plan|publisher=China Daily}}</ref>. Приходот генериран од државните претпријатија претставувал околу 40% од кинескиот БДП од 14,4 трилиони американски долари во [[2019]] година, а домашните и странските приватни бизниси и инвестициите учествувале со останатите 60%<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=May 21, 2020|title=How reform has made China's state-owned enterprises stronger|url=https://www.weforum.org|url-status=live|access-date=October 19, 2020|website=www.weforum.org}}</ref>. До крајот на [[2019]] година, вкупните средства на сите кинески претпријатија, вклучително и оние кои работат во финансискиот сектор, достигнале 78,08 трилиони<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=October 17, 2020|title=China State Firms' Assets grow even as the Government presses for lighter debt|url=https://www.caixinglobal.com|url-status=live|access-date=October 19, 2020|website=www.caixinglobal.com}}</ref>. Деведесет и еден (91) од овие претпријатија припаѓаат на компаниите ''2020 Fortune Global 500''<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie tek|date=August 18, 2020|title=The Biggest but not the Strongest: China's place in the Fortune Global 500|url=https://www.csis.org|url-status=live|access-date=October 19, 2020|website=www.csis.org}}</ref>. Директните странски инвестиции во [[Кина]], чиј вкупен износ бил околу 1,6 трилиони американски долари заклучно со крајот на октомври [[2016]] година, директно и индиректно придонеле околу една третина од кинескиот БДП и една четвртина од работните места таму<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=November 30, 2016|title=Foreign investment's role in Chinese Economy|url=https://www.wsj.com|url-status=live|access-date=October 19, 2020|website=www.wsj.com}}</ref>. До крајот на јуни 2020 година, акциите на СДИ во Кина достигнале 2,947 трилиони американски долари, а акциите на Кинеските СДИ во заминување изнесувале 2,128 трилиони американски долари. Вкупните странски финансиски средства во сопственост на Кина достигнале 7,860 трилиони американски долари, а нејзините странски финансиски обврски 5,716 трилиони американски долари, што ја прави Кина втора по големина земја доверител по [[Јапонија]] во светот<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=September 25, 2020|title=SAFE releases China's net International Invetsment Position (NIIP) as of the end of June 2020|url=https://www.safe.gov.cn|url-status=live|access-date=October 19, 2020|website=www.safe.gov.cn}}</ref>. Владата ги започнала своите економски реформи во [[1978]] година под раководство на [[Денг Кјаопинг]]<ref name="CIAWFCH" /><ref>{{cite web|url=http://knowledge.insead.edu/economics-politics/the-changing-of-the-guard-chinas-new-leadership-2359|title=The Changing of the Guard: China's New Leadership|publisher=INSEAD Knowledge|access-date=15 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512234533/http://knowledge.insead.edu/economics-politics/the-changing-of-the-guard-chinas-new-leadership-2359|archive-date=12 May 2013|url-status=live}}</ref>. Кина има четири од првите десет најконкурентни финансиски центри ([[Шангај]], [[Хонгконг]], [[Пекинг]] и [[Шенџен]]) во индексот на глобалните финансиски центри во 2020 година, повеќе од која било друга земја<ref name="GFCI2">{{cite web|date=September 2020|title=The Global Financial Centres Index 28|url=https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI_28_Full_Report_2020.09.25_v1.1.pdf|accessdate=26 September 2020|publisher=Long Finance}}</ref>. Кина има три од десетте најголеми берзи во светот - Шангај, Хонгконг и Шенџен според [[пазарна капитализација|пазарната капитализација]] и обемот на трговијата<ref>{{Cite web|date=19 February 2019|title=Top 10 Largest Stock Exchanges in the World By Market Capitalization|url=https://www.valuewalk.com/2019/02/top-10-largest-stock-exchanges/|access-date=28 November 2019|website=ValueWalk|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|title=Monthly Reports – World Federation of Exchanges|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190912130053/https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|archive-date=12 September 2019|access-date=6 September 2019|publisher=[[World Federation of Exchanges|WFE]]}}</ref>. Од [[12 октомври]] [[2020]] година, вкупната пазарна капитализација на кинеските берзи, составена од [[Шангајска берза|Шангајската берза]] и [[Шенџенска берза|Шенџенската берза]], надминала 10 трилиони американски долари, со исклучок на берзата во [[Хонгконг]] со околу 5,9 трилиони американски долари<ref>{{Cite news|last=Tjan|first=Sie Tek|date=October 13, 2020|title=China's stock market tops $10 trillion|work=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-10-13/china-s-stock-market-tops-10-trillion-for-first-time-since-2015|url-status=live|access-date=October 22, 2020}}</ref>. До крајот на јуни 2020 година, странските инвеститори купиле вкупно 440 милијарди американски долари во кинески акции, што претставува околу 2,9% од вкупната вредност, што укажува на тоа дека странските инвеститори собрале вкупно 156,6 милијарди американски долари во првата половина на 2020 година<ref>{{Cite news|last=Tjan|first=Sie Tek|date=July 7, 2020|title=Overseas investor snap up Chinese stocks so fast, they are hitting foreign ownership caps such as home appliance maker Midea|work=Th South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/business/markets/article/3092204/overseas-investors-snap-chinese-shares-so-fast-they-are-hitting|url-status=live|access-date=October 22, 2020}}</ref> . Вкупната вредност на кинескиот пазар на обврзници надминала 15,4 трилиони американски долари, рангирана над онаа на [[Јапонија]] и [[Велика Британија]], и втора по онаа на [[САД]] со 40 трилиони американски долари, од почетокот на септември 2020 година<ref>{{Cite news|last=Tjan|first=Sie Tek|date=September 3, 2020|title=China moves to ease Access to $15.4 Trillion Bond Market|work=Caixin Global|url=https://www.caixinglobal.com/2020-09-03/china-moves-to-ease-foreign-access-to-154-trillion-bond-market-101600571.html#:~:text=Update%3A%20China%20Moves%20to%20Ease%20Foreign%20Access%20to%20%2415.4%20Trillion%20Bond%20Market,-By%20Peng%20Qinqin&text=China's%20top%20financial%20regulators%20unveiled,and%20bolster%20domestic%20financial%20markets.|url-status=live|access-date=October 20, 2020}}</ref>. До крајот на септември 2020 година, странските поседи на кинески обврзници достигнале 388 милијарди УСД или 2,5% од вкупната вредност, и покрај зголемувањето за 44,66% од година на година<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=October 19, 2020|title=China greenlights Shenzhen to issue Offshore Local Government Bonds|url=https://www.yicaiglobal.com|url-status=live|access-date=October 20, 2020|website=}}</ref>. Според [[Глобален извештај за богатство|Глобалниот извештај за богатството]] од 2019 година од страна на ''Групацијата Кредит Свис'', Кина ги надминала [[САД]] според бројот на милијардери од светската популација: Кина имала 100 милиони богати луѓе (секој поседувал нето богатство од над 110.000 американски долари) а САД 99 милиони. Со 63,8 трилиони до крајот на 2019 година, што претставува 17 пати поголемо зголемување од 3,7 трилиони во 2001 година, вкупниот износ на богатството на домаќинствата во Кина стоеи единствено само оној на САД со 105,6 трилиони<ref>{{Cite news|last=Tjan|first=Sie Tek|date=December 24, 2020|title=China surpasses the US in Wealth of Top 10%|work=The US News & World Report|url=https://www.usnews.com/news/best-countries/articles/2019-12-24/china-surpasses-the-us-in-wealth-of-top-10|url-status=live|access-date=October 20, 2020}}</ref>. Економијата, заклучно со 2019 година, е рангирана како втора по големина во светот според номиналниот БДП<ref name="imf.org">{{cite web |url = https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=53&pr.y=8&sy=2017&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=924&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title = IMF report for China |publisher=[[International Monetary Fund]]|date=October 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://chinapower.csis.org/how-is-china-shaping-the-global-economic-order/ |title=How is China shaping the global economic order? |publisher=CSIS China Power |access-date=26 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920025142/http://chinapower.csis.org/how-is-china-shaping-the-global-economic-order/ |archive-date=20 September 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://data.worldbank.org/data-catalog/GDP-ranking-table |title=GDP ranking |publisher=World Bank |access-date=25 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114072125/http://data.worldbank.org/data-catalog/GDP-ranking-table |archive-date=14 January 2015 |url-status=live }}</ref> и заклучно со 2017 година најголема во светот според [[Паритет на куповна моќ|паритетот на куповната моќ]]<ref>{{cite web | url = https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=43&pr.y=19&sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C672%2C914%2C946%2C612%2C137%2C614%2C546%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C359%2C960%2C453%2C423%2C968%2C935%2C922%2C128%2C714%2C611%2C862%2C321%2C135%2C243%2C716%2C248%2C456%2C469%2C722%2C253%2C942%2C642%2C718%2C643%2C724%2C939%2C576%2C644%2C936%2C819%2C961%2C172%2C813%2C132%2C199%2C646%2C733%2C648%2C184%2C915%2C524%2C134%2C361%2C652%2C362%2C174%2C364%2C328%2C732%2C258%2C366%2C656%2C734%2C654%2C144%2C336%2C146%2C263%2C463%2C268%2C528%2C532%2C923%2C944%2C738%2C176%2C578%2C534%2C537%2C536%2C742%2C429%2C866%2C433%2C369%2C178%2C744%2C436%2C186%2C136%2C925%2C343%2C869%2C158%2C746%2C439%2C926%2C916%2C466%2C664%2C112%2C826%2C111%2C542%2C298%2C967%2C927%2C443%2C846%2C917%2C299%2C544%2C582%2C941%2C474%2C446%2C754%2C666%2C698%2C668&s=PPPGDP&grp=0&a= | title = Report for Selected Country Groups and Subjects (PPP valuation of country GDP) | publisher = IMF | access-date = 24 October 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180131023509/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=43&pr.y=19&sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512,672,914,946,612,137,614,546,311,962,213,674,911,676,193,548,122,556,912,678,313,181,419,867,513,682,316,684,913,273,124,868,339,921,638,948,514,943,218,686,963,688,616,518,223,728,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,142,156,449,626,564,628,565,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,359,960,453,423,968,935,922,128,714,611,862,321,135,243,716,248,456,469,722,253,942,642,718,643,724,939,576,644,936,819,961,172,813,132,199,646,733,648,184,915,524,134,361,652,362,174,364,328,732,258,366,656,734,654,144,336,146,263,463,268,528,532,923,944,738,176,578,534,537,536,742,429,866,433,369,178,744,436,186,136,925,343,869,158,746,439,926,916,466,664,112,826,111,542,298,967,927,443,846,917,299,544,582,941,474,446,754,666,698,668&s=PPPGDP&grp=0&a= | archive-date = 31 January 2018 | url-status = live }}</ref>. Кина има најбрзо растечка голема економија во светот, со стапки на раст во просек од 10% во текот на 30 години<ref name="NYT82415">{{cite news |author1=Nelson D. Schwartz |author2=Rachel Abrams |title=Advisers Work to Calm Fearful Investors |url=https://www.nytimes.com/2015/08/25/business/dealbook/advisers-work-to-calm-fearful-investors.html |work=The New York Times |date=24 August 2015 |accessdate=25 August 2015 |quote=Even the most pessimistic observers think China will still grow by 4 or 5 percent |archive-url=https://web.archive.org/web/20150826025315/http://www.nytimes.com/2015/08/25/business/dealbook/advisers-work-to-calm-fearful-investors.html |archive-date=26 August 2015 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2018&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=40&pr1.y=0&c=924&s=NGDP_RPCH%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |date=16 April 2013 |accessdate=16 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102170742/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2018&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=40&pr1.y=0&c=924&s=NGDP_RPCH%2CPPPPC&grp=0&a= |archive-date=2 November 2013 |url-status=live }}</ref>. Заклучно со 2019 година, јавниот сектор на Кина учествувал со 63% во вкупниот работен однос<ref>{{Cite web|title=国家统计局局长就2019年全年国民经济运行情况答记者问|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/sjjd/202001/t20200117_1723470.html|access-date=2020-09-07|website=stats.gov.cn}}</ref>. Според [[ММФ]], врз основа на приход по глава на жител, Кина се нашла на 73-то место според БДП (ПКМ) по глава на жител во 2019 година<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=73&pr1.y=8&c=512,668,914,672,612,946,614,137,311,546,213,674,911,676,314,548,193,556,122,678,912,181,313,867,419,682,513,684,316,273,913,868,124,921,339,948,638,943,514,686,218,688,963,518,616,728,223,836,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,962,156,142,626,449,628,564,228,565,924,283,233,853,632,288,636,293,634,566,238,964,662,182,960,359,423,453,935,968,128,922,611,714,321,862,243,135,248,716,469,456,253,722,642,942,643,718,939,724,734,576,644,936,819,961,172,813,132,726,646,199,648,733,915,184,134,524,652,361,174,362,328,364,258,732,656,366,654,144,336,146,263,463,268,528,532,923,944,738,176,578,534,537,536,742,429,866,433,369,178,744,436,186,136,925,343,869,158,746,439,926,916,466,664,112,826,111,542,298,967,927,443,846,917,299,544,582,941,474,446,754,666,698&s=NGDPDPC&grp=0&a= |title = Report for Selected Countries and Subjects|website=imf.org|access-date=21 September 2019 }}</ref>. Кинескиот БДП изнесувал 14,4 трилиони долари (99 трилиони јуани) во 2019 година<ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/17/c_138714013.htm|title=Commentary: A milestone for China and world economy - Xinhua {{!}} English.news.cn|website=xinhuanet.com|access-date=2020-01-21}}</ref>. Земјата има природни ресурси со проценета вредност од 23 трилиони американски долари, од кои 90% се јаглен и [[Реткоземен елемент|реткоземни метали]]<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|title=10 Countries with the Most Natural Resources|date=12 September 2016|last=Anthony|first=Craig|publisher=[[Investopedia]]|access-date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916072056/http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|archive-date=16 September 2017|url-status=live}}</ref>. Кина исто така има најголема актива во светот на банкарскиот сектор од околу 45,838 трилиони долари (309,41 трилиони CNY) со 42,063 трилиони долари вкупни депозити и други обврски<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=September 15, 2020|title=Assets and Liabilities Statistics of Financial Institutions as of 2nd quarter 2020|url=http://www.pbc.gov.cn/diaochatongjisi/116219/116319/3959050/3959049/index.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018140626/http://www.pbc.gov.cn/diaochatongjisi/116219/116319/3959050/3959049/index.html|archive-date=2020-10-18|access-date=October 16, 2020|website=pbc.gov.cn}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ceicdata.com/en/indicator/china/total-deposits|title=China Total Deposits [1997–2019] [Data & Charts]|website=ceicdata.com|access-date=7 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180408141401/https://www.ceicdata.com/en/indicator/china/total-deposits|archive-date=8 April 2018|url-status=live}}</ref>. Има втори најголеми странски директни инвестиции со 141 милијарда само во 2019 година<ref>{{Cite news|last=Tjan|first=Sie Tek|date=January 21, 2020|title=China says its foreign direct investment increased 5.8% in 2019|work=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2020/01/21/china-says-its-foreign-direct-investments-increased-5point8percent-in-2019.html#:~:text=FDI%20was%20up%205.8%25%20year,in%202019%2C%20said%20the%20ministry.|url-status=live|access-date=October 16, 2020}}</ref> и втора најголема надворешна странска директна инвестиција, со 136,91 милијарди само за 2019 година, следејќи ја [[Јапонија]] со 226,65 милијарди за истиот период<ref>{{Cite news|last=Tjan|first=Sie Tek|date=September 18, 2020|title=China's outbound foreign investment posts modest Decline since Start of 2020|work=China Banking News|url=http://www.chinabankingnews.com/2020/09/18/chinas-outbound-foreign-investment-posts-modest-decline-since-start-of-2020/|url-status=dead|access-date=October 16, 2020|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018044745/https://www.chinabankingnews.com/2020/09/18/chinas-outbound-foreign-investment-posts-modest-decline-since-start-of-2020/}}</ref>. Почнувајќи од [[2018]] година, Кина била прва во светот според вкупниот број милијардери и втора според милионерите - имало 658 кинески милијардери<ref>{{Cite news|last=Kurtenbach|first=Elaine|date=27 February 2019|title=Billionaire list shows $1T hit from '18 market meltdown|work=[[AP News]]|url=https://apnews.com/4e744eb004bd486cbd440bc71bf4b985|url-status=live|access-date=17 February 2020}}</ref> и 3,5 милиони милионери<ref>{{Cite web|title=China Is Set to Keep Minting New Millionaires Faster Than U.S.|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-18/u-s-to-remain-hub-of-world-s-richest-even-as-china-closes-gap|access-date=19 February 2019|website=www.bloomberg.com}}</ref>. Од 2020 година, Кина е дом на најголемите компании во ''Fortune Global 500'' и на 129 седишта<ref name="Global 500 2017">{{cite web|last=Murray|first=Alan|date=August 10, 2020|title=The Fortune Global 500 is now more Chinese than American|url=https://fortune.com/2020/08/10/fortune-global-500-china-rise-ceo-daily/|access-date=|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref><ref name="Global 500 2015">{{cite web | url=https://fortune.com/global500/2019/ | title=Global 500 (updated) | work=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | access-date=10 September 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190807080136/https://fortune.com/global500/2019/ | archive-date=7 August 2019 | url-status=live }}</ref>. Има најголеми девизни резерви во светот во вредност од 3,1 трилиони долари<ref name="China reserves">{{cite web | url=http://www.safe.gov.cn/safe/2020/0207/15340.html | title= 官方储备资产 (Official reserve assets) | access-date=29 October 2020}}</ref>, но ако се вклучат и девизните средства на кинеските државни трговски банки, вредноста на резервите на Кина се искачува на скоро 4 трилиони долари<ref name="Economist China reserves">{{cite web | url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2020/10/31/if-chinas-economy-is-so-strong-why-isnt-its-currency-stronger | title=If China’s economy is so strong, why isn’t its currency stronger? | access-date=29 October 2020}}</ref>. Историски гледано, Кина била една од најистакнатите економски сили во светот во поголемиот дел од двата милениуми од 1-ви до 19 век<ref>{{наведена книга|last=Maddison|first=Angus|url=https://archive.org/details/chineseeconomicp00madd|title=Chinese Economic Performance in the Long Run: 960-2030 AD|publisher=Organization for Economic Cooperation and Development|year=2008|isbn=978-9264037625|pages=[https://archive.org/details/chineseeconomicp00madd/page/n44 43]|url-access=limited}}</ref><ref>{{наведена книга |last1 = Dahlman |first1 = Carl J. |last2=Aubert |first2= Jean-Eric |date=2001 |title=China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century |url = https://books.google.com/books?id=Ot7OKMivWiQC |publisher=World Bank Publications |page = 170 |isbn=978-0-8213-5005-8 }}</ref><ref>{{наведена книга |last=Maddison |first=Angus |year = 2007 |title = Contours of the World Economy 1-2030 AD: Essays in Macro-Economic History |url = https://books.google.com/books?id=a-JGGp2suQUC&q=angus+maddison |publisher=Oxford University Press |page=379 |isbn=978-0-191-64758-1 |author-link = Angus Maddison }}</ref><ref>{{наведена книга |title = Economics and World History: Myths and Paradoxes |last = Bairoch |first = Paul |author-link = Paul Bairoch |publisher=University of Chicago Press |year=1995|page=[https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0/page/95 95] |url = https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0 |url-access = registration |isbn=978-0-226-03463-8 }}</ref><ref>[[Angus Maddison]]. [http://browse.oecdbookshop.org/oecd/pdfs/product/4107091e.pdf ''Chinese Economic Performance in the Long Run''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015212817/http://browse.oecdbookshop.org/oecd/pdfs/product/4107091e.pdf|date=2014-10-15}}. Development Centre Studies. Accessed 2007. p.29 See the "Table 1.3. Levels of Chinese and European GDP Per Capita, 1–1700 AD" in page 29, Chinese GDP Per Capita was 450 and European GDP Per Capital was 422 in 960AD. Chinese GDP Per Capita was 600 while European was 576. During this time, Chinese per capita income rose by about a third.</ref>. На Кина отпаѓал околу една четвртина од глобалниот БДП до крајот на 1700-тите и приближно една третина од глобалниот БДП во 1820 година, кога започнала [[индустриската револуција]] во [[Велика Британија]]<ref>{{Cite web|last=Thompson|first=Derek|date=June 19, 2012|title=The Economic History of the Last 2,000 Years in 1 Little Graph|url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2012/06/the-economic-history-of-the-last-2-000-years-in-1-little-graph/258676/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924192008/https://www.theatlantic.com/business/archive/2012/06/the-economic-history-of-the-last-2-000-years-in-1-little-graph/258676/|archive-date=September 24, 2020|access-date=December 9, 2017|website=The Atlantic}}</ref><ref>{{наведена книга|last=Holcombe|first=Charles|title=A History of East Asia: From the Origins of Civilization to the Twenty-First Century|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0521731645|pages=1}}</ref><ref>{{наведена книга|last=Hu|first=Angang|url=https://archive.org/details/economicsocialtr00huan|title=Economic and Social Transformation in China: Challenges and Opportunities|publisher=Routledge|year=2006|isbn=978-0415380676|pages=[https://archive.org/details/economicsocialtr00huan/page/n30 12]–13|url-access=limited}}</ref><ref>{{наведена книга|last1=Arnander|first1=Christopher|title=Betrayed Ally: China in the Great War|last2=Wood|first2=Frances|publisher=Pen and Sword|year=2016|isbn=978-1473875012|publication-date=September 28, 2016|pages=20}}</ref>. Кинескиот БДП во 1820 година бил шест пати поголем од британскиот, најголемата економија во Европа - и скоро 20 пати поголем од БДП на САД<ref>{{Cite web|date=November 10, 2014|title=12 Facts on China's Economic History|url=https://www.theglobalist.com/12-facts-on-chinas-economic-history/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924192008/https://www.theglobalist.com/12-facts-on-chinas-economic-history/|archive-date=September 24, 2020|access-date=February 26, 2018|website=The Globalist}}</ref>. Во моментов, Кина е најголема светска производствена економија и извозник на стоки<ref>{{cite web|url=http://news.thomasnet.com/IMT/2013/03/14/china-widens-lead-as-worlds-largest-manufacturer/|title=China Widens Lead as World's Largest Manufacturer|publisher=thomasnet.com|access-date=25 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727123309/http://news.thomasnet.com/IMT/2013/03/14/china-widens-lead-as-worlds-largest-manufacturer/|archive-date=27 July 2013|url-status=live}}</ref>. Кина е класифицирана како [[ново индустријализирана економија]]<ref>{{наведена книга|last=Dominik|first=Boddin|title=The Role of Newly Industrialized Economies in Global Value Chains|publisher=International Monetary Fund|year=2016|isbn=|location=|pages=}}</ref>. Таа е исто така најбрзо растечки потрошувачки пазар во светот и втора по големина увозник на стоки<ref>{{cite web|url=http://blog-imfdirect.imf.org/2013/12/02/china-fastest-growing-consumer-market-in-the-world/|title=China: Fastest Growing Consumer Market in the World|publisher=IMF direct – The IMF Blog|access-date=8 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202175550/http://blog-imfdirect.imf.org/2013/12/02/china-fastest-growing-consumer-market-in-the-world/|archive-date=2 December 2013|url-status=live}}</ref>. Кина е нето увозник на производи за услуги<ref>[http://www.intracen.org/uploadedFiles/intracenorg/Content/Exporters/Sectors/Service_exports/Trade_in_services/China_ServicesBrief.pdf ''intracen.org''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030203611/http://www.intracen.org/uploadedFiles/intracenorg/Content/Exporters/Sectors/Service_exports/Trade_in_services/China_ServicesBrief.pdf |date=30 October 2014 }}.</ref>. Таа е најголемата трговска нација во светот и игра значајна улога во меѓународната трговиј<ref>{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/graphics/2016-us-vs-china-economy/ |title = China's Economy Is Catching Up to the U.S. |access-date = 8 March 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180317161514/https://www.bloomberg.com/graphics/2016-us-vs-china-economy/ |archive-date = 17 March 2018 |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.wto.org/english/news_e/pres17_e/pr791_e.htm |title = Trade recovery expected in 2017 and 2018, amid policy uncertainty |publisher = World Trade Organization |date = 12 April 2017 |location = Geneva, Switzerland |access-date = 22 June 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703010617/https://www.wto.org/english/news_e/pres17_e/pr791_e.htm |archive-date = 3 July 2017 |url-status = live }}</ref> и во последните години сè повеќе се занимава со трговски организации и договори. Кина станала членка на [[Светска трговска организација|Светската трговска организација]] во 2001 година<ref>{{cite web |url = http://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm |publisher = WTO |title = China – Member information |access-date = 28 August 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140901095845/http://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm |archive-date = 1 September 2014 |url-status = live }}</ref>. Исто така, има договори за слободна трговија со неколку нации, вклучувајќи ги [[АСЕАН]], [[Австралија]], [[Нов Зеланд]], [[Пакистан]], [[Јужна Кореја]] и [[Швајцарија]]<ref>{{cite web|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/china-switzerland.pqa|title=China, Switzerland sign free trade agreement|publisher=eubusiness.com|access-date=14 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024102431/http://www.eubusiness.com/news-eu/china-switzerland.pqa/|archive-date=24 October 2013|url-status=live}}</ref>. Провинциите во крајбрежните региони на Кина имаат тенденција да бидат поразвиени, додека регионите во заднината се помалку развиени. Како што расте економското значење на Кина, така се зголемува и вниманието на структурата и здравјето на економијата<ref>{{cite AV Media |url=https://www.youtube.com/user/USChinaInstitute#p/c/92F68ABAB424D5FE/0/tXpHjNDgyEA |title=2011 presentations on the state of the Chinese economy |publisher=USC US-China Institute |via=Youtube |access-date=28 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206101642/http://www.youtube.com/user/USChinaInstitute#p/c/92F68ABAB424D5FE/0/tXpHjNDgyEA |archive-date=6 February 2012 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://china.usc.edu/ShowArticle.aspx?articleID=2401 |title=2011 USC US-China Institute conference on the State of the Chinese Economy, complete schedule and presentations |publisher=USC US-China Institute |access-date=28 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021115445/http://china.usc.edu/ShowArticle.aspx?articleID=2401 |archive-date=21 October 2013 |url-status=live }}</ref>. Најголеми трговски партнери на Кина се [[САД]], [[ЕУ]], [[Јапонија]], [[Хонгконг]], [[Јужна Кореја]], [[Индија]], [[Тајван]], [[Австралија]], [[Виетнам]], [[Малезија]] и [[Бразил]]<ref>{{cite web |title = 11–6 Value of Imports and Exports by Country (Region) of Origin/Destination, China Statistical Yearbook 2018 |url = http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2016/indexeh.htm |publisher = [[National Bureau of Statistics of China]] |access-date = 4 September 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190827175214/http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2016/indexeh.htm |archive-date = 27 August 2019 |url-status = live }} [http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2016/html/1106EN.jpg Table] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503180220/http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2016/html/1106EN.jpg |date=3 May 2018 }}</ref>. Со 778 милиони работници, кинеската работна сила е најголема во светот заклучно со 2020 година. Таа е рангирана на 31-то место според индексот „''Едноставно деловно работење''“ <ref>{{Cite web|title=Doing Business 2020: China's Strong Reform Agenda Places it in the Top 10 Improver List for the Second Consecutive Year|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-chinas-strong-reform-agenda-places-it-in-the-top-10-improver-list-for-the-second-consecutive-year|access-date=2020-09-17|website=World Bank|language=en|archive-date=2020-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001232636/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-chinas-strong-reform-agenda-places-it-in-the-top-10-improver-list-for-the-second-consecutive-year|url-status=dead}}</ref> и на 28-то на [[Глобален извештај за конкурентност|Глобалниот извештај за конкурентност]]<ref>{{cite web|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|title=The Global Competitiveness Report 2018|access-date=17 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017082148/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|archive-date=17 October 2018|url-status=live}}</ref>. Кина се наоѓа на 14-тото место на [[Глобален индекс на иновации|Глобалниот индекс на иновации]] и е единствената економија со среден приход<ref>{{Cite web|title=World Intellectual Property Organization Releases Global Innovation Index 2020 Ranking China 14|url=https://www.natlawreview.com/article/world-intellectual-property-organization-releases-global-innovation-index-2020|access-date=2020-09-17|website=The National Law Review|language=en}}</ref>. До крајот на јули 2020 година, кинеските корисници на [[5G]] веќе надминале 88 милиони, што претставува над 80% од корисниците ширум светот - далеку пред претходно предвидениот 70% удел за цела 2020 година. До крајот на 2020 година, бројот од 5G базни станици во Кина се очекувало да достигнат скоро еден милион, убедливо најголем број на глобално ниво<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=September 8, 2020|title=How China winning the race to install 5G will be good for the world|url=https://asia.nikkei.com/Opinion/How-China-winning-the-race-to-install-5G-will-be-good-for-the-world|url-status=live|access-date=October 16, 2020|website=www.asia.nikkei.com}}</ref>. До крајот на јуни 2020 година, бројот на машини за автоматско плаќање (банкомати) изнесувал 1.0521 милиони, најмногу на глобално ниво<ref>{{Cite web|last=Tjan|first=Sie Tek|date=October 15, 2020|title=ATM Numbers Plunge by 40,000 in China as COVID-19 Spurs Digital Payments and Online Banking Adoption|url=https://www.chinabankingnews.com/2020/10/15/atm-numbers-plunge-by-40000-in-china-following-spread-of-digital-payments-and-online-banking/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=atm-numbers-plunge-by-40000-in-china-following-spread-of-digital-payments-and-online-banking|url-status=live|access-date=October 16, 2020|website=www.chinabankingnews.com}}{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. За да се избегнат долгорочните социоекономски трошоци<ref>[http://siteresources.worldbank.org/INTEAPREGTOPENVIRONMENT/Resources/China_Cost_of_Pollution.pdf ''site resources.world bank.org''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721013337/http://siteresources.worldbank.org/INTEAPREGTOPENVIRONMENT/Resources/China_Cost_of_Pollution.pdf |date=21 July 2015 }}.</ref> на [[загадување]]то на животната средина во Кина<ref>[http://www.cfr.org/china/chinas-environmental-crisis/p12608 ''cfr.org''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150820225353/http://www.cfr.org/china/chinas-environmental-crisis/p12608 |date=20 August 2015 }}.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/worst-air-pollution-in-china-and-the-us/2014/02/02/6362127e-8c5b-11e3-833c-33098f9e5267_graphic.html|title=Worst air pollution in China and the U.S.|via=www.washingtonpost.com|access-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117025744/https://www.washingtonpost.com/world/worst-air-pollution-in-china-and-the-us/2014/02/02/6362127e-8c5b-11e3-833c-33098f9e5267_graphic.html|archive-date=17 November 2015|url-status=live}}</ref>, е предложено од Никола Стерн и Фергус Грин од Институтот за истражување на Грантам за климатски промени и животна средина, економијата на Кина да се пренасочи кон понапредниот индустриски развој со ниски емисии на [[јаглерод диоксид]] и подобро распределување на националните ресурси за иновации и R&D за одржлив економски раст со цел да се намали влијанието на тешката индустрија во Кина. Ова е во согласност со целите за планирање на централната власт<ref>http://www.lse.ac.uk/GranthamInstitute/wp-content/uploads/2014/05/Green-and-Stern-policy-paper-May-20141.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025334/http://www.lse.ac.uk/GranthamInstitute/wp-content/uploads/2014/05/Green-and-Stern-policy-paper-May-20141.pdf |date=17 November 2015 }} '...{{nbsp}}China is ... planning to grow its high technology and high value-added industries. It is championing seven "strategic emerging industries": energy efficient and environmental technologies; new energy; new-energy vehicles; next generation information technology; biotechnology; advanced equipment manufacture; and new materials.'</ref>. Кинескиот сон на генералниот секретар на Комунистичката партија е опишан како постигнување на „''Втора стогодишнина''“, имено материјалната цел Кина да стане „''умерено просперитетно општество''“ до 2021 година и целта за модернизација Кина да стане целосно развиена нација до 2049 година, на 100-та годишнина од основањето на Народната Република<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/06/05/opinion/global/xi-jinpings-chinese-dream.html?pagewanted=all&_r=0 | work=The New York Times | title=Xi Jinping's Chinese Dream | date=4 June 2013 | access-date=18 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161104033230/http://www.nytimes.com/2013/06/05/opinion/global/xi-jinpings-chinese-dream.html?pagewanted=all&_r=0 | archive-date=4 November 2016 | url-status=live }}</ref>. Интернационализацијата на кинеската економија продолжува да влијае на стандардизираната економска прогноза официјално лансирана во Кина со индексот на менаџери за набавки во 2005 година. Како што расте кинеската економија, така расте и кинескиот Ренминби, кој поминува низ процесот потребен за нејзина интернационализација<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2013/04/china-global-currency-financial-reform-kroeber/china-global-currency-financial-reform-kroeber.pdf|title=Currency Reform|website=brookings.edu|access-date=28 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402101541/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2013/04/china-global-currency-financial-reform-kroeber/china-global-currency-financial-reform-kroeber.pdf|archive-date=2 April 2015|url-status=live}}</ref>. Кина го иницирала основањето на [[Азиска банка за инвестиции во инфраструктурата|Азиската банка за инвестиции во инфраструктурата]] во 2015 година и [[Фонд за патот на свилата|Фондот за патот на свилата]] во 2014 година, инвестициски фонд на кинеската влада за поттикнување на зголемени инвестиции и обезбедување финансиска поддршка во земјите долж еден појас<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Silk Road Fund|url=http://www.silkroadfund.com.cn/enweb/23775/23767/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030152213/http://www.silkroadfund.com.cn/enweb/23775/23767/index.html|archive-date=2020-10-30|access-date=2020-10-26|website=www.silkroadfund.com.cn}}</ref>. Економскиот развој на Шенџен предизвика градот да се нарекува следната Силициумска Долина во светот<ref>{{наведено списание|url=https://www.economist.com/news/special-report/21720076-copycats-are-out-innovators-are-shenzhen-hothouse-innovation|title=Shenzhen is a hothouse of innovation|journal=The Economist|access-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114020350/https://www.economist.com/news/special-report/21720076-copycats-are-out-innovators-are-shenzhen-hothouse-innovation|archive-date=14 January 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{наведено списание|url=https://www.researchgate.net/publication/312498985|title=China's Emerging Silicon Valley: How and Why Has Shenzhen Become a Global Innovation Centre|first1=Xiangming|last1=Chen|first2=Taylor|last2=Ogan|date=22 December 2016|journal=The European Financial Review|via=ResearchGate}}</ref><ref>{{наведено списание |title=China's Silicon Valley|journal=Nature|volume=545|issue=7654|pages=S29–S31 |first=Flynn|last=Murphy|date=17 May 2017|doi=10.1038/545S29a|pmid=28514437|bibcode=2017Natur.545S..29M|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dasnetz.online/en/the-next-silicon-valley-it-could-be-here/|title=The next Silicon Valley? It could be here|date=11 July 2017|access-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614194725/http://dasnetz.online/en/the-next-silicon-valley-it-could-be-here/|archive-date=14 June 2018|url-status=live}}</ref>. ==Историја== Од оснввањето во 1949 година до крајот на 1978 година, Народна Република Кина имала планска економија од советски тип. По смртта на [[Мао Це Тунг]] во 1976 година и крајот на [[Културна револуција|Културната револуција]], [[Денг Сјаопинг]] и новото кинеско раководство почнале со реформи за создавање [[пазарна економија]] со одредена улога на државата. Била напуштена колективизацијата во земјоделието, земјишните поседи биле приватизирани, а трговијата со странство станала главна ориентација на државата, заради што биле создадени „посебни економски зони“. Неефикасните државни претпријатија биле реструктуирани, а непрофитабилните веднаш биле затворени што довело до големи отпуштања на работници. За денешна Кина карактеристично е постоењето на економија заснована на приватна сопственост<ref name="english.eastday">{{Наведена мрежна страница|url=http://english.eastday.com/e/ICS/u1a4035916.html | title = China is already a market economy—Long Yongtu, Secretary General of Boao Forum for Asia | publisher = EastDay.com |year=2008| accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20090909205947/http://english.eastday.com/e/ICS/u1a4035916.html |archive-date=9 септември 2009 |url-status=dead}}</ref> и таа е еден од најдобрите примери на државен капитализам.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blogs.forbes.com/greatspeculations/2010/03/22/communism-is-dead-but-state-capitalism-thrives/ | title = Communism Is Dead, But State Capitalism Thrives | accessdate=| work = Vahan Janjigian | publisher = Forbes |date=22 март 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blogs.forbes.com/gadyepstein/2010/08/31/the-winners-and-losers-in-chinese-capitalism/ | title = The Winners And Losers In Chinese Capitalism | accessdate=| work = Gady Epstein | publisher = Forbes |date=31 август 2010}}</ref> Државата и натаму ја има главната улога во стратешките стопански гранки како што се енергетиката и тешката индустрија, но бројот на приватни претпријатија се зголемува со огромна брзина, па во 2008 година биле регистрирани триесет милиони приватни претпријатија.<ref name="Ref_abf">John Lee. [https://web.archive.org/web/20080726102845/http://www.cis.org.au/issue_analysis/IA95/ia95.html "Putting Democracy in China on Hold"]. The Center for Independent Studies. 26 July 2008. Посетено на 16 July 2013.</ref><ref name="Englishpeopledailycomcn2005">{{Наведена мрежна страница|author=English@peopledaily.com.cn | url = http://english.people.com.cn/200507/13/eng20050713_195876.html | title = People.com | work = People |date=13 јули 2005|accessdate=}}</ref> [[Податотека:Shanghai - Nanjing Road.jpeg|мини|лево|Нанкиншки пат, една од главните трговски улици во Шангај]] Од почетокот на економската либерализација во 1978 година, Кина има една од најбрзо растечките економии во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=China's Economic Rise: History, Trends, Challenges, and Implications for the United States |url=http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL33534.pdf |publisher=Congressional Research Service |date=5 септември 2013 |accessdate=2020-11-06 |archive-date=2015-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318105545/http://fas.org/sgp/crs/row/RL33534.pdf |url-status=dead }}</ref> Растот на нејзиното стопанство главно се заснова на инвестиции и извоз.<ref name="chinadaily">{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/bizchina/2008-11/21/content_7228346.htm| title = China must be cautious in raising consumption| work = China Daily | accessdate=}}</ref> Според податоците на ММФ, просечниот годишен раст на БДП на Кина меѓу 2001 и 2010 година изнесувал 10,5%, додека меѓу 2007 и 2011 бил еднаков на вкупниот раст на сите земји членки на групата [[Г-7]].<ref>{{наведени вести|last=Walker| first = Andrew | url = http://www.bbc.co.uk/news/business-13802453 | title = Will China's Economy Stumble? | publisher = BBC |date=16 јуни 2011|accessdate=}}</ref> Високата продуктивност, ниските трошоци на работа и релативно добрата инфраструктура ѝ овозможиле да стане светски водач во прозводството. Меѓутоа, проблемот на кинеското стопанство е неефикасното користење на големи количини енергија, што придонело во 2010 година Кина да стане најголем потрошувач на енергенси на светот.<ref name="Swartz2010">{{наведени вести|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703720504575376712353150310.html?mod=djemalertNEWS| title = China Becomes World's Biggest Energy Consumer|date=19 јули 2010.| work = Wall Street Journal | accessdate=| first=Spencer | last=Swartz| first2=Shai | last2=Oster}}</ref> Во септември 2013 година, Кина станала најголем увозник на нафта на светот, додека за задоволување на повеќе од 70% од потребите за енергија и понатаму користи јаглен.<ref name="BusInsEnergyGuide">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.businessinsider.com/china-energy-use-2012-8?op=1| title = The Ultimate Guide To China's Voracious Energy Use| work = Business Insider|date=17 август 2012|accessdate=}}</ref><ref>{{наведени вести|title=China overtakes US as the biggest importer of oil| url = http://www.bbc.co.uk/news/business-24475934| accessdate=| publisher = BBC|date=10 октомври 2013}}</ref> Во почетокот на второто десетлетие на 21 век, стапката на раст на кинеското стопанство почнала да се смалува, за што придонеле проблемите на домашниот пазар на кредити, смалената побарувачка од кинеска стока во светот и светската економска криза.<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/news/business-19975112 | title = China's economy slows but data hints at rebound | publisher = BBC |date=18 октомври 2012}}</ref> === Кинеската економија во светот === Кина е членка на [[Светска трговска организација|Светската трговска организација]] и земја со најголем обем на надворешна трговија, која во 2012 година изнесувала 3,87 билиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/9860518/China-trade-now-bigger-than-US.html | title = China trade now bigger than US | accessdate=| work = Garry White | publisher = Daily Telegraph |date=10 февруари 2013}}</ref> Кон крајот на 2010 година, Кина располагала со далеку најголеми девизни резерви на светот во вредност од 2,85 билиони долари, што претставувало зголемување од 18,7% во однос на претходната година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://smetimes.tradeindia.com/smetimes/news/global-business/2011/Jan/11/china-s-forex-reserves-reach-usd-2.85-trillion624606.html | title = China's forex reserves reach USD 2.85 trillion | publisher = Smetimes.tradeindia.com | accessdate=}}</ref> Во текот на 2012 година, Кина привлекла најмногу директни странски инвестиции во износ од 253 милијарди долари,<ref name="FDI">{{Наведена мрежна страница|title=FDI in Figures | url = http://www.oecd.org/daf/inv/FDI%20in%20figures.pdf| publisher = OECD| accessdate=}}</ref> додека истата година кинеските инвестиции во странство изнесувале 62,4 милијарди долари.<ref name="FDI"/> Се проценува дека во 2009 година Кина имала 1,6 билиони долари во вредносни хартии на американската влада,<ref name="Ref_2009c">{{наведени вести|url=http://www.reuters.com/article/bondsNews/idUSPEK16627420090820 | title = China must keep buying US Treasuries for now-paper | agency=Reuters | accessdate=|date=20 август 2009}}</ref> и дека меѓу странските држави била најголем сопственик на јавниот долг на САД со 1,16 билиони долари обврзници на министерството за финансии на САД.<ref name="Hornby2009">{{наведени вести|url=http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSTRE58M25U20090923| title = Factbox: US-China Interdependence Outweighs Trade Spat| publisher = Reuters|date=23 септември 2009|accessdate=| first=Lucy | last=Hornby}}</ref> Заради потценетиот курс на својата валута Кина е изложена на критики на претставниците на водечките светски економии,<ref name="Ref_2008">{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-01/11/content_6387775.htm| title = 2007 trade surplus hits new record – $262.2B |date=11 јануари 2008| work = China Daily | accessdate=}}</ref><ref name="Ref_2005">{{наведени вести|url=http://www.china-embassy.org/eng/gyzg/t213645.htm| title = China widens yuan, non-dollar trading range to 3 %|date=23 септември 2005| accessdate=}}</ref> како и заради производство на големи количини фалсификувана стока.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.asiabusinesscouncil.org/docs/IntellectualPropertyRights.pdf | title = Intellectual Property Rights | accessdate = | work = | publisher = Asia Business Council | date = | archive-date = 2010-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100326093314/http://www.asiabusinesscouncil.org/docs/IntellectualPropertyRights.pdf | url-status = dead }}</ref> Консултантската фирма ''Макинси'' проценила дека вкупните ненаплативи побарувања нараснале од 7,4 билиони долари во 2007, на 28,2 билиони долари во 2014 година, што претставува 228% од БДП на Кина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.businessinsider.com/germanys-finance-minister-is-worried-about-chinas-debt-and-shadow-banking-2015-4| title = Germany's finance minister is worried about China's debt and shadow banking |date=16 април 2015| publisher = Business Insider | last=Scutt| first = David}}</ref> ==Регионални економии== Кинескиот нееднаков сообраќаен систем - комбиниран со важни разлики во достапноста на природните и човечките ресурси и во индустриската инфраструктура - произвела значителни варијации во регионалните економии на Кина. Економскиот развој е генерално побрз во крајбрежните покраини отколку во внатрешноста и има големи диспаритети во приходот по глава на жител помеѓу регионите. Трите најбогати региони се делтата на реката [[Јангце]] во источна Кина; реката Перл Делта во Јужна Кина; и регионот Северна Кина. Во Кина има 33 административни поделби. Подолу се прикажани највисоките административни поделби во Кина рангирани според БДП во 2017 година. {|class="wikitable sortable" |+ Топ 10 провинции во 2017<ref name="figure2017">GDP 2017 is quarterly data (see China National Data), the official webnet: [http://data.stats.gov.cn/english '''''National Data'''''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150207224659/http://data.stats.gov.cn/english/ |date=7 February 2015 }} – China NBS Data – Regional – quarterly by provinces – National Accounts)</ref> |-align=center !colspan=13 align=center|PPP: abbreviation of [[purchasing power parity]];<br>Nominal: [[Renminbi|CNY]] 6.7518 per [[U.S. dollar]]; [[purchasing power parity|PPP]]: CNY 3.5063 per [[Geary–Khamis dollar|Intl. dollar]]<br>(based on IMF WEO April 2018)<ref name="exchange-rate2017">Exchange rate in 2017 (nominal): the annual average exchange rate (nominal) is CNY 6.7518 per US dollar in 2017, published on [http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/201802/t20180228_1585666.html "Statistical Communiqué of the People's Republic of China on the 2017 National Economic and Social Development"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305225630/http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/201802/t20180228_1585666.html |date=5 March 2018 }}; PPP: the purchasing power parity is CNY 3.5063 per [[Geary–Khamis dollar|Intl. dollar]], according to [http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=28 IMF-WEO (April 2018)] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20060214005019/http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=28 |date=14 February 2006 }}.</ref> |-align=center !rowspan=2 class="unsortable"|провинција !colspan=6|БДП (во милиони) !colspan=5|БДП по глава на жител !rowspan=2|Средна година<br>население<br>(*1000) |-align=center !Место !CN¥ !Номинално<br>(US$) !PPP<br>([[меѓународен доларintl$.]]) !реално<br>growth<br>(%) !Share<br>(%) !Место !CN¥ !номинално<br>(US$) !PPP<br>(intl$.) !Share<br>(%) |- align="center" bgcolor="#e2f2d2" ||Кина|| ||82,712.20||12,250.39||23,589.60||6.9||100||||59,660||8,836||17,015||100||1,386,395 |-align=right |align=left|[[Гуангдунг]]||1||8,987.92||1,331.19||2,563.36||7.5||10.87||8||81,089||12,010||23,127||136||109,240 |-align=right |align=left|[[Гиансу]]||2||8,590.09||1,272.27||2,449.90||7.2||10.39||4||107,189||17,176||32,570||180||79,875 |-align=right |align=left|[[Шандунг]]||3||7,267.82||1,076.43||2,072.79||7.4||8.79||9||72,851||10,790||20,777||122||99,470 |-align=right |align=left|[[Џеганг]]||4||5,176.83||766.73||1,476.44||7.8||6.26||5||92,057||13,634||26,255||154||55,645 |-align=right |align=left|[[Хенан]]||5||4,498.82||666.31||1,283.07||7.8||5.44||19||47,129||6,980||13,441||79||95,062 |-align=right |align=left|[[Сичуан]]||6||3,698.02||547.71||1,054.68||8.1||4.47||22||44,651||6,613||12,735||75||82,330 |-align=right |align=left|[[Хубеј]]||7||3,652.30||540.94||1,041.64||7.8||4.42||11||61,971||9,179||17,674||104||58,685 |-align=right |align=left|[[Хебеј]]||8||3,596.40||532.66||1,025.70||6.7||4.35||18||47,985||7,107||13,685||80||74,475 |-align=right |align=left|[[Хунан]]||9||3,459.06||512.32||986.53||8.0||4.18||16||50,563||7,489||14,421||85||68,025 |-align=right |align=left|[[Фуџан]]||10||3,229.83||478.37||921.15||8.1||3.90||6||82,976||12,289||23,665||139||38,565 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Economy of China}} {{Sister project links|Economy of China}} {{Z148}}<!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> * [http://www.stats.gov.cn/english/ National Bureau of Statistics of China] * [http://www.mof.gov.cn/index.htm Ministry of Finance, China] * [http://english.mofcom.gov.cn/ Minister of Commerce, China] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html CIA – The World Factbook – China] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161011073205/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/geos/ch.html |date=2016-10-11 }} * [https://ig.ft.com/sites/numbers/economies/china China's economy at a glance] at the [[Financial Times]] * [http://www.oecd.org/china/ China – OECD] {{Азија по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Кина| ]] c05wi0s4akvikuue1j0u4a3qouhw2rq 0 1253970 5623115 5603815 2026-09-02T19:13:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623115 wikitext text/x-wiki {{Infobox economy | country = Тајланд | image = 0008871 - Krung Thep Bridge 001.jpg | caption = [[Бангкок]], комерцијален центар на [[Тајланд]] | image_size = 310px | currency = [[Тајландски бат]] (THB, ฿) | fixed exchange = | year = 1 октомври – 30 септември | organs = [[Светска трговска организација|СТО]], [[Азиско-пацифичка економска соработка|АПЕК]], [[Здружение на нации од Југоисточна Азија|АСЕАН]] | group = {{plainlist| *[[Земја во развој|Развој]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=29 September 2019}}</ref> *Економија со среден приход<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[World Bank]] |website=datahelpdesk.worldbank.org |access-date=29 September 2019}}</ref>}} | population = {{increase}} 69,428,524 (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=TH |title=Population, total |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=20 July 2019}}</ref> | gdp = {{plainlist| *{{down}} $509.200 милијарди (номинално, 2020.)<ref name="IMFWEOTH">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=50&pr.y=13&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=21 October 2019}}</ref> *{{down}} $1.261 трилиони ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]], 2020.)<ref name="2020/01">{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2020 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2020/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=47&pr.y=1&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDP_RPCH%2CPPPGDP%2CPCPIPCH%2CLUR&grp=0&a= |website=IMF.org |publisher=International Monetary Fund |accessdate=27 April 2020}}</ref>}} | gdp rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален)|24-та (номинален, 2019)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ)|21-ва (ПКМ, 2020)]]}} | growth = {{plainlist| *4.2%&nbsp;(2018) 2.4%&nbsp;(2019e) *−5.0%&nbsp;(2020e) 4.1%&nbsp;(2021e)<ref>{{cite web |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=74 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33748 |website=openknowledge.worldbank.org |publisher=[[World Bank]] |accessdate=10 June 2020}}</ref>}} | per capita = {{plainlist| *{{down}} $7,379 (номинално, 2020.)<ref name="IMFWEOTH"/> *{{down}} $18,275 (ПКМ, 2020.)<ref name="IMFWEOTH"/>}} | per capita rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|80-та (номинален, 2019)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|66-та (ПКМ, 2019)]]}} | sectors = {{plainlist| * Земјоделство: 8,4% * Индустрија: 39,2% * Услуги: 52,4% *(2012)<ref name="Thailand at a glance">{{cite web|title=Thailand at a glance|url=http://www.bot.or.th/English/EconomicConditions/Thai/genecon/Pages/index.aspx|publisher=Bank of Thailand|accessdate=9 April 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130327004056/http://www.bot.or.th/English/EconomicConditions/Thai/genecon/Pages/index.aspx|archivedate=27 March 2013}}</ref>}} | inflation = −1.1% (2020.)<ref name="2020/01"/> | poverty = {{plainlist| *{{increaseNegative}} 9.9% (2018)<ref>{{cite web |title=Poverty headcount ratio at national poverty lines (% of population) - Thailand |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.NAHC?locations=TH |website=data.worldbank.org |publisher=World Bank |accessdate=21 March 2020}}</ref> *{{increaseNegative}} 8.6% помалку од $5.50 на ден (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.UMIC?locations=TH&name_desc=false |title=Poverty headcount ratio at $5.50 a day (2011 PPP) (% of population) – Thailand |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=21 March 2020}}</ref>}} | gini = {{decreasePositive}} 36.4 {{color|darkorange|medium}} (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=TH |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=21 March 2020}}</ref> | hdi = {{plainlist| *{{increase}} 0.765 {{color|green|high}} (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/137506 |title=Human Development Index (HDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=11 December 2019}}</ref> ([[List of countries by Human Development Index|77th]]) *{{decrease}} 0.635 {{color|darkorange|medium}} [[Список на земји според индекс на човечки развој|ЧР]] (2018)<ref>{{cite web |title=Inequality-adjusted HDI (IHDI) |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/138806 |website=hdr.undp.org |publisher=[[United Nations Development Programme|UNDP]] |accessdate=22 May 2020}}</ref>}} | labor = {{plainlist| *{{increase}} 38,917,441 (2019)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=TH |title=Labor force, total - Thailand |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=21 December 2019}}</ref> *{{increase}} 67.3% вработеност (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=TH |title=Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) - Thailand |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=21 December 2019}}</ref>}} | unemployment = {{steady}} 1.1% (2020.)<ref name="2020/01"/> | edbr = {{increase}} [[Индекс на леснотија на деловно работење|21-ва (многу лесно, 2020)]]<ref>{{cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/thailand-board-investment-says-six-spot-surge-to-21st-rank-in-world-bank-ease-of-doing-business-index-rewards-thailands-efforts-300949769.html |title=Thailand Board Investment Says Six-Spot Surge to 21st Rank in World Bank Ease Of Doing Business Index Rewards Thailand's efforts|website=www.prnewswire.com}}</ref> | industries = [[Автомобилска индустрија|автомобили]] и автомобилски делови (11%), [[финансиски услуги]] (9%), електрични апарати и компоненти (8%), [[туризам во Тајланд|туризам]] (6%), [[цемент]], авто [[производство]], [[тешка индустрија|тешка]] и [[лесна индустрија]], [[домашен апарат|апарати]], [[компјутер]] и делови, [[мебел]], [[пластика]], [[текстил]] и [[облека]], земјоделска преработка, [[пијалаци]], [[тутун]] | exports = $236.69 милијарди (2017)<ref name="TBN208">{{cite web|url=https://www.thailand-business-news.com/economics/67506-thai-export-grows-9-9-2017.html|title=Thai Export Grows 9.9% In 2017|publisher=Thailand Business News|year=2018|accessdate=29 January 2018}}</ref><ref name="BP2018">{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/business/news/1400302/exports-rise-9-9-to-six-year-high|title=Exports rise 9.9% to six-year high|newspaper=[[Bangkok Post]]|year=2018|accessdate=29 January 2018}}</ref><ref name="Prachachat2018">{{cite web|url=https://www.prachachat.net/economy/news-106768|title=สรุปผลส่งออกไทยปี"60 โต 9.9%|publisher=Prachachat|year=2018|accessdate=29 January 2018}}</ref> | export-goods =[[машини]] (23%), [[електроника]] (19%), [[храна]] и дрво (14%), [[хемикалии]] и пластика (14%), [[автомобил]] и автомобилски делови (12%), камен и стакло (7%), текстил и мебел (4%) | export-partners = {{plainlist| * САД 11,4% * Кина 11% * Европската унија 10,3% * Јапонија 9,6% * Хонгконг 5,3% * Други 52,4% *(2016)<ref name=STAT.WTO>{{cite web|title=Trade Profiles – WTO Statistics Database|url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=S&Country=TH|website=[[World Trade Organization]]|accessdate=20 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820140853/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=S&Country=TH|archive-date=20 August 2018|url-status=dead}}</ref>}} | imports = $222.76 милијарди (2017)<ref name="TBN208"/><ref name="BP2018"/><ref name="Prachachat2018"/> | import-goods = [[Капитални добра|Капитал]] и средни добра, [[суровини]], [[стоки за широка потрошувачка]], [[горива]] | import-partners = {{plainlist| * Кина 21,6% * Јапонија 15,8% * Европската унија 9,3% * САД 6,2% * Малезија 5,6% * Други 41,5% *(2016)<ref name=STAT.WTO />}} | gross external debt = $163.402.95 милијарди (К1 2019)<ref>{{cite web|url=https://www.bot.or.th/App/BTWS_STAT/statistics/DownloadFile.aspx?file=EC_XT_032_S2_ENG_ALL.CSV|title=External debt (US$)|access-date=2 July 2019|archive-date=2019-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702141619/https://www.bot.or.th/App/BTWS_STAT/statistics/DownloadFile.aspx?file=EC_XT_032_S2_ENG_ALL.CSV|url-status=dead}}</ref> | FDI = $205.5 милијарди (2017.)<ref>{{cite web|title=COUNTRY COMPARISON :: STOCK OF DIRECT FOREIGN INVESTMENT – AT HOME|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2198rank.html|publisher=The World Factbook|accessdate=29 January 2018|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211224222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2198rank.html|url-status=dead}}</ref> | debt = 44.01% (мај 2020)<ref>{{cite web|url=http://www.pdmo.go.th/en/public-debt/debt-outstanding|title=Public debt outstanding|access-date=21 July 2020|archive-date=2018-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20181014233313/http://www.pdmo.go.th/en/public-debt/debt-outstanding|url-status=dead}}</ref> | revenue = THB 2.563 трилиони (ФГ2019)<ref>[https://www.thaigov.go.th/news/contents/details/24032 Government’s Net Revenue Collection: Fiscal Year 2019 (October 2018 - September 2019)] Royal Thai Government.</ref> | expenses = THB 2.788 трилиони (ФГ2019)<ref>[https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parbudget/ewt_dl_link.php?nid=696 Disbursement summary as of 4th quarter of fiscal year 2019] Parliamentary Budget Office.</ref> | aid = None | credit = {{plainlist| *[[Standard & Poor's]]:<ref>{{cite web |title= Sovereigns rating list |publisher=Standard & Poor's |url=http://www.standardandpoors.com/ratings/sovereigns/ratings-list/en/eu/?subSectorCode=39 |accessdate=26 May 2011}}</ref><ref name=guardian>{{cite news |title=How Fitch, Moody's and S&P rate each country's credit rating |date=15 April 2011 |first1=Simon |last1=Rogers |first2=Ami |last2=Sedghi |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2010/apr/30/credit-ratings-country-fitch-moodys-standard |accessdate=28 May 2011}}</ref> * А- (домашен) * BBB + (странски) * А (проценка на T&C) * Стабилен *[[Moody's]]:<ref name=guardian/> *Baa1 * Стабилен *[[Fitch Group|Fitch]]:<ref>{{cite web|title=Fitch Upgrades Thailand to 'BBB+'; Outlook Stable|url=http://www.fitchratings.com/creditdesk/press_releases/detail.cfm?pr_id=785447|publisher=FitchRatings|accessdate=12 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313185432/https://www.fitchratings.com/creditdesk/press_releases/detail.cfm?pr_id=785447|archive-date=13 March 2014|url-status=dead}}</ref> * А- (IDR за локална валута) * BBB + (странска валута IDR) * А- (врв на земјата) * Стабилен *[[Јапонска агенција за кредитен рејтинг]]:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.jcr.co.jp/download/f6626688e6d6bf4e6e654d6de4254ff53f49de2596e638d6e6/17i0003_f.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2020-11-11 |archive-date=2018-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180529203924/https://www.jcr.co.jp/download/f6626688e6d6bf4e6e654d6de4254ff53f49de2596e638d6e6/17i0003_f.pdf |url-status=dead }}</ref> * А (локална валута IDR) * А- (IDR во странска валута) * A + (врв на земјата) ** Стабилен}} | reserves = $266.09 милијарди американски долари (јуни 2020)<ref>{{cite web|url=https://www.bot.or.th/App/BTWS_STAT/statistics/BOTWEBSTAT.aspx?reportID=80&language=ENG|title=International Reserves|website=Bank of Thailand|accessdate=21 July 2020|archive-date=2021-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715171748/https://www.bot.or.th/App/BTWS_STAT/statistics/BOTWEBSTAT.aspx?reportID=80&language=eng|url-status=dead}}</ref> | cianame = th | spelling = }} '''Економијата на Тајланд''' зависи од извозот, што претставува повеќе од две третини од [[Бруто-домашен производ|бруто домашниот производ]] (БДП) на земјата. [[Тајланд]] е новоиндустријализирана земја, со БДП од 16,316&nbsp;трилиони [[Тајландски бат|бати]] (505 милијарди американски долари) во [[2018]] година, 8-ма по големина [[економија на Азија]], според [[Светска банка]].<ref name="http">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=27&pr1.y=16&c=578&s=NGDP%2CNGDPD&grp=0&a=|title=Thailand: Gross domestic product, current prices|publisher=International Monetary Fund|accessdate=10 May 2018}}</ref> Од 2018 година, Тајланд има просечна [[инфлација]] од 1,06% <ref name="Bank of Thailand">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bot.or.th/Thai/Statistics/Indicators/Docs/tab11.pdf|title=Change in Price Level|publisher=Bank of Thailand|accessdate=9 April 2013|archive-date=2008-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20081031033452/http://www.bot.or.th/Thai/Statistics/Indicators/Docs/tab11.pdf|url-status=dead}}</ref> и вишок на сметка од 7,5% од БДП.<ref name="nesdb.go.th">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/economic/eco_state/4_55/Press%20Eng%20Q4-2012.pdf|title=Thai Economic Performance in Q4 and 2012 and Outlook for 2013|publisher=Office of the Economic and Social Development Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313151519/http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/economic/eco_state/4_55/Press%20Eng%20Q4-2012.pdf|archive-date=13 March 2014|accessdate=18 February 2013}}</ref> Тајландската економија се очекувало да забележи раст од 3,8% во 2019 година.<ref name="worldbank 2018">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/04/09/thailand-expected-to-post-41-growth-in-2018-best-economic-performance-since-2012|title=Thailand Expected to Post 4.1% Growth in 2018 – Best Economic Performance Since 2012|date=9 April 2018|publisher=World Bank|accessdate=17 August 2018|archive-date=2023-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121808/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/04/09/thailand-expected-to-post-41-growth-in-2018-best-economic-performance-since-2012|url-status=dead}}</ref> Нејзината валута, [[Тајландски Бат|тајландскиот бат]], е рангирана како десетта најчесто користена светска валута за плаќање во [[2017]] година.<ref>[https://ctmfile.com/story/rmb-role-and-share-of-international-payments-is-declining RMB role and share of international payments is declining] CTMfile. 5 April 2017</ref> Индустрискиот и услужниот сектор се главните сектори во тајландскиот бруто домашен производ, при што првиот сочинува 39,2 проценти од БДП. [[Земјоделство во Тајланд|Земјоделскиот сектор во]] [[Тајланд]] произведува 8,4 проценти од БДП и е понизок од секторот трговија и логистика и комуникација, што претставува 13,4 проценти и 9,8 проценти од БДП, соодветно. Градежниот и рударскиот сектор додава 4,3 проценти на бруто домашниот производ на земјата. Другите сектори на услуги (вклучително и финансискиот, образованието и хотелот и ресторанскиот сектор) сочинуваат 24,9 проценти од БДП на земјата. Телекомуникациите и трговијата со услуги се појавуваат како центри на индустриска експанзија и економска конкурентност.<ref name="WB-20080101">{{Наведена книга|url=http://siteresources.worldbank.org/INTTHAILAND/Resources/333200-1177475763598/3714275-1234408023295/5826366-1234408105311/chapter4-telecommunication-sector.pdf|title=Thailand's Annual Infrastructure Report 2008|date=1 January 2008|publisher=World Bank|location=Washington DC|access-date=6 December 2015}}</ref> Тајланд е втора по големина економија во [[Југоисточна Азија]], по [[Индонезија]]. Неговиот БДП по глава на жител (7.273,56 американски долари) во 2018 година,<ref name="http"/> сепак е на четвртото место по глава на жител во Југоисточна Азија, по [[Сингапур]], [[Брунеи]] и [[Малезија]]. Во јули 2018 година, Тајланд имал меѓународни резерви 237,5 милијарди американски долари,<ref name="bot.or.th">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.bot.or.th/statistics/BOTWEBSTAT.aspx?reportID=94&language=ENG|title=International Reserves (Weekly)|publisher=Bank of Thailand|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628125046/http://www2.bot.or.th/statistics/BOTWEBSTAT.aspx?reportID=94&language=ENG|archive-date=28 June 2018|accessdate=28 June 2018}}</ref> втора по големина во Југоисточна Азија (по [[Сингапур]]). Неговиот [[суфицит]] во салдото на тековната сметка е на десеттото место во светот, со 37,898 милијарди американски долари на земјата во 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2187rank.html|title=COUNTRY COMPARISON : CURRENT ACCOUNT BALANCE|publisher=[[The World Factbook]]|accessdate=20 August 2018|archive-date=2018-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923163856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2187rank.html|url-status=dead}}</ref> Тајланд е на второ место во Југоисточна Азија според обемот на надворешната трговија, по [[Сингапур]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wto.org/english/res_e/statis_e/its2012_e/its12_world_trade_dev_e.pdf|title=World Trade Developments|publisher=World Trade Organization|accessdate=12 March 2013}}</ref> Нацијата е призната од [[Светска банка]] како „''една од најголемите успешни приказни во развој''“ во социјалните и развојните индикатори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldbank.org/en/country/thailand|title=Thailand|publisher=World Bank|accessdate=17 July 2012}}</ref> И покрај нискиот бруто национален доход по глава на жител (БДП) од 6,610 американски долари <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.CD/countries/TH-4E-XT?display=graph|title=GNI per capita, Atlas method (current US$)|accessdate=3 March 2015}}</ref> и рангирањето на 83-то место во [[Индекс на човековиот развој|Индексот за човековиот развој]] (ХДИ), процентот на луѓе под националната линија на сиромаштија се намалил од 65,26 проценти во 1988 година на 8,61 проценти во 2016 година, според новата основа на сиромаштијата на Канцеларијата на Националниот совет за економски и социјален развој (NESDC).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://social.nesdb.go.th/SocialStat/StatReport_Final.aspx?reportid=669&template=2R1C&yeartype=M&subcatid=59|title=ตารางที่ 1.2 สัดส่วนคนจน เมื่อวัดด้านรายจ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภค จำแนกตามภาคและพื้นที่ ปี พ.ศ. 2531–2559|publisher=Office of the National Economic and Social Development Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425020410/http://social.nesdb.go.th/SocialStat/StatReport_Final.aspx?reportid=669&template=2R1C&yeartype=M&subcatid=59|archive-date=25 April 2018|accessdate=21 August 2018}}</ref> Тајланд е една од земјите со најниска стапка на невработеност во светот, пријавено со само 1% за првиот квартал на [[2014]] година. Ова се должи на голем дел од населението кое работи во егзистенцијално [[земјоделство]] или на друго ранливо вработување (работа за сопствена сметка и неплатена семејна работа). == Буџет на Кралството Тајланд == Буџетот за [[Тајланд|Кралството Тајланд]] за 2017 година е 2.733.000 милиони [[Тајландски бат|бати]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bb.go.th/budget_book/e-Book2559/FILEROOM/CABILIBRARY59/DRAWER01/GENERAL/DATA0000/inBrief2016.pdf|title=Thailand's Budget in Brief Fiscal Year 2017|work=Bureau of the Budget (Thailand)|accessdate=29 March 2017}}</ref> {{Rp|62}} Во мај [[2018]] година, тајландскиот кабинет одобрил буџет за три илјади милијарди бати за Финансиската година (ФГ) 2019, што е за 3,4% повеќе - 100 милијарди [[Тајландски бат|бати]] од ФГ2018. Годишните приходи се предвидува да достигнат 2,55 милиони [[Тајландски бат|бати]], што е за 4,1 проценти повеќе или 100 милијарди [[Тајландски бат|бати]]. Генерално, националниот буџет ќе се соочи со дефицит од 450 милијарди [[Тајландски бат|бати]]. Кабинетот исто така одобрил буџетски дефицити до 2022 година со цел да се придвижи економијата до раст од 3,5-4,5 проценти годишно.<ref name="Nation-20180529">{{Наведени вести|url=http://www.nationmultimedia.com/detail/Economy/30346457|title=Rehab plans for state agencies backed|date=29 May 2018|work=The Nation|access-date=29 May 2018|archive-date=2019-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616183431/http://www.nationmultimedia.com/detail/Economy/30346457|url-status=dead}}</ref> == Историја == [[Податотека:Istorical_GDP_growth_of_Thailand.png|лево|мини|300x300пкс| Историски раст на економијата на Тајланд од 1961-2015 година]] === Пред 1945 година === Тајланд, порано познат како Сијам, бил отворен за контакти со странство во прет-индустриската ера. И покрај недостигот на ресурси во [[Сијам]], крајбрежните пристаништа и градови и оние на речниот влив биле рани економски центри кои пречекувале трговци од [[Персија]], [[Арапи|арапските земји]], [[Индија]] и [[Кина]]. Подемот на [[Кралство Ајутаја|Ајутаја во]] текот на [[14 век]] бил поврзан со обновената кинеска трговска активност, а кралството станало еден од најпросперитетните трговски центри во Азија. Кога главниот град на кралството се преселил во [[Бангкок]] во текот на [[19 век]], надворешната трговија (особено со [[Кина]]) станала во фокусот на владата. Кинеските трговци доаѓале да тргуваат; некои се населиле во земјата и добиле официјални позиции. Голем број кинески трговци и мигранти станале високи достоинственици на дворот. Од средината на [[19 век]] па наваму, европските трговци биле сè поактивни. Договорот за [[Договор од Бовринг|Бовринг]], потпишан во 1855 година, ги гарантирал привилегиите на британските трговци. Договорот Харис од 1856 година, со кој се дополнил Договорот Робертс од 1833 година, ги проширил истите гаранции на американските трговци. Домашниот пазар се развил бавно, со кметство како можна причина за домашна стагнација. Повеќето од машката популација во Сијам биле во служба на како службеници, додека нивните жени и ќерки можеби тргувале во мал обем на локалните пазари. Оние што имале големи долгови се продавале како робови. Кралот [[Рама V|Рама V ги]] укинал кметството и [[ропство]]то во 1901 и 1905 година, соодветно. Од почетокот на 20 век до крајот на [[Втората светска војна]], економијата на Сијам постепено станала глобализирана. Големи претприемачи биле етничките Кинези кои станале сијамски државјани. Извозот на земјоделски производи (особено [[ориз]]) бил многу важен и земјата била меѓу најдобрите извозници на ориз во светот. Сијамската економија пострадала многу од [[Големата депресија]], и била една од причините за Сијамската револуција во 1932 година. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2013)">потребно е цитирање</span>]]'' &#x5D;</sup> Значителни инвестиции во образованието во 1930-тите (и повторно во 1950-тите) ја поставиле основата за економски раст, како и либералниот пристап кон трговијата и инвестициите.<ref>{{Наведена книга|title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present.|url=https://archive.org/details/isbn_9781107507180|last=Baten, Jörg|date=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107507180|page=[https://archive.org/details/isbn_9781107507180/page/293 293]}}</ref> === По 1945 г. === {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="float:left; text-align:right; font-size:85%" ! colspan="2" |Годишен стапка на раст на БДП<br /><br /> Податоци од [[Светска банка]] <ref>ธนาคารโลก. "GDP growth (annual %) World Bank national accounts data, and OECD National Accounts data files.." [Online]. เข้าถึงได้จาก: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?end=2017&locations=TH&start=1989 2019. accessed 2 July 2019.</ref> |- ! Година ! раст (%) |- | 1982 година | 5.35{{increase}} |- | 1983 година | 5,58{{increase}} |- | 1984 година | 5,75{{increase}} |- | 1985 година | 4,65{{increase}} |- | 1986 година | 5,53{{increase}} |- | 1987 година | 9.52{{increase}} |- | 1988 година | 13.29{{increase}} |- | 1989 година | 12.19{{increase}} |- | 1990 година | 11.17{{increase}} |- | 1991 година | 8.56{{increase}} |- | 1992 година | 8.08{{increase}} |- | 1993 година | 8.25{{increase}} |- | 1994 година | 8.00{{increase}} |- | 1995 година | 8.12{{increase}} |- | 1996 година | 5,65{{increase}} |- | 1997 година | 2,75 −{{decrease}} |- | 1998 година | 7.63{{decrease}} |- |1999 година | 4,57{{increase}} |- | 2000 година | 4,46{{increase}} |- | 2001 година | 3.44{{increase}} |- | 2002 година | 6.15{{increase}} |- | 2003 година | 7.19{{increase}} |- | 2004 година | 6,29{{increase}} |- | 2005 година | 4.19{{increase}} |- | 2006 година | 4,97{{increase}} |- | 2007 година | 5,44{{increase}} |- | 2008 година | 1,72{{increase}} |- | 2009 година | 0,69 −{{decrease}} |- | 2010 година | 7.51{{increase}} |- | 2011 година | 0,84{{increase}} |- | 2012 година | 7.24{{increase}} |- | 2013 година | 2,69{{increase}} |- | 2014 година | 0,98{{increase}} |- | 2015 година | 3.13{{increase}} |- | 2016 година | 3.36{{increase}} |- | 2017 година | 4.02{{increase}} |- | 2018 година | 4.13{{increase}} |- |} ==== 1945–1955 година ==== Повоената домашна и меѓународна политика имале значајни улоги во економскиот развој на Тајланд во поголемиот дел од периодот на [[Студената војна]]. Од 1945 до 1947 година (кога Студената војна сè уште не била започната), тајландската економија страдала поради [[Втората светска војна]]. За време на војната, тајландската влада (предводена од фелдмаршалот [[Плек Пибунсонгкрам]]) се здружила со [[Царство Јапонија|Јапонија]] и објавила војна против сојузниците. По војната, Тајланд морал да снабди 1,5&nbsp;милиони тони ориз во западните земји без наплата, што претставувало товар за економското закрепнување на земјата. Владата се обидела да го реши проблемот со формирање канцеларија за ориз за надгледување на трговијата со ориз. За време на овој период, бил воведен систем со повеќе курсеви во услови на фискални проблеми, а кралството доживеало недостиг на стоки за широка потрошувачка.<ref name="Nilnopkoon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thapra.lib.su.ac.th/objects/thesis/fulltext/snamcn/Somsak_Nilnopkoon/Fulltext.pdf|title=Abstract|last=Nilnopkoon|first=Somsak|work=The Thai Economic Problems After the Second World War and the Government Strategies in Dealing with Them|publisher=Silpakorn University|accessdate=25 August 2012}}</ref> Во ноември 1947 година, краткиот [[Демократија|демократски]] период завршил со воен удар и тајландската економија го вратила својот интензитет. Во својата дисертација, Сомасак Нилнопкун го смета периодот од 1947 до 1951 година како просперитетен.<ref name="Nilnopkoon"/> Хунтата на [[Плек Пибунсонгкрам]], воениот премиер до април 1948 година, се вратила на власт во земјата. Тој сепак бил фатен во борбата за моќ меѓу неговите подредени. За да ја зачува својата моќ, [[Плек Пибунсонгкрам]]<nowiki/>започнал антикомунистичка кампања за да побара поддршка од [[Соединетите Американски Држави]].<ref name="สถิตนิรามัย">{{Наведена мрежна страница|url=http://onopen.com/2006/01/619|title=การเมืองของการพัฒนาเศรษฐกิจยุคแรก 2498–2506|last=สถิตนิรามัย|first=อภิชาต|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512044844/http://onopen.com/2006/01/619|archive-date=12 May 2012|accessdate=25 August 2012}}</ref> Како резултат на тоа, од 1950 година наваму, Тајланд добил воена и економска помош од САД. Владата на Фибулсонгкрам основала многу државни претпријатија, на кои се гледало како на економски национализам. Државата (и нејзините бирократи) доминирале во распределбата на капиталот во кралството. Амар Сијамвала, еден од најистакнатите економисти во Тајланд, го нарекува период „''бирократски капитализам''“. ==== 1955–1985 година ==== Во [[1955]] година, во Тајланд започнало да се гледа промената во својата економија поттикната од домашната и меѓународната политика. Борбата за моќ меѓу двете главни фракции на режимот во Фибул - предводена од полицискиот генерал Фао Сријанонд и генералот (подоцна, фелдмаршал) Сарит Танарат - се зголемиле, што предизвикало Сријанонд безуспешно да побара поддршка од [[САД]] за државен удар против режимот. [[Плек Пибунсонгкрам]]<nowiki/>се обидел да го демократизира својот режим, барајќи поддршка од народот преку развој на економијата. Тој повторно се свртел кон [[САД]], барајќи економска, наместо воена помош. САД одговориле со невидена економска помош за кралството од [[1955]] до [[1959]] година.<ref name="สถิตนิรามัย"/> Владата на Фибулсонгкрам исто така направила важни измени во фискалната политика на земјата, вклучително и укинување на системот со повеќе курсеви во корист на фиксен, унифициран систем што се користел до 1984 година. Владата исто така ја неутрализирала трговијата и спровела тајна дипломатија со [[Народна Република Кина]], што не им се допаднало на САД. И покрај неговите обиди да ја задржи власта, тој бил сменет на [[16 септември]] [[1957]] година во државен удар предводен од фелдмаршалот [[Сарит Танарат]]. Режимот на Танарат (на власт од 1957 до 1973 година) го задржал курсот поставен од режимот на [[Плек Пибунсонгкрам|Пибунсонгкрам]] со поддршка од САД откако ги прекинал сите врски со [[Народна Република Кина]] и ги поддржал операциите на [[САД]] во [[Индокина]]. Ја развил инфраструктурата на земјата и ги приватизирал државните претпријатија кои не се поврзани со таа инфраструктура. Во овој период биле основани голем број економски институции, вклучително Бирото за буџет, НЕСДЦ и Тајландскиот одбор за инвестиции. Националниот план за економски и социјален развој бил спроведен во 1961 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nesdb.go.th/Default.aspx?tabid=402|title=The National Economic and Social Development Plan|publisher=Office of the National Economic and Social Development Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826021254/http://www.nesdb.go.th/Default.aspx?tabid=402|archive-date=26 August 2012|accessdate=25 August 2012}}</ref> За време на овој период, индустријализацијата заснована на увоз, насочена кон пазарот, довела до економска експанзија во кралството во текот на 60-тите години на минатиот век.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UMlFNn9pcEIC&q=import+substituting+industrialization+Sarit&pg=PA61|title=Building Social Capital in Thailand: Fibers, Finance and Infrastructure|last=Unger|first=Danny|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=9780521639316|page=61}}</ref> Според написот на поранешниот претседател [[Ричард Никсон|Ричард М. Никсон]] од 1967 година за ''надворешни работи'', Тајланд влегол во период на брз раст во [[1958]] година (со просечна стапка на раст од седум проценти годишно).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v01/d3|title=Asia After Viet Nam|work=Foreign Relations of the United States (FRUS), 1969–1976, Volume 1, Document 3|publisher=U.S. Department of State|accessdate=26 August 2012}}</ref> Од 1970-тите до 1984-та година, Тајланд страдал од многу економски проблеми: намалување на инвестициите од [[САД]], буџетски [[дефицит]]и, скокови на цената на нафтата и [[инфлација]]. Домашната политика исто така била нестабилна. Со [[Виетнамска окупација на Камбоџа|виетнамската окупација]] на [[Камбоџа]] на [[25 декември]] [[1978]] година, [[Тајланд]] станал прва линија во борбата против [[комунизмот]], опкружен со три комунистички земји и социјалистичка [[Бурма]] под водство на генералот [[Не Вин]] . Сукцесивните влади се обиделе да ги решат економските проблеми со промовирање на извозот и туризмот, сè уште важни за тајландската економија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.siamintelligence.com/development-of-thai-economy/|title=พัฒนาการของเศรษฐกิจไทย|publisher=Siam Intelligence|accessdate=25 August 2012|archive-date=2019-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903145411/http://www.siamintelligence.com/development-of-thai-economy|url-status=dead}}</ref> Една од најпознатите мерки за справување со економските проблеми од тоа време била спроведена под владата на генералот [[Прем Тинсуланон]], кој на власт бил во периодот од 1980 до 1988 година. Помеѓу 1981 и 1984 година владата ја [[Девалвација|девалвирала]] националната валута, [[Тајландски бах|тајландскиот бах]] (THB) трипати. На [[12 мај]] [[1981]] година, валутата била девалвирана за 1,07 проценти, од 20,775 на 21. На 15 јули 1981 година [[Тајландски бах|тајландскиот бах]] повторно бил девалвиран, овој пат за 8,7 проценти (од 21 THB на 23 THB). Третата девалвација, на 5 ноември 1984 година, била најзначајна: 15 проценти, од 23 THB на 27 THB за еден американски долар<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NUnVCgAAQBAJ&q=baht%20currency%20basket%201978&pg=PA267|title=From Crisis to Recovery: East Asia Rising Again?|last=Yu|first=Tzong-Shian|date=30 August 2001|publisher=World Scientific Publishing|isbn=9789814492300|page=267|access-date=9 January 2016}}</ref> Владата, исто така, го заменила фиксниот курс на земјата (каде што бил врзан за американскиот долар) со „''систем за прицвтрстување на повеќекратна валутна корпа''“ во кој американскиот долар носел 80 проценти од тежината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kpi.ac.th/wiki/index.php/การเมืองเรื่องลดค่าเงินบาทสมัยพลเอกเปรม_ติณสูลานนท์|title=การเมืองเรื่องลดค่าเงินบาทสมัยพลเอกเปรม ติณสูลานนท์|last=หมวกพิมาย|first=อดิศร|publisher=ฐานข้อมูลการเมืองการปกครอง สถาบันพระปกเกล้า|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926051536/http://www.kpi.ac.th/wiki/index.php/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%94%E0%B8%84%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%87%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%9E%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%A1_%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%93%E0%B8%AA%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B9%8C|archive-date=26 September 2012|accessdate=26 August 2012}}</ref> Пресметано од базата на податоци на [[ММФ]] за светски економски изгледи, во периодот 1980–1984 година, тајландската економија има просечна стапка на раст на БДП од 5,4 проценти.<ref name="WEOD">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=51&pr.y=10&sy=1980&ey=1984&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDPD&grp=0&a=|title=Thailand|work=World Economic Outlook Database, Apr 2012|publisher=International Monetary Fund|accessdate=26 August 2012}}</ref> ==== 1985–1997 година ==== Истовремено со третата девалвација на тајландската бах, на [[22 септември]] [[1985]] година, [[Јапонија]], [[САД]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]], [[Франција]] и [[Западна Германија]] ја потпишале Спогодбата од Плаза за амортизација на американскиот долар во однос на јенот и [[Германска марка|германската марка]] . Бидејќи доларот претставувал 80 проценти од тајландската корпа за валути, тајландскиот бах дополнително се амортизирал, што го направил извозот на Тајланд поконкурентен, а земјата попривлечна за [[Странски директни инвестиции|странските директни инвестиции]] (СДИ) (особено од Јапонија). Во 1988 година, Прем Тинсуланон поднел оставка и тој бил наследен од страна на [[Чатичаи Чунхаван]], првиот демократски избран премиер на Тајланд од 1976 година. [[Камбоџиско-виетнамска војна|Камбоџиско-виетнамската војна]] завршувала; [[Виетнам]] постепено се повлекувал од [[Камбоџа]] до 1989 година, подобрувајќи го економскиот развој на Тајланд. По девалвацијата на валутата во [[1984]] година и Договорот од Плаза во 1985 година, иако јавниот сектор се борел поради фискалните ограничувања, приватниот сектор растел. Подобрената надворешно-трговска размена на земјата и приливот на странски директни инвестиции (главно од [[Јапонија]]) предизвикале економски бум од [[1987]] до [[1996]] година. Иако Тајланд претходно го промовирал својот извоз, во овој период земјата се префрлила од увоз-замена (ISI) во извозно ориентирана индустријализација (EOI). Во текот на оваа деценија, тајландскиот БДП (пресметан од базата на податоци на ММФ) имал просечна стапка на раст од 9,5 проценти годишно, со врв од 13,3 проценти во 1988 година.<ref name="WEOD"/> Во истиот период, обемот на тајландскиот извоз на стоки и услуги имал просечна стапка на раст од 14,8 проценти, со врв од 26,1 процент во 1988 година. Економските проблеми опстојувале. Од [[1987]] до [[1996]] година, Тајланд доживеал [[дефицит]] на тековната сметка во просек -5,4 проценти од БДП годишно, а дефицитот продолжил да се зголемува. Во 1996 година, дефицитот на тековната сметка изнесувал -7,887 проценти од БДП (14,351 милијарди $).<ref name="WEOD"/> Недостатокот на капитал бил друг проблем. Првата влада на [[Чуан Ликпаи]], на функција од септември 1992 до мај 1995 година, се обидела да го реши овој проблем со доделување лиценци на [[Бангкок]] за меѓународни банкарски институции (БИБФ) на тајландските банки во 1993 година. Ова им овозможило на банките на БИБФ да имаат корист од високата каматна стапка на Тајланд со позајмување од странски финансиски институции со ниски камати и заеми за тајландски бизниси. До 1997 година, надворешниот долг се искачил на 109,276 милијарди американски долари (од кои 65% биле краткорочен долг), додека Тајланд имал 38,700 милијарди американски долари во меѓународни резерви.<ref name="Chutipat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.doctorwe.com/variety/20120522/1279|title=วิกฤตการณ์ต้มยำกุ้ง ตอน "6 สาเหตุ ที่ทำให้….. ประเทศไทยเข้าสู่..วิกฤต !!"|last=Chutipat|first=Weraphong|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603020910/http://www.doctorwe.com/variety/20120522/1279|archive-date=3 June 2012|accessdate=26 August 2012}}</ref> Многу заеми биле поддржани од недвижен имот, создавајќи економски меур . До крајот на 1996 година се појавила загуба на доверба во финансиските институции на земјата; Владата затворила 18 доверливи компании и три комерцијални банки. Следната година, 56 финансиски институции биле затворени од владата. Друг проблем биле странските шпекулации. Свесни за економските проблеми на Тајланд и девизниот курс, странските шпекуланти (вклучително и хеџ фондовите ) биле сигурни дека владата повторно ќе ја девалвира бахтата, под притисок и на самото место и на напредните пазари . На ''самото место на пазарот'', за да ја присилат девалвацијата, шпекулантите земале заеми во бах и правеле заеми во долари. На ''пазарот за напред'', шпекулантите (верувајќи дека бахот наскоро ќе се девалвира) се обложувале на валутата со договор преку брокери кои ќе дадат долари за возврат за договор за отплата на одредена сума на бахови неколку месеци во иднина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thanong.tripod.com/11282001.htm|title=How the baht was 'attacked'|accessdate=26 August 2012|archive-date=2014-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313153824/http://thanong.tripod.com/11282001.htm|url-status=dead}}</ref> Во владата, имало повик од Вирапонг Рамангкул (еден од економските советници на премиерот [[Чавалит Јонгчајут]] ) да ја девалвира бахтата, која била поддржана од поранешниот премиер Прем.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1345708723&grpid=01&catid=&subcatid=|title="ดร.โกร่ง" กุนซือเศรษฐกิจ 7 สมัย 7นายกฯ กับชีวิตเรือนน้อยในป่าใหญ่|publisher=Matichon Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20130526204449/http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1345708723&grpid=01&catid=&subcatid=|archive-date=26 May 2013|accessdate=26 August 2012}}</ref> [[Чавалит Јонгчајут|Јонгчајут]] ги игнорирал, потпирајќи се на Банката на Тајланд (предводена од гувернерот кој потрошил дури 24,000 милијарди американски долари - околу две третини од меѓународните резерви на Тајланд) за заштита на бахтата. На 2 јули 1997 година, Тајланд поседувал само 2.850 милијарди американски долари меѓународни резерви,<ref name="Chutipat"/> и повеќе земјата не можела да ја заштити бахтата. Тој ден Мараканонд решил да направи [[флуктуирачки девизен курс]], предизвикувајќи ја [[Азиска финансиска криза (1997)|Азиската финансиска криза]] во [[Азиска финансиска криза (1997)|1997 година]] . ==== 1997–2006 година ==== {| class="wikitable" !Година ! БДП по постојани цени <br>(трилиони THB) ! БДП по постојана цена стапка на раст<br> (% промена) ! БДП по тековни цени<br> (милијарди $) ! Извозен обем на стоки и услуги<br> (% промена) ! Биланс на тековната сметка<br> (% од БДП) |- | 1995 | 2.941 | 9.2 | 168.019 | 15.4 | 7.9 |- | 1996 | 3.115 | 5.9 | 181.948 | .55,5 | 7.9 |- | 1997 | 3.072 | 41.4 | 150.891 | 7.2 | .02.0 |- | 1998 | 2.749 | 10,5 − | 111.860 | 8.2 | 12,8 |- | 1999 | 2.871 | 4.4 | 122.630 | 9.0 | 10.2 |- | 2000 | 3.008 | 4.8 | 122.725 | 17.5 | 7.6 |- | 2001 | 3.073 | 2.2 | 115.536 | .24.2 | 4.4 |- | 2002 | 3.237 | 5.3 | 126.877 | 12.0 | 3.7 |- | 2003 | 3.467 | 7.1 | 142.640 | 7.0 | 3.4 |- | 2004 | 3.686 | 6.3 | 161.340 | 9.6 | 1.7 |- | 2005 | 3.856 | 4.6 | 176.352 | 4.1 | .34.3 |- | 2006 | 4.054 | 5.1 | 207.089 | 12.5 | 1.2 |- | 2007 | 4.259 | 5,0 | 246.977 | 13.0 | 6.3 |} Извор: Преземено од базата на податоци на ММФ за светски економски изгледи, април 2012 година.<ref name="Thailand">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=1995&ey=2007&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=24&pr1.y=13&c=578&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDPD%2CTX_RPCH%2CLUR%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=|title=Thailand|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|accessdate=27 August 2012}}</ref> Тајландската економија пропаднала како резултат на [[Азиска финансиска криза (1997)|Азиската финансиска криза]] во [[1997]] година. За неколку месеци, вредноста на бахтата од 25 THB за долар (најниската точка) се зголемила на 56 THB. Берзата на Тајланд (СЕТ) паднала од врв од 1.753,73 во 1994 година на најниско ниво од 207,31 во 1998 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.manager.co.th/StockMarket/ViewNews.aspx?NewsID=9530000143191|title=โล่งแผนคุมบาทไม่เอี่ยวกระทบหุ้น SET ติดปีก ดัชนีดีดบวก 14 จุด|publisher=Manager Online|accessdate=27 August 2012|archive-date=2012-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20121101152259/http://www.manager.co.th/StockMarket/ViewNews.aspx?NewsID=9530000143191|url-status=dead}}</ref> БДП на земјата паднал од 3.115&nbsp;трилиони THB на крајот на 1996 година до 2.749&nbsp;трилиони THB на крајот на 1998 година. Во однос на доларот, на Тајланд му биле потребни дури 10 години да го врати својот БДП од 1996 година. Стапката на невработеност се зголемила скоро тројно: од 1,5 процент на работната сила во 1996 година на 4,4 проценти во 1998 година.<ref name="Thailand"/> Наглото намалување на вредноста на бахот нагло го зголемил странскиот долг, поткопувајќи ги финансиските институции. Многумина биле продадени, делумно, на странски инвеститори, додека другите банкротирале. Поради ниските меѓународни резерви од мерките за заштита на валутата на Банката Тајланд, владата морала да прифати заем од [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] (ММФ). Генерално, Тајланд добил 17,2 милијарди американски долари помош .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/np/exr/ib/2000/062300.htm#box1|title=Recovery from the Asian Crisis and the Role of the IMF|publisher=International Monetary Fund|accessdate=27 August 2012}}</ref> Кризата влијаела на тајландската политика. Еден директен ефект бил тоа што премиерот си поднел оставка под притисок на [[6 ноември]] [[1997]] година, и тој бил наследен од опозицискиот лидер Чуан Ликпаи. Втората влада на Ликпаи, на функција од ноември 1997 година до февруари 2001 година, се обидела да спроведе економски реформи засновани на нео-либералниот капитализам, воден од [[ММФ]]. Биле воведени строги фискални политики (одржување на каматните стапки високи и намалување на државните трошоци), донесувајќи 11 закони што ги нарекол „''горчлив лек''“, а критичарите ги нарекле „''11 закони за продажба на нацијата''“. Тајландската влада и нејзините приврзаници тврдат дека со овие мерки, тајландската економија се подобрила. Во 1999 година, Тајланд имал позитивна стапка на раст на БДП за прв пат по кризата. Сепак, многу критичари не верувале во [[ММФ]] и тврделе дека намалувањето на државните трошоци му штети на закрепнувањето. За разлика од економските проблеми во [[Латинска Америка]] и [[Африка]], азиската финансиска криза се родила во приватниот сектор и мерките на [[ММФ]] биле несоодветни. Позитивната стапка на раст во 1999 година била затоа што БДП на земјата опаѓал две последователни години, дури за -10,5 проценти само во 1998 година. Во однос на валутата, дури во 2002 година Тајланд го повратил својот БДП од 1996 година. Дополнителен заем од 1999 година од Планот Мијазава го поставило прашањето дали (или во која мера) владата на Ликепаи и помогнал на тајландската економија. Индиректен ефект на финансиската криза врз тајландската политика бил подемот на Таксин Шинаватра. Како реакција на економските политики на владата, тајландската партија Рак Таи на Таксин Шинаватра остварила убедлива победа над Демократската партија на Ликпаи на општите избори во 2001 година и ја презела функцијата во февруари 2001 година. Иако слабата побарувачка за извоз ја задржала стапката на раст на БДП на 2,2 проценти во првата година од неговата администрација, првата влада на Таксин Шинаватра се претставила добро од 2002 до 2004 година со стапки на раст од 5,3, 7,1 и 6,3 проценти, соодветно. Неговата политика подоцна била наречена <nowiki><i>Таксиномика</i></nowiki> . За време на првиот мандат на Таксин, економијата на Тајланд повратила интензитет и земјата го исплатила долгот кон [[ММФ]] до јули 2003 година (две години пред предвидениот рок). И покрај критиките, партијата на Таксин извојувала уште една огромна победа над Демократската партија на општите избори во 2005 година . Официјалните економски податоци поврзани со <nowiki><i>Таксиномиката</i></nowiki> откриваат дека помеѓу 2001 и 2011 година, БДП по глава на жител се зголемил повеќе од двојно на 1475 американски долари во реонот [[Исан]], додека, за истиот период, БДП во областа [[Бангкок]] се зголемил од 7 900 американски долари на скоро 13 000 американски долари.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iMeE4IHFr1q7Rr-eX5J1UmL3gcZQ?docId=b69c47e3-e4f5-4c32-8679-3d7ce5f040a3|title=Thai northeast vows poll payback to Shinawatra clan|last=Aidan Jones|date=31 January 2014|work=AFP|access-date=8 February 2014}}</ref> Вториот мандат на Таксин беше помалку успешен. На 26 декември 2004 година се случило [[Земјотрес во Индискиот Океан (2004)|цунами]] во [[Индиски Океан|Индискиот Океан]] . Покрај човечките жртви, тој влијаел и на тајландскиот БДП во првиот квартал во 2005 година. ''Жолтите'' ''кошули'', коалиција на демонстранти против Таксин, исто така се појавиле во 2005 година. Во 2006 година, Таксин го распуштил парламентот и повикал на општи избори. Општите избори во април 2006 година биле бојкотирани од најголемите опозициски партии. Партијата на Таксин повторно победила, но изборите ги прогласил Уставниот суд за неважечки. Други општи избори, закажани за октомври, биле откажани. На 19 септември, група војници кои се нарекувале <nowiki><i>Совет за демократски реформи под Уставната монархија</i></nowiki> и предводени од [[Сонтхи Буњаратглин]] организирала државен удар, со што го отстраниле Таксин додека тој бил во [[Њујорк]] и се подготвувал за говор на [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на Обединетите нации]]. Во текот на претходната година на втората влада на Таксин, тајландскиот БДП пораснал за 5,1 процент. Под неговите влади, вкупното рангирање на Тајланд во табелата за резултати на глобалната конкурентност на ИМД се искачило од 31-то во 2002-та на 25-то во 2005 година, пред да падне на 29-то во 2006 година.<ref name="tma.or.th">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tma.or.th/LinkClick.aspx?fileticket=82dwW9Sbyug%3D&tabid=149|title=Thailand Competitiveness Conference 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130515082425/http://www.tma.or.th/LinkClick.aspx?fileticket=82dwW9Sbyug%3D&tabid=149|archive-date=15 May 2013|accessdate=3 September 2012}}</ref> ==== 2006 до 2011 година ==== По ударот, економијата на Тајланд повторно пострадала. Од последниот квартал на 2006 година до 2007 година со земјата управувала воена хунта предводена од генерал Сурајуд Чуланонт, кој бил назначен за премиер во октомври 2006 година. Стапката на раст на БДП во 2006 година забавила од 6,1, 5,1 и 4,8 проценти од претходната година во првите три квартали на 4,4 проценти во четвртиот квартал.<ref name="Quarterly Gross Domestic Product"/> Рангирањето на Тајланд на табелата со резултати ''Глобална конкурентност на ИМД'' паднала од 26-то во 2005 година на 29-то во 2006 година и на 33-то во 2007 година.<ref name="tma.or.th"/> Планот на Таксин за огромни инвестиции во инфраструктурата не бил споменат сè до 2011 година, кога неговата помала сестра Инглак Шинават станала премиер. Во 2007 година, тајландската економија пораснала за 5 проценти. На 23 декември 2007 година, воената влада одржала општи избори. Партијата Народна моќ на Таксин, остварила убедлива победа над Демократската партија на [[Абхисит Ветчачива]]. Под владата предводена од Партијата „Народна моќ“ земјата паднала во политички превирања. Ова, во комбинација со [[Финансиска криза 2007–2008|финансиската криза од 2007-2008 година, ја]] намалила стапката на раст на БДП во Тајланд во 2008 година на 2,5%.<ref name="Quarterly Gross Domestic Product"/> Пред Народната алијанса за демократија (ПДД) и ''Жолтите кошули'' повторно да се соберат во март 2008 година, БДП пораснал за 6,5 проценти (ГГ) во првиот квартал од годината. Рангирањето на Тајланд на Табелата за резултати на светската конкурентност ИМД се искачило од 33-то во 2007 година на 27-ма во 2008 година. ''Жолтите кошули'' ја окупирале владината куќа на Тајланд во август 2008 година, а на 9 септември Уставниот суд донел одлука за отстранување на [[Самак Сунтхаравет]] од премиерското министерство. [[Сомчај Вонгсават]], зет на Таксин, го наследил Самак како премиер на [[18 септември]]. Во [[САД]] финансиската криза го достигнала својот врв додека ''Жолтите кошули'' сè уште биле во владиниот дом, што ги попречувале владините операции. Растот на БДП паднал од 5,2 проценти во К-2 2008 на 3,1% (ГГ) и .1 4,1% (ГГ) во К3 и К4. Од 25 ноември до 3 декември 2008 година, ''Жолтите кошули'', протестирајќи против премиерското собрание на [[Сомчај Вонгсават]], ги зазеле двата аеродрома во [[Бангкок]] и го нарушиле имиџот и економијата на Тајланд. На 2 декември, Тајландскиот уставен суд донел одлука за распуштање на Партијата на народната моќ и соборување на [[Сомчај Вонгсават]] од премиерската функција. До крајот на 2008 година, била формирана коалициска влада предводена од Демократската партија на [[Абхисит Ветчачива]]: „''[] Легитимноста на владата во Абхисит е доведена во прашање уште од првиот ден кога Демократската партија ја презеде функцијата во 2008 година, како што беше наводно формирана. од војската во воен логор “''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/indepth/2011-01/14/c_13691106.htm|title=Thailand's political conflict deemed to continue after election|last=Withitwinyuchon|first=Nutthathirataa|publisher=xinhuanet|accessdate=3 September 2012}}</ref> Владата била под притисок на финансиската криза во САД и <nowiki><i>Црвените кошули</i></nowiki>, кои одбиле да го признаат премиерот на [[Сомчај Вонгсават|Вонгсават]], повикале на нови избори што е можно побрзо. Сепак, Абхисит го одбил повикот сè додека не го распуштил парламентот за нови избори во мај 2011 година. Во 2009 година, прва година на неговата функција, Тајланд доживел негативна стапка на раст за прв пат од финансиската криза во 1997 година<ref name="Quarterly Gross Domestic Product">{{Наведена мрежна страница|url=http://ni-qgdp.nesdb.go.th/macro/NAD/1_qgdp/statistic/menu.html|title=Quarterly Gross Domestic Product|publisher=Office of the National Economic and Social Development Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201100409/http://ni-qgdp.nesdb.go.th/macro/NAD/1_qgdp/statistic/menu.html|archive-date=1 February 2013|accessdate=17 July 2012}}</ref> Во 2010 година, стапката на раст на земјата се зголемила на 7,8 проценти. Сепак, со нестабилноста околу големите протести во 2010 година, растот на БДП на Тајланд зголемил на околу 4–5 проценти од високите 5–7 проценти под претходната цивилна администрација - политичката несигурност била идентификувана како примарна причина за падот на инвеститорот и доверба на потрошувачите. ММФ предвидел дека тајландската економија силно ќе се врати од нискиот раст на БДП од 0,1 процент во 2011 година, на 5,5 проценти во 2012 година, а потоа на 7,5 проценти во 2013 година, како резултат на прилагодената монетарна политика на Банката на Тајланд, како и пакетот на фискални стимулативни мерки воведени од владата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970203960804577243432046066486|title=Thailand Economy To Rebound Strongly In 2012|last=Phisanu Phromchanya|date=24 February 2012|work=Wall Street Journal|access-date=26 April 2012}}</ref> Во првите две четвртини од 2011 година, кога политичката состојба била релативно мирна, тајландскиот БДП пораснал за 3,2 и 2,7 проценти.<ref name="Quarterly Gross Domestic Product"/> Под администрација на Абхисит, рангирањето на Тајланд паднало од 26 во 2009 година, на 27 во 2010 и 2011 година <ref name="tma.or.th"/> а инфраструктурата во земјата опаднала од 2009 година. На општите избори во 2011 година, про- Таксинската партија на Тајландската партија повторно извојувала решителна победа над Демократската партија, а најмладата сестра на Таксин, Јинглак Шинаватра, го наследила Абхисит како премиер. Избрана во јули, владата ја започнала својата администрација кон крајот на август, а кога Чинглак ја презела функцијата, поплавите во Тајланд во 2011 година и се заканиле на земјата - од 25 јули 2011 година до 16 јануари 2012 година, поплавените води опфатиле 65 [[Покраини во Тајланд|провинции]] од вкупно 76 во земјата. Светската банка ја проценила вкупната штета во декември 2011 година и објави трошок од 1,425 THB&nbsp;трилиони (околу 45,7 милијарди американски долари).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldbank.org/en/news/2011/12/13/world-bank-supports-thailands-post-floods-recovery-effort|title=The World Bank Supports Thailand's Post-Floods Recovery Effort|publisher=The World Bank|accessdate=3 September 2012|archive-date=2012-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20121201145807/http://www.worldbank.org/en/news/2011/12/13/world-bank-supports-thailands-post-floods-recovery-effort|url-status=dead}}</ref> Стапката на раст на БДП во 2011 година падна на 0,1 процент, со намалување од 8,9 проценти (година) само во К4.<ref name="Gross Domestic Product: Q2/2012">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/account/qgdp/data2_12/detail_Thai.pdf|title=Gross Domestic Product: Q2/2012|publisher=Office of the National Economic and Social Development Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20120907203352/http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/account/qgdp/data2_12/detail_Thai.pdf|archive-date=7 September 2012|accessdate=3 September 2012}}</ref> Вкупниот ранг на конкурентност на земјата, според табелата со резултати на Светската конкурентност ИМД, паднала од 27 во 2011 година на 30 во 2012 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imd.org/news/IMD-announces-its-2012-World-Competitiveness-Rankings.cfm|title=IMD announces its 2012 World Competitiveness Rankings|publisher=IMD|accessdate=3 September 2012|archive-date=2013-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523150914/http://www.imd.org/news/IMD-announces-its-2012-World-Competitiveness-Rankings.cfm|url-status=dead}}</ref> ==== 2012–2014 година ==== Во 2012 година Тајланд се опоравувувал од силната поплава од претходната година. Владата планирала развој на инфраструктурата во земјата, почнувајќи од долгорочен систем за управување со вода до логистика. Кризата во еврозоната, наводно, му наштетила на економскиот раст на Тајланд во 2012 година, директно и индиректно влијаејќи врз извозот на земјата. БДП на Тајланд пораснал за 6,5 проценти, со главна стапка на инфлација од 3,02 проценти и суфицит на тековната сметка од 0,7 проценти од БДП на земјата.<ref name="http"/> На 23 декември 2013 година, тајландскиот бах паднал на најниско ниво во последните три години, поради политичките немири во текот на претходните месеци. Според ''Блумберг'', тајландската валута изгубила 4,6 проценти во однос на ноември и декември, додека исто така падна и главниот индекс на акции (9,1 процент).<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-12-23/thailand-s-baht-declines-to-a-three-year-low-on-political-unrest.html|title=Baht Falls to a Three-Year Low, Stocks Drop on Political Unrest|last=Justina Lee|date=23 December 2013|work=Bloomberg L.P.|access-date=25 December 2013}}</ref> ==== Пуч по 2014 година ==== По тајландскиот воен удар во мај 2014 година, агенцијата Франс прес (АФП) објавила статија во која се тврди дека нацијата е на „''раб на рецесија''“. Објавено на 17 јуни 2014 година, главната тема на написот е заминување на скоро 180.000 Камбоџанци од Тајланд поради страв од имиграциска „''кампања''“, но заклучила со информација за намалувањето на тајландската економија од 2,1 процент квартално, од јануари до крајот на март 2014 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.afp.com/en/news/cambodian-exodus-thailand-jumps-nearly-180000|title=Cambodian exodus from Thailand jumps to nearly 180,000|date=17 June 2014|work=AFP|access-date=17 June 2014|archive-url=https://archive.today/20140617134545/http://www.afp.com/en/news/cambodian-exodus-thailand-jumps-nearly-180000|archive-date=17 June 2014|agency=AFP}}</ref> Од престанокот на полицискиот час што го вовела војската во мај 2014 година, претседателот на Федерацијата на тајландски индустрии (FTI), изјавил дека тој предвидува раст од 2,5-3 проценти за тајландската економија во 2014 година, исто така како ревитализација на тајландската туристичка индустрија во втората половина на 2014 година. Понатаму, Супант исто така го цитирал идното разгледување на Одборот за инвестиции за заостанати инвестициски проекти, проценети на околу 700 милијарди бати, како економски поволен процес што би се случил околу октомври 2014 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nationmultimedia.com/national/Confidence-in-Thailand-boosted-after-curfew-lifted-30236351.html|title=Confidence in Thailand boosted after curfew lifted: FTI|date=16 June 2014|work=The Nation|access-date=17 June 2014|archive-date=2014-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811054621/http://www.nationmultimedia.com/national/Confidence-in-Thailand-boosted-after-curfew-lifted-30236351.html|url-status=dead}}</ref> Значајните економски перформанси на Тајланд довеле кон крајот на 2015 година до зголемена критика за постапувањето на економијата на Националниот совет за мир и ред (NCPO), како домашните, така и во влијателните западни медиуми.<ref name="Pesek-20151204">{{Наведени вести|url=http://www.barrons.com/articles/thailands-generals-shoot-land-of-smiles-in-the-foot-1449191706|title=Thailand's Generals Shoot Economy in the Foot|last=Pesek|first=William|date=4 December 2015|work=Barron's|access-date=6 December 2015}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/11/30/world/asia/thailand-economy-tourism.html|title=Thai Economy and Spirits Are Sagging|last=Fuller|first=Thomas|date=29 November 2015|work=New York Times|access-date=1 December 2015}}</ref> Економскиот раст на земјата од 2,8% во првиот квартал на 2019 година бил забележан како најбавен од 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businesstimes.com.sg/government-economy/bank-of-thailand-holds-key-rate-as-growth-weakens-baht-surges|title=Bank of Thailand holds key rate as growth weakens, baht surges|work=Business Times|accessdate=26 June 2019}}</ref> ===== Тајланд 4,0 ===== Воената влада ја открила својата најнова економска иницијатива „''Тајланд 4,0''“ во 2016 година. Тајланд 4.0 е „... ''главниот план за ослободување на Тајланд од стапицата со среден приход, што ќе ја направи нација со високи примања за пет години''“.<ref name="BP-20170102">{{Наведени вести|url=http://www.bangkokpost.com/business/news/1173133/thailand-4-0-are-we-ready-|title=Thailand 4.0: Are we ready?|last=Phoonphongphiphat|first=Apornrath|date=2 January 2017|work=Bangkok Post|access-date=12 January 2017}}</ref> Владиниот наратив го опишува Тајланд 1.0 како аграрна економија на Тајланд пред неколку децении. ''Тајланд 1.0'' попуштил на ''Тајланд 2.0'', кога економијата на нацијата се префрлила на лесната индустрија, текстилот и преработката на храна. ''Тајланд 3.0'' го опишува денешниот ден, а тешката индустрија и енергетиката сочинуваат 70% од тајландскиот БДП.<ref name="BP-20170102"/> ''Тајланд 4.0'' е опишан како економија водена од високотехнолошки индустрии и иновации што ќе доведат до производство на производи и услуги. Според генералот Прајут Чан-Оча, Тајланд 4,0 е составен од три елементи: ''1.'' ''Тајланд нека биде нација со високи примања'', 2. ''Направете го Тајланд поинклузивно општество'' и 3. ''Фокусирајте се на одржлив раст и развој''.<ref name="TBN-20160915">{{Наведени вести|url=https://www.thailand-business-news.com/economics/54286-thailand-4-0-need-know.html|title=Thailand 4.0, what do you need to know?|last=Languepin|first=Olivier|date=15 September 2016|work=Thailand Business News|access-date=12 January 2017|archive-date=2021-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210930010445/https://www.thailand-business-news.com/economics/54286-thailand-4-0-need-know.html|url-status=dead}}</ref> Критичарите на Тајланд 4.0 истакнуваат дека на Тајланд му недостасуваат специјалисти и експерти, особено во висока технологија, потребни за модернизација на тајландската индустрија. „... ''Владата ќе мора да дозволи увоз на странски специјалисти за да помогне во приближувањето на Тајланд 4,0''“, изјавил директорот за истражување за инклузивен развој на Институтот за истражување за развој на Тајланд (ТДРИ). „... ''тоа нема да биде лесно бидејќи локалните професионални здруженија ќе се спротивстават на идејата бидејќи тие професионални кариери сакаат да ги резервираат само за Тајланѓаните''“.<ref name="BP-20170102"/> Тој продолжил да истакнува дека само 56 проценти од населението на Тајланд има пристап до [[Интернет]], што е пречка за создавање на високотехнолошка работна сила. Голем удар на Тајланд 4.0 е охрабрувачки потег кон роботско производство. Но, членството на Тајланд во Економската заедница на АСЕАН (АЕК), ги прави евтините работници од соседните земји уште полесно достапни, што ќе го отежни економскиот случај да се префрли на роботи. Сомчаи исто така истакнал дека бирократската природа на тајландската влада ќе ја отежне реализацијата на ''Тајланд 4,0''. Секој план за акција повикува на резултати од неколку министерства, „''сите се големи, несмасно водени организации''“ кои бавно ги извршуваат своите задачи. ===== КОВИД-19 ===== Во септември 2020 година, Светска банка прогнозирала дека тајландската економија ќе се намали за 8,9% до крајот на годината поради пандемијата КОВИД-19 .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/thai/thailand-54338090|title=ธ.โลกประเมินเศรษฐกิจไทยปีนี้ ถดถอยมากที่สุดในภูมิภาคอาเซียน|date=29 September 2020|work=BBC ไทย|access-date=11 October 2020|language=th}}</ref> == Макроекономски трендови == === Бруто домашен производ (БДП) === Подолу е дадена табела која го покажува трендот на тајландскиот бруто домашен производ (БДП) од 1980 до 2012 година: {| class="wikitable" !Година ! БДП по постојани цени <br>(милијарди THB) ! Стапка на раст на БДП <br>(% промена) ! БДП по тековни цени<br> (милијарди THB) ! БДП по тековни цени<br> (милијарди УСД) |- | 1980 | 913,70 | 4.6 | 662.48 | 32,35 |- | 1985 | 1.191,25 | 4.6 | 1.056,50 | 38,90 |- | 1990 | 1.953,40 | 11,6 | 2.191,10 | 85,64 |- | 1995 | 2.941,74 | 9.2 | 4.186,21 | 168.02 |- | 2000 | 3.008,40 | 4.8 | 4.922,731 | 122,73 |- | 2005 | 3.856,53 | 4.6 | 7.092,89 | 176.35 |- | 2006 | 4.054,89 | 5.1 | 7.844,94 | 207.09 |- | 2007 | 4.259,81 | 5,0 | 8.525,20 | 246,98 |- | 2008 | 4.368,64 | 2.5 ( [[Финансиска криза 2007–2008|глобална финансиска криза 2007-2012]] ) | 9.080,47 | 272,58 |- | 2009 | 4.268,11 | .32.3 (глобална финансиска криза 2007–2012) | 9.041,55 | 263,71 |- | 2010 г. | 4.596,12 | 7.8 | 10.104,82 | 318.91 |- | 2011 година | 4.599,65 | 0,1 ( поплави во Тајланд 2011 година ) | 10.540,13 | 345,67 |- | 2012 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/account/qgdp/data1_13/BookQGDP1-2013.pdf|title=Gross Domestic Product: Q1/2013|publisher=Office of the National Economic and Social Development Board|page=32|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914033540/http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/account/qgdp/data1_13/BookQGDP1-2013.pdf|archive-date=14 September 2013|accessdate=26 May 2013}}</ref> | 4.898,19 | 6.5 | 11.375,35 | 366 |} Извор: Со исклучок на податоците од 2012 година, сите горенаведени податоци се од Светската база на податоци на ММФ за економски изгледи (април 2013 година).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=84&pr.y=1&sy=2010&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund (IMF)|accessdate=9 May 2013}}</ref> Во текот на изминатите 32 години, економијата на Тајланд се проширила. БДП по сегашни цени покажува дека од 1980 до 2012 година тајландската економија се зголемила скоро шеснаесет пати кога се мери во бат, или скоро единаесет пати кога се мери во долари. Ова го прави Тајланд [[Список на земјите по БДП (номинален)|32-та]] најголема економија во светот, според [[ММФ]]. Во однос на БДП, Тајланд претрпел пет периоди на економски раст. Од 1980 до 1984 година, економијата растела во просек за 5,4 проценти годишно. Регионалните бизниси сочинуваат 70 проценти од БДП, при што [[Бангкок]] учествува со 30 проценти.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bangkokpost.com/business/news/995133/businesses-downbeat-on-prospects|title=Businesses downbeat on prospects|last=Arunmas|first=Phusadee|date=31 May 2016|work=Bangkok Post|access-date=31 May 2016}}</ref> По девалвацијата на валутата во 1984 година и Договорот од Плаза од 1985 година, значителен износ на странски директни инвестиции (главно од [[Јапонија]]) ја зголемила просечната стапка на раст на 8,8 проценти од 1985 до 1996 година пред да падне на 5,9 проценти годишно од 1997 до 1998 година. Од 1999 до 2006 година, Тајланд имал просечна стапка на раст од 5,0 проценти годишно. Од 2007 година, земјата се соочила со голем број предизвици: воен удар кон крајот на 2006 година, политички превирања од 2008 до 2011 година, финансиската криза во САД го достигнал својот врв од 2008 до 2009 година, поплави во 2010 и 2011 година и криза во Еврозоната во 2012 година. Како резултат, од 2007 до 2012 година просечната стапка на раст на БДП изнесувала 3,25 проценти годишно. Во јуни 2019 година, Комитетот за монетарна политика предвидела раст на БДП од 3,3% во 2019 година, што претходно бил проценет на 3,8%.<ref name="Bloomberg">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-26/bank-of-thailand-holds-key-rate-as-growth-weakens-baht-surges|title=Bank of Thailand Holds Key Rate as It Warns of Currency's Gains|publisher=Bloomberg L.P.|accessdate=26 June 2019}}</ref> === БДП по глава на жител === Табелата подолу го прикажува тајландскиот БДП по глава на жител во споредба со другите економии во Источна и Југоисточна Азија. Сите податоци, освен ако не е поинаку наведено, се во американски долари ($). {| class="wikitable" !Економија ! 1980 ! Сооднос со Тајланд<br /><br />заклучно со 1980 година ! 1985 ! 1990 ! 1995 ! 2000 ! 2005 ! 2010 ! 2015 ! Сооднос до Тајланд<br /><br />заклучно со 2015 година ! БДП заклучно со 2015 година<br /> по пресметките за [[Паритет на куповна моќ|паритетот на куповната моќ]] (Милијарди американски долари) ! БДП по глава на жител<br /><br />заклучно со 2015 година (ПКМ) |- | Кина | 205 | ''0,29'' | 290 | 341 | 601 | 945 | 1.726 | 4.422 | 8.019 | ''1,05'' | 16.647,49 | 12.113 |- | Хонгконг | 5.679 | ''8.16'' | 6.442 | 13.330 | 22.939 | 25.128 | 25.748 | 32.429 | 44.821 | ''5,85'' | 438,19 | 59.546 |- | Јапонија | 9.309 | ''13.38'' | 11 461 | 25.144 | 42.523 | 37.303 | 35.787 | 42.916 | 42.757 | ''5,58'' | 5.095.03 | 40.204 |- | Кореја | 1.689 | ''2.43'' | 2.414 | 6.308 | 11.779 | 11.347 | 17.551 | 20.540 | 28.092 | ''3,67'' | 1.897,17 | 37.413 |- | Малезија | 1.812 | ''2.60'' | 2.026 | 2.432 | 4.358 | 4.030 | 5.211 | 8.633 | 12.305 | ''1,61'' | 613,16 | 19.789 |- | Сингапур | 4.756 | ''6,83'' | 6.754 | 12.387 | 23.718 | 22.791 | 28.498 | 44.697 | 53.931 | ''7.04'' | 385,83 | 67.786 |- | Тајван | 2.363 | ''3.40'' | 3.271 | 8.086 | 12.865 | 14.641 | 16.023 | 18,488 | 24.110 | ''3.15'' | 1.066,26 | 45.198 |- | Тајланд | 696 | ''1.00'' | 751 | 1.521 | 2.826 | 1.983 | 2.825 | 4.992 | 7.664 | ''1.00'' | 791,23 | 12.133 |} == Сиромаштија и нееднаквост == Бројот на сиромашни во Тајланд се намалил од 7,1 милиони луѓе во 2014 година, 10,5 проценти од населението, на 4,9 милиони луѓе во 2015 година, или 7,2 проценти од населението. Линијата на сиромаштија во Тајланд во 2014 година била дефинирана како приход од 2,647 [[Тајландски бат|бати]] месечно. За 2015 година таа изнесувала 2.644 [[Тајландски бат|бати]] месечно. Според NESDC, ''Сиромаштија и нееднаквост во Тајланд'', растот на земјата во 2014 година изнесува 0,8 проценти и 2,8 проценти во 2015 година. Генералниот секретар на NESDC, изјавил дека растот се должи на влијанието на владините политики. Извештајот исто така истакнал дека 10 проценти од тајландското население заработило 35 проценти од вкупниот приход на Тајланд и поседува 61,5 проценти од неговата земја.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bangkokpost.com/business/news/1150565/number-of-poor-thais-shrinks|title=Number of poor Thais shrinks|last=Theparat|first=Chatrudee|date=3 December 2016|work=Bangkok Post|access-date=9 December 2016}}</ref> Тајланд бил рангиран како трета најнееднаква нација во светот, зад [[Русија]] и [[Индија]], во ''Книгата за податоци за богатство'' на Кредит Свис ''2016'' (придружен волумен на ''Глобалниот извештај за богатството 2016'' <ref>{{Наведена книга|url=http://publications.credit-suisse.com/tasks/render/file/index.cfm?fileid=AD783798-ED07-E8C2-4405996B5B02A32E|title=Global Wealth Report 2016|date=November 2016|publisher=Credit Suisse AG|location=Zurich|access-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170515124834/http://publications.credit-suisse.com/tasks/render/file/index.cfm?fileid=AD783798-ED07-E8C2-4405996B5B02A32E|archive-date=15 May 2017}}</ref> ), при што проценува дека еден процент од тајландското население поседува 58 проценти од богатството на Тајланд.<ref name="BP-20170630">{{Наведени вести|url=http://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1278247/sino-rail-deal-nothing-to-be-proud-about|title=Sino rail deal nothing to be proud about|last=Wangkiat|first=Paritta|date=30 June 2017|work=Bangkok Post|access-date=1 July 2017|format=Editorial}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.businessimmo.com/system/datas/92488/original/global-wealth-databook-2016.pdf|title=Global Wealth Databook 2016|date=November 2016|publisher=Credit Suisse AG|location=Zurich|page=148|access-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425032044/https://www.businessimmo.com/system/datas/92488/original/global-wealth-databook-2016.pdf|archive-date=25 April 2018}}</ref> == Индустрии == === МСП=== Буквално сите фирми на Тајланд, 99,7 проценти или 2,7 милиони претпријатија, се класифицирани како [[Мали и средни претпријатија|мали или средни претпријатија]] (МСП). Од 2017 година, МСП сочинуваат 80,3 проценти (13 милиони) од вкупното вработување на Тајланд. Во огромен број, преовладуваат МСП, но нивниот придонес кон БДП на нацијата се намалил од 41,3 проценти од БДП во 2002 година на 37,4 проценти во 2013 година. Нивниот пад на придонесот се рефлектира во нивната стапка на обрт: ''седумдесет проценти пропаѓаат во рок од „... неколку години''“.<ref name="WB-20161107">{{Наведена книга|url=http://documents.worldbank.org/curated/en/855161479736248522/pdf/110396-REVISED-WB-Thailand-SCD-ENG-FINAL-Feb-16.pdf|title=Getting Back on Track; Reviving Growth and Securing Prosperity for All; Thailand Systematic Country Diagnostic|date=7 November 2016|publisher=World Bank Group|location=Washington}}</ref> {{Rp|47}} === Земјоделство, шумарство и риболов === [[Податотека:Rice_farmers_Mae_Wang_Chiang_Mai_Province.jpg|мини|300x300пкс| Тајланд е најголем извозник на ориз во светот . Четириесет и девет проценти од работната сила во Тајланд се вработени во земјоделството.<ref name="ODI1">Henri Leturque and Steve Wiggins 2010.[http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=5108&title=thailands-progress-agriculture-transition-sustained-productivity-growth Thailand's progress in agriculture: Transition and sustained productivity growth] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110427222924/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=5108&title=thailands-progress-agriculture-transition-sustained-productivity-growth |date=2011-04-27 }}. London: [[Overseas Development Institute]]</ref>]] Случувањата во земјоделството од 1960-тите ја поддржуваат транзицијата на Тајланд во индустријализирана економија. Неодамна во 1980 година, земјоделството обезбедувало 70 проценти од вработеноста.<ref name="ODI1"/> Во 2008 година, земјоделството, шумарството и риболовот придонеле со 8,4 проценти во БДП; во руралните области, работните места на фармите обезбедуваат половина од вработувањето. Оризот е најважната култура во земјата и Тајланд долго време бил извозник број еден во светот на ориз, до неодамна заостанувала и од [[Индија]] и од [[Виетнам]].<ref>International Grains Council. [http://www.igc.int/en/downloads/gmrsummary/gmrsumme.pdf "Grain Market Report (GMR444)"], London, 14 May 2014. Retrieved on 13 June 2014.</ref> Зејата е голем извозник на ракчиња. Другите култури вклучуваат кокос, пченка, гума, соја, шеќерна трска.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/07/19/world/asia/19thai.html?partner=rss&emc=rss|title=Wasps to Fight Thai Cassava Plague|last=Mydans|first=Seth|date=18 July 2010|work=The New York Times}}</ref> Тајланд е трет по големина извозник на морска храна во светот. Вкупниот извоз на риба вредел околу 3 милијарди американски долари во 2014 година, според ''Асоцијацијата на замрзната храна од Тајланд''. Рибарската индустрија во Тајланд вработува повеќе од 300.000 лица.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/2015/07/01/thailand-eu-fishing-idUSL3N0ZH1QQ20150701|title=Thai fishermen strike over new rules imposed after EU's warning|last=Lefevre|first=Amy Sawitta|work=Reuters|access-date=2 July 2015|last2=Thepgumpanat|first2=Panarat|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127051944/http://www.reuters.com/article/2015/07/01/thailand-eu-fishing-idUSL3N0ZH1QQ20150701|url-status=dead}}</ref> Во 1985 година, Тајланд назначил 25% од својата површина за заштита на шумите и 15% за производство на дрва. Шумите се издвоени за зачувување и рекреација. Помеѓу 1992 и 2001 година, извозот на трупци се зголемил од 50 000 на 2 000 000 кубни метри годишно. Регионалната епидемија на птичји грип негативно влијаела на земјоделскиот сектор на Тајланд во 2004 година, а цунамито од 26 декември ја уништила рибарската индустрија во [[Андаманско Море|Андаманското Море]]. Во 2005 и 2006 година, се проценува дека земјоделскиот БДП се намалил за 10 проценти.<ref name="cp">[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Thailand.pdf Thailand country profile]. [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (July 2007). ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''</ref> Тајланд е втор најголем извозник на [[гипс]] во светот (по [[Канада]]), иако владината политика го ограничува извозот на гипс за да ги поддржи цените. Во 2003 година, Тајланд произвел повеќе од 40 различни минерали, со годишна вредност од околу 740 милиони американски долари. Во септември 2003 година, за да ги поттикне странските инвестиции во рударството, владата ги намалила своите ограничувања за рударството од страна на странски компании и ги намалила авторските надоместоци на минералите што и ги должеле на државата.<ref name="cp"/> === Индустрија и производство === [[Податотека:SPS_Intertech_factory13.jpg|алт=Women wearing gloves and masks on an assembly line|мини|300x300пкс| Работници во производствена линија во фабрика.]] Во 2007 година, индустријата придонела со 43,9 проценти од БДП, вработувајќи 14 проценти од работната сила. Индустријата се проширила со просечна годишна стапка од 3,4 проценти од 1995 до 2005 година. Најважниот под-сектор на индустријата е производството, кое учествуваше со 34,5 проценти од БДП во 2004 година. ==== Електрични и електронски ==== Електрична и електронска опрема (Е & Е) е најголемиот извозен сектор во Тајланд, што изнесува околу 15 проценти од вкупниот извоз. Во 2014 година, извозот на E&E на Тајланд достигнал 55 милијарди американски долари.<ref name="ILO-201607">{{Наведена книга|url=http://www.ilo.org/public/english/dialogue/actemp/downloads/publications/2016/asean_in_transf_2016_r1_techn.pdf|title=ASEAN in transformation: How technology is changing jobs and enterprises|last=Chang|first=Jae-Hee|last2=Rynhart|first2=Gary|last3=Huynh|first3=Phu|date=July 2016|publisher=International Labour Office, Bureau for Employers' Activities (ACT/EMP)|isbn=978-92-2-131142-3|edition=Bureau for Employers' Activities (ACT/EMP) working paper; No. 10|location=Geneva|access-date=1 April 2017}}</ref> {{Rp|28}} Секторот вработувал приближно 780 000 работници во 2015 година, што претставува 12,2 проценти од вкупното вработување во производството. {{Rp|27}} Од [[2020]] година, [[Тајланд]] е најголем извозник на компјутери и компјутерски компоненти во [[АСЕАН]]. Тајланд е втор најголем производител во светот на [[Тврд диск|тврди дискови]] (HDD) по [[Кина]], со ''Western Digital'' и ''Seagate Technology'' меѓу најголемите производители<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/regional/2020/05/19/thailand-no-1-exporter-of-computers-components-in-asean|title=Thailand No 1 exporter of computers, components in Asean|date=19 May 2020|work=The Star|accessdate=20 May 2020|location=Malaysia}}</ref>.<ref name="Reuters-201503183">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2015/03/18/us-thailand-economy-electronics-idUSKBN0ME2S620150318|title=Thailand's outdated tech sector casts cloud over economy|last1=Sriring|first1=Orathai|date=18 March 2015|work=Reuters US|accessdate=19 March 2015|agency=Reuters|last2=Temphairojana|first2=Pairat|archive-date=2015-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319124154/http://www.reuters.com/article/2015/03/18/us-thailand-economy-electronics-idUSKBN0ME2S620150318|url-status=dead}}</ref> Но, проблемите може да се појават за високотехнолошкиот сектор во Тајланд. Во јануари 2015 година, индексот на производство во земјата паднал за 22-ри последователен месец, со производство на стоки како што се телевизорите и радијата со пад од 38 проценти на годишно ниво. Производителите се преселуваат во нации каде работната сила е поевтина од Тајланд. Во април 2015 година, производството требало да биде прекинато во фабриката на [[LG Electronics]] во провинцијата Рајонг<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2015/03/17/lg-elec-thailand-vietnam-idUSL3N0WJ2J420150317|title=LG Electronics to move Thailand TV production to Vietnam|date=17 March 2015|work=Reuters|accessdate=23 March 2015|archive-date=2015-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150328211049/http://www.reuters.com/article/2015/03/17/lg-elec-thailand-vietnam-idUSL3N0WJ2J420150317|url-status=dead}}</ref>. Производството е преместено во [[Виетнам]], каде трошоците за работна сила на ден се 6,35 $ наспроти 9,14 $ во Тајланд. „Самсунг електроникс копродукции“ објавил отворање две големи фабрики за паметни телефони во [[Виетнам]]<ref name="Reuters-201503183"/>. 74 проценти од платените работници во секторот се соочуваат со висок ризик да бидат заменети со роботи, бидејќи овие позиции се состојат од „''повторливи, не-когнитивни задачи''“<ref name="ILO-2016072">{{наведена книга|url=http://www.ilo.org/public/english/dialogue/actemp/downloads/publications/2016/asean_in_transf_2016_r1_techn.pdf|title=ASEAN in transformation: How technology is changing jobs and enterprises|last1=Chang|first1=Jae-Hee|last2=Rynhart|first2=Gary|last3=Huynh|first3=Phu|date=July 2016|publisher=International Labour Office, Bureau for Employers' Activities (ACT/EMP)|isbn=978-92-2-131142-3|edition=Bureau for Employers' Activities (ACT/EMP) working paper; No. 10|location=Geneva|accessdate=1 April 2017}}</ref>. ==== Автомобилство ==== Тајланд е лидер во АСЕАН во производство и продажба на автомобили. Во секторот биле вработени приближно 417 000 работници во 2015 година, што претставува 6,5 проценти од вкупната вработеност во сите производствени индустрии и отпаѓа околу 10 проценти од БДП на земјата. Во 2014 година, Тајланд извезел автомобилска стока во вредност од 25,8 милијарди американски долари.<ref name="ILO-201607"/> {{Rp|12-13}} Дури 73 проценти од работниците во автомобилскиот сектор во Тајланд се соочуваат со висок ризик од губење на работното место поради автоматизација. {{Rp|xix}} {| class="wikitable" |+ style="font-weight:bold; font-size:1.1em; margin-bottom:0.5em;" |Извоз на автомобили, мотори, делови и компоненти на Тајланд ! rowspan="1" | Година ! rowspan="1" | Вредност (милијарди THB) ! colspan="1" | како % од БДП |- | 2011 година | align="center" | 566.355 | 5,37% |- | 2012 година | align="center" | 751.132 | 6,08% |- | 2013 година | align="center" | 812.085 | 6,29% |- | 2014 година | align="center" | 832,750 | 6,31% |- | 2015 година | align="center" | 892.623 | 6,53% |- | 2016 година | align="center" | 944.434 | 6,58% |- | 2017 година | align="center" | 881.380 | 5,90% |- | 2018 година | align="center" | 882.083 | n / a |} {| class="wikitable" |+ style="font-weight:bold; font-size:1.1em; margin-bottom:0.5em;" |Производство на автомобили во Тајланд ! rowspan="2" | Година ! rowspan="2" | Единици ! colspan="2" | Производство за ! rowspan="2" | Извозна вредност<br /> (милијарди THB ) ! rowspan="2" | Извозна вредност<br /> % од [[Бруто-домашен производ|БДП]] |- ! Домашен ! Извозен |- | 2005 година |{{increase}} 1.125.316 | 690.409 | 434 907 | 203.025 | 2,86% |- | 2006 година |{{increase}} 1.188.044 | 646.838 | 541.206 | 240.764 | 3,07% |- | 2007 година |{{increase}} 1.287.379 | 598.287 | 689.092 | 306.595 | 3,60% |- | 2008 година |{{increase}} 1.394.029 | 610.317 | 783.712 | 351.326 | 3,78% |- | 2009 година |{{decrease}} 999.378 | 447.318 | 552.060 | 251.342 | 2,78% |- | 2010 г. |{{increase}} 1.645.304 | 750.614 | 894.690 | 404.659 година | 4,00% |- | 2011 година |{{decrease}} 1.457.795 | 723.845 | 733.950 | 343,383 | 3,26% |- | 2012 година |{{increase}} 2.453.717 | 1.432.052 | 1.021,665 | 490,134 | 3,97% |- | 2013 година |{{increase}} 2.457.086 | 1.335.783 | 1.121.303 | 512.186 година | 3,97% |- | 2014 година |{{decrease}} 1.880.007 | 757.853 | 1.122.154 | 527.423 | 3,99% |- | 2015 година |{{increase}} 1.913.002 | 712.028 | 1.200.974 | 592.550 | 4,33% |- | 2016 година |{{increase}} 1.944.417 | 776.843 | 1.167.574 | 631.845 | 4,40% |- | 2017 година |{{increase}} 1.988.823 | 862.391 | 1.126.432 | 603.037 | 4,04% |- | 2018 година |{{increase}} 2.167.694 | 1.024.961 | 1.142.733 | 594.809 | n / a |} === Енергија === Потрошувачката на енергија во Тајланд во 2004 година била проценета на 3,4&nbsp;квадрилиони британски топлински единици, што претставува околу 0,7 проценти од вкупната потрошувачка на енергија во светот . Тајланд е нето увозник на нафта и природен гас; сепак, владата промовира [[етанол]] за да го намали увозот на нафта и додаток на бензин метил терцијарен бутил етер. Во 2005 година, дневната потрошувачка на нафта на Тајланд од 838,000 барели го надминала своето производство од 306,000. Четирите рафинерии за нафта во Тајланд имаат комбиниран капацитет од 703,100 барели. Владата размислува за регионален центар за преработка и транспорт на нафта што служи во југо-централна Кина. Во 2004 година, потрошувачката на природен гас во Тајланд била 1,055 милиони барели. . == Наводи == {{наводи}} == Литература== * The economic history of Siam from the 16th to the 19th century, together with factors affecting the economic outlook for the twentieth, are presented in {{наведена книга |title=Twentieth century impressions of Siam |last= Wright |first= Arnold |editor1-last= Wright|editor1-first= Arnold |editor2-last= Breakspear|editor2-first= Oliver T |year=2008 |origyear=1908 |publisher=Lloyds Greater Britain Publishing Company |location=London |url=https://archive.org/download/twentiethcentury00wrigrich/twentiethcentury00wrigrich.pdf|accessdate=7 October 2011|display-authors=etal}} *Porphant Ouyyanont. 2017. A Regional Economic History of Thailand. ISEAS–Yusof Ishak Institute. *Pasuk Phongpaichit and Chris Baker. “A History of Thailand”. Cambridge University Press. *Pasuk Phongpaichit and Chris Baker. “A History of Ayutthaya.” *Sompop Manarungsan. “Economic Development of Thailand: 1850-1950” *David Feeny. “Political Economy of Productivity” *Tomas Larsson. “Land and Loyalty.” *James Ingram. “Economic Change in Thailand: 1850-1970.” *William Skinner. “Chinese Society in Thailand: An Analytical History.” Cornell University Press *Jessica Vechbanyongratana and Thanyaporn Chankrajang: “A Brief Economic History of Land Rights in Thailand.” * {{наведена книга |last1=Suehiro |first1=Akira |title=Capital Accumulation in Thailand 1855-1985 |date=1996 |publisher=Silkworm Books |location=Chiang Mai |isbn=9789743900051 |url=https://silkwormbooks.com/products/capital-accumulation-in-thailand |accessdate=27 April 2020}} * {{наведена книга |last1=Hewison |first1=Kevin |title=Bankers and Bureaucrats Capital and the Role of the State in Thailand |date=1989 |publisher=Yale University Southeast Asia Studies |location=New Haven |isbn=0-938692-41-0 |url=https://kevinhewison.files.wordpress.com/2011/02/bankers-and-bureaucrats-1989.pdf |accessdate=27 April 2020}} == Белешки== {{Reflist}} {{reflist|group=note}} == Надворешни врски == * [http://www.moc.go.th/ Thai Ministry of Commerce] * [https://www.thailand-business-news.com/ Thailand Business News] *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/THA/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Thailand] *Tariffs applied by Thailand as provided by ITC's [https://archive.today/20151127213820/http://www.macmap.org/QuickSearch/FindTariff/FindTariff.aspx?subsite=open_access&country=764&source=1 ITC Market Access Map], an online database of customs tariffs and market requirements {{Азија по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Тајланд| ]] hncvlvthsvnssg7mxjvy0zo13bxo26p 0 1254075 5623106 5608713 2026-09-02T18:49:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623106 wikitext text/x-wiki {{Infobox economy | country = Малезија | image = Moonrise over kuala lumpur.jpg | image_size = 310px | caption = [[Куала Лумпур]], национален главен град на Малезија, и нејзиниот најголем град | currency = [[Малезиски рингит]] (MYR, RM) | year = [[Календарска година]] | organs = [[Азиско-тихоокеанска економска соработка|АПЕК]], [[Здружение на нации од Југоисточна Азија|АСЕАН]], [[Светска трговска организација|СТО]] | group = {{plainlist| *[[Земја во развој|Развој]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=29 September 2019}}</ref> *Економија на горен среден приход<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[World Bank]] |website=datahelpdesk.worldbank.org |access-date=29 September 2019}}</ref>}} | population = {{increase}} 31,528,585 (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=MY&name_desc=false |title=Population, total - Malaysia |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=3 October 2019}}</ref> | gdp = {{plainlist| *{{decrease}} $336 милијарди (номинално, 2020.)<ref name="imfMY">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=548,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=17 October 2020}}</ref> *{{decrease}} $900 милијарди ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]], 2020.)<ref name="imfMY"/>}} | gdp rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален)|39-та (номинален, 2020)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ)|25-та (ПКМ, 2020)]]}} | growth = {{plainlist| *4.7%&nbsp;(2018) 4.3%&nbsp;(2019e) *−3.1%&nbsp;(2020ф) 6.9%&nbsp;(2021f)<ref>{{cite web |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=74 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33748 |website=openknowledge.worldbank.org |publisher=[[World Bank]] |accessdate=10 June 2020}}</ref>}} | per capita = {{plainlist| *{{decrease}} $10,192 (номинален, 2020.)<ref name="imfMY"/> *{{decrease}} $27,287 (ПКМ, 2020.)<ref name="imfMY"/>}} | per capita rank – = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|62-ра (номинален, 2019)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|45-та (ПКМ, 2019)]]}} | components = | sectors = {{plainlist| * [[Примарен сектор на економијата|земјоделство]]: {{намалување}} 7,1% * [[Секундарен сектор на економијата|индустрија]]: {{намалување}} 36,8% * [[Терциерен сектор на економијата|услуги]]: {{зголемување}} 56,2% *(2016)<ref>{{cite web |url= http://www.treasury.gov.my/pdf/ekonomi/dataekonomi/2013/timeseries/GDPbySector2013_2014.pdf |title= Treasury |accessdate= 4 April 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150410103949/http://www.treasury.gov.my/pdf/ekonomi/dataekonomi/2013/timeseries/GDPbySector2013_2014.pdf |archive-date= 10 April 2015 |url-status= dead |df= dmy-all }}</ref>}} | inflation = −1.1% (2020.)<ref name="imfMY"/> | poverty = {{plainlist| *{{IncreaseNegative}} 15% (2019)<ref>https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/08/23/un-rights-expert-malaysias-poverty-rate-grossly-underreported-actual-number/1783504</ref> *2.7% помалку од $5.50 на ден (2015)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.UMIC?locations=MY&name_desc=false |title=Poverty headcount ratio at $5.50 a day (2011 PPP) (% of population) - Malaysia |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=3 October 2019}}</ref>}} | gini = {{increaseNegative}} 41.0 {{color|orange|medium}} (2015, [[Светска Банка]])<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MY |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=18 March 2019}}</ref> | hdi = {{plainlist| *{{increase}} 0.804 {{color|green|very high}} (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/137506 |title=Human Development Index (HDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=11 December 2019}}</ref> ([[Список на земји според индекс на човечки развој|61-ва]]) *N/A [[Список на земји според индекс на човечки развој|ЧР]] (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/content/table-3-inequality-adjusted-human-development-index-ihdi |title=Inequality-adjusted Human Development Index (IHDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=11 December 2019 |accessdate=2020-11-13 |archive-date=2020-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201212055527/http://hdr.undp.org/en/content/table-3-inequality-adjusted-human-development-index-ihdi }}</ref>}} | edbr = {{increase}} [[Индекс на леснотија на деловно работење|12-та (многу лесно, 2020)]]<ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web |url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/malaysia |title=Ease of Doing Business in Malaysia |publisher=Doingbusiness.org |accessdate=24 November 2017 }}</ref> | labour = {{plainlist| *{{increase}} 15,788,572 (2019)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=MY&name_desc=false | title=Labor force, total - Malaysia |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=4 November 2019}}</ref> *66.1% вработеност (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=MY&name_desc=false |title=Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) - Malaysia |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=3 October 2019}}</ref>}} | occupations = {{plainlist| * [[Примарен сектор на економијата|земјоделство]]: 11,1% * [[Секундарен сектор на економијата|индустрија]]: 36% * [[Терциерен сектор на економијата|услуги]]: 53% *(2012.)<ref name="CIAWFMY"/>}} | unemployment = {{IncreaseNegative}} 3.4% (јуни 2017)<ref>{{cite web |url= https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=124&bul_id=S0VXTEtFWUN0ZDE4ZGl5MGF1NUpGZz09&menu_id=U3VPMldoYUxzVzFaYmNkWXZteGduZz09 |title= Key Statistics of Labour Force in Malaysia |accessdate= 2017-08-10 |archive-date= 2022-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220920215340/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=124&bul_id=S0VXTEtFWUN0ZDE4ZGl5MGF1NUpGZz09&menu_id=U3VPMldoYUxzVzFaYmNkWXZteGduZz09 |url-status= dead }}</ref> | industries =[[Електроника]], [[полупроводник]], [[микрочипови]], [[интегрално коло]] и [[Природна гума|гума]], [[олеохемикалии]], [[Автомобилска индустрија во Малезија|автомобилска индустрија]], [[оптички уреди]], [[фармацевтски производи]], [[медицинска опрема]], [[дрва]], [[исламски финансии]], [[нафта]], [[течен природен гас]], [[петрохемикалии]], [[телекомуникациски|телекомуникациски производ]] | exports = $263 милијарди (2017.)<ref name="atlas.media.mit.edu">{{Cite web|url=https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/mys/|title=OEC - Malaysia (MYS) Exports, Imports, and Trade Partners|website=atlas.media.mit.edu|language=en|access-date=2019-03-24}}</ref> | export-goods = [[електронска опрема|Полупроводнички и електронски производи]], [[палмово масло]], [[течен природен гас]], нафта, [[хемикалии]], [[машини]], [[возила]], оптички и научни опрема, производство на метал, гума, дрво и производи од дрво | export-partners = {{plainlist| *{{flag|China}}(+) 16% *{{flag|Singapore}}(+) 14% *{{flag|United States}}(+) 13% *{{flag|Japan}}(+) 6.7% *{{flag|Hong Kong}}(+) 5.2% *{{flag|Thailand}}(+) 4.1% *{{flag|India}}(+)3.4% *(2017)<ref name="atlas.media.mit.edu">{{Cite web|url=https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/mys/|title=OEC - Malaysia (MYS) Exports, Imports, and Trade Partners|website=atlas.media.mit.edu|language=en|access-date=2019-03-24}}</ref>}} | imports = $197 милијарди (2017.)<ref name="atlas.media.mit.edu"/> | import-goods = [[електроника|Електрични и електронски производи]], [[машини]], [[хемикалии]], нафта, пластика, возила, производство на производи од метал, железо и челик | import-partners = {{plainlist| *{{flag|China}}(+) 19% *{{flag|Singapore}}(+) 14% *{{flag|United States}}(+) 7.4% *{{flag|Japan}}(+) 6.8% *{{flag|Thailand}}(+) 5.5% *{{flag|Indonesia}}(+) 4.4% *{{flag|South Korea}}(+) 4.1% *(2017)<ref name="atlas.media.mit.edu">{{Cite web|url=https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/mys/|title=OEC - Malaysia (MYS) Exports, Imports, and Trade Partners|website=atlas.media.mit.edu|language=en|access-date=2019-03-24}}</ref>}} | current account = {{increase}} $9.296 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFMY"/> | FDI = {{plainlist| *{{increase}} $139.5 милијарди (31 декември 2017.)<ref name="CIAWFMY">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/my.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=18 March 2019 |archive-date=2020-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016180124/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/my.html |url-status=dead }}</ref> *{{increase}} Странство: $128.5 милијарди (31 декември 2017 est.)<ref name="CIAWFMY"/>}} | gross external debt = {{increaseNegative}} $217.2 милијарди (31 декември 2017.)<ref name="CIAWFMY"/> | debt = {{decreasePositive}} 54.1% од БДП (2017.)<ref name="CIAWFMY"/>{{refn|group=note|оваа бројка се заснова на износот на долгот на федералната влада, 501,6 милијарди RM (167,2 милијарди американски долари) во 2012 година; ова вклучува малезиски државни записи и други државни хартии од вредност, како и заеми собрани однадвор и обврзници издадени во странство; оваа бројка исклучува долг издаден од нефинансиски јавни претпријатија и гарантиран од федералната влада, што претставувало дополнителни 47,7 милијарди долари во 2012 година}} | balance = −3% (од БДП) (2017.)<ref name="CIAWFMY"/> | revenue = 51.25 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFMY"/> | expenses = 60.63 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFMY"/> | aid = $31.6 милиони (2005 est.) | domestic = $246.7 милијарди (31 декември 2008) | reserves = {{increase}} US$103.4 милијарди (30 април 2019)<ref>{{cite web|url=http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=en_press&pg=en_press&ac=4848&lang=en|publisher=|accessdate=20 April 2018|title=архивски примерок|archive-date=2020-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804211047/https://www.bnm.gov.my/index.php?ch=en_press&pg=en_press&ac=4848&lang=en|url-status=dead}}</ref> | credit = {{plainlist| *[[Стандард и Пурс]]:<ref>{{cite web | url=http://www.thestar.com.my/Business/Business-News/2015/02/10/SP-affirms-Malaysia-currency-ratings-with-stable-outlook/?style=biz | title=The Star | accessdate=8 April 2015}}</ref> * А + (домашен) * А− (странски) * A + (проценка на T&C) * Стабилен *[[Мудис]]:<ref>{{cite web | url=http://www.thestar.com.my/Business/Business-News/2015/01/30/Moodys-affirms-Malaysia-A3-rating/?style=biz | title=The Star | accessdate=8 April 2015}}</ref> * А3 * Позитивно *[[Fitch Group|Fitch]]:<ref>{{cite web | url=http://www.thestar.com.my/Business/Business-News/2015/01/12/Fitch-Ratings-maintains-negative-outlook-on-Malaysia-sovereigns/?style=biz | title=The Star | accessdate=8 April 2015}}</ref> *A− *Стабилно}} | cianame = my | spelling = }} '''Економијата на Малезија''' — шеста по големина во [[Југоисточна Азија]] според [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд за 2020 година]] и [[Список на земјите по БДП (номинален)|39-та по големина]] економија во светот. [[Малезија]] има ново индустријализирана [[пазарна економија]], која е релативно отворена и ориентирана кон државата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wtec.org/loyola/em/04_07.htm|title=Electronics Manufacturing in the Pacific Rim, World Technology Evaluation Center, Chapter 4: Malaysia|last=Boulton|first=WilliaM|last2=Pecht|first2=Michael|date=May 1997|publisher=Wtec.org|accessdate=1 November 2010|last3=Tucker|first3=William|last4=Wennberg|first4=Sam}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.infernalramblings.com/articles/Malaysian_Economy/436/|title=Malaysia, A Statist Economy|publisher=Infernalramblings.com|accessdate=1 November 2010|archive-date=2010-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007104445/http://www.infernalramblings.com/articles/Malaysian_Economy/436/|url-status=dead}}</ref> Малезиската економија е силно диверзифицирана со извозната вредност на високотехнолошки производи, каде во 2015 година биле извезени производи во вредност од 57,258 милијарди американски долари, што ја прави втора по големина во рамките на [[Здружение на нации од Југоисточна Азија|АСЕАН]] веднаш по [[Сингапур]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.TECH.CD?locations=SG-MY-TH-ID |title=архивска копија |accessdate=2020-11-12 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112225510/https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.TECH.CD?locations=SG-MY-TH-ID |url-status=dead }}</ref> Малезија извезува втор најголем обем и вредност на производи од [[палмино масло]] на глобално ниво по [[Индонезија]].<ref>http://atlas.media.mit.edu/en/profile/hs92/1511/</ref> И покрај владините политики да ги зголемат своите приходи по глава на жител со цел да го забрзаат напредокот и да бидат земја со високи примања до 2020 година, растот на платите во Малезија е многу бавен, заостанувајќи зад стандардите на [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]] Академските истражувања на [[Меѓународен монетарен фонд|ММФ]] и [[Светска банка]] постојано повикуваат на структурни реформи како што се отстранување на политиките на [[Бумипутра]] и ендогени иновации за да се придвижи земјата нагоре по синџирот на вредности на производството за да и се овозможи на Малезија да избега од сегашната стапица за среден приход. Поради големото потпирање на извозот на нафта за приходи на централната влада, валутните флуктуации биле многу непостојани, забележливо за време на падот на цената на нафтата во [[2015]] година. Сепак, владата ги засилила мерките за зголемување на приходите со воведување данок на продажба и услуга (ДПУ) по стапка од 6% <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sfconsultingbd.com/sales-and-service-tax-sst-malaysia/|title=Overview of Goods and Services Tax (GST) in Malaysia|last=|date=|work=sfconsultingbd.com|accessdate=16 July 2018}}</ref> за да се намалат дефицитите и да се исполнат обврските на федералниот долг. == Историја == Како една од трите земји кои го контролираат [[Малачки Проток|Малачкиот Проток]], меѓународната трговија игра многу значајна улога во економијата на Малезија. Едно време, земјата била најголемиот производител на [[калај]], гума и [[палмино масло]] во светот. Преработувачката индустрија има големо влијание во економијата на земјата, сочинувајќи над 40% од БДП.<ref>[[Bank Negara Malaysia|Bank Negara]]. [http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=111 BNM National Summary Data Page] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100206205012/http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=111 |date=2010-02-06 }}. Retrieved 8 November 2007</ref> [[Малезија]] е исто така најголем светски [[Исламско банкарство|исламски банкарски]] и финансиски центар. Во 70-тите години од минатиот век, [[Малезија]] започнала да ги имитира четирите економии на т.н. „[[Четири азиски тигри|Азиски тигар“]] ([[Јужна Кореја]], [[Република Кина|Тајван]], [[Хонгконг]] и [[Сингапур]] ) и се обврза на транзиција од зависноста од рударството и земјоделството во економија што повеќе зависи од производството. Во 70-тите години на минатиот век, претежно рударската и земјоделската малезиска економија започнале транзиција кон повеќе-секторска економија. Од 1980-тите, индустрискиот сектор го води растот на Малезија. Високите нивоа на инвестиции одиграле значајна улога во ова. Со јапонски инвестиции, [[тешката индустрија]] цветала и за неколку години, малезискиот извоз станал примарен мотор за раст на земјата. Малезија постојано постигнувала повеќе од 7% раст на БДП заедно со ниска [[инфлација]] во 80-тите и 90-тите години на минатиот век. Во 1991 година, поранешниот премиер на Малезија, [[Махатир Мохамад|Махатир бин Мохамад го]] претставил својот план, [[Визија 2020]], во кој Малезија ќе стане самостојна индустријализирана нација до 2020 година.<ref name="Mahathir's Speech">{{Наведени вести|url=http://www.pmo.gov.my/?menu=page&page=1904|title=The Way Forward|last=Mahathir Bin Mohamad|date=17 November 2008|publisher=Prime Minister's Office|access-date=2020-11-12|archive-date=2008-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203071129/http://www.pmo.gov.my/?menu=page&page=1904|url-status=dead}}</ref> Тан Шри Нор Мохамед, владин министер, изјавил дека Малезија може да добие статус на [[развиена земја]] во [[2018]] година, доколку растот на земјата остане постојан или се зголеми. Малезија доживеала економски бум и претрпела брз развој кон крајот на 20 век и има БДП по глава на жител (номинален) од 11.062.043 американски долари во 2014 година, и се смета за новоиндустријализирана земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html|title=The World Factbook|publisher=|accessdate=3 March 2015|archive-date=2019-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106012832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Globalization">{{Наведена книга|title=Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy|url=https://archive.org/details/globalizationtra0000bozy|last=Paweł Bożyk|publisher=Ashgate Publishing, Ltd|year=2006|isbn=0-7546-4638-6|page=[https://archive.org/details/globalizationtra0000bozy/page/164 164]|chapter=Newly Industrialized Countries}}</ref><ref name="Principles">{{Наведена книга|title=Principles of Economics|url=https://archive.org/details/isbn_9780324423518|last=N. Gregory Mankiw|year=2007|isbn=978-0-324-22472-6|edition=4}}</ref> Во 2009 година, БДП на ПКМ изнесувал 383,6 милијарди американски долари, околу половина од износот од 2014 година, а БДП на БПП по глава на жител беше 8 100 УСД, што е околу една третина од износот од 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=COUNTRY COMPARISON :: GDP (PURCHASING POWER PARITY)|publisher=CIA|accessdate=26 October 2010|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|url-status=dead}}</ref> Во 2014 година, Анкетата за приходите на домаќинствата преземена од владата посочила дека во Малезија имало 7 милиони домаќинства, со просечно по 4,3 членови во секое домаќинство. Просечниот приход на домаќинствата во Малезија се зголемил за 18% до 5.900 [[Малезиски рингит|рингити]] месечно, во споредба со 5.000 [[Малезиски рингит|рингити]] во 2012 година. Според извештајот на HSBC во 2012 година, Малезија ќе стане 21-та најголема економија во светот до 2050 година, со БДП од 1,2 трилиони американски долари и БДП по глава на жител од 29.247 долари. Во извештајот, исто така, се вели: „''Електронската опрема, нафта и производството на течен природен гас ќе забележат значително зголемување на приходите по глава на жител.'' ''Малезискиот животен век, релативно високото ниво на школување и над просечната стапка на плодност ќе помогнат во неговото брзо ширење''“. Виктор Швец, управен директор во Кредит Свис, изјавил дека „''Малезија ги има сите вистински состојки за да стане развиена нација''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2012/5/7/business/11241892&sec=|title=Malaysia got what it takes to be developed nation|last=Wong Wei-Shen|date=7 May 2012|work=The Star|archive-url=https://web.archive.org/web/20120508055553/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2012%2F5%2F7%2Fbusiness%2F11241892&sec=|archive-date=8 May 2012|accessdate=25 June 2013}}</ref> == Економски политики == === Монетарна политика === Пред [[Азиска финансиска криза (1997)|Азиската финансиска криза]] во [[Азиска финансиска криза (1997)|1997 година]], [[Малезиски рингит|малезискиот рингит]] била интернационализирана валута, со која слободно се тргувало низ целиот свет. Непосредно пред кризата, [[Малезиски рингит|малезискиот рингит]] се тргувал во сооднос 2,50 [[Малезиски рингит|рингити]] за долар. Поради шпекулативни активности, [[Малезиски рингит|рингит]]<nowiki/>от паднал на дури 4,10 во сооднос на доларот за неколку недели. Банката Негара Малезија, централната банка на нацијата, одлучила да воведе контрола на капиталот за да спречи одлив на [[Малезиски рингит|рингит]]<nowiki/>от на отворен пазар. Валутата станала не-интернационакна и еден патник морал да се изјасни во централната банка ако изнесе повеќе од 10.000 надвор од земјата, а самиот ринггит бил врзан за 3,80 во сооднос на американскиот долар. Фиксниот курс бил напуштен во корист на [[Флуктуирачки девизен курс|флуктуирачкиот курс]] во јули 2005 година, неколку часа откако [[Кина]] го напрвила истиот потег.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.theedgedaily.com/cms/contentPrint.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_3f579c44-cb73c03a-1cf662f0-6b76946b&paging=0|title=22-07-2005: Ringgit depeg not likely to have immediate impact on sovereign, banks, corporates|work=The Edge|access-date=10 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318142607/http://www.theedgedaily.com/cms/contentPrint.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_3f579c44-cb73c03a-1cf662f0-6b76946b&paging=0|archive-date=18 March 2015}}</ref> Во овој момент, валутата сè уште не била интернационализирана. Ринггитот продолжил да зајакнува до 3,18 за долар до март 2008 година и 2,94 за долар во мај 2011 година. Во меѓувреме, многу аспекти на контролата на капиталот полека се олабавија од Банката Негара Малезија. Сепак, владата продолжува да не го интернационализира ринггит. Владата изјавила дека ринггитот ќе биде интернационализиран откако ќе биде готова за тоа.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/reutersEdge/idUSKLR5369320070319|title=Malaysia says offshore ringgit trade not needed|last=Liau Y-Sing|date=19 March 2007|agency=Reuters}}</ref> Банката Негара Малезија засега користи таргетирање на каматните стапки. Стапката на [[Стапка на политика преку ноќ|политика преку ноќ]] (ОПР) е нивен инструмент за политика и се користи за водење на краткорочните меѓубанкарски стапки што се надеваат дека ќе влијаат на инфлацијата и економскиот раст. === Афирмативна акција === Тун Абдул Разак, како премиер, ја спровел афирмативната акција, именувана како Нова економска политика, непосредно по инцидентот од 13 мај во 1969 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.epu.jpm.my/new%20folder/development%20policies/cont%20key%20policies/NEP.htm|title=EPU:New Economic Policy|access-date=28 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828045029/http://www.epu.jpm.my/new%20folder/development%20policies/cont%20key%20policies/NEP.htm|archive-date=28 August 2008|publisher=Economic Planning Unit, Prime Ministers Department Malaysia}}</ref> Пред инцидентот, стапката на сиромаштија кај [[Малајци]]те била екстремно висока (65%), како и незадоволството меѓу расите, особено кон [[Кинези]]те, кои контролирале 74% од економијата во тоа време.<ref name="econ stats 1970">{{Наведени вести|url=http://pmr.penerangan.gov.my/page.cfm?name=DasarEkonomiBaru|title=Jabatan Penerangan Rakyat: Dasar Ekonomy Baru|access-date=28 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623083028/http://pmr.penerangan.gov.my/page.cfm?name=DasarEkonomiBaru|archive-date=23 June 2008|publisher=Ministry of Information Malaysia|language=ms}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.unrisd.org/unrisd/website/document.nsf/0/A20E9AD6E5BA919780256B6D0057896B?OpenDocument|title=The New Economic Policy and Interethnic Relations in Malaysia|last=Jomo K.S.|date=1 September 2004|access-date=28 July 2008|publisher=United Nations Research Institute for Social Development|archive-date=2020-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730221128/http://www.unrisd.org/unrisd/website/document.nsf/0/A20E9AD6E5BA919780256B6D0057896B?OpenDocument|url-status=dead}}</ref> Преку Новата економска политика, на мнозинството ''[[Бумипутра]]'' им се дало приоритети и посебни привилегии во развојот на домувањето, приемот на стипендии и сопственост на јавно котирани компании. [[Малезиската нова економска политика]] била создадена во 1971 година со цел да им се донесе на [[Малајци]]те удел од 30% во економијата на Малезија и да се искорени сиромаштијата меѓу [[Малајци]]те, пред се преку поттикнување на сопственоста на претпријатијата од страна на ''[[Бумипутра]]''. По 40 години од програмата, сопственоста на капиталот во ''[[Бумипутра]]'' се искачила на 23% во вредност од 167,7 милијарди РМ во 2010 година, наспроти 2,4% во 1970 година. Новата економска политика (НЕП) била обвинета за создавање [[олигархија]] и за создавање на „''менталитет за субвенции''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.iht.com/articles/2001/01/05/kuala.2.t.php|title=Criticism of 30-Year-Old Affirmative-Action Policy Grows in Malaysia|last=Thomas Fuller|date=5 January 2001|access-date=2020-11-12|archive-date=2008-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080314223335/http://www.iht.com/articles/2001/01/05/kuala.2.t.php|url-status=dead}}</ref> Политичките партии како што се Парти Кедилан Ракијат и Партијата за демократска акција предложиле нова политика што ќе биде еднаква за секој граѓаним, без оглед на расата.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.keadilanrakyat.org/library/documents/mea.pdf|title=A Malaysian Economic Agenda|last=Anwar Ibrahim|access-date=28 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908013110/http://www.keadilanrakyat.org/library/documents/mea.pdf|archive-date=8 September 2008|publisher=Parti Keadilan Rakyat}}</ref> Кога Партијата за демократска акција била избрана во државата [[Пенанг]] во 2008 година, објавила дека ќе ја отстрани НЕП, тврдејќи дека „...''&nbsp;раѓа [[непотизам]], корупција и системска неефикасност'' “.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/worldNews/idUSKLR17040020080311|title=Malaysia opposition takes aim at affirmative action|last=Niluksi Koswanage|date=11 March 2008|agency=Reuters}}</ref> Волфганг Каспер, професор по економија на Универзитетот во Нов Јужен Велс, и еднаш советник на министерството за финансии на Малезија, ја критикувал НЕП, велејќи дека „''материјалите за НЕП ги прават Малејците мрзливи, корумпирани и отечени.'' ''Најлошо од сè, тоа ги одржува сиромашни''“. Тој исто така ја критикувал Федералната влада што дава парични средства и парична помош наместо да обезбеди еднаков пристап до образование за да им помогне на маргинализираните сиромашни да го подигнат статусот на приход. На [[21 април]] [[2009]] година, премиерот Наџиб Тун Разак објавил либерализација на 27 под-сектори на услуги со укинување на условот за 30% ''[[Бумипутра]]''. Овој потег се смета за напор на владата да ги зголеми инвестициите во услужниот сектор на економијата. Според премиерот, требало да се либерализираат многу повеќе сектори на економијата.<ref>{{Наведени вести|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/4/23/nation/3751636&sec=nation|title=Bumi proviso removed to rope in more investments, says Najib|date=22 April 2009|work=The Star|access-date=23 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424063929/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2009%2F4%2F23%2Fnation%2F3751636&sec=nation|archive-date=24 April 2009}}</ref> На 30 јуни 2009 година, премиерот објавил понатамошни потези за ослободување, вклучително и демонтирање на квотите на капиталот „''[[Бумипутра]]''“ и укинување на упатствата на Комитетот за странски инвестиции, кој бил одговорен за следење на странските акции во малезиските компании. Како и да е, сите малезиски компании ќе треба да понудат 50% од ширењето на јавните акции на инвеститорите во „''[[Бумипутра]]'' “.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nst.com.my/Current_News/NST/Tuesday/Frontpage/20090630104237/Article/index_html|title=Foreign ownership in stockbroking firms raised to 70pc|date=30 June 2009|work=New Straits Time|agency=Bernama}}{{Мртва врска|date=June 2016}}</ref> === Субвенции и контроли на цени === Малезиската влада ги субвенционира и контролира цените на многу основни производи за да ги задржи ниските цени. Цените на артиклите, како што се [[Палмино масло|палминото масло]], маслото за јадење, [[бензин]]от, [[брашно]]то, [[леб]]от, [[ориз]]от и другите неопходни производи се чуваат под цени на пазарот за да се одржат ниски трошоците за живот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bt.com.bn/en/international_business/2008/02/25/malaysia_2007_fuel_subsidies_at_rm40b_pm|title=Malaysia 2007 fuel subsidies at RM40b: PM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090112222346/http://www.bt.com.bn/en/international_business/2008/02/25/malaysia_2007_fuel_subsidies_at_rm40b_pm|archive-date=12 January 2009}}</ref> Заклучно со 2009 година, 22 проценти од државните трошоци биле субвенционирани, а само субвенциите за бензин заземале 12 проценти.<ref>Economic numbers bode well for M'sia. Business Times. 22 September 2009</ref> Од 2010 година, владата постепено го реформира системот на субвенции во Малезија, преку серија намалувања на субвенциите за [[гориво]] и [[шеќер]] за подобрување на владините финансии и за подобрување на економската ефикасност. Како резултат на тоа, во декември 2014 година, владата официјално ги прекинала сите субвенции за гориво и вовела нов систем,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/22/fuel-subsidies-to-be-removed-prices-for-ron95-and-diesel-to-be-determined-by-float-system/|title=Prices for RON95 and diesel to be determined by float system - Nation {{!}} The Star Online|work=thestar.com.my|accessdate=2017-08-24}}</ref> искористувајќи ги тогашните ниски цени на нафтата, потенцијално заштедувајќи скоро 20 милијарди рингити (5,97 милијарди американски долари) годишно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.establishmentpost.com/malaysias-fuel-subsidy-removal-unpopular-necessary/|title=Establishment Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406063651/http://www.establishmentpost.com/malaysias-fuel-subsidy-removal-unpopular-necessary/|archive-date=6 April 2015|accessdate=4 April 2015}}</ref> === Суверени фондови за богатство === Владата поседува и управува со неколку суверени фондови за богатство кои инвестираат во локални компании и исто така во странски компании. Еден таков фонд е Хазана Насионал [[Акционерско друштво|Берхад]], основан во [[1993]] година, а заклучно со [[31 декември]] [[2013]] година има имот во вредност од 41 милијарда американски долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestar.com.my/Business/Business-News/2014/01/21/Khazanah-portfolio-hits-new-high-in-2013-State-investment-agencys-net-worth-up-191-to-RM1035bil/?style=biz|title=The Star|accessdate=4 April 2015}}</ref><ref name="khazanah size">{{Наведени вести|url=http://www.iie.com/publications/papers/truman1107tables.pdf|title=Sovereign Wealth Fund Acquisitions and Other Foreign Government Investments in the United States: Assessing the Economic and National Security Implications|access-date=2020-11-12|archive-date=2008-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408212519/http://www.iie.com/publications/papers/truman1107tables.pdf|url-status=dead}}</ref> Фондот инвестира во големи компании во Малезија како што се ЦИМБ во банкарскиот сектор, Групацијата УЕМ во градежниот сектор, Телеком Малезија и Аксиата во комуникациската индустрија, Малезиските аеродроми и Малезија ерлајнс во воздушната индустрија, како и Тенага Насионал во енергетиката сектор <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.khazanah.com/docs/KAR2015_Brochure.pdf|title=Khazanah Nasional|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409025321/http://www.khazanah.com/docs/KAR2015_Brochure.pdf|archive-date=9 April 2015|accessdate=4 April 2015}}</ref> Друг фонд кој е во сопственост на малезиската влада е Фондот за обезбедување на вработени, кој од [[31 март]] [[2014]] година, поседува големина на средства од 597 милијарди рингити. (184 милијарди американски долари),<ref name="FundSize">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestar.com.my/Business/Business-News/2014/05/27/EPF-asset-size-swells-Total-hits-RM597bil-boosted-by-strong-stock-market-performance/|title=EPF asset size swells to RM597bil, boosted by strong stock market performance|accessdate=24 September 2014}}</ref> што го прави четврти по големина пензиски фонд во [[Азија]] и седми по големина во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.towerswatson.com/en/Insights/IC-Types/Survey-Research-Results/2014/09/The-worlds-300-largest-pension-funds-year-end-2013|title=TowersWatson|accessdate=4 April 2015|archive-date=2019-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217201051/https://www.towerswatson.com/en/Insights/IC-Types/Survey-Research-Results/2014/09/The-worlds-300-largest-pension-funds-year-end-2013|url-status=dead}}</ref> Како Хазана Насионал, ЕПФ инвестира и понекогаш поседува неколку големи компании во [[Малезија]], како што е RHB банка.<ref name="epf overseas">{{Наведени вести|url=http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Wednesday/Latest/EPFBB.xml/Article/index_html|title=EPF to double overseas investments|work=Business Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312070654/http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Wednesday/Latest/EPFBB.xml/Article/index_html|archive-date=12 March 2008}}</ref> Инвестициите во ЕПФ се диверзифицирани во голем број сектори, но скоро 40% од нивните инвестиции се во услужниот сектор.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.kwsp.gov.my/index.php?ch=p2news&pg=en_p2news_press&ac=1431|title=EPF's Investment Income Increases To RM3.6 Billion in Q2|archive-url=https://web.archive.org/web/20120508002654/http://www.kwsp.gov.my/index.php?ch=p2news&pg=en_p2news_press&ac=1431|archive-date=8 May 2012|publisher=Kumpulan Wang Simpanan Pekerja}}</ref> Пермодалан Насионал Берхад е уште еден голем управител на фондови контролиран од малезиската влада. Тој нуди загарантирани капитални заеднички фондови како што се ''Амана Сахам Бумипутера'' и ''Амана Сахам Вавасан 2020'' кои се отворени само за малезискиот, а во некои случаи и за ''Бумипутра''.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.asnb.com.my/english/eligibility.htm|title=Eligibility to Invest|access-date=9 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415231705/http://www.asnb.com.my/english/eligibility.htm|archive-date=15 April 2008|publisher=Amanah Saham Nasional Berhad}}</ref> === Влијание на владата === Иако федералната влада промовира приватно претпријатие и сопственост во економијата, економската насока на земјата е под силно влијание на владата преку петгодишни развојни планови од независноста. Економијата е исто така под влијание на владата преку агенции како што се ''Единицата за економско планирање'' и фондовите за богатство поврзани со владата како ''Хазана Насионал Берхад'', Фондот за обезбедување на вработените и Пермодалан Насионал Берхад. Плановите за развој на владата, наречени Малезиски план, моментално Десетти план за Малезија, започнале во 1950 година за време на британското колонијално владеење.<ref name="planbook">{{Наведени вести|url=https://books.google.com/books?id=TtKxDem7CrsC&q=malaysia+five+years+development+plans&pg=PA67|title=Growth, Structural Change, and Regional Inequality in Malaysia|last=Asan Ali Golam|year=2004|page=67|isbn=9780754643326}}</ref> Плановите во голема мерка биле насочени кон забрзување на растот на економијата со селективно инвестирање во селективни сектори на економијата и градење инфраструктура за поддршка на споменатите сектори. На пример, во тековниот национален план, три сектори - земјоделство, производство и [[Услуга|услуги]], ќе добијат посебно внимание за да го промовираат преминот кон активности со висока додадена вредност во соодветните области.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.innovasjonnorge.no/Internasjonale-markeder/Kontorer-i-utlandet/Malaysia/|title=Investment in Malaysia|archive-url=https://web.archive.org/web/20110102063500/http://www.innovasjonnorge.no/Internasjonale-markeder/Kontorer-i-utlandet/Malaysia/|archive-date=2 January 2011|publisher=Innovasjon Norge}}</ref> == Податоци == Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2017 година. Инфлацијата под 5% е зелена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=548&s=NGDP_RPCH%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPCPIPCH%2CLUR%2CGGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=81&pr.y=12|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=imf.org|language=en-US|accessdate=2018-09-11}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Година !БДП<br /><br />в<small>о милијарди $ (ПКМ) </small> !БДП по глава на жител<br /><br /><small>(во $ (ПКМ)</small> !Раст<br /><br /> !Инфлација (во %) !Инфлација (во %) !Државен долг<br /><br /><small>(во % од БДП)</small> |- |1980 |45.8 |3,300 |{{increase}} 7.4% |{{increaseNegative}} 6.7% |''N/A'' |''N/A'' |- |1981 |{{Increase}} 53.6 |{{Increase}} 3,766 |{{Increase}} 6.9% |{{increaseNegative}} 9.7% |''N/A'' |''N/A'' |- |1982 |{{Increase}} 60.3 |{{Increase}} 4,132 |{{Increase}} 5.9% |{{increaseNegative}} 5.8% |''N/A'' |''N/A'' |- |1983 |{{Increase}} 66.6 |{{Increase}} 4,452 |{{Increase}} 6.3% |{{Increase}} 3.7% |''N/A'' |''N/A'' |- |1984 |{{Increase}} 74.3 |{{increase}} 4,847 |{{Increase}} 7.8% |{{increase}} 3.9% |''N/A'' |''N/A'' |- |1985 |{{Increase}} 76.0 |{{decrease}} 4,803 |{{decrease}} 0.9% |{{increase}} 2.6% |6.9 % |''N/A'' |- |1986 |{{Increase}} 78.4 |{{Increase}} 4,824 |{{Increase}} 1.2% |{{increase}} 0.4% |{{increaseNegative}} 8.3% |''N/A'' |- |1987 |{{Increase}} 84.8 |{{Increase}} 5,082 |{{Increase}} 5.4% |{{increase}} 0.7% |{{decreasePositive}} 8.2% |''N/A'' |- |1988 |{{Increase}} 96.5 |{{increase}} 5,642 |{{Increase}} 9.9% |{{increase}} 0.3% |{{decreasePositive}} 8.1% |''N/A'' |- |1989 |{{Increase}} 109.3 |{{Increase}} 6,242 |{{Increase}} 9.1% |{{increase}} 2.6% |{{decreasePositive}} 6.7% |''N/A'' |- |1990 |{{Increase}} 123.5 |{{Increase}} 6,762 |{{Increase}} 9.0% |{{increase}} 3.0% |{{decreasePositive}} 5.1% |75.2 % |- |1991 |{{Increase}} 139.8 |{{Increase}} 7,539 |{{Increase}} 9.5% |{{increase}} 4.3% |{{decreasePositive}} 4.3% |{{decreasePositive}} 68.3% |- |1992 |{{Increase}} 155.7 |{{Increase}} 8,167 |{{Increase}} 8.9% |{{increase}} 4.8% |{{decreasePositive}} 3.7% |{{decreasePositive}} 59.9% |- |1993 |{{Increase}} 175.2 |{{increase}} 8,938 |{{increase}} 9.9% |{{increase}} 3.5% |{{decreasePositive}} 3.0% |{{decreasePositive}} 51.9% |- |1994 |{{Increase}} 195.4 |{{Increase}} 9,702 |{{Increase}} 9.2% |{{increase}} 3.7% |{{decreasePositive}} 2.9% |{{decreasePositive}} 44.3% |- |1995 |{{increase}} 219.1 |{{increase}} 10,594 |{{increase}} 9.8% |{{increase}} 3.5% |{{increaseNegative}} 3.1% |{{decreasePositive}} 38.7% |- |1996 |{{Increase}} 245.4 |{{Increase}} 11,564 |{{Increase}} 10.0% |{{increase}} 3.5% |{{decreasePositive}} 2.5% |{{decreasePositive}} 33.2% |- |1997 |{{Increase}} 267.9 |{{Increase}} 12,306 |{{Increase}} 7.3% |{{Increase}} 2.7% |{{decreasePositive}} 2.4% |{{decreasePositive}} 30.0% |- |1998 |{{Decrease}} 250.9 |{{Decrease}} 11,234 |{{decrease}} 7.4% |{{increaseNegative}} 5.3% |{{increaseNegative}} 3.2% |{{increaseNegative}} 34.1% |- |1999 |{{Increase}} 270.3 |{{Increase}} 11,801 |{{Increase}} 6.1% |{{increase}} 2.7% |{{increaseNegative}} 3.4% |{{increaseNegative}} 34.9% |- |2000 |{{Increase}} 300.5 |{{Increase}} 12,789 |{{Increase}} 8.7% |{{increase}} 1.6% |{{decreasePositive}} 3.1% |{{decreasePositive}} 32.9% |- |2001 |{{Increase}} 308.9 |{{Increase}} 12,805 |{{increase}} 0.5% |{{increase}} 1.4% |{{increaseNegative}} 3.7% |{{increaseNegative}} 38.5% |- |2002 |{{Increase}} 330.6 |{{Increase}} 13,368 |{{Increase}} 5.4% |{{increase}} 1.8% |{{decreasePositive}} 3.5% |{{increaseNegative}} 40.1% |- |2003 |{{Increase}} 356.7 |{{Increase}} 14,086 |{{Increase}} 5.8% |{{Increase}} 1.1% |{{increaseNegative}} 3.6% |{{increaseNegative}} 42.0% |- |2004 |{{Increase}} 391.3 |{{Increase}} 15,106 |{{Increase}} 6.8% |{{increase}} 1.4% |{{Steady}} 3.6% |{{increaseNegative}} 42.6% |- |2005 |{{Increase}} 424.0 |{{increase}} 16,014 |{{Increase}} 5.0% |{{increase}} 3.0% |{{Steady}} 3.6% |{{increaseNegative}} 41.4% |- |2006 |{{Increase}} 461.5 |{{increase}} 17,198 |{{Increase}} 5.5% |{{increase}} 3.6% |{{decreasePositive}} 3.3% |{{decreasePositive}} 40.2% |- |2007 |{{Increase}} 503.6 |{{Increase}} 18,582 |{{Increase}} 6.3% |{{increase}} 2.0% |{{decreasePositive}} 3.2% |{{decreasePositive}} 39.9% |- |2008 |{{Increase}} 538.3 |{{Increase}} 19,502 |{{Increase}} 4.8% |{{increaseNegative}} 5.4% |{{increaseNegative}} 3.3% |{{Steady}} 39.9% |- |2009 |{{decrease}} 534.1 |{{decrease}} 19,021 |{{decrease}} 1.5% |{{Increase}} 0.6% |{{increaseNegative}} 3.7% |{{increaseNegative}} 51.1% |- |2010 |{{Increase}} 581.4 |{{Increase}} 20,336 |{{Increase}} 7.5% |{{increase}} 1.7% |{{decreasePositive}} 3.0% |{{increaseNegative}} 51.9% |- |2011 |{{Increase}} 624.8 |{{Increase}} 21,498 |{{Increase}} 5.3% |{{increase}} 3.2% |{{increaseNegative}} 3.1% |{{increaseNegative}} 52.6% |- |2012 |{{Increase}} 671.1 |{{increase}} 22,742 |{{Increase}} 5.5% |{{increase}} 1.7% |{{decreasePositive}} 2.9% |{{increaseNegative}} 54.6% |- |2013 |{{Increase}} 714.0 |{{Increase}} 23,631 |{{Increase}} 4.7% |{{increase}} 2.1% |{{increaseNegative}} 3.3% |{{increaseNegative}} 56.4% |- |2014 |{{Increase}} 770.4 |{{Increase}} 25,089 |{{Increase}} 6.0% |{{increase}} 3.1% |{{decreasePositive}} 2.9% |{{decreasePositive}} 56.2% |- |2015 |{{Increase}} 818.0 |{{Increase}} 26,228 |{{Increase}} 5.0% |{{Increase}} 2.1% |{{increaseNegative}} 3.2% |{{increaseNegative}} 57.9% |- |2016 |{{increase}} 863.3 |{{increase}} 27,292 |{{Increase}} 4.2% |{{Increase}} 2.1% |{{increaseNegative}} 3.5% |{{decreasePositive}} 56.2% |- |2017 |{{Increase}} 930.8 |{{Increase}} 29,041 |{{Increase}} 5.9% |{{increase}} 3.8% |{{decreasePositive}} 3.4% |{{decreasePositive}} 54.2% |} == Валута == Единствено законско средство за плаќање во Малезија е малезискиот ринггит. Почнувајќи од [[10 март]] [[2020]] година, со рингитот се тргува за 4,19 за еден американски долар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=USD&To=MYR|title=XE: Convert USD/MYR. United States Dollar to Malaysia Ringgit|work=xe.com|language=en|accessdate=2020-01-16}}</ref> Ринггитот не е интернационализиран од септември 1998 година, како резултат на [[Азиска финансиска криза (1997)|Азиската финансиска криза]] во [[Азиска финансиска криза (1997)|1997 година]] во која централната банка вовела контроли на капиталот на валутата, поради шпекулативната продажба на ринггитот.<ref>{{Наведени вести|url=http://ksghome.harvard.edu/~drodrik/Malaysia%20controls.PDF|title=Did the Malaysia Capital Controls Work?|last=Ethan Kaplan|archive-url=https://web.archive.org/web/20091013185913/http://ksghome.harvard.edu/~drodrik/Malaysia%20controls.PDF|archive-date=13 October 2009|last2=Dani Rodrik}}</ref> Како дел од серијата контроли на капиталот, валутата била врзана помеѓу септември 1998 до 21 јули 2005 година на 3,80 рингити за доларот откако вредноста на ринггитот паднала од 2,50 и во еден момент, 4,80 за еден американски долар.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.asli.com.my/DOCUMENTS/asli_sep05.pdf|title=Malaysia's Economic Growth Moderating But Improvement in Second Half Expected|publisher=Asian Strategy & Leadership Institute|access-date=2020-11-12|archive-date=2008-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408212523/http://www.asli.com.my/DOCUMENTS/asli_sep05.pdf|url-status=dead}}</ref> Во последниве години, Банката Негара Малезија започнала да прилагодува одредени правила на контролата на капиталот, иако самата валута сè уште не се тргува меѓународно. Според гувернерот на Банката, ринггитот ќе биде интернационализиран кога ќе биде готов за тоа.<ref>{{Наведени вести|url=http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view_article.php?article_id=79224|title=Malaysia may liberalize ringgit if forex market 'vibrant'|access-date=21 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20070920020508/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view_article.php?article_id=79224|archive-date=20 September 2007|agency=Reuters}}</ref> Во септември 2010 година, во интервју за Си-Ен-Би-Си, Наџиб Тун Разак, премиер на Малезија и министер за финансии, изјавил дека владата е отворена да го отвори ринггитот за тргување со крајбрежните региони ако овој потег помогне на економијата. Тој понатаму додал дека пред да се направи таков потег, тоа ќе осигури дека ќе бидат воспоставени правила и регулатива за да не се злоупотребува валутата.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/articles/rup0133-2/Article/|title=All eyes on ringgit after PM's remarks|last=Rupe Damodaron|date=13 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100916025219/http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/articles/rup0133-2/Article/|archive-date=16 September 2010|publisher=Business Times Malaysia}}</ref> == Природни извори == [[Податотека:Oilpalm_malaysia.jpg|мини|Палмино масло во Малезија.]] Малезија е добро опремена со природни ресурси во области како што се земјоделството, шумарството и минералите. Земјата е извозник на природни и земјоделски ресурси, а највреден извоз на ресурси е нафтата.<ref name="state.gov">{{Наведена мрежна страница|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=Malaysia|date=14 July 2010|publisher=State.gov|accessdate=14 September 2010}}</ref> Во земјоделскиот сектор, Малезија е еден од најголемите извозници на природна гума и [[палмино масло]], кои заедно со производи од дрво, какао, [[Црн пипер|бибер]], ананас и тутун доминираат во растот на секторот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anzbusiness.com/content/anz-superregional/countries/malaysia.html#.VR_NavmUeSo|title=ANZ Business|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409085013/http://www.anzbusiness.com/content/anz-superregional/countries/malaysia.html#.VR_NavmUeSo|archive-date=9 April 2015|accessdate=4 April 2015}}</ref> Почнувајќи од 2011 година, процентот на обработливо земјиште во Малезија е 5,44%. Земјоделските земјишта се состојат од 17,49% додека другите употреби на земјиште се состојат од 77,07%.<ref name="worldbank">{{Наведена мрежна страница|url=http://siteresources.worldbank.org/INTEEI/Data/20857122/Malaysia.pdf|title=Environment at a Glance 2004: Malaysia|publisher=World Bank|accessdate=31 July 2008}}</ref> Од 2009 година, наводнуваното земјиште опфаќало 3.800&nbsp;км². Вкупните обновливи водни ресурси сочинуваат 580 кубни километри заклучно со 2011 година. [[Калај]]от и нафтата се двата главни минерални ресурси кои имаат најголемо значење во малезиската економија. Малезија некогаш била најголемиот светски производител на калај до распадот на пазарот на калај во раните 1980-ти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www1.american.edu/ted/tin.htm|title=TED Case Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407152010/http://www1.american.edu/ted/tin.htm|archive-date=7 April 2015|accessdate=4 April 2015}}</ref> Во XIX и XX век, калајот играл преовладувачка улога во малезиската економија, при што Малезија сочинува над 31% од глобалното производство. Дури во 1972 година нафтата и природниот гас го презеле калајот како столб на секторот за екстракција на минерали. Други минерали од одредено значење вклучуваат [[бакар]], [[боксит]], [[железна руда]] и [[јаглен]] заедно со индустриски минерали како [[глина]], каолин, [[Силициум диоксид|силика]], [[варовник]], [[барит]], фосфати и димензиони камења како што се [[гранит]], како и [[мермер]]ни блокови и плочи. Се произведуваат мали количини на злато.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=bR0hIC0Xhb0C&q=Other+minerals+of+some+importance+or+significance+include+copper%2C+bauxite%2C+iron-ore+and+coal+together+with+industrial+minerals+like+clay%2C+%5B%5Bkaolin%5D%5D%2C+%5B%5Bsilica%5D%5D%2C+%5B%5Blimestone%5D%5D%2C+%5B%5Bbarite%5D%5D%2C+%5B%5Bphosphates%5D%5D+and+dimension+stones+such+as+%5B%5Bgranite%5D%5D+as+well+as+marble+blocks+and+slabs.+Small+quantities+of+gold+are+produced.+%7B%7Bcn%7Cdate%3DJanuary+2015%7D%7D&pg=PA540|title=Countries and Territories of the World|accessdate=4 April 2015}}</ref> === Енергетски ресурси === Малезија има докажани резерви на нафта од 4 милијарди барели заклучно со јануари [[2014]] година, што е четврти по резерви во [[Азија-Тихоокеанија]] по [[Кина]], [[Индија]] и [[Виетнам]]. Скоро целото масло од Малезија доаѓа од крајбрежни полиња. Континенталната полица е поделена на три сливни базени: Источен крајбрежен слив на [[Малаја|полуостровот Малезија]], на запад сливот [[Саравак]] и [[Сабах]] на исток. Повеќето резерви на нафта во земјата се наоѓаат во сливот на полуостровот и имаат тенденција да бидат лесни и слатки суровини. Малезија исто така има 83 трилиони кубни метри (Tcf) докажани резерви на [[природен гас]] заклучно со јануари [[2014]] година и била трета по големина носител на резерви на природен гас во азиско-тихоокеанскиот регион по [[Кина]] и [[Индонезија]]. Повеќе од половина од резервите на природен гас во земјата се наоѓаат во нејзините источни области, претежно крајбрежен [[Саравак]]. Повеќето резерви на гас во Малезија се поврзани со нафтени басени, иако [[Саравак]] и [[Сабах]] имаат зголемена количина на неповрзани резерви на гас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eia.gov/countries/cab.cfm?fips=my|title=EIA|accessdate=4 April 2015}}</ref> == Деловно опкружување == Во 2015 година, економијата на Малезија била една од најконкурентните во светот, рангирана на 14-тото место во светот и 5-та за земјите со над 20 милиони жители, повисока од земјите како [[Австралија]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]], [[Јужна Кореја]] и [[Јапонија]].<ref name="imd2015">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imd.org/news/IMD-releases-its-2015-World-Competitiveness-Ranking.cfm|title=IMD competitiveness index|accessdate=28 May 2015|archive-date=2015-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530004038/http://www.imd.org/news/IMD-releases-its-2015-World-Competitiveness-Ranking.cfm|url-status=dead}}</ref> Според извештајот на [[Светска банка]] од јуни 2013 година, Малезија е на 6-то место во светот според индексот „<nowiki><i>Едноставно деловно работење</i></nowiki>“, предностите на Малезија во рангирањето вклучуваат добивање [[кредит]] (рангирана на првото место), заштита на инвеститорите (рангирана на 4-то место) и трговија преку граници (рангирана на 5-то место).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ranking of economies - Doing Business - World Bank Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206025936/http://www.doingbusiness.org/rankings|archive-date=6 February 2015|accessdate=26 October 2014}}</ref> Слабости вклучуваат справување со градежни дозволи (рангирана на 43-то место). Студијата рангира 189 земји во сите аспекти на деловно работење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Economy Rankings|publisher=The World Bank|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206025936/http://www.doingbusiness.org/rankings|archive-date=6 February 2015|accessdate=4 October 2012}}</ref> Во категоријата за заштита на инвеститорите од истражувањето, Малезија постигнала оценка од 10 за обемот на обелоденување, 9 за одговорност и 7 за акции на акционерите. Малезија е зад [[Сингапур]], [[Хонгконг]] и [[Нов Зеланд]] во категоријата за заштита на инвеститорите во истражувањето. Изданието од 2016 година на извештајот „''Леснотија на деловно работење''“ на [[Светска банка]] ја рангирала Малезија на 18-то место во светот, и втора во СЕ Азија - зад [[Сингапур]], но пред другите регионални моќници како [[Тајланд]] (49. во светот) и [[Индонезија]] (109-та во светот).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ease of Doing Business Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206025936/http://www.doingbusiness.org/rankings|archive-date=6 February 2015}}</ref> Малезија исто така обезбедува даночни олеснувања за деловните активности засновани на технологија преку телото MSC (''Мултимедија супер коридор'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mscmalaysia.my/why_msc_malaysia_status|title=MSC Malaysia - Why MSC Status?|last=|first=|date=|work=|publisher=MSC Malaysia|accessdate=|archive-date=2016-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160716183209/http://www.mscmalaysia.my/why_msc_malaysia_status|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.saloimpera.com/single-post/2016/04/28/Doing-business-in-Malaysia-Is-it-a-safe-bet-1|title=Strategy consulting-business strategy-Salo Impera-Malaysia-Singapore|work=Strategy consulting-business strategy-Salo Impera-Malaysia-Singapore|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820032450/http://www.saloimpera.com/single-post/2016/04/28/Doing-business-in-Malaysia-Is-it-a-safe-bet-1|archive-date=20 August 2016|accessdate=2016-07-14}}</ref> Во 2015 година, Малезија била 6-та најатрактивна земја за странски инвеститори, рангирана во основниот индекс на профитабилност (БПИ) објавен од списанието ''Foreign Policy Magazine''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.therakyatpost.com/business/2015/07/13/big-jump-in-malaysia-ranking-for-foreign-investments/|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713181833/http://www.therakyatpost.com/business/2015/07/13/big-jump-in-malaysia-ranking-for-foreign-investments/|archive-date=13 July 2015|accessdate=13 July 2015}}</ref> Владата се движи кон попријателско опкружување за деловно работење со формирање на специјална работна група за олеснување на бизнисот наречено ПЕМУДАХ, што на малезиски значи „''поедноставно''“. Ознаките вклучуваат олеснување на ограничувањата и барање за ангажирање на иселеници, скратување на времето за вршење трансфер на земјиште и зголемување на ограничувањето на складирање на шеќер (контролирана ставка во Малезија) за компаниите. == Оданочување == Во 2016 година, Одборот за внатрешни приходи на Малезија ја намалил делотворната даночна стапка на 24% за деловните субјекти со капитал над 2,5 милиони рингити. За помалите компании стапката е 19%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hasil.gov.my/pdf/pdfam/11_BROCHURE_2016.pdf|title=Inland Revenue Board of Malaysia 2016 Taxation Rates|last=|first=|date=|work=|publisher=Inland Revenue Board of Malaysia|accessdate=}}{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Малезиската влада исто така наметнува државни даноци како данок на продажба и услуги и даноци на недвижнини. Тековната стапка е на 6%.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mysst.customs.gov.my/About |title=архивски примерок |accessdate=2020-11-12 |archive-date=2019-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413112947/https://www.mysst.customs.gov.my/About |url-status=dead }}</ref> == Надворешна трговија == [[Податотека:2014_Malaysia_Countries_Export_Treemap.png|мини|Извоз по земја (2014)]] Во 2013 година, вкупната [[Меѓународна трговија|надворешно-трговска размена на]] Малезија изнесувал 424 милијарди американски долари, што се состои од извоз од 230,7 милијарди американски долари и увоз од 192,9 милијарди американски долари, со што Малезија станала 21-от најголем извозник во светот и 25-тиот најголем увозник во светот. Најголем трговски партнер на Малезија е [[Кина]]. Малезија е најголем трговски партнер на Кина во рамките на [[Здружение на нации од Југоисточна Азија|АСЕАН]] пет години по ред од [[2008]] година. Двонасочниот обем на трговија меѓу Кина и Малезија во 2013 година достигнал 106 милијарди американски долари, со што Малезија станала трет по големина трговски партнер на [[Кина]] во [[Азија]], веднаш зад [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] и вкупно осми по големина.<ref>http://www.chinadaily.com.cn/business/2014-01/21/content_17247588.htm</ref> На 31 мај 2014 година, за време на посетата на Наџиб Разак на Кина каде бил пречекан од кинескиот премиер [[Ли Кеќанг|Ли Кечијанг]], Кина и Малезија ветиле дека ќе ја зголемат билатералната трговија до 160 милијарди американски долари до 2017 година. Тие, исто така, се согласиле да ја надградат економската и финансиската соработка, особено во производството на халал храна, преработка на вода и изградба на пруги.<ref>http://www.chinadaily.com.cn/business/2014-06/01/content_17556223.htm</ref> Втор најголем трговски партнер на Малезија е [[Сингапур]] и Малезија е најголем трговски партнер на Сингапур, со билатерална трговија во вкупна вредност од околу 91 милијарда американски долари во 2012 година, што претставува над петтина од вкупната трговија во рамките на [[Здружение на нации од Југоисточна Азија|АСЕАН]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pmo.gov.sg/content/pmosite/mediacentre/speechesninterviews/primeminister/2009/May/speeches_by_primeministerleehsienloongandmalaysianprimeministern.html#.VDvFfPmSxXY|title=Speeches by Prime Minister Lee Hsien Loong and Malaysian Prime Minister Najib Tun Razak at the official dinner at the Istana on 22 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019145833/http://www.pmo.gov.sg/content/pmosite/mediacentre/speechesninterviews/primeminister/2009/May/speeches_by_primeministerleehsienloongandmalaysianprimeministern.html|archive-date=19 October 2014|accessdate=26 October 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.singstat.gov.sg/statistics/visualising_data/visualiser/trade/trade.html|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021082312/http://www.singstat.gov.sg/statistics/visualising_data/visualiser/trade/trade.html|archive-date=21 October 2014|accessdate=2014-10-13}}</ref> Трет по големина трговски партнер на Малезија е [[Јапонија]], во износ од 42 милијарди американски долари трговија во 2014 година, што претставува зголемување од 1,4% во споредба со 2013 година. Од ова, извозот изнесувал 25,6 милијарди американски долари, со раст од 4,4%, додека увозот се намалил за 2,9% до 16,74 милијарди американски долари. Малезискиот амбасадор во Јапонија Датук Ахмад Ислан Идрис изјавил дека главниот извоз од Малезија во [[Јапонија]] е течен природен гас (ТПГ), електроника, како и производи засновани на хемикалии. Тој изјавил дека главниот увоз на Малезија од Јапонија е електроника, машини и опрема, како и резервни делови и додатоци за возила и автомобили.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.themalaysianinsider.com/business/article/malaysia-and-japan-booming-trade-partners|title=MalaysianInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410022439/http://www.themalaysianinsider.com/business/article/malaysia-and-japan-booming-trade-partners|archive-date=10 April 2015|accessdate=4 April 2015}}</ref> Малезија е важен трговски партнер за [[Соединетите Американски Држави]]. Во 1999 година, двонасочната билатерална трговија помеѓу [[САД]] и Малезија изнесувала 30,5 милијарди американски долари, со извоз на [[САД]] во Малезија во вкупен износ од 9,1 милијарди американски долари и увозот на САД од Малезија во 21,4 милијарди американски долари. Малезија била 10-ти најголем трговски партнер на САД и 12-ти најголем извозен пазар. Во текот на првата половина на 2000 година, извозот на САД изнесувал 5 милијарди американски долари, додека увозот на САД од Малезија достигнал 11,6 милијарди американски долари. == Земјоделски сектор == [[Податотека:Rubbertrees_malaysia.jpg|мини|Плантажа во Малезија]] [[Земјоделството]] денес е помал сектор во малезиската економија, сочинувајќи 7,1% од БДП на Малезија во 2014 година и вработувајќи 11,1% од малезиската работна сила, за разлика од 60-тите години на минатиот век кога земјоделството сочинувало 37% од БДП на Малезија и вработувало 66,2% од работната сила. Земјоделските култури одгледувани од земјоделскиот сектор, исто така, значително се префрлиле од прехранбени култури како педион и [[Кокосова палма|кокос]] во индустриски култури како [[палмино масло]] и гума, што во 2005 година придонесе за 83,7% од вкупната употреба на земјоделско земјиште, во споредба со 68,5% во 1960 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.agrojournal.org/19/01-08.pdf|title=AgroJournal|accessdate=5 April 2015}}</ref> И покрај ситниот придонес кон БДП на Малезија, Малезија има значителен терен во земјоделскиот сектор во светот, бидејќи е втор најголем светски производител на [[палмино масло]] во 2012 година <ref name="Pakiam">{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-01-04/palm-oil-advances-as-malaysia-s-export-tax-may-boost-shipments.html|title=Palm Oil Advances as Malaysia's Export Tax May Boost Shipments|last=Pakiam|first=Ranjeetha|date=3 January 2013|work=Bloomberg|access-date=29 January 2013}}</ref> произведувајќи 18,79 милиони тони сурово палмино масло на приближно 5,000,000 хектари земја.<ref name="The Star January 2013">{{Наведени вести|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2013/1/15/business/12576771&sec=business|title=MPOB expects CPO production to increase to 19 million tonnes this year|date=15 January 2013|work=The Star Online|access-date=29 January 2013}}</ref><ref name="USDA2012">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pecad.fas.usda.gov/highlights/2012/12/Malaysia/|title=MALAYSIA: Stagnating Palm Oil Yields Impede Growth|date=11 December 2012|work=usda.gov|publisher=USDA Foreign Agricultural Service|accessdate=29 January 2013|archive-date=2013-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218012050/http://www.pecad.fas.usda.gov/highlights/2012/12/Malaysia/|url-status=dead}}</ref> Иако Индонезија произведува повеќе палмино масло, Малезија е најголем извозник на палмино масло во светот што извела 18 милиони тони производи од палмино масло во 2011 година.<ref name="AOCS">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aocs.org/Membership/FreeCover.cfm?itemnumber=18340|title=Malaysia: economic transformation advances oil palm industry|last=May|first=Choo Yuen|date=September 2012|work=aocs.org|publisher=American Oil Chemists' Society|accessdate=29 January 2013|archive-date=2012-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113145720/http://www.aocs.org/Membership/FreeCover.cfm?itemnumber=18340|url-status=dead}}</ref> Во март 2019 година, Европската комисија заклучила дека одгледувањето на [[палмино масло]] резултира со прекумерно уништување на шумите и неговата употреба за гориво треба да се повлече од употреба до 2030 година. Како одговор, Махатир тврдел дека [[Европската Унија]] е изложена на ризик да започне трговска војна со Малезија во врска со нејзините „''груби нефер''“ политики насочени кон намалување на употребата на палмино масло, за кое Махатир изјавил дека е „''нефер''“ и пример за „''богати луѓе [обидувајќи се] да ги осиромаши сиромашните луѓе''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-malaysia-politics-mahathir-exclusive-idUSKCN1R917W|title=Exclusive: EU risks 'trade war' with Malaysia over palm oil - Mahathir|date=2019-03-29|work=Reuters|access-date=2019-05-02|language=en}}</ref> == Индустриски сектор == Индустрискиот сектор во Малезија сочинува 36,8%, над третина од БДП на земјата во 2014 година и вработува 36% од работната сила во 2012 година. Индустрискиот сектор најмногу придонесува од електронската индустрија, [[Автомобилска индустрија|автомобилската индустрија]] и [[Градежништво|градежната индустрија]]. === Електрична и електронска индустрија === Електричната и електронската индустрија е водечки сектор во производствениот сектор во Малезија, придонесувајќи значително за извозот на земјата (32,8 проценти) и вработувањето (27,2 проценти) во 2013 година. Малезија има корист од глобалната побарувачка за употреба на мобилни уреди (паметни телефони, таблети), уреди за складирање (облак компјутер, центри за податоци), [[оптоелектроника]] (фотоника, оптички влакна, LED диоди) и вградена технологија ([[Интегрално коло|интегрирани кола]], PCB, [[Светлечка диода|LED диоди]] ).<ref name="MIDA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mida.gov.my/home/electrical-and-electronic/posts/|title=MIDA|accessdate=5 April 2015|archive-date=2015-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410105123/http://www.mida.gov.my/home/electrical-and-electronic/posts/|url-status=dead}}</ref> ==== Електронски компоненти ==== Производите и активностите што спаѓаат во овој под-сектор вклучуваат полупроводнички уреди, пасивни компоненти, печатени кола и други компоненти како подлоги и приклучоци. Во рамките на под-секторот за електронски компоненти, полупроводничките уреди се водечки придонесувач за извозот за електричната и електронската индустрија. Извозот на полупроводнички уреди изнесувал 111,19 милијарди рингити или 47% од вкупните производи извезени во 2013 година. Малезија е голем центар за производство на електрични компоненти, со фабрики на меѓународни компании како [[Интел|Intel]], AMD, Freescale Semiconductor, ASE, Infineon, STMicroelectronics, Texas Instruments, Fairchild Semiconductor, Renesas, X-Fab и големи компании во сопственост на Малезија, како што е Green Packet, Силтера, Глобетроник, Унисем и Инари кои придонеле за постојан раст на индустријата за полупроводници во Малезија. До денес има повеќе од 50 компании кои произведуваат полупроводнички уреди во Малезија.<ref name="MIDA"/> ==== Фотоволтаици ==== Малезија е голем центар за производство на сончева опрема, со фабрики на компании како [[First Solar]], Panasonic, [[TS Solartech]], Jinko Solar, JA Solar, SunPower, Hanwha Q Cells и SunEdison на локации како Кулим, [[Пенанг]], [[Малака]], Сиберјаја и [[Ипох]].<ref name="NYT">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2014/12/12/business/energy-environment/solar-rises-in-malaysia-during-trade-wars-over-panels.html?_r=0|title=NYTimes|accessdate=25 July 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jinkosolar.com/press_detail_1056.html|title=Jinkosolar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725175111/http://www.jinkosolar.com/press_detail_1056.html|archive-date=25 July 2015|accessdate=25 July 2015}}</ref> [[File:FirstSolarKulim.jpg|мини| Фабрика на [[First Solar]] во Кулим]] Во 2013 година, вкупниот производствен капацитет на Малезија за сончеви наполитанки, [[Сончева ќелија|сончеви ќелии]] и сончеви плочи изнесуваше 4.042 [[Ват|MW]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.exim.com.my/sites/default/files/industry_assessment_-_solar_panel_industry_in_malaysia_january_2015.pdf|title=eximbank|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904001602/http://www.exim.com.my/sites/default/files/industry_assessment_-_solar_panel_industry_in_malaysia_january_2015.pdf|archive-date=4 September 2015|accessdate=26 July 2015}}</ref> До 2014 година, Малезија била третиот најголем производител на опрема за [[Сончева фотонапонска енергија|фотоволтаици]], зад [[Народна Република Кина|Кина]] и [[Европска Унија|Европската Унија]].<ref name="NYT"/> Многу меѓународни компании имаат најголем капацитет за производство и се сместени во [[Малезија]], како што е американската компанија [[First Solar]] која има над 2.000 [[Ват|мегавати]] капацитет за производство и е сместена во Кулим и само 280 [[Ват|мегавати]] сместена во [[Охајо]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.greentechmedia.com/articles/read/what-does-first-solars-plant-closures-say-about-thin-film-pvs-competitivene|title=Ohio|accessdate=26 July 2015}}</ref> и германската Hanwha Q Cells што произведува сончеви ќелии во вредност од 1.100 [[Ват|мегавати]] во Киберјаја, додека во [[Германија]] произведува сончеви ќелии во вредност од само 200 [[Ват|мегавати]]. Најголемиот производствен капацитет на SunPower со капацитет од 1.400 [[Ват|MW]] исто така се наоѓа во [[Малака]].<ref name="NYT"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pv-tech.org/news/sunpower_plotting_next_gen_gigawatt_scale_fab|title=PV Tech|accessdate=25 July 2015|archive-date=2020-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926071411/https://www.pv-tech.org/news/sunpower_plotting_next_gen_gigawatt_scale_fab|url-status=dead}}</ref> === Автомобилска индустрија === [[Податотека:2013_Proton_Prevé_Premium_(Test_Drive_Car)_in_Glenmarie,_Malaysia.jpg|мини| Proton Prevé, автомобил изработен од малезиската автомобилска компанија [[Proton Holdings|Proton]].]] Автомобилската индустрија во Малезија се состои од 27 производители на возила и над 640 производители на компоненти.<ref name="Malaysia auto industry mai.org.my">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mai.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=32&Itemid=111&lang=en|title=The Automotive Industry|date=20 May 2017|publisher=mai.org.my|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519160932/http://www.mai.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=32&Itemid=111&lang=en|archive-date=19 May 2017|accessdate=20 May 2017}}</ref> Малезиската автомобилска индустрија е трета по големина во [[Југоисточна Азија]] и 23-та по големина во светот, со годишно производство од над 500.000 возила.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.maa.org.my/info_summary.htm|title=Malaysia automotive association|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329081427/http://www.maa.org.my/info_summary.htm|archive-date=29 March 2015|accessdate=5 April 2015}}</ref> Автомобилската индустрија придонесува со 4% или 40 милијарди рингити во малезискиот [[Бруто-домашен производ|БДП]] и вработува работна сила од над 700.000 во целиот екосистем на целата земја. Малезиската автомобилска индустрија е единствениот пионер во авто-домородните компании, имено [[Proton Holdings|Proton]] и Perodua, во [[Југоисточна Азија]]. Во 2002 година, Протон и помогнал на Малезија да стане 11-та земја во светот со можност за целосно дизајнирање, инженерство и производство на автомобили од земја.<ref name="Proton facts proton.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.proton.com:80/about_proton/facts_figures/astonishing_facts.php|title=Astonishing facts|date=5 August 2007|publisher=proton.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20070805223038/http://www.proton.com/about_proton/facts_figures/astonishing_facts.php|archive-date=5 August 2007|accessdate=20 May 2017}}</ref> Малезиската автомобилска индустрија, исто така, е домаќин на неколку домашно-странски компании за заеднички вложувања. === Градба === [[Податотека:Penang_Bridge_in_extension.jpg|мини| [[Пенанг (мост)|Мост Пенанг]]]] Малезија има голема градежна индустрија од над 102,2 милијарди рингити (32 милијарди американски долари). Најголемо процентно учество има изградбата на не-станбени згради, која бележи 34,6 проценти. Ова било проследено со под-сектор за градежништво (30,6%), станбени згради (29,7%) и специјални занаети (5,1%).<ref name="Statistics">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistics.gov.my/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=77&bul_id=WkxHdXZhK3grREJPSndEY3dSeFBwQT09&menu_id=OEY5SWtFSVVFVUpmUXEyaHppMVhEdz09|title=Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411095214/http://www.statistics.gov.my/index.php?r=column%2FcthemeByCat&cat=77&bul_id=WkxHdXZhK3grREJPSndEY3dSeFBwQT09&menu_id=OEY5SWtFSVVFVUpmUXEyaHppMVhEdz09|archive-date=11 April 2015|accessdate=5 April 2015}}</ref> [[Селангор|Селангор ја]] забележал најголемата вредност на градежните работи направени со 24,5% меѓу државите, следен од [[Џохор|Јохор]] со 16,5%, [[Куала Лумпур]] со 15,8%, [[Саравак]] со 8,6% и [[Пенанг]] со 6,4%. Придонесот на овие пет држави изнесува 71,8% од вкупната вредност на градежните работи во Малезија. Проширувањето на градежната индустрија било катализирано од големите проекти за капитални трошоци, а клучен фактор биле владината програма за економска трансформација (ЕТП) и мега-проектите за јавно приватно партнерство (ЈПП) како што се размената Тун Разак, КВМРТ и Искандар Малезија.<ref name="Statistics"/> === Одбрана === [[Податотека:Perak_F173.jpg|мини| [[Патнички брод од класа Кедах|Воен]] брод од класа Кедах, а во позадина се гради друга единица]] Малезија има релативно нова одбранбена индустрија која била создадена откако владата го создала Малезискиот совет за одбранбена индустрија за да ги охрабри локалните компании да учествуваат во одбранбениот сектор на земјата во 1999 година. Во копнениот сектор на одбранбената индустрија доминира Дефтек, подружница на најголемиот производител на автомобили во Малезија, DRB-HICOM. Компанијата се фокусира на производство на [[оклопни возила]] и специјализирани возила за логистика. Компанијата во минатото и ги доставувала борбените возила на пешадијата АЦВ-15 на малезиската армија и во моментот ја снабдува со повеќенаменско оклопно возило Дефтех АВ8 на малезиската армија. Во морскиот сектор на одбранбената индустрија доминира ''[[Boustead Heavy Industries]]'', која гради воени бродови за Кралската малезиска морнарица (КММ) преку трансфер на технологија со странски компании. Компанијата во минатото има изградено 4 крајбрежни патролни бродови од класата Kedah и во моментов презема проект за изградба на уште 6 пловни објекти на втора генерација за RMN. == Сектор на услуги == === Финансии и банкарство === [[Податотека:Maybank_Tower_Kuala_Lumpur.jpg|мини|Седиште на Мејбанк, најголемата банка во Малезија]] [[Куала Лумпур]] има голем финансиски сектор, и е рангиран на 22-то во светот според индексот на глобалните финансиски центри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.longfinance.net/images/GFCI14_30Sept2013.pdf|title=GFCI|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904001601/http://www.longfinance.net/images/GFCI14_30Sept2013.pdf|archive-date=4 September 2015|accessdate=5 April 2015}}</ref> Во моментов има 27 комерцијални банки (8 домашни и 19 странски), 16 [[Исламско банкарство|исламски банки]] (10 домашни и 6 странски), 15 инвестициски банки (сите домашни) и уште 2 други финансиски институции (обете домашни) кои работат во Малезија. Комерцијалните банки се најголемите и најзначајни даватели на средства во банкарскиот систем. Најголемите банки во финансискиот сектор во Малезија се Мејбанк, ЦИМБ, Јавна банка Берхад, РХБ банка и АмБанк. Малезија во моментов е и најголемиот светски центар за исламски финансии. Малезија има 16 целосно исламски банки, вклучително и пет странски, со вкупна актива на исламските банка од 168,4 милијарди американски долари, што претставува 25% од вкупните банкарски средства на Малезија.<ref name="Theconversation">{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/malaysia-plans-to-be-the-first-islamic-financial-superpower-19922|title=Theconversation|accessdate=5 April 2015}}</ref> Ова, за возврат, сочинува над 10% од вкупните активи во светот на исламското банкарство. За споредба, главниот соперник на Малезија [[Обединети Арапски Емирати|ОАЕ]], има имот од 95 милијарди американски долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/islamic-finance-goes-global-but-malaysia-still-leads-the-way-27347|title=Theconversation|accessdate=5 April 2015}}</ref> Малезија е глобален лидер во однос на пазарот на сукук (исламска обврзница), издавајќи сукук во вредност од 62 милијарди рингити (17,74 милијарди американски долари) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.institutionalinvestor.com/article/3443653/banking-and-capital-markets-emerging-markets/can-malaysia-sustain-its-growth-despite-economic-obstacles.html?ArticleId=3443653&p=3#.VSkH1_mUeSo|title=Institutional Investor|accessdate=11 April 2015|archive-date=2015-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417052008/http://www.institutionalinvestor.com/article/3443653/banking-and-capital-markets-emerging-markets/can-malaysia-sustain-its-growth-despite-economic-obstacles.html?ArticleId=3443653&p=3#.VSkH1_mUeSo|url-status=dead}}</ref> - над 66,7% <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestar.com.my/Business/Business-News/2014/09/27/Bond-market-seen-to-rebound-Malaysia-remains-leading-sukuk-issuer/?style=biz|title=The Star|accessdate=11 April 2015}}</ref> од вкупниот глобален износ од 26,6 милијарди американски долари<ref name="Theconversation"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.homilychart.com/my/my_content/en_9842.html|title=HomilyChart|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016010330/http://www.homilychart.com/my/my_content/en_9842.html|archive-date=16 October 2015|accessdate=12 April 2015}}</ref> Малезија, исто така, учествува околу две третини во глобалниот извонреден пазар на сукук, контролирајќи 178 милијарди долари од 290 милијарди долари, што е глобален вкупен износ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moodys.com/research/Moodys-Malaysias-sukuk-market-to-grow-10-over-2014-and--PR_300889|title=Moody's|accessdate=11 April 2015}}</ref> Малезиската влада планира да го трансформира главниот град на земјата [[Куала Лумпур]] во голем финансиски центар во обид да го подигне својот профил и да предизвика поголема меѓународна трговија и инвестиции преку изградба на [[Берза Тун Разак|берзата Тун Разак]] (TRX). Владата верува дека проектот ќе и овозможи на Малезија да се натпреварува со регионалните финансиски велесили како [[Сингапур]] и [[Хонгконг]], користејќи ја моќта на земјата на брзорастечкиот исламски финансиски пазар.<ref name="Theconversation"/> === Туризам === [[Податотека:SouthBeach_Curve.JPG|мини|Јужна плажа кај Перентијанските Острови]] Туризмот е огромен сектор во малезиската економија, со над 57,1 милиони домашни туристи кои генерирале 37,4 милијарди рингити (11 милијарди американски долари) во туристичките приходи во 2014 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.themalaysianinsider.com/travel/article/tourism-malaysia-aiming-for-modest-increase-in-2015|title=MalaysianInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20150323211329/http://www.themalaysianinsider.com/travel/article/tourism-malaysia-aiming-for-modest-increase-in-2015|archive-date=23 March 2015|accessdate=5 April 2015}}</ref> и привлекуваат 27,437,315 пристигнувања на меѓународни туристи,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://corporate.tourism.gov.my/images/research/pdf/2014/arrival/Tourist_Arrivals_Dec_2014.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724122502/http://corporate.tourism.gov.my/images/research/pdf/2014/arrival/Tourist_Arrivals_Dec_2014.pdf|archive-date=24 July 2015|accessdate=2016-01-09}}</ref> раст од 6,7% во споредба со 2013 година. Вкупните меѓународни приходи за туристи се зголемиле за 3,9% на 60,6 милијарди рингити (19 милијарди американски долари) во 2014 година. [[Светска туристичка организација на Обединетите нации|Светската туристичка организација на Обединетите нации]] (УНВТО) ја навела Малезија како 10-та најпосетувана земја во 2012 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2013/08/06/Malaysia-is-10th-most-visited-country.aspx|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823050703/http://www.thestar.com.my/News/Nation/2013/08/06/Malaysia-is-10th-most-visited-country.aspx|archive-date=23 August 2013|accessdate=5 April 2015}}</ref> Малезија е богата со разновидни природни атракции кои стануваат предност за туристичката индустрија во земјата. Ова го призна Светскиот совет за патувања и туризам (WTTC), кој ја прогласила Малезија за „''одредиште полно со неостварен потенцијал''“, со главна моќност како достапност на огромен спектар на разновидни атракции за да одговараат на сите вкусови на релативно прифатлива цена и; во голема мера недопрено одредиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/1421294|title=Academia|accessdate=5 April 2015}}</ref> Најдобри туристички одредишта во Малезија се [[Мулу (пештери)|пештерите Мулу]], Перхентијските острови, Лангкави, [[Петронас Тауерс|кулите Петронас]] и планината Кинабалу.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.touropia.com/tourist-attractions-in-malaysia/|title=Tourupia|accessdate=5 April 2015}}</ref> ==== Медицински туризам ==== [[Податотека:Tuaran_Sabah_Malaysia_Tuaran-Hospital-06.jpg|мини| Болница во [[Сабах]]]] Медицинскиот туризам е значаен сектор во економијата на Малезија, со околу 1 милион патници во Малезија, специјално само за медицински третмани во 2014 година, со придонес од околу 200 милиони американски долари (приближно 697 милиони рингити) приходи за економијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestar.com.my/Lifestyle/Health/2015/01/02/Malaysia-part-of-Asias-booming-medical-tourism/|title=The Star|accessdate=5 April 2015}}</ref> Малезија се смета за една од најпосакуваните одредишта за медицински туризам со модерни приватни здравствени установи и високо ефикасни медицински професионалци.<ref name="Academia">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/9380522|title=Academia|accessdate=7 April 2015}}</ref> Во 2014 година, Малезија била рангирана како најдобро одредиште во светот за медицински туризам од страна на ''Номад Капиталист''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nomadcapitalist.com/2014/01/05/top-5-best-countries-medical-tourism/|title=NomadCapitalist|accessdate=7 April 2015}}</ref> Малезија исто така била вклучена во списокот на топ 10 одредишта за медицински туризам од страна на [[CNBC]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/id/101487998/page/7|title=CNBC|accessdate=7 April 2015}}</ref> Во 2014 година, медицинскиот центар ''Принц Корт'', малезиска болница, бил рангиран како најдобра светска болница за медицински туристи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtqua.org/media-center/prince-court-named-top-10-worlds-best-hospitals-2014/|title=MTQUA|accessdate=7 April 2015|archive-date=2021-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003101040/https://mtqua.org/media-center/prince-court-named-top-10-worlds-best-hospitals-2014/|url-status=dead}}</ref> Малезиската влада има за цел да достигне приход од 9,6 милијарди рингити (3,2 милијарди американски долари) од 1,9 милиони странски пациенти до 2020 година.<ref name="Academia"/> === Нафта и гас === [[Податотека:E8664-Pattaya-Sukhumvit-Road.jpg|мини| Бензинска пумпа Петронас во [[Тајланд]]]] Малезија има жива индустрија за нафта и гас. Националната нафтена компанија „ <nowiki><i>Петронас</i></nowiki>“ е рангирана на 69-тата најголема компанија во светот на листата „Фортун 500 “ во 2014 година, со приход од над 100,7 милијарди американски долари и вкупна актива од над 169 милијарди американски долари „Петронас“ обезбедува околу 30% од приходите на малезиската влада, иако владата активно го намалувала своето потпирање на нафтата, со цел 20%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/articles/malaysias-petronas-to-review-spending-as-oil-prices-slide-1417172761|title=WSJ|accessdate=5 April 2015}}</ref> Петронас е исто така чувар на резервите на нафта и гас за Малезија. Оттука, сите активности на нафта и гас се регулирани од Петронас. Малезија го охрабрува учеството на странската нафтена компанија преку договори за споделување на производството, во кои значителна количина на нафта ќе и се дава на странската нафтена компанија сè додека не достигне пресвртница во производството. Во моментов, многу големи нафтени компании како „ <nowiki><i>Ексон Мобил</i></nowiki>“, „ <nowiki><i>Ројал Холанд Шел</i></nowiki>“, „ <nowiki><i>Нипон Оил</i></nowiki> “ и „ <nowiki><i>Марфи Оил</i></nowiki>“ се вклучени во вакви договори.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.petronas.com.my/internet/corp/centralrep2.nsf/0ddc209ca3aa90e848256e9900178727/ebe8f95b4e4b83db48256a9900456959?OpenDocument|title=Petronas Corporate Milestones 1974–2002|last=Petronas|access-date=28 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716191531/http://www.petronas.com.my/internet/corp/centralrep2.nsf/0ddc209ca3aa90e848256e9900178727/ebe8f95b4e4b83db48256a9900456959?OpenDocument|archive-date=16 July 2011}}</ref> Како резултат, 40% од нафтените полиња во Малезија се развиени.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.malaysiamission.com/team.php?id=19|title=Oil and Gas opportunity in Malaysia|last=Malaysia Trade Mission to US|access-date=27 June 2008|year=2005|archive-date=2007-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070810135254/http://malaysiamission.com/team.php?id=19|url-status=dead}}</ref> Постојат повеќе од 3.500 бизниси со нафта и гас во Малезија кои се состојат од меѓународни нафтени компании, независни лица, услуги и компании за производство кои ги поддржуваат потребите на синџирот на вредности и на домашно и на регионално ниво. Многу големи глобални производители на машини и опрема формирале бази во Малезија за да ги надополнат домашните компании за развој, додека други малезиски компании за нафта и гас се фокусирани на клучни стратешки сегменти како што се морски, дупчечки, инженерски, фабрикувачки инсталации во странство и операции и одржување (О & М). == Инфраструктура == Инфраструктурата на Малезија е една од најразвиените во Азија.<ref name="MIDAweb">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mida.gov.my/env3/index.php?page=developed-infrastructure|title=Why Malaysia|publisher=Malaysia Industrial Development Authority|accessdate=20 August 2011|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723213941/http://www.mida.gov.my/env3/index.php?page=developed-infrastructure|url-status=dead}}</ref> Неговата телекомуникациска мрежа е втора по [[Сингапур]] во [[Југоисточна Азија]], со 4,7&nbsp;милиони претплатници на фиксна линија и повеќе од 30&nbsp;милиони мобилни претплатници.<ref name="Tele">{{Наведена мрежна страница|url=http://www1.american.edu/initeb/ym6974a/telecom.htm|title=Malaysian Telecommunications Overview|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504165602/http://www1.american.edu/initeb/ym6974a/telecom.htm|archive-date=4 May 2011|accessdate=25 May 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2151rank.html?countryName=Malaysia&countryCode=my&regionCode=eas&rank=31#my|title=Telephones&nbsp;– mobile cellular|work=The World Factbook|accessdate=25 May 2011|archive-date=2011-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116085719/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2151rank.html?countryName=Malaysia&countryCode=my&regionCode=eas&rank=31#my|url-status=dead}}</ref> Земјата има седум меѓународни пристаништа, а најголемото е пристаништето Кланг. Постојат 200 индустриски паркови заедно со специјализирани паркови како што се Технолошкиот парк Малезија и Хали-тек паркот Кулим.<ref name="MIDA"/> Свежа вода е достапна за над 95 проценти од населението. За време на колонијалниот период, развојот главно бил концентриран во економски моќни градови и во областите што формираат безбедносни проблеми. Иако руралните области биле во фокусот на големиот развој, тие сепак заостануваат зад областите како што е Западниот брег на полуостровот Малезија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cirdap.org.sg/Paper3_KKLWDoc.pdf|title=Infrastructure and Rural Development in Malaysia|publisher=Centre on Integrated Rural Development for Asia and the Pacific|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514133723/http://www.cirdap.org.sg/Paper3_KKLWDoc.pdf|archive-date=14 May 2011|accessdate=25 May 2011}}</ref> Телекомуникациската мрежа, иако е силна во урбаните области, е помалку достапна за руралното население. === Енергија === [[Податотека:BakunDam.jpg|мини|Браната Бакун во изградба во 2009 година]] Во секторот енергетска инфраструктура во Малезија доминира <nowiki><i>Tenaga Nasional</i></nowiki>, најголемата компанија за електрични комунални услуги во [[Југоисточна Азија]], со над 99,03 милијарди рингити средства. Корисниците се поврзани на електрична енергија преку Националната мрежа, со повеќе од 420 преносни трафостаници на Полуостровот поврзани заедно со приближно 11.000&nbsp;км <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ranhill.com.my/tenaganasional.asp|title=Tenaga Nasional Berhad 500kV Transmission System, Phase 1|publisher=Ranhill Berhad|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227183633/http://www.ranhill.com.my/tenaganasional.asp|archive-date=27 February 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> далекуводи кои работат на 132, 275 и 500 [[Волт|киловолти]]. Во 2013 година, вкупниот капацитет на Малезија за производство на електрична енергија бил над 29.728 [[Ват|мегавати]]. Вкупното производство на електрична енергија било 140.985,01 [[Киловат-час|GWh]] и вкупната потрошувачка на електрична енергија била 116.087,51 GWh.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.st.gov.my/index.php/industry/statistics-reports.html|title=Energy Commission|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509023944/http://www.st.gov.my/index.php/industry/statistics-reports.html|archive-date=9 May 2015|accessdate=11 April 2015}}</ref> Производството на енергија во Малезија главно се заснова на нафта и природен гас, благодарение на малезиските резерви на нафта и резервите на природен гас, што е четврто по големина во [[Азија-Тихоокеанија]] по [[Кина]], [[Индија]] и [[Виетнам]].<ref name="Unimap">{{Наведена мрежна страница|url=http://ppkas.unimap.edu.my/index.php/news/articles/29-renewable-energy-and-kyoto-protocol-adoption-in-malaysia|title=Renewable Energy and Kyoto Protocol: Adoption in Malaysia|last=Selamat, Salsuwanda|last2=Abidin, Che Zulzikrami Azner|publisher=Universiti Malaysia Perlis|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904032630/http://ppkas.unimap.edu.my/index.php/news/articles/29-renewable-energy-and-kyoto-protocol-adoption-in-malaysia|archive-date=4 September 2013|accessdate=15 October 2013}}</ref> === Сообраќајна мрежа === ==== Патна мрежа ==== [[Податотека:NorthSouth-Expressway.jpg|мини|Експресниот пат Север-Југ, најдолгиот автопат во Малезија]] Патната мрежа на Малезија е една од најсеопфатните во Азија и опфаќа вкупно 144,403 километри. Главната национална патна мрежа е малезискиот федерален систем на патишта, кој се протега на повеќе од 49,935 километри. Повеќето од сојузните патишта во Малезија се патишта со 2 ленти. Во градските области, федералните патишта можат да станат патишта со 4 ленти за да се зголеми капацитетот на сообраќајот. Скоро сите федерални патишта се поплочени со [[асфалт]], освен делови од автопатот Скудаи – Понтијан кој е поплочен со [[бетон]], додека делови од Федералниот автопат што ги поврзува Кланг со Куала Лумпур е поплочен со [[асфалт]]. Малезија има над 1,789 километри автопат и најдолгиот автопат, експресниот пат Север-Југ, се протега на над 800 километри на Западниот брег на [[Малаја|полуостровот Малезија]], поврзувајќи ги големите урбани центри како [[Куала Лумпур]] и [[Џохор Бахру|Јохор Бахру]] Во 2015 година, владата објавила проект за автопатот Пан-Борнео во износ од 27 милијарди рингити (8,23 милијарди американски долари) за надградба на сите магистрали со двоен коловоз, со што стандардите на автопатите во Источна Малезија се на исто ниво на квалитет на полуостровските автопати.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jSVNQi3UZKgC|title=Infrastructure strategies in East Asia: the untold story|last=Mody|first=Ashoka|publisher=The World Bank|year=1997|isbn=0-8213-4027-1|page=35}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theborneopost.com/2014/10/17/fadillah-says-pan-borneo-highway-to-be-built-under-ukas-initiative/|title=Fadillah says Pan Borneo Highway to be built under Ukas initiative|last=Pim, Lim How|date=17 October 2014|work=Borneo Post|accessdate=19 October 2014}}</ref> ==== Железничка мрежа ==== [[Податотека:Ktmb_class_91_and_class_92_ipoh_station.jpg|мини|KTM ETS Класа 91 (лево) и KTM Komuter Class 92 (десно) на железничката станица Ипох]] Во моментов има 1, 833 километри железници во Малезија, 767 километри се со двојна патека и електрифицирани. Железничкиот сообраќај во Малезија се состои од тешка шина ( KTM), лесен брз транзит и едношинка и железничка линија. Тешката шина најмногу се користи за меѓуградски патнички и товарен сообраќај, како и за некои градски јавни превози, додека ЛРТ се користи за градски јавен превоз. Има две патнички железнички услуги што ја поврзуваат [[Куала Лумпур]] со меѓународниот аеродром во [[Куала Лумпур]]. Единствената моно- железничка линија во земјата се користи и за јавен превоз во [[Куала Лумпур]], додека единствената жичничка железничка линија е во [[Пенанг]]. Во моментов се гради проект за брз транзит, КВМРТ, за подобрување на системот за јавен превоз на Куала Лумпур. Железничката мрежа опфаќа повеќето од 11 држави во [[Малаја|полуостровот Малезија]]. Во источна Малезија, само државата [[Сабах]] има железници. Мрежата е поврзана и со тајландската железница. Доколку се изгради железничката пруга во Бурма, може да се започнат услуги за Мјанмар, Индија и Кина. ==== Воздушна мрежа ==== [[Податотека:KLIA_MTB&Tower.jpg|мини|Меѓународен аеродром во Куала Лумпур]] Малезија има 118 аеродроми, од кои 38 се асфалтирани. Национална авиокомпанија е <nowiki><i>Malaysia Airlines</i></nowiki>, која обезбедува меѓународни и домашни воздушни услуги. Главните меѓународни линии и домашните рути што минуваат меѓу [[Малаја|Западна Малезија]] и Источна Малезија ги опслужуваат Malaysia Airlines, AirAsia и Malindo Air додека помалите домашни линии се надополнети со помали авиокомпании како MASwings, Firefly и Berjaya Air. Главните карго-авиокомпании ги вклучуваат MASkargo и Transmile Air Services. Меѓународниот аеродром во Куала Лумпур е главниот и најфреквентен аеродром во Малезија. Во 2014 година, тој бил 13. најпрометниот аеродром во светот според меѓународниот патнички сообраќај, забележувајќи над 25,4 милиони меѓународни патнички сообраќај. Тој исто така бил 20-от најпрометниот аеродром во светот според патничкиот сообраќај, забележувајќи над 48,9 милиони патници. Другите големи аеродроми се меѓународен аеродром Кота Кинабалу, кој воедно е втор најфреквентен аеродром во Малезија и најфреквентен аеродром во Источна Малезија со над 6,9 милиони патници во 2013 година и Меѓународниот аеродром Пенанг, со над 5,4 милиони патници во 2013 година. ==== Морска мрежа ==== [[Податотека:Northport_Malaysia_Wharve.JPG|мини|Пристаниште Кланг]] Малезија е стратешки сместена на [[Малачки Проток|теснецот Малака]], една од најважните бродски ленти во светот. Малезија има две пристаништа кои се наведени во топ 20 најфреквентни пристаништа во светот, Пристаниште Кланг и Пристаниште Танјунг Пелепас, кои се соодветно 2-ри и 3-ти најпрометни пристаништа во Југоисточна Азија по Сингапурското пристаниште. Пристаништето Кланг е најфреквентното пристаниште во Малезија и 13-то најпрометно пристаниште во светот во 2013 година, со над 10,3 милиони ТЕУ. Пристаништето Танјунг Пелепас е второто најпрометно пристаниште во Малезија и 19-то најфреквентно пристаниште во светот во 2013 година, со над 7,6 милиони ТЕУ. == Напори за слободна трговија == === Постоечки договори за слободна трговија === * Малезија – Јапонија * Малезија – Пакистан * Малезија – Нов Зеланд * Малезија – Индија * Малезија – Чиле * Малезија – Австралија * Малезија – Турција * АСЕАН – Кина * АСЕАН – Јапонија * АСЕАН – Кореја * АСЕАН – Индија * АСЕАН – Австралија и Нов Зеланд * ЈДА === Договори за слободна трговија под преговори === * Договор за економско партнерство Малезија-ЕФТА од 2012 година <ref>[European Free Trade Association - Malaysia], EFTA.int. Retrveied 29 January 2019.</ref> * Договор за слободна трговија Малезија – Европската унија (МЕУФТА) * Договор за транс-тихоокеанско партнерство (ТЕЦ) * Трговски преференцијален систем-организација на исламска конференција (ТПС-ОИЦ) * Развивање на осум (Д-8) преференцијален тарифен договор (PTA) == Инвестиции == Вкупните акумулирани инвестиции на Малезија во 2014 година изнесувале 2335,9 милијарди рингити, со 72,6 проценти (171,3 милијарди рингити) придонесени од домашни извори и 27,4 проценти (64,6 милијарди рингити) од странски извори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mida.gov.my/env3/uploads/PerformanceReport/2014/IPR2014|title=MIDA|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331094731/http://www.mida.gov.my/env3/uploads/PerformanceReport/2014/IPR2014|archive-date=31 March 2015|accessdate=4 April 2015}}</ref> Според ''АТ Кирни'', глобална консултантска фирма за управување, Малезија била рангирана на 15-то место во индексот на доверба за странски директни инвестиции во 2014 година, 9-то во 2012 година, 16-то во 2007-та и 21-то во 2010 година. Индексот го проценува влијанието на политичките, економските и регулаторните промени врз намерите и преференциите на СДИ на лидерите на врвни компании ширум светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://1-million-dollar-blog.com/2012-top-25-foreign-direct-investment-fdi-confidence-index-countries/|title=2012 Top 25 Foreign Direct Investment (FDI) Confidence Index Countries|date=8 December 2011|work=1-million-dollar-blog|accessdate=3 March 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.atkearney.com/gbpc/foreign-direct-investment-confidence-index |title=Foreign Direct Investment Confidence Index – A.T. Kearney |accessdate=2020-11-12 |archive-date=2017-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828011813/https://www.atkearney.com/gbpc/foreign-direct-investment-confidence-index |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" !Место<br /><br /> 2007 !Место<br /><br /> 2010 !Место<br /><br /> 2012 !Место<br /><br /> 2014 !Земја !Коефициент на <br /><br /> инвестиции |- |3 |2 |4 |1 |{{Знаме|United States}} |2.16 |- |1 |1 |1 |2 |{{Знаме|China}} |1.95 |- |– |9 |20 |3 |{{Знаме|Canada}} |1.93 |- |4 |10 |8 |4 |{{Знаме|United Kingdom}} |1.91 |- |6 |4 |3 |5 |{{Знаме|Brazil}} |1.91 |- |10 |5 |5 |6 |{{Знаме|Germany}} |1.84 |- |5 |3 |2 |7 |{{Знаме|India}} |1.81 |- |11 |7 |6 |8 |{{Знаме|Australia}} |1.76 |- |7 |24 |7 |9 |{{Знаме|Singapore}} |1.75 |- |8 |13 |17 |10 |{{Знаме|France}} |1.74 |- |20 |11 |15 |11 |{{Знаме|United Arab Emirates}} |1.74 |- |19 |8 |– |12 |{{Знаме|Mexico}} |1.72 |- |18 |– |11 |13 |{{Знаме|South Africa}} |1.70 |- |– |– |22 |14 |{{Знаме|Switzerland}} |1.68 |- bgcolor="#CED4F2" |16 |21 |10 |15 |{{Знаме|Malaysia}} |1.65 |- |– |– |– |16 |{{Знаме|Sweden}} |1.64 |- |– |– |– |17 |{{Знаме|Chile}} |1.64 |- | - |– |24 |18 |{{Знаме|Spain}} |1.63 |- |– |– |21 |19 |{{Знаме|Japan}} |1.62 |- |– |– |– |20 |{{Знаме|Italy}} |1.61 |- |12 |– |16 |21 |{{Знаме|Belgium}} |1.61 |- |6 |6 |23 |22 |{{Знаме|Netherlands}} |1.61 |- |– |– |18 |23 |{{Знаме|Denmark}} |1.61 |- |13 |– |19 |24 |{{Знаме|Turkey}} |1.60 |- |18 |23 |13 |25 |{{Знаме|Indonesia}} |1.60 |} == Најголеми државни малезиски компании == Малезија има 17 компании кои рангираат на рангирањето на Форбс Глобал 2000 за 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/global2000/list/#page:1_sort:0_direction:asc_search:_filter:All%20industries_filter:Malaysia_filter:All%20states|title=The World's Biggest Public Companies|work=Forbes|accessdate=26 October 2014}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Светски ранг ! Компанија ! Индустрија ! Приход<br />(милијарди долари) ! Добивка<br />(милијарди долари) ! Средства<br />(милијарди долари) ! Пазарната вредност<br /> (милијарди долари) |- | 326 | Мејбанк | Банкарство | 9,7 | 2.1 | 171.1 | 26.3 |- | 443 | Тенага Насионал | Комунални услуги | 12 | 1.6 | 31.3 | 20,7 |- | 460 година | Здруженија на ЦИМБ | Банкарство | 6.8 | 1.4 | 113.2 | 18.1 |- | 585 година | Јавна банка Берхад | Банкарство | 4.6 | 1.3 | 93.3 | 20,6 |- | 598 година | Симе Дарби | Конгломерати | 14.4 | 1.1 | 15.2 | 17.1 |- | 861 година | Групација Аксиата | Телекомуникациски услуги | 5.8 | 0,8 | 13.3 | 17,7 |- | 915 година | Гент | Хотели, ресторани и слободно време | 5.6 | 0,6 | 21,8 | 11,4 |- | 1052 година | RHB капитал | Банкарство | 3.0 | 0,6 | 58.3 | 6.6 |- | 1062 година | Хемикалија Петронас | Операции со нафта и гас | 4.8 | 1 | 8.5 | 16,7 |- | 1121 година | Холдингс АММБ | Банкарство | 2.6 | 0,5 | 40 | 6.6 |- | 1246 година | Финансиска група Хонг Леонг | Банкарство | 2.5 | 0,5 | 56 | 5.1 |- | 1276 година | MISC Берхад | Транспорт | 2.8 | 0,7 | 12,3 | 9.4 |- | 1308 година | Петронас гас | Операции со нафта и гас | 1.2 | 0,7 | 4 | 14,7 |- | 1333 година | YTL | Комунални услуги | 6.3 | 0,5 | 18.5 | 4.9 |- | 1344 година | Максис | Телекомуникациски услуги | 2.9 | 0,6 | 5.3 | 16 |- | 1481 година | Петронас Даганган | Операции со нафта и гас | 10.3 | 0,3 | 3.1 | 9.3 |- | 1567 година | Група ИОИ | Храна, пијалак и тутун | 3.9 | 0,5 | 7.8 | 9.3 |} == Наводи == {{наводи}} == Белешки == {{Наводи|group=note}} == Надворешни врски == * [https://www.pbs.org/wgbh/commandingheights/shared/minitextlo/int_mahathirbinmohamad.html Интервју на Махатир бин Мохамад со серијалот „Командантни височини“ на ПБС на тема источен азиски економски развој.] * [https://web.archive.org/web/20060824165517/http://www.statistics.gov.my/english/frameset_keystats.php Клучна статистика за Малезија] * [http://www.viewswire.com/index.asp?layout=VWCountryVW3&region_id=&country_id=1600000160 Економски изгледи од Економист единица за разузнавање] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071020130154/http://www.viewswire.com/index.asp?layout=VWCountryVW3&region_id=&country_id=1600000160 |date=2007-10-20 }} * [http://banksmalaysia.com/ Банкарство во Малезија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131113180911/http://banksmalaysia.com/ |date=2013-11-13 }} * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/MYS/Year/2012/Summary Резиме на статистика за трговија на Светска банка Малезија] * Тарифи што ги применува Малезија, предвидени со [http://www.macmap.org/QuickSearch/FindTariff/FindTariff.aspx?subsite=open_access&country=458&source=1%7CITC Мапата за пристап до пазарот]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на ITC{{Мртва врска|date=August 2019}}, онлајн база на податоци за царински тарифи и барања на пазарот {{Азија по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Малезија| ]] 3ggppxpyfjuc8oxi8hh477v43fyqsig 0 1254285 5623118 5596012 2026-09-02T19:21:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623118 wikitext text/x-wiki {{Infobox economy | country = Филипини | image = | image size = 310px | caption = | currency = [[Филипински пезо]] ([[филипински јазик|филипински]]: '''''piso'''''; ₱; [[ISO 4217|код]]: '''PHP''') | year = Календарска година | organs = [[Азиско-пацифичка економска соработка|АПЕК]], [[Здружение на нации од Југоисточна Азија|АСЕАН]], [[Светска трговска организација|СТО]], [[Самит на Источна Азија|ЕАС]], [[Зона на слободна трговија на АСЕАН|АФТА]], [[Азиска банка за развој|АБР]] и други | group = {{plainlist| *[[Земја во развој|Развој]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=September 29, 2019}}</ref> *Економија со понизок и среден приход<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[World Bank]] |website=datahelpdesk.worldbank.org |access-date=September 29, 2019}}</ref>}} *[[Ново индустријализирана земја]] | population = {{increase}} 109,180,815 (2020.)<ref name="CIAWFRP"/> | gdp = {{plainlist| *{{decrease}} $367 милијарди (номинален], 2020.)<ref name="IMFWEOPH">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=566,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=October 19, 2020}}</ref> *{{down}} $934 милијарди ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]], 2020.)<ref name="IMFWEOPH"/>}} | gdp rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален)|31-ва (номинален, 2020)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ)|27-ма (ПКМ, 2020)]]}} | growth = {{plainlist| * 6.3%&nbsp;(2018) 6.0%&nbsp;(2019)<ref>{{Cite web |url=https://www.manilatimes.net/2020/04/21/business/business-top/philippine-economic-growth-last-year-revised-upward-to-6-percent/716740/ |title=Архивиран примерок |access-date=April 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421083920/https://www.manilatimes.net/2020/04/21/business/business-top/philippine-economic-growth-last-year-revised-upward-to-6-percent/716740/ |archive-date=April 21, 2020 |url-status=dead }}</ref> * −1.9%&nbsp;(2020f) 6.2%&nbsp;(2021f)<ref>{{cite web |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=74 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33748 |website=openknowledge.worldbank.org |publisher=[[World Bank]] |accessdate=June 10, 2020}}</ref>}} | per capita = {{plainlist| *{{down}} $3,373 (номинален, 2020.)<ref name="IMFWEOPH"/> *{{down}} $8,574 (ПКМ, 2020.)<ref name="IMFWEOPH"/>}} | per capita rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|123-та (номинален, 2019)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|110-та (ПКМ, 2019)]]}} | sectors = {{plainlist| * земјоделство: 7,4% * индустрија: 34% * услуги: 58,6% *(2018)<ref>{{cite web|url=https://www.dti.gov.ph/resources/statistics/gross-domestic-product-gdp|title=Key Indicators|publisher=DTI|accessdate=August 26, 2018}}</ref>}} | inflation = 2.4% (2020.)<ref name="IMFWEOPH"/> | edbr = {{increase}} [[Индекс на леснотија на деловно работење|95-та (лесно, 2020)]]<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/business/2019/10/24/1962965/philippines-climbs-95th-spot-world-banks-doing-business-rankings/|title= Philippines climbs to 95th spot in World Bank's 'Doing Business' rankings |newspaper=Philstar | access-date=November 3, 2019}}</ref> | poverty = {{plainlist| *16.6% под линијата на сиромаштија (2018)<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/poverty-press-releases/nid/144752 |title=Poverty headcount ratio at national poverty lines (% of population) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=November 3, 2019}}</ref> *26.0% помалку од $3.20 на ден (2015)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.LMIC?locations=PH&name_desc=false |title=Poverty headcount ratio at $3.20 a day (2011 PPP) (% of population) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=November 3, 2019 |archive-date=2022-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207204152/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.LMIC?locations=PH&name_desc=false |url-status=dead }}</ref>}} | gini = {{decreasePositive}} 42.7 {{color|darkorange|medium}} (2018, [[Филипински орган за статистика|ФОС]])<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/content/annual-family-income-estimated-php-313-thousand-average-2018 |title=Annual Family Income is Estimated at PhP 313 Thousand, on Average, In 2018 |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |website=psa.gov.ph|access-date=December 13, 2019}}</ref> | hdi = {{plainlist| *{{increase}} 0.712 {{color|green|high}} (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/137506 |title=Human Development Index (HDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=December 11, 2019}}</ref> ([[Список на земји според индекс на човечки развој|106-та]]) *{{steady}} 0.582 {{color|darkorange|medium}} [[Список на земји според индекс на човечки развој|ЧР]] (2018)<ref>{{cite web |title=Inequality-adjusted HDI (IHDI) |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/138806 |website=hdr.undp.org |publisher=[[United Nations Development Programme|UNDP]] |accessdate=May 22, 2020}}</ref>}} | labor = {{plainlist| *{{increase}} 45.9 милиони (јули 2020p)<ref name="LFS"/> *~10 милиони Филипинци работат во странство<ref name="CIAWFRP"/> *{{decrease}} 57.6% вработеност (2018)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=PH&name_desc=false |title=Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) – Philippines |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=September 29, 2019 |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006183112/https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=PH&name_desc=false |url-status=dead }}</ref>}} | occupations = {{plainlist| * услуги: 58,0% * земјоделство: 22,9% * индустрија: 19,1% *(2019.)<ref>{{cite web|url=https://psa.gov.ph/content/preliminary-results-2019-annual-estimates-labor-force-survey-lfs|title=Philippine Statistics Authority |publisher=|accessdate=December 20, 2019}}</ref>}} | unemployment = {{plainlist| *{{decreasePositive}} 10.0% (јули 2020p)<ref name="LFS">{{cite news |date=September 3, 2020|title=Employment Situation in July 2020|url=https://psa.gov.ph/content/employment-situation-july-2020 |website=psa.gov.ph |access-date=October 25, 2020 }}</ref> *{{decreasePositive}} 22.4% невработеност кај младите (15 до 24 на возраст; јули 2020p)<ref name="LFS"/> *{{decreasePositive}} 4.6 милиони неврботеност (јули 2020p)<ref name="LFS"/>}} | industries =[[електроника]], [[производство на храна]], [[бродоградба]], [[хемикалии]], [[текстил]], [[облека]], [[метали]], [[рафинирање на нафта]], [[риболов]], [[челик]], [[ориз]]<ref>{{cite web|url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2015/4th2015/tables/10MFG_93SNA_Q4.pdf|title=Manufacturing|accessdate=April 8, 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414011745/http://nscb.gov.ph/sna/2015/4th2015/tables/10MFG_93SNA_Q4.pdf|archivedate=April 14, 2016}}</ref> | exports = $97.8 милијарди (2018)<ref name="oec.world">https://oec.world/en/profile/country/phl</ref> | export-goods = [[полупроводник]] и [[електронски производ]]и, машини и опрема, [[дрво]], [[преработена храна]] и [[пијалак]], [[облека]], [[кокосово масло]], [[бакар]]ски концентрати, [[морска храна]], [[банана]]/[[овошје]]<ref name=CIAfactbookPhilEcon /> | export-partners = {{plainlist| *{{flag|United States}}(+) 15.6% *{{flag|Hong Kong}}(-) 14.2% *{{flag|Japan}}(+) 14% *{{flag|China}}(-) 12.9% *{{flag|Singapore}}(+) 6.3% *{{flag|Germany}}(+) 4.2% *{{flag|Thailand}}(+) 4% *(2018)<ref name="worldstopexports.com">{{cite web|url=http://www.worldstopexports.com/philippines-top-import-partners/|date=March 27, 2019|title=Philippines Top Trading Partners|author=Daniel Workman}}</ref>}} | imports = $135 милијарди (2018)<ref name="oec.world"/> | import-goods = електронски производи, минерални горива, машини и опрема за транспорт, железо и челик, текстилни ткаенини, житарици, хемикалии, пластика<ref name=CIAfactbookPhilEcon /> | import-partners = {{plainlist| *{{flag|China}}(-) 18.6% *{{flag|Japan}}(+) 11.8% *{{flag|United States}}(+) 9% *{{flag|Thailand}}(+) 7.3% *{{flag|South Korea}}(+) 6.1% *{{flag|Singapore}}(+) 6.1% *{{flag|Indonesia}}(+) 5.1% *(2016.)}} | gross external debt = {{decreasePositive}} $72.36 милијарди (2017)<ref>{{cite web|url=http://www.manilatimes.net/ph-foreign-debt-falls-72-36b-q3-bsp/369267/|title=PH foreign debt falls to $72.36B in Q3 – BSP – The Manila Times Online|date=December 18, 2017|publisher=|website=|access-date=December 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228054307/http://www.manilatimes.net/ph-foreign-debt-falls-72-36b-q3-bsp/369267/|archive-date=December 28, 2017|url-status=dead}}</ref> | debt = 37.6% од БДП (К2 2019)<ref>{{Cite web |url=https://www-philstar-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.philstar.com/business/2019/12/28/1980178/debt-gdp-ratio-declines-376/amp/?usqp=mq331AQCKAE%3D&amp_js_v=0.1#aoh=15774865490400&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.philstar.com%2Fbusiness%2F2019%2F12%2F28%2F1980178%2Fdebt-gdp-ratio-declines-376 |title=Debt-to-GDP ratio slides to 41.7% in Q3 — DOF |access-date=November 20, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122032926/http://www.philstar.com/business/2017/11/18/1760117/debt-gdp-ratio-slides-41.7-q3-dof |archive-date=November 22, 2017 |url-status=dead }}</ref> | revenue = 49.07 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFRP"/> | expenses = $56.02 милијарди (2017 .)<ref name="CIAWFRP"/> | balance = −2.2% (од БДП) (2017.)<ref name="CIAWFRP"/> | reserves = {{increase}} $100.49 милијарди (септември 2020) <ref>{{cite web |title=GROSS INTERNATIONAL RESERVES |url=http://www.bsp.gov.ph/statistics/sdds/table12.htm |website=bsp.gov.ph/statistics/sdds/table12.htm}}</ref><ref>{{cite web |title= MSN NEWS |url=https://www.msn.com/en-ph/money/business/forex-reserves-surpass-dollar100b-in-september/ar-BB1a432d?li=BBr8Mkn}}</ref> | current account = {{decrease}} −$2.518 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFRP"/> | FDI = {{plainlist| *{{increase}} $78.79 милијарди (31 декември 2017.)<ref name="CIAWFRP">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=EAST ASIA/SOUTHEAST ASIA :: PHILIPPINES |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=April 27, 2019 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}</ref> *{{increase}} Во странство: $47.82 милијарди (31 декември 2017.)<ref name="CIAWFRP"/>}} | aid = $1.67 милијарди <ref>{{cite web|url=http://business.inquirer.net/47637/neda-foreign-aid-releases-slightly-increased-in-2011 |title=NEDA: Foreign aid releases slightly increased in 2011 &#124; Inquirer Business |publisher=Business.inquirer.net |date=March 5, 2012 |accessdate=October 12, 2012}}</ref> | credit = {{plainlist| *[[Стандард и Пурс]]:<ref>{{cite web |title=Sovereigns rating list |publisher=Standard & Poor's |url=http://www.standardandpoors.com/ratings/sovereigns/ratings-list/en/us/;jsessionid=8mvCP9QJRpZy1TydR4GnWF3L8TSH78jsdN0Rf11qw24CBsJjnS5t!1005972207?subSectorCode=39&start=50&range=50 |accessdate=May 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903110505/http://www.standardandpoors.com/ratings/sovereigns/ratings-list/en/us/;jsessionid=8mvCP9QJRpZy1TydR4GnWF3L8TSH78jsdN0Rf11qw24CBsJjnS5t!1005972207?subSectorCode=39&start=50&range=50 |archive-date=September 3, 2014 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.philstar.com/business/2018/04/28/1810047/sp-raises-philippine-credit-outlook | work=Philippine Star Business | title=S&P raises Philippine credit outlook | date=April 28, 2018}}</ref> * BBB + (домашно) * BBB + (странски) * BBB + (проценка на T&C) * Позитивно *[[Мудис]]:<ref>{{cite web | url=https://www.moodys.com/research/Moodys-upgrades-Philippines-to-Baa2-outlook-stable--PR_314504 | title=Rating Action: Moody's upgrades Philippines to Baa2, outlook stable | publisher=[[Moody's Investors Service]] | date=December 11, 2014 | accessdate=December 12, 2014}}</ref> *Baa2 * Позитивно *[[Fitch Group|Fitch]]:<ref>{{cite web |title=Fitch Revises Philippines' Outlook to Positive; Affirms at 'BBB' |url=https://www.fitchratings.com/site/pr/10110445 |website=Fitch Ratings, Inc. |publisher=Fitch Ratings – Hong Kong |accessdate=February 11, 2020}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-11/fitch-upgrades-philippines-in-win-for-duterte-s-economic-plans| title=Fitch Revises the Philippines' Outlook to Positive; Affirms at 'BBB'| work=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] | date=December 11, 2017| agency=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] | accessdate=December 11, 2017}}</ref> *BBB *Позитивно *[[Јапонска агенција за кредитен рејтинг]]: *{{increase}} A- *Позитивно}} | cianame = rp | spelling = US }} '''Економијата на Филипините''' е [[Список на земјите по БДП (номинален)|31-та најголема економија во светот според номиналниот БДП]] според [[Меѓународниот монетарен фонд]] (податоци од 2020 година) и [[Економија на Азија|13-та по големина економија]] во [[Азија]]. [[Филипини]]те се едни од [[Пазар во развој|пазарите во развој]] и 3-тиот најразвиен пазар во [[Југоисточна Азија]] според БДП (номинален) по [[Тајланд]] и [[Индонезија]]. Филипините првенствено се сметаат за ново индустријализирана земја, која има економија во транзиција од една заснована на [[земјоделство]] во друга заснована повеќе врз услуги и производство. Од 2020 година, БДП според [[Паритет на куповна моќ|паритетот на куповната моќ]] се проценува на 934 милијарди американски долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=23&pr.y=10&sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=PPPGDP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=imf.org}}</ref> Примарниот извоз вклучува полупроводници и електронски производи, опрема за сообраќај, облека, производи од бакар, нафтени производи, кокосово масло и овошје. Главните трговски партнери на земјата се: [[Јапонија]], [[Народна Република Кина|Кина]], [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Сингапур]], [[Јужна Кореја]], [[Холандија]], [[Хонгконг]], [[Германија]], [[Република Кина|Тајван]] и [[Тајланд]]. Филипините се именувани како една од економиите на Тигарските младенчиња заедно со [[Индонезија]], [[Малезија]], [[Виетнам]] и [[Тајланд]] . Во моментов е една од најбрзо растечките економии во Азија. Сепак, остануваат големи проблеми, главно, поврзани со ублажување на широките разлики во приходите и растот помеѓу различните региони на земјата и социоекономските класи, намалување на корупцијата и инвестирање во инфраструктурата неопходна за да се обезбеди иден раст. Филипинската економија се предвидува да биде 5-та по големина во Азија и 16-та по големина во светот до 2050 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businessinsider.com/pwc-ranking-of-biggest-economies-ppp-2050-2017-2|title=RANKED: These will be the 32 most powerful economies in the world by 2050|last=Martin|first=Will|work=Business Insider|accessdate=February 8, 2020}}</ref> „ ''[[PricewaterhouseCoopers]]''“ проценува дека економијата на земјата ќе биде од 12 до 14 најбогата економија во светот до 2060 година. Според извештаите на HSBC до 2050 година, Филипините ќе бидат помеѓу најсилните економии главно поради годишната поголема стапка на раст на БДП од 6,5% (втора, по [[Кина]]). Сепак, економската статистика сè уште може да варира во зависност од работата на владата секоја година, која постојано е зафатена од корупција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bworldonline.com/content.php?section=Economy&title=phl-economy-projected-as-16th-biggest-by-2050----hsbc&id=119247|title=PHL economy projected as 16th biggest by 2050 – HSBC|work=BusinessWorld|accessdate=2020-11-15|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921085047/http://www.bworldonline.com/content.php?section=Economy&title=phl-economy-projected-as-16th-biggest-by-2050----hsbc&id=119247|url-status=dead}}</ref> == Предколонијална ера (900-ти 1565 година) == Економската историја на Филипинските острови се следи уште во претколонијалните времиња. Земјата која тогаш била составена од различни кралства и [[Таласократија|таласократии]] го надгледувала големиот број трговци кои доаѓале на островите за трговија. Индиски, [[Арапи|арапски]], кинески и јапонски трговци биле пречекувани од овие кралства, кои главно биле сместени покрај бреговите на реките, приморските пристаништа и централните рамнини. Трговците тргувале за стоки како [[злато]], [[ориз]], и други производи. Системот за размена бил имплементиран во тоа време и претколонијалните луѓе уживале во животот исполнет со увезена стока што ја рефлектирало нивната мода и начин на живот. Од [[12 век]], огромна индустрија фокусирана на производство и трговија на [[Глина|глинени садови]], користена за складирање на чај и други расипливи делови, била формирана на северните делови од Филипини со јапонски трговци. Овие саксии биле познати како „''Русон-цукури''“ на [[јапонски јазик]], и се сметале за најдобри садови за складирање што се користеле заради одржување на свежи листови од [[чај]] и оризово вино. Оттука, саксиите станале барани во североисточна Азија. Секоја печка на Филипините имала свој симбол за брендирање, обележан на дното со единствено бајбајинско писмо. Луѓето исто така биле големи земјоделски работници, а островите, особено [[Лусон]], имале големо изобилство ориз, птици, вино, како и голем број [[карабао]], [[елен]], [[дива свиња]] и [[кози]]. Покрај тоа, имало и големи количини памучна и обоена облека, [[восок]], [[мед]] и палми од урми произведени од домородците. Претколонијалната држава Каболоан во [[Пангасинан]] често извезувала кожи од елен во [[Јапонија]] и [[Окинава (префектура)|Окинава]]. Нацијата на Ма-и произведувала [[пчелин восок]], [[памук]], вистински [[бисер]]и, лековити ореви и јута во нивната трговија со [[Источна Азија]]. До почетокот на XVI век, двете најголеми sili на делтата на реката Пасиг, [[Кралство Манила|Манила]] и [[Кралство Тондо|Тондо]], воспоставиле заеднички [[монопол]] за трговија со кинески добра низ остатокот од филипинскиот архипелаг.<ref name="Dery2001">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historyofinartic0000unse|title=A History of the Inarticulate|last=Dery|first=Luis Camara|publisher=New Day Publishers|year=2001|isbn=978-971-10-1069-0|edition=|volume=|location=Quezon City|pages=|doi=|id=|author-link=}}</ref> [[Висајски Острови|Висајските Острови]], од друга страна, изобилувале со ориз, риба, памук, свињи, птици, восок и мед. За Лејте се вели дека произведувала две култури ориз годишно, а Педро Чирино ги коментирал големите жетви на ориз и памук што биле доволни за да се хранат и облечат луѓето. Во Минданао, [[Кралство Бутан|бутанското население]] ископувло [[злато]] и произведувало накит. [[Султанат Магинданао|Султанатот Магинданао]] бил познат по одгледувањето и бербата на [[цимет]]. Султанатот Ланао имал рибарска индустрија покрај езерото Ланао, а [[Султанат Сулу|Султанатот од Сулу]] имал операции за бисери. Кралствата на античките Филипини биле активни во меѓународната трговија и тие го користеле океанот како природни автопати. Античките народи се занимавале со трговија со долг дострел со своите азиски соседи сè до запад до [[Малдиви]] и север до [[Јапонија]]. Некои историчари дури предложиле дека тие исто така имале редовни контакти со други Австронезијци во Западна [[Микронезија]] затоа што тоа била единствената област во [[Океанија]] која поседувала оризови култури, ''туба'' (ферментиран сок од кокос) и традиција на џвакање на јаткасто овошје кога пристигнале првите [[Европејци]] таму. Необичната сличност на сложените тетоважи на телото меѓу Висајаните и оние на [[Борнео]] исто така докажале интересна врска помеѓу [[Борнео]] и античките Филипини. Летописот на Магелан, [[Антонио Пигафета]], споменал дека трговци и амбасадори од сите околни области дошле да му оддадат почит на кралот на С[[Себу|ебу]] заради трговија. [[Мигел Лопес де Легаспи]] исто така напишал како трговци од [[Лусон]] и Миндоро дошле во Себу за трговија и исто така споменал како кинеските трговци редовно доаѓале во Лусон за истата намена. Висајските Острови имале претходни средби со [[Грци|грчки]] трговци во 21 година од нашата ера.<ref>Felix Regalado and Quentin B. Franco, ''History of Panay'' (Iloilo City, Central Philippines University: 1973) ed., Eliza B. Grimo, p. 78.</ref> Неговите луѓе уживале во широки трговски контакти со други култури. Индијанци, Јапонци, [[Арапи]], Виетнамци, Камбоџани, Тајланѓани, Малејци и Индонезијци како трговци или имигранти.<ref>[http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html Cebu, a Port City in Prehistoric and in Present Times] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303205118/http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html |date=2016-03-03 }}. Accessed September 5, 2008.</ref> Освен трговските односи, домородците се занимавале и со [[аквакултура]] и [[риболов]]. Староседелците користиле ''саламбао'', што е еден вид сплав што користи голема рибарска мрежа . Ноќниот риболов се остварувал со помош на свеќи направени од одреден вид [[смола]] За време на риболов, домородците користеле големи мрежи за да ги заштитат младите и да обезбедат идни добри улови. == Шпански период == === Нова Шпанија (1565–1815) === Домородците биле робувани меѓу нив од други племиња како Лапу-Лапу, кои ги принудувале другите острови да плаќаат даноци. Пристигнувањето на [[Шпанци]]те го отстранил овој систем. [[Мигел Лопес де Легаспи]] со Тлаксалтекс од Мексико ги освоил и обединил островите. Економијата на земјата се зголемила кога шпанската влада го основала трговскиот систем во Манила Галеон. Трговски бродови, доселеници <ref>"Forced Migration in the Spanish Pacific World" By Eva Maria Mehl, page 235.</ref> и воени засилувања <ref>[http://www.gutenberg.org/files/16086/16086-h/16086-h.htm Letter from Fajardo to Felipe III From Manila, August 15 1620.(From the Spanish Archives of the Indies)] ("The infantry does not amount to two hundred men, in three companies. If these men were that number, and Spaniards, it would not be so bad; but, although I have not seen them, because they have not yet arrived here, I am told that they are, as at other times, for the most part '''boys, mestizos, and mulattoes, with some Indians (Native Americans).''' There is no little cause for regret in the great sums that reënforcements of such men waste for, and cost, your Majesty. I cannot see what betterment there will be until your Majesty shall provide it, since I do not think, that more can be done in Nueva Spaña, although the viceroy must be endeavoring to do so, as he is ordered.")</ref> патувале еднаш или двапати годишно преку [[Тихиот Океан]] од пристаништето [[Акапулко]] во [[Мексико]] до [[Манила]] на Филипините. И двата града биле дел од тогашната Провинција [[Поткралство Нова Шпанија|Нова Шпанија]] . Оваа трговија го направила градот [[Манила]] еден од најголемите глобални градови во светот, подобрувајќи го растот на филипинската економија во следните години. Трговијата исто така вовела прехранбени производи како [[пченка]], [[домат]]и, [[компир]]и, [[Чили пиперка|чили пиперки]], [[чоколадо]] и [[ананас]] од [[Мексико]] и [[Перу]] . Тутунот, прво припитомено во [[Латинска Америка]], а потоа воведен на Филипините, станал важна готовина за Филипинците. Филипините, исто така, станале дистрибутивен центар на [[сребро]] ископано на [[Америка]], кое било многу барано во Азија.<ref>1996. “Silk for Silver: Manila-Macao Trade in the 17th Century.” Philippine Studies 44, 1:52–68.</ref> Во замена за ова сребро, Манила собирала индонезиски зачини, кинеска свила и индиски скапоцени камења за да бидат извезени во Мексико.<ref>Chuan, Hang-sheng. 2001. “The Chinese Silk Trade with Spanish-America from the Late Ming Period to the Mid-Ch’ing Period.” In Studia Asiatica Essays in Asian Studies in Felicitation to the Seventy-fifth Anniversary of Professor Ch’en Shouyi, ed. Laurence G. Thompson, 99–117. San Francisco: Chinese Materials Center.</ref> Системот ''Манила Галеон'' функционирал до 1815 година, кога Мексико ја добил својата независност. Сепак, тоа не влијаело на економијата на островите. На 10 март 1785 година, [[Карло III (Шпанија)|шпанскиот крал Карло III го]] потврдил основањето на Кралската Филипинска Компанија со 25-годишна повелба. Компанијата со седиште во [[Баскија]] добила монопол за увоз на кинеска и индиска стока на Филипините, како и испорака на стоката директно во Шпанија преку ' Р[[’Рт на Добрата Надеж|тот на Добрата Надеж]] .<ref>{{Наведено списание|last=Eang|first=Cheong Weng|date=1970|title=Changing the Rules of the Game (The India-Manila Trade: 1785–1809)1|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/changing-the-rules-of-the-game-the-indiamanila-trade-178518091/DFED0589509EC155F2EC9C91A201D637|journal=Journal of Southeast Asian Studies|language=en|volume=1|issue=2|pages=1–19|doi=10.1017/S002246340002021X|issn=1474-0680|via=}}</ref> === Шпанска Источна Индија (1815–98) === Откако Шпанија го изгубила [[Мексико]] како територија, [[Нова Шпанија]] била распуштена, а територијата на Филипините и другите острови во [[Тихиот Океан]] припаднале на [[Шпанска Источна Индија]] . Ова резултирало да Филипините бидат управувани директно од кралот на Шпанија и генералната капетанија на Филипините, додека островите [[Северни Маријански Острови|Северни Маријански острови]], [[Гуам]], [[Микронезија]] и [[Палау]] биле управувани од Вистинската аудиенција во Манила и била дел од територијалното управување на Филипините . Поради тоа, економијата на Филипините продолжила да расте уште повеќе. Земјоделството останало најголем придонесувач за економијата, бидејќи било најголем производител на [[кафе]] во [[Азија]], како и голем производ на [[тутун]] . Во [[Европа]], [[Индустриска револуција|индустриската револуција се]] проширила од [[Велика Британија (остров)|Велика Британија за]] време на периодот познат како Викторијанско време . Индустријализацијата на Европа создала големи побарувања за суровини од колониите, носејќи со себе инвестиции и богатство, иако тоа било многу нерамномерно распределено. Генералниот гувернер Баско ги отворил Филипините за оваа трговија. Претходно, на Филипините се гледало како трговско место за меѓународна трговија, но во XIX век се развивала и како извор на суровини и како пазар за произведена стока. Економијата на Филипините рапидно се зголемила и нејзините локални индустрии се развиле за да ги задоволат зголемените барања на индустријализирана Европа. Мал проток на европски имигранти се случило со отворањето на [[Суецкиот Канал]], кој го намалил времето за патување меѓу [[Европа]] и Филипините за половина. Новите идеи за владата и општеството, кои колонијалните власти ги сметале за опасни, брзо се најдоа на Филипините, особено преку масоните, кои заедно со другите ги ширеле идеалите на американската, француската и другите револуции, вклучително и шпанскиот либерализам. Во 1834 година Кралската компанија на Филипините била укината и слободната трговската размена била официјално признаена. Со своето одлично пристаниште, [[Манила]] станала отворено пристаниште за азиските, европските и северноамериканските трговци. Европските трговци заедно со кинеските имигранти отвориле продавници за продажба на стоки од сите делови на светот. ''Ели Банко Еспањол Филипински де Изабел Втори'' (сега Банка на Филипинските Острови ) била првата банка отворена на Филипините во 1851 година. Во 1873 година биле отворени дополнителни пристаништа за надворешна трговија, а до крајот на XIX век три култури - тутун, абака и шеќер - доминирале во извозот на Филипините. == Прва Филипинска Република (1899–1901) == Економијата на Филипините за време на бунтот на Првата Филипинска Република останала иста во текот на нејзините први години, но била запрена поради избувнувањето на Филипинско-американската војна . Како и да е, за време на периодот на Првата република, проценетиот БДП по глава на жител за Филипините во 1900 година изнесувал 1.033,00 американски долари. Тоа ги направило Филипините второ најбогато место во цела [[Азија]], малку помалку од [[Јапонија]] (1.135,00 американски долари) и далеку пред [[Кина]] (652,00 американски долари) или [[Индија]] (625,00 американски долари).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationmaster.com/graph/eco_gdp_per_cap_in_190-economy-gdp-per-capita-1900|title=GDP per capita in 1900 by country. Definition, graph and map.|last=NationMaster|year=2010|accessdate=December 12, 2010}}</ref> == Американски период (1901–40) == [[Податотека:Manilastreetcar.jpg|мини|200x200пкс| Манила во 1900-тите]] Резултатите од економијата под американците биле измешани. Почетна фаза на висок раст се случила во текот на 1910-тите, како резултат на закрепнувањето од војните со [[Шпанија]] и [[САД]] и инвестициите во земјоделството. Филипините најпрво ги надминале соседите. Стагнацијата кон крајот на 1920-тите и пошироко се одвивала бидејќи пристапот до американските пазари бил ограничен со протекционистички квоти и фискални ограничувања кои го попречувале секој понатамошен развој во земјоделството.<ref>Hooley, Richard, 2005. "American economic policy in the Philippines, 1902–1940: Exploring a dark age in colonial statistics," Journal of Asian Economics, Elsevier, vol. 16(3), page 465, June.</ref> Периодот на раст може да се припише на резултатите од програмата за модернизацијата на земјоделството, преземена во 1910–1920 година. Ова, за возврат, било сторено со цел да се надмине растечкиот недостиг во снабдувањето со [[ориз]]. Филипините како нето-извозник станала увозник на ориз како резултат на војните со Шпанците, а подоцна и со Американците и со пренамена на работна сила за извоз на земјоделски култури.<ref>Hooley, Richard, 2005. "American economic policy in the Philippines, 1902–1940: Exploring a dark age in colonial statistics," Journal of Asian Economics, Elsevier, vol. 16(3), page 467, June.</ref> 30-тите години на минатиот век го означиле крајот на овој период на релативен просперитет. Законот за шеќер од 1934 година го ограничил извозот на шеќер од Филипини во [[САД]] со 921 000 тони годишно. Трошоците за јавна инфраструктура за земјоделство биле намалени бидејќи Законот ги одзел на Владата приходите од царина. Конопот од Манила сега се натпреварувалпротив новоизмислениот Најлон . Иако површината на земјиште што се обработува за земјоделство сè уште се зголемувало, стапката била намалена на 1% годишно.<ref>Hooley, Richard, 2005. "American economic policy in the Philippines, 1902–1940: Exploring a dark age in colonial statistics," Journal of Asian Economics, Elsevier, vol. 16(3), page 475, June.</ref> [[Податотека:Jones-Bridge-skyview-with-Post-Office-1930s.jpg|мини|Во 1930-тите, Манила со поглед кон реката Пасиг и Централната пошта во Манила]] Политиката со најшироки последици од овој период претставувала врската помеѓу пезосот и доларот. Ова се спроведило со закон до 1975 година. Обезбедувајќи монетарна стабилност за приливот на странски инвестиции, што довел до 40% од целиот капитал инвестиран во производствени и трговски претпријатија да биде во сопственост на странски субјекти до 1938 година. Од друга страна, оваа преценета вредност на пезосот ќе има негативно влијание врз надворешната трговија со остатокот од Азија. Економската политика што водела кон независност имала потреба од олабавување на трговските врски со [[САД]]. Со цел да се постигне меѓународно конкурентен курс, врската на долар во пезос требало да се прекине. Многу задоцнетиот потег кон вистински флуктуирачки курс довел до неконкурентен извоз, бидејќи таквата стратегија за замена на увозот останала сè додека значајната девалвација на валутата не ја отворила можноста за пренасочување кон извозот.<ref>Hooley, Richard, 2005. "American economic policy in the Philippines, 1902–1940: Exploring a dark age in colonial statistics," Journal of Asian Economics, Elsevier, vol. 16(3), page 479, June.</ref> === БДП по глава на жител во 1990 <ref name="Hooley, Richard 2005. page 477">Hooley, Richard, 2005. "American economic policy in the Philippines, 1902–1940: Exploring a dark age in colonial statistics," Journal of Asian Economics, Elsevier, vol. 16(3), page 477, June.</ref> === {| class="wikitable" ! ! 1900 ! 1913 ! 1929 ! 1938 ! 1950 ! 1970 ! 1990 |- | Бурма | 647 | 635 | НА | 685 | 393 | 602 | 687 |- | Индија | 625 | 663 | 665 | 619 | 597 | 878 | 1316 |- | Индонезија | 745 | 917 | 1207 | 1136 | 916 | 1239 | 2525 |- | Јапонија | 1135 | 1334 | 1949 | 2356 | 1873 | 9448 | 18548 |- | Филипини | 1033 | 1418 | 1564 | 1497 | 1293 | 1766 | 2300 |- | Јужна Кореја | 850 | 948 | 1164 | 1649 | 876 | 2208 | 8977 |- | Тајван | 759 | 794 | 1107 | 1320 | 922 | 2692 | 10324 |- | Тајланд | 812 | 846 | 799 | 832 | 882 | 1596 | 4173 |} === Годишна стапка на раст на БДП по глава на жител во 1990 <ref name="Hooley, Richard 2005. page 477"/> === {| class="wikitable" ! ! 1900–13 година ! 1913–29 година ! 1929–38 година ! 1938–50 година ! 1950–70 година ! 1970–90 |- | Бурма | 1.19 | 2.42 | 0,45 − | 3,65 | 4.12 | 2.82 |- | Индија | 0,96 | 0,59 | 0,49 | 0,93 | 3,98 | 4,27 |- | Индонезија | 2.79 | 2.85 | 0,77 | 0,40 − | 3.34 | 5,73 |- | Јапонија | 2.46 | 3,63 | 3.53 | 0,66 − | 9.20 | 4.22 |- | Филипини | 2.44 | 0,61 | .40,47 | .21,23 | 2.40 | 1,32 |- | Јужна Кореја | 2,05 | 3.10 | 5,04 | 2,80 − | 6,82 | 8,48 |- | Тајван | 1,83 | 3,69 | 4,56 | .260,26 | 8,43 | 8.36 |- | Тајланд | 1,64 | 1.69 | 2.86 | 2.33 | 6.21 | 7.03 |} === Втора светска војна (1941–45) === Поради јапонската инвазија воспоставување на неофицијална [[Втора Филипинска Република]], економскиот раст се намалил и се појавил недостиг од храна. Како приоритет на недостигот на храна, Хосе Лорел, назначениот претседател, основал агенција за дистрибуција на ориз, иако поголемиот дел од оризот бил конфискуван од јапонските војници. [[Манила]] била едно од многуте места во земјата кои пострадале од голем недостиг, главно поради [[тајфун]]от што ја погодило земјата во ноември 1943 година. Луѓето биле принудени да обработуваат приватни парцели кои произведувале коренови култури како ''[[Ipomoea aquatica]]''. [[Јапонци]]те, со цел да го зголемат производството на ориз во земјата, донеле ориз кој брзо созрева и кој за прв пат бил користен во [[Тајван]]. Се очекувало овој вид на ориз да ги направи Филипините независни во производството на оризот до 1943 година, но дождовите во текот на 1942 година го спречиле тоа. [[Податотека:PHI-114-Japanese_Government_(Philippines)-500_Pesos_(1944).jpg|десно|мини| Јапонски пари во Филипини 500 пезоси]] Исто така, за време на [[Втората светска војна]] на Филипините, окупаторската јапонска влада издала валута во неколку апоени, позната како филипински пезос издаден од јапонската влада . <ref>Hartendorp, A. (1958) History of Industry and Trade of the Philippines, Manila: American Chamber of Commerce on the Philippines, Inc.</ref> === Трета Филипинска Република (1946–65) === По воспоставувањето на Комонвелтот во 1945 година, земјата останала со уништен град, голема финансиска криза и недостиг на храна. Една година подоцна во [[1946]] година, Филипините ја добиле својата независност во [[Америка]], создавајќи ја [[Трета Филипинска Република|Третата филипинска Република]] . Во обид да се решат масивните социо-економски проблеми од тој период, новоизбраниот претседател Мануел Роксас ја реорганизирал владата и предложил широко распространета законодавна програма. Меѓу преземените активности од почетната година на Трета Република биле: Основање на Финансиска корпорација за рехабилитација (која би се реорганизирала во 1958 година како Банка за развој на Филипини);<ref>History of the Development Bank of the Philippines, About DBP accessed on July 2, 2015</ref> создавање на Одделение за надворешни работи и организација на странска служба преку Извршна наредба бр. 18; и ревизија на законите за оданочување за да се зголемат приходите на владата.<ref>''Blue Book of the First Year of the Republic'', Manila: Bureau of Printing, 1947, p. 27</ref> Претседателот Роксас се придвижил да го зајакне суверенитетот предлагајќи Централна банка за Филипините да управува со филипинскиот банкарски систем <ref>"Creating a Central Bank for the Philippines", Bangko Sentral ng Pilipinas website, accessed on July 2, 2015</ref>, основана со Републичкиот закон бр. 265. Претседателот Роксас водел кампања за амандманот за паритет на Уставот од 1935 година. Овој амандман, баран со филипинскиот закон за трговски односи,<ref>Leclerc, Grégoire and Hall, Charles A. S., ''Making World Development Work: Scientific Alternatives to Neoclassical Economic Theory'', (New Mexico: University of New Mexico Press, 2007)</ref> им дал право на американските граѓани и индустрии да ги користат природните ресурси на земјата, а за возврат да добијат поддршка за рехабилитација од [[САД]]. Претседателот, со одобрение од Конгресот, го предложил овој потег на нацијата преку плебисцит. Администрацијата на Роксас исто така била пионер во надворешната политика на Републиката. Потпретседателот Елпидио Квирино бил назначен за секретар за надворешни работи. Генералот Карлос П.Ромуло, како постојан претставник <ref>Castro, Pacifico A., ''Diplomatic Agenda of the Philippine Presidents'', Foreign Service Institute, Manila, 1985, p. 1.</ref> на Филипините во [[Обединетите нации]], помогнал во обликувањето на меѓународниот идентитет на земјата во ново воспоставената фаза за меѓународна дипломатија и односи. За време на администрацијата на Роксас, Филипините воспоставиле дипломатски врски со странски земји и се здобиле со членство во меѓународни субјекти, како што се [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на Обединетите нации]], [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] (УНЕСКО), [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] (СЗО), [[Меѓународна организација на трудот]] (МОТ) итн. Кога претседателот Карлос П. Гарсија победил на изборите, неговата администрација ја промовирала политиката „''Најпрвин на Филипинците''“, чијашто фокусна точка била враќање на економската независност; национален напор на Филипинците да „''добијат големо и доминантно учество во нивната економија''“.<ref>Carlos P. Garcia, "Third State of the Nation Address," January 25, 1960, ''Official Gazette'', January 25, 1960, accessed on July 2, 2015,</ref> Администрацијата водела кампања за поддршка на граѓаните во покровителство на филипинските производи и услуги и спровела контроли на увозот и валутата поволни за филипинските индустрии.<ref>Abinales, Patricio N., Amoroso, Donna J., ''State and Society in the Philippines''. Maryland: Rowman & Little Publishers, Inc., 2005. p. 182,</ref> Во врска со целта на владата за самостојно доставување била објавена „''Програмата за штедење''“, која претседателот Гарсија ја опишал во своето прво обраќање кон нацијата како „''повеќе работа, повеќе штедливост, попродуктивни инвестиции и поголема ефикасност''“, чијашто цел е да се мобилизираат националните заштеди.<ref>McFerson, Hazel M. ''Mixed Blessing: The Impact of the American Colonial Experience on Politics and Society in the Philippines''. Connecticut: Greenwood Press, 2002., p. 227,</ref> Актот имал за цел да спречи корупција и да промовира искреност и доверба кај јавноста. Друго достигнување на администрацијата на Гарсија бил Договорот Болен-Серано од 1959 година, со кој се скратил мандатот на закуп на американските воени бази во земјата од претходните 99 на 25 години.<ref>Cooley, Alexander, ''Base Politics: Dramatic Change and the U.S. Military Overseas'', NY: Cornell University Press, 2008, p. 68,</ref> Претседателот [[Диосдадо Макапагал]], за време на своето инаугуративно обраќање на [[30 декември]] [[1961]] година, ги истакнал одговорностите и целите што треба да се постигнат во „''новата ера''“, односно администрацијата на Макапагал. Тој ја повторил својата решеност за искоренување на корупцијата и ја уверил јавноста дека честа ќе преовладува во неговото претседателствување. Претседателот Макапагал, исто така, имал за цел самостојност и унапредување на благосостојбата на секој граѓанин, преку партнерство на владата и приватниот сектор и да ја ублажи сиромаштијата преку давање решенија за невработеноста. Меѓу законите донесени за време на администрацијата на Макапагал биле: Републичкиот акт бр. 3844 или Кодексот за реформа на земјоделско земјиште (акт со кој се основала банка на имотите на Филипини);<ref>"History: Milestones in Corporate Existence", Landbank web site, accessed on July 2, 2015,</ref> Републички закон бр. 3466, со кој била основана Управата за итно вработување; Републички акт бр. 3518, со кој била основана основана филипинската банка за ветерани; Републички акт бр. 3470, со кој била основана Националната власт за развој на индустрии за колиби (NACIDA) за организирање; и Републички акт бр. 4156, со кој биле основани Филипинските национални железници (ПНР) за управување со националните пруги и трамваи. Администрацијата ги укинала девизните контроли како дел од програмата за деконтрола, во обид да промовира национална економска стабилност и раст. === Периодот на Маркос (1965–86) === Претседателот [[Фердинанд Е. Маркос]] прогласил воена состојба среде растечките студентски движења и сè поголемиот број комунистички и социјалистички групи кои лобираат за реформи во нивните соодветни сектори. Левичарите одржувале митинзи за да ги изразат своите фрустрации пред владата, а овој немир кулминирал во периодот наречен Бура од првиот квартал, каде активисти упаднале во претседателската палата. Овој настан довел до четири лица мртви и многу повредени по силната размена на оган. Постоеле понатамошни немири и на 21 септември 1972 година, Маркос го објавил Прогласот бр. 1081, со што ефикасно вовел воена состојба на Филипините, декларација со која се суспендираат граѓанските права и се воведува воено владеење во земјата. <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (July 2012)">кога?</span></nowiki>''</sup> БДП-то на Филипините пораснало за време на воената состојба, за околу 8 години од 55 милиони на 193 милиони пезоси. Овој раст бил поттикнат од масовните заеми од комерцијалните банки, сочинувајќи околу 62% проценти од надворешниот долг.<ref name="multiple13">{{наведена книга|title=An Analysis of the Philippine Economic Crisis|last=De Dios|first=Emmanuel|publisher=University of the Philippines Press|year=1984|location=Diliman, Q.C.}}</ref> Како [[земја во развој]], Филипините за време на воената состојба биле едни од најголемите позајмувачи. Критичарите ги сметале овие агресивни потези како средство за легитимирање на [[Воена состојба|воената состојба]] со наводно зголемување на шансите на земјата на глобалниот пазар. Голем дел од парите биле потрошени на подготвување пумпи за подобрување на инфраструктурата и промовирање на туризмот. Сепак, и покрај агресивната политика за позајмување и трошење, Филипините заостанале зад своите соседи од [[Југоисточна Азија]] во стапката на раст на БДП по глава на жител. Земјата, во периодот 1970–1980 година, забележала просек од само 5,73 проценти раст, додека нејзините соседи како [[Тајланд]], [[Малезија]], [[Сингапур]] и [[Индонезија]] оствариле просечен раст од 7,97 проценти. Ова заостанување, кое станало многу очигледно на крајот на режимот на Маркос, може да се припише на неуспесите во економскиот менаџмент што го донеле државните монополи, лошо управуваните девизни курсеви, неразумната монетарна политика и управувањето со долгови, сето тоа поткрепено со огромна корупција. Како што изјавил Емануел де Диос, „[…] ''главните одлики што ги разликуваат годините на Маркос од другите периоди од нашата историја е трендот кон концентрација на моќта во рацете на владата и употребата на владините функции за давање економски привилегии на некои мали фракции во приватниот сектор'' “.<ref name="multiple13"/> Постојат неколку примери за економско лошотоуправување во тоа време за атомската централа Батаан (НЦБ) сместена во Моронг, Батаан. Започната во 70-тите години од минатиот век, атомската централа требало да ја зацврсти конкурентноста на земјата преку обезбедување на достапна [[електрична енергија]] за гориво за [[индустријализација]] и создавање работни места во земјата. Далеку од ова, атомската централа од 2,3 милијарди американски долари страдала од преголеми трошоци и инженерски и структурни проблеми што на крајот довеле до нејзино сопирање - без да произведе ниту еден ват електрична енергија. [[Економска нееднаквост|Нееднаквоста во приходите]] пораснала за време на периодот на воената состојба, бидејќи најсиромашните 60 проценти од нацијата биле во можност да придонесат само со 22,5 проценти од приходите во 1980 година, што е помалку од 25,0 проценти во 1970 година. Во меѓувреме, најбогатите 10 проценти имале поголемо учество во приходот со 41,7 проценти во 1980 година, за разлика од 37,1 процент во 1970 година.<ref name="multiple1">{{Наведена книга|title=An Analysis of the Philippine Economic Crisis|last=De Dios|first=Emmanuel|publisher=University of the Philippines Press|year=1984|location=Diliman, Q.C.}}</ref> Овие трендови се совпаднале со обвинувањата за пријателство во администрацијата на Маркос, бидејќи администрацијата се соочувала со прашања за фаворизирање на одредени компании кои биле блиски до владејачкото семејство. Според ''FIES'' (Анкета за семејни приходи и расходи) спроведена од 1965 до 1985 година, инциденцата на [[сиромаштија]] на Филипините се зголемила од 41 процент во 1965 година на 58,9 проценти во 1985 година. Ова може да се припише на пониските реални плати во земјоделството и помали реални плати за неквалификувани и квалификувани работници. Вистинските земјоделски плати паднале околу 25 проценти од нивото од [[1962]] година, додека реалните плати за неквалификуваните и квалификувани работници се намалиле за околу една третина од нивото од 1962 година. Забележано е дека повисокото учество на работната сила и повисоките приходи на богатите помогнале да се ублажи ударот на споменатите проблеми. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> === Периодот на Акино (1986–92) === Администрацијата на Акино презела економија што помина низ општествено-политички катастрофи за време на револуцијата „''Народна моќ''“, каде што имало финансиски и стоковен колапс предизвикан од целокупниот цинизам на потрошувачите, резултат на пропагандата против пријателство то, социјалните економски немири, резултат на бројните глобални недостатоци, масовни протести, недостаток на транспарентност на владата, шпекулации на опозицијата и разни обиди за атентат и неуспешни пучеви. Во тој период, настанатиот долг на земјата во развој кој бил наталожен уште од времето на Маркос, започнал да ја осакатува земјата, што Филипините полека ги направило „''латино-американски во источна Азија''“, бидејќи започнале да ја доживуваат најлошата [[рецесија]] од повоената ера. Повеќето непосредни напори на администрацијата на Акино биле насочени кон реформа на имиџот на земјата и отплата на сите долгови, вклучувајќи ги и оние што некои влади биле подготвени да ги отпишат, што е можно повеќе. Ова резултирало со кратење на буџетот и дополнително ја влошило состојбата на пониската класа, бидејќи работните места што им ги нуди владата сега исчезнале. Инфраструктурните проекти, вклучително и поправките, биле запрени, претворајќи ги бетонските патишта во асфалт. [[Приватизација]]та на многу владини корпорации, повеќето угостителски комунални услуги, претставувал приоритет на администрацијата на Акино што довело до масовни отпуштања и [[инфлација]]. Администрацијата на Акино била упорна во своето верување дека проблемите што произлегле од отстранувањето на претходната администрација може да се решат со [[децентрализација]] на моќта. Растот постепено започнал во следните неколку години од администрацијата, бидејќи политичката ситуација малку се стабилизираала. Со ова, пезосот станал поконкурентен, постепено се враќала довербата кај инвеститорите, се реализирале позитивни движења во однос на трговијата и постепено се зацврсгил регионалниот раст. === Период на Рамос (1992–98) === Администрацијата на Рамос во основа била насочена кон „''забрзувањето на темпото на либерализација и отвореност во земјата''“.<ref>Balisacan and Hill, ''The Philippine Economy'', p. 106</ref> Администрацијата била поборник за либерализација на капитална сметка, што ја направила земјата поотворена за [[надворешна трговија]], инвестиции и односи. За време на мандатот на администрацијата била основана <nowiki><i>Бангко Централ Пилипинас</i></nowiki>, а Филипините се приклучиле на [[Светска трговска организација|Светската трговска организација]] и други здруженија за [[слободна трговија]] како [[Азиско-пацифичка економска соработка|АПЕЦ]] . Исто така, се разгледувало намалувањето на долгот и како такво, издавањето на одредени државни обврзници наречени <nowiki><i>Брејди Бондс</i></nowiki> исто така се остварило во 1992 година. Клучните преговори со конфликтните сили во [[Минданао]] всушност станале поуспешни за време на администрацијата, со Хосе Алмонте како еден од клучните советници на администрацијата. Додека Рамос го наследил [[Коразон Акино]] во 1992 година, филипинската економија веќе била оптоварена со голем буџетски дефицит. Ова во најголем дел било резултат на мерките за штедење наметнати со стандарден аранжман за кредитирање со [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] и уништувањето предизвикано од [[Природна катастрофа|природни катастрофи]], како што е ерупцијата на планината [[Пинатубо]], Рамос прибегнал кон институционални промени преку структурни реформи во политиката, од кои биле вклучени [[приватизација]] и [[дерегулација]]. Тој го санкционирал формирањето на Законодавно-извршниот советодавен совет за развој (ЛЕДАЦ), кој служел како форум за градење консензус, од страна на извршната власт и законодавната гранка, за важните предлог-закони за мерките за реформа на економската политика (4). Секојдневниот режим на штета што ја мачела економијата се осврнала и преку донесување на политики кои ставаат загарантирани стапки. Економијата во текот на првата година од администрацијата на Рамос страдала од сериозен недостиг на [[електрична енергија]] од 8 до 12 часа. За да се реши овој проблем, законот за криза на електрична енергија бил донесен во закон заедно со законот „''Изгради-управувај-пренесувај''“. Во текот на овој период биле изградени дваесет електрани и, всушност, администрацијата била во можност да ги отстрани проблемите со недостаток на електрична енергија во декември 1993 година и го задржала економскиот раст за некое време.<ref>Canlas, p. 4–5</ref> Економијата станала подготвена за долгорочен раст, кое било докажано преку одржливите и ветувачките стапки на раст од 1994 до 1997 година. Сепак, [[Азиска финансиска криза (1997)|Азиската финансиска криза]] што започнала од [[Тајланд]] и [[Кореја]] започнала да влијае на Филипините. Ова ја поттикнало економијата на Филипините да прави континуирана [[девалвација]] и многу ризични потфати, што резултирало со негативна стапка на раст. Извонреден подвиг на администрацијата, сепак, било тоа што економијата од азиската криза излегла подобро од кој било која друга земја од соседите. Најважно во администрацијата било тоа што ги разјаснило важните принципи на реформите, кои вклучуваат економска [[либерализација]], посилни институционални основи за развој, прераспределба и политички реформи.<ref>Balisacan and Hill, ''The Philippine Economy'', p. 57–59</ref> Можеби некои од најважните политики и успеси во администрацијата се либерализацијата на капиталната сметка и последователните обврски кон здруженијата за слободна трговија, како што се АПЕЦ, АФТА, ГАТТ и СТО. Либерализацијата и отворањето на капиталот кулминирало со целосна конвертибилност во 1992 година на пезосот.<ref name="Balisacanand">Balisacan and Hill, ''The Philippine Economy'', p. 21</ref> === Период на Естрада (1998–2001) === Иако администрацијата на Естрада морала да ги трпи континуираните шокови од Азиската криза, администрацијата се одликувала и со економско лошо управување. Администрацијата исто така имала „''полноќни кабинети составени од„ пријатели за пиење “кои влијаат на одлуките на„ дневниот кабинет'' “.<ref>Balisacan and Hill, ''The Philippine Economy'', p. 19</ref> Кронизам и други големи проблеми предизвикале промена на имиџот на земјата за економска стабилност кон полошо. И наместо да се случуваат прилагодувања, се случиле натамошно влошување на економијата. Целните приходи не беа постигнати, спроведувањето на политиките станало многу бавно, а фискалните прилагодувања не биле ефикасно конципирани и спроведени. И покрај сите овие полемики, администрацијата сепак имала некои значајни и длабоки политики. Администрацијата претставува реприза на популациската политика, која вклучува помош на брачни парови за да ги постигнат своите цели за плодност, да ја намали несаканата плодност и да одговара на нивната неисполнета потреба за контрацепција. Администрацијата, исто така, се залагала за доделување на буџетски средства за планирање на семејството и контрацептивни средства, напор што на крајот бил запрен поради фактот што црквата го осудила <ref>Balisacan and Hill, ''The Philippine Economy'', p. 299</ref> Администрацијата исто така била во можност да спроведе дел од својот целокупен план за намалување на сиромаштијата, кој вклучува испорака на социјални услуги, основни потреби и помош на сиромашните семејства. Администрацијата на Естрада, исто така, постигнала ограничен придонес кон Аграрната реформа, можеби поттикната од признанието дека аграрната реформа може да се справи и со сиромаштијата и нееднаквата контрола врз ресурсите. Во таа насока, администрацијата ја воспоставила програмата „''Одржливи аграрни реформски заедници-техничка поддршка на аграрниот и руралниот развој''“.<ref>Villegas, p. 646–647</ref> Што се однесува до регионалниот развој, администрацијата нема забележителни придонеси или напредок. === Период на Макапагал-Аројо (2001–10) === Администрацијата на Аројо, од економска гледна точка, бил период на добри стапки на раст истовремено со [[САД]], што можеби се должи на појавата на странските филипински работници (СФР) и надворешниот извор на деловни процеси (БПО). Појавата на странските филипински работници и деловни процеси ги подобрило придонесите на дознаките и инвестициите за растот на економијата. Во 2004 година, сепак, фискалниот дефицит пораснал со падот на наплатата на даноците, можеби поради немилосрдното широко распространето избегнување на данок и затајување данок . Администрацијата се залагала за донесување на ДДВ од 12% и Д-ДДВ за да се зголемат даночните приходи. Ова ја зголемило довербата во фискалната политика и повторно ја врати економијата на вистинскиот пат. Наскоро потоа, политичката нестабилност ја погодило земјата и економијата одново со интензивирање на нападите на Абу Сајаф . Кризата за легитимност на администрацијата станала исто така жешко прашање и закана за авторитетот на администрацијата на Аројо. Покрај тоа, администрацијата на Аројо поминала низ многу обвиненија поради некои контроверзни зделки како што е зделката за широкопојасен интернет ''NBN-ZTE''. Како и да е, заради поддршката од локалните лидери и мнозинството од Претставничкиот дом, политичката стабилност била обновена и заканите за администрацијата биле задушени. Кон крајот на администрацијата, високите стапки на инфлација за [[ориз]] и [[масло]] во [[2008]] година започнале да ја мачат земјата од ново, и ова доведе до друга фискална криза, која всушност дојде заедно со големата рецесија што ја имаа [[САД]] и остатокот од светот всушност доживува. Важните политики на администрацијата на Аројо ја истакнале важноста на регионалниот развој, туризмот и странските инвестиции во земјата. Затоа, освен донесувањето и воспоставувањето на политиката ДДВ за решавање на влошениот фискален дефицит, администрацијата се залагала и за студии за регионален развој со цел да се решат одредени регионални прашања како што се разликите во регионалниот приход по глава на жител и ефектите од трговските заедници на руралниот раст.<ref>Balisacan and Hill, ''The Dynamics'', p. 378</ref> Администрацијата, исто така, се залагала за инвестиции за подобрување на туризмот, особено во другите неистражени региони на кои им требаат и развојни допири. За понатамошно подобрување на туризмот, администрацијата ја започнала политиката што се однесува на економијата на празниците, што вклучува промена на деновите во кои би славеле одредени празници. Навистина, преку пристапот за Празнична економија, инвестициите и туризмот навистина се подобриле. Што се однесува до инвестициите, администрацијата на Аројо честопати посетувала други земји за да ги охрабри странските инвестиции за подобрување на филипинската економија и нејзиниот развој. === Администрација на Акино III (2010–16) === [[Податотека:Philippine_economic_boom.png|лево|мини| Филипински раст на БДП 2000–2016 година]] Филипините постојано напредуваат како една од новоиндустријализираните земји. Владата управува со странските долгови што паднале од 58% во 2008 година на 47% од вкупните државни позајмици. Според Извештајот за светското богатство во 2012 година, Филипините биле најбрзо растечката економија во светот во 2010 година со раст на БДП од 7,3% управувано од зголемениот деловен процес за [[надворешно изведување]] и странски дознаки.<ref name="PHGrowth">{{Наведени вести|url=http://www.rappler.com/business/10928-ph-to-post-high-growth-until-2050|title=Philippines, 6th fastest growing in the world: wealth report|date=August 21, 2012|work=Rappler|access-date=August 21, 2012|archive-date=2019-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402081744/https://www.rappler.com/business/10928-ph-to-post-high-growth-until-2050|url-status=dead}}</ref> Земјата значително се спуштила на 3,6% во 2011 година откако владата ставила помал акцент на извозот, како и помалку трошела на инфраструктурата. Покрај тоа, нарушувањето на протокот на увоз на суровини како резултат на поплавите во [[Тајланд]] и цунамито во [[Јапонија]] влијаело на производствениот сектор во истата година. „Филипините дале повеќе од 125 милиони американски долари од крајот на 2011 година во базенот што го исплатил [[Меѓународниот монетарен фонд]] за да помогне во решавањето на финансиската криза со која се соочуваат економиите во Европа<ref name="PHLeander">{{Наведени вести|url=http://business.inquirer.net/45725/philippines-contributed-125m-to-imf-as-of-end-%E2%80%9911|title=Philippines contributed $125M to IMF as of end-'11|date=February 22, 2012|work=Philippine Daily Inquirer|access-date=February 22, 2012}}</ref> Економијата бележи постојан раст на реалниот БДП од најмалку 5% од 2012 година. Индексот на филипинската берза ја завршил 2012 година со 5.812,73 бода со раст од 32,95% во однос на финишот од 4.371,96 во 2011 година.<ref name="TheGlobalEconomy.com">{{Наведени вести|url=http://www.theglobaleconomy.com/Philippines/Economic_growth/|title=Philippines: Economic growth|date=2017|access-date=November 29, 2017|publisher=TheGlobalEconomy.com}}</ref> == Макроекономски трендови == [[Податотека:Historical_GDP_growth_of_the_Philippines.png|мини|300x300пкс| Историски раст на филипинската економија од 1961-2015 година]] Филипинската економија расте стабилно со децении и [[Меѓународниот монетарен фонд]] во 2014 година ја проценила земјата како 39-та по големина економија во светот. Како и да е, нејзиниот раст е зад растот на многу од неговите азиски соседи, т.н. [[Четири азиски тигри|Азиски тигри]], и земјата не е дел од [[Г-20|групата 20]] нации. Наместо тоа, таа е групирана во второ ниво за [[Пазар во развој|пазарите во развој]] или новоиндустријализираните земји. Во зависност од аналитичарот, ова второ ниво може да го носи името <nowiki><i>Next Eleven</i></nowiki> или <nowiki><i>Tiger Cub Economy</i></nowiki> . Во годините 2012 и 2013 година, Филипините објавиле високи стапки на раст на БДП, достигнувајќи 6,8% во 2012 година и 7,2% во 2013 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2013/4th2013/2013qpr4.asp|title=Philippine Economy Grew by 7.2 percent in 2013|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312212817/http://www.nscb.gov.ph/sna/2013/4th2013/2013qpr4.asp|archive-date=March 12, 2014|accessdate=March 12, 2014}}</ref><ref name="Asia News Network">{{Наведена мрежна страница|url=http://ph.news.yahoo.com/philippine-economy-grows-stunning-7-8-035003196.html;_ylt=And_vSsTuTZKHC1wcZVMrbHhV8d_;_ylu=X3oDMTJwdWRrbjhxBG1pdANJQiBtb2R1bGUEcGtnAzhiNDM4YWQyLTNmZTctM2NhMS1iYjE0LWJmMmU4Njg3MTMzMgRwb3MDbDMEc2VjA21lZGlhaW5maW5pdGVicm93c2VsaXN0;_ylg=X3oDMTJqMTc1YzcyBGludGwDcGgEbGFuZwNlbi1waARwc3RhaWQDZDNhZTkwNjYtNDVlZi0zMGU4LWI5ZGYtZTg0Nzc3Njk2Mzk5BHBzdGNhdAMEcHQDc3RvcnlwYWdl;_ylv=3|title=Philippine economy grows a stunning 7.8%|publisher=Asia News Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204050712/http://ph.news.yahoo.com/philippine-economy-grows-stunning-7-8-035003196.html%3B_ylt%3DAnd_vSsTuTZKHC1wcZVMrbHhV8d_%3B_ylu%3DX3oDMTJwdWRrbjhxBG1pdANJQiBtb2R1bGUEcGtnAzhiNDM4YWQyLTNmZTctM2NhMS1iYjE0LWJmMmU4Njg3MTMzMgRwb3MDbDMEc2VjA21lZGlhaW5maW5pdGVicm93c2VsaXN0%3B_ylg%3DX3oDMTJqMTc1YzcyBGludGwDcGgEbGFuZwNlbi1waARwc3RhaWQDZDNhZTkwNjYtNDVlZi0zMGU4LWI5ZGYtZTg0Nzc3Njk2Mzk5BHBzdGNhdAMEcHQDc3RvcnlwYWdl%3B_ylv%3D3|archive-date=December 4, 2013|accessdate=June 6, 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abs-cbnnews.com/business/05/29/13/2012-ph-gdp-growth-revised-68-pct|title=2012 PH GDP growth revised to 6.8 pct|publisher=ABS-CBN News|accessdate=June 10, 2013|archive-date=2022-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215182049/http://www.abs-cbnnews.com/business/05/29/13/2012-ph-gdp-growth-revised-68-pct|url-status=dead}}</ref> највисоки стапки на раст на БДП во [[Азија]] за првите два квартала од 2013 година, проследено со [[Народна Република Кина|Кина]] и [[Индонезија]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://newsinfo.inquirer.net/417531/philippines-is-fastest-growing-asian-country-for-first-quarter-of-2013|title=Philippines is fastest growing Asian country for first quarter of 2013|publisher=Inquirer News|accessdate=June 10, 2013}}</ref> Графикон на избрана статистика што ги покажува трендовите во бруто домашниот производ на Филипините со користење на податоци земени од [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] .<ref name="imf">[[International Monetary Fund]]. (April 2012). [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2017&ssm=1&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=40&pr1.y=11&c=566&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CNID_NGDP%2CNGSD_NGDP%2CPCPI%2CPCPIPCH%2CPCPIE%2CPCPIEPCH%2CTM_RPCH%2CTMG_RPCH%2CTX_RPCH%2CTXG_RPCH%2CTXGO%2CTMGO%2CLUR%2CLP%2CGGR%2CGGR_NGDP%2CGGX%2CGGX_NGDP%2CGGXCNL%2CGGXCNL_NGDP%2CGGXONLB%2CGGXONLB_NGDP%2CGGXWDG%2CGGXWDG_NGDP%2CNGDP_FY%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=#cs1 ''<nowiki>World Economic Outlook Data, By Country – Philippines: [selected annual data for 1980–2017]</nowiki>'']. Retrieved 2012-06-23 from the World Economic Outlook Database.</ref><ref name="imf2phus">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=67&pr.y=9&sy=1980&ey=2015&ssm=1&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&=566%2C111&=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CNGAP_NPGDP%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CNID_NGDP%2CNGSD_NGDP%2CPCPI%2CPCPIPCH%2CPCPIE%2CPCPIEPCH%2CFLIBOR6%2CLUR%2CLE%2CLP%2CGGXCNL%2CGGXCNL_NGDP%2CGGSB%2CGGSB_NPGDP%2CGGXWDN%2CGGXWDN_NGDP%2CGGXWDG%2CGGXWDG_NGDP%2CNGDP_FY%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=#sNGDP|title=World Economic Outlook (WEO) Database April 2010 – Report for Selected Countries and Subjects – Philippines and United States|last=International Monetary Fund.|date=April 2010}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" ! scope="col" |Година ! scope="col" |Раст на БДП ! data-sort-type="number" scope="col" |БДП<br />во [[Филипински пезос|пезос]] милијарди<br />(тековни цени) ! data-sort-type="number" scope="col" |БДП<br />во[[Американски долар|долар]] милијарди<br /><br />(тековни цени) ! data-sort-type="number" scope="col" |БДП по глава<br />на жител<br />(тековни цени) ! data-sort-type="number" scope="col" |БДП<br />во американски долари<br /><br />(ПКМ) ! scope="col" |БДП по глава<br />на жител во американски долар<br /><br />(ПКМ) ! scope="col" |Пезос vs. Долар<br /><br />Девизен курс |- ! scope="row" |2018 |6.20%<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rappler.com//business/221779-gross-domestic-product-philippines-q4-2018|title=Economic growth inches up to 6.1% in Q4, but misses 2018 target|last=Rivas|first=Ralf|work=Rappler}}</ref>{{Меѓупростори}}{{decrease}} | |330.9{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}50.00 |- ! scope="row" |2017 |6.70%{{Меѓупростори}}{{decrease}} | |313.6{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}49.90 |- ! scope="row" |2016 |6.90%{{Меѓупростори}}{{increase}} | |304.9{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}46.90 |- ! scope="row" |2015<ref name="NSCBgdpgni">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/sna/default.asp|title=National Statistical Coordination Board|publisher=Philippine Statistics Authority|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113201609/http://www.nscb.gov.ph/sna/Default.asp|archive-date=November 13, 2012}}</ref> |5.80%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |13,307.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |292.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,863{{Меѓупростори}}{{increase}} |741.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |6,547{{Меѓупростори}}{{decrease}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}45.50 |- ! scope="row" |2014 |6.10%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |12,645.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |284.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,844{{Меѓупростори}}{{increase}} |642.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |6,924{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}44.40 |- ! scope="row" |2013<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=50&pr.y=4&sy=2006&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=|accessdate=March 3, 2015}}</ref> |7.20%{{Меѓупростори}}{{increase}} |11,546.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |272.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,792{{Меѓупростори}}{{increase}} |454.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |4,660{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}42.45 |- ! scope="row" |2012<ref name="imfoctweo2013">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=2011&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=80&pr.y=15|title=Report for Selected Countries and Subjects|date=April 16, 2013|publisher=Imf.org|accessdate=April 19, 2013}}</ref> |6.80%{{Меѓупростори}}{{increase}} |10,564.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |250.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,611{{Меѓупростори}}{{increase}} |419.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |4,380{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}42.23 |- ! scope="row" |2011 |3.60%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |9,706.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |224.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,379{{Меѓупростори}}{{increase}} |386.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |4,098{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}43.31 |- ! scope="row" |2010 |7.63%{{Меѓупростори}}{{increase}} |9,003.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |199.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,155{{Меѓупростори}}{{increase}} |365.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,945{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}45.11 |- ! scope="row" |2009 |1.15%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |8,026.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |168.5{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,851{{Меѓупростори}}{{decrease}} |335.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,685{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}47.64 |- ! scope="row" |2008 |4.15%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |7,720.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |173.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,919{{Меѓупростори}}{{increase}} |329.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,636{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}44.47 |- ! scope="row" |2007 |7.12%{{Меѓупростори}}{{increase}} |6,892.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |149.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,684{{Меѓупростори}}{{increase}} |309.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,493{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}46.15 |- ! scope="row" |2006 |5.24%{{Меѓупростори}}{{increase}} |6,271.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |122.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,405{{Меѓупростори}}{{increase}} |283.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,255{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}51.31 |- ! scope="row" |2005 |4.78%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |5,677.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |103.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,209{{Меѓупростори}}{{increase}} |261.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,061{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}55.09 |- ! scope="row" |2004 |6.70%{{Меѓупростори}}{{increase}} |5,120.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |91.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,093{{Меѓупростори}}{{increase}} |242.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,905{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}56.04 |- ! scope="row" |2003 |4.97%{{Меѓупростори}}{{increase}} |4,548.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |83.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,025{{Меѓупростори}}{{increase}} |222.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,720{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}54.20 |- ! scope="row" |2002 |3.65%{{Меѓупростори}}{{increase}} |4,198.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |81.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,014{{Меѓупростори}}{{increase}} |207.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,591{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}51.60 |- ! scope="row" |2001 |2.89%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |3,888.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |76.3{{Меѓупростори}}{{decrease}} |971{{Меѓупростори}}{{decrease}} |197.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,511{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}50.99 |- ! scope="row" |2000 |4.41%{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,580.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |81.0{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,053{{Меѓупростори}}{{decrease}} |187.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,437{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}44.19 |- ! scope="row" |1999 |3.08%{{Меѓупростори}}{{increase}} |3,244.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |83.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,110{{Меѓупростори}}{{increase}} |175.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,352{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}39.09 |- ! scope="row" |1998 |−0.58%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |2,952.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |73.8{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,009{{Меѓупростори}}{{decrease}} |168.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,297{{Меѓупростори}}{{decrease}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}40.02 |- ! scope="row" |1997 |5.19%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |2,688.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |92.8{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,297{{Меѓупростори}}{{decrease}} |167.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,336{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}28.98 |- ! scope="row" |1996 |5.85%{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,406.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |93.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,336{{Меѓупростори}}{{increase}} |156.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,232{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}26.22 |- ! scope="row" |1995 |4.68%{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,111.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |83.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,224{{Меѓупростори}}{{increase}} |144.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,118{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}25.24 |- ! scope="row" |1994 |4.39%{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,875.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |71.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,052{{Меѓупростори}}{{increase}} |135.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |2,007{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}26.42 |- ! scope="row" |1993 |2.12%{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,633.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |60.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |914{{Меѓупростори}}{{increase}} |127.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,929{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}27.12 |- ! scope="row" |1992 |0.34%{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,497.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |58.7{{Меѓупростори}}{{increase}} |912{{Меѓупростори}}{{increase}} |121.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,891{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{decreasepositive}}{{Тенка белина}}25.51 |- ! scope="row" |1991 |−0.58%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,379.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |50.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |797{{Меѓупростори}}{{increase}} |118.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,882{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}27.48 |- ! scope="row" |1990 |3.04%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,190.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |48.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |796{{Меѓупростори}}{{increase}} |115.2{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,873{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}24.33 |- ! scope="row" |1989 |6.21%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,025.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |47.3{{Меѓупростори}}{{increase}} |786{{Меѓупростори}}{{increase}} |107.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,791{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}21.70 |- ! scope="row" |1988 |6.75%{{Меѓупростори}}{{increase}} |885.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |42.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |715{{Меѓупростори}}{{increase}} |97.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,663{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}21.09 |- ! scope="row" |1987 |4.31%{{Меѓупростори}}{{increase}} |756.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |36.8{{Меѓупростори}}{{increase}} |641{{Меѓупростори}}{{increase}} |88.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,540{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}20.57 |- ! scope="row" |1986 |3.42%{{Меѓупростори}}{{increase}} |674.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |33.1{{Меѓупростори}}{{decrease}} |591{{Меѓупростори}}{{decrease}} |82.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,471{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}20.39 |- ! scope="row" |1985 |−7.31%{{Меѓупростори}}{{increase}} |633.6{{Меѓупростори}}{{increase}} |34.1{{Меѓупростори}}{{decrease}} |623{{Меѓупростори}}{{decrease}} |77.9{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,426{{Меѓупростори}}{{decrease}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}18.61 |- ! scope="row" |1984 |−7.32%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |581.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |34.8{{Меѓупростори}}{{decrease}} |652{{Меѓупростори}}{{decrease}} |81.6{{Меѓупростори}}{{decrease}} |1,530{{Меѓупростори}}{{decrease}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}16.70 |- ! scope="row" |1983 |1.88%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |408.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |36.8{{Меѓупростори}}{{decrease}} |707{{Меѓупростори}}{{decrease}} |84.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,630{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}11.11 |- ! scope="row" |1982 |3.62%{{Меѓупростори}}{{increase}} |351.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |41.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |810{{Меѓупростори}}{{increase}} |80.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,578{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}8.54 |- ! scope="row" |1981 |3.42%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |312.0{{Меѓупростори}}{{increase}} |39.5{{Меѓупростори}}{{increase}} |797{{Меѓупростори}}{{increase}} |72.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,471{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}7.90 |- ! scope="row" |1980 |5.15%{{Меѓупростори}}{{decrease}} |270.1{{Меѓупростори}}{{increase}} |35.9{{Меѓупростори}}{{increase}} |744{{Меѓупростори}}{{increase}} |64.4{{Меѓупростори}}{{increase}} |1,334{{Меѓупростори}}{{increase}} |{{increasenegative}}{{Тенка белина}}7.51 |- ! scope="row" |1979 |5.60%{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | | | | |- ! scope="row" |1978 |5.20%{{Меѓупростори}}{{decrease}} | | | | | | |- ! scope="row" |1977 |5.60%{{Меѓупростори}}{{decrease}} | | | | | | |- ! scope="row" |1976 |8.00%{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | | | | |- ! scope="row" |1975 |6.40%{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | | | | |- ! scope="row" |1974 |5.00%{{Меѓупростори}}{{decrease}} | | | | | | |- ! scope="row" |1973 |9.20%{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | | | | |- ! scope="row" |1972 |4.80%{{Меѓупростори}}{{decrease}} | | | | | | |- ! scope="row" |1971 |4.90%{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | | | | |- ! scope="row" |1970 |4.60%{{Меѓупростори}}{{increase}} | | | | | | |- class="sortbottom" | colspan="8" | <references group="lower-alpha" responsive="1"> </references> |} == Состав по сектор == [[Податотека:WTMP_Shutters_184.JPG|мини|Пазар за цвеќиња во Манила]] Како новоиндустријализирана земја, Филипините сè уште се економија со голем земјоделски сектор; сепак, услугите започнале да доминираат во економијата. Голем дел од индустрискиот сектор се заснова на операции за обработка и склопување во производството на електроника и други високотехнолошки компоненти, обично од странски мултинационални корпорации. Филипинците кои одат во странство на работа - познати како странски филипински работници се значителен придонесувач за економијата. Дознаките на странски филипински работници се заслужни и за неодамнешниот економски раст на Филипините, што резултира во надградба на статусот на инвестиции од агенциите за кредитен рејтинг, како што се групацијата „Фич“ и „ [[Стандард и Пурс|Стандард и Пурс“]] .<ref name="King del Rosario">{{Наведена мрежна страница|url=http://e.globis.jp/article/000253.html|title=MBA Buzz: More Funds in the Philippines|last=King del Rosario|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407063110/http://e.globis.jp/article/000253.html|archive-date=April 7, 2014|accessdate=June 11, 2013}}</ref> Во 1994 година, на Филипините биле испратени дознаки од прекуокеански Филипинци во вредност од над 2 милијарди американски долари.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fw5N5qg5BHQC&pg=PA159|title=Coast of Dreams|last=Kevin Starr|date=June 22, 2011|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=978-0-307-79526-7|page=159}}</ref> Во 2012 година, американските Филипински испратиле 43% од сите дознаки испратени на Филипини, во вкупен износ од 10,6 милијарди американски долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2013/11/13/more-than-3-4m-americans-trace-ancestry-to-philippines/|title=More than 3.4M Americans trace their ancestry to the Philippines|last=Drew Desilver|date=November 13, 2013|work=Fact Tank|publisher=Pew Research Center|accessdate=December 19, 2014}}</ref> === Земјоделството === [[Податотека:Sugarcane_plantations_Bacolod_Philippines.jpg|лево|мини|240x240пкс| Огромни насади со шеќерна трска во Баколод, [[Западни Висаи|Западни Висаја]] .]] Земјоделството вработува 30% од филипинската работна сила заклучно со 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS|title=Employment in agriculture (% of total employment)|publisher=|accessdate=March 3, 2015}}</ref> Земјоделството претставува 11% од БДП на Филипините заклучно со 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.worldbank.org/indicator/NV.AGR.TOTL.ZS/countries|title=Agriculture, value added (% of GDP)|publisher=|accessdate=March 3, 2015}}</ref> Видот на активност се движи од мало земјоделско производство и [[риболов]] до големи комерцијални потфати со значителен извозен фокус. Филипините се најголем светски производител на [[Кокосова палма|кокос]] произведувајќи 19.500.000 тони во 2009 година. Производството на кокос на Филипините е генерално концентрирано во средни фарми.<ref name="HayamiQuisumbing1990">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6qGEpP8nI4MC&pg=PA108|title=Toward an alternative land reform paradigm: a Philippine perspective|last=Hayami|first=Yūjirō|last2=Quisumbing|first2=Maria Agnes R.|last3=Adriano|first3=Lourdes S.|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1990|isbn=978-971-11-3096-1|page=108|access-date=November 15, 2011}}</ref> Филипините се исто така втор најголем производител на ананас во светот, произведувајќи 2.730.000 метрички тони во 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.statista.com/statistics/298517/global-pineapple-production-by-leading-countries/|title=World pineapple production by Country|accessdate=September 27, 2020}}</ref> [[Податотека:Aerial_shot_of_General_Santos_City_Port_in_South_Cotabato.jpg|лево|мини| Комплекс на пристаништа за риболов Генерал Сантос]] Производството на ориз на Филипините е важно за снабдувањето со храна во земјата и економијата. Филипините се 8-ми по големина производител на [[ориз]] во светот, сочинувајќи 2,8% од глобалното производство на ориз.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://faostat3.fao.org/browse/rankings/countries_by_commodity/E |title=Faostat |accessdate=2020-11-15 |archive-date=2016-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160728060615/http://faostat3.fao.org/browse/rankings/countries_by_commodity/E |url-status=dead }}</ref> Филипините исто така биле најголемиот увозник на ориз во светот во 2010 година.<ref name="Reuters">{{Наведени вести|url=http://uk.reuters.com/article/2011/01/28/uk-rice-exporters-idUKTRE70R1LY20110128?pageNumber=1|title=Factbox – Top 10 rice exporting, importing countries|date=January 28, 2011|work=Reuters|access-date=March 30, 2011|archive-date=2014-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015074127/http://uk.reuters.com/article/2011/01/28/uk-rice-exporters-idUKTRE70R1LY20110128?pageNumber=1|url-status=dead}}</ref> Оризот е најважната култура на храна, главна храна во поголемиот дел од земјата. Интензивно се произведува во [[Лусон]] (особено [[Централен Лусон]] ), [[Западни Висаи|Западен Висаи]], [[Давао (регион)|Јужен Минданао]] и [[Сокксксарген|Централен Минданао]] . Филипините се еден од најголемите производители на [[шеќер]] во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/es/ess/top/commodity.html?lang=en&item=156&year=2005|title=ESS Website ESS : Statistics home|publisher=|accessdate=March 3, 2015}}</ref> Најмалку 17 провинции сместени во осум региони на нацијата имаат култури од [[шеќерна трска]], од кои регионот на островот Негрос претставува половина од вкупното производство на земјата. Почнувајќи од културната година 2012–2013 година, 29 мелници се оперативни поделени на следниов начин: 13 мелници во Негрос, 6 мелници во Лусон, 4 мелодии во Панај, 3 во Источен Висаи и 3 во Минданао.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sra.gov.ph/historical-statistics/|title=Historical Statistics|publisher=|accessdate=March 3, 2015|archive-date=2022-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209012536/https://www.sra.gov.ph/historical-statistics/|url-status=dead}}</ref> Опсег од 360.000 до 390.000 хектари се посветени на производството на шеќерна трска. Најголемите области со шеќерна трска се наоѓаат во регионот на островот Негрос, што претставува 51% од засадените области со шеќерна трска. Ова е проследено со [[Минданао]] кој учествува со 20%; [[Лусон]] за 17%; Панај за 07% и [[Источни Висаи|Источните Висаја]] за 04%.<ref name="PHILSURIN2010">{{Наведена книга|title=Master Plan For the Philippine Sugar Industry|publisher=Sugar Master Plan Foundation, Inc.|year=2010|page=7}}</ref> === Бродоградба и поправка === Филипините се главен играч во глобалната бродоградба со бродоградилишта во Олонгапо, [[Себу|Цебу]], Градот Сантос и [[Батангас]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ph.news.yahoo.com/philippines-shipbuilding-hub-asia-pacific-085144615.html|title=Philippines Shipbuilding Hub In Asia-Pacific|date=December 4, 2012|work=Yahoo News Philippines|accessdate=March 3, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://business.inquirer.net/money/topstories/view/20101108-302166/Cebu-shipbuilder-to-deliver-PHs-largest-vessel|title=Business - Cebu shipbuilder to deliver PHs largest vessel - INQUIRER.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140806121509/http://business.inquirer.net/money/topstories/view/20101108-302166/Cebu-shipbuilder-to-deliver-PHs-largest-vessel|archive-date=August 6, 2014|accessdate=March 3, 2015}}</ref> Земјата станала четврта по големина по бродоградба во 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.crossworldmarine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=85:philippines-one-of-the-worlds-leaders-in-shipbuilding&catid=6:press-releases&Itemid=26|title=Crossworld Marine|work=crossworldmarine.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/philippines/industry-shipbuilding.htm|title=Philippine Shipbuilding Industry|last=John Pike|publisher=|accessdate=March 3, 2015}}</ref> Сувопроизведени товарни бродови сега се извезуваат во земјите каде што се наоѓаат операторите за испорака. Јужнокорејскиот Ханжин започнал со производство во Олонгапо во 2007 година од 20 брода нарачани од германски и грчки бродски оператори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shippingtimes.co.uk/item534_hanjin_philippines.htm|title=New era as shipbuilding production begins in the Philippines|publisher=|accessdate=March 3, 2015|archive-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070509003203/http://www.shippingtimes.co.uk/item534_hanjin_philippines.htm|url-status=dead}}</ref> Бродоградилиштата во земјата сега градат бродови како превозници на големо, контејнери и големи патнички фериботи. Бродоградилиштето на генералот Сантос е главно за поправка и одржување на бродот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bairdmaritime.com/index.php?option=com_content&view=article&id=10917:big-ambitions-for-philippines-shipbuilding&catid=113:ports-and-shipping&Itemid=208|title=Big ambitions for Philippines shipbuilding|last=William Poole|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402135248/http://bairdmaritime.com/index.php?option=com_content&view=article&id=10917:big-ambitions-for-philippines-shipbuilding&catid=113:ports-and-shipping&Itemid=208|archive-date=April 2, 2015|accessdate=March 3, 2015}}</ref> Опкружена е со вода, земјата има изобилство природни пристаништа во длабоко море, идеални за развој како места за производство, градежништво и поправки. Над сегашните бродоградилишта, се прошируваат две дополнителни бродоградилишта во провинцијата [[Источен Мисамис|Мисамис Ориентал]] и Кагајан за поддршка на идните локатори. Има огромен базен со работна сила од 60.000 овластени заварувачи кои го сочинуваат најголемиот дел од работниците во бродоградба. Во секторот за поправка на бродови, комплексот Навотас во [[Метро Манила]] се очекува да смести 96 пловни објекти за поправка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.businessmirror.com.ph/index.php/news/top-news/3760-filipino-firm-invests-p259m-for-shipyard-in-navotas|title=Filipino firm invests P259M for shipyard in Navotas|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216143922/http://businessmirror.com.ph/index.php/news/top-news/3760-filipino-firm-invests-p259m-for-shipyard-in-navotas|archive-date=December 16, 2012|accessdate=January 12, 2013}}</ref> === Автомобилство === АБС користен во [[Мерцедес-Бенц|автомобилите Мерцедес-Бенц]], [[БМВ]] и Волво се произведени на Филипини. [[Тојота]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mb.com.ph/articles/301368/toyota-defends-assembly-small-cars-philippines#.UKIcCmd9uSo|title=Toyota defends assembly of small cars in the Philippines – Manila Bulletin|publisher=}}</ref> [[Митсубиши]], [[Нисан]] и [[Хонда]] се најистакнатите [[Автомобилска индустрија|производители на автомобили кои]] произведуваат автомобили во земјата. Киа и Сузуки произведуваат мали автомобили во земјата. Изусу произведува и џипови во земјата. [[Хонда]] и Сузуки произведуваат мотори во земјата. Извештај за истражување на пазарот во [[Канада]] од 2003 година предвидувал дека понатамошните инвестиции во овој сектор се очекува да растат во следните години. [[Тојота]] продава најмногу возила во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strategis.ic.gc.ca/epic/site/imr-ri.nsf/en/gr115011e.html|title=Automotive Production in the Philippines|last=Oslowski, Justin.|date=March 25, 2003|publisher=Industry Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20071208161345/http://strategis.ic.gc.ca/epic/site/imr-ri.nsf/en/gr115011e.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=December 8, 2007|accessdate=December 11, 2007}}</ref> Во 2011 година, кинеската компанија ''Chery Automobile'' изјавила дека ќе ја гради својата фабрика за составување во [[Лагуна (покраина)|Лагуна]], која ќе служи и извезува автомобили во други земји во регионот, ако месечната продажба достигне 1.000 единици.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://newsinfo.inquirer.net/10788/laguna-car-plant-seen-to-boost-chery%e2%80%99s-sales|title=Laguna car plant seen to boost Chery's sales|last=Garcia-Yap|first=Aileen|work=newsinfo.inquirer.net}}</ref> Продажбата на автомобили на Филипините се искачила од 165.056 примероци во 2011 година на над 180.000 во 2012 година. Јапонскиот гигант за производство на автомобили „ Митсубиши моторс “ објавила дека ќе ги прошири своите активности на Филипините.<ref name="mmphil">{{Наведени вести|url=http://investvine.com/mitsubishi-expands-in-the-philippines/|title=Mitsubishi expands in the Philippines|date=February 21, 2013|access-date=February 21, 2013|publisher=Investvine.com|archive-date=2023-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307055000/http://investvine.com/mitsubishi-expands-in-the-philippines/|url-status=dead}}</ref> === Воздухопловство === Воздухопловните производи на Филипините главно се наменети за извозниот пазар и вклучуваат производство на делови за авиони изградени од [[Боинг|„Боинг“]] и „ [[Ербас|Ербас“]] . Муг е најголемиот производител на воздухопловство со база во Багујо во регионот [[Кордиљера (регион)|Кордиљера]]. Компанијата произведува активатори на авиони во нивниот производствен капацитет. Во 2011 година, вкупното извозно производство на воздушни производи на Филипините достигнало 3 милијарди американски долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ph.news.yahoo.com/relocating-firms-double-exports-aerospace-components-6b-093830140--finance.html|title=Relocating Firms To Double Exports Of Aerospace Components To $6B|work=ph.news.yahoo.com}}</ref> === Електроника === Фабрика на ''Texas Instruments'' во Багио работи веќе 20 години и е најголем производител на чипови DSP во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philnews.com/2005/ma.html|title=The positive outlook to the Philippines|publisher=philnews.com|accessdate=December 11, 2007}}</ref> Фабриката „''Тексашки инструменти''“ во Багујо ги произведува сите чипови што се користат во [[Мобилен телефон|мобилните телефони на „]] [[Nokia|Нокиа“]] и 80% од чиповите што се користат во мобилните телефони „Ериксон“ во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cn-c114.net/577/a376549.html|title=Texas Instruments in Baguio retrenches 392 employees – Equipment\cn-c114 ĄŞ C114 – China Communication Network|publisher=Cn-c114.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20100706052822/http://www.cn-c114.net/577/a376549.html|archive-date=July 6, 2010|accessdate=October 12, 2012}}</ref> До 2005 година, лаптопите на Тошиба се произведуваа во Санта Роса, Лагуна . Во моментов фокусот на фабриката во Филипините е во производството на [[Тврд диск|тврди дискови]] . Производителот на печатачи Lexmark има фабрика во Мактан во регионот на [[Себу]]. === Рударство === [[Податотека:Puhagan_geothermal_plant.jpg|десно|мини|220x220пкс| Геотермална централа во [[Источен Негрос|Негрос Ориентал]]]] Земјата е богата со минерални и геотермални енергетски ресурси. Во 2003 година, биле произведени 1931 мегавати електрична енергија од геотермалните извори (27% од вкупното производство на [[електрична енергија]]), само второ во [[САД]],<ref>{{Наведено списание|last=Tester, JK|last2=Anderson, Bj|last3=Batchelor, As|last4=Blackwell, Dd|last5=DiPippo, R|last6=Drake, Em|last7=Garnish, J|last8=Livesay, B|last9=Moore, Mc|date=Apr 2007|title=Geothermal Energy Systems|url=http://reslab.com.au/resfiles/geo/text.html|journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society A]]|volume=365|issue=1853|pages=1057–94|doi=10.1098/rsta.2006.1964|pmid=17272236|archive-url=https://web.archive.org/web/20050309061903/http://reslab.com.au/resfiles/geo/text.html|archive-date=March 9, 2005|access-date=December 11, 2007}} (from internet archive)</ref> Неодамнешното откритие на резерви на природен гас во нафтени полиња во близина на островот [[Палаван]] веќе се користи за производство на [[електрична енергија]] во три постројки на гас. Депозитите на филипинското [[злато]], [[никел]], [[бакар]], [[паладиум]] и [[хромит]] се едни од најголемите во светот. Други важни минерали вклучуваат [[сребро]], [[јаглен]], [[гипс]] и [[сулфур]]. Постојат значителни наслаги од [[глина]], [[варовник]], [[мермер]], [[силициум диоксид]] и [[фосфат]]. Околу 60% од вкупното рударско производство го сочинуваат неметални минерали, што значително придонело за стабилен раст на производството во индустријата помеѓу 1993 и 1998 година, со раст на вредноста на производството од 58%. Во 1999 година, сепак, производството на минерали се намалило за 16% на 793 милиони американски долари. Извозот на минерали обично се забавува од 1996 година. Предводени од бакарни катоди, извозот на минерали од Филипините во 2000 година достигнало 650 милиони американски долари, едвај поголем од нивото од 1999 година. Ниските цени на металите, високите трошоци за производство, недостатокот на инвестиции во инфраструктурата и предизвикот на новиот закон за рударство придонеле за вкупниот пад на рударската индустрија. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2011)">потребно е цитирање</span>]]'' &#x5D;</sup> Индустријата повторно се вратила, почнувајќи од крајот на 2004 година, кога [[Врховен суд на Филипините|Врховниот суд]] ја потврдила уставноста на важниот закон со кој се дозволува странска сопственост на рударски компании на Филипини. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2010)">потребно е цитирање</span>]]'' &#x5D;</sup> === Туризам === [[Податотека:Boracay_Sailing_Paraw.jpg|мини|Боракај, една од најдобрите туристички одредишта во земјата]] Туризмот е важен сектор за филипинската економија, со придонес од 7,8% во филипинскиот [[Бруто-домашен производ|бруто домашен производ]] (БДП) во 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philstar.com/business/2015/07/21/1479399/tourism-contributes-7.8-gdp-2014|title=Tourism Contributes 7.8 gdp|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122233505/http://www.philstar.com/business/2015/07/21/1479399/tourism-contributes-7.8-gdp-2014|archive-date=November 22, 2015|accessdate=September 27, 2013}}</ref> Туристичката индустрија вработувала 3,8 милиони Филипинци, или 10,2 проценти од националното вработување во 2011 година, според податоците собрани од Националниот одбор за статистика за координација. 7,4 милиони луѓе до 2016 година или околу 18,8 проценти од вкупна работна сила, придонеселе од 8 до 9 проценти во БДП на нацијата.<ref name="investvine">{{Наведена мрежна страница|url=http://investvine.com/philippine-tourism-aims-to-create-3-6m-jobs//|title=Philippine tourism to create 3.6m jobs|last=Calderon|first=Justin|date=March 5, 2013|work=Inside Investor|accessdate=May 23, 2013|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728062024/http://investvine.com/philippine-tourism-aims-to-create-3-6m-jobs/|url-status=dead}}</ref> Во 2014 година, туристичкиот сектор придонел 1,4 трилиони пезоси во економијата на земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://business.inquirer.net/189287/wttc-tourism-contributed-p1-4t-to-economy|title=WTTC: Tourism contributed P1.4T to economy}}</ref> == Регионални сметки == Според ПСА, Бруто регионалниот домашен производ ( [[Бруто-домашен производ|БДП]] ) е [[Бруто-домашен производ|БДП]] измерен на регионално ниво. Бројките подолу се за 2018 година: <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Без свои истражувања|<span title="The material near this tag possibly contains original research. (March 2020)">оригинално истражување?</span>]]''</sup> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto;text-align: right" !Регион !% од [[Бруто регионален домашен производ|БРДП]] '''(пезос)''' !% од БДП !Земјоделство '''(пезос)''' !% од [[Бруто регионален домашен производ|БРДП]] !Индустрија '''(пезос)''' !% од [[Бруто регионален домашен производ|БРДП]] !Услуги '''(пезос)''' !% од [[Бруто регионален домашен производ|БРДП]] !по глава на жител |- | align="left" |[[Метро Манила]] | style="background:#cfc;" |6,535 | style="background:#cfc;" |37.5 | style="background:#ffc;" |11 | style="background:#ffc;" |0.2 |1,003 |15.4 | style="background:#cfc;" |5,520 | style="background:#cfc;" |84.5 | style="background:#cfc;" |500,947 |- | align="left" |[[Кордиљера (регион)|Кордиљера]] |304 |1.7 |26 |8.6 |151 |49.6 |127 |41.8 |161,888 |- | align="left" |[[Илокос]] |548 |3.1 |105 |19.2 |167 |30.5 |276 |50.3 |102,819 |- | align="left" |[[Кагајанска Долина]] |303 |1.7 |101 |33.4 |50 |16.6 |152 |50.0 |83,158 |- | align="left" |[[Централен Лусон]] |1,620 |9.3 | style="background:#cfc;" |233 | style="background:#cfc;" |14.4 |744 |45.9 |643 |39.7 |139,833 |- | align="left" |[[Калабарсон]] |2,571 |14.8 |136 |5.3 | style="background:#cfc;" |1,496 | style="background:#cfc;" |58.2 |939 |36.5 |172,310 |- | align="left" |[[Мимаропа]] |274 |1.6 |67 |24.6 |84 |30.4 |123 |45.0 |83,614 |- | align="left" |[[Бикол]] |374 |2.1 |80 |21.4 |93 |24.8 |201 |53.8 |58,600 |- | align="left" |[[Западни Висаи]] |739 |4.2 |149 |20.2 |181 |24.5 |408 |55.3 |92,043 |- | align="left" |[[Централни Висаи]] |1,157 |6.6 |73 |6.3 |407 |35.2 |677 |58.5 |148,067 |- | align="left" |[[Источни Висаи]] |355 |2.0 |56 |15.9 |139 |39.6 |159 |44.8 |73,996 |- | align="left" |[[Полуостров Самбоанга]] |342 |2.0 |67 |19.6 |112 |32.6 |164 |47.8 |86,368 |- | align="left" |[[Северен Минданао]] |692 |4.0 |156 |22.6 |229 |33.2 |306 |44.3 |140,224 |- | align="left" |[[Давао (регион)|Давао]] |817 |4.7 |121 |14.8 |289 |35.3 |407 |49.9 |155,657 |- | align="left" |[[Сокксксарген]] |473 |2.7 |121 |25.6 |156 |32.9 |196 |41.4 |97,034 |- | align="left" |[[Карага]] |194 |1.1 |37 |19.2 |52 |26.6 |105 |54.2 |67,228 |- | align="left" |Бангсаморо | style="background:#ffc;" |129 | style="background:#ffc;" |0.7 |76 |58.9 | style="background:#ffc;" |7 | style="background:#ffc;" |5.1 | style="background:#ffc;" |46 | style="background:#ffc;" |36.0 | style="background:#ffc;" |32,220 |- | align="left" |'''Вкупно''' |'''17,426''' |100 |'''1,618''' |'''9.3''' |'''5,358''' |'''30.7''' |'''10,450''' |'''60.0''' |'''163,475''' |} == Меѓународни споредби == {| class="sortable wikitable" !Организација ! Извештај ! Од ! Промена од претходната ! Рангирање |- | Институт Фрејзер | Економска слобода на светот | 2014 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 5) | 51 од 144 |- | [[Меѓународен монетарен фонд]] | Бруто домашен производ (ПКМ) | 2016 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 2) | 29-тА <ref>[[Список на земји според БДП (ПКМ)]]</ref> |- | [[Меѓународен монетарен фонд]] | [[Список на земјите по БДП (номинален)|Бруто домашен производ (номинален)]] | 2016 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 6) | 33-ти <ref>[[Список на земјите по БДП (номинален)]]</ref> |- | [[Меѓународен монетарен фонд]] | [[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|БДП по глава на жител (ПКМ)]] | 2015 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 1) | 118.<ref>[[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител]]</ref> |- | [[Меѓународен монетарен фонд]] | [[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|БДП по глава на жител (номинален)]] | 2015 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 5) | 123.<ref>[[List of countries by GDP (nominal) per capita]]</ref> |- | [[Меѓународен монетарен фонд]] | [[Девизни резерви]] | 2016 година | style="text-align:center" | ({{steady}} ) | 26-ти <ref>[[List of countries by foreign-exchange reserves]]</ref> |- | Фондацијата Херитиџ / ''The Wall Street Journal'' | Индекс на економска слобода | 2016 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 13) | 76 од 178 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heritage.org/index/excel/2016/index2016_data.xls|title=Index Data 2016|work=heritage.org|accessdate=2020-11-15|archive-date=2016-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207175335/http://www.heritage.org/index/excel/2016/index2016_data.xls|url-status=dead}}</ref> |- | [[„Светска книга на факти“ на ЦИА|Светски фактбук]] | [[Надворешен долг]] | 2014 година | style="text-align:center" | ({{decreasePositive}} 3) | 57-ми <ref>External Debt [[List of countries by external debt]]</ref> |- | [[Обединети нации]] | [[Индекс на човековиот развој|Индекс на човечки развој]] | 2014 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 1) | 117 од 187 <ref>Human Development Index 2014 [[List of countries by Human Development Index]]</ref> |- | [[Светски економски форум]] | Глобална конкурентност | 2018–2019 година | style="text-align:center" | ({{steady}} ) | 56 од 148 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|title=The Global Competitiveness Report 2018|publisher=|accessdate=October 17, 2018}}</ref> |- | [[Светски економски форум]] | Глобален извештај за овозможување трговија | 2014 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 8) | 64 од 138 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philstar.com/business/2014/04/03/1308090/phl-moves-wef-enabling-trade-index|title=Phl moves up in WEF Enabling Trade Index|work=philstar.com|accessdate=March 3, 2015}}</ref> |- | [[Светски економски форум]] | Индекс на финансиски развој | 2012 година | style="text-align:center" | ({{decrease}} 5) | 49 од 60 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www3.weforum.org/docs/FDR/2012/WEF_FDR_Rankings_2012.pdf|title=The Financial Development Index 2012 rankings: Comparison with 2011|publisher=World Economic Forum|accessdate=September 15, 2014}}</ref> |- | [[Светска банка]] | Леснотија на водење бизнис | 2014 година | style="text-align:center" | ({{increase}} 13) | 95 од 183 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/philippines/|title=Ease of Doing Business Report|publisher=Doingbusiness.org|accessdate=September 28, 2013|archive-date=2013-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006153219/http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/philippines}}</ref> |} == Статистика == [[Податотека:Philippines_wealth_chart.png|десно|мини|390x390пкс| Процент на население во 2007 година кое живее под прагот на сиромаштија, по провинција. Провинциите со потемни нијанси имаат повеќе луѓе кои живеат под прагот на сиромаштија.]] {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:10px; float:right;" ! colspan="3" |Економски раст <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.neda.gov.ph/econreports_dbs.asp|title=National Income Accounts (NIA) – GNP/GDP Matrices|last=National Economic and Development Authority (NEDA), Republic of the Philippines|archive-url=https://web.archive.org/web/20100820190552/http://www.neda.gov.ph/econreports_dbs.asp|archive-date=August 20, 2010|accessdate=September 24, 2010}}</ref><ref name="q2rev">Agcaoili, Lawrence. (November 26, 2010). [https://archive.today/20130131124309/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=633351&publicationSubCategoryId=66 GDP growth slows to 6.5% in 3rd quarter]. ''[[The Philippine Star]]''.</ref> |- ! Година ! % БДП ! % БДП |- style="background:white; text-align:center;" | 1999 година | 3.1 | 2.7 |- style="background:white; text-align:center;" | 2000 година | 4.4 | 7.7 |- style="background:white; text-align:center;" | 2001 година | 2.9 | 3.6 |- style="background:white; text-align:center;" | 2002 година | 3.6 | 4.1 |- style="background:white; text-align:center;" | 2003 година | 5,0 | 8.5 |- style="background:white; text-align:center;" | 2004 година | 6.7 | 7.1 |- style="background:white; text-align:center;" | 2005 година | 4.8 | 7.0 |- style="background:white; text-align:center;" | 2006 година | 5.2 | 5,0 |- style="background:white; text-align:center;" | 2007 година | 7.1 | 6.2 |- style="background:white; text-align:center;" | 2008 година | 4.2 | 5,0 |- style="background:white; text-align:center;" | 2009 година | 1.1 | 6.1 |- style="background:white; text-align:center;" | 2010 г. | 7.6 | 8.2 |- style="background:white; text-align:center;" | 2011 година | 3.7 | 2.6 |- style="background:white; text-align:center;" | 2012 година <ref name="NSCBgdpgni"/> | 6.8 | 6.5 |- style="background:white; text-align:center;" | 2013 година | 7.2 | 7.5 |- style="background:white; text-align:center;" | 2014 година | 6.1 | 5.8 |- style="background:white; text-align:center;" | 2015 година | 5.8 | 5.4 |- style="background:white; text-align:center;" | 2016 година | | |- |- style="background:white; text-align:center;" | 2017 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://psa.gov.ph/nap-press-release|title=Philippine Statistics Authority {{!}} Republic of the Philippines|work=psa.gov.ph|language=en|accessdate=March 25, 2018}}</ref> | 6.7 | 6.5 |- style="background:white; text-align:center;" ! colspan="3" | <small>''* Пресметано по Цени 2000''</small> |- ! colspan="3" | <small>''** Извор: NEDA и NSCB''</small> |} [[Податотека:2006Filipino_exports.PNG|десно|мини|280x280пкс| Филипински извоз во 2006 година]] [[Податотека:Philippines_Export_Treemap.png|десно|мини|280x280пкс| Графички приказ на извозот на производи на Филипини во 28 категории обележани во боја]] Повеќето од следниве статистички податоци се добиени од [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=35&pr.y=15#Econ Меѓународниот монетарен фонд - Филипини] (заклучно со 2012 година; бројките се во американски долари, освен ако не е поинаку наведено). * '''БДП - паритет на куповната моќ:''' 751,770 милијарди американски долари (2015 година) * '''БДП - реална стапка на раст:''' 5,6% (Q2 2015) * Паритет на куповна моќ на '''БДП по глава на жител''' : 6.985.680 американски долари (2014 година) * '''Номинален БДП:''' 330,9 милијарди долари (2016 година) * '''БДП по глава на жител:''' 2.913,344 американски долари (2014) <ref name="IMFreport">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=52&pr1.y=11&c=566&s=NGDPDPC&grp=0&a=], [[International Monetary Fund]].</ref> * '''БДП - состав по сектор:''' *: ''земјоделство:'' 10,3% *: ''индустрија:'' 30,9% *: ''услуги:'' 58,8% (проценка на 2015 година) ) <ref name="CIAfactbookPhilEcon">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html#Econ CIA World Factbook, Philippines] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html#Econ |date=2015-07-19 }}, Retrieved May 15, 2009.</ref> * '''Население под прагот на сиромаштија:''' помалку од 1,25 американски долари / 10,41% (2009)<br>помалку од $ 2 / 25,2% (2012 година),<ref name="NSCBstatwatch">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/stats/statwatch.asp|title=Philippine Statistics Authority|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113152939/http://www.nscb.gov.ph/stats/statWatch.asp|archive-date=November 13, 2012}}</ref> 26,3% (2009 година), 32,9% (проценка на 2006 година) ) * '''Приходите или потрошувачката на домаќинствата според процентот на учество:''' *: ''најниски 10%:'' 2,9% *: ''највисоки 10%:'' 30,5% (проценка на 2012 година) ) * '''Стапка на инфлација (потрошувачки цени):''' 1,4% (проценка на 2015 година), 4,1% (проценка на 2014 година), 5,3% (проценка на 2011 година), 3,5% (септември 2010 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://census.gov.ph/data/sectordata/datacpi.html|title=Consumer Price Index September 2010|last=National Statistics Office, Republic of the Philippines.|authorlink=National Statistics Office|date=October 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100223014332/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/datacpi.html|archive-date=February 23, 2010|accessdate=September 30, 2010}}</ref> * '''Работна сила:''' 41,37 милиони (проценка на 2015 година) ) * '''Работна сила по професија:''' *: земјоделство 29% *: индустрија 16% *: услуги 55% (проценка на 2015 година) ) * '''Стапка на невработеност:''' 6,3% (проценка на 2015 година), 6,8% (проценка на 2014 година) '''7,5% (април 2013 година),<ref name="NSCBlabor">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_labor.asp|title=Philippine Statistics Authority|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20030821115107/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_labor.asp|archive-date=August 21, 2003}}</ref> 6,9% (април 2012 година), 7,2% (април 2011 година) <ref name="censuslfs">{{Наведена мрежна страница|url=http://census.gov.ph/data/pressrelease/2011/lf1102tx.html|title=April 2011 Labor Force Survey (LFS)|publisher=Census.gov.ph|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624052857/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2011/lf1102tx.html|archive-date=June 24, 2011|accessdate=September 4, 2011}}</ref>''' * '''Буџет:''' *: ''приходи:'' 34,58 милијарди долари (2013 година),<ref name="NSCBfinance">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_finance.asp|title=Philippine Statistics Authority|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20121212054527/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_finance.asp|archive-date=December 12, 2012}}</ref> 46,64 милијарди долари (проценка на 2015 година) ) *: ''расходи:'' 44,29 милијарди долари (2013 година), 47,76 милијарди долари (проценка на 2015 година) ) * '''Девизни резерви:''' 85,761 милијарди американски долари (јануари 2013 година) <ref name="www.interaksyon.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interaksyon.com/business/44827/end-september-forex-reserves-climb-to-81-9-b|title=End-September forex reserves climb to $81.9-B|date=October 5, 2012|publisher=InterAksyon.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005233105/http://www.interaksyon.com/business/44827/end-september-forex-reserves-climb-to-81-9-b|archive-date=October 5, 2012|accessdate=October 12, 2012}}</ref> * '''Индустрии:''' составување електроника, бродоградба, облека, обувки, фармацевтски производи, хемикалии, производи од дрво, преработка на храна, рафинирање на нафта, риболов * '''Стапка на раст на индустриското производство:''' 6% (проценка на 2015 година) ) * '''Електрична енергија - производство:''' 75,27 милијарди kWh (проценка на 2013 година) ) * '''Електрична енергија - потрошувачка:''' 75,27 милијарди kWh (проценка на 2013 година) ) * '''Електрична енергија - извоз:''' 0 kWh (2013) * '''Електрична енергија - увоз:''' 0 kWh (2013) * '''Земјоделство - производи:''' шеќерна трска, [[Кокосова палма|кокос]], [[ориз]], [[пченка]], [[Банана|банани]], касави, ананас, манго ; [[свинско месо]], јајца, говедско месо ; [[Риби|риба]] [[Податотека:Port_of_Manila.jpg|мини|Пристаништето во Манила е примарно пристаниште за стоки што влегуваат во земјата.]] * '''Извоз:''' 58,65 милијарди долари (проценка на јануари – септември 2015 година) 62,1 милијарди долари (2014 година) 53,98 милијарди долари (2013 година) <ref name="NSCBtrade">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_trade.asp|title=Philippine Statistics Authority|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20121212052343/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_trade.asp|archive-date=December 12, 2012}}</ref> 54,17 милијарди долари (проценка на 2011 година); 69,46 милијарди долари (проценка на 2010 година) ) <ref name="CIAfactbookPhilEcon"/> * '''Извоз - стока:''' полупроводници и електронски производи, опрема за транспорт, облека, производи од бакар, нафтени производи, кокосово масло, овошје * '''Извоз - партнери:''' [[Јапонија]] 21%, [[Соединети Американски Држави|САД]] 15%, [[Народна Република Кина|Кина]] 11%, [[Хонгконг]] 10,6%, [[Сингапур]] 6,2%, [[Германија]] 4,5%, [[Јужна Кореја]] 4,3% (2015) * '''Увоз:''' 66,69 милијарди долари (2015 година), 65,4 милијарди долари (2014 година), 61,831 милијарди долари (2013 година), 68,84 милијарди долари (проценка на 2011 година) ) * '''Увоз - стоки:''' електронски производи, минерални горива, машини и опрема за транспорт, железо и челик, текстилни ткаенини, житарици, хемикалии, пластика * '''Увоз - партнери:''' [[Народна Република Кина|Кина]] 16,2%, [[Соединети Американски Држави|САД]] 10,8%, [[Јапонија]] 9,6%, [[Сингапур]] 7%, Јужна Кореја 6,5%, Тајланд 6,4%, Малезија 4,7, [[Индонезија]] 4,4% (2015) * '''Долг - надворешен:''' 75,61 милијарди долари (проценка на 30.09.2015 година) ) * '''Валута:''' 1 [[Филипинско пезо|филипински пезос]] (₱) = 100 центавоси * '''Девизни курсеви:''' Филипински пезоси (PHP) по американски долар - 50,4 (проценка на 2017 година), 47,493 (проценка на 2016 година), 47,493 (проценка на 2015 година), 45,503 (проценка на 2014 година), 44,395 (проценка на 2013 година), 42,43 (просечна 2012 година), 43,31 (просечен 2011 година), 45,11 (просек од 2010 година), 47,637 (просек од 2009 година), 44,475 (просек од 2008 година), 46,148 просек (2007 година), 51,314 (просек од 2006 година), 55,085 (просек од 2005 година) <ref name="NSCBpesodollar">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nscb.gov.ph/stats/pesodollar.asp|title=Philippine Statistics Authority|publisher=National Statistical Coordination Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151026/http://www.nscb.gov.ph/stats/pesodollar.asp|archive-date=November 13, 2012}}</ref> == Буџет на Владата == Буџетот на националната влада за 2016 година ги утврдила следниве алокации на буџетот:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philstar.com/headlines/2015/07/29/1482126/p3-t-continuity-2016-budget-submitted-house|title=P3-T 'continuity' 2016 budget submitted to House|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729125136/http://www.philstar.com/headlines/2015/07/29/1482126/p3-t-continuity-2016-budget-submitted-house|archive-date=July 29, 2015|accessdate=August 4, 2015}}.</ref> {| class="wikitable" !Алокација на буџетот ! Милјарди пезоси<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> (Php) ! Милјарди американски долари<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> (УСД) ! % |- | Одделение за образование | 435,9 | 9.54 | 14.52 |- | Одделение за јавни работи и автопати | 394,5 | 8.64 | 13.14 |- | Одделение за национална одбрана | 172.7 | 3,78 | 5,75 |- | Сектор за внатрешни работи и локална самоуправа | 154,5 | 3.38 | 5.14 |- | Одделение за здравство | 128.4 | 2.81 | 4.28 |- | Одделение за социјална помош и развој | 104.2 | 2.28 | 3.47 |- | Одделение за земјоделство | 93,4 | 2,05 | 3.11 |- | Одделение за финансии | 55.3 | 1.21 | 1,84 |- | Одделение за транспорт и врски | 49.3 | 1,08 | 1,64 |- | Одделение за животна средина и природни ресурси | 25,8 | 0,56 | 0,85 |- | Одделение за наука и технологија | 18,6 | 0,41 | 0,62 |} == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * {{Наведена книга|url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Developmental/Regional/?view=usa&ci=9780195158984|title=The Philippine Economy: Development, Policies, and Challenges|last=Balisacan|first=Arsenio|last2=Hal Hill|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-515898-4|location=New York|page=496|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628195325/http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Developmental/Regional/?view=usa&ci=9780195158984|archive-date=June 28, 2011|df=dmy-all}}<bdi>{{Наведена книга|url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Developmental/Regional/?view=usa&ci=9780195158984|title=The Philippine Economy: Development, Policies, and Challenges|last=Balisacan|first=Arsenio|last2=Hal Hill|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-515898-4|location=New York|page=496|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628195325/http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Developmental/Regional/?view=usa&ci=9780195158984|archive-date=June 28, 2011|df=dmy-all}}</bdi> {{Наведена книга|url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Developmental/Regional/?view=usa&ci=9780195158984|title=The Philippine Economy: Development, Policies, and Challenges|last=Balisacan|first=Arsenio|last2=Hal Hill|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-515898-4|location=New York|page=496|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628195325/http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Developmental/Regional/?view=usa&ci=9780195158984|archive-date=June 28, 2011|df=dmy-all}} * {{Наведено списание|last=Balisacan|first=Arsenio|author-link=|last2=Hal Hill|year=2007|title=The Dynamics of Regional Development: The Philippines in East Asia|url=http://www.adbi.org/files/2007.01.30.book.dynamic.regional.development.charts.pdf|location=Cheltenham, UK|publisher=Edward Elgar|pages=|doi=|isbn=|id=|access-date=2020-11-15|archive-date=2010-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208055649/http://www.adbi.org/files/2007.01.30.book.dynamic.regional.development.charts.pdf|url-status=dead}} * Багвати, Јагдиш и Ана Кругер . (1974) ''Режими на надворешна трговија и економски развој'' . Национално биро за економски истражувања . * Канг, Дејвид Ц. (2002). [https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''Капитализам - Крупција и развој во Јужна Кореја и Филипини''] . Универзитетски печат во Кембриџ.{{ISBN|978-0-521-00408-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-521-00408-4|978-0-521-00408-4]] . * Вилегас, Бернардо . (2010). ''Филипинска предност'' (3-то издание) ) Манила: Универзитет во Азија и Тихи Океан . * [http://210.213.119.26/readbook_content.jsp?filename=BOOK00000031&page=1&epage=30 Држава на Филипинските острови]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Книга напишана од Шпанец во почетокот на 19 век, во која се проучуваат економските услови на Филипините, кои тогаш беа колонија на Шпанија. Он-лајн книга објавена од [https://web.archive.org/web/20081217085143/http://filipiniana.net/ Filipiniana.net] . * [http://www.asiancenturyinstitute.com/development/149-philippines-asia-s-new-tiger-economy/ Филипини - нова азиска тигарска економија] * [http://www.asiancenturyinstitute.com/development/203-philippines-opportunity-point/ Поента за можноста на Филипините] == Надворешни врски == * [http://www.bsp.gov.ph/ Бангко Централна Пилипинас (Централна банка на Филипини)] * [https://web.archive.org/web/20081003100406/http://www.nscb.gov.ph/ Национален одбор за статистика за координација] * [http://www.dti.gov.ph/ Одделение за трговија и индустрија] * [http://www.dof.gov.ph/ Одделение за финансии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090228162510/http://www.dof.gov.ph/ |date=2009-02-28 }} * [http://www.pse.com.ph/ Филипинска берза] * [https://web.archive.org/web/20040107105513/http://www.nfsp-philippines.org/ Национална федерација на садници за шеќерна трска] * [https://web.archive.org/web/20060613081106/http://tourism.gov.ph/ Одделение за туризам] * [https://web.archive.org/web/20070521073256/http://www.aaacbc.com/ Филипински деловни брокери] * [https://web.archive.org/web/20070304140527/http://www.peza.gov.ph/ Филипинска управа за економска зона] {{Азија по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Филипините| ]] fwvniqobi64e8bziiqvyfqdr2aui9zh 0 1254677 5623119 5583921 2026-09-02T19:22:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623119 wikitext text/x-wiki {{Infobox economy | country = Шри Ланка | image = File:On14 Colombo.jpg | image_size = 310px | caption = [[Коломбо]], финансиски центар на Шри Ланка | currency = [[Шриланечка рупија]] (Rs) (LKR) (රු) | fixed exchange = | year = Календарска година | organs = [[Светска трговска организација|СТО]], [[Светска царинска организација|СЦО]], [[Јужноазиска зона на слободна трговија|САФТА]], [[Шангај организација за соработка|ШОС]], [[BIMSTEC]], [[AIIB]] и други | group = {{plainlist| *[[Развиена земја|Развој]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=29 September 2019}}</ref> *Економија со понизок и среден приход<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[World Bank]] |website=datahelpdesk.worldbank.org |access-date=1 July 2020}}</ref>}} | population = {{increase}} 21,803,000 (2019)<ref name="estimate">{{cite web | url = http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf | title = Mid-year population projection | accessdate = 30 October 2018 | archive-date = 2017-11-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171117022357/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf | url-status = dead }}</ref> | gdp = {{plainlist| *{{decrease}} $81 милијарди (nominal, 2020 est.)<ref name="IMFWEOLK">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=524,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,LUR,&sy=2017&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=15 November 2020}}</ref> *{{decrease}} $288 милијарди ([[Паритет на куповна моќ|ПКМ]], 2020.)<ref name="IMFWEOLK"/>}} | gdp rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален)|65-та (номинален, 2020)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ)|57-ма (ПКМ, 2020)]]}} | growth = {{plainlist| *3.3%&nbsp;(2018) 2.3%&nbsp;(2019e) *−3.2%&nbsp;(2020f) 0.0%&nbsp;(2021ф)<ref>{{cite web |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=98 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33748 |website=openknowledge.worldbank.org |publisher=[[World Bank]] |accessdate=24 June 2020}}</ref>}} | per capita = {{plainlist| *{{decrease}} $3,698 (номинален.)<ref name="IMFWEOLK"/> *{{decrease}} $13,114 (ПКМ, 2020.)<ref name="IMFWEOLK"/>}} | per capita rank = {{plainlist| *[[Список на земјите по БДП (номинален) по глава на жител|113-та (номинален, 2019)]] *[[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|94-та (ПКМ, 2019)]]}} | sectors = {{plainlist| * [[Примарен сектор на економијата|земјоделство]]: 7,8% * [[Секундарен сектор на економијата|индустрија]]: 30,5% * [[Терциерен сектор на економијата|услуги]]: 61,7% *(2017 est.)<ref name="CIAWFCE">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=16 March 2019 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |url-status=dead }}</ref>}} | components = | inflation = 4.7% (2020.)<ref name="IMFWEOLK"/> | poverty = {{plainlist| *4.1% (2016)<ref>{{cite web |title=Poverty headcount ratio at national poverty lines (% of population) - Sri Lanka |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.NAHC?locations=LK&name_desc=false |website=data.worldbank.org |publisher=World Bank |accessdate=22 January 2020}}</ref> *{{increaseNegative}} 11.3% помалку од $3.20/ден (2020ф)<ref name="WBSpring2020">{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33478 |title=South Asia Economic Focus, Spring 2020 : The Cursed Blessing of Public Banks |page=107 |publisher=[[World Bank]] |website=openknowledge.worldbank.org |access-date=14 April 2020}}</ref>}} | gini = 39.8 {{color|darkorange|medium}} (2016, [[World Bank]])<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=LK |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=16 March 2019}}</ref> | hdi = {{plainlist| *{{increase}} 0.780 {{color|green|high}} (2018)<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/137506 |title=Human Development Index (HDI) |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |website=hdr.undp.org |access-date=11 December 2019}}</ref> ([[Список на земји според индекс на човечки развој|71-ва]]) *{{increase}} 0.686 {{color|darkorange|medium}} [[List of countries by inequality-adjusted HDI|IHDI]] (2018)<ref>{{cite web |title=Inequality-adjusted HDI (IHDI) |url=http://hdr.undp.org/en/indicators/138806 |website=hdr.undp.org |publisher=[[United Nations Development Programme|UNDP]] |accessdate=22 May 2020}}</ref> ([[Список на земји според индекс на човечки развој|54-та]])}} | edbr = {{increase}} [[Индекс на леснотија на деловно работење|99-та (средно, 2020)]]<ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web |url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/sri-lanka |title=Ease of Doing Business in Sri Lanka |publisher=Doingbusiness.org |accessdate=24 January 2017 }}</ref> | labour = {{plainlist| *{{increase}} 8,647,906 (2019)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=LK&name_desc=false |title=Labor force, total - Sri Lanka |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=17 December 2019}}</ref> *{{increase}} 51.8% вработеност (2017)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.EMP.TOTL.SP.NE.ZS?locations=LK&name_desc=false |title=Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) - Sri Lanka |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=15 October 2019}}</ref>}} | occupations = {{plainlist| * [[Примарен сектор на економијата|земјоделство]]: 27% * [[Секундарен сектор на економијата|индустрија]]: 26% * [[Терциерен сектор на економијата|услуги]]: 47% *(31 декември 2016)<ref name="CIAWFCE"/>}} | unemployment = {{plainlist| *{{increaseNegative}} 8.4% (2020.)<ref name="IMFWEOLK"/> *{{increaseNegative}} 4.4% (2018)<ref name="IMFWEOLK"/>}} | industries = [[Индустрија за облека на Шри Ланка|текстил и облека]], [[туризам]], [[телекомуникации]], [[информатичка технологија во Шри Ланка|услуги за информатичка технологија]], [[банкарство]], [[испорака]], [[рафинирање на нафта]], [[конструкција]] и преработка на [[чај]], [[гума]], [[кокос]], [[тутун]] и други земјоделски производи | exports = {{increase}} $11.94 милијарди <small>(2019)</small><ref name="CIAWFCE"/> | export-goods = текстил и облека, чај и зачини, електроника, производство на гума, риба, скапоцени камења | export-partners = {{plainlist| *{{flag|EU}} 28.6% *{{flag|USA}} 24.9% *{{flag|India}} 6.7% *{{flag|China}} 3.7% *{{flag|UAE}} 2.6% *(2017)<ref name="Nordea">{{cite news|url=https://www.nordeatrade.com/en/explore-new-market/sri-lanka/trade-profile|title=Trade Profile-Sri Lanka|accessdate=23 June 2020|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128082121/https://www.nordeatrade.com/en/explore-new-market/sri-lanka/trade-profile|url-status=dead}}</ref>}} | imports = {{decrease}} $19.931 милијарди <small>(2019)</small><ref name="CIAWFCE"/> | import-goods = Минерални горива, вклучувајќи нафтени производи<small>(12.3%)</small><br>Машини вклучувајќи компјутери</small>(9%)</small><br>Електрични машини, опрема</small><br> Возила</small>(7,1%) </small> <br> Текстилна ткаенина</small>(5%) </small> <br> Пластика</small> (3,7%) </small> <br> Памук </small>(3,3%) </small> <br> Тешки метали</small>(3%) </small> <br> Бродови и чамци</small>(2,8%) </small> <br> Железо, челик, алуминиум</small> (2,8%) </small> | import-partners = {{plainlist| *{{flag|India}} 21.1% *{{flag|China}} 19.7% *{{flag|EU}} 8% *{{flag|Singapore}} 6.1% *{{flag|Japan}} 4.9% *(2017)<ref name="Nordea" />}} | current account = {{increaseNegative}} −$2.31 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFCE"/> | FDI = {{plainlist| *US$1.63 милијарди (2017)<ref>{{cite news |title= Sri Lanka achieves highest ever FDI of USD1.63bn in 2017 |publisher=lbo |url=http://www.lankabusinessonline.com/sri-lanka-achieves-highest-ever-fdi-of-usd1-63bn-in-2017/ |date=2018}}</ref> *{{steady}} Странство: - <ref name="CIAWFCE"/>}} | gross external debt = {{increaseNegative}} $51.72 милијарди (79.1% од БДП) (31 декември 2017.)<ref name="IMFWEOLK"/><ref name="CIAWFCE"/> | debt = {{decreasePositive}} 79.1% од БДП (2017.)<ref name="CIAWFCE"/>{{refn|group=note|опфаќа долг на централната влада и исклучува должнички инструменти директно во сопственост на државни субјекти, освен трезорската каса (на пр. заеми на комерцијални банки на државна корпорација); податоците вклучуваат државен долг што го држат странски субјекти, како и меѓувладин долг; внатревладиниот долг се состои од државни задолжувања од вишок во социјалните фондови, како на пример за пензија; на субнационалните субјекти обично не им е дозволено да продаваат должнички инструменти}} | revenue = 12.07 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFCE"/> | expenses = 16.88 милијарди (2017.)<ref name="CIAWFCE"/> | balance = −5.5% (од БДП) (2017.)<ref name="CIAWFCE"/> | credit = [[Стандард и Пурс]]:<ref>{{cite web |title= Sovereigns rating list |publisher=Standard & Poor's |url=http://www.standardandpoors.com/ratings/sovereigns/ratings-list/en/eu/?subSectorCode=39 |accessdate=26 May 2011}}</ref><br>BB- (Domestic)<br>B+ (Foreign)<br>B+ (T&C Assessment)<br>Outlook: Stable<ref name=guardian>{{cite news |title=How Fitch, Moody's and S&P rate each country's credit rating |date=15 April 2011 |first1=Simon |last1=Rogers |first2=Ami |last2=Sedghi |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2010/apr/30/credit-ratings-country-fitch-moodys-standard |accessdate=28 May 2011}}</ref><br>[[Moody's]]:<ref name=guardian/><br>B1<br>Outlook: Stable<br>[[Fitch Group|Fitch]]:<ref name=guardian/><br>B+<br>Позитивен | reserves = {{plainlist| *$8 милијарди (2018.)<ref>{{cite news |title= Sri Lanka official reserves improve to USD8bn by end 2017|publisher=lbo |url=http://www.lankabusinessonline.com/sri-lanka-official-reserves-improve-to-usd8bn-by-end-2017/ |date=2018}}</ref> *{{increase}} $7.959 милијарди (31 декември 2017.)<ref name="CIAWFCE"/>}} | cianame = ce | spelling = }} [[Пазарна економија|Економијата]] на [[Пазарна економија|слободен пазар]] на [[Шри Ланка]] вреди 92,111 милијарди долари по номинален [[Бруто-домашен производ|бруто домашен производ]] (БДП) и 321,856 милијарди американски долари со [[Паритет на куповна моќ|паритет]] на [[Паритет на куповна моќ|куповната моќ]] (ПКМ).<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DLWHfMsLipAC|title=Economy, Culture, and Civil War in Sri Lanka|last=Winslow|first=Deborah|last2=Woost|first2=Michael D.|date=2014|publisher=[[Indiana University Press]]|isbn=978-0-253-21691-5|location=|page=87|author-link=}}</ref><ref name="imfsl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2022&ssm=1&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=65&pr1.y=11&c=524&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database, October 2016|publisher=[[International Monetary Fund]]|accessdate=20 May 2017}}</ref> Земјата доживеала годишен раст од 6,4 проценти од 2003 до 2012 година, далеку над нејзините регионални врсници. Со приход по глава на жител од 12.811 долари ([[Светска банка]] 2018) или 4.103 номинални американски долари,<ref name="imf.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/LKA|title=IMF economies data - GDP per capita}}</ref> [[Шри Ланка]] е нација со висок среден приход.<ref>https://data.worldbank.org/indicator/ny.gdp.pcap.cd?most_recent_value_desc=true</ref><ref>http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?view=chart</ref> Главните економски сектори на земјата се [[туризам]], извоз на чај, облека, текстил, [[Ориз|производство на ориз]] и други земјоделски производи . Покрај овие економски сектори, вработувањето во странство придонесува многу и во девизи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lmd.lk/what-are-the-main-contributing-sectors-of-sri-lankas-economy/|title=What Are the Main Contributing Sectors of Sri Lanka's Economy?|date=8 September 2017|publisher=LMD|accessdate=23 March 2018}}</ref> Шри Ланка ја исполнила целта на Милениумскиот развој (МР) за преполовување на екстремната сиромаштија и е на пат да ги исполни повеќето други МР, надминувајќи ги другите јужноазиски земји. Шри Ланка доживеала голем пад на сиромаштијата помеѓу 2002 и 2009 година - од 23 на 9 проценти од населението, што е најниско во [[Јужна Азија]]. И покрај тоа, сиромаштијата продолжува да постои. Околу 9 проценти од Шри Ланка, кои повеќе не се класифицирани како сиромашни, живеат во рамките на 20% од границата на сиромаштија и, според тоа, се ранливи на шокови што можат да предизвикаат повторно да западнат во сиромаштија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistics.gov.lk/poverty/SpatialDistributionOfPoverty2012_13.pdf|title=The Spatial Distribution of Poverty in Sri Lanka}}</ref> Од крајот на тридецениската граѓанска војна, [[Шри Ланка]] започнала да се фокусира на долгорочните стратешки и структурни предизвици за развој, бидејќи се обидува да премине во земја со висок среден приход. Шри Ланка има еден од најниските стапки на данок кон БДП во светот, а создавањето работни места за најниските 40% станало предизвик. Шри Ланка, исто така, се соочува со предизвици во социјалното вклучување, управување и одржливост.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/02/15/sri-lanka-a-systematic-country-diagnostic|title=Sri Lanka: A Systematic Country Diagnostic|publisher=The World Bank|accessdate=25 April 2016|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416085130/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/02/15/sri-lanka-a-systematic-country-diagnostic|url-status=dead}}</ref> Според владините политики и економските реформи наведени од премиерот и министер за национална политика и економски прашања Ранил Викремесинге, Шри Ланка планира да создаде [[Западен Регион Мегаполис]] во западната провинција за да го промовира економскиот раст. Исто така, се планира создавање на неколку области за развој на деловни и технологии ширум островот специјализирани во различни сектори, како и туристички зони.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.news.lk/fetures/item/10674-economic-policy-statement-made-by-prime-minister-ranil-wickremesinghe-in-parliament|title=Economic Policy Statement made by Prime Minister, Ranil Wickremesinghe in Parliament|access-date=17 November 2015|publisher=news.lk|archive-date=2019-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422111151/https://www.news.lk/fetures/item/10674-economic-policy-statement-made-by-prime-minister-ranil-wickremesinghe-in-parliament|url-status=dead}}</ref><ref name="Daily News 2015-11-16">{{Наведени вести|url=http://www.dailynews.lk/?q=2015/11/16/business/govt-pushing-gsp-tpp-membership-dr-harsha|title=Govt pushing for GSP+, TPP membership – Dr. Harsha|work=Daily News|access-date=17 November 2015}}</ref><ref name="Sunday Times 2015-11-15">{{Наведени вести|url=http://www.sundaytimes.lk/151115/news/eu-delegation-to-meet-ranil-before-taking-decision-on-ban-on-sri-lankan-fish-products-171822.html|title=EU delegation to meet Ranil before taking decision on ban on Sri Lankan fish products|last=S. Rubatheesan|date=15 November 2015|work=The Sunday Times Sri Lanka|access-date=17 November 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sundayobserver.lk/2016/02/28/new40.asp|title=Sri Lanka to join Trans-Pacific Partnership?|archive-url=https://web.archive.org/web/20160302164906/http://www.sundayobserver.lk/2016/02/28/new40.asp|archive-date=2 March 2016|accessdate=22 April 2016}}</ref> Но, Шри Ланка неодамна се соочила со опасност да падне во економска состојба, со зголемено ниво на долг и политичка криза што забележало пад на рејтингот на долгот на земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ft.com/content/5c9dade6-f767-11e8-af46-2022a0b02a6c|title=Subscribe to read|work=Financial Times|language=en-GB|accessdate=2018-12-22}}</ref> == Економска историја == Откако станала независна од [[Британска Империја|Велика Британија]] во февруари 1948 година, економијата на земјата била погодена од природни катастрофи како [[Земјотрес во Индискиот Океан (2004)|земјотресот во Индискиот Океан]] во 2004 година и голем број бунтовници, како што се граѓанската војна во 1971 година, 1987 до 1989 година и 1983-2009 година . Помеѓу 1977 и 1994 година земјата била под власт на ОНП во која под претседателката J.Р. Јајавардана Шри Ланка започнала да се оддалечува од [[Социјализам|социјалистичката]] ориентација во 1977 година. Оттогаш, владата прави дерегулација, приватизација и отворање на економијата кон меѓународната конкуренција. Во 2001 година, Шри Ланка се соочила со банкрот, со долг кој достигнал 101% од БДП. Претстојната валутна криза била избегната откако земјата постигнала избрзан договор за прекин на огнот со [[Ослободителни тигри на Тамил Елам|Ослободителните тигри на Тамил Елам]] и издејствувала значителни странски заеми. По 2004 година, владата на УПФА се концентрирала на масовно производство на стоки за домашна потрошувачка, како што се [[ориз]], [[жито]] и други земјоделски производи. Сепак, дваесет и пет години граѓанска војна го забавил економскиот раст,  диверзификација и либерализација, а бунтовниците на политичката група Јаната Вимукти Перамуна (ЈВП), особено во раните 1980-ти, исто така, предизвикале огромни пресврти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.postcolonialweb.org/southasia/srilanka/economics/economics1.html|title=The Economy of Sri Lanka|publisher=The Postcolonial Web-National University of Singapore}}</ref> По задушувањето на бунтот на ЈВП, зголемената [[приватизација]], економските реформи и стресот врз растот насочен кон извоз помогнале во подобрувањето на економските перформанси, со што растот на БДП се зголемил на 7% во 1993 година. Економскиот раст бил нерамномерен во следните години, бидејќи економијата се соочила со мноштво глобални и домашни економски и политички предизвици. Генерално, просечниот годишен раст на БДП изнесувал 5,2% во однос на 1991-2000 година. Во 2001 година, растот на БДП бил негативен 1,4% - прва контракција по независноста. Економијата била погодена од низа глобални и домашни економски проблеми и погодена од терористички напади во Шри Ланка и [[Соединети Американски Држави|САД]]. Кризите исто така ги разоткриле основните неуспеси во политиката и структурните нерамнотежи во економијата и потребата од реформи. Годината завршила на парламентарни избори во декември, на кои победила Обединетата национална партија во Парламентот, додека Партијата за слобода на Шри Ланка го задржала претседателството. За време на краткотрајниот мировен процес од 2002 до 2004 година, економијата профитирала од пониските [[Каматна стапка|каматни стапки]], закрепнување на домашната побарувачка, зголемени [[Туризам|пристигнувања на туристи]], заживување на берзата и зголемени странски директни инвестиции (СДИ). Во 2002 година, економијата доживеала постепено закрепнување. Во овој период Шри Ланка успеала да ги намали трошоците за одбрана и да се фокусира на контролирање на нејзиниот голем, јавен сектор. Во 2002 година, економскиот раст достигнал 4%, потпомогнат од силниот раст на услужниот сектор. Земјоделскиот сектор на економијата извршил делумно закрепнување. Вкупниот прилив на СДИ во текот на 2002 година изнесувал околу 246 милиони американски долари<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.factrover.com/economy/Sri_Lanka_economy.html|title=Sri Lanka Economy – GDP, Budget, Industry and Agriculture|publisher=factrover|accessdate=22 April 2016|archive-date=2019-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504180340/http://www.factrover.com/economy/Sri_Lanka_economy.html|url-status=dead}}</ref> Владата на Махинда Раџапаксе го запрела процесот на приватизација и започнала неколку нови компании, како и ре-национализирање на претходните државни претпријатија, од кои едната судовите ја прогласиле за ништовна и неважечка приватизација.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sundaytimes.lk/090607/FinancialTimes/ft316.html|title=SLI privatization null and void, reverts back to the state}}</ref> Некои државни корпорации станале со прекумерен персонал и помалку ефикасни, правејќи огромни загуби со откривањето на низа измами во нив и зголемувањето на непотизмот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.economynext.com/Sri_Lanka_aiming_to_reduce_burden_of_SOEs_on_the_people-3-3315-1.html|title=Sri Lanka aiming to reduce burden of SOEs on the_people|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118070627/http://www.economynext.com/Sri_Lanka_aiming_to_reduce_burden_of_SOEs_on_the_people-3-3315-1.html|archive-date=18 November 2015|accessdate=17 November 2015}}</ref> За тоа време, [[Европска Унија|ЕУ ги]] укинала ГСП плус повластените тарифи од Шри Ланка поради наводни повреди на човековите права, кои чинат околу 500 милиони американски долари годишно.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/07/07/business/global/07trade.html|title=Sri Lanka Loses E.U. Trade Benefit|last=Bajaj|first=Vikas|date=6 July 2010|work=The New York Times|access-date=17 November 2015|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.sundaytimes.lk/100704/News/nws_02.html|title=GSP Plus suspension will cost Lanka Rs. 570 billion a year|work=Sunday Times|access-date=17 November 2015}}</ref> Продолжувањето на граѓанската војна во 2005 година довело до нагло зголемување на трошоците за одбрана. Зголеменото насилство и беззаконие, исто така, поттикнало некои земји дарители да ја намалат помошта за земјата. [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/27/AR2007072702462_2.html] [https://web.archive.org/web/20070929144522/http://hrw.org/english/docs/2007/08/15/slanka16690_txt.htm] . Големиот пораст на светските цени на нафтата во комбинација со економскиот исход од граѓанската војна довеле до инфлација која достигнала врв од 20%. Сепак, како што завршила граѓанската војна во мај 2009 година, економијата започнала да расте со повисока стапка од 8,0% во 2010 година и достигнала 9,1% во 2012 година најмногу поради бум во секторите што не се тргуваат. Сепак, бумот не траел и растот на БДП за 2013 година паднал на 3,4% во 2013 година и само малку се опоравил на 4,5% во 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/5249.htm|title=Background Note: Sri Lanka->section "Economy"|publisher=US State Department}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.ft.lk/article/77212/Sri-Lanka-s-post-war-economic-miracle-turns-sour|title=Sri Lanka's post-war economic miracle turns sour!|access-date=26 June 2016|publisher=Da}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thecurionomist.wordpress.com/2014/05/04/construction-bias-in-sri-lankas-recent-growth/|title=Construction Bias in Sri Lanka's Recent Growth|last=thecurionomist|date=4 May 2014|publisher=The Curionomist|accessdate=26 June 2016}}</ref> Во 2016 година, владата успеала да ја укине забраната на [[ЕУ]] за производи од риба во Шри Ланка, што резултирало во извоз на риба во ЕУ за 200% и во 2017 година во подобрувањето на условите за човекови права по предлог на Европската комисија за враќање на објектот на ГСП плус во Шри Ланка <ref name="Daily News 2015-11-16"/><ref name="Sunday Times 2015-11-15"/><ref>{{Наведени вести|url=http://www.dailymirror.lk/article/European-Commission-proposes-GSP-Plus-to-SL-122058.html|title=European Commission proposes GSP Plus to SL|access-date=12 January 2017}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.dailymirror.lk/108463/EU-lifts-fish-ban-on-Sri-Lanka|title=EU lifts fish ban on Sri Lanka|access-date=12 January 2017}}</ref> Даночните приходи на Шри Ланка по БДП, исто така, се зголемиле од 10% во 2014 година, што било најниско во скоро две децении на 12,3% во 2015 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.worldbank.org/indicator/GC.TAX.TOTL.GD.ZS?locations=LK|title=Tax revenue (% of GDP) Sri Lanka|publisher=The World Bank|accessdate=8 November 2017}}</ref> И покрај реформите, Шри Ланка била наведена меѓу земјите со најголем ризик за инвеститорите од страна на Блумберг.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.dailymirror.lk/article/Bloomberg-ranks-Sri-Lanka-among-highest-risk-countries-for-investors-122610.html|title=Bloomberg ranks Sri Lanka among highest risk countries for investors|access-date=24 September 2017}}</ref> == Макро-економски тренд == На графиконот подолу е сумиран трендот на бруто домашниот производ на Шри Ланка по пазарни цени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001|title=Edit/Review Countries|publisher=IMF|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611172746/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001|archive-date=11 June 2010|accessdate=3 March 2015}}</ref> од Меѓународниот монетарен фонд со бројки во милиони рупии од Шри Ланка. {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" !Година ! Бруто домашен производ ! Размена на американски долар |- | 1980 | 66.167 | 16,53 |- | 1985 | 162.375 | 27,20 |- | 1990 | 321.784 | 40.06 |- | 1995 | 667.772 | 51,25 |- | 2000 | 1.257.637 | 77,00 |- | 2005 | 2.363.669 | 100,52 |- | 2016 | 6.718.000 | 145.00 |} За споредба на паритетот на куповната моќ, американскиот долар се разменува само на 113,4 рупии од Шри Ланка. Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=524&s=NGDP_RPCH,PPPGDP,PPPPC,PCPIPCH,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=44&pr.y=5|title=Report for Selected Countries and Subjects|language=en-US|accessdate=4 September 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Година ! 1980 ! 1985 ! 1990 ! 1995 ! 2000 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 |- | БДП во $<br /> ПКМ | 16,58 | 27,43 | 37,74 |56,28 | 83.03 | 112,59 | 124,94 | 136,99 | 147,99 | 154,39 | 168,80 | 186,76 | 207.60 | 218.11 | 233.01 | 247.37 | 261,72 | 274,72 |- | БДП по глава на жител во $<br /><small>(ПКМ)</small> | 1.135 | 1.772 | 2.320 | 3.257 | 4.496 | 5.739 | 6.319 | 6.874 | 7.309 | 7.540 | 8.164 | 8.949 | 10.164 | 10.599 | 11.220 | 11.798 | 12.343 | 12.811 |- | Раст на БДП <small>(реално)</small> | 5,8% | 5,0% | 6,2% | 6,1% | 8,4% | 6,2% | 7,7% | 6,8% | 6,0% | 3,5% | 8,0% | 8,4% | 9,1% | 3,4% | 5,0% | 5,0% | 4,5% | 3,1% |- | Инфлација<br /> <small>(во проценти)</small> | 26,1% | 1,5% | 21,5% | 7,7% | 6,2% | 11,0% | 10,0% | 15,8% | 9,6% | 3,4% | 6,3% | 6,7% | 7,5% | 6,9% | 2,8% | 2,2% | 4,0% | 6,5% |- | Државен долг<br /><small>(Процент на БДП)</small> | . . . | . . . | 82% | 80% | 82% | 79% | 77% | 74% | 71% | 75% | 72% | 71% | 70% | 72% | 72% | 78% | 80% | 79% |} Во 1977 година, [[Коломбо]] ги напуштил статистичките економски политики и нејзината политика на индустријализација за замена на увозот за ориентирана кон пазарот и трговијата ориентирана кон извоз. Најдинамичните индустрии во Шри Ланка станале преработка на храна, текстил и облека, храна и пијалаци, телекомуникации и осигурување и банкарство. До 1996 година, плантажните култури сочинувале само 20% од извозот (во споредба со 93% во 1970 година), додека текстилот и облеката учествуваат со 63%. БДП растел со просечна годишна стапка од 5,5% во текот на 90-тите години на минатиот век сè додека сушата и влошената безбедносна состојба не го намалиле растот на 3,8% во 1996 година. Економијата скокнала во 1997–98 година со раст од 6,4% и 4,7% - но забавила на 3,7% во 1999 година. За следната рунда на реформи, централната банка на Шри Ланка препорачува [[Коломбо]] да ги прошири механизмите на пазарот во земјоделството што не се засадува, да го демонтира [[Влада|владиниот]] монопол за увоз на пченица и да промовира поголема конкуренција во финансискиот сектор. Пред 2009 година постоела пречка за напредок на економијата, поради граѓанската војна и борбите меѓу Владата на Шри Ланка и [[Ослободителни тигри на Тамил Елам|LTTE]] . Сепак, војната завршила со убедлива победа на Владата на Шри Ланка на 19 мај 2009 година и со тотална елиминација на LTTE. == Економија == === Раст на БДП за 2018 и 2019 === '''2018: 4,5%, 2019: 4,8%''' По реалното проширување на БДП од 3,1% во 2017 година, сепак се очекувало економијата да биде во територијата на „''негативниот јаз на производство''“ во 2018E и 2019E (т.е. под нејзиното потенцијално производство од 5,25% - проценето од ММФ) '''Глобалното опкружување најверојатно нема да помогне во намалувањето на недостатокот на негативен излез на Шри Ланка''' И покрај тоа што CBSL се обидел да донесе мека монетарна политика до почетокот на април 2018 година за да го намали производниот јаз на економијата во Шри Ланка, шансите на Регулаторотite да се определи за понатамошно намалување на каматните стапки на политиката се чини дека се ограничени. Очекуваните зголемувања на стапката се очекува да продолжат да го намалуваат странското учество на домашните пазари со фиксни приходи. '''Влијанието на климатските промени врз Јужна Азија да го попречи производството на краток и среден рок''' Друга причина зошто производството на Шри Ланка (реален БДП) најверојатно ќе биде ниско на близок и среден рок е ниското апсолутно производство што се очекува од земјоделските процеси на производство. Имало поплава во мај 2018 година (проследена со поплави во мај 2016 година и мај 2017 година), а врз основа на неодамнешните годишни извештаи на [[Светска банка]], влијанието на светските климатски промени може да резултира со годишни поплави и /или суши за регионот на [[Јужна Азија]] во близок до среден рок (што ја вклучува Шри Ланка). '''Инвестициско опкружување и ограничени ограничувања на одржливите приходи''' Инвестициите на Шри Ланка кон БДП (просек за последните пет години) се движат ~ 31%, што е составено од 24% инвестиции во приватниот сектор, 5% јавни инвестиции (или влади) и 2% преку странски директни инвестиции (СДИ). За една економија да достигне одржлив производен капацитет (или реална стапка на раст на БДП) еквивалентна на 6% - 7%, односот инвестиција кон БДП треба барем да се зголеми на ниво од% 34% - 35%, што бара зголемување на наведеното ниво на инвестиции. Со оглед на природната заштеда на Шри Ланка од ~ 23% - 24%, инвестициите во приватниот сектор може да продолжат да остануваат на нивоата од 24%. Со оглед на заложбата на [[Влада на Шри Ланка|Владата на Шри Ланка]] (ВШЛ) да ги ограничи фискалните дефицити на одреден рок, јавните инвестиции во најдобриот случај на [[Влада на Шри Ланка|Владата на Шри Ланка]] ќе бидат на ниво од ~ 5% на краток и среден рок. Ова остава простор само за една област на фокус на краток рок, Шри Ланка треба да го зголеми своето потенцијално ниво на производство односно [[Странски директни инвестиции|СДИ]]. За ова да се подобри, малку индекси како „''индексот за деловно работење'' (Шри Ланка била 111-та за 2018 година, влошувајќи го своето место од 85-та позиција во текот на 2014 година)“, целокупната тарифна структура и сојузничките реформи и темпото на извршување на инфраструктурните проекти (за да се зголеми економската ефикасност ) игра клучна улога. Сепак, зголемувањето на нивото на СДИ на 5% - 6% на среден рок може да бара брзо темпирање на работите споменати погоре. Од гледна точка на одржливи приходи, Шри Ланка продолжила да работи слабо, со оглед на нејзиниот пад на односот Извоз кон БДП, кој изнесувал 33% во 2000 година, што се влошил на 15% во 2014 година и во 2017 година дополнително се влошил до 12%, нагласувајќи го фактот дека политиките на сукцесивните влади во текот на изминатите неколку децении не помогнале во зголемувањето на одржливите приходи на земјата. Класичен пример за ова е, во текот на 1992 година, апсолутната вредност на извозот на Шри Ланка кој бил на исто ниво со земјите како [[Виетнам]] и [[Бангладеш]] (на 2 милијарди $), што пораснал за нијанса под 12 милијарди $ до крајот на 2017 година (во споредба со [[Виетнам]] 214 милијарди $ и [[Бангладеш]] 36 милијарди $ за 2017 година) === Инфлација до јуни 2018 година === И покрај тоа што Владата не ја усвоила формулата за цени на горивото, Владата презела активности за зголемување на домашните контролирани цени на бензините и дизелот, што на крајот ќе ги зголеми нефинансиските придобивки. Оваа реформа (иако станува збор за акција на самото место) и предвиденото усвојување на реформата на цените на електричната енергија или слично прилагодување на цените на електричната енергија до крајот на септември 2018 година (како што е договорено со агендата за реформи на ММФ за Шри Ланка), може да ја пренесат корпорацијата „''Пејлеум Цејлон''“ - ЦПЦ и Одборот за електрична енергија во [[Цејлон]] - ЦЕБ (два од првите три претпријатија што прават загуби - други се воздушните линии на Шри Ланка) во зелената зона (профит), во финансиските средства на SOE. Сепак, овие промени можат да резултираат во нагорни инфлациски притисоци на краток и среден рок, кои исто така ќе бидат дополнително стимулирани од страна на страните на понудата, предвидени преку неповолни временски непогоди на скоророчен план. Сепак, со оглед на заострениот монетарн пристап во светската економија, цените на стоките веројатно може да олеснат барем од 2019 година, што на крајот ќе помогне во одржувањето на увезената инфлација во земјата. Како резултат, инфлацијата во Шри Ланка би можела да биде ограничена на околу 6% до средината на 2019 година. === Каматни стапки - 1 година пазарна стапка на сметки до јуни 2019 година === Централната Банка значително го намалила одржувањето на својата сметка од април 2017 година до денес и ги сменила сите монетарно стимулирани инфлаторни активности. Така, добиените нивоа на ликвидност на пазарот на пари во голема мера ги рефлектираат природните услови на пазарот во споредба со пазарот што бил таму пред една година, што ги одразувало пореалните каматни стапки на банкарскиот сектор заклучно со јуни 2018 година. Растот на кредитот на приватниот сектор се намалил од 29% во јули 2016 година на 15% годишно ниво во првото тримесечје во 2018 година. Една од главните одлики на овој пад вклучува значително намалување на наплатата на кредитот од корпорациите од септември 2016 година. Со оглед на промените што се случуваат во приватниот кредитен простор и под услов неодамнешното намалување на стапката на политика на Централната Банка во април 2018 година, растот на кредитот сепак може да продолжи да се движи или хоризонтално (т.е. на ниво од 15%) или да продолжи да се намалува благо со оглед на предвидените блискорочни инфлациски притисоци, бидејќи задолжувањата предводени од потрошувачката исто така може да имаат тенденција да опаѓаат заради предвиденото намалување на расположливиот доход. Ова сепак нема да додаде преголеми нагорни притисоци врз каматните стапки (вклучително и приносите од 12-месечни државни записи), особено за време на 2Х2018E. Како резултат, приносите од 12-месечни државни записи всушност може малку да се намалат од неговите нивоа во јуни 2018 година -> 9,4% на 9% до крајот на 2018Е ''Авторот на овој сегмент (Сањева Фернандо) е предавач на Универзитетот во Коломбо за магистер по финансиска економија'' == Надворешен сектор == === Прашања на трговска сметка === Во блиското минато, Владата на Шри Ланка идентификувала некои клучни фокусни области за решавање на надворешниот дисбаланс на економијата, особено во однос на намалувањето на нејзиниот висок трговски дефицит (~ 15% од [[Бруто-домашен производ|БДП]] за 2012 година) со цел да се направи економијата усогласена со состојбата Маршал – Лернер. Процентот за увоз на нафта во Шри Ланка учествува со околу 27% во вкупниот увоз, додека неговите политики за раст резултираат во компонента на увоз на добра за инвестиции од 24% од вкупниот увоз. Овие нееластични компоненти на увозот довеле до еластичност на цената на извозот на производи во Шри Ланка + еластичност на цената на увозот на стоки во вкупна вредност од помалку од 1, што резултира во тоа што земјата не е во согласност со состојбата Маршал-Лернер . Некои од предложените предлози вклучуваат: * Увоз на замена на добра за инвестиции и производи за широка потрошувачка * Даночни концесии кон извозот на додадена вредност * Преговори за подолги кредитни периоди за увоз на нафта * Дозволување на надворешната вредност на валутата да се утврди од страна на пазарните сили (со минимална интервенција на централната банка). === Капитална сметка === * Во рамките на капиталната сметка, позајмиците сè уште учествуваат со значителен дел, наспроти [[Странски директни инвестиции|странските директни инвестиции]] . * СДИ се проценуваа на 800 милиони ~ американски долари за 2012 година === Вкупен биланс (БОП) === * Економијата завршила со вкупно позитивно салдо од 151 милиони американски долари за 2012 година (наспроти дефицит од 1,061 милиони американски долари за 2011 година) == Финансиски институции == [[Податотека:Central_Bank_of_Sri_Lanka_Building.jpg|мини|300x300пкс| Зграда на Централната банка на Шри Ланка]] Централната банка на Шри Ланка е монетарна власт на [[Шри Ланка]] и е основана во 1950 година. Централната банка е одговорна за водење на [[Монетарна политика|монетарната политика]] во земјата и исто така има надзорни надлежности над финансискиот систем .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cbsl.gov.lk/|title=Official Web site of Central Bank, Sri Lanka}}</ref> Берзата на Коломбо (CSE) е главната берза во [[Шри Ланка]]. Таа е една од најмодерните размени во Јужна Азија, обезбедувајќи целосно автоматизирана платформа за тргување. Визијата на Берзата на Коломбо е да придонесе за богатството на нацијата преку создавање вредност преку хартии од вредност. Седиштето на Берзата на Коломбо е сместено во Светскиот трговски центар Тауерс [http://www.wtc.lk] во [[Коломбо]] од 1995 година и има свои филијали низ целата земја во Канди, Матара, Курунегала, Негомбо и Јафна .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cse.lk|title=Official Web site of Colombo Stock Exchange}}</ref> Во 2009 година, по завршувањето на граѓанската војна, која траеше 30 години, Берзата на Коломбо била втора берза со најдобри резултати во светот. == Економска инфраструктура и ресурси == === Превоз и патишта === [[Податотека:Elevated_section_of_the_CKE.jpg|мини|280x280пкс| Е03 експресен пат]] Повеќето градови и градови во Шри Ланка се поврзани со железниците во Шри Ланка, државниот железнички оператор. Транспортниот одбор на Шри Ланка е државна агенција одговорна за управување со јавни автобуски услуги преку островот. Владата започнала неколку проекти за автопатишта за зајакнување на економијата и националниот [[Сообраќајна мрежа|транспортен систем]], вклучувајќи ги експресниот пат Коломбо-Катунајаке, експресниот пат Коломбо-Канди (Кадуганава), автопатот Коломбо-Паденија и автопатот на надворешниот кружен пат за да се олесни сообраќајниот метеж во Коломбо. Власта спонзорирана од Агенцијата за развој на патишта (РДА) е вклучена во неколку големи проекти низ целиот остров во обид да се подобри патната мрежа во Шри Ланка. Комерцијалните и економските центри на Шри Ланка, првенствено главните градови на деветте провинции се поврзани со патиштата „''А''“ кои се категорично организирани и обележани. Понатаму, патиштата со „Б“, исто така асфалтирани и обележани, ги поврзуваат главните градови во провинциите. Вкупниот пат на патишта со одделение А, Б и Е се проценува на 12.379,49километри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rda.gov.lk/source/rda_roads.htm|title=Class A, B & E Roads|publisher=Road Development Authority|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428015938/http://www.rda.gov.lk/source/rda_roads.htm|archive-date=28 April 2016|accessdate=27 April 2016}}</ref> === Енергија === [[Податотека:HambantotaWindFarm01.JPG|мини|Ветерна електрана во Шри Ланка]] Енергетската политика ја води Министерството за енергија и енергија, додека производството и трговијата на мало со електрична енергија ги спроведува одборот за електрична енергија во <a href="./%D0%A6%D0%B5%D1%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD" rel="mw:WikiLink" data-linkid="undefined" data-cx="{&amp;quot;userAdded&amp;quot;:true,&amp;quot;adapted&amp;quot;:true}">Цејлон</a>. Препораките и планирањето на политиките се под надзор на Комисијата за јавни комунални услуги од Шри Ланка . Енергијата во Шри Ланка најмногу се создава од хидроцентралите во Централната провинција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gefweb.org/COUNCIL/council7/wp/srilanka.htm|title=Sri Lanka: Renewable Energy and Capacity Building|publisher=Global Environment Facility|archive-url=https://web.archive.org/web/20080510152631/http://www.gefweb.org/COUNCIL/council7/wp/srilanka.htm|archive-date=10 May 2008}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adb.org/documents/evaluation-paper-power-sector-sri-lanka|title=Power Sector Assistance Evaluation|publisher=Asian Development Bank}}</ref> === Квалификуван труд === Шри Ланка има добро воспоставен образовен систем кој успешно создал огромна понуда на квалификувана работна сила. Населението во Шри Ланка има стапка на писменост од 92%, поголема од онаа што се очекува за земја од третиот свет; има највисока стапка на писменост во [[Јужна Азија]] и севкупно, една од највисоките стапки на писменост во [[Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mohe.gov.lk/index.php/about-ministry/overview|title=Overview of Education in Sri Lanka|publisher=Ministry of Higher Education}}</ref> Писменоста на [https://www.srilankaitjobs.lk/ информатичката технологија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200919081015/https://www.srilankaitjobs.lk/ |date=2020-09-19 }} кај населението во урбаниот сектор е исто така задоволителна и изнесува 39,9 проценти и луѓето низ целата земја користат веб-засновани работни табли за да најдат квалификувано вработување заедно со други извори, како што се весници и владини весници. Во Шри Ланка, сите лица над возрасната граница од 15 години и повеќе од кој било пол се идентификувани како работоспособно население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistics.gov.lk/samplesurvey/Explanatory%20notes-2013.pdf|title=Explanatory Notes: Sri Lanka Labor Force Survey|publisher=Department of Census and Statistics}}</ref> Во четвртиот квартал на 2017 година, Шри Ланка имала стапка на невработеност од 4,2 проценти <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbsl.gov.lk/en/sri-lanka-economy-snapshot|title=Sri Lanka Economy Snapshot|publisher=Central Bank of Sri Lanka}}</ref> и се покажало дека постепено се намалува со текот на годините. == Економски сектори == === Туризам === [[Податотека:Unawatuna.jpg|десно|мини|225x225пкс| Плажа Унаватуна]] [[Туризам|Туризмот]] е една од главните индустрии во [[Шри Ланка]] . Главните туристички атракции се фокусирани на островите познати плажи сместени во јужните и источните делови на земјата и античките места за наследство сместени во внатрешноста на земјата и одморалиштата сместени во планинските региони на земјата.<ref>[http://www.iht.com/articles/2005/07/06/bloomberg/sxlanka.php Sri Lanka tourism revives slowly], ''International Herald Tribune''</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/sri_v_eng_2003/travel_guide/default.stm|title=Sri Lanka tour guide|date=21 November 2003|access-date=3 June 2008|publisher=BBC Sports}}</ref> Исто така, поради [[Скапоцен камен|скапоцените камења]] како што се рубини и [[сафир]]и кои често се наоѓаат и минираат во Ратнапура и нејзините околни области, тие се голема туристичка атракција.<ref name="gem1">{{Наведени вести|url=http://science.nationalgeographic.com/science/enlarge/gem-mining.html|title=Gem Mining|date=16 January 2008|publisher=National Geographic Society}}</ref> Поради земјотресот во Индискиот Океан во 2004 <ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2005/TRAVEL/01/06/tsunami.travel/|title=Tsunami region seeks tourism boost|date=6 January 2005|publisher=CNN}}</ref> и граѓанската војна , бројот на туристи се намалил, сепак бројот на туристи во посета на неодамна бележи пораст, со почеток на 2008 година <ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSCOL273589|title=Sri Lanka Jan tourist arrivals up 0.6 pct vs yr ago|last=Aneez|first=Shihar|date=15 February 2008|work=Reuters}}</ref> Во 2008 година бројот на туристи се зголемил за 8,6% и Шри Ланка привлекоа 1,003,000 туристи во 2012 година според патоказот на Централната банка на Шри Ланка за 2013 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/asiaCrisis/idUSCOL25436|title=Sri Lanka March tourist arrivals up 8.6 pct yr/yr|last=Sirilal|first=Ranga|date=16 April 2008|work=Reuters}}</ref> === Индустрија за чај === [[Податотека:Ceylon_Tea_logo.png|мини|Лого со чај цејлон]] [[Податотека:Sri_Lanka-Tea_plantation-02.jpg|десно|мини|225x225пкс| Недвижен имот за чај во централните висорамнини]] Индустријата за чај, која работи под Министерството за управување и развој на јавни недвижнини, е една од главните индустрии во Шри Ланка. Станала водечки светски извозник во 1995 година со удел од 23% во глобалниот извоз на чај, поголем од 22% удел во [[Кенија]] . Централните висорамнини на земјата имаат ниска температурна клима во текот на целата година и годишни врнежи од дожд и нивоа на влажност кои се погодни за одгледување [[чај]]. Индустријата била воведена во земјата во 1867 година од страна на Џејмс Тејлор, британски жардиниер, кој пристигнал во 1852 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.american.edu/ted/ceylon-tea.htm|title=TED Case Studies – Ceylon Tea|publisher=American University|location=Washington, D.C.}}</ref> Неодамна, Шри Ланка станала една од земјите што извезуваат чај за фер трговија во [[Велика Британија]] и други земји. Се верува дека ваквите проекти можат да ја намалат руралната сиромаштија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.steenbergs.co.uk/content.php?pageid=23|title=Steenbergs Organic Fairtrade Pepper and Spice|publisher=steenbergs.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209162003/http://www.steenbergs.co.uk/content.php?pageid=23|archive-date=9 February 2008|accessdate=23 March 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fairtrade.org.uk/fc-sum98.htm|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20050428145632/http://www.fairtrade.org.uk/fc-sum98.htm|archive-date=28 April 2005|accessdate=31 May 2005}}</ref> === Индустрија за облека и текстил === Индустријата за облека на Шри Ланка главно извезува во [[Соединети Американски Држави|САД]] и [[Европа]] .<ref>{{Наведено списание|last=Ekanayake|first=Nishani|date=2016|title=Determinants of External Demand for Textiles and Garments of Sri Lanka|journal=Staff Studies|volume=43|issue=1–2|pages=85–104|doi=10.4038/ss.v43i1-2.4691}}</ref> Постојат околу 900 фабрики низ целата земја кои служат компании како [[Викторија Сикрет]], Лиз Клеборн и [[Tommy Hilfiger (компанија)|Томи Хилфигер]] .<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1916847.stm|title=Sri Lanka seeks US free trade|date=8 April 2002|work=BBC News|access-date=3 January 2010}}</ref> Текстилот и облеката, како што се категоризирани и пријавени од Одборот за развој на извозот во Шри Ланка, сочинуваат околу 44% од извозот на стоки во Шри Ланка, во 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.i-advertise.net/blog/what-products-is-sri-lanka-famous-for/|title=What products is Sri Lanka famous for?|date=18 December 2018|work=i-Advertise.net|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226133649/https://www.i-advertise.net/blog/what-products-is-sri-lanka-famous-for/|archive-date=26 December 2018|accessdate=2018-12-26}}</ref> === Земјоделството === Земјоделскиот сектор во земјата произведува главно [[ориз]], [[кокос]] и [[жито]], главно за домашна потрошувачка и повремено за извоз. Индустријата за чај што постои од 1867 година обично не се смета како дел од земјоделскиот сектор, кој главно е насочен кон извоз, наместо домашна употреба во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.country-studies.com/sri-lanka/agriculture.html|title=Sri Lanka – Agriculture|publisher=CountryStudies.com|accessdate=2020-11-20|archive-date=2025-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530023324/https://country-studies.com/sri-lanka/agriculture.html|url-status=dead}}</ref> === ИТ-индустрија === Приходите од извоз на ИТ секторот во Шри Ланка се проценуваат на 720 милиони $ во 2013 година.<ref name="PDF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slasscom.lk/sites/default/files/Sri%20Lankan%20IT-BPM%20Industry%20Review%202014.pdf|title=Sri Lankan IT/BPM Industry – 2014 Review|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107151508/http://www.slasscom.lk/sites/default/files/Sri%20Lankan%20IT-BPM%20Industry%20Review%202014.pdf|archive-date=7 January 2016|accessdate=28 December 2015}}</ref><ref name="ITBPO_Presentation">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.srilankabusiness.com/pdf/ict-bpo-ebrochures-1.pdf|title=ICT/BPO Industry in Sri Lanka|publisher=Sri Lanka Business|accessdate=30 December 2015}}</ref> === Рударство === Шри Ланка е позната по производство на разни скапоцени камења, вклучувајќи хризоберил, корунд, гранат, рубин, шпинел и турмалин, и е водечки производител на [[Сафир|сафир од сино-сина боја]] . Најпознати области за рударство на скапоцени камења во Шри Ланка СЕ Балангода, Елахера, Камбурупитија, Монерагала, Окампитија и Ратнапура. Покрај тоа, Шри Ланка има различни индустриски минерали, кои вклучуваат топчеста глина, каолин и други [[Глина|глини]], калцит, доломит, момирок, [[графит]], [[варовник]], илименит, [[Микашист|мика]], рутилни минерални песоци, фосфатна карпа, [[кварц]], циркон, доломит и силициум диоксид. песок. Депозитот на песок на плажата Пулмодаи е најважниот резерват на обоени минерали во Шри Ланка, како и едно од најбогатите наоѓалишта на минерални песоци во светот со тешки минерални концентрати од 50% до 60% и содржи многу минерали вклучувајќи [[титан]]иум <ref name="2014 Minerals Yearbook- Sri Lanka">{{Наведена мрежна страница|url=https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2014/myb3-2014-ce.pdf|title=2014 Minerals Yearbook- Sri Lanka|publisher=United States Geological Survey Mineral Resources Program}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2011/myb3-2011-ce.pdf|title=2011 Minerals Yearbook- Sri Lanka|publisher=USGS}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.srilankabusiness.com/ceramic-and-porcelain/industrial-minerals-in-sri-lanka.html|title=Industrial Mineral Resources in Sri Lanka{{!}}Manufacturing of Industrial Minerals|access-date=6 May 2018|publisher=Sri Lanka Business}}</ref> Шри Ланка е позната специјално по својот високо ценет и високочистен графит. Од 2014 година, графитот се произведувал во двата најголеми рудници за графит во Шри Ланка, рудниците Богала и Кахатагаха. Главни инвеститори во рударството на графит се „Графит Ланка“, „Богала Графит Ланка“, „Бора Бора Ресурсс Рибарс“. (BBR) од Австралија.<ref name="2014 Minerals Yearbook- Sri Lanka"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2013/myb3-2013-ce.pdf|title=2013 Minerals Yearbook- Sri Lanka|publisher=USGS}}</ref> == Глобални економски односи == Извозот во [[САД]], најважниот пазар на [[Шри Ланка]], бил проценет на 1,8 милијарди долари во 2002 година, или 38% од вкупниот извоз. Долги години, [[САД]] се најголемиот пазар за облека во [[Шри Ланка]], примајќи повеќе од 63% од вкупниот извоз на облека во земјата. [[Индија]] е најголем снабдувач на Шри Ланка, со увоз вреден 835 милиони американски долари во [[2002]] година. [[Јапонија]], традиционално најголем снабдувач на Шри Ланка, била четврта по големина во 2002 година со извоз од 355 милиони американски долари. Други важни добавувачи вклучуваат [[Хонгконг]], [[Сингапур]], [[Тајван]] и [[Јужна Кореја]]. [[САД]] се 10-ти по големина снабдувач на Шри Ланка. Увозот на САД изнесува 218 милиони американски долари во 2002 година, според трговските податоци на Централната банка. Се гради ново пристаниште во [[Хамбантота]] во Јужна Шри Ланка, финансирано од кинеската влада како дел од кинеската помош за Шри Ланка. Ова ќе го олесни метежот во пристаништата во Шри Ланка, особено во [[Коломбо]]. Во [[2009]] година 4456 бродови ги посетиле пристаништата во Шри Ланка. === Кредитен рејтинг и комерцијално позајмување === Шри Ланка аплицирала за кредитен рејтинг од меѓународни агенции во нејзините напори да аплицира за заеми од меѓународните пазари во 2005 година по изборот на [[Махинда Раџапаксе]] за претседател. „[[Стандард и Пурс]]“ ја оцениле Шри Ланка со шпекулативен рејтинг „Б +“, четири оценки под оценката за инвестиции. Фич ја оценил Шри Ланка со „ББ-“ што е за три нивоа под оценката за инвестиција. [[Стандард и Пурс]] споменува за ограничени субвенции, подуен јавниот сектор, трансфер на државни претпријатија, како и високи каматни локални и меѓународни оптоварувања [https://web.archive.org/web/20070927004240/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?newsID=1370696445&no_view=1&SEARCH_TERM=1] . Проценките на „Стандард и Пурс“, јавниот сектор достигна 95% од БДП [https://web.archive.org/web/20070927004240/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?newsID=1370696445&no_view=1&SEARCH_TERM=1], во споредба со проценките на [[ЦИА]] за 89% од БДП [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html#Econ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181224211303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html#Econ |date=2018-12-24 }}. Шри Ланка во средината на 2007 година се обидела да позајми 500 милиони долари од меѓународните пазари за да го поддржи влошениот курс и да го намали притисокот врз отплатата на пазарот на домашен долг [https://web.archive.org/web/20070927004240/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?newsID=1370696445&no_view=1&SEARCH_TERM=1]. Шефот на опозициската УНП, Ранил Викремасинг предупредил дека ваквото интензивно задолжување е неодржливо и нема да ги отплаќа овие заеми доколку бидат избрани на власт [http://www.sundaytimes.lk/070819/News/nws13.html] . === Странска помош === Шри Ланка е многу зависна од странска помош, а неколку проекти од висок профил за помош биле започнати во 2003 година. Најзначајните од нив произлегле од конференцијата за помош во [[Токио]] во јуни 2003 година; ветувањата на самитот, на кој учествувале и претставници од [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]], [[Светска банка]], [[Азиска банка за развој|Азиската банка за развој]], [[Економија на Јапонија|Јапонија]], [[Европска Унија|Европската Унија]] и [[Економија на САД|САД]], вкупно 4,5 милијарди долари. === Помош за долг и ММФ === Во текот на изминатите неколку години, долгот на земјата се искачил додека ја развиваше својата инфраструктура до близу банкрот, за што било потребно спасување од [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] (ММФ). „''Без заем од ММФ, Шри Ланка ќе беше во несигурна позиција''“ во мај 2016 година, според Кристал Тан, азиски економист од „Капитал Економикс“, кој додал дека „''девизните резерви покриваат само околу 80 проценти од краткорочниот надворешен долг''." <ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnbc.com/2016/05/02/why-sri-lankas-economic-outlook-is-looking-less-rosy.html|title=Why Sri Lanka's economic outlook is looking less rosy|last=Shaffer|first=Leslie|date=2 May 2016|access-date=14 January 2017|publisher=CNBC|quote=While the government is aiming to raise its low revenue collection, partly through an increase in the value-added tax rate ... the country has a spotty record on tax collection.}}</ref> ММФ се согласила да обезбеди заем за спасување од 1,5 милијарди американски долари во април 2016 година, откако Шри Ланка обезбедила низа критериуми наменети за подобрување на нејзината економија. До четвртиот квартал на 2016 година долгот се проценува на 64,9 милијарди долари. Во минатото биле направени дополнителни долгови од државни организации и се вели дека ова е најмалку 9,5 милијарди долари. Од почетокот на 2015 година, домашниот долг е зголемен за 12 проценти, а надворешниот долг за 25 проценти. Кон крајот на 2016 година [[Светска банка]] обезбедила финансирање од 100 милиони американски долари, а [[Јапонска агенција за меѓународна соработка|Јапонската агенција за меѓународна соработка]] обезбедила заем од 100 милиони американски долари, обете наменети да „''обезбедат финансирање на буџетот и да ги поддржат реформите во конкурентноста, транспарентноста, јавниот сектор и фискалното управување''“, според [[Светска банка|Светската банка]]. Банката исто така известила дека владата на земјата се согласила дека има потреба од реформи „''во областите на фискалното работење, конкурентноста и управувањето''“ и ако се целосно имплементирани, „''овие можат да и помогнат на земјата да постигне статус на горен среден приход на среден рок''“ според банката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/10/27/sri-lanka-development-update|title=Sri Lanka Development Update|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=27 October 2016|publisher=The World Bank|accessdate=14 January 2017|quote=The report emphasizes the importance of adhering to the revenue-led fiscal consolidation path to create fiscal space for increased investment in human and physical capital and the provision of other public goods to sustain growth in the medium term. It also highlights the need for structural reforms to improve competitiveness and governance.|archive-date=2017-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170116173643/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/10/27/sri-lanka-development-update|url-status=dead}}</ref> Во ноември 2016 година, Меѓународниот монетарен фонд објавик дека ќе и исплати на Шри Ланка поголема сума од првично планираните 150 милиони американски долари, цели 162,6 милиони американски долари (119,894 милиони СДР). Евалуацијата на агенцијата била претпазливо оптимистичка за иднината: „''Додека инфлацијата е намалена, кредитниот раст останува силен. Централната банка укажува на подготвеност да го заостри ставот на монетарната политика дополнително доколку инфлаторните притисоци повторно се појават или продолжи да расте кредитот. Властите имаат намера да продолжат со создавање резерви преку целосно купување, додека овозможуваат поголема флексибилност на девизниот курс. Банкарскиот сектор во моментов е добро капитализиран. Се преземаат чекори за изнаоѓање на механизам за решавање на потресените финансиски институции. Одиме напред, има потреба од зајакнување на надзорната и регулаторната рамка и идентификување и ублажување на ранливоста во финансискиот сектор, особено во врска со небанките и државните банки''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2016/11/18/PR16515-Sri-Lanka-IMF-Completes-First-Review-of-the-Extended-Arrangement-Under-the-EFF|title=IMF Completes First Review of the Extended Arrangement Under the EFF with Sri Lanka and Approves US$162.6 Million Disbursement|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=18 November 2016|publisher=IMF|accessdate=14 January 2017|quote=[IMF] completed the first review of Sri Lanka's economic performance under the program supported by a three-year extended arrangement under theExtended Fund Facility (EFF) arrangement.}}</ref> Како дел од програмата за управување со долгови, владата на Шри Ланка спровела неколку реформи кои вклучиле имплементација на новиот Закон за приходи од внатрешните држави, како и формула за автоматска цена на горивото. Даночните реформи исто така ги зголемиле стапките на ДДВ и ги намалиле ослободувањата и во третото прегледување од страна на ММФ било забележано дека перформансите се одвиваат на вистинскиот пат во однос на фискалната консолидација, мобилизацијата на приходите, управувањето со монетарната политика и акумулацијата на резервите. Во четвртиот преглед во јуни 2018 година, ММФ тврдела дека „''Шри Ланка постигна важен напредок во рамките на својата програма поддржана од Фондот''“, но ја истакнала потребата од понатамошен напредок со фискална консолидација заснована на приходи и претпазлива монетарна политика со постојани напори за градење меѓународни резерви. Во 2018 година Кина продолжи заем од 1,25 милијарди американски долари, кој се состои од синдициран заем пониска од пазарната стапка и помала обврзница Панда за спасување од Шри Ланка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2018/01/12/Sri-Lanka-Third-Review-under-the-Extended-Arrangement-under-the-Extended-Fund-Facility-and-45541|title=Sri Lanka : Third Review under the Extended Arrangement under the Extended Fund Facility and Request for Modification of Performance Criterion-Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for Sri Lanka|work=IMF|language=en|accessdate=2018-08-05}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/06/01/pr18212-sri-lanka-imf-executive-board-concludes-2018-article-iv-consultation|title=IMF Executive Board Concludes 2018 Article IV Consultation and Completes Fourth Review under the Extended Arrangement Under the Extended Fund Facility with Sri Lanka, Approving US$ 252 Million Disbursement|work=IMF|access-date=2018-08-05|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://economynext.com/China_on_track_to_bail_out_Sri_Lanka_with_US$1.25bn_in_2018-3-11431.html|title=China on track to bail out Sri Lanka with US$1.25bn in 2018|work=economynext.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805112826/https://economynext.com/China_on_track_to_bail_out_Sri_Lanka_with_US$1.25bn_in_2018-3-11431.html|archive-date=5 August 2018|accessdate=2018-08-05}}</ref> == Белешки== {{reflist|group=note}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:21160796~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html Global Economic Prospects: Growth Prospects for South Asia]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160921113938/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:21160796~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html |date=2016-09-21 }} [[The World Bank]], 13 December 2006 * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/LKA/Year/2012/Summary World Bank Trade Summary Statistics Sri Lanka 2012] * [https://finance.yahoo.com/q/bc?s=%5ECSE&t=my&l=off&z=m&q=l&c=%5EGSPC CSE ALL-SHARE] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html CIA Factbook] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181224211303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |date=2018-12-24 }} * {{curlie|Regional/Asia/Sri_Lanka/Business_and_Economy/Economic_Development/}} * [https://www.sfconsultingbd.com/asia/sri-lanka-foreign-company-registration/ Company registration in Sri Lanka] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180203013613/https://www.sfconsultingbd.com/asia/sri-lanka-foreign-company-registration/ |date=2018-02-03 }} * [http://lankadailynews.com Information and News] {{Азија по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Шри Ланка| ]] j8zog8bji2sqxeacar5e4bxuc6zky8p 0 1255318 5623011 5621405 2026-09-02T14:31:31Z Gurther 105215 Одбиени последните 3 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-46813-24|~2026-46813-24]]) и ја поврати преработката 5272562 на InternetArchiveBot 5623011 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ходченкова Светлана Викторовна 2017.jpg|мини|Светлана Ходченкова]] '''Светлана Кодченкова''' (родена на [[21 јануари]] 1983 година, [[Москва]], [[Советски Сојуз|СССР]]) - [[Русија|руска]] глумица која работела во театар, кино, телевизија и синхронизација, и како филмски продуцент. Почесен уметник на Русија од 2018 година.<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=30&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> == Животопис == Родена е во [[Москва]] на 21 јануари 1983 година. Долго време живеела со својата мајка во градот Железнодорожни (сега Балашиха). На 16 години кратко работела во агенција за модели. Дебито на глумицата во кино се случила на 20-годишна возраст - во филмот на Станислав Говорухин „Благослови ја жената“ (2003), каде што Ходченкова ја играла улогата на сопругата Вера на командантот на Црвената армија. За овој филм била номинирана за филмската награда Ника за најдобра глумица. Својата кариера ја продолжила како јасновидец Касандра во историската телевизиска серија „Талисман на љубовта“ (2005). Во 2005 година дипломирала на Театарскиот институт Борис Шчукин, курс на Михаил Борисов. Истата година глумела во друг филм во режија на Станислав Говорухин, „Не само со леб “ во улогата на Надежда Дроздова. Во 2007 година, Кодченкова глумела во филмот „Километар нула“ во режија на Павел Санаев. Во периодот од 2009 до 2013 година соработувала со режисерот Марјус Вајсберг, кој ја ангажирал во трилогијата „Љубов во градот“ со пејачката Вера Брежнева и глумицата Анастасија Задорожнаја. Во 2011 година, глумицата го имала своето деби во Холивуд.<ref>[http://www.sobaka.ru/oldmagazine/portrety/13770#pr Светлана Ходченкова в рубрике «Портреты»] — Журнал «[[Собака.ru (журнал)|Собака.ru]]» — [https://www.webcitation.org/6OBkWmZuC архивировано от 19.03.2013]</ref> - филмот „ Шпион,излези надвор! » <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marieclaire.ru/razgovori/svetlana-hodchenkova-v-rossii-pleyboy-eto-kompliment-a-ne-kompromat-/|title=Светлана Ходченкова: "В России плейбой – это комплимент, а не компромат"|last=|date=18 октября|publisher=marieclaire.ru}}</ref> Светлана е презентирана заедно со странски колеги (Гери Олдман, Колин Фирт и други) на [[Венецијански филмски фестивал|филмскиот фестивал во Венеција]]. Кодченкова глумела во друг американски филм „Волверин: Бесмртниот“, каде што ја играла улогата на злобниот вајпер. Потоа, имала и улоги во такви филмови како „Василиса“, „Шампиони“, „Крвава дама Батори“. На 29 декември 2016 година бил објавен историскиот филм „Викинг“,каде Кодченкова играла една од главните улоги. Во 2019 година и била доделена наградата „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога за улогата во филмот „Довлатов“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tass.ru/kultura/6043270|title=Картина «Война Анны» получила премию «Золотой орёл» и стала лучшим фильмом года|last=|date=2019-01-25|work=|publisher=[[ТАСС]]|language=ru|accessdate=2019-01-26}}</ref> Член е на партијата [[Единствена Русија]],<ref>[http://www.fontanka.ru/2010/02/27/141/ Светлана Ходченкова: «Вторая Юлия Тимошенко из меня не выйдет» // Фонтанка.ру 27.02.2010]</ref> и член е на Сојузот на кинематографери на Русија. === Личен живот === На 13 декември 2005 година се омажила за глумецот Владимир Јаглич, кого го познавала од институтот. После венчавката, таа го сменила презимето, но го користела своето моминско во филмовите и на сцената. Тие се развеле летото во 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|title=Светлана Ходченкова развелась с мужем|date=2010-07-31|publisher=LIVEstory.com.ua|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6E80r3r4s?url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|archive-date=2013-02-02|accessdate=2013-01-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|title=Светлана Ходченкова разводится с мужем|last=З. Крутова|date=2010-07-30|publisher=ЕвроСМИ|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/65lEiw30z?url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|archive-date=2012-02-27|accessdate=2011-06-10}}</ref> Од 2011 година, таа почнала врска со московскиот стопанственик Георги Петришин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26020.3/2941078/|title=Светлана Ходченкова: Перестать сниматься ради рождения ребенка? Легко!|last=Александр Нечаев, Мария Ремизова.|date=2013-01-24|publisher=Комсомольская правда|language=ru|accessdate=2013-08-23}}</ref> На 28 мај 2015 година, Петришин ја запросил глумицата на сцената во театарот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mk.ru/culture/2015/05/29/vozlyublennyy-sdelal-svetlane-khodchenkovoy-predlozhenie-na-scene.html|title=Возлюбленный сделал Светлане Ходченковой предложение на сцене|date=2015-05-29|publisher=[[Московский комсомолец]]|accessdate=2015-06-01}}</ref> но на крајот тие раскинале во февруари 2016 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26484.5/3356777/|title=Светлана Ходченкова и Георгий Петришин разошлись за месяц до свадьбы|last=Елена Лаптева|date=2016-02-01|publisher=[[Комсомольская правда]]|accessdate=2016-02-11}}</ref> == Творештво == === Улоги во театарот === ==== Проекти на независен театар ==== * 2005 — «Болница „Мулен Руж“»<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ «Госпиталь „Мулен Руж“»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210805160653/http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ |date=2021-08-05 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> Дани Лоран — ''Луиза'' * 2006 — «Дедо Мраз — измамник »<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ «Дед Мороз — Мерзавец»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210418015054/https://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ |date=2021-04-18 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> [[Баласко, Јосијан|Ж. Баласко]], [[Шазел, Мари-Ана|М.-А. Шазел]], [[Клавие, христијанин|К. Клаве]], [[Јужно, eraерард|Ж. Жјуњо]], [[Лермит, Тиери|Т. Лермит]], Б. Мојно — ''Терез'' * 2008 — «Театар по правилам и без» [[Фрејн, Мајкл|М. Фрејн]], режисер [[Петров, Владимир Сергеевич|В. Петров]] — ''Брук-Вики'' * 2014 — «Историја на љубовта»<ref>[https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ «История любви»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200603132406/https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ |date=2020-06-03 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> по пиеса [[Сиблејарас, eraералд|Ж. Сиблејрас]] — ''Анита'' ==== Театарски центар „На Страсном“ ==== * „Тие слободни пеперутки“ === Филмографија === === Продуцент === * „ Таа има друго име “ <ref>{{Наведени вести|url=https://rg.ru/2018/06/28/svetlana-hodchenkova-mne-interesno-brat-ocherednye-vershiny.html|title=Светлана Ходченкова: Мне интересно брать очередные вершины|date=2018-06-28|work=Российская газета|access-date=2018-07-02|language=ru}}</ref> === Спотови === * „Јас сум веќе 18“ „ Рацете горе “ * „Летото е секогаш! "(Заедно со групата" Диско Краш ", Вера Брежнева и Настја Задорожнаја ) * „Парчиња меморија“ (со Тимур Родригес ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|title=Тимур Родригес снял новый клип|date=2014-05-19|publisher=Радиостанция «Ванильное радио»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519223143/http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|archive-date=2014-05-19|accessdate=2014-05-19}}</ref> * „Екстази“ (заедно со групата „ Ленинград “) * "Заљубена сум" === Работа во реклами === * Елсеве Лореал <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8FMTXK8qIDQ Реклама Elseve «Полное восстановление 5»]</ref> * Еле <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IGl-yNBMtvs ELLE героиня: Светлана Ходченкова - YouTube]</ref> * Авон <ref>{{Наведени вести|url=http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|title=Светлана Ходченкова стала новым лицом марки Avon|date=2013-03-05|work=tele.ru|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113110832/http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|url-status=dead}}</ref> == Награди и номинации == * 2004 година - номинирана за наградата Ника за најдобра глумица ( благослови ја жената ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kinoafisha.info/news/18995/|title=Объявлены номинанты на премию «Ника»|date=2004-03-24|publisher=«Киноафиша Санкт-Петербурга»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015125201/http://www.kinoafisha.info/news/18995/|archive-date=2014-10-15|accessdate=2013-08-01}}</ref> * 2004 година - Награда за најдобра глумица за нив. Клара Лучко на Филмскиот фестивал за литература и кино во Гачина (филмот Благослови ја жената) * 2008 година - Награда за најдобра глумица на Фестивалот на полски играни филмови во Гдиња (филмот „Мала Москва“) * 2014 година - Награда за најдобра глумица на Меѓународниот филмски фестивал во Пјонгчанг (филм „Василиса“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itar-tass.com/kultura/1463889|title=Актриса Светлана Ходченкова получила приз кинофестиваля в Пхеньяне за лучшую женскую роль|last=|date=2014-09-24|work=|publisher=ИТАР-ТАСС|language=|accessdate=2014-09-26}}</ref> * 2018 година - Почесен уметник на Руската Федерација - ''за нејзиниот голем придонес во развојот на националната култура, уметност, масовни медиуми и долгогодишна плодна работа'' <ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=31&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> * 2019 година - Награда „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога (филм на Довлатов) <ref>{{Наведени вести|url=https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|title="Золотой орел-2019": Светлана Ходченкова, Аглая Тарасова, Александр Петров и другие триумфаторы премии|date=2019-01-25|work=hellomagazine.com|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923004630/https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|url-status=dead}}</ref> === Други награди === * 2012 година - Награда „ Жорж “ во категорија „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|title=Церемония «Жорж 2012»|publisher=national-movie-awards.ru|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6BVwyj5C8?url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|archive-date=2012-10-18|accessdate=2012-09-09|url-status=live}}</ref> * 2013 година - номинирана за наградата „Жорж“ во категоријата „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013/|title=Церемония «Жорж 2013»|publisher=national-movie-awards.ru|language=|accessdate=2013-09-03|archive-date=2014-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528050850/http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013|url-status=dead}}</ref> * 2017 година - Награда на весникот на годината на магазинот Гламур за глумица на годината <ref name="example">''glamour.ru'' [https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress Актриса года] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181019001715/https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress |date=2018-10-19 }}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ходченкова, Светлана}} [[Категорија:Политичари од Единствена Русија]] [[Категорија:Заслужни артисти на Русија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Родени на 21 јануари]] lik6jupuvjfsvds9wnc9gj2ninr8m0o 5623134 5623011 2026-09-02T20:54:13Z ~2026-47570-66 136448 /* Животопис */ 5623134 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ходченкова Светлана Викторовна 2017.jpg|мини|Светлана Ходченкова]] '''Светлана Кодченкова''' (родена на [[21 јануари]] 1983 година, [[Москва]], [[Советски Сојуз|СССР]]) - [[Русија|руска]] глумица која работела во театар, кино, телевизија и синхронизација, и како филмски продуцент. Почесен уметник на Русија од 2018 година.<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=30&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> == Животопис == Родена е во [[Москва]] на 21 јануари 1983 година. Долго време живеела со својата мајка во градот Железнодорожни (сега Балашиха). На 16 години кратко работела во агенција за модели. Дебито на глумицата во кино се случила на 20-годишна возраст - во филмот на Станислав Говорухин „Благослови ја жената“ (2003), каде што Ходченкова ја играла улогата на сопругата Вера на командантот на Црвената армија. За овој филм била номинирана за филмската награда Ника за најдобра глумица. Својата кариера ја продолжила како јасновидец Касандра во историската телевизиска серија „Талисман на љубовта“ (2005). Во 2005 година дипломирала на Театарскиот институт Борис Шчукин, курс на Михаил Борисов. Истата година глумела во друг филм во режија на Станислав Говорухин, „Не само со леб “ во улогата на Надежда Дроздова. Во 2007 година, Кодченкова глумела во филмот „Километар нула“ во режија на Павел Санаев. Во периодот од 2009 до 2013 година соработувала со режисерот Марјус Вајсберг, кој ја ангажирал во трилогијата „Љубов во градот“ со пејачката Вера Брежнева и глумицата Анастасија Задорожнаја. Во 2008 година, таа глумеше во телевизиската серија "[[Универ]]"<ref>2</ref>. Во 2011 година, глумицата го имала своето деби во Холивуд.<ref>[http://www.sobaka.ru/oldmagazine/portrety/13770#pr Светлана Ходченкова в рубрике «Портреты»] — Журнал «[[Собака.ru (журнал)|Собака.ru]]» — [https://www.webcitation.org/6OBkWmZuC архивировано от 19.03.2013]</ref> - филмот „ Шпион,излези надвор! » <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marieclaire.ru/razgovori/svetlana-hodchenkova-v-rossii-pleyboy-eto-kompliment-a-ne-kompromat-/|title=Светлана Ходченкова: "В России плейбой – это комплимент, а не компромат"|last=|date=18 октября|publisher=marieclaire.ru}}</ref> Светлана е презентирана заедно со странски колеги (Гери Олдман, Колин Фирт и други) на [[Венецијански филмски фестивал|филмскиот фестивал во Венеција]]. Кодченкова глумела во друг американски филм „Волверин: Бесмртниот“, каде што ја играла улогата на злобниот вајпер. Потоа, имала и улоги во такви филмови како „Василиса“, „Шампиони“, „Крвава дама Батори“. Во 2013 година, таа глумеше во ТВ серијата "[[Сашатања|СашаТања]]"<ref>1</ref>. На 29 декември 2016 година бил објавен историскиот филм „Викинг“,каде Кодченкова играла една од главните улоги. Во 2019 година и била доделена наградата „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога за улогата во филмот „Довлатов“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tass.ru/kultura/6043270|title=Картина «Война Анны» получила премию «Золотой орёл» и стала лучшим фильмом года|last=|date=2019-01-25|work=|publisher=[[ТАСС]]|language=ru|accessdate=2019-01-26}}</ref> Член е на партијата [[Единствена Русија]],<ref>[http://www.fontanka.ru/2010/02/27/141/ Светлана Ходченкова: «Вторая Юлия Тимошенко из меня не выйдет» // Фонтанка.ру 27.02.2010]</ref> и член е на Сојузот на кинематографери на Русија. === Личен живот === На 13 декември 2005 година се омажила за глумецот Владимир Јаглич, кого го познавала од институтот. После венчавката, таа го сменила презимето, но го користела своето моминско во филмовите и на сцената. Тие се развеле летото во 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|title=Светлана Ходченкова развелась с мужем|date=2010-07-31|publisher=LIVEstory.com.ua|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6E80r3r4s?url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|archive-date=2013-02-02|accessdate=2013-01-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|title=Светлана Ходченкова разводится с мужем|last=З. Крутова|date=2010-07-30|publisher=ЕвроСМИ|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/65lEiw30z?url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|archive-date=2012-02-27|accessdate=2011-06-10}}</ref> Од 2011 година, таа почнала врска со московскиот стопанственик Георги Петришин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26020.3/2941078/|title=Светлана Ходченкова: Перестать сниматься ради рождения ребенка? Легко!|last=Александр Нечаев, Мария Ремизова.|date=2013-01-24|publisher=Комсомольская правда|language=ru|accessdate=2013-08-23}}</ref> На 28 мај 2015 година, Петришин ја запросил глумицата на сцената во театарот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mk.ru/culture/2015/05/29/vozlyublennyy-sdelal-svetlane-khodchenkovoy-predlozhenie-na-scene.html|title=Возлюбленный сделал Светлане Ходченковой предложение на сцене|date=2015-05-29|publisher=[[Московский комсомолец]]|accessdate=2015-06-01}}</ref> но на крајот тие раскинале во февруари 2016 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26484.5/3356777/|title=Светлана Ходченкова и Георгий Петришин разошлись за месяц до свадьбы|last=Елена Лаптева|date=2016-02-01|publisher=[[Комсомольская правда]]|accessdate=2016-02-11}}</ref> == Творештво == === Улоги во театарот === ==== Проекти на независен театар ==== * 2005 — «Болница „Мулен Руж“»<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ «Госпиталь „Мулен Руж“»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210805160653/http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ |date=2021-08-05 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> Дани Лоран — ''Луиза'' * 2006 — «Дедо Мраз — измамник »<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ «Дед Мороз — Мерзавец»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210418015054/https://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ |date=2021-04-18 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> [[Баласко, Јосијан|Ж. Баласко]], [[Шазел, Мари-Ана|М.-А. Шазел]], [[Клавие, христијанин|К. Клаве]], [[Јужно, eraерард|Ж. Жјуњо]], [[Лермит, Тиери|Т. Лермит]], Б. Мојно — ''Терез'' * 2008 — «Театар по правилам и без» [[Фрејн, Мајкл|М. Фрејн]], режисер [[Петров, Владимир Сергеевич|В. Петров]] — ''Брук-Вики'' * 2014 — «Историја на љубовта»<ref>[https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ «История любви»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200603132406/https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ |date=2020-06-03 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> по пиеса [[Сиблејарас, eraералд|Ж. Сиблејрас]] — ''Анита'' ==== Театарски центар „На Страсном“ ==== * „Тие слободни пеперутки“ === Филмографија === === Продуцент === * „ Таа има друго име “ <ref>{{Наведени вести|url=https://rg.ru/2018/06/28/svetlana-hodchenkova-mne-interesno-brat-ocherednye-vershiny.html|title=Светлана Ходченкова: Мне интересно брать очередные вершины|date=2018-06-28|work=Российская газета|access-date=2018-07-02|language=ru}}</ref> === Спотови === * „Јас сум веќе 18“ „ Рацете горе “ * „Летото е секогаш! "(Заедно со групата" Диско Краш ", Вера Брежнева и Настја Задорожнаја ) * „Парчиња меморија“ (со Тимур Родригес ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|title=Тимур Родригес снял новый клип|date=2014-05-19|publisher=Радиостанция «Ванильное радио»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519223143/http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|archive-date=2014-05-19|accessdate=2014-05-19}}</ref> * „Екстази“ (заедно со групата „ Ленинград “) * "Заљубена сум" === Работа во реклами === * Елсеве Лореал <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8FMTXK8qIDQ Реклама Elseve «Полное восстановление 5»]</ref> * Еле <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IGl-yNBMtvs ELLE героиня: Светлана Ходченкова - YouTube]</ref> * Авон <ref>{{Наведени вести|url=http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|title=Светлана Ходченкова стала новым лицом марки Avon|date=2013-03-05|work=tele.ru|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113110832/http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|url-status=dead}}</ref> == Награди и номинации == * 2004 година - номинирана за наградата Ника за најдобра глумица ( благослови ја жената ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kinoafisha.info/news/18995/|title=Объявлены номинанты на премию «Ника»|date=2004-03-24|publisher=«Киноафиша Санкт-Петербурга»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015125201/http://www.kinoafisha.info/news/18995/|archive-date=2014-10-15|accessdate=2013-08-01}}</ref> * 2004 година - Награда за најдобра глумица за нив. Клара Лучко на Филмскиот фестивал за литература и кино во Гачина (филмот Благослови ја жената) * 2008 година - Награда за најдобра глумица на Фестивалот на полски играни филмови во Гдиња (филмот „Мала Москва“) * 2014 година - Награда за најдобра глумица на Меѓународниот филмски фестивал во Пјонгчанг (филм „Василиса“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itar-tass.com/kultura/1463889|title=Актриса Светлана Ходченкова получила приз кинофестиваля в Пхеньяне за лучшую женскую роль|last=|date=2014-09-24|work=|publisher=ИТАР-ТАСС|language=|accessdate=2014-09-26}}</ref> * 2018 година - Почесен уметник на Руската Федерација - ''за нејзиниот голем придонес во развојот на националната култура, уметност, масовни медиуми и долгогодишна плодна работа'' <ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=31&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> * 2019 година - Награда „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога (филм на Довлатов) <ref>{{Наведени вести|url=https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|title="Золотой орел-2019": Светлана Ходченкова, Аглая Тарасова, Александр Петров и другие триумфаторы премии|date=2019-01-25|work=hellomagazine.com|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923004630/https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|url-status=dead}}</ref> === Други награди === * 2012 година - Награда „ Жорж “ во категорија „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|title=Церемония «Жорж 2012»|publisher=national-movie-awards.ru|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6BVwyj5C8?url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|archive-date=2012-10-18|accessdate=2012-09-09|url-status=live}}</ref> * 2013 година - номинирана за наградата „Жорж“ во категоријата „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013/|title=Церемония «Жорж 2013»|publisher=national-movie-awards.ru|language=|accessdate=2013-09-03|archive-date=2014-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528050850/http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013|url-status=dead}}</ref> * 2017 година - Награда на весникот на годината на магазинот Гламур за глумица на годината <ref name="example">''glamour.ru'' [https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress Актриса года] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181019001715/https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress |date=2018-10-19 }}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ходченкова, Светлана}} [[Категорија:Политичари од Единствена Русија]] [[Категорија:Заслужни артисти на Русија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Родени на 21 јануари]] ef9arhrqdghl5cn10l89d6ujzp2y635 0 1256711 5622921 5620676 2026-09-02T12:42:38Z Gurther 105215 5622921 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=март 2026}}{{Infobox musical artist |name =Галин |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Галин Петров Гочев |alias = |birth_date = {{роден на|12|март|1991}} |birth_place ={{роден во|Софија}}, [[Бугарија]] |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејач]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2011 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Галена]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Галин]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 1 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 74 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Галин''' (р. {{роден во|Софија}}, {{роден на|12|март|1991}}) — поп-фолк [[пејач]] од [[Бугарија]]. == Животопис == Галин е роден на [[12 март]] [[1991|1991 година]] во [[Софија|градот Софија]], [[Бугарија]]. Неговото родно име е Галин Петров Гочев. == Дискографија == === Албуми === * Чупи бариери (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Първичен инстинкт '' || 2011 || Николај Скерлев |- | '' Да владееш мъж '' || 2011 || Димитар Петров |- | '' Стреляй '' || 2012 || Костадин Крстев-Коко |- | '' Случи се '' || 2012 || Николај Скерлев |- | '' Вкусът остава '' || 2012 || Николај Скерлев |- | '' Няма да боли '' || 2013 || Николај Скерлев |- | '' Момче без сърце '' || 2013 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Колко много '' || 2013 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Все напред '' || 2014 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Между нас '' || 2014 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Само за минута '' || 2014 || — |- | '' С мен да вървиш '' || 2014 || Николај Емил Шопов |- | '' Сменям ти адрес '' || 2015 || Николај Емил Шопов |- | '' Роклята ти пада '' || 2015 || Bashmotion |- | '' Един на брой '' || 2015 || Bashmotion |- | '' Парата ако хвана '' || 2015 || Станислава Василева/Радослав Митев |- | '' Коледа '' || 2015 || Николај Скерлев |- | '' Нека да е тайно '' || 2016 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Готина кола '' || 2016 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' На Египет фараона '' || 2016 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Царя на купона '' || 2016 || Кирил Киров — Кико |- | ''5,6,7,8'' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Мойта дама '' || 2017 || Кирил Киров — Кико |- | '' Нощта гърми '' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | '' #MeGusta '' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Texas place '' || 2018 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' 112 '' || 2018 || Георги Марков |- | '' Как си, кажи '' || 2018 || Георги Марков |- | '' Няма да ми мине '' || 2019 || Стефан Маринов |- | '' Мамиш '' || 2019 || Стефан Маринов |- | '' Половинка '' || 2019 || — |- | '' Така ни се пада '' || 2019 || Виктор Антонов |- | '' Дилема '' || 2020 || Виктор Антонов |- | '' Просто секс '' || 2020 || Виктор Антонов |- | '' Куката '' || 2020 || Виктор Антонов |- | '' За всички бивши '' || 2020 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' S.O.S '' || 2020 || Људмил Иларионов — Љуси |- | ''Недей ме вини '' || 2020 || Виктор Костов/Христо Спиридонов |- | '' Нито ял, нито спал '' || 2021 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Viva La Noche '' || 2021 ||Виктор Антонов |- | '' Вендета '' || 2021 ||Станислав Христов-Стенли |- | '' Пак '' || 2021 || Галин,Иван Димитров – Torex |- | '' Да си ми ти '' || 2021 || Виктор Антонов |- | '' Бивши '' || 2022 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Срещата бърза '' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | '' Трезора '' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | '' Нашата '' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Алкохол'' || 2022 || Валери Милев |- | '' Трилогия '' || 2023 ||Георги Марков |- | '' Обратно броене '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Ела,хабиби'' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Gucci ми приляга'' || 2023 || Стефан Маринов |- | ''Нямаше нужда'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Монопол'' || 2023 ||Виктор Антонов |- | ''Така така'' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Dale baby'' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''Хавана'' || 2024 ||Николај Нанков |- | ''Капан'' || 2024 || Виктор Антонов |- | '' В играта '' || 2024 || Виктор Антонов |- | '' На магия'' || 2024 || Виктор Милушев |- | '' Ти и аз '' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''Звъня ти, ало'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Чупи бариери'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Любов на кг'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Къде си сега'' || 2025 || Стефан Маринов, Петко Андонов |- | ''Пак съм пиян'' || 2025 || Виктор Милушев |- | ''Муза'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Да са знай'' || 2025 || Stressko & Broken Siemens |- | ''Сърцето в камък'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Тази дискотека'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Какво ми причини'' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''Тактика'' || 2026 || Виктор Антонов |- | '' Върколакът '' || 2026 || Виктор Антонов |- | '' На пожар'' || 2026 || Виктор Антонов |- | '' TBA'' || 2026 || Виктор Антонов |- | '' TBA'' || 2026 || Виктор Антонов |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] msath9pz5uwmjp7na8kp26et9lr825n 0 1258725 5623072 5551602 2026-09-02T17:12:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623072 wikitext text/x-wiki {{Во изработка}} '''Едгар Камински''' (украински: Едгар Камінський; роден на [[27 февруари]] [[1985]] година) е украински пластичен хирург,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nypost.com/2016/07/12/plastic-surgeon-takes-selfies-with-naked-unconscious-patients/|title=Plastic surgeon takes selfies with naked unconscious patients|last=Vonow|first=Brittany|last2=Sun|first2=The|date=2016-07-12|work=New York Post|language=en-US|accessdate=2021-01-29}}</ref> основач на клиниката Камински и Камински ХУБ, организатор и покровител на украинскиот медицински фестивал и говорник на медицински конференции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://l-a-b-a.com/blog/show/303|title=«Бесплатную информацию люди не ценят. Ты им что-то рассказываешь, а они в телефонах»|work=l-a-b-a.com|language=ru|accessdate=2021-01-29|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114123843/https://l-a-b-a.com/blog/show/303|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/showbiz/hotela-uvelichit-grud-edgar-kaminskiy-o-raznoglasiyah-s-eks-zhenoy-slavoy-1363954.html|title="Хотела увеличить грудь": Эдгар Каминский о разногласиях с экс-женой Славой|work=lifestyle.segodnya.ua|language=ru|accessdate=2021-01-29|archive-date=2021-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510195653/https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/showbiz/hotela-uvelichit-grud-edgar-kaminskiy-o-raznoglasiyah-s-eks-zhenoy-slavoy-1363954.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dailymail.co.uk/news/article-3681173/Meet-selfie-surgeon-Ukrainian-doctor-slammed-taking-pictures-unconscious-women-s-newly-enhanced-breasts-sharing-social-media.html|title=Doctor slammed for taking pictures of unconscious women's breasts|last=Stewart|first=Will|date=2016-07-11|work=Mail Online|accessdate=2021-01-29}}</ref> == Животопис == Едгар Камински е роден на 27 февруари 1985 година во [[Ровненска област|Ривн]] ([[Украина]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rivnepost.rv.ua/news/nayvidomishiy-plastichniy-khirurh-ukraini-napisav-zvorushliviy-post-pro-batka-z-rivnoho|title=Найвідоміший пластичний хірург України написав зворушливий пост про батька з Рівного. Життя - Новини Рівного та області|work=Рівне Вечірнє|language=uk|accessdate=2021-01-29}}</ref> Во [[2002]]-[[2008]] година, ерген на Националниот медицински универзитет. Во 2008-[[2010]] година, стажирање на одделот за оториноларингологија, на Националниот медицински универзитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://radiotrek.rv.ua/news/vidomyy_plastychnyy_hirurg_z_rivnogo_rozluchaietsya_237457.html|title=Відомий пластичний хірург із Рівного розлучається|work=Радіо ТРЕК|accessdate=2021-01-29}}</ref> 2010-[[2012]] година, престој на одделот за оториноларингологија, на Националниот медицински универзитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://docdoc.com.ua/doctors/kiev-d/kaminskii-edgar-anatolevich|title=Пластический хирург Каминский Эдгар Анатольевич в Киеве: стоимость приема и отзывы реальных пациентов|work=docdoc.com.ua|accessdate=2021-01-29|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114204336/https://docdoc.com.ua/doctors/kiev-d/kaminskii-edgar-anatolevich|url-status=dead}}</ref> Во [[2016]] година, тој се најде во фокусот на светскиот печат (Сан, Newsусвик, Newујорк Пост, Дејли Меил) благодарение на објавувањето на селфи од неговата операција на позадината на голи пациенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thesun.co.uk/news/1428347/fury-as-ukraine-plastic-surgeon-poses-for-selfies-with-naked-patients-unconscious-on-the-operating-table-after-boob-jobs-and-shares-the-intrusive-photos-on-social-media/|title=Fury as Ukraine plastic surgeon poses for SELFIES with naked patients unconscious on the operating table|date=2016-07-11|work=The Sun|language=en-gb|accessdate=2021-01-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newsweek.com/surgeons-suspended-posing-selfies-mid-surgery-and-posting-them-social-media-1053635|title=Surgeons suspended for posing in selfies mid-surgery and posting them on social media|last=EDT|first=David Brennan On 8/2/18 at 5:54 AM|date=2018-08-02|work=Newsweek|language=en|accessdate=2021-01-29}}</ref> Во [[2017]] година, тој го основал украинскиот медицински фестивал, целосно украински фестивал посветен на развојот и мотивацијата на младата генерација лекари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.ruarrijoseph.com/zdorove/121745-plasticheskaya-hirurgiya-kaminskiy-edgar.html|title=Пластична хірургія: Камінський Едгар|work=uk.ruarrijoseph.com|accessdate=2021-01-29}}</ref> Во [[2018]] година, тој ја основа KAMINSKYI HUB ─ креативна агенција специјализирана за обезбедување на сеопфатни услуги за промоција на брендот. === Клиника Камински === Во [[2019]] година, тој ја основаше клиниката за бутик за модерна естетска медицина Клиника Камински.<ref>{{Наведено списание|last=Логвинов|first=Ю.И.|date=2019|title=Непрерывное профессиональное развитие при организации работы учебного медицинского центра|url=http://dx.doi.org/10.46594/2687-0037_2019_2_57|journal=Виртуальные технологии в медицине|issue=2|pages=57–57|doi=10.46594/2687-0037_2019_2_57|issn=2686-7958}}</ref> == Семејство == На 16 јули 2014 година, Едгар Камински се ожени со солистката на бендот NEANGELY, Слава Каминска, која го зеде неговото презиме. На 12 декември 2014 година, парот го роди синот Леонард, а на 6 декември 2015 година ќерката Лора. На 1 јули 2019 година, Слава и Едгар се разведоа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://life.nv.ua/ukr/showbiz/slava-kaminska-rozluchennya-z-edgarom-vidoma-prichina-foto-50034080.html|title=Сімейне життя не склалося. Стала відома офіційна причина розлучення Слави Камінської з групи НеАнгели|work=life.nv.ua|language=uk|accessdate=2021-01-29}}</ref> == Список на наводи == h6nlgy58m4jpzmez5a4kpnmjiwagiwr 0 1258864 5623186 5522294 2026-09-03T06:47:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623186 wikitext text/x-wiki '''„Златната антилопа“''' е [[Советски Сојуз|советски]] цртан [[Цртан филм|филм]] од [[1954 во филмот|1954 година, во]] режија на Лев Атаманов заснован на [[Индија|индиски]] бајки. Снимен е со техниката '''ротомација'''. == Заплет == Момчето [[Сирак|сираче]] ја спасило волшебна антилопа од раџата кој сакал да ја улови за да му даде што повеќе злато. Таа кога скокала од искрите на нејзините копита се појавувале [[злато|златници]]. Кога алчниот Раџа и неговите слуги го заробиле момчето, барајќи од него да им каже каде живее златната антилопа, таа се појавила и му одржала лекција на алчниот Раџа. == На филмот работеле == * Сценаристи: Николај Абрамов, Николај Ердман (учество во сценариото) <ref>Г. Бородин. [http://www.kinozapiski.ru/ru/article/sendvalues/687/ «Николай Эрдман и анимация»]. «Киноведческие записки» № 61, 2002.</ref> <small>некредитиран</small> * Режисер: Лев Атаманов * Дизајнери на сцена: Александар Винокуров, Леонид Шварцман * Аниматори: Владимир Арбеков, Рената Миренкова, Роман Давидов, Василиј Рјабчиков, [[Роман Качанов]], Николај Федоров, Вјачеслав Котионочкин, Константин Чикин, Борис Чани * Декоратери: Дмитриј Анпилов, Ирина Светлица, Олга Гемерлинг, Константин Малишев * Композитор: Владимир Јуровски * Оператор: Михаил Друјан * Инженер за звук: Николај Прилутски * Втор оператор: Е. Ризо * Асистент на режисерот: [[Роман Качанов]] * Помошници на уметникот: Лана Азарх, Гражина Брашишките, Лидија модел * Технички асистенти: В. Шилина, Галина Андреева * Уредник: Лидија Кјакст * Улоги: ** Валентина Сперантова - ''момче'' ** Нина Никитина - ''антилопа'' ** Рубен Симонов - ''Раџа'' ** Александар Грузински - ''слуга'' ** Коља Тагунов - ''момче'' Оркестар на Министерството за култура на СССР * Диригент: Григориј Гамбург == Награди == * [[1955 во филмот|1955 година]] - Почесна диплома за високи уметнички квалитети на VII [[Кански филмски фестивал|меѓународен филмски фестивал во Кан]] * [[1955 во филмот|1955 година]] - Диплома на меѓународниот филмски фестивал во Дурбан ( [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] ) * [[1955 во филмот|1955 година]] - Диплома на I британски меѓународен филмски фестивал во [[Лондон]] * [[1957 во филмот|1957 година]] - Диплома на Меѓународниот филмски фестивал на кратки филмови во [[Белград]] == Аудио приказна == Во 1978 година, била објавена бајката "Златната антилопа" во форма на детска [[Грамофонска плоча|грамофонски плоча]] . == Синхронизација == Во 2001 година, цртаниот филм бил обновен и преозвучен од Студио АС ДОО и Детски Сесија 1 ДОО. Во новата верзија, фонограмот бил целосно заменет, современи глумци биле вклучени во повторното озвучување, податоците за инженерот за звук и глумци чиј гласови биле позајмени биле заменети во натписите. Сихронизацијата била исклучително негативно прифатена и од мнозинството гледачи телевизија <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lovehate.ru/opinions/28622|title=Переозвучка наших старых мультфильмов|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002080405/http://www.lovehate.ru/opinions/28622|archive-date=2013-10-02|accessdate=2013-03-24}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.multiki-free.ru/blogs/multfilmi/mi-protiv-pereozvuchki-sovetskih-multikov.html|title=Мы против переозвучки советских мультиков!!!|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002170857/http://www.multiki-free.ru/blogs/multfilmi/mi-protiv-pereozvuchki-sovetskih-multikov.html|archive-date=2013-10-02|accessdate=2013-03-24}}</ref> и од членови на професионалната заедница <ref>[https://lenta.ru/conf/souzmf/ Директор «Союзмультфильма» Акоп Гургенович Киракосян отвечает на вопросы читателей «Ленты. Ру»]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://george-smf.livejournal.com/46144.html |title=НЕТ — фальсификации анимационного наследия! |accessdate=2021-02-02 |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213012709/https://george-smf.livejournal.com/46144.html |url-status=dead }}</ref> . Постои и обновено „ново издание“ на филмското студио Максим Горки во 1987 година. Озвучување во 2001 година: * Јулиен Балмусов - ''Раџа'' * Виталиј Ованесов - ''џелат'' * Владимир Конкин - ''бербер'' * Ирина Маликова - ''антилопа'' * Жана Балашова - ''тигрица'' * Татјана Канаева - ''момче'' * Борис Токарев - ''слон'' == Видео изданија == * Во осумдесеттите години во СССР, цртаниот филм бил објавен на видео ленти од Видео програмата на Државната агенција за филм на СССР. Во Русија на почетокот на 90-тите години, цртаниот филм бил објавен на видео ленти од филмското здружение „Крупен План“ во една колекција. Во првата половина на 90-тите години, исто така бил објавен на VHS во колекцијата „Најдобри советски цртани филмови“ од Студио ПРО Видео, заедно со цртаните филмови „Сив врат“, „Висока гора“ и „Рики-Тики-Тави“, и од средината на 90-тите години, цртаниот филм исто така е објавен на VHS од студиото Сојузмултфилм во цртаната колекција на студиото Сојузмултфилм. * Од средината на 90-тите до 2000-тите години, тој бил објавен во колекцијата цртани филмови на здружението „Крупен План“ на видео ЦД-а од компанијата „Гуштер“. Во раните 2000-ти, цртаниот филм бил обновен и објавен на ДВД од здружението Крупен План, студиото Сојуз, како и во Златната колекција на омилени цртани филмови со звук Долби дигитал (Долби Моно 1.0, подоцна 2.0). * Цртаниот филм бил објавен во колекцијата цртани филмови „Во светот на бајките. Број 1 ", Сојузмултфилм, ДВД, дистрибутер "Крупен План", цртани филмови на дискот: "Златна антилопа","Овчарка и оџачар","Малата сирена".<ref>[http://www.animator.ru/db/?p=vsource&id=452 DVD «В мире сказок. Выпуск 1»]</ref> == За цртаниот филм == <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Во 50-тите години, Атаманов ги поставил своите филмови кои станале нашироко познати - бајките „Скарлетниот цвет“ (1952) по С. Аксаков, „Златната антилопа“ (1953) според индиските бајки, „Снежната кралица“ (1957) ) по -Х.К. Андерсен. Во своите филмови, режисерот мајсторски го пренел националниот вкус и особеностите на фолклорот од оние земји каде што се создадени бајките. Значи, во „Златна антилопа“ е пренесена атмосферата на индиска бајка. Сликите на момчето и самата антилопа не се лишени од чудесната убавина, поетски е раскажано нивното вистинско пријателство. Ликот на Раџата го искажува врвниот глумец Рубен Симонов. Филмот бил синхронизиран и во Франција и бил успешен.<div class="ts-Конец_цитаты-source">— <cite>Асенин С.</cite><cite>В.</cite>Во Златната антилопа, Раџа го игра Рубен Николаевич Симонов. Му ставиле на главата турбан, наметка и тој одел свиткан,со рацете зад грб, како неговиот лик подоцна на екранот. Симонов дал се од себе во оваа улога - карактеристично одење, гестови, интонација.Така тие и ја создадале надворешната слика — Од интервјуто на уметникот Леонид Шварцман 2003 г. „Златна антилопа“ е вистинско ремек-дело на анимацијата ... Се паметат острите лаконски дијалози, експресивните ликови, пред сè сликата на незаситниот лукав Раџа. … — <cite>Малюкова Л.Л., 2013 г.<ref>[http://www.premiaprosvetitel.ru/booksauthors/view/?111 Малюкова Л. Л. «СВЕРХ/КИНО» (Современная российская анимация. Девяностые / нулевые).] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161202233612/http://www.premiaprosvetitel.ru/booksauthors/view/?111 |date=2016-12-02 }} — СПб: Умная Маша, 2013. — С. 267.</ref></cite> </div></blockquote> == Литература == * Бајковити филмови. Сценарија на рачно нацртани филмови. Издание III. — М.: Искусство, 1954. — 248 с. — 90 000 экз. . Содржина: К. Шнајдер „Сармико“ стр. 7, В. Сутеев "Стрелката лета во бајка" стр. 25, В. Морозов, Н. Ердман „Лет кон Месечината“ стр. 49, М. Пашченко„ Невообичаен натпревар “ стр. 81, А. Зубов, А. Галич „Тврдоглаво тесто“ стр. 103, С.Ермолински „Степа-капетан“ стр. 113, В. Чаплина, Г. Скребитски „Во шумата“, стр. 133, Н.Ердман „Сив врат“ стр. 149, Б. Бродски „Насликаната лисица“ стр. 169, В. Данилов „ Аљонушка “ стр. 179, Г. Гребнер „Скарлетниот цвет“ стр. 191, Н. Абрамов „ Волшебната антилопа “ стр. 221.<ref>[https://fantlab.ru/edition126756 Фильмы-сказки. Сценарии рисованных фильмов. Выпуск III]</ref> Илустрации и текст заснован на цртаниот филм. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{YouTube|nLGI1wCTDKA|«Золотая антилопа»|logo=1}} * [https://web.archive.org/web/20160405184843/http://2011.russiancinema.ru/index.php?e_dept_id=2&e_movie_id=2401 „Златната антилопа“] на страницата „Енциклопедија на руско кино“ *[https://web.archive.org/web/20140302232158/http://www.nashfilm.ru/multfilms/2201.html Золотая антилопа: немного экзотики на заснеженных просторах Статья на сайте НашФильм.ру] *[http://www.myltik.ru/index.php?topic=db&fe=multview&multid=535 myltik.ru] [[Категорија:Советски цртани филмови]] hkwjpscnaixq4lp1zda0867vsoqu7pa 0 1260534 5623260 5609572 2026-09-03T09:52:00Z Redaktor GLAM 92835 Higher resolution version of image 5623260 wikitext text/x-wiki Ова е список на [[дрвопис]]и од [[германски]]от сликар и графичар [[Албрехт Дирер]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist/ |title=Albrecht Dürer |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216065225/https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist |url-status=dead }}</ref>. == Уметнички каталози == Еден од најраните списоци на дрвописите од Дирер бил собран во 1808 година од [[Адам Барч]] во неговиот „Сликарството на гравирањето“ том 7. Во 1862 година [[Јохан Дејвид Пасавант]] го проширил „Сликарството на гравирањето“ и додал дополнителни дрвописи. Делата на Барч и Пасавант, кои биле организирани по азбучен ред, се изворот на „Б.“ и „П.“ броеви, на кои се повикуваат сите подоцнежни книги<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html/ |title=KUNSTDRUCKE & GEMÄLDE VON ALBRECHT DÜRER |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2020-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017175304/https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html |url-status=dead }}</ref>. Друг често цитиран навод е „Каталог на раногермански и фламански дрвописи во британскиот музеј, том 1“ од [[Кембел Доџсон]] од 1903 година, организиран според датумот и често се повикува со употреба на „ЦД“ броеви. На списокот подолу, користени се броевите од 1938 година „Албрехт Дирер: Целосни дрвописи“ (германски: Sämtliche Holzschnitte) од [[Ото Фишер (историчар на уметност)|Ото Фишер]] бидејќи оваа книга нуди каталог на повеќето дрвописи на Дирер отпечатени во оригинална големина. == Список на дрвописи== Авторството на многу дровписи е неизвесно, со различни извори, кои не се согласуваат дали дрвописи се направена од Дирер сам, со помош на еден од неговите ученици или од некој од неговите ученици со или без надзор на Дирер. За некои отпечатоци, исто така има само копии од подоцнежни отпечатоци, кои би можеле да бидат од Дирер или копија од изгубен отпечаток од него. Отпечатоците со неизвесно авторство се обележани со белешка под насловот. Списокот подолу содржи огромно мноштво отпечатоци што биле вклучени во еден од наведените каталошки подрачја на Дирер, дури и ако изворот не бил сигурен за авторството или сметал дека е дело на Школата на Дирер. Списокот подолу вклучува неколку илустрации на дрвопис од [[Албрехт Дирер#Теоретски работници|книги од Дирер]], но многу други беа изоставени или вклучени подоцна<ref>[https://artinwords.de/albrecht-duerer/ Wer war Albrecht Dürer?.]</ref>. {| class="wikitable sortable" !class="unsortable" rowspan="2"|Слика !rowspan="2"|Наслов <br/>(Коментари) !colspan="4"|[[Каталог]] !rowspan="2"|Година !rowspan="2"|Серии<br/> или книга !class="unsortable" rowspan="2"|Други наводи |- !Курт ![[Адам Барч|Барч]] ![[Кембел Доџсон|Доџсон]] !Фишер |- | [[File:Saint Jerome Extracting a Thorn from the Lion's Foot, Lyons 1508 (copy) MET DP816415.jpg|150px]] | Свети Јероним<br/> | 22 | Стр.246 | Ц. Д. 1 | 1 | 1492 | | |- | [[File:Christ on the Cross with the Virgin and Saint John MET DP816062.jpg|150px]] | Христос на крстот помеѓу Дева Марија и Свети Јован<br/>(неизвесно авторство) | 85 | | | 285 | 1493 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Lamentation for the Dead Christ - WGA7117.jpg|150px]] | Оплакување на мртвиот Христос<br/>(неизвесно авторство) | 87 | | | 342 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Crucifixion - WGA7118.jpg|150px]] | Распетие<br/>(неизвесно авторство) | 88 | | | 343 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Martyrdom of St Sebastian - WGA7119.jpg|150px]] | Мачеништво на Свети Себастијан<br/>(неизвесно авторство) | 90 | Стр. 182 | Ц. Д. 2 | 345 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St. Christopher Crossing the Stream - 1925.146 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Свети Кристофер го преминува потокот<br/>(неизвесно авторство) | 91 | Б. 105 | | 346 | 1528 | | |- | [[File:Broadsheet; text and wood cut of a syphilitic. Wellcome L0014503EB.jpg|150px]] | Сифилитичен човек<br/>(неизвесно авторство) | 92 | | | 287 | 1496 | | |- | [[File:Christ Crowned with Thorns MET DP820456.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње<br/>(неизвесно авторство) | 94 | | | 289 | околу 1500 | Албертинина страст | |- | [[File:Albertina-Passion - Flagellation of Christ - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Бичувањето на Христа <br/>(неизвесно авторство) | 95 | | | 290 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ bearing the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 96 | | | 291 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ on the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 97 | | | 292 | 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Martyrdom of the Ten Thousand, c. 1496-1497, NGA 6681.jpg|150px]] | Мачеништво на десетте илјади <br/> | 98 | Б, 117 | Ц. Д. 3 | 2 | c. 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Hercules Conquering Cacus ("Ercules"), c. 1496, NGA 42612.jpg|150px]] | Херкулес <br/> | 99 | Б. 127 | Ц. Д. 5 | 3 | c. 1496 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Knight on Horseback and the Lansquenet, c. 1496-1497, NGA 619.jpg|150px]] | Витезот и Ландскнет<br/> | 100 | Б. 131 | Ц. Д. 6 | 4 | 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Men’s Bath - Google Art Project.jpg|150px]] | Машка бања <br/> | 101 | Б. 128 | Ц. Д. 4 | 5 | 1496 - 1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Martyrdom of St. Catherine of Alexandria - Google Art Project.jpg|150px]] | Мачеништво на Света Катерина <br/> | 102 | Б. 120 | Ц. Д. 7 | 6 | 1497-1499 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Samson Fighting with the Lion, c. 1497-1498, NGA 49057.jpg|150px]] | Самсон го убива лавот <br/> | 103 | Б. 2 | Ц. Д. 8 | 7 | 1497-1498 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with the Three Hares, c. 1497-1498, NGA 617.jpg|150px]] | Светото семејство со трите зајаци <br/> | 104 | Б. 102 | Ц. Д. 9 | 8 | 1497-1498 | | |- | [[File:Durer, apocalisse, 00 frontespizio dell'edizione del 1498.jpg|150px]] | Тајното откровение<br/> | 105 | | | 9 | меѓу 1497 и 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title Page, 1498, NGA 142348.jpg|150px]] | Откровение <br/> | | | | | 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 17.jpg|150px]] | Отсекување на главата на Свети Јован <br/> | 106 | Б. 61 | Ц. Д. 10 | 10 | c. 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 19.jpg|150px]] | Визијата на Свети Јован за седумте свеќници <br/> | 107 | Б. 62 | | 11 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 21.jpg|150px]] | Свети Јован кој што клечи пред Христа и дваесет и четирите старешини <br/> | 108 | Б. 63 | | 12 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 23.jpg|150px]] | Четворицата јавачи на Апокалипсата <br/> | 109 | Б 64 | C. D. 11 | 13 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 25.jpg|150px]] | Отворањето на Петтиот и Шестиот печат <br/> | 110 | Б. 65 | | 14 | 1496-1498 | [[Apocalypse (Dürer)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 27.jpg|150px]] | Четирите ангели ги задржуваат ветровите и обележувањето на избраните <br/> | 111 | Б. 66 | | 15 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 29.jpg|150px]] | Отворање на седмиот печат и орелот кој плаче „Оф леле“<br/> | 112 | Б. 68 | | 16 | c 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 31.jpg|150px]] | Четирите ангели на смртта <br/> | 113 | Б. 69 | | 17 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 33.jpg|150px]] | Свети Јован ја јаде книгата <br/> | 114 | Б. 70 | | 18 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 35.jpg|150px]] | Жената на Апокалипсата и седумглавиот змеј <br/> | 115 | Б. 71 | | 19 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 37.jpg|150px]] | Свети Михаил се бори со змејот <br/> | 116 | Б. 72 | | 20 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 39.jpg|150px]] | Sверот со јагнешките рогови и Sверот со седум глави <br/> | 117 | Б. 74 | Ц. Д. 13 | 21 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 41.jpg|150px]] | Химната во поклонување на јагнето <br/> | 118 | Б. 67 | | 22 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 43.jpg|150px]] | Вавилонската курва<br/> | 119 | Б. 73 | Ц. Д. 12 | 23 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 45.jpg|150px]] | Ангелот со клучот од јамата без дно <br/> | 120 | Б. 75 | Ц. Д. c. 14 | 24 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, c. 1497-1499, NGA 6686.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 121 | Б. 6 | Ц. Д. 15 | 25 | 1497-1500 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, c. 1497, NGA 6736.jpg|150px]] | Камшикувањето на Христос<br/> | 122 | Б. 8 | Ц. Д. 16 | 26 | c. 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, c. 1498-1499, NGA 6737.jpg|150px]] | Еве го Човекот<br/> | 123 | Б. 9 | Ц. Д. 17 | 27 | меѓу 1498 и 1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, c. 1498-1499, NGA 6738.jpg|150px]] | Патот за Голгота<br/> | 124 | Б. 10 | Ц. Д. 18 | 28 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, c. 1497-1498, NGA 6739.jpg|150px]] | Распетие<br/> | 125 | Б. 11 | Ц. Д. 19 | 29 | 1497-1498 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1498-1499, NGA 6740.jpg|150px]] | Оплакување на Христос<br/> | 126 | Б. 12 | Ц. Д. 20 | 30 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, c. 1497, NGA 6688.jpg|150px]] | Положувањето во гробот<br/> | 127 | Б. 13 | Ц. Д. 21 | 31 | 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Illustration to Revelationes Sancte Birgitte - WGA7127.jpg|150px]] | Илустрацијата за Откровенијата на Света Бригита: <br/>(uncertain authorship) | 139 | | | 305 | 1500 | | |- | [[File:Conrad Celtis biedt Frederik III de Wijze, keurvorst van Saksen, een boek met het werk van Roswitha van Gandersheim aan, RP-P-1961-76.jpg|150px]] | Конрад Селтес му ја претставува книгата од Хротсвита на Фридрих III од Саксонија <br/> | 143 | П. 277 | Ц. Д. 23 | 32 | 1501 | | |- | [[File:Roswitha van Gandersheim biedt keizer Otto I een exemplaar van haar boek aan, RP-P-1921-2147.jpg|150px]] | Хротсвита ја претставува својата книга пред царот Отон I<br/> | 144 | П. 277 | | 33 | 1501 | | |- | [[File:Conrad Celtis Presenting His Book "Quatuor Libri Amorum" to Maximilian I ( from the book) MET DP816435.jpg|150px]] | Конрад Селтис му ја претставува својата книга „Quatuor Libri Amorum“ на Максимилијан Први <br/> | 145 | Б. 130P. 217 | | 36 | 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Philosophy, probably 1502, NGA 30325.jpg|150px]] | Филозофија<br/> | 146 | Б. 130P. 217 | Ц. Д. 24 | 37 | веројатно 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Saint Sebaldus Standing on a Column (NGA 1943.3.3571) (cropped).jpg|150px]] | Свети Себалд стои на колона <br/> | 169 | Б. 20 (Додаток) | Ц. Д. 22 | 34 | 1501 | | |- | [[File:The Book Plate of Wilibald Pirckheimer MET DP816448.jpg|150px]] | Ex libris на Вилибалд Пиркхајмер <br/> | 170 | Б. 52 (Додаток) | Ц. Д. 25 | 38 | | | |- | [[File:Houghton Typ 520.04.561 - De scientia motvs orbis (cropped).jpg|150px]] | Астроном<br/>(неизвесно авторство) | 171 | | | 331 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Nude Woman with the Zodiac - WGA07161.jpg|150px]] | Женски акт од Зодијак <br/>(неизвесно авторство) | 172 | | | 330 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim's Offering Rejected, c. 1504-1505, NGA 6690.jpg|150px]] | Одбивање на понудата на Јоаким <br/> | 175 | Б. 77 | Ц. Д. 37 | 44 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and the Angel, c. 1504, NGA 6692.jpg|150px]] | Ангелот се појавува кај Јоаким <br/> | 176 | Б. 78 | Ц. Д. 38 | 45 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and Anna at the Golden Gate, 1504, NGA 6694.jpg|150px]] | Јоаким и Ана средба пред Златна Порта <br/> | 177 | Б. 79 | Ц. Д. 39 | 46 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Birth of the Virgin, c. 1503-1504, NGA 6695.jpg|150px]] | Животот на Богородица <br/> | 178 | Б. 80 | Ц. Д. 40 | 47 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of the Virgin in the Temple, c. 1502-1503, NGA 6696.jpg|150px]] | Воведение на Богородица во Храмот <br/> | 179 | Б. 81 | Ц. Д. 41 | 48 | 1502-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of the Virgin, c. 1504-1505, NGA 610.jpg|150px]] | Свадбата на Богородица <br/> | 180 | Б. 82 | Ц. Д. 42 | 49 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, c. 1502-1504, NGA 611.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 181 | Б. 83 | Ц. Д. 43 | 50 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Visitation, c. 1504, NGA 6700.jpg|150px]] | Посета<br/> | 182 | Б. 84 | Ц. Д. 44 | 51 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, c. 1502-1504, NGA 6701.jpg|150px]] | Рождеството Христово <br/> | 183 | Б. 85 | Ц. Д. 45 | 52 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Circumcision, c. 1504-1505, NGA 6702.jpg|150px]] | Обрежувањето Христово <br/> | 184 | Б. 86 | Ц. Д. 46 | 53 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, c. 1501-1503, NGA 6704.jpg|150px]] | Поклонување на маговите <br/> | 185 | Б. 87 | Ц. Д. 47 | 54 | 1501-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of Christ in the Temple, c. 1504-1505, NGA 6705.jpg|150px]] | Воведение на Христос во Храмот <br/> | 186 | Б. 88 | Ц. Д. 48 | 55 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flight into Egypt, c. 1504, NGA 6706.jpg|150px]] | Летот во Египет <br/> | 187 | Б. 89 | Ц. Д. 49 | 56 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Sojourn of the Holy Family in Egypt, c. 1504, NGA 6707.jpg|150px]] | Почивка на летот за Египет<br/> | 188 | Б. 90 | Ц. Д. 50 | 57 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ among the Doctors, c. 1503-1504, NGA 6708.jpg|150px]] | Христос меѓу лекарите во Храмот <br/> | 189 | Б. 91 | Ц. Д. 51 | 58 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, c. 1504-1505, NGA 6709.jpg|150px]] | Заминувањето на Христос од мајка си <br/> | 190 | Б. 92 | Ц. Д. 52 | 59 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Glorification of the Virgin, c. 1504, NGA 6710.jpg|150px]] | Богородица обожувана од ангели и светци <br/> | 191 | Б. 95 | Ц. Д. 53 | 60 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Calvary with the Three Crosses, c. 1504-1505, NGA 6712.jpg|150px]] | Голгота со трите крста <br/> | 192 | Б. 59 | Ц. Д. 26 | 40 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Angels in a Vaulted Hall, c. 1504, NGA 41296.jpg|150px]] | Светото семејство со два ангели во засводена сала <br/> | 193 | Б. 100 | Ц. Д. 27 | 35 | 1504 | | |- | [[File:Saint Christopher by Albrecht Dürer- V&A - E.679-1940.jpg|150px]] | Свети Кристофер<br/> | 194 | Б. 104 | Ц. Д. 32 | 39 | 1503-1504 | | |- | [[File:De heilige Franciscus ontvangt de Stigmata - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|150px]] | Свети Франсис ја прима Стигмата <br/> | 195 | Б. 110 | Ц. Д. 33 | 41 | 1503 - 1504 | | |- | [[File:Johannes de Doper met de Heilige Onuphrius in de wildernis, RP-P-OB-1447.jpg|150px]] | Свети Јован и Свети Онуфриј <br/> | 196 | Б. 112 | Ц. Д. 30 | 42 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Anthony and Saint Paul in the Wilderness, c. 1504, NGA 6714.jpg|150px]] | Пустиниците Свети Антониј и Свети Павле <br/> | 197 | Б. 107 | Ц. Д. 31 | 43 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint George Killing the Dragon, 1501-1504, NGA 6715.jpg|150px]] | Свети Георги го убива змејот <br/> | 198 | Б. 111 | Ц. Д. 36 | 61 | 1501 - 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Elevation of Saint Mary Magdalene, c. 1504-1505, NGA 6716.jpg|150px]] | Вознесението на Света Марија Магдалена <br/> | 199 | Б. 121 | Ц. Д. 29 | 62 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Five Angels, in or before 1505, NGA 6717.jpg|150px]] | Светото семејство со пет ангели <br/> | 200 | Б. 99 | Ц. Д. 28 | 63 | 1500s | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Stephen, Sixtus, and Lawrence, probably c. 1504-1505, NGA 41295.jpg|150px]] | Свети Стефан, Сикст и Лоренс <br/> | 201 | Б. B. 108 | Ц. Д. 34 | 64 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Nicholas, Ulrich, and Erasmus, c. 1508, NGA 60682.jpg|150px]] | Свети Никола, Улрих и Еразмо <br/> | 202 | Б. 118 | Ц. Д. 35 | 65 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The First Knot (with a heart-shaped shield), probably 1506-1507, NGA 6718.jpg|150px]] | Првиот јазол <br/> | 203 | Б. 140 | Ц. Д. 54 | 66 | Веројатно меѓу 1506 и 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Second Knot (with an oblong tablet), probably 1506-1507, NGA 6725.jpg|150px]] | Вториот јазол <br/> | | Б. 141 | Ц. Д. 55 | | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Third Knot (with a black circle on a white medallion), probably 1506-1507, NGA 6724.jpg|150px]] | Третиот јазол <br/> | | Б. 142 | Ц. Д. 56 | | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fourth Knot (combining seven circular groups of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6719.jpg|150px]] | Четвртиот јазол <br/> | 204 | Б. 143 | Ц. Д. 57 | 67 | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fifth Knot (with a six-pointed white shield), probably 1506-1507, NGA 6721.jpg|150px]] | Петтиот јазол <br/> | 205 | Б. 144 | Ц. Д. 58 | 68 | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Sixth Knot (combining seven small systems of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6723.jpg|150px]] | Шестиот јазол <br/> | 206 | Б. 145 | Ц. Д. 59 | 69 | 1506 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Michael Behaim, probably c. 1520, NGA 6726.jpg|150px]] | Грб на Мишел Бехајм <br/> | 207 | Б. 159 | Ц. Д. 101 | 70 | 1520 | | |- | [[File:Wapens van de families Scheurl en Tucher Hic Scheurlina simul Tucherinaque signa refulgent (..) (titel op object), RP-P-1912-405.jpg|150px]] | Грб на семејствата Шеурл и Тухер <br/>(uncertain authorship) | | П. 214 | Ц. Д. 42 | | 1512 | | |- | [[File:Job in his sickness being scourged by the devil. Wellcome L0011796.jpg|150px]] | Ѓаволот го измачува Јов во неговата болест <br/>(uncertain authorship) | | Б. 2 (Додаток) / П. 222 | Ц. Д. 348.1 | | 1509 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross with Mary and Saint John, 1510, NGA 6728.jpg|150px]] | Христос на крстот, Марија и Свети Јован <br/> | 208 | Б. 55 | Ц. Д. 97 | 72 | 1510 | | |- | [[File:De schoolmeester, RP-P-OB-1472.jpg|150px]] | Училиште <br/> | 209 | Б. 133 | Ц. Д. 99 | 71 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Death and the Lansquenet, 1510, NGA 6729.jpg|150px]] | Смртта и Ланкенетот <br/> | 210 | Б. 132 | Ц. Д. 98 | 73 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, King David Doing Penance, 1510, NGA 6731.jpg|150px]] | Кралот Давид се кае <br/> | 211 | Б. 119 | Ц. Д. 100 | 74 | 1510 | | |- | [[File:De onthoofding van Johannes de Doper, RP-P-OB-1465.jpg|150px]] | Отсекувањето на главата на Свети Јован Крстител <br/> | 212 | Б. 125 | Ц. Д. 108 | 75 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Appearing to Saint John, 1510-1511, NGA 846.jpg|150px]] | Откровение на Свети Јован <br/> | 213 | Б. 60 | Ц. Д. 113 | 77 | меѓу 1510 и 1511 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Man of Sorrows Mocked by a Soldier, probably 1511, NGA 600.jpg|150px]] | Човекот тага исмеан од војник <br/> | 214 | Б. 4 | Ц. Д. 112 | 78 | probably 1511 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1510, NGA 601.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 215 | Б. 5 | Ц. Д. 102 | 79 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, 1510, NGA 602.jpg|150px]] | Христос заробен <br/> | 216 | Б. 7 | Ц. Д. 103 | 80 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, 1510, NGA 6742.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 217 | Б. 14 | Ц. Д. 104 | 81 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, 1510, NGA 6743.jpg|150px]] | Воскресението Христово <br/> | 218 | Б. 15 | Ц. Д. 105 | 82 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Madonna on the Crescent, 1510-1511, NGA 605.jpg|150px]] | Мадона на полумесечина <br/> | 219 | Б. 76 | Ц. Д. 111 | 83 | меѓу 1510 и 1511 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Death of the Virgin, 1510, NGA 6747.jpg|150px]] | Смртта на Богородица <br/> | 220 | Б. 93 | Ц. Д. 106 | 84 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Assumption and Coronation of the Virgin, 1510, NGA 6748.jpg|150px]] | Крунисувањето на Богородица <br/> | 221 | Б. 94 | Ц. Д. 107 | 85 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Title page of the Small Passion by Albrecht Dürer.png|150px]] | Предница <br/> | 222 | Б. 16 | Ц. Д. 110 | 86 | 1511 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fall of Man, probably c. 1509-1510, NGA 6787.jpg|150px]] | Падот на човекот <br/> | 223 | Б. 17 | Ц. Д. 61 | 88 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Expulsion from Paradise, 1510, NGA 6752.jpg|150px]] | Протерување од рајот <br/> | 224 | Б. 18 | Ц. Д. 62 | 87 | 1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, probably c. 1509-1510, NGA 6753.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 225 | Б. 19 | Ц. Д. 63 | 89 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, probably c. 1509-1510, NGA 6754.jpg|150px]] | Раѓањето Христово <br/> | 226 | Б. 20 | Ц. Д. 64 | 90 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6755.jpg|150px]] | Христос заминува од својата мајка <br/> | 227 | Б. 21 | Ц. Д. 65 | 91 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ's Entry into Jerusalem, probably c. 1509-1510, NGA 6756.jpg|150px]] | Христовото влегуваље во Ерусалим <br/> | 228 | Б. 22 | Ц. Д. 66 | 92 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Expelling the Moneylenders from the Temple, probably c. 1509-1510, NGA 6757.jpg|150px]] | Христос ги протерува трговците од Храмот <br/> | 229 | Б. 23 | Ц. Д. 67 | 93 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, probably c. 1509-1510, NGA 6758.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 230 | Б. 24 | Ц. Д. 68 | 94 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Washing the Feet of the Disciples, probably c. 1509-1510, NGA 6759.jpg|150px]] | Христос ги мие нозете на Петар <br/> | 231 | Б. 25 | Ц. Д. 69 | 95 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6760.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 232 | Б. 26 | Ц. Д. 70 | 96 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6761.jpg|150px]] | Заробувањето на Христос <br/> | 233 | Б. 27 | Ц. Д. 71 | 97 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Annas, probably c. 1509-1510, NGA 6762.jpg|150px]] | Христос пред Хана <br/> | 234 | Б. 28 | Ц. Д. 72 | 98 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Caiaphas, probably c. 1509-1510, NGA 6763.jpg|150px]] | Христос пред Каифа <br/> | 235 | Б. 29 | Ц. Д. 73 | 99 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mocking of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6764.jpg|150px]] | Исмевањето на Христос <br/> | 236 | Б. 30 | Ц. Д. 74 | 100 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Pilate, probably c. 1509-1510, NGA 6765.jpg|150px]] | Христос пред Пилат <br/> | 237 | Б. 31 | Ц. Д. 75 | 101 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Herod, 1509, NGA 6766.jpg|150px]] | Христос пред Ирод <br/> | 238 | B. 32 | Ц. Д. 76 | 102 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, probably c. 1509-1510, NGA 6767.jpg|150px]] | Камшикувањето<br/> | 239 | Б. 33 | Ц. Д. 77 | 103 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Crowned with Thorns, probably c. 1509-1510, NGA 6768.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње <br/> | 240 | Б. 34 | Ц. Д. 78 | 104 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, probably c. 1509-1510, NGA 6769.jpg|150px]] | Христос им се покажа на луѓето <br/> | 241 | Б. 35 | Ц. Д. 79 | 105 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pilate Washing His Hands, probably c. 1509-1510, NGA 6770.jpg|150px]] | Пилат ги мие рацете <br/> | 242 | Б. 36 | Ц. Д. 80 | 106 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, 1509, NGA 6771.jpg|150px]] | Христос го носи Крстот <br/> | 243 | Б. 37 | Ц. Д. 81 | 107 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Veronica between Saints Peter and Paul, 1509, NGA 6772.jpg|150px]] | Судариум на Света Вероника <br/> | 244 | Б. 38 | Ц. Д. 82 | 108 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Nailed to the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6773.jpg|150px]] | Христос прикован на Крстот <br/> | 245 | Б. 39 | Ц. Д. 83 | 109 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, probably c. 1509-1510, NGA 6774.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 246 | Б. 40 | Ц. Д. 84 | 110 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, probably c. 1509-1510, NGA 6775.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 247 | Б. 41 | Ц. Д. 85 | 111 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Descent from the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6776.jpg|150px]] | Симнувањето од крстот <br/> | 248 | Б. 42 | Ц. Д. 86 | 112 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, probably c. 1509-1510, NGA 6777.jpg|150px]] | Оплакувањето на Христос<br/> | 249 | Б. 43 | Ц. Д. 87 | 113 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, probably c. 1509-1510, NGA 6778.jpg|150px]] | Полагањето во гробот <br/> | 250 | Б. 44 | Ц. Д. 88 | 114 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] |</ref> |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, probably c. 1509-1510, NGA 6779.jpg|150px]] | Вознесение <br/> | 251 | Б. 45 | Ц. Д. 89 | 115 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Appearing to His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6780.jpg|150px]] | Христос и се јавува на својата мајка <br/> | 252 | Б. 46 | Ц. Д. 90 | 116 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Noli Me Tangere, probably c. 1509-1510, NGA 6781.jpg|150px]] | Христос и се покажува на Марија Магдалена<br/> | 253 | Б. 47 | Ц. Д. 91 | 117 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Emmaus, probably c. 1509-1510, NGA 6782.jpg|150px]] | Христос и учениците во Емаус <br/> | 254 | Б. 48 | Ц. Д. 92 | 118 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Doubting Thomas, probably c. 1509-1510, NGA 6783.jpg|150px]] | Неверниот Тома<br/> | 255 | Б. 49 | Ц. Д. 93 | 119 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Ascension, probably c. 1509-1510, NGA 6784.jpg|150px]] | Вознесението <br/> | 256 | Б. 50 | Ц. Д. 94 | 120 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pentecost, probably c. 1509-1510, NGA 6785.jpg|150px]] | Слегувањето на Светиот Дух <br/> | 257 | Б. 51 | Ц. Д. 95 | 121 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Judgment, probably c. 1509-1510, NGA 6786.jpg|150px]] | Последната пресуда<br/> | 258 | Б. 52 | Ц. Д. 96 | 122 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6788.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 259 | Б. 54 | Ц. Д. 60 | 123 | 1509-1510 | | |- | [[File:Herodias ontvangt het hoofd van Johannes de Doper, RP-P-OB-1466.jpg|150px]] | Ирод со главата на Крстителот <br/> | 260 | Б. 126 | Ц. Д. 109 | 76 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Cain Killing Abel, 1511, NGA 6789.jpg|150px]] | Каин го убва Авел <br/> | 261 | Б. 1 | Ц. Д. 114 | 124 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, 1511, NGA 6790.jpg|150px]] | Поклонување на кралевите<br/> | 262 | Б. 3 | Ц. Д. 115 | 125 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mass of Saint Gregory, 1511, NGA 6791.jpg|150px]] | Миса на Свети Григориј <br/> | 263 | Б. 123 | Ц. Д. 117 | 126 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Trinity, 1511, NGA 6792.jpg|150px]] | Светото Тројство<br/> | 264 | Б. 122 | Ц. Д. 116 | 127 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Christopher, 1511, NGA 6793.jpg|150px]] | Свети Кристофер <br/> | 265 | Б. 103 | Ц. Д. 121 | 128 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in His Cell, 1511, NGA 6794.jpg|150px]] | Свети Јероним во неговата ќелија <br/> | 266 | Б. 114 | Ц. Д. 118 | 129 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Joachim and Anne under a Tree, 1511, NGA 6795.jpg|150px]] | Светото семејство со Јоаким и Ана под дрво <br/> | 267 | Б. 96 | Ц. Д. 119 | 130 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Music-Making Angels, 1511, NGA 6796.jpg|150px]] | Свето семејство со два ангели што изведуваат музика <br/> | 268 | Б. 97 | Ц. Д. 120 | 131 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in a Cave, 1512, NGA 74852.jpg|150px]] | Свети Јероним во пештерата<br/> | 269 | Б. 113 | Ц. Д. 122 | 132 | 1512 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title-Border with Putti Holding the Pirckheimer Arms, probably 1513, NGA 63219.jpg|150px]] | Рамка со Пути кој ги држи во рацете оружјето на Пиркхајмер <br/> | 270 | П. 205 | | 133 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Border - with The Baptism of Christ - 1925.1225 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Рамка - со Крштевањето Христово <br/>(uncertain authorship) | | Б. 30 (Додаток) | Ц. Д. 11 | | 1517 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Virgin Crowned by Two Angels above a Landscape (NGA 1943.3.3679).jpg|150px]] | Богородица крунисана од двајца ангели над пејзажот <br/> | 271 | П. 177 | | 134 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Arch of Maximilian, 1515 (1799 edition), NGA 76935.jpg|150px]] | Триумфална порта <br/> | 273 | Б. 138 | Ц. Д. 130 | 135-154 | 1515 | [[Триумфална процесија]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 02.jpg|150px]] | Горниот дел од средната порта на Триумфалната порта <br/> | 274 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 03.jpg|150px]] | Постамент на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 276 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 04.jpg|150px]] | Основа на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 277 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 05.jpg|150px]] | Продолжување на основата на десната средна колона на Триумфалната порта <br/> | 279 | | | 141 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 06.jpg|150px]] | Основа на десната аголна колона на Триумфалната порта <br/> | 281 | | | 143 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 07.jpg|150px]] | Таблета со натпис со кожа на елен од највисокиот дел на десното крило на Триумфалната порта <br/> | 284 | | | 146 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 08.jpg|150px]] | Грифин на најгорниот дел од колоната од десниот агол на Триумфалната порта <br/> | 286 | | | 148 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 09.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | 287 | | | 151 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile, 1515, NGA 47899.jpg|150px]] | Веридбата Филип Убавиот со Јоана од Кастиља <br/> | 288 | | | 149 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy, 1511, NGA 47901.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:The Congress of Princes at Vienna MET DP816493.jpg|150px]] | Двојна венчавка во Виена <br/> | 289 | | | 150 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 12.jpg|150px]] | Средбата по Битката кај Спарс <br/> | 290 | | | 152 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 13.jpg|150px]] | Светиот плашт од Трир <br/> | 291 | | | 153 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 14.jpg|150px]] | Четврт сет на бистите на Царевите на Триумфалната порта <br/> | 292 | | | 154 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer Die Schutzheiligen von Österreich Druck um 1625.jpg|150px]] | Австриските светци <br/>(неизвесно авторство) | 293 | Б. 116 | Ц. Д. 129 | 335 | 1515 | | |- | [[File:Heilige Koloman S. Colomanni effigies (titel op object), RP-P-1905-2499.jpg|150px]] | Јохан Стабиус како Свети Коломана <br/> | 294 | Б. 106 | | 155 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Northern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43181.jpg|150px]] | Северната полутопка на небесниот глобус <br/> | 295 | Б. 151 | Ц. Д. 127 | 156 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Southern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43182.jpg|150px]] | Јужната полутопка на небесниот глобус <br/> | 296 | Б. 152 | Ц. Д. 128 | 157 | 1515 | | |- | [[File:Durer Stabiussche Weltkarte 1515.jpg|150px]] | Светската мапа Стабиус <br/> | 297-298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158-159 | 1515 | | |- | [[File:Stabius world map L.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (лево)<br/> | 297 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Stabius world map R.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (десно)<br/> | 298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 159 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Rhinoceros, 1515, NGA 47903.jpg|150px]] | Носорог <br/> | 299 | Б.. 136 | Ц. Д. 125 | 160 | 1515 | | |- | [[File:Dürer - Die Eule im Kampf mit anderen Vögeln.jpg|150px]] | Бувот во борба со другите птици <br/>(неизвесно авторство) | 300 | | | 336 | | | |- | [[File:Virgin with Carthusian monks by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Богородица со картузијански монаси <br/>(неизвесно авторство) | 301 | П. 180 | Ц. Д. 124 | | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross, 1516, NGA 6799.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 302 | Б. 56 | Ц. Д. 138 | 161 | 1516 | | |- | [[File:Exlibris Hieronymus Ebner.jpg|150px]] | Екслибрис на Хиеронимус Ебнер <br/> | 303 | Б. 45 (Додатак) | Ц. Д. 137 | 162 | 1516 | | |- | [[File:The Great Column by Albrecht Dürer - woodcut.jpg|150px]] | Големата колона <br/> | | Б. 129 | | | 1517 | | |- | [[File:The Tournament on Horseback MET DP816487.jpg|150px]] | „Шарфренен“ <br/> | | П. 288 | Ц. Д. 131 | | 1526 | | |- | [[File:Italian Joust Between Jacob de Heere and Freydal by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | „Анзоген-Реннен“<br/> | 304 | Б. 36 (Додаток)P. 289 | Ц. Д. 132 | 163 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Italian Joust, probably 1526, NGA 6800.jpg|150px]] | Италијански жар на мирот помеѓу Јакоб де Хире и Фрејдал, Дрва за Фрејдал <br/> | 305 | П. 290 | Ц. Д. 133 | 164 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Masquerade Dance with Torches, probably 1516, NGA 6801.jpg|150px]] | Маскенбал танц со факели <br/> | 306 | Б. 38 (Appendice)P. 292 | Ц. Д. 135 | 165 | 1516 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Surrounded by Many Angels, 1518, NGA 6802.jpg|150px]] | Богородица опкружена со многу ангели <br/> | 307 | Б. 101 | Ц. Д. 139 | 166 | 1518 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St Sebald in the Niche - WGA7202.jpg|150px]] | Свети Себалд во нишата <br/> | 308 | Б. 21 (Додаток) | | 167 | 1518 | | |- | [[File:Triumphwagen2.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак <br/> | 309-311 | Б. 229 | Ц. Д. 136 | 168-170 | 1510 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7198.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (лев дел)<br/> | 309 | Б. 229 | | 168 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7199.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (десен дел)<br/> | 311 | Б. 229 | | 170 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car), 1523 (Latin ed.), NGA 6810.jpg|150px]] | Триумфалната кочија на Максимилијан Први <br/> | 312-317 | Б. 139 | Ц. Д. 145 | 171-176 | 1523 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 1 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57603.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 1 од 8]<br/> | 312 | Б. 139 | | 171 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 2 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57604.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 2 од 8] <br/> | 314 | Б. 139 | | 173 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 3 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57605.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 315 | B. 139 | | 174 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 7 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57609.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 316 | B. 139 | | 175 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 4 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57606.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 4 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 5 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57607.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 5 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 6 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57608.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 6 од 8] <br/> | | B. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 8 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57610.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 8 од 8] <br/> | 317 | Б. 139 | | 176 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Emperor Maximilian I, c. 1518, NGA 58111.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/> | 318 | Б. 154 | Ц. Д. 140 | 177 | c. 1518 | | |- | [[File:Portrait of the Emperor Maximilian I in an Architectural Frame (copy) MET DP820488.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/>(uncertain authorship) | | Б. 153 | Ц. Д. 141 | | 1519 | | |- | [[File:Roggendorf Freiherren Wappen (Duerer).jpg|150px]] | Грб на фон Рогендорф <br/> | 319 | | | 178 | 1520 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Lorenz Staiber, probably 1520-1521, NGA 33369.jpg|150px]] | Грб на Лоренц Стајбер <br/> | 320 | Б. 167 | | 179 | веројатно помеѓу 1520 и 1521 | | |- | [[File:Coat of arms with Three Lions' Heads MET DP816461.jpg|150px]] | Грб со глави на три лавови <br/> | 321 | Б. 169 | | 180 | 1520 | | |- | [[File:Stabius wappen.jpg|150px]] | Грб на Јохан Стабиус <br/> | 322 | Б. 166 | | 181 | 1510 | | |- | [[File:Wapen van Johann Tscherte Soli deo gloria (titel op object), RP-P-OB-1510.jpg|150px]] | Грб на Јохан Церте <br/> | 323 | Б. 170 | Ц. Д. 143 | 182 | 1520 | | |- | [[File:Coat of arms of Don Pedro Lasso de Castilla.png|150px]] | Грб на Дон Педро Ласо де Кастиља <br/> | 324 | П. 216 | | 183 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of the German Empire and Nuremberg City, 1521, NGA 6803.jpg|150px]] | Грб на Германското Царство и градот Нирнберг <br/> | 325 | Б. 162 | Ц. Д. 144 | 184 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ulrich Varnbuler, 1522, NGA 6804.jpg|150px]] | Улрих Варнбулер <br/> | 326 | Б. 155 | Ц. Д. 146 | 185 | 1522 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Coat of Arms of the House of Dürer - WGA07258.jpg|150px]] | Грб на Домот на Дирер <br/> | 327 | Б. 160 | Ц. Д. 147 | 186 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1523, NGA 603.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 328 | Б. 53 | Ц. Д. 148 | 187 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Christ on the Cross - 1923.243 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Христос на крстот со три ангели <br/> | 329 | Б. 58 | | 188 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Time and a Fox Turning the Wheel of Fortune with People of all Ranks to the Right, probably 1526, NGA 39813.jpg|150px]] | Време и лисица вртејќи го тркалото на среќата со луѓе од сите редови надесно <br/>(неизвесно авторство) | 331 | Б. 34 (Appendice) | Ц. Д. 149 | 338 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Justice, Truth and Reason in the Stocks with the Seated Judge and Sleeping Piety, probably 1526, NGA 6807.jpg|150px]] | Правда, вистина и разум во залихите со судијата кој седи со побожна заспаност <br/> (неизвесно авторство) | 332 | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | 339 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Teacher, the Clergyman, and Providence, probably 1526, NGA 39812.jpg|150px]] | Учителот, Свештеникот и Провидението <br/> (неизвесно авторство) | | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | | 1526 | | |- | [[File:Albrecht durer the - armillary sphere.jpg|150px]] | Вооружената сфера <br/> | 333 | P. 202 | | 190 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000726 Geometrie ^ Architektur ^ Säule.jpg|150px]] | Споменик во сеќавање на победата <br/> | 334 | | | 191 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000729 Geometrie ^ Architektur ^ Denkmal.jpg|150px]] | Споменик на мртов пијаница <br/> | 335 | | | 192 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - Peasants Monument.png|150px]] | Споменик на победените селани <br/> | 336 | | | 193 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een portret, RP-P-OB-1490.jpg|150px]] | Човек слика портрет <br/> | 337 | Б. 146 | Ц. Д. 150 | 194 | 1525 | | |- | [[File:Dürer Stich aus Anweisung 2.jpg|150px]] | Човек црта лејта <br/> | 338 | Б. 147 | Ц. Д. 151 | 195 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - artist at work.jpg|150px]] | Цртач црта вазна <br/> | 339 | Б. 148 | Ц. Д. 152 | 196 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een vrouw, RP-P-OB-1492.jpg|150px]] | Цртач црта лежечки женски акт <br/> | 340 | Б. 149 | Ц. Д. 153 | 197 | 1525 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family on a Grassy Bench, 1526, NGA 33033.jpg|150px]] | Свето семејство на тревна клупа <br/>(неизвесно авторство) | 341 | Б. 98 | Ц. Д. 154 | 340 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Eobanus Hess (NGA 1943.3.3690) (cropped).jpg|150px]] | Хелиус Еобанус Хесус <br/>(uncertain authorship) | 342 | | | 341 | 1526 | | |- | [[File:The Arms of Ferdinand I, King of Hungary and Bohemia MET DP816456.jpg|150px]] | Рацете на Фердинанд Први, кралот на Унгарија и Бохемија <br/> | 343 | П. 210 | Ц. Д. 155 | 198 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress - 1923.69 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Опсада на тврдина <br/> | 344-345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199-200 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress- Left Portion - 1923.69.b - Cleveland Museum of Art.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: лево <br/> | 344 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:The Siege of a Fortress MET DP816480.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: Десен дел <br/> | 345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 200 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:De Heilige Hiëronymus in de wildernis, RP-P-OB-1561 (cropped).jpg|150px]] | Свети Јероним <br/> | | Б. 115 | | | помеѓу 1500 and 1515 | | |} ==Илустрации за книги== === Витезот од Турн (1493)=== Сет од 45 илустрации од „Витезот од Турн“ или „Книга за витезот на кулата“ објавени во 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> Set of 45<ref name="Kurth"/> illustrations from "Ritter von Turn" or "The Book of the Knight of the Tower" published in 1493, which are attributed to Dürer. <gallery mode=packed> Book of the Knight of the Tower - Demon of Vanity and Coquett (125520361).jpg The Knight with his Daughters in the Garden.jpg The Knight offering his book to his daughters.jpg The woman and the bathing hermit.jpg Durer autopsy.png Kinderraub.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816798.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816799.jpg </gallery> === Комедија на Теренс (ca. 1493)=== Список на илустрации од „Комедијата на Теренс“ објавена околу 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816814.jpg File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816813.jpg File:Eunuches, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816809.jpg File:Andria,from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816810.jpg File:Andria, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816811.jpg File:Adelphi, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816803.jpg File:Phormio, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816805.jpg File:Illustration from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816823.jpg </gallery> === Бродот на лудите (1494)=== [[File:Ship of Fools WDL8973.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Список на илустрации од книгата „[[Бродот на лудите (сатира)|Бродот на лудите]]“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Narrenschiff.JPG| Предципис на бродот на лудите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 6, Of Negligent Fathers Ayenst Their Children.jpg| На небрежните татковци Ајенст Нивните деца File:Shyp Of Foles Of The Worlde 7, Of Taleberers And Mouers Of Debate.jpg| Талеберера и Моуерс оф Дебате File:Shyp Of Foles Of The Worlde 9, Of Vngoodly Maners, And Dysordred.jpg| На Vngoodly Maners, и Dysordred File:Shyp Of Foles Of The Worlde 11, Of Dispysers Of Holy Scripture.jpg| На диспензерите на Светото писмо File:Shyp Of Foles Of The Worlde 13, Of Disordred And Venerious Loue.jpg| На несреќен и весел Луе File:Shyp Of Foles Of The Worlde 14, Of Them That Synne Trustynge Vpon The Mercy Of Almyghty God.jpg| Од нив кои Синне Трустинг Впон Милоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 15, Of Folys Yt Begyn Great Byldynge Without Sufficient Prouysion.jpg| Оф Фолис Ит Бегин Велика Билдинге без доволна причина File:Shyp Of Foles Of The Worlde 20, Of Them That Correct Other, Them Self Culpable In The Same Faut.jpg|Од оние кои поправаат други, а сами се криви за истото File:Shyp Of Foles Of The Worlde 22, The Sermon Or Doctryne Of Wysdom.jpg| Беседа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 27, Of Negligent Stodyers.jpg| На небрежните Стодиери File:Shyp Of Foles Of The Worlde 29, Of Lewde Juges Of Others Dedes.jpg| Од развратните судии други Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 31, Of Synners That Prolonge From Daye To Day To Amende Theyr Myslyuyng.jpg| На синхронизатори кои продолжуваат од ден на ден за да ги амандмануваат нивните Мирсјујнг File:Shyp Of Foles Of The Worlde 32, Of Men That Ar Jelous.jpg| На мажите кои се љубоморни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 34, Of Suche As Nedys Wyll Contynue In Theyr Foly Nat Withstandynge Holsom Erudicion.jpg| На Суче, бидејќи Недис ќе продолжи со својот лудак, Нат издржува на грешките на Холсом File:Stultifera-navis - The ship of fool (112540523).jpg| Од лутиот Фоли File:Shyp Of Foles Of The Worlde 36, Of The Mutabylyte Of Fortune.jpg| На мутабилитот на среќата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 37, Of Seke Men Inobedient.jpg| На мажите Секе непослушни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 38, Of To Open Councellers.jpg| На отворените советници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 39, Of Folys That Can Nat Be Ware By Ye Mysfortune Nor Take Example Of Others Damage.jpg| На грешки што можат да ги направат природните несреќи или примери на други штети File:Shyp Of Foles Of The Worlde 40, Of Folys That Force Or Care For The Bacbytynge Of Lewde People.jpg| На луѓе што ја присилуваат или се грижат за бабитингот на Луде File:Shyp Of Foles Of The Worlde 41, Of Mockers And Fals Accusers.jpg| На подбивачите и лажните обвинувачи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 42, Of Them That Despyse Euerlastynge Blys For Worldly Thynges And Transitory.jpg| Од нив, кои Деспиза Еуерластинг се грижат за световните митрополи и минливи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 43, Of Talkers And Makers Of Noyse In The Chirche Of God.jpg| На говорителите и на креаторите на Нојс во Божиќ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 44, Of Folys That Put Them Self In Wylful Ieopardy And Peryll.jpg| На луѓе што ги ставаат во опасност... File:Shyp Of Foles Of The Worlde 45, Of The Way Of Felycyte, And Godnes And The Payne To Come To Synners.jpg| На патот на Фелисит, и Годнс и Пејн да дојдат во Синер File:Shyp Of Foles Of The Worlde 47, Of Bodely Lust Or Corporall Voluptuosyte.jpg| На телесната страст или на телесниот волуптуозитет File:Shyp Of Foles Of The Worlde 49, Of Yonge Folys That Take Olde Wymen To Theyr Wyues Nat For Loue But For Ryches.jpg| На Јонг Фоли, кои старите жени им ги носат на очите, навивајќи се за Луе, но за Рајч File:Shyp Of Foles Of The Worlde 50, Of Enuyous Folys.jpg| На Enuyous Folys File:Shyp Of Foles Of The Worlde 51, Of Impacient Folys Disdaynynge To Abyde And Suffer Correccion, For Theyr Profyte.jpg| На нетрпеливиот Фоли непочитувајќи го почитувањето и страдањето на Коречион, за нивниот Профите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 52, Of Folysshe Fesicians Vsynge Theyr Practyke Without Speculacyon.jpg| На фолиши фезичани File:Shyp Of Foles Of The Worlde 54, Of Predestinacyon.jpg| На Предстацинасион File:Shyp Of Foles Of The Worlde 55, Of Folys That Aply Other Mennys Besynes Leuynge Theyr Owne Vndone.jpg| Фоли што применуваат други мажи Бесинес Лејинге File:Shyp Of Foles Of The Worlde 56, Of The Vyce Of Ingratytude Or Vnkyndnes And Folys That Vse It.jpg| На Vyce на Ingratytude Или Vnkyndnes и Folys кои Vse тоа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 58, Of Folys That Delyte Them In Daunsynge.jpg| На фолиите што ги делетираат во Даунсинг File:Stultifera-navis-- The ship of fool (112540769).jpg| На набљудувачите на Нигт File:Shyp Of Foles Of The Worlde 60, Of The Vanyte Of Beggers.jpg|Of The Vanyte Of Beggers File:Shyp Of Foles Of The Worlde 63, Of Ye Vayne Cure Of Astronomy.jpg| Лек на астрономијата од Вие File:Shyp Of Foles Of The Worlde 65, Of Folys Yet Stryue Agaynst Theyr Betters Nat Wyllynge To Se Theyr Foly.jpg| Од народите, сепак, Стриј Агајнт Тиер е подобар за Нат Вилинџ да го види нивниот фолј File:Shyp Of Foles Of The Worlde 66, Of Folys That Can Nat Vnderstande Sport And Yet Wyll Haue To Do With Folys.jpg| На фолиите што можат да ги разберат Спорт, а сепак Вил Хауе да ги стори со момците File:Shyp Of Foles Of The Worlde 67, Of Folys That Hurte Euery Man Nat Wyllynge To Be Hurt Agayne.jpg| На народите што го напаѓаат секој човек, Нат Вилинге, да биде повреден Агајн File:Shyp Of Foles Of The Worlde 68, Of Folys Improuyndent.jpg| На Folys Improuyndent File:Shyp Of Foles Of The Worlde 70, Of Dyshonest Folys In Wordes Of Rybawdry, Or Vyle Langage.jpg| Или Вајл Лангејџ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 71, Of The Abusion Of Ye Spiritualte.jpg| За злоупотребата на духовниот човек File:Shyp Of Foles Of The Worlde 75, Of The Extorcion Of Men Of Warre, Scrybes And Other Offycers.jpg| На Ексторсион за мажи воинствени, шкрибети и други службеници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 77, Of The Foly Of Cokes, Butlers, And Other Oflycers Of Housholde.jpg| На глупоста на коксот, батлерите и другите службеници во домаќинството File:Shyp Of Foles Of The Worlde 78, Of The Pryde Of Churles And Rude Men Of The Countrey.jpg| На прајдот на Чарлс и груб човек на земјата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 80, Of Suche Folys As Begyn To Do Well And Contynue Nat.jpg| На приврзаниците на добриот совет на Нат File:Shyp Of Foles Of The Worlde 81, Of Folys That Despyse Deth And Make No Prouysyon Therfore.jpg| На луѓе што ја презираат смртта и затоа не обезбедуваат никакви одредби File:Shyp Of Foles Of The Worlde 82, Of Folys That Despyse God.jpg| На луѓето што го омаловажуваат Бог File:Shyp Of Foles Of The Worlde 84, Of The Plage And Indignacyon Of God.jpg| На чумата и огорченоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 85, Of Folysshe Exchaunges.jpg| На Фоши Ексхаунж File:Shyp Of Foles Of The Worlde 86, Of Children That Dysdayne To Honoure And Worshyp Theyr Parentis.jpg| На децата кои го слават Дизен и го обожаваат нивниот Парентис File:Shyp Of Foles Of The Worlde 87, Of Claterynge And Vayne Langage Vsyd Of Prestes And Clerkes In The Quere.jpg| На Клатеринг и Вејн Лангејг Всид од Престес и Клеркс во Квере File:Shyp Of Foles Of The Worlde 88, Of The Elacion Or Bostynge Of Pryde.jpg| Од Еласион или Бостинге од Прајд File:Shyp Of Foles Of The Worlde 89, Of Vsures And Okerers.jpg| На Всурс и Океарите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 90, Of The Vayne Hope That Folys Haue To Succede To Herytage Of Men Yet Lyuynge.jpg| Од надежта на Вејн дека Фоули треба да успее во салонот на наследството на мажите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 92, Of Folys That Gyue And That After Repent Of That They Haue Gyuen.jpg| На народите што ги посакаа и што потоа се покајаа за тоа што го Хајеа Ујен File:Shyp Of Foles Of The Worlde 96, Of Flaterers And Glosers.jpg| На Пламените и Глосерите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 97, Of Taleberers And Folys Of Lyght Credence Vnto The Same.jpg| На насилници и народи на веродостојност до исто File:Shyp Of Foles Of The Worlde 98, Of Marchauntis And Other Occupyers That Vse Falshode And Gyle.jpg| На Мархаунтис и на други окупатори кои се разликуваат од Фалшод и Гејл File:Shyp Of Foles Of The Worlde 99, Of The Falshode Of Antichrist.jpg| На Фалшоде и Антихристот File:Shyp Of Foles Of The Worlde 100, Of Hym That Dare Nat Vtter The Trouthe For Fere Of Displeasour.jpg| Неговиот што се осмелува на Нат Вттер Трути од страв и немилост File:Shyp Of Foles Of The Worlde 101, Of Suche As Withdrawe And Let Other From Good Dedes.jpg| На Суче како да се повлече и да ги остави другите од добриот Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 102, Of Leuyng Gode Warkes Vndone.jpg| На Лејинг Годе Воркес Вндоне File:Shyp Of Foles Of The Worlde 103, Of The Rewarde Of Wysdom.jpg| На наградата на мудроста File:Shyp Of Foles Of The Worlde 105, Of Bacbyters Of Good Workes And Ayenst Suche As Shall Dysprayse This Boke.jpg| На Бакбитер на добра работа и Ајнст Суше како што ќе го распрсне овој Bоке File:Shyp Of Foles Of The Worlde 114, The Vnyuersall Shyp Of Craftysmen Or Laborers.jpg| Вениерсалскиот нарк на занаетчии или работници File:BlasphemyDurer.jpg| На богохулниците File:Stultifera-navis - The ship of fool (112540907).jpg| Рехерсинг од Диуер до Фоли угнетуван од сопственото лудило File:Stultifera-navis - The ship of fool (112540864).jpg| На фолиите што провејуваат во законот за мисии од мала важност File:Gluttony.jpg| На Глотони и Дронкарди File:Stultifera-navis - Insanity (112540322).jpg| Лудоста </gallery> === Salus anime (1503)=== [[File:2019rosen0596.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Комплет од 63 илустрации од книгата „Salus anime“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Albrecht Dürer, Saint Apollonia, c. 1500, NGA 51104.jpg| Света Аполонија File:Albrecht Dürer, Saint Erasmus, c. 1500, NGA 51100.jpg| Свети Еразмо File:Albrecht Dürer, Saint Odilia, c. 1500, NGA 51105.jpg| Света Одилија File:Albrecht Dürer, Saint Roch, c. 1500, NGA 51102.jpg| Свети Рох File:Albrecht Dürer, Saint Leonard, c. 1500, NGA 51101.jpg| Свети Леонард File:Albrecht Dürer, Saint Matthias, c. 1500, NGA 51099.jpg| Свети Матијас File:Albrecht Dürer, Saint Wolfgang, c. 1500, NGA 51103.jpg| Свети Волфганг Apostel Andreas, RP-P-OB-1523.jpg| Апостол Андреј Apostel Jakobus de Meerdere, RP-P-OB-1524.jpg| Апостол Јаков Големиот Apostel Jakobus de Mindere, RP-P-OB-1530.jpg| Апостол Јаков Малиот Apostel Mattheüs, RP-P-OB-1528.jpg| Апостол Матеј Apostel Petrus, RP-P-OB-1522.jpg| Апостол Петар Apostel Simon, RP-P-OB-1531.jpg| Апостол Симон Apostel Thomas, RP-P-OB-1529.jpg| Апостол Тома Saint Judas MET DP816793.jpg| Апостол Јуда Apostel Johannes de Evangelist, RP-P-OB-1525.jpg| Јован Евангелист De Heilige Christoffel draagt het Christuskind, RP-P-OB-1534.jpg| Свети Кристофер De Heilige Joris en de draak, RP-P-OB-1536.jpg| Свети Георги и Змејот De Heilige Martinus deelt zijn mantel met een bedelaar, RP-P-OB-1538.jpg| Сен-Мартин Heilige Antonius, RP-P-OB-1533.jpg| Свети Антониј Heilige Barbara, RP-P-OB-1540.jpg| Света Барбара Heilige Brigitta, RP-P-OB-1541.jpg| Света Бригита Heilige Dominicus, RP-P-OB-1535.jpg| Свети Доминик Heilige Helena, RP-P-OB-1542.jpg| Света Елена Heilige Margaretha, RP-P-OB-1543.jpg| Света Маргарет Heilige Sebastiaan, RP-P-OB-1539.jpg| Свети Себастијан Heilige Veronica, RP-P-OB-1545.jpg| Света Вероника Saint Michael MET DP816774.jpg| Свети Михаил Annunciatie, RP-P-OB-1518.jpg| Annunciation The Nativity MET DP816790.jpg| Раѓање Aanbidding door de herders, RP-P-OB-1519.jpg| Поклонение на пастирите The Adoration of the Kings MET DP816788.jpg| Поклонение на кралевите File:Albrecht Dürer, The Virgin Nursing the Christ Child with Four Angels, c. 1500, NGA 51098.jpg| Богородица го негува детето Христос со четири ангели Kruisiging, RP-P-OB-1520.jpg| Распетие File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1500, NGA 51097.jpg| Оплакувањето The Resurrection MET DP816789.jpg| Воскресение Gregoriusmis, RP-P-OB-1537.jpg|[[Миса на Свети Григориј]] Avondgebed, RP-P-OB-1546.jpg| Вечерна молитва </gallery> === Четири книги за човечката пропорција (1528)=== Илустрации од книгата „Четири книги за човечката пропорција“ (германски: Vier Bücher von Menschlicher Proportion).<gallery mode=packed> File:AlbrechtDürer01.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, front.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, back.jpg File:Durer’s Menschlicher Proportion.jpg File:Albrecht Dürer - Studies on the Proportions of the Female Body - WGA07263.jpg File:Proportions of a female figure-front view. Wellcome L0000296.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816817.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816818.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816815.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816816.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816821.jpg File:Dürer - Vier Bücher von menschlicher Proportion ita., 1594 - 168613 Illustrazione 3v.jpg File:Albrecht Dürer - Rear view of the female head type 7 - WGA07264.jpg File:Albrecht Dürer - Side and frontal view of the female head type 7 - WGA07262.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816819.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816820.jpg File:Durer face transforms.jpg File:Proportions of two faces, by A. Durer Wellcome L0002709.jpg File:Albrecht Dürer - Hand - WGA07265.jpg File:Durer foot.jpg File:Fotothek df tg 0000877 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000878 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000879 Geometrie ^ Proportion ^ Person ^ Kopf.jpg File:Fotothek df tg 0000880 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000881 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000882 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000883 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000884 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000885 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000886 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000887 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000888 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000889 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000890 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000891 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000892 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000893 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000894 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000895 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000896 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000897 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000898 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000899 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000900 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000901 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000902 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Дополнителни извори == * Borer (Alain) & Bon (Cécile). L'oeuvre Graphique De Albrecht Dürer. Hubschmid & Bouret. 1980. [[Категорија:Слики од Албрехт Дирер]] e8wffid9fu72tqupizbiuwe5xze7djo 5623279 5623260 2026-09-03T10:45:42Z Redaktor GLAM 92835 Higher resolution version of image 5623279 wikitext text/x-wiki Ова е список на [[дрвопис]]и од [[германски]]от сликар и графичар [[Албрехт Дирер]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist/ |title=Albrecht Dürer |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216065225/https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist |url-status=dead }}</ref>. == Уметнички каталози == Еден од најраните списоци на дрвописите од Дирер бил собран во 1808 година од [[Адам Барч]] во неговиот „Сликарството на гравирањето“ том 7. Во 1862 година [[Јохан Дејвид Пасавант]] го проширил „Сликарството на гравирањето“ и додал дополнителни дрвописи. Делата на Барч и Пасавант, кои биле организирани по азбучен ред, се изворот на „Б.“ и „П.“ броеви, на кои се повикуваат сите подоцнежни книги<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html/ |title=KUNSTDRUCKE & GEMÄLDE VON ALBRECHT DÜRER |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2020-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017175304/https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html |url-status=dead }}</ref>. Друг често цитиран навод е „Каталог на раногермански и фламански дрвописи во британскиот музеј, том 1“ од [[Кембел Доџсон]] од 1903 година, организиран според датумот и често се повикува со употреба на „ЦД“ броеви. На списокот подолу, користени се броевите од 1938 година „Албрехт Дирер: Целосни дрвописи“ (германски: Sämtliche Holzschnitte) од [[Ото Фишер (историчар на уметност)|Ото Фишер]] бидејќи оваа книга нуди каталог на повеќето дрвописи на Дирер отпечатени во оригинална големина. == Список на дрвописи== Авторството на многу дровписи е неизвесно, со различни извори, кои не се согласуваат дали дрвописи се направена од Дирер сам, со помош на еден од неговите ученици или од некој од неговите ученици со или без надзор на Дирер. За некои отпечатоци, исто така има само копии од подоцнежни отпечатоци, кои би можеле да бидат од Дирер или копија од изгубен отпечаток од него. Отпечатоците со неизвесно авторство се обележани со белешка под насловот. Списокот подолу содржи огромно мноштво отпечатоци што биле вклучени во еден од наведените каталошки подрачја на Дирер, дури и ако изворот не бил сигурен за авторството или сметал дека е дело на Школата на Дирер. Списокот подолу вклучува неколку илустрации на дрвопис од [[Албрехт Дирер#Теоретски работници|книги од Дирер]], но многу други беа изоставени или вклучени подоцна<ref>[https://artinwords.de/albrecht-duerer/ Wer war Albrecht Dürer?.]</ref>. {| class="wikitable sortable" !class="unsortable" rowspan="2"|Слика !rowspan="2"|Наслов <br/>(Коментари) !colspan="4"|[[Каталог]] !rowspan="2"|Година !rowspan="2"|Серии<br/> или книга !class="unsortable" rowspan="2"|Други наводи |- !Курт ![[Адам Барч|Барч]] ![[Кембел Доџсон|Доџсон]] !Фишер |- | [[File:Saint Jerome Extracting a Thorn from the Lion's Foot, Lyons 1508 (copy) MET DP816415.jpg|150px]] | Свети Јероним<br/> | 22 | Стр.246 | Ц. Д. 1 | 1 | 1492 | | |- | [[File:Christ on the Cross with the Virgin and Saint John MET DP816062.jpg|150px]] | Христос на крстот помеѓу Дева Марија и Свети Јован<br/>(неизвесно авторство) | 85 | | | 285 | 1493 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Lamentation for the Dead Christ - WGA7117.jpg|150px]] | Оплакување на мртвиот Христос<br/>(неизвесно авторство) | 87 | | | 342 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Crucifixion - WGA7118.jpg|150px]] | Распетие<br/>(неизвесно авторство) | 88 | | | 343 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Martyrdom of St Sebastian - WGA7119.jpg|150px]] | Мачеништво на Свети Себастијан<br/>(неизвесно авторство) | 90 | Стр. 182 | Ц. Д. 2 | 345 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St. Christopher Crossing the Stream - 1925.146 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Свети Кристофер го преминува потокот<br/>(неизвесно авторство) | 91 | Б. 105 | | 346 | 1528 | | |- | [[File:Broadsheet; text and wood cut of a syphilitic. Wellcome L0014503EB.jpg|150px]] | Сифилитичен човек<br/>(неизвесно авторство) | 92 | | | 287 | 1496 | | |- | [[File:Christ Crowned with Thorns MET DP820456.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње<br/>(неизвесно авторство) | 94 | | | 289 | околу 1500 | Албертинина страст | |- | [[File:Albertina-Passion - Flagellation of Christ - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Бичувањето на Христа <br/>(неизвесно авторство) | 95 | | | 290 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ bearing the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 96 | | | 291 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ on the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 97 | | | 292 | 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Martyrdom of the Ten Thousand, c. 1496-1497, NGA 6681.jpg|150px]] | Мачеништво на десетте илјади <br/> | 98 | Б, 117 | Ц. Д. 3 | 2 | c. 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Hercules Conquering Cacus ("Ercules"), c. 1496, NGA 42612.jpg|150px]] | Херкулес <br/> | 99 | Б. 127 | Ц. Д. 5 | 3 | c. 1496 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Knight on Horseback and the Lansquenet, c. 1496-1497, NGA 619.jpg|150px]] | Витезот и Ландскнет<br/> | 100 | Б. 131 | Ц. Д. 6 | 4 | 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Men’s Bath - Google Art Project.jpg|150px]] | Машка бања <br/> | 101 | Б. 128 | Ц. Д. 4 | 5 | 1496 - 1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Martyrdom of St. Catherine of Alexandria - Google Art Project.jpg|150px]] | Мачеништво на Света Катерина <br/> | 102 | Б. 120 | Ц. Д. 7 | 6 | 1497-1499 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Samson Fighting with the Lion, c. 1497-1498, NGA 49057.jpg|150px]] | Самсон го убива лавот <br/> | 103 | Б. 2 | Ц. Д. 8 | 7 | 1497-1498 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with the Three Hares, c. 1497-1498, NGA 617.jpg|150px]] | Светото семејство со трите зајаци <br/> | 104 | Б. 102 | Ц. Д. 9 | 8 | 1497-1498 | | |- | [[File:Durer, apocalisse, 00 frontespizio dell'edizione del 1498.jpg|150px]] | Тајното откровение<br/> | 105 | | | 9 | меѓу 1497 и 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title Page, 1498, NGA 142348.jpg|150px]] | Откровение <br/> | | | | | 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 17.jpg|150px]] | Отсекување на главата на Свети Јован <br/> | 106 | Б. 61 | Ц. Д. 10 | 10 | c. 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 19.jpg|150px]] | Визијата на Свети Јован за седумте свеќници <br/> | 107 | Б. 62 | | 11 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 21.jpg|150px]] | Свети Јован кој што клечи пред Христа и дваесет и четирите старешини <br/> | 108 | Б. 63 | | 12 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 23.jpg|150px]] | Четворицата јавачи на Апокалипсата <br/> | 109 | Б 64 | C. D. 11 | 13 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 25.jpg|150px]] | Отворањето на Петтиот и Шестиот печат <br/> | 110 | Б. 65 | | 14 | 1496-1498 | [[Apocalypse (Dürer)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 27.jpg|150px]] | Четирите ангели ги задржуваат ветровите и обележувањето на избраните <br/> | 111 | Б. 66 | | 15 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 29.jpg|150px]] | Отворање на седмиот печат и орелот кој плаче „Оф леле“<br/> | 112 | Б. 68 | | 16 | c 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 31.jpg|150px]] | Четирите ангели на смртта <br/> | 113 | Б. 69 | | 17 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 33.jpg|150px]] | Свети Јован ја јаде книгата <br/> | 114 | Б. 70 | | 18 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 35.jpg|150px]] | Жената на Апокалипсата и седумглавиот змеј <br/> | 115 | Б. 71 | | 19 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 37.jpg|150px]] | Свети Михаил се бори со змејот <br/> | 116 | Б. 72 | | 20 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 39.jpg|150px]] | Sверот со јагнешките рогови и Sверот со седум глави <br/> | 117 | Б. 74 | Ц. Д. 13 | 21 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 41.jpg|150px]] | Химната во поклонување на јагнето <br/> | 118 | Б. 67 | | 22 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 43.jpg|150px]] | Вавилонската курва<br/> | 119 | Б. 73 | Ц. Д. 12 | 23 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 45.jpg|150px]] | Ангелот со клучот од јамата без дно <br/> | 120 | Б. 75 | Ц. Д. c. 14 | 24 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, c. 1497-1499, NGA 6686.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 121 | Б. 6 | Ц. Д. 15 | 25 | 1497-1500 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, c. 1497, NGA 6736.jpg|150px]] | Камшикувањето на Христос<br/> | 122 | Б. 8 | Ц. Д. 16 | 26 | c. 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, c. 1498-1499, NGA 6737.jpg|150px]] | Еве го Човекот<br/> | 123 | Б. 9 | Ц. Д. 17 | 27 | меѓу 1498 и 1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, c. 1498-1499, NGA 6738.jpg|150px]] | Патот за Голгота<br/> | 124 | Б. 10 | Ц. Д. 18 | 28 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, c. 1497-1498, NGA 6739.jpg|150px]] | Распетие<br/> | 125 | Б. 11 | Ц. Д. 19 | 29 | 1497-1498 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1498-1499, NGA 6740.jpg|150px]] | Оплакување на Христос<br/> | 126 | Б. 12 | Ц. Д. 20 | 30 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, c. 1497, NGA 6688.jpg|150px]] | Положувањето во гробот<br/> | 127 | Б. 13 | Ц. Д. 21 | 31 | 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Illustration to Revelationes Sancte Birgitte - WGA7127.jpg|150px]] | Илустрацијата за Откровенијата на Света Бригита: <br/>(uncertain authorship) | 139 | | | 305 | 1500 | | |- | [[File:Conrad Celtis biedt Frederik III de Wijze, keurvorst van Saksen, een boek met het werk van Roswitha van Gandersheim aan, RP-P-1961-76.jpg|150px]] | Конрад Селтес му ја претставува книгата од Хротсвита на Фридрих III од Саксонија <br/> | 143 | П. 277 | Ц. Д. 23 | 32 | 1501 | | |- | [[File:Roswitha van Gandersheim biedt keizer Otto I een exemplaar van haar boek aan, RP-P-1921-2147.jpg|150px]] | Хротсвита ја претставува својата книга пред царот Отон I<br/> | 144 | П. 277 | | 33 | 1501 | | |- | [[File:Conrad Celtis Presenting His Book "Quatuor Libri Amorum" to Maximilian I ( from the book) MET DP816435.jpg|150px]] | Конрад Селтис му ја претставува својата книга „Quatuor Libri Amorum“ на Максимилијан Први <br/> | 145 | Б. 130P. 217 | | 36 | 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Philosophy, probably 1502, NGA 30325.jpg|150px]] | Филозофија<br/> | 146 | Б. 130P. 217 | Ц. Д. 24 | 37 | веројатно 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Saint Sebaldus Standing on a Column (NGA 1943.3.3571) (cropped).jpg|150px]] | Свети Себалд стои на колона <br/> | 169 | Б. 20 (Додаток) | Ц. Д. 22 | 34 | 1501 | | |- | [[File:The Book Plate of Wilibald Pirckheimer MET DP816448.jpg|150px]] | Ex libris на Вилибалд Пиркхајмер <br/> | 170 | Б. 52 (Додаток) | Ц. Д. 25 | 38 | | | |- | [[File:Houghton Typ 520.04.561 - De scientia motvs orbis (cropped).jpg|150px]] | Астроном<br/>(неизвесно авторство) | 171 | | | 331 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Nude Woman with the Zodiac - WGA07161.jpg|150px]] | Женски акт од Зодијак <br/>(неизвесно авторство) | 172 | | | 330 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim's Offering Rejected, c. 1504-1505, NGA 6690.jpg|150px]] | Одбивање на понудата на Јоаким <br/> | 175 | Б. 77 | Ц. Д. 37 | 44 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and the Angel, c. 1504, NGA 6692.jpg|150px]] | Ангелот се појавува кај Јоаким <br/> | 176 | Б. 78 | Ц. Д. 38 | 45 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and Anna at the Golden Gate, 1504, NGA 6694.jpg|150px]] | Јоаким и Ана средба пред Златна Порта <br/> | 177 | Б. 79 | Ц. Д. 39 | 46 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Birth of the Virgin, c. 1503-1504, NGA 6695.jpg|150px]] | Животот на Богородица <br/> | 178 | Б. 80 | Ц. Д. 40 | 47 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of the Virgin in the Temple, c. 1502-1503, NGA 6696.jpg|150px]] | Воведение на Богородица во Храмот <br/> | 179 | Б. 81 | Ц. Д. 41 | 48 | 1502-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of the Virgin, c. 1504-1505, NGA 610.jpg|150px]] | Свадбата на Богородица <br/> | 180 | Б. 82 | Ц. Д. 42 | 49 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, c. 1502-1504, NGA 611.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 181 | Б. 83 | Ц. Д. 43 | 50 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Visitation, c. 1504, NGA 6700.jpg|150px]] | Посета<br/> | 182 | Б. 84 | Ц. Д. 44 | 51 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, c. 1502-1504, NGA 6701.jpg|150px]] | Рождеството Христово <br/> | 183 | Б. 85 | Ц. Д. 45 | 52 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Circumcision, c. 1504-1505, NGA 6702.jpg|150px]] | Обрежувањето Христово <br/> | 184 | Б. 86 | Ц. Д. 46 | 53 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, c. 1501-1503, NGA 6704.jpg|150px]] | Поклонување на маговите <br/> | 185 | Б. 87 | Ц. Д. 47 | 54 | 1501-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of Christ in the Temple, c. 1504-1505, NGA 6705.jpg|150px]] | Воведение на Христос во Храмот <br/> | 186 | Б. 88 | Ц. Д. 48 | 55 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flight into Egypt, c. 1504, NGA 6706.jpg|150px]] | Летот во Египет <br/> | 187 | Б. 89 | Ц. Д. 49 | 56 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Sojourn of the Holy Family in Egypt, c. 1504, NGA 6707.jpg|150px]] | Почивка на летот за Египет<br/> | 188 | Б. 90 | Ц. Д. 50 | 57 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ among the Doctors, c. 1503-1504, NGA 6708.jpg|150px]] | Христос меѓу лекарите во Храмот <br/> | 189 | Б. 91 | Ц. Д. 51 | 58 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, c. 1504-1505, NGA 6709.jpg|150px]] | Заминувањето на Христос од мајка си <br/> | 190 | Б. 92 | Ц. Д. 52 | 59 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Glorification of the Virgin, c. 1504, NGA 6710.jpg|150px]] | Богородица обожувана од ангели и светци <br/> | 191 | Б. 95 | Ц. Д. 53 | 60 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Calvary with the Three Crosses, c. 1504-1505, NGA 6712.jpg|150px]] | Голгота со трите крста <br/> | 192 | Б. 59 | Ц. Д. 26 | 40 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Angels in a Vaulted Hall, c. 1504, NGA 41296.jpg|150px]] | Светото семејство со два ангели во засводена сала <br/> | 193 | Б. 100 | Ц. Д. 27 | 35 | 1504 | | |- | [[File:Saint Christopher by Albrecht Dürer- V&A - E.679-1940.jpg|150px]] | Свети Кристофер<br/> | 194 | Б. 104 | Ц. Д. 32 | 39 | 1503-1504 | | |- | [[File:De heilige Franciscus ontvangt de Stigmata - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|150px]] | Свети Франсис ја прима Стигмата <br/> | 195 | Б. 110 | Ц. Д. 33 | 41 | 1503 - 1504 | | |- | [[File:Johannes de Doper met de Heilige Onuphrius in de wildernis, RP-P-OB-1447.jpg|150px]] | Свети Јован и Свети Онуфриј <br/> | 196 | Б. 112 | Ц. Д. 30 | 42 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Anthony and Saint Paul in the Wilderness, c. 1504, NGA 6714.jpg|150px]] | Пустиниците Свети Антониј и Свети Павле <br/> | 197 | Б. 107 | Ц. Д. 31 | 43 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint George Killing the Dragon, 1501-1504, NGA 6715.jpg|150px]] | Свети Георги го убива змејот <br/> | 198 | Б. 111 | Ц. Д. 36 | 61 | 1501 - 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Elevation of Saint Mary Magdalene, c. 1504-1505, NGA 6716.jpg|150px]] | Вознесението на Света Марија Магдалена <br/> | 199 | Б. 121 | Ц. Д. 29 | 62 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Five Angels, in or before 1505, NGA 6717.jpg|150px]] | Светото семејство со пет ангели <br/> | 200 | Б. 99 | Ц. Д. 28 | 63 | 1500s | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Stephen, Sixtus, and Lawrence, probably c. 1504-1505, NGA 41295.jpg|150px]] | Свети Стефан, Сикст и Лоренс <br/> | 201 | Б. B. 108 | Ц. Д. 34 | 64 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Nicholas, Ulrich, and Erasmus, c. 1508, NGA 60682.jpg|150px]] | Свети Никола, Улрих и Еразмо <br/> | 202 | Б. 118 | Ц. Д. 35 | 65 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The First Knot (with a heart-shaped shield), probably 1506-1507, NGA 6718.jpg|150px]] | Првиот јазол <br/> | 203 | Б. 140 | Ц. Д. 54 | 66 | Веројатно меѓу 1506 и 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Second Knot (with an oblong tablet), probably 1506-1507, NGA 6725.jpg|150px]] | Вториот јазол <br/> | | Б. 141 | Ц. Д. 55 | | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Third Knot (with a black circle on a white medallion), probably 1506-1507, NGA 6724.jpg|150px]] | Третиот јазол <br/> | | Б. 142 | Ц. Д. 56 | | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fourth Knot (combining seven circular groups of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6719.jpg|150px]] | Четвртиот јазол <br/> | 204 | Б. 143 | Ц. Д. 57 | 67 | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fifth Knot (with a six-pointed white shield), probably 1506-1507, NGA 6721.jpg|150px]] | Петтиот јазол <br/> | 205 | Б. 144 | Ц. Д. 58 | 68 | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Sixth Knot (combining seven small systems of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6723.jpg|150px]] | Шестиот јазол <br/> | 206 | Б. 145 | Ц. Д. 59 | 69 | 1506 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Michael Behaim, probably c. 1520, NGA 6726.jpg|150px]] | Грб на Мишел Бехајм <br/> | 207 | Б. 159 | Ц. Д. 101 | 70 | 1520 | | |- | [[File:Wapens van de families Scheurl en Tucher Hic Scheurlina simul Tucherinaque signa refulgent (..) (titel op object), RP-P-1912-405.jpg|150px]] | Грб на семејствата Шеурл и Тухер <br/>(uncertain authorship) | | П. 214 | Ц. Д. 42 | | 1512 | | |- | [[File:Job in his sickness being scourged by the devil. Wellcome L0011796.jpg|150px]] | Ѓаволот го измачува Јов во неговата болест <br/>(uncertain authorship) | | Б. 2 (Додаток) / П. 222 | Ц. Д. 348.1 | | 1509 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross with Mary and Saint John, 1510, NGA 6728.jpg|150px]] | Христос на крстот, Марија и Свети Јован <br/> | 208 | Б. 55 | Ц. Д. 97 | 72 | 1510 | | |- | [[File:De schoolmeester, RP-P-OB-1472.jpg|150px]] | Училиште <br/> | 209 | Б. 133 | Ц. Д. 99 | 71 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Death and the Lansquenet, 1510, NGA 6729.jpg|150px]] | Смртта и Ланкенетот <br/> | 210 | Б. 132 | Ц. Д. 98 | 73 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, King David Doing Penance, 1510, NGA 6731.jpg|150px]] | Кралот Давид се кае <br/> | 211 | Б. 119 | Ц. Д. 100 | 74 | 1510 | | |- | [[File:De onthoofding van Johannes de Doper, RP-P-OB-1465.jpg|150px]] | Отсекувањето на главата на Свети Јован Крстител <br/> | 212 | Б. 125 | Ц. Д. 108 | 75 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Appearing to Saint John, 1510-1511, NGA 846.jpg|150px]] | Откровение на Свети Јован <br/> | 213 | Б. 60 | Ц. Д. 113 | 77 | меѓу 1510 и 1511 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Man of Sorrows Mocked by a Soldier, probably 1511, NGA 600.jpg|150px]] | Човекот тага исмеан од војник <br/> | 214 | Б. 4 | Ц. Д. 112 | 78 | probably 1511 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1510, NGA 601.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 215 | Б. 5 | Ц. Д. 102 | 79 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, 1510, NGA 602.jpg|150px]] | Христос заробен <br/> | 216 | Б. 7 | Ц. Д. 103 | 80 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, 1510, NGA 6742.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 217 | Б. 14 | Ц. Д. 104 | 81 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, 1510, NGA 6743.jpg|150px]] | Воскресението Христово <br/> | 218 | Б. 15 | Ц. Д. 105 | 82 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Madonna on the Crescent, 1510-1511, NGA 605.jpg|150px]] | Мадона на полумесечина <br/> | 219 | Б. 76 | Ц. Д. 111 | 83 | меѓу 1510 и 1511 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Death of the Virgin, 1510, NGA 6747.jpg|150px]] | Смртта на Богородица <br/> | 220 | Б. 93 | Ц. Д. 106 | 84 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Assumption and Coronation of the Virgin, 1510, NGA 6748.jpg|150px]] | Крунисувањето на Богородица <br/> | 221 | Б. 94 | Ц. Д. 107 | 85 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Title page of the Small Passion by Albrecht Dürer.png|150px]] | Предница <br/> | 222 | Б. 16 | Ц. Д. 110 | 86 | 1511 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fall of Man, probably c. 1509-1510, NGA 6787.jpg|150px]] | Падот на човекот <br/> | 223 | Б. 17 | Ц. Д. 61 | 88 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Expulsion from Paradise, 1510, NGA 6752.jpg|150px]] | Протерување од рајот <br/> | 224 | Б. 18 | Ц. Д. 62 | 87 | 1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, probably c. 1509-1510, NGA 6753.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 225 | Б. 19 | Ц. Д. 63 | 89 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, probably c. 1509-1510, NGA 6754.jpg|150px]] | Раѓањето Христово <br/> | 226 | Б. 20 | Ц. Д. 64 | 90 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6755.jpg|150px]] | Христос заминува од својата мајка <br/> | 227 | Б. 21 | Ц. Д. 65 | 91 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ's Entry into Jerusalem, probably c. 1509-1510, NGA 6756.jpg|150px]] | Христовото влегуваље во Ерусалим <br/> | 228 | Б. 22 | Ц. Д. 66 | 92 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Expelling the Moneylenders from the Temple, probably c. 1509-1510, NGA 6757.jpg|150px]] | Христос ги протерува трговците од Храмот <br/> | 229 | Б. 23 | Ц. Д. 67 | 93 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, probably c. 1509-1510, NGA 6758.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 230 | Б. 24 | Ц. Д. 68 | 94 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Washing the Feet of the Disciples, probably c. 1509-1510, NGA 6759.jpg|150px]] | Христос ги мие нозете на Петар <br/> | 231 | Б. 25 | Ц. Д. 69 | 95 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6760.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 232 | Б. 26 | Ц. Д. 70 | 96 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6761.jpg|150px]] | Заробувањето на Христос <br/> | 233 | Б. 27 | Ц. Д. 71 | 97 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Annas, probably c. 1509-1510, NGA 6762.jpg|150px]] | Христос пред Хана <br/> | 234 | Б. 28 | Ц. Д. 72 | 98 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Caiaphas, probably c. 1509-1510, NGA 6763.jpg|150px]] | Христос пред Каифа <br/> | 235 | Б. 29 | Ц. Д. 73 | 99 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mocking of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6764.jpg|150px]] | Исмевањето на Христос <br/> | 236 | Б. 30 | Ц. Д. 74 | 100 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Pilate, probably c. 1509-1510, NGA 6765.jpg|150px]] | Христос пред Пилат <br/> | 237 | Б. 31 | Ц. Д. 75 | 101 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Herod, 1509, NGA 6766.jpg|150px]] | Христос пред Ирод <br/> | 238 | B. 32 | Ц. Д. 76 | 102 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, probably c. 1509-1510, NGA 6767.jpg|150px]] | Камшикувањето<br/> | 239 | Б. 33 | Ц. Д. 77 | 103 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Crowned with Thorns, probably c. 1509-1510, NGA 6768.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње <br/> | 240 | Б. 34 | Ц. Д. 78 | 104 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, probably c. 1509-1510, NGA 6769.jpg|150px]] | Христос им се покажа на луѓето <br/> | 241 | Б. 35 | Ц. Д. 79 | 105 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pilate Washing His Hands, probably c. 1509-1510, NGA 6770.jpg|150px]] | Пилат ги мие рацете <br/> | 242 | Б. 36 | Ц. Д. 80 | 106 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, 1509, NGA 6771.jpg|150px]] | Христос го носи Крстот <br/> | 243 | Б. 37 | Ц. Д. 81 | 107 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Veronica between Saints Peter and Paul, 1509, NGA 6772.jpg|150px]] | Судариум на Света Вероника <br/> | 244 | Б. 38 | Ц. Д. 82 | 108 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Nailed to the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6773.jpg|150px]] | Христос прикован на Крстот <br/> | 245 | Б. 39 | Ц. Д. 83 | 109 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, probably c. 1509-1510, NGA 6774.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 246 | Б. 40 | Ц. Д. 84 | 110 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, probably c. 1509-1510, NGA 6775.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 247 | Б. 41 | Ц. Д. 85 | 111 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Descent from the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6776.jpg|150px]] | Симнувањето од крстот <br/> | 248 | Б. 42 | Ц. Д. 86 | 112 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, probably c. 1509-1510, NGA 6777.jpg|150px]] | Оплакувањето на Христос<br/> | 249 | Б. 43 | Ц. Д. 87 | 113 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, probably c. 1509-1510, NGA 6778.jpg|150px]] | Полагањето во гробот <br/> | 250 | Б. 44 | Ц. Д. 88 | 114 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] |</ref> |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, probably c. 1509-1510, NGA 6779.jpg|150px]] | Вознесение <br/> | 251 | Б. 45 | Ц. Д. 89 | 115 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Appearing to His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6780.jpg|150px]] | Христос и се јавува на својата мајка <br/> | 252 | Б. 46 | Ц. Д. 90 | 116 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Noli Me Tangere, probably c. 1509-1510, NGA 6781.jpg|150px]] | Христос и се покажува на Марија Магдалена<br/> | 253 | Б. 47 | Ц. Д. 91 | 117 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Emmaus, probably c. 1509-1510, NGA 6782.jpg|150px]] | Христос и учениците во Емаус <br/> | 254 | Б. 48 | Ц. Д. 92 | 118 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Doubting Thomas, probably c. 1509-1510, NGA 6783.jpg|150px]] | Неверниот Тома<br/> | 255 | Б. 49 | Ц. Д. 93 | 119 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Ascension, probably c. 1509-1510, NGA 6784.jpg|150px]] | Вознесението <br/> | 256 | Б. 50 | Ц. Д. 94 | 120 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pentecost, probably c. 1509-1510, NGA 6785.jpg|150px]] | Слегувањето на Светиот Дух <br/> | 257 | Б. 51 | Ц. Д. 95 | 121 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Judgment, probably c. 1509-1510, NGA 6786.jpg|150px]] | Последната пресуда<br/> | 258 | Б. 52 | Ц. Д. 96 | 122 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6788.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 259 | Б. 54 | Ц. Д. 60 | 123 | 1509-1510 | | |- | [[File:Herodias ontvangt het hoofd van Johannes de Doper, RP-P-OB-1466.jpg|150px]] | Ирод со главата на Крстителот <br/> | 260 | Б. 126 | Ц. Д. 109 | 76 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Cain Killing Abel, 1511, NGA 6789.jpg|150px]] | Каин го убва Авел <br/> | 261 | Б. 1 | Ц. Д. 114 | 124 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, 1511, NGA 6790.jpg|150px]] | Поклонување на кралевите<br/> | 262 | Б. 3 | Ц. Д. 115 | 125 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mass of Saint Gregory, 1511, NGA 6791.jpg|150px]] | Миса на Свети Григориј <br/> | 263 | Б. 123 | Ц. Д. 117 | 126 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Trinity, 1511, NGA 6792.jpg|150px]] | Светото Тројство<br/> | 264 | Б. 122 | Ц. Д. 116 | 127 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Christopher, 1511, NGA 6793.jpg|150px]] | Свети Кристофер <br/> | 265 | Б. 103 | Ц. Д. 121 | 128 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in His Cell, 1511, NGA 6794.jpg|150px]] | Свети Јероним во неговата ќелија <br/> | 266 | Б. 114 | Ц. Д. 118 | 129 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Joachim and Anne under a Tree, 1511, NGA 6795.jpg|150px]] | Светото семејство со Јоаким и Ана под дрво <br/> | 267 | Б. 96 | Ц. Д. 119 | 130 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Music-Making Angels, 1511, NGA 6796.jpg|150px]] | Свето семејство со два ангели што изведуваат музика <br/> | 268 | Б. 97 | Ц. Д. 120 | 131 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in a Cave, 1512, NGA 74852.jpg|150px]] | Свети Јероним во пештерата<br/> | 269 | Б. 113 | Ц. Д. 122 | 132 | 1512 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title-Border with Putti Holding the Pirckheimer Arms, probably 1513, NGA 63219.jpg|150px]] | Рамка со Пути кој ги држи во рацете оружјето на Пиркхајмер <br/> | 270 | П. 205 | | 133 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Border - with The Baptism of Christ - 1925.1225 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Рамка - со Крштевањето Христово <br/>(uncertain authorship) | | Б. 30 (Додаток) | Ц. Д. 11 | | 1517 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Virgin Crowned by Two Angels above a Landscape (NGA 1943.3.3679).jpg|150px]] | Богородица крунисана од двајца ангели над пејзажот <br/> | 271 | П. 177 | | 134 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Arch of Maximilian, 1515 (1799 edition), NGA 76935.jpg|150px]] | Триумфална порта <br/> | 273 | Б. 138 | Ц. Д. 130 | 135-154 | 1515 | [[Триумфална процесија]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 02.jpg|150px]] | Горниот дел од средната порта на Триумфалната порта <br/> | 274 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 03.jpg|150px]] | Постамент на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 276 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 04.jpg|150px]] | Основа на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 277 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 05.jpg|150px]] | Продолжување на основата на десната средна колона на Триумфалната порта <br/> | 279 | | | 141 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 06.jpg|150px]] | Основа на десната аголна колона на Триумфалната порта <br/> | 281 | | | 143 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 07.jpg|150px]] | Таблета со натпис со кожа на елен од највисокиот дел на десното крило на Триумфалната порта <br/> | 284 | | | 146 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 08.jpg|150px]] | Грифин на најгорниот дел од колоната од десниот агол на Триумфалната порта <br/> | 286 | | | 148 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 09.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | 287 | | | 151 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile, 1515, NGA 47899.jpg|150px]] | Веридбата Филип Убавиот со Јоана од Кастиља <br/> | 288 | | | 149 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy, 1511, NGA 47901.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:The Congress of Princes at Vienna MET DP816493.jpg|150px]] | Двојна венчавка во Виена <br/> | 289 | | | 150 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 12.jpg|150px]] | Средбата по Битката кај Спарс <br/> | 290 | | | 152 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 13.jpg|150px]] | Светиот плашт од Трир <br/> | 291 | | | 153 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 14.jpg|150px]] | Четврт сет на бистите на Царевите на Триумфалната порта <br/> | 292 | | | 154 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer Die Schutzheiligen von Österreich Druck um 1625.jpg|150px]] | Австриските светци <br/>(неизвесно авторство) | 293 | Б. 116 | Ц. Д. 129 | 335 | 1515 | | |- | [[File:Heilige Koloman S. Colomanni effigies (titel op object), RP-P-1905-2499.jpg|150px]] | Јохан Стабиус како Свети Коломана <br/> | 294 | Б. 106 | | 155 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Northern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43181.jpg|150px]] | Северната полутопка на небесниот глобус <br/> | 295 | Б. 151 | Ц. Д. 127 | 156 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Southern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43182.jpg|150px]] | Јужната полутопка на небесниот глобус <br/> | 296 | Б. 152 | Ц. Д. 128 | 157 | 1515 | | |- | [[File:Durer Stabiussche Weltkarte 1515.jpg|150px]] | Светската мапа Стабиус <br/> | 297-298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158-159 | 1515 | | |- | [[File:Stabius world map L.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (лево)<br/> | 297 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Stabius world map R.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (десно)<br/> | 298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 159 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Rhinoceros, 1515, NGA 47903.jpg|150px]] | Носорог <br/> | 299 | Б.. 136 | Ц. Д. 125 | 160 | 1515 | | |- | [[File:Dürer - Die Eule im Kampf mit anderen Vögeln.jpg|150px]] | Бувот во борба со другите птици <br/>(неизвесно авторство) | 300 | | | 336 | | | |- | [[File:Virgin with Carthusian monks by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Богородица со картузијански монаси <br/>(неизвесно авторство) | 301 | П. 180 | Ц. Д. 124 | | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross, 1516, NGA 6799.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 302 | Б. 56 | Ц. Д. 138 | 161 | 1516 | | |- | [[File:Exlibris Hieronymus Ebner.jpg|150px]] | Екслибрис на Хиеронимус Ебнер <br/> | 303 | Б. 45 (Додатак) | Ц. Д. 137 | 162 | 1516 | | |- | [[File:The Great Column by Albrecht Dürer - woodcut.jpg|150px]] | Големата колона <br/> | | Б. 129 | | | 1517 | | |- | [[File:The Tournament on Horseback MET DP816487.jpg|150px]] | „Шарфренен“ <br/> | | П. 288 | Ц. Д. 131 | | 1526 | | |- | [[File:Italian Joust Between Jacob de Heere and Freydal by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | „Анзоген-Реннен“<br/> | 304 | Б. 36 (Додаток)P. 289 | Ц. Д. 132 | 163 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Italian Joust, probably 1526, NGA 6800.jpg|150px]] | Италијански жар на мирот помеѓу Јакоб де Хире и Фрејдал, Дрва за Фрејдал <br/> | 305 | П. 290 | Ц. Д. 133 | 164 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Masquerade Dance with Torches, probably 1516, NGA 6801.jpg|150px]] | Маскенбал танц со факели <br/> | 306 | Б. 38 (Appendice)P. 292 | Ц. Д. 135 | 165 | 1516 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Surrounded by Many Angels, 1518, NGA 6802.jpg|150px]] | Богородица опкружена со многу ангели <br/> | 307 | Б. 101 | Ц. Д. 139 | 166 | 1518 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St Sebald in the Niche - WGA7202.jpg|150px]] | Свети Себалд во нишата <br/> | 308 | Б. 21 (Додаток) | | 167 | 1518 | | |- | [[File:Triumphwagen2.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак <br/> | 309-311 | Б. 229 | Ц. Д. 136 | 168-170 | 1510 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7198.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (лев дел)<br/> | 309 | Б. 229 | | 168 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7199.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (десен дел)<br/> | 311 | Б. 229 | | 170 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car), 1523 (Latin ed.), NGA 6810.jpg|150px]] | Триумфалната кочија на Максимилијан Први <br/> | 312-317 | Б. 139 | Ц. Д. 145 | 171-176 | 1523 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 1 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57603.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 1 од 8]<br/> | 312 | Б. 139 | | 171 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 2 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57604.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 2 од 8] <br/> | 314 | Б. 139 | | 173 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 3 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57605.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 315 | B. 139 | | 174 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 7 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57609.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 316 | B. 139 | | 175 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 4 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57606.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 4 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 5 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57607.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 5 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 6 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57608.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 6 од 8] <br/> | | B. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 8 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57610.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 8 од 8] <br/> | 317 | Б. 139 | | 176 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Emperor Maximilian I, c. 1518, NGA 58111.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/> | 318 | Б. 154 | Ц. Д. 140 | 177 | c. 1518 | | |- | [[File:Portrait of the Emperor Maximilian I in an Architectural Frame (copy) MET DP820488.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/>(uncertain authorship) | | Б. 153 | Ц. Д. 141 | | 1519 | | |- | [[File:Roggendorf Freiherren Wappen (Duerer).jpg|150px]] | Грб на фон Рогендорф <br/> | 319 | | | 178 | 1520 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Lorenz Staiber, probably 1520-1521, NGA 33369.jpg|150px]] | Грб на Лоренц Стајбер <br/> | 320 | Б. 167 | | 179 | веројатно помеѓу 1520 и 1521 | | |- | [[File:Coat of arms with Three Lions' Heads MET DP816461.jpg|150px]] | Грб со глави на три лавови <br/> | 321 | Б. 169 | | 180 | 1520 | | |- | [[File:Stabius wappen.jpg|150px]] | Грб на Јохан Стабиус <br/> | 322 | Б. 166 | | 181 | 1510 | | |- | [[File:Wapen van Johann Tscherte Soli deo gloria (titel op object), RP-P-OB-1510.jpg|150px]] | Грб на Јохан Церте <br/> | 323 | Б. 170 | Ц. Д. 143 | 182 | 1520 | | |- | [[File:Coat of arms of Don Pedro Lasso de Castilla.png|150px]] | Грб на Дон Педро Ласо де Кастиља <br/> | 324 | П. 216 | | 183 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of the German Empire and Nuremberg City, 1521, NGA 6803.jpg|150px]] | Грб на Германското Царство и градот Нирнберг <br/> | 325 | Б. 162 | Ц. Д. 144 | 184 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ulrich Varnbuler, 1522, NGA 6804.jpg|150px]] | Улрих Варнбулер <br/> | 326 | Б. 155 | Ц. Д. 146 | 185 | 1522 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Coat of Arms of the House of Dürer - WGA07258.jpg|150px]] | Грб на Домот на Дирер <br/> | 327 | Б. 160 | Ц. Д. 147 | 186 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1523, NGA 603.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 328 | Б. 53 | Ц. Д. 148 | 187 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Christ on the Cross - 1923.243 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Христос на крстот со три ангели <br/> | 329 | Б. 58 | | 188 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Time and a Fox Turning the Wheel of Fortune with People of all Ranks to the Right, probably 1526, NGA 39813.jpg|150px]] | Време и лисица вртејќи го тркалото на среќата со луѓе од сите редови надесно <br/>(неизвесно авторство) | 331 | Б. 34 (Appendice) | Ц. Д. 149 | 338 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Justice, Truth and Reason in the Stocks with the Seated Judge and Sleeping Piety, probably 1526, NGA 6807.jpg|150px]] | Правда, вистина и разум во залихите со судијата кој седи со побожна заспаност <br/> (неизвесно авторство) | 332 | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | 339 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Teacher, the Clergyman, and Providence, probably 1526, NGA 39812.jpg|150px]] | Учителот, Свештеникот и Провидението <br/> (неизвесно авторство) | | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | | 1526 | | |- | [[File:Albrecht durer the - armillary sphere.jpg|150px]] | Вооружената сфера <br/> | 333 | P. 202 | | 190 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000726 Geometrie ^ Architektur ^ Säule.jpg|150px]] | Споменик во сеќавање на победата <br/> | 334 | | | 191 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000729 Geometrie ^ Architektur ^ Denkmal.jpg|150px]] | Споменик на мртов пијаница <br/> | 335 | | | 192 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - Peasants Monument.png|150px]] | Споменик на победените селани <br/> | 336 | | | 193 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een portret, RP-P-OB-1490.jpg|150px]] | Човек слика портрет <br/> | 337 | Б. 146 | Ц. Д. 150 | 194 | 1525 | | |- | [[File:Dürer Stich aus Anweisung 2.jpg|150px]] | Човек црта лејта <br/> | 338 | Б. 147 | Ц. Д. 151 | 195 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - artist at work.jpg|150px]] | Цртач црта вазна <br/> | 339 | Б. 148 | Ц. Д. 152 | 196 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een vrouw, RP-P-OB-1492.jpg|150px]] | Цртач црта лежечки женски акт <br/> | 340 | Б. 149 | Ц. Д. 153 | 197 | 1525 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family on a Grassy Bench, 1526, NGA 33033.jpg|150px]] | Свето семејство на тревна клупа <br/>(неизвесно авторство) | 341 | Б. 98 | Ц. Д. 154 | 340 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Eobanus Hess (NGA 1943.3.3690) (cropped).jpg|150px]] | Хелиус Еобанус Хесус <br/>(uncertain authorship) | 342 | | | 341 | 1526 | | |- | [[File:The Arms of Ferdinand I, King of Hungary and Bohemia MET DP816456.jpg|150px]] | Рацете на Фердинанд Први, кралот на Унгарија и Бохемија <br/> | 343 | П. 210 | Ц. Д. 155 | 198 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress - 1923.69 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Опсада на тврдина <br/> | 344-345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199-200 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress- Left Portion - 1923.69.b - Cleveland Museum of Art.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: лево <br/> | 344 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:The Siege of a Fortress MET DP816480.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: Десен дел <br/> | 345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 200 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:De Heilige Hiëronymus in de wildernis, RP-P-OB-1561 (cropped).jpg|150px]] | Свети Јероним <br/> | | Б. 115 | | | помеѓу 1500 and 1515 | | |} ==Илустрации за книги== === Витезот од Турн (1493)=== Сет од 45 илустрации од „Витезот од Турн“ или „Книга за витезот на кулата“ објавени во 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> Set of 45<ref name="Kurth"/> illustrations from "Ritter von Turn" or "The Book of the Knight of the Tower" published in 1493, which are attributed to Dürer. <gallery mode=packed> Book of the Knight of the Tower - Demon of Vanity and Coquett (125520361).jpg The Knight with his Daughters in the Garden.jpg Book of the Knight of the Tower - The Knight offering his book to his daughters (125520515).jpg The woman and the bathing hermit.jpg Durer autopsy.png Kinderraub.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816798.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816799.jpg </gallery> === Комедија на Теренс (ca. 1493)=== Список на илустрации од „Комедијата на Теренс“ објавена околу 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816814.jpg File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816813.jpg File:Eunuches, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816809.jpg File:Andria,from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816810.jpg File:Andria, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816811.jpg File:Adelphi, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816803.jpg File:Phormio, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816805.jpg File:Illustration from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816823.jpg </gallery> === Бродот на лудите (1494)=== [[File:Ship of Fools WDL8973.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Список на илустрации од книгата „[[Бродот на лудите (сатира)|Бродот на лудите]]“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Narrenschiff.JPG| Предципис на бродот на лудите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 6, Of Negligent Fathers Ayenst Their Children.jpg| На небрежните татковци Ајенст Нивните деца File:Shyp Of Foles Of The Worlde 7, Of Taleberers And Mouers Of Debate.jpg| Талеберера и Моуерс оф Дебате File:Shyp Of Foles Of The Worlde 9, Of Vngoodly Maners, And Dysordred.jpg| На Vngoodly Maners, и Dysordred File:Shyp Of Foles Of The Worlde 11, Of Dispysers Of Holy Scripture.jpg| На диспензерите на Светото писмо File:Shyp Of Foles Of The Worlde 13, Of Disordred And Venerious Loue.jpg| На несреќен и весел Луе File:Shyp Of Foles Of The Worlde 14, Of Them That Synne Trustynge Vpon The Mercy Of Almyghty God.jpg| Од нив кои Синне Трустинг Впон Милоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 15, Of Folys Yt Begyn Great Byldynge Without Sufficient Prouysion.jpg| Оф Фолис Ит Бегин Велика Билдинге без доволна причина File:Shyp Of Foles Of The Worlde 20, Of Them That Correct Other, Them Self Culpable In The Same Faut.jpg|Од оние кои поправаат други, а сами се криви за истото File:Shyp Of Foles Of The Worlde 22, The Sermon Or Doctryne Of Wysdom.jpg| Беседа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 27, Of Negligent Stodyers.jpg| На небрежните Стодиери File:Shyp Of Foles Of The Worlde 29, Of Lewde Juges Of Others Dedes.jpg| Од развратните судии други Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 31, Of Synners That Prolonge From Daye To Day To Amende Theyr Myslyuyng.jpg| На синхронизатори кои продолжуваат од ден на ден за да ги амандмануваат нивните Мирсјујнг File:Shyp Of Foles Of The Worlde 32, Of Men That Ar Jelous.jpg| На мажите кои се љубоморни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 34, Of Suche As Nedys Wyll Contynue In Theyr Foly Nat Withstandynge Holsom Erudicion.jpg| На Суче, бидејќи Недис ќе продолжи со својот лудак, Нат издржува на грешките на Холсом File:Stultifera-navis - The ship of fool (112540523).jpg| Од лутиот Фоли File:Shyp Of Foles Of The Worlde 36, Of The Mutabylyte Of Fortune.jpg| На мутабилитот на среќата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 37, Of Seke Men Inobedient.jpg| На мажите Секе непослушни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 38, Of To Open Councellers.jpg| На отворените советници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 39, Of Folys That Can Nat Be Ware By Ye Mysfortune Nor Take Example Of Others Damage.jpg| На грешки што можат да ги направат природните несреќи или примери на други штети File:Shyp Of Foles Of The Worlde 40, Of Folys That Force Or Care For The Bacbytynge Of Lewde People.jpg| На луѓе што ја присилуваат или се грижат за бабитингот на Луде File:Shyp Of Foles Of The Worlde 41, Of Mockers And Fals Accusers.jpg| На подбивачите и лажните обвинувачи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 42, Of Them That Despyse Euerlastynge Blys For Worldly Thynges And Transitory.jpg| Од нив, кои Деспиза Еуерластинг се грижат за световните митрополи и минливи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 43, Of Talkers And Makers Of Noyse In The Chirche Of God.jpg| На говорителите и на креаторите на Нојс во Божиќ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 44, Of Folys That Put Them Self In Wylful Ieopardy And Peryll.jpg| На луѓе што ги ставаат во опасност... File:Shyp Of Foles Of The Worlde 45, Of The Way Of Felycyte, And Godnes And The Payne To Come To Synners.jpg| На патот на Фелисит, и Годнс и Пејн да дојдат во Синер File:Shyp Of Foles Of The Worlde 47, Of Bodely Lust Or Corporall Voluptuosyte.jpg| На телесната страст или на телесниот волуптуозитет File:Shyp Of Foles Of The Worlde 49, Of Yonge Folys That Take Olde Wymen To Theyr Wyues Nat For Loue But For Ryches.jpg| На Јонг Фоли, кои старите жени им ги носат на очите, навивајќи се за Луе, но за Рајч File:Shyp Of Foles Of The Worlde 50, Of Enuyous Folys.jpg| На Enuyous Folys File:Shyp Of Foles Of The Worlde 51, Of Impacient Folys Disdaynynge To Abyde And Suffer Correccion, For Theyr Profyte.jpg| На нетрпеливиот Фоли непочитувајќи го почитувањето и страдањето на Коречион, за нивниот Профите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 52, Of Folysshe Fesicians Vsynge Theyr Practyke Without Speculacyon.jpg| На фолиши фезичани File:Shyp Of Foles Of The Worlde 54, Of Predestinacyon.jpg| На Предстацинасион File:Shyp Of Foles Of The Worlde 55, Of Folys That Aply Other Mennys Besynes Leuynge Theyr Owne Vndone.jpg| Фоли што применуваат други мажи Бесинес Лејинге File:Shyp Of Foles Of The Worlde 56, Of The Vyce Of Ingratytude Or Vnkyndnes And Folys That Vse It.jpg| На Vyce на Ingratytude Или Vnkyndnes и Folys кои Vse тоа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 58, Of Folys That Delyte Them In Daunsynge.jpg| На фолиите што ги делетираат во Даунсинг File:Stultifera-navis-- The ship of fool (112540769).jpg| На набљудувачите на Нигт File:Shyp Of Foles Of The Worlde 60, Of The Vanyte Of Beggers.jpg|Of The Vanyte Of Beggers File:Shyp Of Foles Of The Worlde 63, Of Ye Vayne Cure Of Astronomy.jpg| Лек на астрономијата од Вие File:Shyp Of Foles Of The Worlde 65, Of Folys Yet Stryue Agaynst Theyr Betters Nat Wyllynge To Se Theyr Foly.jpg| Од народите, сепак, Стриј Агајнт Тиер е подобар за Нат Вилинџ да го види нивниот фолј File:Shyp Of Foles Of The Worlde 66, Of Folys That Can Nat Vnderstande Sport And Yet Wyll Haue To Do With Folys.jpg| На фолиите што можат да ги разберат Спорт, а сепак Вил Хауе да ги стори со момците File:Shyp Of Foles Of The Worlde 67, Of Folys That Hurte Euery Man Nat Wyllynge To Be Hurt Agayne.jpg| На народите што го напаѓаат секој човек, Нат Вилинге, да биде повреден Агајн File:Shyp Of Foles Of The Worlde 68, Of Folys Improuyndent.jpg| На Folys Improuyndent File:Shyp Of Foles Of The Worlde 70, Of Dyshonest Folys In Wordes Of Rybawdry, Or Vyle Langage.jpg| Или Вајл Лангејџ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 71, Of The Abusion Of Ye Spiritualte.jpg| За злоупотребата на духовниот човек File:Shyp Of Foles Of The Worlde 75, Of The Extorcion Of Men Of Warre, Scrybes And Other Offycers.jpg| На Ексторсион за мажи воинствени, шкрибети и други службеници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 77, Of The Foly Of Cokes, Butlers, And Other Oflycers Of Housholde.jpg| На глупоста на коксот, батлерите и другите службеници во домаќинството File:Shyp Of Foles Of The Worlde 78, Of The Pryde Of Churles And Rude Men Of The Countrey.jpg| На прајдот на Чарлс и груб човек на земјата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 80, Of Suche Folys As Begyn To Do Well And Contynue Nat.jpg| На приврзаниците на добриот совет на Нат File:Shyp Of Foles Of The Worlde 81, Of Folys That Despyse Deth And Make No Prouysyon Therfore.jpg| На луѓе што ја презираат смртта и затоа не обезбедуваат никакви одредби File:Shyp Of Foles Of The Worlde 82, Of Folys That Despyse God.jpg| На луѓето што го омаловажуваат Бог File:Shyp Of Foles Of The Worlde 84, Of The Plage And Indignacyon Of God.jpg| На чумата и огорченоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 85, Of Folysshe Exchaunges.jpg| На Фоши Ексхаунж File:Shyp Of Foles Of The Worlde 86, Of Children That Dysdayne To Honoure And Worshyp Theyr Parentis.jpg| На децата кои го слават Дизен и го обожаваат нивниот Парентис File:Shyp Of Foles Of The Worlde 87, Of Claterynge And Vayne Langage Vsyd Of Prestes And Clerkes In The Quere.jpg| На Клатеринг и Вејн Лангејг Всид од Престес и Клеркс во Квере File:Shyp Of Foles Of The Worlde 88, Of The Elacion Or Bostynge Of Pryde.jpg| Од Еласион или Бостинге од Прајд File:Shyp Of Foles Of The Worlde 89, Of Vsures And Okerers.jpg| На Всурс и Океарите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 90, Of The Vayne Hope That Folys Haue To Succede To Herytage Of Men Yet Lyuynge.jpg| Од надежта на Вејн дека Фоули треба да успее во салонот на наследството на мажите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 92, Of Folys That Gyue And That After Repent Of That They Haue Gyuen.jpg| На народите што ги посакаа и што потоа се покајаа за тоа што го Хајеа Ујен File:Shyp Of Foles Of The Worlde 96, Of Flaterers And Glosers.jpg| На Пламените и Глосерите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 97, Of Taleberers And Folys Of Lyght Credence Vnto The Same.jpg| На насилници и народи на веродостојност до исто File:Shyp Of Foles Of The Worlde 98, Of Marchauntis And Other Occupyers That Vse Falshode And Gyle.jpg| На Мархаунтис и на други окупатори кои се разликуваат од Фалшод и Гејл File:Shyp Of Foles Of The Worlde 99, Of The Falshode Of Antichrist.jpg| На Фалшоде и Антихристот File:Shyp Of Foles Of The Worlde 100, Of Hym That Dare Nat Vtter The Trouthe For Fere Of Displeasour.jpg| Неговиот што се осмелува на Нат Вттер Трути од страв и немилост File:Shyp Of Foles Of The Worlde 101, Of Suche As Withdrawe And Let Other From Good Dedes.jpg| На Суче како да се повлече и да ги остави другите од добриот Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 102, Of Leuyng Gode Warkes Vndone.jpg| На Лејинг Годе Воркес Вндоне File:Shyp Of Foles Of The Worlde 103, Of The Rewarde Of Wysdom.jpg| На наградата на мудроста File:Shyp Of Foles Of The Worlde 105, Of Bacbyters Of Good Workes And Ayenst Suche As Shall Dysprayse This Boke.jpg| На Бакбитер на добра работа и Ајнст Суше како што ќе го распрсне овој Bоке File:Shyp Of Foles Of The Worlde 114, The Vnyuersall Shyp Of Craftysmen Or Laborers.jpg| Вениерсалскиот нарк на занаетчии или работници File:BlasphemyDurer.jpg| На богохулниците File:Stultifera-navis - The ship of fool (112540907).jpg| Рехерсинг од Диуер до Фоли угнетуван од сопственото лудило File:Stultifera-navis - The ship of fool (112540864).jpg| На фолиите што провејуваат во законот за мисии од мала важност File:Gluttony.jpg| На Глотони и Дронкарди File:Stultifera-navis - Insanity (112540322).jpg| Лудоста </gallery> === Salus anime (1503)=== [[File:2019rosen0596.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Комплет од 63 илустрации од книгата „Salus anime“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Albrecht Dürer, Saint Apollonia, c. 1500, NGA 51104.jpg| Света Аполонија File:Albrecht Dürer, Saint Erasmus, c. 1500, NGA 51100.jpg| Свети Еразмо File:Albrecht Dürer, Saint Odilia, c. 1500, NGA 51105.jpg| Света Одилија File:Albrecht Dürer, Saint Roch, c. 1500, NGA 51102.jpg| Свети Рох File:Albrecht Dürer, Saint Leonard, c. 1500, NGA 51101.jpg| Свети Леонард File:Albrecht Dürer, Saint Matthias, c. 1500, NGA 51099.jpg| Свети Матијас File:Albrecht Dürer, Saint Wolfgang, c. 1500, NGA 51103.jpg| Свети Волфганг Apostel Andreas, RP-P-OB-1523.jpg| Апостол Андреј Apostel Jakobus de Meerdere, RP-P-OB-1524.jpg| Апостол Јаков Големиот Apostel Jakobus de Mindere, RP-P-OB-1530.jpg| Апостол Јаков Малиот Apostel Mattheüs, RP-P-OB-1528.jpg| Апостол Матеј Apostel Petrus, RP-P-OB-1522.jpg| Апостол Петар Apostel Simon, RP-P-OB-1531.jpg| Апостол Симон Apostel Thomas, RP-P-OB-1529.jpg| Апостол Тома Saint Judas MET DP816793.jpg| Апостол Јуда Apostel Johannes de Evangelist, RP-P-OB-1525.jpg| Јован Евангелист De Heilige Christoffel draagt het Christuskind, RP-P-OB-1534.jpg| Свети Кристофер De Heilige Joris en de draak, RP-P-OB-1536.jpg| Свети Георги и Змејот De Heilige Martinus deelt zijn mantel met een bedelaar, RP-P-OB-1538.jpg| Сен-Мартин Heilige Antonius, RP-P-OB-1533.jpg| Свети Антониј Heilige Barbara, RP-P-OB-1540.jpg| Света Барбара Heilige Brigitta, RP-P-OB-1541.jpg| Света Бригита Heilige Dominicus, RP-P-OB-1535.jpg| Свети Доминик Heilige Helena, RP-P-OB-1542.jpg| Света Елена Heilige Margaretha, RP-P-OB-1543.jpg| Света Маргарет Heilige Sebastiaan, RP-P-OB-1539.jpg| Свети Себастијан Heilige Veronica, RP-P-OB-1545.jpg| Света Вероника Saint Michael MET DP816774.jpg| Свети Михаил Annunciatie, RP-P-OB-1518.jpg| Annunciation The Nativity MET DP816790.jpg| Раѓање Aanbidding door de herders, RP-P-OB-1519.jpg| Поклонение на пастирите The Adoration of the Kings MET DP816788.jpg| Поклонение на кралевите File:Albrecht Dürer, The Virgin Nursing the Christ Child with Four Angels, c. 1500, NGA 51098.jpg| Богородица го негува детето Христос со четири ангели Kruisiging, RP-P-OB-1520.jpg| Распетие File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1500, NGA 51097.jpg| Оплакувањето The Resurrection MET DP816789.jpg| Воскресение Gregoriusmis, RP-P-OB-1537.jpg|[[Миса на Свети Григориј]] Avondgebed, RP-P-OB-1546.jpg| Вечерна молитва </gallery> === Четири книги за човечката пропорција (1528)=== Илустрации од книгата „Четири книги за човечката пропорција“ (германски: Vier Bücher von Menschlicher Proportion).<gallery mode=packed> File:AlbrechtDürer01.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, front.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, back.jpg File:Durer’s Menschlicher Proportion.jpg File:Albrecht Dürer - Studies on the Proportions of the Female Body - WGA07263.jpg File:Proportions of a female figure-front view. Wellcome L0000296.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816817.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816818.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816815.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816816.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816821.jpg File:Dürer - Vier Bücher von menschlicher Proportion ita., 1594 - 168613 Illustrazione 3v.jpg File:Albrecht Dürer - Rear view of the female head type 7 - WGA07264.jpg File:Albrecht Dürer - Side and frontal view of the female head type 7 - WGA07262.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816819.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816820.jpg File:Durer face transforms.jpg File:Proportions of two faces, by A. Durer Wellcome L0002709.jpg File:Albrecht Dürer - Hand - WGA07265.jpg File:Durer foot.jpg File:Fotothek df tg 0000877 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000878 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000879 Geometrie ^ Proportion ^ Person ^ Kopf.jpg File:Fotothek df tg 0000880 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000881 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000882 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000883 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000884 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000885 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000886 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000887 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000888 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000889 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000890 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000891 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000892 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000893 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000894 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000895 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000896 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000897 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000898 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000899 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000900 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000901 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000902 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Дополнителни извори == * Borer (Alain) & Bon (Cécile). L'oeuvre Graphique De Albrecht Dürer. Hubschmid & Bouret. 1980. [[Категорија:Слики од Албрехт Дирер]] 7pqiqz5a1u9qxuihud4jw7f6gdeogtp 0 1266728 5623209 5378776 2026-09-03T08:03:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623209 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=Зофија Ридет|education=|spouse=|awards=|patrons=|works=|movement=|training=|field=фотографија|nationality=полјакина|image=Photo of Zofia Rydet.jpg|death_place=Главице, Полска|death_date={{death date and age|1997|8|24|1911|5|5|df=y}}|birth_place=Станисловов, Полска|birth_date={{birth date|1911|5|5|df=y}}|birth_name=|caption=Ридет во 1950те|imagesize=|website={{URL|www.zofiarydet.com}}}}'''Зофија Ридет''' ([[5 мај]] [[1911]] - [[24 август]] [[1997]])<ref name="Rydet">{{Наведена мрежна страница|url=http://zofiarydet.com/dokumentacje/en/pages/zofia-rydet|title=Zofia Rydet|work=zofiarydet.com|accessdate=1 March 2018|archive-date=2020-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124144908/http://zofiarydet.com/dokumentacje/en/pages/zofia-rydet|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://zofiarydet.com/dokumentacje/en/pages/zofia-rydet "Zofia Rydet"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201124144908/http://zofiarydet.com/dokumentacje/en/pages/zofia-rydet |date=2020-11-24 }}. ''zofiarydet.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 March</span> 2018</span>.</cite></ref> — [[Полјаци|полска]] фотографка, позната по својот проект „Социолошки рекорд“<ref name="culture.pl">{{Наведена мрежна страница|url=http://culture.pl/en/artist/zofia-rydet|title=Zofia Rydet|last=Le Nart|first=Agnieszka|work=culture.pl|publisher=Adam Mickiewicz Institute|accessdate=1 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLe_Nart">Le Nart, Agnieszka. [http://culture.pl/en/artist/zofia-rydet "Zofia Rydet"]. ''culture.pl''. Adam Mickiewicz Institute<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 March</span> 2018</span>.</cite></ref> чија цел била документирање на секое домаќинство во Полска. Таа започнала да работи на „Социолошки рекорд“ во 1978 година на 67-годишна возраст и направила скоро 20.000 фотографии до нејзината смрт во 1997 година.<ref name="Guardian">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2015/dec/08/zofia-rydet-the-woman-who-tried-to-photograph-every-house-in-poland-in-pictures|title=Zofia Rydet: the woman who tried to photograph every house in Poland – in pictures|date=2015-12-08|work=The Guardian|access-date=1 March 2018}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2015/dec/08/zofia-rydet-the-woman-who-tried-to-photograph-every-house-in-poland-in-pictures "Zofia Rydet: the woman who tried to photograph every house in Poland – in pictures"]. ''The Guardian''. 2015-12-08<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Многу од сликите останале неразвиени. Фотографиите се претежно портрети на деца, мажи, жени, парови, семејства и стари лица меѓу нивните предмети. Ридет имала тенденција да ги фотографира своите субјекти директно, користејќи леќа со широк агол и блиц. == Личен живот == Ридет е роден во [[Ивано-Франковск|Станиславов]]. Таа присуствувала на <nowiki><i>Гловна Школа</i></nowiki> ''Господарца Чешка'' во Снопков. Како млада жена, таа имала голем број занимања како што се работи за Полската туристичка канцеларија Орбис и водење продавница за канцелариски материјал.<ref name="Rydet"/> Во средината на животот се вратила во своето хоби за фотографија. Таа се приклучила на Фотографското друштво Гливис во 1954 година и ги подобрила своите вештини.<ref name="Rydet"/><ref name="culture.pl"/> == Дела == Во 1961 година Ридет имала голема изложба на фотографии наречена ''Mały człowiek'' (Малиот човек). Намерата на Ридет за ''Малиот човек'' била да покаже дека децата имале добри и лоши искуства во животот, исто како и возрасните. Таа исто така сакала да опише како општествените теми и политики можат да влијаат на децата. Ридет не сакал да им покажува на децата како безгрижен стереотип, туку повеќе како човек.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://culture.pl/en/artist/zofia-rydet|title=Zofia Rydet|work=Culture.pl|language=en|accessdate=2020-03-01}}</ref> Во 1965 година, делата на оваа изложба биле собрани во книга изменета од Војчех Замечник.<ref name="culture.pl"/> Истата година станала членка на Сојузот на полски уметнички фотографи.<ref name="Rydet"/> Во ''Czas prezemianija'' (Патот на времето, 1963-1977), Ридет ги прикажала достоинството и благодатта на староста во низа интимни портрети.<ref>{{Наведена книга|title=Medea muckt auf : Radikale Künstlerinnen hinter dem Eisernen Vorhang = The Medea insurrection : radical women artists behind the Iron Curtain|date=2019-05-03|others=Altmann, Susanne,, Lozo, Katarina,, Wagner, Hilke, 1972-, Staatliche Kunstsammlungen Dresden,, Wende Museum (Culver City, Calif.)|isbn=978-3-96098-527-3|location=Köln|oclc=1099843511}}</ref> Во 1976 година, на Ридет ѝ била доделена награда од меѓународната федерација за фотографска уметност.<ref name="Rydet"/> Во 1978 година, Ридет ја започнала својата работа на „''Запис Социологични''“ („Социолошки запис“).<ref name="culture.pl"/> Проектот се состои од илјадници неформални црно-бели фотографии направени во обични домаќинства низ Полска, особено од регионите [[Подхале]], [[Горна Шлеска]] и областа [[Сувалки (заштитено подрачје)|Сувачки]].<ref name="Guardian"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://artmuseum.pl/en/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990|title=Zofia Rydet. Record, 1978-1990 - Museum of Modern Art in Warsaw|work=artmuseum.pl|language=en|accessdate=2021-04-02|archive-date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421104801/https://artmuseum.pl/en/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990|url-status=dead}}</ref> За време на последните години од својот живот, бидејќи била премногу слаба за да патува со својот фотоапарат, Ридет се свртела кон фотографскиот колаж како медиум и ги измени своите фотографии со тоа што ги пресече и додаде копчиња, ткаенина и суво цвеќе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://artmuseum.pl/en/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990|title=Zofia Rydet. Record, 1978-1990 - Museum of Modern Art in Warsaw|work=artmuseum.pl|language=en|accessdate=2021-04-02|archive-date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421104801/https://artmuseum.pl/en/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990|url-status=dead}}</ref> Првата голема изложба на Ридет за нејзиниот Социолошки запис се одржала во 2015 година во Музејот на модерна уметност во Варшава,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://artmuseum.pl/en/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990|title=Zofia Rydet. Record, 1978-1990 - Museum of Modern Art in Warsaw|work=artmuseum.pl|language=en|accessdate=2021-04-02|archive-date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421104801/https://artmuseum.pl/en/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990|url-status=dead}}</ref> и ''Jeu de Paume, Château de Tours''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jeudepaume.org/index.php?page=article&idArt=2713|title=Zofia Rydet|work=Le Jeu de Paume|language=en|accessdate=2021-04-02}}</ref> Нејзината фотографија може да се најде во постојаните колекции на Музејот на модерна уметност во Њујорк,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://post.moma.org/photographer-zofia-rydets-unfinished-sociological-record/|title=Photographer Zofia Rydet’s Unfinished Sociological Record|date=2017-08-22|work=post|language=en-US|accessdate=2021-04-02|archive-date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421104758/https://post.moma.org/photographer-zofia-rydets-unfinished-sociological-record/|url-status=dead}}</ref> Институтот за уметност во Чикаго,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artic.edu/artists/22612/zofia-rydet|title=Zofia Rydet|work=The Art Institute of Chicago|language=en|accessdate=2021-04-02}}</ref> и Центарот orорж Помпиду во Париз<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artandeducation.net/announcements/107052/zofia-rydets-sociological-record-archive-goes-online|title=Zofia Rydet’s “Sociological Record” archive goes online - Announcements - Art & Education|work=www.artandeducation.net|accessdate=2021-04-02}}</ref> и Националниот музеј на модерна уметност во Кјото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://search.artmuseums.go.jp/search_e/sakuhin_list.php|title=The Independent Administrative Institution National Museum of Art - Collections|work=search.artmuseums.go.jp|accessdate=2021-04-02}}</ref> Ридет починала во [[Гливице]] на 24 август 1997 година.<ref name="Rydet"/> == Наводи == {{Наводи}}  == Библиографија == ** Adam Mazur, 'Zofia Rydet, "Zapis, 1978-1990"', ''Szum : sztuka polska w rozszerzonym polu''. бр. 11 (2015/2016), s. 159-161. ** Barbara Panek-Sarnowska, ''Socjologiczność fotografii Zofii Rydet'', Zielona Góra : Lubuskie Towarzystwo Fiotograficzne, 2005. ISBN 8391578674 9788391578674 ** Centre régional de la photographie Nord-Pas-de-Calais, ''Aspects de la photographie polonaise : Stanislaw Michalski, Zofia Rydet, Maciej Plewinski, Wojciech Prazmowski.'' Douchy-les-Mines : Centre régional de la photographie Nord Pas-de-Calais, [1988?] ISBN 2904538135 9782904538131 ** Krzysztof Jurecki; Elżbieta Fuchs; Katarzyna Bilicka; Alina Kwiatkowska; Joanna Holzman; Muzeum Sztuki (Łódź), ''Zofia Rydet (1911-1997) : fotografie : Muzeum Sztuki w Łodzi, 2 czerwca 1999 - 31 lipca 1999'', Łódź : Muzeum Sztuki, ; 1999. <nowiki>ISBN 838793707X</nowiki> 9788387937072 ** Marcin Łakomski; Anda MacBride; Krzysztof Pijarski; Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Warszawa), ''Object lessons : Zofia Rydet's "Sociological record",'' Warsaw : Museum of Modern Art, 2017. ISBN 9788364177378 8364177370 ** Stefan Czyżewski; Mariusz Gołąb; Uniwersytet Łódzki. Wydawnictwo, ''Zofia Rydet po latach, 1978-2018'', Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2020. ISBN 9788381426282 8381426286 9788381429498 8381429498 ** Zofia Rydet, Julia Staniszewska, Kryzsztof Kościuczuk, Galeria Asymetria (Warszawa), ''Zofia Rydet / Julia Staniszewska : mały człowiek - oczekiwanie,'' Warszawa : Fundacja Archeologia Fotografii, 2011. ISBN 9788392886273 8392886275 ** Zofia Rydet, Wojciech Nowicki, Muzeum w Gliwicach, ''Zofia Rydet : Zapis socjologiczny 1978-1990, Gliwice : Muzeum w Gliwicach, [2017].'' ISBN 9788389856913 8389856913 [[Категорија:Полски фотографи]] [[Категорија:Починати во 1997 година]] [[Категорија:Родени во 1911 година]] 4ovziv418o65op0wmw8toyal4j3sx3v 0 1270719 5622982 5620674 2026-09-02T13:47:02Z Gurther 105215 5622982 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Doja Cat |background = solo_singer |image = Doja Cat Planet Her Day Party 2 (cropped).jpg|мини|Doja Cat во јули 2021 година]] |birth_name = Амаларатна Зандил Дламини |alias =Дожа Кет |birth_date = {{роден на| | |1995 }} |birth_place =[[Лос Анџелес]],[[Калифорнија]] |origin = {{ САД}} |occupation = [[пејачка]] |genre = [[хип-хоп]],[[рап музика]],[[популарна музика ]],[[поп-музика]] |years_active = 2014 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Карди Би]],[[Megan Thee Stallion]],[[Saweetie]] |website = }} '''Амаларатна Зандил Дламини''' позната под прекарот '''Doja Cat''' е американска поп и рап пејачка. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Дожа Кет]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 5 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 39 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Amala (2018) * Hot Pink (2019) * Planet Her (2021) * Scarlet (2023) * Vie (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''So High ''|| 2014 || Џеси Салто,Дожа Кет |- |'' Go To Town'' || 2018 || Jabari Jacobs |- |'' Mooo! ''|| 2018 || Амала Дламини |- | Tia Tamera ''|| 2019 || Роксана Балдовин |- | ''Juicy'' || 2019 || Џек Бегерт |- | ''Bottom Bitch'' || 2019 || Џек Бегерт |- | ''Rules ''|| 2019 || Кристијан Сатон |- |'' Make That Cake'' || 2019 || Крис Морено |- |'' Cyber Sex'' || 2019 || Џек Бегерт |- | ''Boss Bitch'' || 2020 || Џек Бегерт |- |''Say So'' || 2020 || Хана Лукс Дејвис |- |''Pussy Talk ''|| 2020 || Дапс |- |'' Like That'' || 2020 || Данијел Иглесијас |- |''Del Mar'' || 2020 || Нуно Гомес |- |'' Baby, I'm Jealous ''|| 2020 || Хана Лукс Дејвис |- |'' Best Friend ''|| 2021 || Дејв Мејерс |- |''34+35 Remix ''|| 2021 || Стефан Кохли |- | ''Streets'' || 2021 || Кристијан Бреслауер |- | ''Kiss Me More'' || 2021 || Варен Фу |- | ''Need To Know'' || 2021 || Miles Cable/AJ Favicchio |- | ''You Right'' || 2021 || Quentin Deronzier |- | ''Woman'' || 2021 || Child |- | ''Handstand '' || 2021 || Едгар Естевес,Џон Примо |- | ''Get Into It (Yuh) '' || 2022 ||Мајк Дива |- | ''Freaky Deaky '' || 2022 || Кристијан Бреслауер |- | ''Vegas '' || 2022 || |- | ''I Like You '' || 2022 || Child |- | ''Attention '' || 2023 || Тану Муино |- | ''Paint The Town Red '' || 2023 ||Дожа Кет,Nina McNeely |- | '' Demons'' || 2023 ||Кристијан Бреслауер,Дожа Кет |- | '' Agora Hills'' || 2023 ||Хана Лукс Дејвис,Дожа Кет |- | '' Masc'' || 2024 || |- | '' Born Again'' || 2025 || |- | '' Just Us'' || 2025 || Ниал Фармер |- | '' Lose My Mind'' || 2025 || Кристијан Бреслауер |- | '' Jealous Type'' || 2025 || Бони Мата |- | ''Gorgeous'' || 2025 || |- | ''Stranger'' || 2025 || |- | ''Okayyy'' || 2026|| |} ==Надворешни врски == {{reflist}} == Наводи == * [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] lmkqiams5lkejfji045iyl0ya1goozj 5622983 5622982 2026-09-02T13:47:24Z Gurther 105215 5622983 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox musical artist |name = Doja Cat |background = solo_singer |image = Doja Cat Planet Her Day Party 2 (cropped).jpg|мини|Doja Cat во јули 2021 година]] |birth_name = Амаларатна Зандил Дламини |alias =Дожа Кет |birth_date = {{роден на| | |1995 }} |birth_place =[[Лос Анџелес]],[[Калифорнија]] |origin = {{ САД}} |occupation = [[пејачка]] |genre = [[хип-хоп]],[[рап музика]],[[популарна музика ]],[[поп-музика]] |years_active = 2014 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Карди Би]],[[Megan Thee Stallion]],[[Saweetie]] |website = }} '''Амаларатна Зандил Дламини''' позната под прекарот '''Doja Cat''' е американска поп и рап пејачка. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Дожа Кет]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 5 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 39 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Amala (2018) * Hot Pink (2019) * Planet Her (2021) * Scarlet (2023) * Vie (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''So High ''|| 2014 || Џеси Салто,Дожа Кет |- |'' Go To Town'' || 2018 || Jabari Jacobs |- |'' Mooo! ''|| 2018 || Амала Дламини |- | Tia Tamera ''|| 2019 || Роксана Балдовин |- | ''Juicy'' || 2019 || Џек Бегерт |- | ''Bottom Bitch'' || 2019 || Џек Бегерт |- | ''Rules ''|| 2019 || Кристијан Сатон |- |'' Make That Cake'' || 2019 || Крис Морено |- |'' Cyber Sex'' || 2019 || Џек Бегерт |- | ''Boss Bitch'' || 2020 || Џек Бегерт |- |''Say So'' || 2020 || Хана Лукс Дејвис |- |''Pussy Talk ''|| 2020 || Дапс |- |'' Like That'' || 2020 || Данијел Иглесијас |- |''Del Mar'' || 2020 || Нуно Гомес |- |'' Baby, I'm Jealous ''|| 2020 || Хана Лукс Дејвис |- |'' Best Friend ''|| 2021 || Дејв Мејерс |- |''34+35 Remix ''|| 2021 || Стефан Кохли |- | ''Streets'' || 2021 || Кристијан Бреслауер |- | ''Kiss Me More'' || 2021 || Варен Фу |- | ''Need To Know'' || 2021 || Miles Cable/AJ Favicchio |- | ''You Right'' || 2021 || Quentin Deronzier |- | ''Woman'' || 2021 || Child |- | ''Handstand '' || 2021 || Едгар Естевес,Џон Примо |- | ''Get Into It (Yuh) '' || 2022 ||Мајк Дива |- | ''Freaky Deaky '' || 2022 || Кристијан Бреслауер |- | ''Vegas '' || 2022 || |- | ''I Like You '' || 2022 || Child |- | ''Attention '' || 2023 || Тану Муино |- | ''Paint The Town Red '' || 2023 ||Дожа Кет,Nina McNeely |- | '' Demons'' || 2023 ||Кристијан Бреслауер,Дожа Кет |- | '' Agora Hills'' || 2023 ||Хана Лукс Дејвис,Дожа Кет |- | '' Masc'' || 2024 || |- | '' Born Again'' || 2025 || |- | '' Just Us'' || 2025 || Ниал Фармер |- | '' Lose My Mind'' || 2025 || Кристијан Бреслауер |- | '' Jealous Type'' || 2025 || Бони Мата |- | ''Gorgeous'' || 2025 || |- | ''Stranger'' || 2025 || |- | ''Okayyy'' || 2026|| |} ==Надворешни врски == {{reflist}} == Наводи == * [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] phjdrtpdobasda325b1g0xzbxr6l1i9 0 1270789 5622990 5621238 2026-09-02T13:51:14Z Gurther 105215 5622990 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=март 2026}}{{Infobox musical artist |name = Меган Џовон Рут Пит |background = solo_singer |image =Megan Thee Stallion 2019 2.jpg |caption =Megan Thee Stallion во 2019 година. |birth_name =Меган Џовон Рут Пит |alias = |birth_date = {{роден на| | |1995 }} |birth_place =[[Сан Антонио]],[[Тексас]] |origin = {{ САД}} |occupation = [[пејачка]] |genre = [[хип-хоп]],[[рап музика]],[[популарна музика ]],[[поп-музика]] |years_active = 2016 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Карди Би]],[[Saweetie]],[[Doja Cat]] |website = }} '''Меган Џовон Рут Пит''' позната под прекарот '''Megan Thee Stallion''' (р. [[1995]] [[Сан Антонио]], [[Тексас]]) — [[американска]] [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и рап пејачка. {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Megan Thee Stallion]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 3 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 52 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} == Дискографија == === Албуми === * Good News (2020) * Traumazine (2022) * Megan (2024) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Like A Stallion '' || 2016 || |- | '' Last Week in HTx '' || 2017 || D.J. Chose |- | ''WTF I want '' || 2018 || Film Familia |- | ''Tina Montana'' || 2018 || Sydney B. |- | ''Freak Nasty'' || 2018 || Spike The Designer |- | ''Neva'' || 2018 || Trill Art |- | ''Make A Bag'' || 2018 || Victor Kv Gonzalez |- | ''Pole Dancer'' || 2018 || Lvtrkevin |- | '' Big Ole Freak'' || 2019 || Munachi Osegbu |- | ''Realer'' || 2019 || Munachi Osegbu |- | ''Hot Girl Summer'' || 2019 || Munachi Osegbu |- | ''Big Booty'' || 2019 || |- | ''All Dat '' || 2019 || Cameron Busby |- | ''She Live'' || 2019 || Омар Џонс |- | ''Ride or Die'' || 2019 || Cameron Busby |- | ''Diamonds' || 2019 || |- | ''B.I.T.C.H'' || 2020 || Еиф Ривера |- | ''Phony Ppl '' || 2020 || |- | ''Pretty Bitch Freestyle'' || 2020 || |- | ''Fkn Around'' || 2020 || |- | ''Pose'' || 2020 || Марк Класфелд |- | ''Captain Hook'' || 2020 || Megan Thee Stallion |- | ''Freak'' || 2020 || |- | '' Don’t Stop'' || 2020 || Колин Тили |- | ''WAP'' || 2020 || Колин Тили |- | ''Body'' || 2020 || Колин Тили |- | ''34+35 Remix'' || 2021 ||Стефан Кохли |- | ''Cry Baby '' || 2021 || Колин Тили |- | ''Movie '' || 2021 || Мајк Хо |- | '' Pop It '' || 2021 || Keemotion |- | '' On Me Remix'' || 2021 ||Мајк Хо |- | ''Thot Shit'' || 2021 ||Aube Perrie |- | ''SG'' || 2021 ||Колин Тили |- | ''Lick'' || 2022 ||Џејмс Ларис |- | '' Sweet Pie'' || 2022 || Дејв Мејерс |- | '' Plan B'' || 2022 || Casey Cadwallader,John Miserendino |- | ''Her '' || 2022 || Колин Тили |- | ''Ungrateful'' || 2022 ||Колин Тили |- | ''Bongos'' || 2023 ||Тану Муино |- | ''Cobra'' || 2023 ||Douglas Ratzlaff Bernardt |- | ''Not My Fault'' || 2024 ||Миа Барнес |- | ''Wanna Be'' || 2024 || |- | ''HISS'' || 2024 || |- | ''BOA'' || 2024 || |- | ''It's Prime Day'' || 2024 || |- | ''Mamushi'' || 2024 || |- | ''Neva Play'' || 2024 || |- | ''Bigger in Texas'' || 2024 || |- | ''Roc Steady'' || 2024 || |- | ''Whenever'' || 2025 || |- | ''Lover Girl'' || 2025 || |- | ''Pickle's back'' || 2026 || |} ==Надворешни врски == == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Сан Антонио]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачи]] [[Категорија:Американски раперки]] det6b0vz9sc7fn1guz0tgm12tinwacd 0 1275436 5623110 5521837 2026-09-02T19:04:03Z Andrew012p 85224 5623110 wikitext text/x-wiki [[Податотека:TequilaPaloma.JPG|мини|Палома]] '''Гулаб''' (изворно на [[шпански]]: Paloma) ― [[коктел]] заснован на [[текила]]. Овој пијалак е најчесто се подготвува со мешање на текила, сок од лимон,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liquor.com/recipes/paloma/|title=Paloma|work=Liquor.com|accessdate=5 септември 2021|archive-date=2022-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716105032/https://www.liquor.com/recipes/paloma/|url-status=dead}}</ref> и газирано со вкус на [[грејпфрут]] како Fresca, Squirt или Jarritos и се служи со мраз со парче [[лимета]]. Додавањето сол на работ на стаклото е исто така можност. Алтернативно, газираното од грејпфрут може да се замени со свеж бел или црвен сок од грејпфрут (jugo de toronja; хуго де торонха), [[Сода-вода|сода вода]] (зашеќерена по избор) и свежо исцеден сок од лимета. Едноставен гулаб е коктел со две состојки што се состои само од текила и сода со вкус на грејпфрут.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tasteofhome.com/collection/2-ingredient-cocktails/|title=2-Ingredient Cocktails You'll Want to Memorize|last=Cahn|first=Lauren|accessdate=5 септември 2021}}</ref> Посложена варијанта на гулабот е кантарито, кое покрај сокот од лимета, има и сок од лимон и сок од портокал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thespruceeats.com/cantarito-cocktail-recipe-760805|title=The Cantarito Is the Most Refreshing Tequila Cocktail|work=The Spruce Eats|accessdate=5 септември 2021|archive-date=2022-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707070545/https://www.thespruceeats.com/cantarito-cocktail-recipe-760805|url-status=dead}}</ref> Паломата има повеќе вкус од нејзиниот најблизок роднина, загарот<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.supercall.com/recipe/paloma|title=Paloma|date=27 јуни 2016|work=Supercall|accessdate=5 септември 2021|archive-date=2020-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001182327/https://www.supercall.com/recipe/paloma|url-status=dead}}</ref> кој се состои од сок од грејпфрут и [[Џин (пијалак)|џин]] или [[вотка]] измешани и служени со мраз. == Поврзано == * [[Лонкеро]] * [[Список на коктели]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Коктели со текила]] [[Категорија:Мексиканска кујна]] 4du2ec3em7u1303tt0q1u7vcgtlhemg 0 1278143 5623167 5009976 2026-09-03T01:26:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623167 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Interlockjersey.jpg|мини|Преплетена ткаенина од жерсе]] '''Жерсе''' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://makedonski.gov.mk/corpus/l/zherse-sr|title=жерсе {{!}} Македонски.гов.мк|work=makedonski.gov.mk|language=mk|accessdate=2021-10-09}}</ref> е [[Плетење|плетена]] [[Текстил|ткаенина]] што служи за изработка на [[облека]]. Традиционално се прави од [[волна]], но во поново време се изработува од [[волна]], [[памук]] и [[вештачко влакно|синтетички влакна]]. == Историјат == Материјалот за прв пат бил произведен во [[Џерси]] ([[Каналски Острови|Каналските Острови]]), кој уште од [[Среден век|средниот век]] бил важен извозник на плетени производи,<ref>''Portrait of the Channel Islands'', Lemprière, London, 1970, {{ISBN|0-7091-1541-5}}</ref> а волнените ткаенини од Џерси биле прочуени. Во 1916 година, [[Коко Шанел|Габриел „Коко“ Шанел]] ја разбранува модната индустрија со користење жерсе кое во тоа време беше исклучиво употребувано за изработка на долна облека. „Овој дизајнер го направи жерсето она што е тоа денес - се надеваме дека е задоволна“, објави ''[[Vogue|Вог]]'' во 1999 година. „Тоа е речиси дел од нашите животи онолку колку и синиот серж “.<ref name="Linda Watson">{{Наведена книга|title=Vogue Twentieth Century Fashion|last=Watson|first=Linda|publisher=Carlton Books|year=1999|isbn=1-85868-517-6|page=112}}</ref> == Структура == Жерсе е плетка плетена со еден сет игли при што сите јамки што се плетат во иста насока.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/ansteywestonguid0000anst|title=The Anstey Weston guide to textile terms|last=Anstey|first=H. (Helen)|date=1997|publisher=[Great Britain] : Weston|others=Internet Archive|isbn=978-0-9530130-0-5|pages=95}}</ref> Најчесто се плете во обичен бод.<ref name=":1">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/fabrics0000ladb|title=Fabrics|last=Ladbury|first=Ann|date=1985|publisher=London : Sidgwick & Jackson|others=Internet Archive|isbn=978-0-283-99196-7|pages=60}}</ref> Од друга страна, двојното жерсе се плете со два сета игли, не се витка по рабовите (кога се сече) и има постабилна структура.<ref name=":1" /> Жерсето има две лица, на едната страна (лицето) се наоѓаат мноштво ситни линии кои се вертикално рапоредени; а на другата страна (опачината) хоризонтално се наоѓаат ситни зрна.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://fashionel.mk/moda/storii/moden-rechnik-2-doznajte-povekje-za-materijalite|title=Моден речник #2: Дознајте повеќе за материјалите|last=Facebook|last2=Twitter|date=2013-07-17|work=Fashionel.mk|language=mk|accessdate=2021-10-09|last3=Instagram|last4=YouTube|archive-date=2021-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009133036/https://fashionel.mk/moda/storii/moden-rechnik-2-doznajte-povekje-za-materijalite|url-status=dead}}</ref> == Одлики == Жерсе е мошне топол материјал. Тоа е растеглива, флексибилна и нежна ткаенина; мошне е мека и удобна и може да се носи и директно врз кожата.<ref name=":2" /> Жерсето се смета за одлична ткаенина за [[Обложена облека|едноделни алишта]], како фустани и женски блузи. == Наводи == [[Категорија:Ткаенини]] [[Категорија:Мода]] chmdrljezn97tyg6puvf3ykhe23a4ni 0 1281668 5623258 5566622 2026-09-03T09:34:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623258 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Isabel Adrian.jpg|thumb|десно|250п|Изабел Адријан]] '''Изабел Марија Адријан''' (родена на 30 август 1977 година) е шведска телевизиска личност, продуцент, автор <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.svd.se/bra-att-det-finns-en-forfattare-som-erik-niva/om/kultur|title=Isabel Adrian ger ut Roman..|work=Svenska dagbladet|publisher=TT|accessdate=16 May 2016}}</ref> и модел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://parade.com/364938/nancyberk/showbiz-analysis-with-bravos-isabel-adrian/|title=Showbiz Analysis with Bravo's Isabel Adrian|last=Berk|first=Dr Nancy|date=9 January 2015|work=Parade|language=en|accessdate=3 May 2020}}</ref> Таа била натпреварувачка во Експедиција Робинсон 2004, која се емитувала на ТВ3, а исто така направи централно место во машкото списание Кафе во истата година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.aftonbladet.se/nojesbladet/tv/dokusapa/article10499098.ab|title=Utvik – vägen till dokusåpan|last=Nylén|first=Susanne|date=1 November 2004|work=[[Aftonbladet]]|access-date=1 November 2014|last2=Panas|first2=Dan|language=sv}}</ref> Адријан работела како модел. Таа е добро позната шведска и меѓународна блогерка и [[Модно творештво|дизајнерка]] на облека.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.amelia.se/noje/hollywoodfrun-isabel-adrian-berattar-om-sin-glammiga-vardag/|title=Hollywoodfrun Isabel Adrian berättar om sin lyxiga vardag|last=Hammar|first=Jennie|date=20 March 2012|work=[[Amelia (magazine)|Amelia]]|access-date=1 November 2014|language=sv|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331154212/https://www.amelia.se/noje/hollywoodfrun-isabel-adrian-berattar-om-sin-glammiga-vardag/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vdtidningen.se/breddar-smal-malgrupp/|title=Breddar smal målgrupp|last=Nilsson|first=Michael|date=12 March 2012|work=VD-tidningen|language=sv|accessdate=1 November 2014}}</ref> == Ран живот == На 15-годишна возраст, Изабел се иселила од својот дом и ја започнала својата манекенска кариера,<ref name="Paj">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.starpulse.com/news/Lisa_McGrath/2015/01/19/getting-to-know-euros-of-hollywood-sta|title=Modeling Career|last=A|first=Iza|work=Star Pulse|publisher=Star pulse|accessdate=16 May 2016|ref=paj|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611094624/http://www.starpulse.com/news/Lisa_McGrath/2015/01/19/getting-to-know-euros-of-hollywood-sta|url-status=dead}}</ref> патувајќи низ целиот свет. По пет години како успешна манекенка на модните писти, вклучително и преку 350 ревии на модните писти и како насловна девојка за бројни публикации како [[Sony|Сони]], ''Чик Магазин'', ''Ел'' и ''[[Ролинг Стоун]]'', таа се уморила од индустријата и решила да се фокусира на своето образование. Се запишала на Факултетот за филм и дизајн и дипломирала новинарство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bustle.com/articles/47154-euros-of-hollywood-star-isabel-adrian-isnt-a-reality-tv-newbie|title='Euros' Star Isabel Adrian Is a Reality Vet|last=Kupfer|first=Lindsey|work=Bustle|language=en|accessdate=3 May 2020}}</ref> По дипломирањето, таа се преселила во [[Стокхолм]] и била замолена да се појави во Експедицијата Робинсон. Изабел започнала да работи за Сајз Рекордс како дизајнер на стока <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thecoveteur.com/2013/07/15/steve-angello-and-isabel-adrian/|title=Steve Angello & Isabel Adrian|work=[[The Covateur]]|publisher=The Covateur|accessdate=16 May 2016|archive-date=2016-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826131019/http://www.thecoveteur.com/2013/07/15/steve-angello-and-isabel-adrian/|url-status=dead}}</ref> и патувала со групата низ целиот свет. == Личен живот == Во 2004 година, Изабел го запознала нејзиниот иден сопруг, музичарот Стив Анџело. Во 2013 година се омажила за Стив, кој е еден од членовите на шведската музичка група Свидиш Хаус Мафија. Адријан и Анџело живеат во Лос Анџелес и имаат две ќерки. Во февруари 2019 година, Адријан била ограбена со пиштол од голем број маскирани разбојници во центарот на Стокхолм додека таа сакала да влезе во нејзиниот автомобил во гаража за автомобили.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://newsbeezer.com/swedeneng/the-men-suspected-of-robbery-on-isabel-adrian/|title=The men suspected of robbery on Isabel Adrian|work=Newsbeezer|accessdate=21 March 2020}}</ref> На крајот, четворица мажи биле прогласени за виновни за делото и осудени на затворска казна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aftonbladet.se/a/kJLLeX|title=Ytterligare en man döms för brutala rånet mot Isabel Adrian|accessdate=21 March 2020}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Imdb име|4283328}} * [http://www.isabeladrian.com/ Почетна страница на Изабел Адрианс] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Адријан, Изабел}} [[Категорија:Луѓе од Гетеборг]] [[Категорија:Родени во 1977 година]] [[Категорија:Шведски глумици]] fvtgzw0ztvaxvq8zkps5a7lfc6vlb93 0 1282307 5623172 4702567 2026-09-03T03:33:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623172 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Säfstaholm_slott.gif|мини| Сефстахолм во 19 -ти Век, непознат уметник]] '''Замокот Сефстахолм''' се наоѓа во предградието на [[Шведска|шведскиот]] град Вингокер во провинцијата [[Седерманланд]]. Изграден е во 1666 година за царскиот советник Густаф Ларсон Спар, а архитект најверојатно бил Ерик Далберг, кој живеел во блискиот замок Скенс.<ref name="Soedermanland-104">''Se ditt Södermanland''. 1993, S. 104</ref> Замокот, кој изгорел во 1762 година, бил обновен во 1815 година со мали промени. Тој и припаѓа на општината Винжекер од 1986 година. [[Податотека:Safstaholmsslott.JPG|алт=Замокот Сефстахолм Säfstaholms slott, Vingåkers kommun, Södermanland, Sverige|мини|Замок Сефстахолм]] == Историја == Оригиналниот имот бил село наречено Севста. Во 1454 година, советникот Менс Бенгтсон донирал дел од селото на манастирот Јулита, а остатокот го наследил неговиот син Јохан Мансон. Во 1604 година, круната го презела имотот, но наскоро бил подарен на Ана, сопругата на полковникот Ерик Суп. Областа добила ослободување од данок поради воена служба. Ана му го дала Сефстахолм на нејзиниот братучед Оке од благородното семејство Ноќ и Ден, а тој му го препуштил на неговиот зет, градител на замокот Густаф Ларсон Спар. Имотот подоцна му припаднал на семејството Бонде аф Бјорно . На почетокот на 19 Во 19 век, „слепата извонредност“ Густаф Трол-Бонде, кој бил сопственик на Софстахолм од 1791 до 1855 година, ја претворил областа околу замокот во селска резиденција во [[Англиска градина|англиски стил]]. Во исто време, тој ја чувал својата голема приватна колекција на книги и уметнички дела во зградата. Под негово раководство се обработувале нови површини, бил создаден парк и палатата била редизајнирана според плановите на Карл Кристофер Ѓорвел. Во исто време, многу уметници живееле во областа на замокот и така областа е прикажана во многу дела на познати сликари од оваа ера. Откако правнукот на Густаф го продал имотот во 1920 година, замокот почнал да се распаѓа и уметничката колекција била распуштена. Од 1935 до 1968 година замокот бил користен како училиште за ментално хендикепирани деца од страна на Здружението за грижа за луди деца. Оттогаш, училишната работа продолжува во новоизградена зграда во центарот на селото. Во 1980-тите, општината извршила обемно реновирање во соработка со музејот Седерманландс. Сега замокот го отсликува духот на времето во кое живеел „слепата извонредност“, а се вратиле и уметничките изложби. == Надворешни врски == * [http://www.safstaholm.se/ Замокот Сафстахолм] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211120075856/https://safstaholm.se/ |date=2021-11-20 }} (шведски) == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Замоци во Шведска]] jryclg22r4z3vgatg7386eb0u61xls8 0 1283840 5623171 5537148 2026-09-03T03:29:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623171 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Edsbergs slott 2.jpg|мини|Слика од замокот Едсберг]] '''Замокот Едсберг''' (Edsbergs slott) е дворец и имот сместен покрај заливот Едсвикен во општината Солентенуна, северно од Стокхолм, Шведска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kmh.se/edsberg|title=Edsbergs slott|work=kmh.se|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218125501/http://www.kmh.se/edsberg|archive-date=February 18, 2012|accessdate=September 1, 2019}}</ref> == Историја == Зградата била изградена околу 1630 година како имот за Хенрик Олофсон. Многу брзо по завршувањето била препишана на грофот Габриел Бенгтсон Оксенстиерна (1586-1656), кој го сменил во дворец во 1647 година. Шведската кралица Кристина ја посетила и останала во куќата во 1645 година. Во 1670 година, кога манастирот го наследил синот Габриел Габриелсон Окенстиерна, шведскиот крал Чарлс XI и кралицата вдовица Хедвиг Елеонора од Холштајн-Готорп дошле на посета.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blf.fi/artikel.php?id=3239|title=Oxenstierna, Gabriel Bengtsson|work=Biografiskt lexikon för Finland|accessdate=September 1, 2019}}</ref> Дворецот подоцна му припаѓал на семејството Рудбек, од кои првиот бил гувернерот на Стокхолм, Туре Густаф Рудбек (1714-1786). Во 1760 година, тој ја заменил старата дрвена конструкција со камена зграда што стилски уште стои и се користи и денес. Главната зграда најверојатно била дизајнирана од архитектот Карл Винблад во поедноставен француски [[Рококо|стил на рококо]] и имала два ката, има малтерисана фасада и две крила. Мала Силфверстолпе (1782-1861), внуката на Туре Густаф Рудбек, пораснала на имотот. Нејзиниот дневник дава живописен и фасцинантен приказ за животот во Едсберг во тоа време.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kmh.se/in-english/about-kmh/campus/edsberg-manor.html|title=Edsberg Manor|work=kmh.se|accessdate=September 1, 2019|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129175722/https://www.kmh.se/in-english/about-kmh/campus/edsberg-manor.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://skbl.se/sv/artikel/MallaSilfverstolpe|title=Magdalena ( Malla) Sofia Silfverstolpe|work=Svenskt kvinnobiografiskt lexikon|accessdate=September 1, 2019}}</ref> [[Податотека:Edsviks_konsthall.jpg|мини|300x300пкс| Едсвик Констал]] == Замокот денес == Членовите на семејството Рудбек биле сопственици на имотот околу 200 години, на кои округот Солентенуна им ја презел сопственоста во 1959 година. '''Едсберг''' претрпел огромно реновирање во 1990 -тите и 2006 година, а некои негови делови се отворени за јавноста денес. Во дворецот се наоѓало музичко училиште на Шведското национално радио. Во него сега се сместени музичари од Едсбер; независен оддел за [[камерна музика]] на Кралскиот колеџ за музика. Студентите од Кралскиот колеџ за музика поминуваат цели семестри на имотот за специјализирани часови по пијано, виолина, виола и виолончело, со акцент на [[камерна музика]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kmh.se/in-english/about-kmh/campus/edsberg-manor.html|title=Edsberg Manor - Kungliga Musikhögskolan|work=www.kmh.se|language=en|accessdate=2020-02-13|archive-date=2019-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209151449/https://www.kmh.se/in-english/about-kmh/campus/edsberg-manor.html|url-status=dead}}</ref> Едсвик Констал, уметничка галерија, исто така се наоѓа во просториите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.edsvikkonstskola.com/|title=Edsvik Konstskola|work=edsvikkonstskola.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106203217/http://www.edsvikkonstskola.com/|archive-date=January 6, 2012|accessdate=September 1, 2019}}</ref> Во просториите на замокот Едсберг, исто така, биле одржани неколку фестивали на отворено во текот на летото. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Замоци во Шведска]] 2w7a2dl6kmwbfa8k7tlqn37juru3g1b 0 1288370 5623092 5228761 2026-09-02T18:32:05Z Bjankuloski06 332 /* Корона Келце */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (2) 5623092 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Zlatan-alomerovic.jpg|мини]] '''Златан Аломеровиќ''' (роден на 15 јуни 1991 година) е [[Србија|српско]] - [[Германија|германски]] [[фудбал]]ер кој игра на позицијата [[Голман (фудбал)|голман]]. Моментално настапува за клубот на Јагиелонија Бјалисток во Полска. == Раниот живот, младоста == Аломеровиќ е етнички Бошњак, роден во [[Приеполе|Пријепоље]], во југозападна [[Србија]] (во тоа време сè уште [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија).]] Тој пристигнал во Германија во 1999 година на осумгодишна возраст со своето семејство и израснал во месноста [[Рур]] во покраината [[Северна Рајна-Вестфалија]]. Аломеровиќ има [[Германски пасош|германски]] и српски пасош , тој се здобил со германски пасош преку поддршка на организацијата на БВБ (тимот на Борусија Дортмунд).<ref>Note in galleries 14/2013, S. 25</ref> == Клупска кариера == === Борусија Дортмунд === Во 1999 година, по емиграцијата на Аломеровиќ во Германија од поранешна Југославија, тој се запишал на фудбалската академијата на ТуС Хевен, а потоа се запишал една година и на академијата на клубот СВ Бомерн 05. Подоцна минал во академијата на клубот СВ Хербеде, а на крајот се запишал и на фудбалската академија на ФСВ Витен до крајот на сезоната 2005–2006.<ref>[https://www.derwesten.de/sport/lokalsport/witten/der-traum-eines-jeden-jungen-id2347420.html/ The dream of every boy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160609165153/http://www.derwesten.de/sport/lokalsport/witten/der-traum-eines-jeden-jungen-id2347420.html |date=2016-06-09 }} (in German). ''derwesten.de''. 5 January 2010.</ref> Во сезоната 2006-2007, Аломеровиќ бил запишан во академијата на Борусија Дортмунд.<ref>[http://www.bvb.de/?%E5%84%ECZ%1B%E6%F4%9C Zlatan Alomerović - personal data] (in German). ''bvb.de''.</ref> Во сезоната 2010–2011, Аломеровиќ дипломирал на БВБ академијата во Борусија Дортмунд II каде играл во регионалната Фудбал-Регионалната лига<ref name="derwesten.de">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.derwesten.de/sport/lokalsport/dortmund/zlatan-alomerovic-profitiert-vom-neuen-system-id5055625.html|title=Zlatan Talal benefits from the new system|publisher=derwesten. de|language=de|accessdate=27 April 2012|archive-date=2013-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929070123/http://www.derwesten.de/sport/lokalsport/dortmund/zlatan-alomerovic-profitiert-vom-neuen-system-id5055625.html|url-status=dead}}</ref> На 19 март 2011 година, Аломеровиќ го одиграл својот единствен натпревар за Борусија Дортмунд II во сезоната 2010–2011 во нерешениот натпревар од 2:2 против вториот тим на екипата на Фортуна од Диселдорф.<ref>[http://www.weltfussball.de/spielbericht/regionalliga-west-2010-2011-fortuna-duesseldorf-ii-borussia-dortmund-ii/ Fortuna Düsseldorf II 2-2 Borussia Dortmund II] (in German). ''weltfussball.de''.</ref> Во сезоната 2011–2012, новиот менаџер на Борусија Дортмунд II, Давид Вагнер, правел одредени системски промени и промени на позицијата голман по секој втор натпревар. Подоцна Аломеровиќ го одиграл својот прв натпревар под водство на Давид Вагнер во победата на Борусија Дортмунд II на гостински терен со 4:0 против вториот тим на [[ФК Шалке 04|Шалке 04]] од Гелзенкирхен.<ref name="derwesten.de" /><ref>[http://www.reviersport.de/190708---rl-west-expertentipp-zlatan-alomerovic-bvb-ii.html Dream of Bowl, Cup and the ascent] (in German). ''reviersport.de''.</ref> Во сезоната 2012-2013, на 21 јули 2012 година, Аломеровиќ го одиграл својот прв натпревар од 2012-2013 за Борусија Дортмунд II и воедно тоа бил прв професионален фудбалски натпревар во германската 3. Лига против тимот ВфЛ Оснабрик.<ref>[http://www.kicker.de/news/fussball/3liga/spieltag/3-liga/2012-13/1/1443746/spielbericht_vfl-osnabrueck-45_borussia-dortmund-ii-1291.html VfL Manno and ZOLLER with opening threesome] (in German). ''kicker.de''.</ref> На 18 мај 2013 година, го одиграл својот втор натпревар во сезоната 2012-2013 во победата од 1:0 на гостински терен против тимот на ВфБ Штутгарт II. На крајот на сезоната 2012-2013, Аломеровиќ бил прекомандуван во првиот тим на гигантот Борусија од Дортмунд. Во сезоната 2013-2014 во Бундеслигата тој потпишал 1 годишен договор со Борусија Дортмунд и тоа со важност до 30 јуни 2014 година.<ref>[http://www.bvb.de/?%87%ECZ%1B%E7%F4%9C%5Ch%E5%8C%95 Extended goalkeeper Zlatan Talal] (in German). ''bvb.de''.</ref> === Корона Келце === На 8 јули 2017 година тој потпишал договор со екипата од полската [[Екстракласа]] лига, Корона Келце.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.90minut.pl/news/278/news2789654-Nowi-zawodnicy-w-Koronie.html|title=Nowi zawodnicy w Koronie|date=8 July 2017|publisher=90minut|language=pl|accessdate=8 July 2017}}</ref> == Признанија == === Клуб === '''Борусија Дортмунд''' * Освоен е ДФЛ-Суперкуп: 2014 година '''Легија Гдањск''' * Освоен е Полски куп: 2018–19 * Освоен е Полски Суперкуп: 2019 година == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:А}} [[Категорија:Фудбалски голмани]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кајзерслаутерн]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Германски фудбалери]] [[Категорија:Српски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] 8gpp1mzxwifwcdxtn9d0mff53vju0dm 0 1288462 5623096 5586321 2026-09-02T18:32:20Z Bjankuloski06 332 /* Висла Плок */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (2) 5623096 wikitext text/x-wiki '''Петар Ненадиќ''' (28 јуни 1986) е српски [[ракомет]]ар кој игра за [[РК Веспрем|Телеком Веспрем]] и за [[Машка ракометна репрезентација на Србија|српската репрезентација]].<ref>[http://www.eurohandball.com/player/523632 EHF Profile]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://handball.sportresult.com/HBEM14M/PDF/SRB-R.pdf|title=XI European Championship 2014. Team Roster, Serbia|publisher=[[European Handball Federation|EHF]]|accessdate=12 January 2014|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235814/http://handball.sportresult.com/HBEM14M/PDF/SRB-R.pdf|url-status=dead}}</ref> Неговиот брат Драшко исто така играл ракомет за репрезентацијата. == Клупска кариера == === РК Црвена Звезда === Роден во [[Белград]], [[Србија]], Ненадиќ започнал да игра ракомет во младинскиот [[РК Црвена Ѕвезда|тим на локалниот тим Црвена Ѕвезда.]] Тој се преселил во сениорскиот тим во 2003 година, на само 17 години. Ненадиќ добил шанса да влезе во првиот тим на РК Црвена Ѕвезда како 17-годишник, покрај ѕвездите како [[Дарко Станиќ]], Иван Никчевиќ, Растко Стојковиќ и Никола Манојловиќ. Како играч на смени, Ненадиќ бил дел од тимот што го освоил југословенското првенство и [[Ракометна федерација на Југославија|југословенскиот куп]]. Во следната сезона, 2004–05, Ненадиќ го направил својот пробив и ја завршил сезоната како најдобар стрелец на РК Црвена Звезда со 113 голови, но тимот успеал да го достигне само 6-тото место во лигата.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.mojacrvenazvezda.net/134604/2017/06/28/na-danasnji-dan-rodjen-petar-nenadic-3/|title=На данашњи дан: Рођен Петар Ненадић - Moja Crvena Zvezda|last=Zvezda|first=Moja Crvena|date=28 June 2017|work=Moja Crvena Zvezda|access-date=10 February 2018|language=sr-RS|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083451/http://www.mojacrvenazvezda.net/134604/2017/06/28/na-danasnji-dan-rodjen-petar-nenadic-3/|url-status=dead}}</ref> Сезоната 2005-06 ја започнал со пет последователни порази, а Црвена Звезда бил далеку од горниот дел на табелата, но во ремито 27:27 против [[РК Партизан|белградски Партизан]], кога Ненадиќ постигна 9 гола, тимот бил незапирлив. Ненадиќ ја завршил сезоната како најдобар стрелец со 272 гола и ја предводел Црвена Звезда до последното првенство во ерата на [[Србија и Црна Гора]]. Ненадиќ доживеал сериозна повреда на коленото на претсезонските тренинзи пред сезоната 2006-07 и го пропуштил поголемиот дел од сезоната, што го ослабнал неговиот тим. Сепак, тој се вратил на последните 5 натпревари од сезоната и постигнал 39 гола со што Црвена Ѕвезда ја освоил втората последователна шампионска титула. === Шпанија === На 6 јули 2007 година, Ненадиќ потпишал тригодишен договор со Алхесирас БМ од Лига АСОБАЛ и му се приклучи на својот прв тим надвор од [[Србија]]. Тој постигна 65 гола во првата половина од сезоната 2007/08, а поради економските тешкотии со кои се соочи Алхесирас тогаш, тој беше позајмен на моќниот тим на Лига АСОБАЛ [[РК Барселона|ФК Барселона]] до крајот на сезоната, со опција да го купи на крајот од сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/balonmano/es/desarrollo/1084254.html|title=El Barcelona presenta a Nenadic - Marca.com|work=archivo.marca.com|accessdate=10 February 2018}}</ref> Во Барселона, Ненадиќ постигнал 31 гол во ЕХФ Лигата на шампионите, но неговиот тим бил елиминиран во полуфиналето од [[ТХВ Кил|Кил]] . Тимот на Маноло Каденас не успеал да освои ниту една титула, исто така во шпанската лига, поразен од Сиудад Реал кој подоцна го освоил шпанското првенство. === Пик Сегед === Иако добил неколку понуди од шпански и германски тимови, а Барселона не ја активирала опцијата за купување, Ненадиќ решил да му се придружи на унгарскиот куп победник СЦ Пик Сегед . На 6 мај 2008 година, Ненадиќ го потпишал својот тригодишен договор со Пик Сегед.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kezilabda.hanoi.hu/modules.php?name=News&file=print&sid=2827|title=Kezilabda.com - Petar Nenadic aláírt a Pick Szegedhez|work=kezilabda.hanoi.hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170852/http://kezilabda.hanoi.hu/modules.php?name=News&file=print&sid=2827|archive-date=7 October 2017|accessdate=10 February 2018}}</ref> Во Сегед им се придружи на четворица други [[Срби]]: [[Милорад Кривокапиќ]], Ненад Пуљежевиќ, Драган Марјанац и Данијел Анделковиќ. Во неговата прва сезона во Сегед, 2008–09, Ненадиќ и неговиот тим не успеале да освојат ниту една титула. Тие завршиле на второто место во унгарската лига . Во Европа, Сегед бил елиминиран во Лигата на шампионите, но стигнал до 1/4 финалето на Купот на Победниците на Куповите на ЕХФ, каде што се соочил со ХСГ Нордхорн . На првиот натпревар Ненадиќ постигнал 4 гола и додаде еден гол во реваншот, но тоа не беше доволно и Сегед беше елиминиран од Германците. Дополнително, Сегед загуби од [[РК Веспрем|МВМ Веспрем]] во финалето на Унгарскиот Куп. Веднаш по поразот, договорот на Ненадиќ бил раскинат поради конфликт со сопственикот на клубот.<ref>{{Наведени вести|url=https://index.hu/sport/kezilabda/2009/04/21/a_szegedi_nenadics_cigizik_visszabeszel/|title=Nenadics cigarettázik és visszabeszél|access-date=10 February 2018|language=hu}}</ref> Во текот на летото пред сезоната 2009-10, Ненадиќ, кој бил слободен агент, одел на проби со некои клубови, особено во [[Рајн-Некар Левен]], но не успеал да најде нов клуб. Поради повредата на Даниел Анѓелковиќ и бидејќи Ненадиќ немал клуб, Сегед одлучил повторно да го ангажира Ненадиќ до крајот на сезоната и да го врати во тимот.<ref>{{Наведени вести|url=https://index.hu/sport/kezilabda/2009/09/09/andjelkovics_hosszu_idore_kidolt_a_szegedbol/|title=Andjelkovics hosszú időre kidőlt a Pickből|access-date=10 February 2018|language=hu}}</ref> Ненадиќ постигнал 37 гола во ЕХФ Лигата на шампионите, но Сегед бил елиминиран во групната фаза. Во домашните натпреварувања, Сегед повторно завршил како вицешампион, во унгарската лига и во унгарскиот куп. === Твис Холстебро === На крајот на сезоната 2009-10, Пик Сегед се соочил со финансиски проблеми и морал да го раскине договорот со Ненадиќ.<ref>{{Наведени вести|url=https://index.hu/sport/kezilabda/2010/05/27/skaliczki_laszlo_lett_a_pick_szeged_vezetoedzoje/|title=Skaliczki László lett a Pick Szeged vezetőedzője|access-date=10 February 2018|language=hu}}</ref> Тој потпишал едногодишен договор со [[Данска|данскиот]] тим Твис Холстебро. Ненадиќ ја завршил сезоната како најдобар стрелец на тимот со 118 гола на 18 натпревари, а на крајот од сезоната неговиот договор бил продолжен за уште две години.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.handball-planet.com/petar-nenadic-until-2013-in-tvis-holstebro/|title=Petar Nenadić until 2013 in TVIS Holstebro! {{!}} Handball Planet|date=24 February 2011|work=Handball Planet|access-date=10 February 2018|language=en-US}}</ref> Во својата втора сезона во Данска, Ненадиќ му помогнал на својот тим да стигне до бронзениот медал на Џек и Џонс Лигаен. Ненадиќ ја завршил сезоната како трет најдобар стрелец на Џек и Џонс Лигаен, со 170 гола во 32 натпревари.<ref>{{Наведени вести|url=https://sportowefakty.wp.pl/pilka-reczna/285116/transfery-w-plocku-potwierdzone|title=Transfery w Płocku potwierdzone - WP SportoweFakty|last=Media|first=Wirtualna Polska|date=11 May 2012|work=sportowefakty.wp.pl|access-date=11 February 2018|language=pl-PL}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tvmidtvest.dk/artikel/serbisk-stjerne-stopper-i-tth|title=Serbisk stjerne stopper i TTH|date=16 March 2012|work=TV MIDTVEST|access-date=11 February 2018|language=da|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212201523/https://www.tvmidtvest.dk/artikel/serbisk-stjerne-stopper-i-tth|url-status=dead}}</ref> === Висла Плок === На 12 мај 2012 година, Ненадиќ му се придружил на [[Полска|полскиот]] вицешампион Висла Плок, потпишувајќи едногодишен договор. Тој постигнал 12 гола во Купот на ЕХФ, која завршил за Висла Плок во групната фаза. Ненадиќ претрпел неколку повреди во својата прва сезона во Плок и морал да пропушти дел од сезоната. Неговиот тим загубил од Виве Тарги Келце во шампионскиот плеј-оф и сезоната повторно ја завршил како второпласирана. Во следната сезона Ненадиќ имал поголема улога во тимот. Тој постигнал 67 гола во ЕХФ Лигата на шампионите и ја предводел Висла Плок до осминафиналето, каде што беле поразени од [[РК Веспрем]]. Во Полска повторно биле поразени од Келце во баражот за првенството. Ненадиќ ја завршил сезоната како најдобар стрелец. [[Податотека:Petar_Nenadic_04.JPG|лево|мини|280x280пкс| Ненадиќ во Фуксе Берлин]] === Фуксе Берлин === На 17 јули 2014 година, Ненадиќ потпишал едногодишен договор со германскиот [[Фихсе Берлин]], како замена за Бартломеј Јашка кој се пензионирал непосредно пред почетокот на претсезоната, поради сериозна повреда на рамото. Ненадиќ ја завршил сезоната како најдобар стрелец на Лисиците, со 169 гола (29 пенали) во Бундеслигата, што го предводел Фуксе Берлин на 7-то место во Бундеслигата. Тој завршил како 11-ти најдобар стрелец во Бундеслигата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fuechse.berlin/o.red.r/news.php?id=3692|title=Die Füchse-Saison 2014/15 in Zahlen|last=Deutschland|first=w.media Ltd NL|work=www.fuechse.berlin|language=de|accessdate=11 February 2018|archive-date=2022-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121184151/https://www.fuechse.berlin/o.red.r/news.php?id=3692|url-status=dead}}</ref> Ненадиќ постигнал 9 гола и во полуфиналето на ДХБ-Покал против [[Ракометен клуб Магдебург|СЦ Магдебург]], но Фуксе загуби со еден гол разлика, 27:26. Тој додаде 32 гола во Купот на ЕХФ, вклучително и шест гола во последниот натпревар против ХСВ Хамбург, бидејќи Фуксе Берлин ја постигнал својата прва европска титула досега. На крајот на сезоната, Ненадиќ потпишал двегодишно продолжување на договорот со Фуксе Берлин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fuechse.berlin/o.red.r/news.php?id=3674|title=Petar Nenadic unterschreibt 2-Jahres-Vertrag bei den Füchsen Berlin|last=Deutschland|first=w.media Ltd NL|work=www.fuechse.berlin|language=de|accessdate=11 February 2018}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ненадиќ ја продолжил добрата форма од првата сезона во Германија и во следната сезона. Иако постигна 6 гола на првиот натпревар и 12 гола во реваншот, Фуксе бил елиминиран во третото квалификациско коло на Купот на ЕХФ од Шамбери Савоа. Ненадиќ го предводел Фуксе до петтото место во Бундеслигата. Сезоната ја завршил како најдобар стрелец во Бундеслигата, со 229 гола. Во просек постигнувал 7,2 гола по натпревар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fuechse.berlin/o.red.r/news.php?id=4192|title="Ich danke meiner Mannschaft und den Fans" - Petar Nenadic ist Torschützenkönig|last=Deutschland|first=w.media Ltd NL|work=www.fuechse.berlin|language=de|accessdate=11 February 2018}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ненадиќ пред крајот на сезоната потпишал уште двегодишен договор со Фуксе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fuechse.berlin/o.red.r/news.php?id=4115|title=Torschützenkönig Petar Nenadic verlängert bis 2018|last=Deutschland|first=w.media Ltd NL|work=www.fuechse.berlin|language=de|accessdate=11 February 2018|archive-date=2022-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121184943/https://www.fuechse.berlin/o.red.r/news.php?id=4115|url-status=dead}}</ref> === Веспрем === На 1 јануари 2018 година, Ненадиќ му се приклучил на [[РК Веспрем]] со договор на две и пол години, за пријавена сума од 500.000 евра. == Поединечни награди == * Играч на годината на ЕХФ за 2019 година * Српски ракометар на годината 2016, 2017 и 2020 година * МВП на фајналфорот [[СЕХА лига|на СЕХА лигата]] : 2021 година <ref name="seha-liga.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.seha-liga.com/novost/3471/petar-nenadic-mvp-of-the-final-4-all-star-team-awarded|title=Petar Nenadic MVP of the Final 4, All-Star Team awarded|accessdate=2022-01-21|archive-date=2021-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210905195352/http://www.seha-liga.com/novost/3471/petar-nenadic-mvp-of-the-final-4-all-star-team-awarded|url-status=dead}}</ref> * Ол-стар тим на [[СЕХА лига]]та Најдобар среден бек: 2020-21 <ref name="seha-liga.com"/> == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ненадиќ, Петар}} [[Категорија:Ракометари на РК Барселона]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] [[Категорија:Српски ракометари]] lvild9sire66i8dx027i2cx5pucgnk8 0 1288641 5623099 5537035 2026-09-02T18:32:32Z Bjankuloski06 332 /* Клупска кариера */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623099 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Rastko Stojkovic 20170924.jpg|мини|Стојковиќ во 2017 година]]  '''Растко Стојковиќ''' (12 јули 1981) е српски [[ракомет]]ар кој игра за Пфади Винтертур. == Клупска кариера == Во текот на својата кариера која траела повеќе од две децении, Стојковиќ играл за [[РК Партизан|Партизан]], Студентски град, Борац Бања Лука, ПКБ, [[РК Црвена Ѕвезда|Црвена Ѕвезда]], ВфЛ Пфулинген, ХСГ Нордхорн, Виве Келце, Ал Рајан, [[РК Мешков Брест|Мешков Брест]], Макаби Риш и Војводина. == Интернационална кариера == На интернационално ниво, Стојковиќ ја претставувал [[Машка ракометна репрезентација на Србија|Србија]] на три големи турнири, освојувајќи го сребрениот медал на [[Европско првенство во ракомет за мажи 2012|Европското првенство 2012 година]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.politika.rs/sr/clanak/206330/|title=Rukometašima Srbije srebro, Danci evropski prvaci|date=29 January 2012|publisher=politika.rs|language=sr|accessdate=24 December 2020}}</ref> == Трофеи == ; Црвена Ѕвезда * Ракометна Супер лига на Србија и Црна Гора: 2003–04 * Ракометниот куп на Србија и Црна Гора: 2003–04 ; ХСГ Нордхорн * Куп на ЕХФ: 2007–08   == Наводи == {{Наводи}} {{Биографија-никулец}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1981 година]] [[Категорија:Српски ракометари]] it55baidn50x9ado8k2d1pl1m4qjee7 0 1288648 5623282 5088622 2026-09-03T11:00:21Z Виолетова 1975 /* Биографија */ 5623282 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Midzor.jpg|десно|мини|440x440пкс| Спомен камен на Миџор, како спомен на првиот освојувач]] '''Лујо Адамовиќ''' (Ровињ, [[31 јули]] [[1864]] - [[Дубровник]], [[19 јули]] [[1935]]) бил српски ботаничар. Татко му бил српскиот педагог и историчар - Вичко Адамовиќ. == Биографија == Лујо Адамовиќ студирал медицина во [[Виена]] и природни науки во [[Белград]] и [[Берлин]]. Работел како средношколски професор на повеќе места во [[Србија]]. По одбраната на докторатот, од (1901-1905) бил професор на Големата школа во Белград, а потоа заминал во Виена како доцент. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] бил управител на Ботаничката градина во Белград. Ја проучувал флората и вегетацијата на [[Балкански Полуостров|Балканскиот]] и [[Апенински Полуостров|Апенинскиот полуостров]], а особено ги опфатил областите на Србија, [[Црна Гора]], [[Бугарија]] и [[Далмација]]. Тој вовел многу концепти во модерната гео-ботаничка наука. Неговите трудови биле објавени во многу научни списанија (Рад, ЈАЗУ; Глас, САН и др.). Негови најзначајни дела се: За [[Шума|шумите на]] Југоисточна Србија (Дело, 1899); Вегетациски односи на Балканскиот Полуостров (Лајпциг, 1909); Растително-географски формации на зимзелениот појас на Далмација, Херцеговина и Црна Гора (1911) и Фитогеографска положба и поделба на Италија. Покрај ова, објавил и многу други стручни трудови. Во научната литература ги вовел вегетациските поими псевдомаки и грмушки, а се занимавал и со докажување на законитоста на развојот и распространетоста на растителните видови. {{Botanist|Adamović|inline=yes}} == Литература == * ''[[Енциклопедија на Југославија]] (А-Биз) - Југословенски лексикографски институт - Загреб 1980 г.'' * ''Српска семејна енциклопедија (АР) - Народна книга и политика - Белград 2006 г.'' {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:А}} [[Категорија:Српски ботаничари]] [[Категорија:Српски професори]] [[Категорија:Срби во Хрватска]] [[Категорија:Починати во 1935 година]] [[Категорија:Родени во 1864 година]] 8gyujb4uhtc3tedwll9d3li1qpobyia 5623283 5623282 2026-09-03T11:00:40Z Виолетова 1975 /* Литература */ 5623283 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Midzor.jpg|десно|мини|440x440пкс| Спомен камен на Миџор, како спомен на првиот освојувач]] '''Лујо Адамовиќ''' (Ровињ, [[31 јули]] [[1864]] - [[Дубровник]], [[19 јули]] [[1935]]) бил српски ботаничар. Татко му бил српскиот педагог и историчар - Вичко Адамовиќ. == Биографија == Лујо Адамовиќ студирал медицина во [[Виена]] и природни науки во [[Белград]] и [[Берлин]]. Работел како средношколски професор на повеќе места во [[Србија]]. По одбраната на докторатот, од (1901-1905) бил професор на Големата школа во Белград, а потоа заминал во Виена како доцент. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] бил управител на Ботаничката градина во Белград. Ја проучувал флората и вегетацијата на [[Балкански Полуостров|Балканскиот]] и [[Апенински Полуостров|Апенинскиот полуостров]], а особено ги опфатил областите на Србија, [[Црна Гора]], [[Бугарија]] и [[Далмација]]. Тој вовел многу концепти во модерната гео-ботаничка наука. Неговите трудови биле објавени во многу научни списанија (Рад, ЈАЗУ; Глас, САН и др.). Негови најзначајни дела се: За [[Шума|шумите на]] Југоисточна Србија (Дело, 1899); Вегетациски односи на Балканскиот Полуостров (Лајпциг, 1909); Растително-географски формации на зимзелениот појас на Далмација, Херцеговина и Црна Гора (1911) и Фитогеографска положба и поделба на Италија. Покрај ова, објавил и многу други стручни трудови. Во научната литература ги вовел вегетациските поими псевдомаки и грмушки, а се занимавал и со докажување на законитоста на развојот и распространетоста на растителните видови. {{Botanist|Adamović|inline=yes}} == Литература == * ''[[Енциклопедија на Југославија]] (А-Биз) - Југословенски лексикографски институт - Загреб 1980 г.'' * ''Српска семејна енциклопедија (АР) - Народна книга и политика - Белград 2006 г.'' == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:А}} [[Категорија:Српски ботаничари]] [[Категорија:Српски професори]] [[Категорија:Срби во Хрватска]] [[Категорија:Починати во 1935 година]] [[Категорија:Родени во 1864 година]] ahgzous0v3ikcvy7xn6kdkn7ds14dlg 5623284 5623283 2026-09-03T11:00:54Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5623284 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Midzor.jpg|десно|мини|440x440пкс| Спомен камен на Миџор, како спомен на првиот освојувач]] '''Лујо Адамовиќ''' (Ровињ, [[31 јули]] [[1864]] - [[Дубровник]], [[19 јули]] [[1935]]) бил српски ботаничар. Татко му бил српскиот педагог и историчар - Вичко Адамовиќ. == Биографија == Лујо Адамовиќ студирал медицина во [[Виена]] и природни науки во [[Белград]] и [[Берлин]]. Работел како средношколски професор на повеќе места во [[Србија]]. По одбраната на докторатот, од (1901-1905) бил професор на Големата школа во Белград, а потоа заминал во Виена како доцент. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] бил управител на Ботаничката градина во Белград. Ја проучувал флората и вегетацијата на [[Балкански Полуостров|Балканскиот]] и [[Апенински Полуостров|Апенинскиот полуостров]], а особено ги опфатил областите на Србија, [[Црна Гора]], [[Бугарија]] и [[Далмација]]. Тој вовел многу концепти во модерната гео-ботаничка наука. Неговите трудови биле објавени во многу научни списанија (Рад, ЈАЗУ; Глас, САН и др.). Негови најзначајни дела се: За [[Шума|шумите на]] Југоисточна Србија (Дело, 1899); Вегетациски односи на Балканскиот Полуостров (Лајпциг, 1909); Растително-географски формации на зимзелениот појас на Далмација, Херцеговина и Црна Гора (1911) и Фитогеографска положба и поделба на Италија. Покрај ова, објавил и многу други стручни трудови. Во научната литература ги вовел вегетациските поими псевдомаки и грмушки, а се занимавал и со докажување на законитоста на развојот и распространетоста на растителните видови. {{Botanist|Adamović|inline=yes}} == Литература == * ''[[Енциклопедија на Југославија]] (А-Биз) - Југословенски лексикографски институт - Загреб 1980 г.'' * ''Српска семејна енциклопедија (АР) - Народна книга и политика - Белград 2006 г.'' == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:А}} [[Категорија:Српски ботаничари]] [[Категорија:Српски професори]] [[Категорија:Срби во Хрватска]] [[Категорија:Починати во 1935 година]] [[Категорија:Родени во 1864 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] n2mey4atc9unsq42e97ds4qdos49v9c 0 1290613 5623093 5240765 2026-09-02T18:32:12Z Bjankuloski06 332 /* Клупска кариера */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623093 wikitext text/x-wiki '''Милан Радин''' (25 јуни 1991) е [[Србија|српски]] професионален [[фудбал]]ер кој игра како [[Среден ред (фудбал)|дефанзивен играч]] за врска за Динамо Тбилиси. == Клупска кариера == Роден во [[Нови Сад]], Радин израснал во Мошорин, каде што почнал да игра фудбал во локалниот клуб Милетиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telegraf.rs/sport/fudbal/2900052-fudbaler-partizana-o-drugarstvu-sa-miljenikom-delija-upoznali-se-kao-klinci-na-pecanju-pa-igrali-jedan-protiv-drugog-video|title=Fudbaler Partizana o drugarstvu sa miljenikom Delija: Upoznali se kao klinci na pecanju, pa igrali jedan protiv drugog (VIDEO)|date=30 September 2017|publisher=telegraf.rs|language=sr|accessdate=27 February 2018}}</ref> Подоцна играл со Борац Шајкаш и на крајот со РФК Нови Сад, каде ги комплетирал своите младински категории.<ref name="Ravnica">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ravnica.info/clanak.php?r=br-3259/Radin-pred-vratima-Smedereva.html|title=Radin pred vratima Smedereva|date=9 June 2010|publisher=ravnica.info|language=sr|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190517/http://www.ravnica.info/clanak.php?r=br-3259%2FRadin-pred-vratima-Smedereva.html|archive-date=23 December 2015|accessdate=23 December 2015}}</ref> Тој потпишал тригодишен договор за стипендија со клубот, пред да биде позајмен на Југовиќ Каќ во сезоната 2009-10, постигнувајќи осум првенствени голови.<ref name="Ravnica" /> Последователно, Радин отишол на судење со Смедерево,<ref name="Ravnica" /> пред на крајот да се приклучи на Сента. Тој помина две сезони во клубот, пред да премине во Раднички Нова Пазова.<ref name="srbijafudbal">{{Наведена мрежна страница|url=http://srbijafudbal.com/partizan/radin_m.htm|title=Radin, Milan|work=srbijafudbal.com|language=sr|accessdate=29 August 2017}}</ref> Во зимскиот преоден рок во 2014 година, Радин потпишал со Младост Лучани, помагајќи им да се промовираат во највисоката лига на српскиот фудбал. Тој бил суспендиран од клубот откако одбил да го продолжи договорот во август 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utakmica.rs/superliga-vesti/milan-radin-za-utakmica-rs-odbio-sam-da-produzim-ugovor-u-klubu-mi-je-receno-da-sam-suspendovan-26565|title=Milan Radin za Utakmica.rs: "Odbio sam da produžim ugovor, u klubu mi je rečeno da sam suspendovan!"|date=14 August 2015|publisher=utakmica.rs|language=sr|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514024647/http://www.utakmica.rs/superliga-vesti/milan-radin-za-utakmica-rs-odbio-sam-da-produzim-ugovor-u-klubu-mi-je-receno-da-sam-suspendovan-26565|archive-date=14 May 2016|accessdate=6 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mozzartsport.com/vesti/milan-radin-tuzio-mladost-arbitraznom-sudu-terali-me-da-trcim-krugove-na-40-stepeni-milovanovic-me-izbacivao-iz-kancelarije/114498|title=Milan Radin tužio Mladost Arbitražnom sudu: Terali me da trčim krugove na 40 stepeni, Milovanović me izbacivao iz kancelarije|date=1 September 2015|publisher=mozzartsport.com|language=sr|accessdate=23 December 2015}}</ref> Неговиот договор конечно бил раскинат во декември 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://zurnal.rs/fudbal/super-liga/28639/vezista-dobio-spor-sa-lucancima-hanover-i-malaga-zovu-radina|date=23 December 2015|publisher=[[Sportski žurnal]]|language=sr|script-title=sr:ВЕЗИСТА ДОБИО СПОР СА ЛУЧАНЦИМА: Хановер и Малага зову Радина|accessdate=23 December 2015}}</ref> На почетокот на 2016 година, Радин помина извесно време на проба со рускиот клуб Арсенал Тула, но не бил склучен договор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tula-football.ru/news/137099|date=8 February 2016|publisher=tula-football.ru|language=ru|script-title=ru:Милан Радин не поедет с тульским "Арсеналом" на Кипр|accessdate=6 June 2016}}</ref> Набргу потоа му се придружил на [[ФК Вождовац|Вождовац]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fkvozdovac.rs/7738/krasic-i-radin-u-vozdovcu|date=11 February 2016|publisher=FK Voždovac official website|language=sr|script-title=sr:Красић и Радин у Вождовцу|accessdate=21 March 2016|archive-date=2016-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816163144/http://fkvozdovac.rs/7738/krasic-i-radin-u-vozdovcu/|url-status=dead}}</ref> На 4 јуни 2016 година, Радин потпишал тригодишен договор со [[ФК Партизан|Партизан]], избирајќи го дресот со број 29.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sr.partizan.rs/139534-milan-radin-druga-letnja-kavizicija-partizana|title=Druga letnja akvizicija Partizana – Milan Radin!|date=4 June 2016|publisher=FK Partizan official website|language=sr|accessdate=6 June 2016}}</ref> На 29 октомври 2016 година, Радин го направил своето натпреварувачко деби за Партизан, играјќи како десен бек во победата со 3–1 на гости над Радник Сурдулица.<ref>[http://www.zurnal.rs/fudbal/super-liga/40854/dva-mata-djurdjevica-i-pocetnicka-greska-golmana-radnika-cancarevica-za-novu-pobedu-partizana-video Два мата Ђурђевића и почетничка грешка голмана Радника Чанчаревића за нову победу Партизана (ВИДЕО)]</ref> Тој одиграл 12 натпревари и освои [[Двојна круна (фудбал)|двојна]] во својата дебитантска сезона во Партизан. Радин ги одиграл целосно двата меча во плеј-оф рундата за УЕФА Европа Лига 2017–18 и му помогнал на клубот да стигне до групната фаза од Лига Европа победувајќи го Видеотон. Тој одиграл целосен натпревар против [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]] во вториот натпревар од групната фаза, на 28 септември 2017 година.<ref>[http://football.ua/uefa/345691-partizan-dinamo-23-video-golov-i-obzor-matcha.html Партизан — Динамо 2:3 Видео голов и обзор матча]</ref> На 27 февруари 2018 година, било објавено дека Радин се преселил во казахстанскиот премиерлигаш Актобе како слободен играч,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://partizan.rs/185203-milan-radin-presao-u-kazahstanski-aktobe|date=27 February 2018|publisher=FK Partizan official website|language=sr|script-title=sr:Милан Радин прешао у казахстански Актобе|accessdate=27 February 2018}}</ref> продолжувајќи го својот договор за сезоната 2019 на 25 јануари 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fc-aktobe.kz/index.php/ru/novosti-2/4761-fk-aktobe-i-milan-radin-prodlili-trudovoe-soglashenie|date=25 January 2019|work=fc-aktobe.kz|publisher=FC Aktobe|language=ru|script-title=ru:ФК АКТОБЕ И МИЛАН РАДИН ПРОДЛИЛИ ТРУДОВОЕ СОГЛАШЕНИЕ|accessdate=30 January 2019|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202055217/http://fc-aktobe.kz/index.php/ru/novosti-2/4761-fk-aktobe-i-milan-radin-prodlili-trudovoe-soglashenie|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој потпиша со полскиот клуб Корона Келце на 26 јуни 2019 година. Тој потпишал двегодишен договор.<ref>[http://kielce.wyborcza.pl/kielce/7,35259,24939350,milan-radin-dal-wygrana-koronie-ze-stala-mielec-zdjecia.html Milan Radin dał Koronie wygraną ze Stalą Mielec], kielce.wyborcza.pl, 26 June 2019</ref> == Трофеи == ; Младост Лучани * Српска прва лига : 2013–14 ; Партизан * [[Српска Суперлига]] : 2016–17 * Куп на Србија : 2016–17 == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] [[Категорија:Српски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Партизан]] rnfw5ybrwdss7u2iadt1v1w7q1z6yw4 0 1290996 5623088 5549691 2026-09-02T18:31:50Z Bjankuloski06 332 /* Кариера */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (3) 5623088 wikitext text/x-wiki '''Александар Вуковиќ''' (25 август 1979) е [[Србија|српско]] - [[Полска|полски]] [[фудбал]]ски менаџер и поранешен професионален играч. Тој моментално раководи со екипата на [[Екстракласа]] [[ФК Легија Варшава|Легија Варшава]]. == Кариера == Кариерата ја започнал во Борац Бања Лука. Уште млад, тој се преселил во младинскиот тим на [[ФК Партизан]]. Каде што играл до 2000 година. Додека бил во Србија, тој играл и за [[ФК Телеоптик]] и ФК Милисионар. Вуковиќ станал државјанин на Полска на 13 јуни 2008 година. Тој потпишал договор со новиот клуб – Ираклис Солун ФК на 17 декември 2008 година. Фудбалската кариера ја завршил во полската [[Екстракласа]] Корона Келце. Во играчката кариера, настапувал за Партизан, Милиционар Белград, Легија Варшава, Ерготелис, Ираклис и Корона Келце. Во 2019-2020 година бил тренер на [[ФК Легија Варшава|Легија Варшава]]. Тој го освоил полското првенство во сезоната 2019-2020 Екстракласа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ekstraklasa.org/aktualnosci/sezon-2019-2020-dobiegl-konca-14818|title=Sezon 2019/2020 dobiegł końca!|date=19 July 2020|publisher=Ekstraklasa|language=pl|accessdate=21 October 2020|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028082412/https://ekstraklasa.org/aktualnosci/sezon-2019-2020-dobiegl-konca-14818|url-status=dead}}</ref> Тој бил отпуштен во следната сезона, откако брзо испаднал од квалификациите за [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]] на УЕФА и поразот во лигата од [[ФК Гурник Забже|Горник Забрзе]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.przegladsportowy.pl/pilka-nozna/pko-ekstraklasa/legia-warszawa/aleksandar-vukovic-zostal-zwolniony-z-legii-warszawa-nastepca-michniewicz/9n4695q|title=Aleksandar Vuković został zwolniony z Legii Warszawa. Następcą Michniewicz?|date=21 September 2020|publisher=[[Przegląd Sportowy]]|language=pl|accessdate=16 March 2021|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028001933/https://www.przegladsportowy.pl/pilka-nozna/pko-ekstraklasa/legia-warszawa/aleksandar-vukovic-zostal-zwolniony-z-legii-warszawa-nastepca-michniewicz/9n4695q|url-status=dead}}</ref> На 13 декември 2021 година, тој повторно бил најавен како менаџер на Легија, по оставката на Марек Голебиевски еден ден претходно по поразот од Висла Плок, со што Легија паднала до последното место во лигата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://legia.com/pilka-nozna/zmiany-w-sztabie-szkoleniowym-legii/14904|title=Zmiany w sztabie szkoleniowym Legii|work=legia.com|publisher=Legia Warszawa|accessdate=13 December 2021}}</ref> Во својот прв натпревар по неговото враќање, Легија го совладала Заглабие Лубин со 4-0 и ја напуштила зоната за испаѓање на Екстракласа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.wprost.pl/pilka-nozna/ekstraklasa/10572751/ekstraklasa-20212022-efektowny-powrot-vukovicia-na-lazienkowska-legia-warszawa-gromi-w-zaleglym-meczu.html|title=Efektowny powrót Vukovicia na Łazienkowską. Legia gromi w zaległym meczu Ekstraklasy|date=15 December 2021|work=Sport Wprost|language=pl|trans-title=Vukovic's impressive return to Łazienkowska. Legia is scolding in an overdue match of the Ekstraklasa|accessdate=15 December 2021}}</ref> Како тренер ги има водено Корона Келце, како и вториот и првиот тим на Легија Варшава. == Наводи == {{Наводи}} * Aleksandar Vuković at 90minut.pl (in Polish) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Српски фудбалски тренери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1979 година]] [[Категорија:Срби во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Партизан]] [[Категорија:Српски фудбалери]] truntrgkk03m3uf76ysugx2r6l661dj 0 1291378 5623091 5583607 2026-09-02T18:32:03Z Bjankuloski06 332 /* Легија од Варшава */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623091 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Danijel Ljuboja 2011.jpg|мини|Фотографија од Данијел Љубоја]] '''Данијел Љубоја''' (роден на 4 септември 1978 година) бил поранешен професионален [[Србија|српски]] [[фудбал]]ер кој настапувал на позицијата напаѓач. Тој бил познат по своите пас проигрувања. Данијел ја претставувал репрезентацијата на [[Србија и Црна Гора]] на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство]] во фудбал во 2006 година. == Кариера == === Клупска кариера === [[Податотека:Danijel_Ljuboja_2011_(2).jpg|лево|мини|285x285пкс| Љубоја заедно со навивач на екипата на [[ФК Легија Варшава|Легија од Варшава]].]] Данијел Љубоја е роден во [[Винковци]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од родители Срби.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.warszawa.sport.pl/sport-warszawa/1,124557,13062069,Danijel_Ljuboja_o_Serbii__mlodosci_we_Francji_i_grze.html|title=Danijel Ljuboja o Serbii, mlodosci we Francji i grze w Legii: Czekam z tesknota na mistrzostwo Polski|date=17 December 2012|access-date=22 June 2013|publisher=Warswaza|language=pl|trans-title=Danijel Ljuboja of Serbia, youth in France and playing Legion: I'm waiting with longing for the Polish championship}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Таму настапувал во младинските екипи на НК Динамо од Винковци, НК Осијек, а подоцна и во екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда од Белград]]. Тој во подоцнежниот период се преселил во Франција каде што професионална кариера најпрво ја започнал со екипата на Сошо и тоа во сезоната 1998-99. Љубоја својот прв натпревар за составот на Сошо го имал на 11 септември 1998 година кога влегол како замена во 76 минута на местото на Ентони Сируфо, во поразот со 2:1 против екипата на [[ФК Олимпик Лион|Лион]]. Подоцна на 31 октомври 1998 година тој го постигнал својот прв гол, а постигнал и уште еден, во победата од 4:0 над екипата на [[ФК Монпелје|Монпелје]]. Сепак, во неговата прва сезона во новиот клуб, екипата на Сошо испаднала во Лига 2. Наредната сезона, Љубоја многу брзо станал важен член на првиот тим и ја започнал својата голгетерска форма, вклучително и хет-трикот во победата на 15 април 2000 година од 5:1 над екипата на Кретеј. На крајот на сезоната, голгетерската форма на Љубоја го довела многу блиску да стане најдобар стрелец за клубот, но сепак го заземал второто место веднаш зад соиграчот Амара Траоре. Клубот на крајот на сезоната не бил во можност да се врати назад во Лига 1. За неговиот двегодишен престој во тимот, тој одиграл вкупно 62 натпревари и притоа постигнал 20 гола. По неговиот престој во екипата на Сошо, Љубоја се преселил во сезоната 2000-01 во составот на Стразбур. Во својата прва сезона за новиот клуб, тој започнал со доста споро темпо, постигнувајќи само три гола на дури триесет натпревари. Клубот испаднал од првата лига и покрај тоа што го освоил финалето на Купот на Франција, победувајќи го составот на Амјен, во финалето со резултат од 5:4 по изведување на пенали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/match/86380|title=Strasbourg 0-0 Amiens|date=26 May 2001|publisher=lequipe.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204150942/http://www.lequipe.fr/Football/match/86380|archive-date=4 February 2012|accessdate=28 July 2016}}</ref> Наскоро во својата втора сезона, Љубоја се вратил во старата форма, постигнувајќи вкупно петнаесет голови за клубот. Екипата на Стразбур успеала да се врати во најелитното друштво. Љубоја, имал одиграно два натпревари во натпреварувањето во Купот на УЕФА, постигнувајќи притоа и два гола против белгискиот тим на Стандард од Лиеж. Сепак неговиот тим испаднал од тоа натпреварување бидејќи на првиот натпревар забележал пораз со резултат од 2:0. Екипата на Стразбур настапувала на евро сцената поради освојувањето на францускиот куп во минатата сезона. Наредната сезона, во која француската лига била преименувана во Лига 1, голгетерската форма на Љубоја избледнала. Тој постигнал само десет гола. Клубот успеал да остане во Лига 1. Наредната сезона, Љубоја формирал партнерство со новопристигнатиот соиграч Мамаду Нианг. Со него настапувал во краток период пред да замине од екипата на Стразбур во составот на ПСЖ. По неговото заминување во ПСЖ, Љубоја имал одиграно 123 натпревари во лигата постигнувајќи вкупно 34 гола. Во месец декември 2003 година, Данијел Љубоја бил поврзуван со ривалот од Лига 1, составот на [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]]<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2283611/|title=PSG target Ljuboja|last=ORourke|first=Peter|date=17 December 2003|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> и со два други непознати клубови од Премиер лигатата.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11671/2287254/|title=Premiership duo track Ljuboja|last=ORourke|first=Peter|date=2 January 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> === Париз Сен Жермен === За време на преодниот рок 2003–4 во месец јануари, Љубоја се преселил од екипата на Стразбур во составот на [[ФК Париз Сен Жермен|Пари Сен Жермен]] за сума од 3 милиони [[евра]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11715/2287601/|title=Ljuboja and Chapuis seal moves|last=Bailey|first=Graeme|date=7 January 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Во својата прва полусезона во екипата на ПСЖ, тој имал добар почеток, постигнувајќи шест гола, од кои четири гола во три последователни натпревари. Неговиот нов клуб успеал да го освои Купот на Франција, победувајќи го составот на Шаторо со резултат од 1:0. За време на неговиот престој во ПСЖ, тој се соочил со голема конкуренција и тоа од напаѓачите како [[Паулета]] и Фабрис Панкрат. Во пресрет на сезоната 2004-05, Љубоја набрзо имал несогласувања со тренерот [[Вахид Халилхоџиќ]] откако тренерот не бил задоволен од односот на Љубоја на претсезонските тренинзи, поради што не тренирал последните два дена поради болка во грбот.'''<ref name="Monaco reject Ljuboja chance">{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11816/2305229/|title=Monaco reject Ljuboja chance|last=Haond|first=Patrick|date=16 July 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''Ова довело до шпекулации за трансфер во [[ФК Монако]].'''<ref name="Monaco reject Ljuboja chance" /> '''И покрај напнатоста, првиот тим на Љубоја не бил оштетен. Меѓутоа, во септември 2004 година Љубоја бил згрозен од халилхоџиќ откако тој не бил вклучен во натпреварот против Монако'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2310691/|title=Ljuboja furious with boss|last=Haond|first=Patrick|date=20 September 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''и бил изоставен од првиот тим и покрај недостатокот од напаѓачи во клубот.'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2315447/|title=Ljuboja's PSG future in doubt|last=Haond|first=Patrick|date=29 October 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''Љубоја за еден медиум изјавил дека Халилхоџиќ не му дал објаснување пред натпреварот и дека 100 проценти бил посветен во ПСЖ.'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2315128/|title=Ljuboja not eyeing PSG exit|last=Haond|first=Patrick|date=1 November 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''Во јануарскиот преоден рок, кога ПСЖ ги објавил своите намери да го продаде Љубоја.'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2318613/|title=PSG duo could depart|last=Haond|first=Patrick|date=3 December 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''Љубоја бил поврзуван со клубови низ цела Европа како [[ФК Барселона]],'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2317740/|title=Barca target PSG star|last=Kendall|first=Mark|date=1 December 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''Малага,'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2319272/|title=Malaga target PSG ace|last=Acedo|first=Francisco|date=1 December 2004|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''[[ФК Саутхемптон]]'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11677/2323267/|title=Saints weigh up duo|last=Buckingham|first=Mark|date=9 January 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''и [[ФК Тотенхем Хотспар]].'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11675/2323628/|title=Spurs in Ljuboja frame|last=Marshall|first=Adam|date=12 January 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> '''Сепак, никаков потег не бил направен, бидејќи Љубоја сакал да остане во клубот.'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2323178/|title=Ljuboja to stay at PSG|last=ORourke|first=Peter|date=6 January 2005|publisher=Sky Sports}}</ref>''' Сезоната 2004–05 не била успешна за Љубоја, бидејќи успеал да постигне само два гола. Неговата форма била во надолна линија, а клубот завршил на деветтото место на конечната табела. Во текот на сезоната, тој одиграл пет натпревари со тимот во [[УЕФА Лига на шампиони 2004/05|Лигата на шампионите]] на УЕФА. Љубоја постигнал вкупно седум голови во 42 првенствени натпревари. === Приклучување кон германските клубови === Во 2005 година, тој преминал во германскиот клуб Штутгарт, на почетокот како позајмен играч.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2346916/|title=Stuttgart sign Serb|last=Haond|first=Patrick|date=25 August 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Бил поврзуван со клубови како [[ФК Мајорка|Мајорка]],<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2341621/|title=Ljuboja eyed by Mallorca|last=Haond|first=Patrick|date=11 July 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]]<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11810/2343990/|title=l'OM eye Ljuboja|last=Haond|first=Patrick|date=3 August 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> и [[ФК Болтон Вондерерс|Болтон]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11672/2345024/|title=Bolton join Ljuboja hunt|last=Haond|first=Patrick|date=12 August 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> По доаѓањето во Штутгарт, Љубоја изјавил дека го напуштил составот на ПСЖ, не поради одмаздата што ја добил минатата сезона, туку за да го одржи својот фудбалски ритам пред Светското првенство.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2347804/|title=Ljuboja not out for revenge|last=Haond|first=Patrick|date=2 September 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Неколку седмици подоцна, на 10 септември 2005 година, Љубоја го одиграл својот прв натпревар, во нерешениот натпревар со резултат од 1:1 со екипата на Арминија од Билефелд, а еден месец подоцна, на 23 октомври 2005 година тој го постигнал својот прв гол, во нерешениот натпревар со резултат од 1:1 со составот на [[ФК Бајер Леверкузен|Баер од Леверкузен]]. Три дена пред да го постигне својот прв гол во Бундеслигата, Љубоја го постигнал својот прв гол и во Купот на УЕФА во победата од 2:0 над екипата на Рен. Тој постигнал гол и во победата од 2:0 над составот на ПАОК.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11889/2355664/|title=Group G round-up|last=Buckingham|first=Mark|date=24 November 2005|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Во екипата на Штутгарт, тој формирал впечатливо партнерство со соиграчот Џон Дал Томасон. До крајот на сезоната, тој постигнал вкупно осум гола, а клубот завршил на деветтото место. Тој бил договорен во месец април 2006 година (до 2009 година), но со тоа неговиот приход, бил половина исплатен од екипата на ПСЖ. Сепак приходот му бил значително намален.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11820/2375346/|title=Ljuboja stays at Stuttgart|last=Ives|first=Chris|date=1 May 2006|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Иако имал важечки договор, од екипата на Штутгарт тој ја барал истата плата што ја земал претходно во екипата на ПСЖ. Поради тие несогласувања од екипата на Штутгарт му рекле да си побара нов клуб во летото 2006 година. Љубоја бил оставен да тренира со резервниот состав на Штутгард, тим кој се натпреварувал во третата германска лига. Во месец август 2006 година, Љубоја бил префрлен како позајмен играч во учесникот во [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]] во составот на Хамбургер за период од една година со можност потоа да биде договорот целосно откупен.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11889/2388753/|title=Ljuboja loaned to Hamburg|last=Higham|first=Paul|date=31 August 2006|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Љубоја, на почетокот, оставил добар впечаток постигнувајќи гол на својот прв натпревар, во првото коло на ДФБ-Покал (купот), во поразот со резултат од 4:3 против екипата на Штутгартер Кикерс. Својот прв натпревар во лигата го имал на 16 септември 2006 година во поразот со 1:0 против екипата на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија од Дортмунд]], а својот прв гол го постигнал, една седмица подоцна, на нерешениот натпревар со резултат од 2:2 против екипата од [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Франкфурт]]. Тој одиграл шест натпревари со тимот во [[УЕФА Лига на шампиони 2006/07|Лигата на шампионите]] на УЕФА. Подоцна, во тимот на Хамбург тој бил деградиран и вратен во резервниот тим, бидејќи не сакал, односно одбивал да учествува на тимските брифинзи за новинари. Екипата на Хамбургер не ја искористила својата опција за да го откупи договорот на Љубоја, па тој се вратил во составот на ВфБ Штутгарт на крајот од сезоната. По неговото враќање, во екипта на ВфБ Штутгарт тој барал да го префрлат во некој друг клуб и тој веднаш бил ставен во резервниот состав на Штутгарт. Љубоја рекол дека сакал да се врати во Франција,<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11807/2412635/|title=Ljuboja wants France return|last=Haond|first=Patrick|date=30 April 2007|access-date=24 February 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> имајќи желба што побрзо да го напушти Штутгарт,<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11809/2492858/|title=Stuttgart 'eyeing Ewerthon'|last=Zeh|first=Thomas|date=23 June 2007|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports|last2=Picard|first2=Laurent}}</ref> но неговите напори биле безуспешни. На крајот на месец јули, тој бил поврзуван со италијанската екипа на Сиена, но сепак трансферот не се реализирал. Тој бил поврзуван со преселба во екипата на [[ФК Фулам|Фулам]], затоа што извесен период бил таму на проба.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11681/2688891/|title=Ljuboja on trial at Fulham|last=Fraser|first=Peter|date=27 August 2007|access-date=24 February 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Во тој период Љубоја бил дел од резервниот тим на ВфБ Штутгарт кој се натпреварувал во Регионалната лига. Во месец јануари 2008 година, Данијел Љубоја до крајот на сезоната бил испратен како позајмен играч во составот на [[ФК Волфсбург|ВфЛ Волфсбург]]. Претходно, извесно време тренирал со екипата на Волфсбург.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11881/3071809/|title=Serbian joins Wolves|last=Ives|first=Chris|date=22 January 2008|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Својот прв натпревар за новиот клуб го имал на 2 февруари 2008 година, во нерешениот натпревар со резултат од 1:1 против екипата на Арминија од Билефелд. Еден месец подоцна, тој го постигнал својот прв гол во нерешениот натпревар од 1:1 против составот на Хамбург. На крајот на сезоната, екипата на Волфсбург не ја искористила можоста за трајно потпишување на договорот со напаѓачот Љубоја. Во месец јули 2008 година, тој бил вратен во милост на раководството и бил во приклучен во првиот тим на екипата на [[ФК Штутгарт|ВфБ Штутгарт]], но повторно бил деградиран на 5 февруари 2009 година во резервниот тим ВфБ Штутгарт II. Таму останал до крајот на неговиот договор, односно до месец јуни 2009 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11881/4929326/|title=Ljuboja axed by Stuttgart|last=Zocher|first=Thomas|date=16 February 2009|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/kurzpaesse-dfl-ueberprueft-sponsoren-einstieg-bei-1860-ljuboja-undiszipliniert-a-605790.html|title=Kurzpässe: DFL überprüft Sponsoren-Einstieg bei 1860, Ljuboja undiszipliniert|date=5 February 2009|access-date=22 June 2013|publisher=Spiegel Online|language=de|trans-title=Short Passes: DFL checked sponsors joining in 1860, Ljuboja undisciplined}}</ref> Во месец јуни 2009 година, Љубоја си заминал по цели три години минати во Штутгарт и веднаш станал слободен агент (слободен играч). === Враќање во Франција === По четири години минати во Германија, Данијел Љубоја на 23 јули 2009 година се вратил во Франција, потпишувајќи со екипата на Гренобл Фут 38. Својот прв натпревар со новиот клуб во лигата го имал на 8 август 2009 година на воведниот натпревар на клубот во сезоната, во поразот од 2:0 на домашен терен од составот на [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]], влегувајќи на местото на соиграчот Јосип Тадиќ. На наредниот натпревар, тој го постигнал својот прв гол, во поразот со резултат од 2:1 од екипата на Булоњ. На 8 мај 2010 година, тој постигнал гол во победата со резултат од 2:0 над екипата на Булоњ.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11095/6141824/|title=Ligue 1 round-up|last=Paterson|first=Hayley|date=8 May 2010|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> На крајот на сезоната екипата на Гренобл испаднала во понизок ранг, односно во Лига 2. И покрај испаѓањето, тој имал добра сезона, постигнувајќи десет гола на триесет и четири натпревари. Љубоја во новата сезона одиграл уште три натпревари за клубот, пред да замине во екипата на Ница. На 31 август 2010 година (крајниот рок за трансфер), тој потпишал за екипата од Лига 1, за составот на [[ФК Ница|Ница]], за сума од 300 илјади евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20100831_201136_ljuboja-a-nice-officiel.html|title=Ljuboja à Nice (Officiel)|date=31 August 2010|publisher=l'equipe.fr|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20100903091604/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20100831_201136_ljuboja-a-nice-officiel.html|archive-date=3 September 2010|accessdate=12 May 2012}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11800/6349982/|title=Ljuboja agrees Nice switch|date=31 August 2010|access-date=22 June 2013|publisher=Sky Sports}}</ref> Својот прв натпревар за екипата на Ница го имал во лигата на воведниот натпревар на клубот од сезоната, во победата со резултат од 2:1 над составот на Бордо. Една седмица подоцна, тој го постигнал својот прв гол во поразот со резултат од 2:1 од екипата на Рен. Тој, постигнал два гола на 11 мај 2011 година во победата со резултат од 3:2 над екипата на Арл-Авињон. По не баш успешна сезона, Љубоја завршил со шест постигнати голови во сите натпреварувања. Подоцна го напуштил клубот на Ница. === Легија од Варшава === По една сезона во помината во екипата на [[Ница]], тој повторно го променил својот клуб, овојпат потпишувајќи со [[Полска|полскиот]] клуб од [[Екстракласа]], [[ФК Легија Варшава|Легија Варшава]]. Договорот бил со важност од една година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://legia.przegladsportowy.pl/Pilka-nozna/Danijel-Ljuboja-zostanie-pilkarzem-Legii-Warszawa,artykul,110351,1,721.html|title=Znany napastnik w Legii! Gral w PSG i Stuttgarcie!|date=15 June 2011|publisher=sports.pl|language=pl|accessdate=12 May 2012|archive-date=2012-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20120331005842/http://legia.przegladsportowy.pl/Pilka-nozna/Danijel-Ljuboja-zostanie-pilkarzem-Legii-Warszawa,artykul,110351,1,721.html|url-status=dead}}</ref> Својот прв настап за новиот клуб го имал на воведниот натпревар на клубот во сезоната, во победата од 3:1 над составот на КС Краковија. Тој постигнал два гола во победата од 3:1 над составот на [[ФК Гурник Забже|Гурник од Забже]]. Постигнувајќи три гола на четири натпревари, Љубоја бил награден со наградата за играч на месецот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.futbol.pl/artykul/106518.html|title=Ljuboja i Mroczkowski najlepsi w sierpniu|date=11 September 2011|access-date=22 June 2013|archive-url=https://archive.today/20120903172957/http://www.futbol.pl/artykul/106518.html|archive-date=3 September 2012|publisher=Futbol.pl|language=pl|trans-title=Ljuboja and Mroczkowski best in August}}</ref> На 29 септември 2011 година, постигнал гол и реализирал една асистенција во победата од 3:2 над израелскиот тим Хапоел Тел Авив во групната фаза на Лига Европа. Подоцна во текот сезоната, тој постигнал вкупно единаесет гола, со што станал најдобар стрелец на клубот во тековната сезона. Во месец април 2012 година, потпишал нов едногодишен договор со клубот.<ref>{{Наведени вести|url=http://gwizdek24.se.pl/pilka-nozna/ekstraklasa/danijel-ljuboja-przedluzyl-kontrakt-z-legia_251612.html|title=Danijel Ljuboja extended his contract with Legia|date=16 April 2012|access-date=6 March 2013|publisher=Gwizdek24.pl|language=pl|trans-title=Danijel Ljuboja przedluzyl kontrakt z Legia}}{{Мртва_врска|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во својата прва сезона во клубот, тој го освоил Купот на Полска за 2012 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2012&mm=04&dd=24&nav_id=603562|title=Srbi doneli Legiji Kup|date=24 April 2012|access-date=22 June 2013|publisher=B92.net|language=sr|trans-title=Serbs brought Legion Cup}}</ref> Наредната сезона, Љубоја ја започнал со два постигнати голови во квалификациите за Лигата на Европа, и тоа двете средби одиграни против составот на СВ Рид. Неговите перформанси станале подобри во лигашкиот дел, кога постигнал хет-трик на воведниот натпревар од сезоната, во победата од 4:0 над составот на Корона од Келце. Кон крајот на месец ноември, неговите одлични настапи можеле да го направат легендарна икона во клубот.<ref>{{Наведени вести|url=http://ekstraklasa.net/danijel-ljuboja-narodziny-legendy-warszawskiej-legii,artykul.html?material_id=50ad0fe9142d5cfc60000000|title=Danijel Ljuboja – narodziny legendy warszawskiej Legii?|date=21 November 2012|access-date=6 March 2013|publisher=Ekstraklasa|language=pl|trans-title=Danijel Ljuboja – Legia Warsaw birth of a legend?}}</ref> Љубоја најавил во месец јануари дека би можел да го напушти клубот на крајот на сезоната.<ref>{{Наведени вести|url=http://ekstraklasa.net/w-legii-pietrzy-sie-kolejka-do-odejscia-kluczowym-zawodnikom-koncza-sie-kontrakty,artykul.html?material_id=50eab88cfbaedd1d52000000|title=W Legii pietrzy sie kolejka do odejscia. Kluczowym zawodnikom koncza sie kontrakty|last=Koktysz|first=Marek|date=7 January 2013|access-date=22 June 2013|publisher=Ekstraklasa|language=pl|trans-title=The Legion of piles in a queue to leave. The key players' contracts end}}</ref> Клубот на крајот на сезоната ја освоил двојната круна и во лигата и во купот. Во месец мај 2013 година, Љубоја, заедно со соиграчот [[Мирослав Радовиќ]], бил дисциплиниран од страна на екипата, поради пиење алкохол во една од просториите на клубот.<ref>{{Наведени вести|url=http://gwizdek24.se.pl/pilka-nozna/ekstraklasa/afera-alkoholowa-w-legii-rada-druzyny-broni-ljuboje-i-radovicia-przed-prezesem_322219.html|title=W Legii pietrzy sie kolejka do odejscia. Kluczowym zawodnikom koncza sie kontrakty|date=10 May 2013|access-date=28 June 2013|publisher=Gwizdek24.pl|language=pl|trans-title=Affair alcohol in the Legion. Council team Ljuboja weapons and Radovici before the President}}{{Мртва_врска|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Било соопштено дека Љубоја сепак ќе го напушти клубот.<ref>{{Наведени вести|url=http://gwizdek24.se.pl/pilka-nozna/ekstraklasa/legia-slask-02062013-pozegnanie-ljuboi-z-lazienkowska_325766.html|title=W Legii pietrzy sie kolejka do odejscia. Kluczowym zawodnikom koncza sie kontrakty|last=Koktysz|first=Marek|date=28 May 2013|access-date=22 June 2013|publisher=Gwizdek24.pl|language=pl|trans-title=Legion - 02/06/2013 Silesia. Farewell Ljuboi of Łazienkowska|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203004457/http://gwizdek24.se.pl/pilka-nozna/ekstraklasa/legia-slask-02062013-pozegnanie-ljuboi-z-lazienkowska_325766.html|url-status=dead}}</ref> Во месец јули 2013 година, тој повторно се вратил во Франција, каде што овојпат се приклучил на екипата на РЦ Ленс. Договорот бил со важност од една година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rclens.fr/infos_2013/07/18_ljuboja-arrivee/index.php|title=Officiel : Danijel Ljuboja pour une saison à Lens|date=19 July 2013|publisher=RC Lens|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821212909/http://www.rclens.fr/infos_2013/07/18_ljuboja-arrivee/index.php|archive-date=21 August 2013|accessdate=10 October 2013}}</ref> Во месец декември 2014 година, тој се повлекол од активното играње на фудбал за да премине во друга професија. Тој станал извидувач (скаут) за нови таленти на екипата на Легија од Варшава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sofoot.com/ljuboja-recruteur-pour-le-legia-varsovie-193278.html|title=Ljuboja recruteur pour le Legia Varsovie|date=11 December 2014|publisher=So Foot|language=fr|accessdate=7 January 2017|archive-date=2022-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216182146/https://www.sofoot.com/ljuboja-recruteur-pour-le-legia-varsovie-193278.html|url-status=dead}}</ref> == Репрезентација == Данијел Љубоја бил дел од [[Фудбалска репрезентација на Србија|репрезентацијата на Србија и Црна Гора]]. За таа репрезентација одиграл вкупно 19 натпревари и постигнал еден гол. Љубоја настапил за својата земја во групната фаза на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство]] во фудбал во 2006 година. Тој го постигнал својот прв и единствен гол во 2003 година, во победата од 3:2 над [[Фудбалска репрезентација на Велс|фудбалската репрезентација на Велс]] во натпревар од квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2004|УЕФА ЕВРО 2004 година]]. == Статистика во кариерата == === Меѓународна статистика === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|Србија и Црна Гора]] |- ! Година !Натпревари !Голови |- | 2003 година | 4 | 1 |- | 2004 година | 3 | 0 |- | 2005 година | 6 | 0 |- | 2006 година | 6 | 0 |- ! Вкупно ! 19 ! 1 |} == Признанија == === Клупски признанија === ; РК Стразбур * Освоен е Купот на Франција: 2001 година ; Париз Сен Жермен * Освоен е Купот на Франција: 2004 година ; Легија од Варшава * Освоена е [[Екстракласа|Полската Екстракласа]]: 2012–13 (Полската прва лига) * Освоен е Полскиот куп: 2011–12, 2012–13 == Наводи == <references responsive="" /> == Надворешни врски == * [http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2011-12/31759/vereinsspieler_danijel-ljuboja.html Данијел Љубоја] на kicker.de (на германски) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љ}} [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Волфсбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штутгарт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Српски фудбалери]] [[Категорија:Срби во Хрватска]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1978 година]] qslfjuogot8yt0odtxdf122z5rsxce0 0 1291636 5623175 4732215 2026-09-03T04:50:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623175 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Зграда на Хотел Гарни |alternate_name = |image = Štip 14.JPG |caption = Поглед на хотелот |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Штип]] |location_country = {{знаме|Македонија}} |address = |floor_count = 2 |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |date_demolished = |completion_date = |cost = |structural_system = |building_type = [[куќа]] |owner = |style = [[неокласична архитектура|неокласицизам]] |size = |status = [[културно наследство на Македонија|споменик на културата]] }} '''Зграда на Хотел Гарни''' — стара [[куќа]] во градот [[Штип]], проглесна за [[значајно културно наследство на Македонија]].<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> Куќата се наоѓа на улицата „Маршал Тито“ бр. 40 и е во одлична состојба бидејќи денес во неа е сместен [[хотел]]от „Гарни“. Изградена е во [[неокласична архитектура|неокласичен стил]] и се состои од приземје и кат.<ref name="Заштитено">{{нмс | url=https://www.zkn.mk/stip-m-t-40-hotel/ | title=Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.40 | access-date=20 мај 2020 г | publisher=Заштитено Културно Наследство Македонија | archive-date=2022-01-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220127101650/https://www.zkn.mk/stip-m-t-40-hotel/ | url-status=dead }}</ref> == Поврзано == * [[Културно наследство на Македонија во Општина Штип]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|House on the Maršal Tito Street no.40 (Štip)}} {{КНМ-Штип}} [[Категорија:Куќи во Штип]] g0bb9chxn2yaai43vixo8flz22m5tss 0 1292934 5622909 5421476 2026-09-02T12:30:35Z Gurther 105215 5622909 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Никола Зораќи | image = | caption = | birth_name = | birth_date = 24 јануари 1929 | birth_place = [[Тирана]], [[Кралство Албанија (1928-1939)|Кралство Албанија]] | origin = [[Власи|Влав]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1991|11|9|1929|1|24}} | death_place = [[Тирана]], [[Албанија]] | occupation = [[Композитор]], [[текстописец]] | years_active = | website = }} '''Никола Зораќи''' (24 јануари 1929{{Цп}}9 ноември 1991) ― [[Албанија|албански]] композитор со [[Власи|влашко]] народносно потекло. Неговите дела вклучуваат филмска музика и [[опери]], особено „''Планинско девојче''“ ({{langx|en|Cuca e maleve}}).<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=u4S4AAAAIAAJ|title=Socialist Albania Since 1944: Domestic and Foreign Developments|last=Prifti|first=Peter R.|date=јануари 1978|publisher=MIT Press|isbn=9780262160704}}</ref> Зораќи имал сопруга Ѓеновефа Хебен, исто така Влаинка, со која имал деца.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.panorama.com.al/enkelejd-zoraqi-djali-i-sopranos-e-kompozitorit-te-njohur-gjenovefa-heba-dhe-nikolla-zoraqi-dashuria-pertej-tabuve/|title=Enkelejd Zoraqi, djali i sopranos e kompozitorit të njohur: Gjenovefa Heba dhe Nikolla Zoraqi, dashuria përtej tabuve|date=26 јануари 2015|work=Gazeta Panorama|access-date=27 февруари 2022|language=sq}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name | id=0957885 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Зораќи, Никола}} [[Категорија:Композитори на класична музика од 20 век]] [[Категорија:Починати во 1991 година]] [[Категорија:Родени во 1928 година]] [[Категорија:Влашки музичари]] [[Категорија:Народни уметници на Албанија]] [[Категорија:Албански Власи]] [[Категорија:Албански оперски композитори]] [[Категорија:Албански музичари од 20 век]] [[Категорија:Албански композитори од 20 век]] 5fovn85b9d70kycyu5t93c4dibdaoaw 0 1299029 5623301 5422828 2026-09-03T11:26:31Z Виолетова 1975 5623301 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = | name = Жил Димон Дирвил | honorific_suffix = | image = Dumont d'Urville.jpg | image_size = | alt = | caption = | native_name = Jules Dumont d'Urville | native_name_lang = fr | birth_name = | other_name = | nickname = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1790|05|23}} | birth_place = [[Конде на Ноаро]], Франција | death_date = {{Death date and age|df=yes|1842|05|08|1790|05|23}} | death_place = [[Медон]], Франција | placeofburial_label = | placeofburial = [[Монпарнас (гробишта)|Монпарнас]] | placeofburial_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | allegiance = Франција | branch = [[воена морнарица]] | serviceyears = | serviceyears_label = | rank = [[контраадмирал]] | rank_label = | servicenumber = <!-- Do not use data from primary sources such as service records --> | unit = | commands = „Астролаб“ | battles_label = | battles = | awards = | memorials = | spouse = Адел Пепен | relations = Габриел Ш. Ф. Димон | children = | laterwork = | signature = | signature_size = | signature_alt = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = }} '''Жил Димон Дирвил''' ({{langx|fr|Jules Sébastien César Dumont d'Urville}}; {{рн|23|мај|1790}} - {{рн|8|мај|1842}}) — [[Франција|француски]] истражувач и поморски офицер кој учествувал во четири француски експедиции и ги истражувал Јужниот и Западниот [[Тихи Океан]], [[Австралија]], [[Нов Зеланд]] и [[Антарктик]]от.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Jules-Sebastien-Cesar-Dumont-dUrville|title=Jules-Sébastien-César Dumont d'Urville French explorer|work=Britannica|accessdate=16 јануари 2021}}{{En}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nzhistory.govt.nz/keyword/jules-dumont-durville|title=Jules Dumont D'urville|work=NZHistory, New Zealand history online|accessdate=16 јануари 2021}}</ref> {{botanist|d'Urv.|d'Urville, Jules Sébastian César Dumont|border=0}} == Биографија == === Детството === Таткото на Димон Габриел Чарлс Франсоа Димон Дирвил и судскиот извршител на Конде Сер Ноаро (1728-1796) бил, како и неговите предци, одговорен за дворецот Конде. Неговата мајка, Жан-Франсоа, Виктор Жили (1754-1832), потекнувала од Хрватска, Калвадос и била строга и традиционална жена која потекнувала од старо благородничко семејство од Горна Нормандија. Како дете, Жил бил слаб и често болен. По смртта на татко му кога имал само 6 години, улогата на татко ја презел неговиот вујко, игуменот на Хрватска, кој од 1798 година, кој бил задолжен за неговото образование. Од него Жил научил [[Латински јазик|латински]], [[Старогрчки јазик|старогрчки]], реторика и [[Филозофија|филозофија. Од]] 1804 година Димон започнал да учи на Империјалниот ликеј во [[Кан (Нормандија)|Кан]]. Во библиотеката во Кан, тој почнал да чита [[енциклопедист]]и и извештаи за патувањата на Бугенвил, [[Џејмс Кук|Кук]] и Ансон и длабоко се заинтересирал за овие теми. На свои 17 години, не успеал да се запише во Политехничкото училиште и затоа решил да се приклучи на морнарицата. Незапишувањето во Политехничкото училиште било олеснување за неговата мајка, која не го поддржала својот син да оди во училиште кое го карактеризирале учители атеисти, колеги од различни сфери на животот, заразни филозофски и револуционерни идеи. === Први години во морнарицата === Во 1807 година, Димон бил примен во Поморската школа во [[Брест (Франција)|Брест]], каде што се покажал како срамежлив млад човек, многу сериозен и вреден, малку заинтересиран за забава и повеќе заинтересиран за студии, отколку за воени прашања. Во 1808 година добил чин кандидат од прва класа. Во тоа време, француската морнарица била запоставена и со многу полош квалитет од копнената војска на Наполеон, а нејзините бродови биле блокирани во нивните пристаништа поради апсолутната доминација на британската кралска морнарица. Затоа, Димон и неговите колеги биле ограничени на копното и ги поминале своите први години во морнарицата учејќи странски јазици. Во 1812 година, откако бил унапреден во заповедник и му здодеало со пристанишниот живот и развратниот живот на другите млади офицери, тој побарал да биде префрлен во Тулон со бродот Суфрен, но и овој брод бил блокиран во пристаништето. Во овој период, Димон го проширил своето веќе солидно образование. Освен латински и старогрчки, зборувал англиски, германски, италијански, руски, кинески и хебрејски. За време на неговите подоцнежни патувања во Тихиот Океан, тој малку научил за бројните дијалекти на Полинезија и Меланезија. Студирал ботаника и ентомологија на долги патувања во Прованса, а студирал и во блиската поморска опсерваторија. Димон конечно го направи своето прво патување преку [[Средоземно Море|Медитеранот во]] [[1814]] година, кога Наполеон бил во егзил на [[Елба (остров)|Елба]]. Во [[1816|1816 година]] се оженил со Адела Пепин, ќерка на часовничар од Тулон, која мајката на Димон отворено ја мразела, затоа што мислела дека не е достојна за неговиот син и одбила да ја запознае, како и своите внуци. === Во Егејското Море === [[Податотека:Paris_Louvre_Venus_de_Milo_Debay_drawing.jpg|мини|290x290пкс|[[Милоска Венера]], скица од 1821 год.]] Во 1819 година, Димон пловел на бродот Шеврет, под команда на капетанот Гаури-Дупарк, за да изврши хидрографско истражување на островите во [[Егејско Море|Егејското Море]]. За време на одмор во близина на островот Милош, локален претставник на Франција го привлече вниманието на Димон на откривањето на мермерна статуа неколку дена претходно (8 април 1820 година) од страна на локален селанец. Статуата, денес позната како [[Милоска Венера|Венера од Мило]], е ремек-дело издлабено околу [[130 п.н.е.|130 година п.н.е.]] Димон веднаш ја препознал неговата вредност и сакал веднаш да го купи, но капетанот на бродот истакнал дека на бродот нема да има доволно простор за објект со таа големина и дека експедицијата веројатно ќе помине низ бурните мориња што може да го оштетат. За ова откритие Димон потоа му пишал на францускиот амбасадор во [[Истанбул]]. Експедицијата пристигнала во Истанбул на 22ри април и Димон успеале да го убеди амбасадорот да ја купи статуата, кој веќе добил вест за статуата од друг француски морнар. Во меѓувреме, селанецот му ја продал статуата на свештеникот Макарије Вергис, кој сакал да му ја предаде на султановиот преведувач во Цариград. Претставник на францускиот амбасадор пристигнал токму кога статуата ја качиле на бродот за Истанбул и ги убедил градските власти да ја откажат продажбата и да ја почитуваат првичната понуда. Статуата му ја донесе на Димон титулата Витез на Легијата на честа и унапредување во поручник, а го привлекла и вниманието на Француската академија на науките и и донесе на Франција нов прекрасен статут за Лувр. === Експедиција во Коквил === По неговото враќање од патувањето, Димон бил испратен во Поморскиот архив, каде што го запознал поручникот Луис Исидор Дупре, познаник од неговата младост. Двајцата почнале да планираат експедиција во Тихиот Океан, од кој Франција била истерана за време на [[Наполеонови војни|Наполеоновите војни]]. Франција сметала дека ќе може да надомести дел од своите загуби со преземање на дел од [[Нов Јужен Велс]] . Во август [[1822|1822 година]], бродот Коквил отпловил од Тулон со цел да собере што е можно повеќе научни и стратешки информации за областа во која биле испратени. Дупре бил назначен за командант на експедицијата, бидејќи бил четири години постар од Димон. Рене Примвер Лесон, исто така, патувал во Коквил како лекар и хербалист (билкар). На нивното враќање во Франција во 1825 година, Лесон и Димон донесоа во Франција импресивна колекција на животни и растенија собрани на [[Фолкландски Острови|Фолкландските Острови]], бреговите на [[Чиле]] и [[Перу]], Тихоокеанските архипелази и [[Нов Зеланд]], [[Нова Гвинеја]] и [[Австралија]]. Сега Димон имаше 35 години и лошо здравје. Во Коквил се покажа како способен офицер, но малку импулсивен, малку незаинтересиран за општеството и понекогаш незаинтересиран за медицински и хигиенски совети. По враќањето во Франција, Дупре бил унапреден во чин командант, а Димон во понизок чин, иако на ова патување дал се од себе. Ова многу влијаеше на Димон во подоцнежните години. Во Коквил, Димон се обидел да ги усогласи своите обврски кон друг во синџирот на команда со потребата да се изврши научна работа. Бил главен во областа на ботаниката и ентомологијата. Коквил донел во Франција примероци од повеќе од 3.000 видови растенија, од кои 400 биле претходно непознати, збогатувајќи го Националниот музеј за природна историја во [[Париз]] со повеќе од 1.200 примероци на инсекти, од околу 1.100 видови (вклучувајќи 300 претходно непознати видови). Научниците Жорж Киви и Франсоа Араго ги анализирале резултатите од неговото истражување и го пофалиле Димон. === Прва експедиција во „Астролаб“ === Два месеци по враќањето на патувањето на Коквил, Димон му предложил на министерот за морнарица план за нова експедиција, надевајќи се дека тој ќе биде командант на оваа експедиција, бидејќи неговите односи со Депре станале лоши. Предлогот беше усвоен и Коквил, сега преименуван во „Астролаб“ во чест на Ла Перуза, отпловил кон Тихиот Океан од Тулон на почетокот на 1826 година на патување околу светот кое ќе траело речиси три години. Новиот „Астролаб“ пловел по бреговите на Јужна Австралија, направил нови мапи на јужниот остров на [[Нов Зеланд]], стигнал до архипелагот [[Тонга]] и [[Фиџи]], ги направил првите мапи на островот Лојалти (дел од Француска [[Нова Каледонија]] ) и го истражувал брегот на [[Нова Гвинеја]]. Тој го идентификувал местото на слетување на Ла Перузо на Ваникоре (еден од островите Санта Круз, дел од архипелагот [[Соломони|Соломонови Острови]] ) и собрал бројни остатоци од неговиот брод. Патувањето продолжи со мапирање на делови од Каролинските Острови и Молука. „Астролаб“от се вратил во [[Марсеј]] на почетокот на 1829 година со импресивна колекција на хидрографски трудови и збирка зоолошки, ботанички и минералошки извештаи, кои значително влијаеле на научната анализа на овие региони. По оваа експедиција, Димон ги измислил имињата ''[[Микронезија]]'' и ''[[Меланезија]]'', одвојувајќи ги овие тихоокеански култури и групи острови од [[Полинезија]]. Здравјето му ослабело поради долгогодишната лоша исхрана. Тој страдал од проблеми со [[Бубрег|бубрезите]] и стомакот и напади на гихт. Во првите тринаесет години од бракот, од кои половината беа разделени, Адела и Жил добиле два сина. Првиот починал млад додека неговиот татко служел во Коквил, а вториот, кој исто така се викал Жил, по враќањето на татко му, починал откако не бил дома четири години. Димон поминал некое време со своето семејство, пред да се врати во Париз, каде што бил унапреден во капетан и му наредиле да пишува извештаи за неговите патувања. Пет тома беа објавени на сметка на француската влада помеѓу 1832 и 1834 година. Во текот на тие години, Димон, кој веќе бил лош дипломат, станал поплашлив и лут поради неговата болест и ги загубил симпатиите на раководството на морнарицата. Во својот извештај, тој остро ги критикувал воените структури, неговите колеги, Француската академија на науките, па дури и кралот Луј Филип, бидејќи, според него, никој на експедицијата на „Астролаб“ не и го доделил признанието што го заслужува. Во 1835 година, на Димон му било наредено да се врати во Тулон. Двете години поминати во Тулон ја одбележале загубата на нивната ќерка поради [[колера]] и раѓањето на нивниот син Емил, но и постојаните размислувања за трета експедиција на Тихиот Океан. Тој погледнал во дневникот на „Астролаб“ и нашол празно место во неговото истражување на Океанија во јануари 1837 година, му напишал на министерот за морнарицата, предлагајќи нова експедиција на Тихиот Океан. === Втора експедиција во „Астролаб“ === Кралот Луј Филип го одобрил планот, но наредил експедицијата да оди на [[Јужен Пол|Јужниот магнетен пол]] и да го присвои во име на Франција, а ако тоа не било можно, од француската експедиција, било побарано да стигне до 74 ° 34' ЈГШ и до која, Џејмс Веде и стигнал во [[1823]] година. На овој начин Франција станала дел од меѓународниот натпревар во поларните истражувања, заедно со [[Соединети Американски Држави|САД]] и Велика Британија. Димон првично бил незадоволен од промените на неговиот предлог, бидејќи не бил заинтересиран за поларните истражувања и ги претпочитал тропските предели. Но, набрзо неговата суета надвладеала бидејќи видел можност да постигне престижна задача. Два брода, „Астролаб“ и Зеле, биле подготвени за овие патувања во Тулон. За време на подготовките, Димон отишол во [[Лондон]] за да добие документација и да се сретне со океанографот на британскиот адмиралитет Френсис Бофор и претседателот на Кралското географско друштво Џон Вашингтон, двајцата цврсти поддржувачи на британските експедиции на Јужниот пол. ==== Првиот контакт со Антарктикот ==== [[Податотека:Dumont-d'Urville.web.jpg|мини| Морнарите од „Астролаб“ го кршат мразот, [[6 февруари]] [[1838|1838 година]].]] „Астролаб“ и Зеле испловија од Тулон [[7 септември|на 7 септември]] [[1837|1837 година]], три недели подоцна од предвиденото со планот на Димон. Неговите цели биле да дојде што е можно појужно во тоа време во [[Веделово Море|Веделовото Море]], да помине низ Магелановиот теснец, да плови по брегот [[Чиле|на Чиле]] и така да дојде во Океанија и да ги истражи британските колонии во [[Западна Австралија]]; да плови до [[Хобарт]] и да отплови до Нов Зеланд за да најде соодветно место за француските китоловци и да истражи место каде што може да се основа казнена колонија. По минување низ [[Источни Инди|Индија]], мисијата ќе плови по [[’Рт на Добрата Надеж|Кејп на Добрата надеж]] и ќе се врати во Франција. На почетокот на патувањето, дел од екипажот учествувал во тепачка откако се опијанил и бил уапсен во [[Тенерифе]]. Во [[Рио де Жанеиро]] беше направена кратка пауза за да го симнат болниот офицер. Во првиот дел од патувањето имаше и проблеми со залихите, особено со расипано месо, што влијаеше на здравјето на екипажот. Кон крајот на ноември, бродовите стигнаа до преминот Магелан. Димон мислел дека има доволно време да го истражи преминот, со оглед на прецизните мапи нацртани од Филип Паркер, бродот „[[Бигл (брод)|Бигл]]“, помеѓу [[1826|1826 година]] и [[1830|1830 година]], пред повторно да тргне на југ. Две недели откако ја видоа првата [[Санта|санта мраз]], „Астролаб“ и Зеле се најдоа опкружени со ледена обвивка [[1 јануари|на 1 јануари]] 1838 година. Истата ноќ, ледената покривка ги спречи бродовите да пловат на југ. Во следните два месеци, Димон очајно се обидувал да најде начин низ мразот да стигне до посакуваната географска широчина. Бродовите извесно време пловеа во каналот без мраз, но набрзо беа повторно заробени откако ветрот го промени правецот. Беа потребни пет дена за да се отвори преминот во ледената обвивка. Откако стигнал до Јужните Оркнејски Острови, експедицијата се упатила кон Јужните Шетландски Острови и морето Брансфилд. И покрај маглата, тие пронајдоа парче земја само скицирана на мапа, која Димон ја нарече Земја на Луј-Филип (денес наречена Земја на Греам ), Архипелагот Џоанвил и островот Розамел (денес остров Андерсон ). Условите на бродот нагло се влошија: поголемиот дел од екипажот покажа очигледни симптоми [[Скорбут|на скорбут]], а главната палуба беше покриена со чад од пожари на бродови и лоши мириси и стана неподнослива. На крајот на февруари 1838 г. Димон прифатил дека нема да може да оди понатаму на југ. Затоа им наредил на бродовите да отпловат до Талкахуан во Чиле, каде што основал привремена болница за морнарите кои боледуваат од скорбут. ==== Тихиот Oкеан ==== [[Податотека:Dumont_d'Urville_1837-1840.svg|мини|250x250пкс| Патот на последната експедиција на Димон]] Во текот на месеците поминати во истражување на Тихиот Океан, експедициите често застануваа на различни полинезиски острови. За време на патувањето од Индија до [[Тасманија]], Димон изгубил неколку членови на екипажот поради тропски болести и дизентерија (14 морнари и 3 офицери), но за самиот Димон најтешкиот момент бил додека експедицијата била во [[Валпараисо]], каде што добил писмо од неговата сопруга која го информираше дека неговиот друг син починал од [[колера]]. Барањето на Адел Димон, тој да се врати дома се совпаднало со влошувањето на неговото здравје: Дајмон се повеќе страдаше од гихт и стомачни болки. На 12 декември 1839 г. две корвети слетаа во [[Хобарт]], каде што се грижеа за болни луѓе. Димон бил примен од Џон Френклин, гувернер на Тасманија и [[Арктик|истражувач на Арктикот]], бидејќи слушнал дека бродовите на американската експедиција предводена од Чарлс Вилкс се закотвени во [[Сиднеј]] и чекаат да се упатат кон југ. Поради постојаното намалување на бројот на членовите на екипажот, кој беше десеткуван од болести, Димон изрази намера да оди на Антарктикот само со „Астролаб“ за да стигне до Јужниот магнетен пол на 140 степени југозападно. Но, капетанот Жаклин побара да се вработат вработени (најчесто дезертери од француски китоловец закотвен во Хобарт) и го убеди да ги преиспита своите намери. „Астролаб“ и Зеле испловија од Хобарт на 1 јануари 1840 година. Планот на Димон бил едноставен: да оди на југ, сè додека времето дозволувало. ==== Свртување кон југ ==== Првите денови од ова патување беа обележани со пресекот од околу дваесет степени ЈГШ во југозападен правец. На бродовите имало повеќе тешкотии, вклучувајќи и губење на едно лице. Откако се пресели [[Географска должина|упоредник]] на 50 ° ЈГШ, времето одеднаш се влошило. Откако ќе ја преминете линијата на Антарктичката Конвергенција на 16ти Јануари 1840 год. на 60 ° ЈГШ тие го виделе првиот леденик, а два дена подоцна бродот бил опкружен со ледена маса. Ден 19 ти Јануари експедицијата го преминала [[Јужен Поларник|Јужниот Поларник]] со прослава слична на онаа на екваторот, а на истиот ден го виделе и копното. Двата брода полека пловеле На Запад, кружејќи околу ледената кора и 21.ЈануариВо попладневните часови во јануари, неколку членови на екипажот слетаа на карпест остров и го истакнаа нејзиниот [[Знаме на Франција|Француски триколор]]. Димон ја нарече оваа точка Поант јеолоџи, а копното зад него [[Аделина Земја|Аделината Земја]]. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димон Дирвил, Жил}} [[Категорија:Француски истражувачи]] [[Категорија:Истражувачи на Антарктикот]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Монпарнас“]] ba53hnpf4jjme4cl7k2ddhha1qonrzq 0 1300773 5623208 5527174 2026-09-03T08:02:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623208 wikitext text/x-wiki [[Податотека:MJK_34346_Zorica_Nusheva_(Berlinale_2019).jpg|мини|Зорица Нушева на [[Берлинале]] 2019.]] [[Податотека:Zorica_Nusheva_Crossing_Europe_2019_Linz_BHO-0231.jpg|мини|Зорица Нушева (2019).]] '''Зорица Нушева''' ([[Делчево]])<ref name="sdk">[https://sdk.mk/index.php/kultura/zoritsa-nusheva-kako-petrunija-go-razveseli-berlinale/ ЗОРИЦА НУШЕВА КАКО ПЕТРУНИЈА ГО РАЗВЕСЕЛИ БЕРЛИНАЛЕ]. In: sdk.mk, 11. Februar 2019 (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref>) — [[Македонија|македонска]] [[глумица]]. ==Животопис== Првото сценско искуство Нушева го стекнала на [[училиште]] со рецитации и како [[хор]]ска [[пејач]]ка.<ref>[https://fashionel.mk/intervju/intervju-zorica-nusheva-sekogash-nosam-nasmevka-od-milion-dolari Интервју Зорица Нушева: Секогаш носам насмевка од милион долари] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220516092428/https://fashionel.mk/intervju/intervju-zorica-nusheva-sekogash-nosam-nasmevka-od-milion-dolari |date=2022-05-16 }}. In: fashionel.mk, 26. Dezember 2014 (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> Во 2007 година завршила студии за глума на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултет за драмски уметности]] (ФДУ) во [[Скопје]].<ref>[https://www.facebook.com/zorica.nusheva Profil] bei facebook.com (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> Нушева работи првенствено како театарска глумица во комични претстави. Член е на ансамблот на [[Театар Комедија]] од [[Скопје]].<ref>Englischsprachiges Presseheft zum Film, S. 4 (PDF-Datei, 718 KB).</ref> Во 2019 година го имала своето филмско деби со „''[[Господ постои, името ѝ е Петрунија]]''“ од [[Теона Стругар Митевска]]. Во социјалната сатира, Нушева ја презема насловната улога на невработена, фрустрирана [[Македонци|Македонка]] која како жена незаконски интервенира во верска поворка резервирана за мажи. За оваа изведба ѝ била доделена глумечка Награда на Фестивалот на европски филм во [[Севиља]] истата година.<ref>[https://www.imdb.com/name/nm9653682/awards?ref_=nm_awd ''Zorica Nusheva – Awards'']. In: imdb.com (abgerufen am 11. Dezember 2019).</ref> Нушева е мажена и живее во Скопје. Таа е мајка на две деца.<ref name="sdk"/> == Филмографија == * 2007: [[Сенки (филм)|Сенки]] * 2007: [[Досие К (филм)|Досие К]] * 2007: Стапица * 2011: [[Турни ме да кинисам (телевизиска серија)|Турни ме да кинисам]] * 2015: Лазар * 2019: [[Господ постои, името ѝ е Петрунија]] * 2022: [[Најсреќниот човек на светот (филм) |Најсреќниот човек на светот]] * 2026: Човек против јато * 2026: Слатката горчина на зрелите калинки == Награди == * 2019: Фестивал на европски филм во Севиља – најдобра глумица ''(Господ постои, името ѝ е Петрунија)'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb име|id=9653682|name=Зорица Нушева}} {{Нормативна контрола|VIAF=6683160001845830300003}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Нушева, Зорица}} [[Категорија:Глумици од Делчево]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности]] ruv79x7ps7yi8lok9qimfoz8m6aci80 0 1302262 5622971 5620668 2026-09-02T13:32:03Z Gurther 105215 5622971 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Пабло |background = solo_singer |image = Pabllo Vittar Mercado Livre 2022.png |birth_name =Пабло Родригес да Силва |alias = |birth_date = {{роден на|1|ноември|1994}} |birth_place ={{роден во|Сау Луис (Марањау){{!}}Сау Луис}}, [[Марањау]], [[Бразил]] |origin = [[Бразил]] |occupation = [[пејач]] |genre = [[Поп музика ]] [[регетон]]|[[фанк кариока]] |years_active = 2015 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Аретуза Лови]], [[Gloria Groove]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Пабло Витар]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 7 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 68 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Пабуло Родригес да Силва''' (Сау Луис, {{роден на|1|ноември|1994}}) — [[бразил]]ски поп пејач и драг квин. == Дискографија == === Албуми === * Vai Passar Mal (2017) * Não Para Não(2018) * [[111]] (2020) * Batidão Tropical (2021) * Noitada (2023) *Batidão Tropical Vol. 2 (2024) *Lost in Lust (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Open Bar '' || 2015 || Leocádio Rezende |- | '' Minaj '' || 2016 || Leocádio Rezende |- |'' Amante '' || 2016 || Leocádio Rezende |- | '' Nêga '' || 2016 || Sandrow Almeidan,Пабло Витар,Leocádio Rezende |- |'' Todo Dia '' || 2017 || Guilherme Batista,Fabrício Sassioto |- | '' K.O. '' || 2017 || João Monteiro |- | '' Corpo Sensual '' || 2017 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Joga Bunda ''|| 2018 || |- | '' Paraíso ''|| 2018 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Eu Te Avisei '' || 2018|| Os Primos |- | '' Então Vai '' || 2018|| Hick Duarte |- |'' Indestrutível '' || 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Não Esqueço ''|| 2018 || Pedro Alvarenga |- |'' Problema Seu '' || 2018 || Os Primos |- |'' Energia (Parte 2) ''|| 2018 ||James Rothman,Pete Quandt |- | '' Disk Me '' || 2018 || Os Primos |- | '' Caliente '' || 2018 || Os Primos |- | '' Highlight ''|| 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Seu Crime '' || 2019 || Guilherme Nabhan,Louise W. Freshel |- |'' Buzina '' || 2019 || Os Primos |- | '' Garupa ''|| 2019 || Os Primos |- | '' Flash Pose '' || 2019 || Tragik |- | '' Sente a Conexão '' || 2019 || Kaique Alves |- | '' Parabéns '' || 2019 || Пабло Витар,Flávio Verne |- | '' Amor de Que '' || 2019|| João Monteiro |- | '' Clima Quente '' || 2020|| Jacques Dequeker |- | '' Tímida ''|| 2020 || Gus |- | '' Rajadão ''|| 2020 || Leocádio Rezende |- | '' Frequente Mente ''|| 2020 || Federico Devito |- | '' Bandida ''|| 2020 || Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Modo Turbo ''|| 2020 || Alaska |- | '' Ama Sofre Chora ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Triste com T ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Bang Bang ''|| 2021 || Vinícius Cardoso |- | '' Number One ''|| 2021 ||João Monteiro |- | '' Follow Me ''|| 2022 ||Амбер Парк |- | '' Volta pra Ficar ''|| 2022 ||Rafa Costakent |- | '' Cavalgada ''|| 2022 ||Fernando Moraes |- | '' S de Saudade (Remix) ''|| 2022 || Marcel Woo e Tchinaman |- | ''Descontrolada ''|| 2022 || GIGS |- | '' Ameianoite ''|| 2022 ||Фернандо Ногари |- | '' Sal ''|| 2022 || |- | '' Cadeado ''|| 2023 ||Mataderos |- | '' AEIOU ''|| 2023 || |- | '' Sereia ''|| 2023 || Vitin Allencar |- | '' Pentrada ''|| 2023 || |- | '' Pede pra eu ficar ''|| 2024 || |- | '' Ai Ai Ai Mega Principe (Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Me Usa (Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Nas Ondas do Radio ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Pra Te Esquecer ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' São Amores ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | ''Não Desligue o Telefone ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Idiota ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | ''Falta Coragem ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Não Vou Te Deixar ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Rubi ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Quem Manda em Mim ''|| 2024 || Getúlio Abelha |- | '' LolOLove ''|| 2024 || Bernardita Pastén |- | '' Hoje À Noite ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Planeta De Cores ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Ai Que Calor ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Fantasia ''|| 2025 || |- | ''Mexe ''|| 2025 || |- | ''Exatamente Igual ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''A Ceia ''|| 2025 || SCOZ |- | ''Prazer, Mamãe Noel ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''Tic Tic ''|| 2026 || |- |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Витар, Пабло}} [[Категорија:Бразилски пејачи]] bie0li2fggubqdok5zvubzs66nywlpm 5622972 5622971 2026-09-02T13:32:31Z Gurther 105215 5622972 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Пабло |background = solo_singer |image = Pabllo Vittar Mercado Livre 2022.png |birth_name =Пабло Родригес да Силва |alias = |birth_date = {{роден на|1|ноември|1994}} |birth_place ={{роден во|Сау Луис (Марањау){{!}}Сау Луис}}, [[Марањау]], [[Бразил]] |origin = [[Бразил]] |occupation = [[пејач]] |genre = [[Поп музика ]] [[регетон]]|[[фанк кариока]] |years_active = 2015 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Аретуза Лови]], [[Gloria Groove]] |website = }}{{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Пабло Витар]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 7 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 68 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Пабуло Родригес да Силва''' (Сау Луис, {{роден на|1|ноември|1994}}) — [[бразил]]ски поп пејач и драг квин. == Дискографија == === Албуми === * Vai Passar Mal (2017) * Não Para Não(2018) * [[111]] (2020) * Batidão Tropical (2021) * Noitada (2023) *Batidão Tropical Vol. 2 (2024) *Lost in Lust (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Open Bar '' || 2015 || Leocádio Rezende |- | '' Minaj '' || 2016 || Leocádio Rezende |- |'' Amante '' || 2016 || Leocádio Rezende |- | '' Nêga '' || 2016 || Sandrow Almeidan,Пабло Витар,Leocádio Rezende |- |'' Todo Dia '' || 2017 || Guilherme Batista,Fabrício Sassioto |- | '' K.O. '' || 2017 || João Monteiro |- | '' Corpo Sensual '' || 2017 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Joga Bunda ''|| 2018 || |- | '' Paraíso ''|| 2018 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Eu Te Avisei '' || 2018|| Os Primos |- | '' Então Vai '' || 2018|| Hick Duarte |- |'' Indestrutível '' || 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Não Esqueço ''|| 2018 || Pedro Alvarenga |- |'' Problema Seu '' || 2018 || Os Primos |- |'' Energia (Parte 2) ''|| 2018 ||James Rothman,Pete Quandt |- | '' Disk Me '' || 2018 || Os Primos |- | '' Caliente '' || 2018 || Os Primos |- | '' Highlight ''|| 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Seu Crime '' || 2019 || Guilherme Nabhan,Louise W. Freshel |- |'' Buzina '' || 2019 || Os Primos |- | '' Garupa ''|| 2019 || Os Primos |- | '' Flash Pose '' || 2019 || Tragik |- | '' Sente a Conexão '' || 2019 || Kaique Alves |- | '' Parabéns '' || 2019 || Пабло Витар,Flávio Verne |- | '' Amor de Que '' || 2019|| João Monteiro |- | '' Clima Quente '' || 2020|| Jacques Dequeker |- | '' Tímida ''|| 2020 || Gus |- | '' Rajadão ''|| 2020 || Leocádio Rezende |- | '' Frequente Mente ''|| 2020 || Federico Devito |- | '' Bandida ''|| 2020 || Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Modo Turbo ''|| 2020 || Alaska |- | '' Ama Sofre Chora ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Triste com T ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Bang Bang ''|| 2021 || Vinícius Cardoso |- | '' Number One ''|| 2021 ||João Monteiro |- | '' Follow Me ''|| 2022 ||Амбер Парк |- | '' Volta pra Ficar ''|| 2022 ||Rafa Costakent |- | '' Cavalgada ''|| 2022 ||Fernando Moraes |- | '' S de Saudade (Remix) ''|| 2022 || Marcel Woo e Tchinaman |- | ''Descontrolada ''|| 2022 || GIGS |- | '' Ameianoite ''|| 2022 ||Фернандо Ногари |- | '' Sal ''|| 2022 || |- | '' Cadeado ''|| 2023 ||Mataderos |- | '' AEIOU ''|| 2023 || |- | '' Sereia ''|| 2023 || Vitin Allencar |- | '' Pentrada ''|| 2023 || |- | '' Pede pra eu ficar ''|| 2024 || |- | '' Ai Ai Ai Mega Principe (Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Me Usa (Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Nas Ondas do Radio ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Pra Te Esquecer ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' São Amores ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | ''Não Desligue o Telefone ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Idiota ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | ''Falta Coragem ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Não Vou Te Deixar ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Rubi ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Quem Manda em Mim ''|| 2024 || Getúlio Abelha |- | '' LolOLove ''|| 2024 || Bernardita Pastén |- | '' Hoje À Noite ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Planeta De Cores ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Ai Que Calor ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Fantasia ''|| 2025 || |- | ''Mexe ''|| 2025 || |- | ''Exatamente Igual ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''A Ceia ''|| 2025 || SCOZ |- | ''Prazer, Mamãe Noel ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''Tic Tic ''|| 2026 || |- |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Витар, Пабло}} [[Категорија:Бразилски пејачи]] pj7w31dda5lc0aht421d4mzni8yezvy 5622973 5622972 2026-09-02T13:32:44Z Gurther 105215 5622973 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Пабло Витар]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 7 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 68 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}{{Infobox musical artist |name =Пабло |background = solo_singer |image = Pabllo Vittar Mercado Livre 2022.png |birth_name =Пабло Родригес да Силва |alias = |birth_date = {{роден на|1|ноември|1994}} |birth_place ={{роден во|Сау Луис (Марањау){{!}}Сау Луис}}, [[Марањау]], [[Бразил]] |origin = [[Бразил]] |occupation = [[пејач]] |genre = [[Поп музика ]] [[регетон]]|[[фанк кариока]] |years_active = 2015 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Аретуза Лови]], [[Gloria Groove]] |website = }}'''Пабуло Родригес да Силва''' (Сау Луис, {{роден на|1|ноември|1994}}) — [[бразил]]ски поп пејач и драг квин. == Дискографија == === Албуми === * Vai Passar Mal (2017) * Não Para Não(2018) * [[111]] (2020) * Batidão Tropical (2021) * Noitada (2023) *Batidão Tropical Vol. 2 (2024) *Lost in Lust (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Open Bar '' || 2015 || Leocádio Rezende |- | '' Minaj '' || 2016 || Leocádio Rezende |- |'' Amante '' || 2016 || Leocádio Rezende |- | '' Nêga '' || 2016 || Sandrow Almeidan,Пабло Витар,Leocádio Rezende |- |'' Todo Dia '' || 2017 || Guilherme Batista,Fabrício Sassioto |- | '' K.O. '' || 2017 || João Monteiro |- | '' Corpo Sensual '' || 2017 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Joga Bunda ''|| 2018 || |- | '' Paraíso ''|| 2018 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Eu Te Avisei '' || 2018|| Os Primos |- | '' Então Vai '' || 2018|| Hick Duarte |- |'' Indestrutível '' || 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Não Esqueço ''|| 2018 || Pedro Alvarenga |- |'' Problema Seu '' || 2018 || Os Primos |- |'' Energia (Parte 2) ''|| 2018 ||James Rothman,Pete Quandt |- | '' Disk Me '' || 2018 || Os Primos |- | '' Caliente '' || 2018 || Os Primos |- | '' Highlight ''|| 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Seu Crime '' || 2019 || Guilherme Nabhan,Louise W. Freshel |- |'' Buzina '' || 2019 || Os Primos |- | '' Garupa ''|| 2019 || Os Primos |- | '' Flash Pose '' || 2019 || Tragik |- | '' Sente a Conexão '' || 2019 || Kaique Alves |- | '' Parabéns '' || 2019 || Пабло Витар,Flávio Verne |- | '' Amor de Que '' || 2019|| João Monteiro |- | '' Clima Quente '' || 2020|| Jacques Dequeker |- | '' Tímida ''|| 2020 || Gus |- | '' Rajadão ''|| 2020 || Leocádio Rezende |- | '' Frequente Mente ''|| 2020 || Federico Devito |- | '' Bandida ''|| 2020 || Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Modo Turbo ''|| 2020 || Alaska |- | '' Ama Sofre Chora ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Triste com T ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Bang Bang ''|| 2021 || Vinícius Cardoso |- | '' Number One ''|| 2021 ||João Monteiro |- | '' Follow Me ''|| 2022 ||Амбер Парк |- | '' Volta pra Ficar ''|| 2022 ||Rafa Costakent |- | '' Cavalgada ''|| 2022 ||Fernando Moraes |- | '' S de Saudade (Remix) ''|| 2022 || Marcel Woo e Tchinaman |- | ''Descontrolada ''|| 2022 || GIGS |- | '' Ameianoite ''|| 2022 ||Фернандо Ногари |- | '' Sal ''|| 2022 || |- | '' Cadeado ''|| 2023 ||Mataderos |- | '' AEIOU ''|| 2023 || |- | '' Sereia ''|| 2023 || Vitin Allencar |- | '' Pentrada ''|| 2023 || |- | '' Pede pra eu ficar ''|| 2024 || |- | '' Ai Ai Ai Mega Principe (Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Me Usa (Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Nas Ondas do Radio ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Pra Te Esquecer ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' São Amores ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | ''Não Desligue o Telefone ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Idiota ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | ''Falta Coragem ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Não Vou Te Deixar ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Rubi ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Quem Manda em Mim ''|| 2024 || Getúlio Abelha |- | '' LolOLove ''|| 2024 || Bernardita Pastén |- | '' Hoje À Noite ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Planeta De Cores ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Ai Que Calor ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Fantasia ''|| 2025 || |- | ''Mexe ''|| 2025 || |- | ''Exatamente Igual ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''A Ceia ''|| 2025 || SCOZ |- | ''Prazer, Mamãe Noel ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''Tic Tic ''|| 2026 || |- |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Витар, Пабло}} [[Категорија:Бразилски пејачи]] 7cwbol96zz97c3qyuk1nc6l7citf7c0 5622974 5622973 2026-09-02T13:33:01Z Gurther 105215 5622974 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox musical artist |name =Пабло |background = solo_singer |image = Pabllo Vittar Mercado Livre 2022.png |birth_name =Пабло Родригес да Силва |alias = |birth_date = {{роден на|1|ноември|1994}} |birth_place ={{роден во|Сау Луис (Марањау){{!}}Сау Луис}}, [[Марањау]], [[Бразил]] |origin = [[Бразил]] |occupation = [[пејач]] |genre = [[Поп музика ]] [[регетон]]|[[фанк кариока]] |years_active = 2015 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Аретуза Лови]], [[Gloria Groove]] |website = }}{{Infobox Artist Discography |Artist = [[Пабло Витар]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 7 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 68 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Пабуло Родригес да Силва''' (Сау Луис, {{роден на|1|ноември|1994}}) — [[бразил]]ски поп пејач и драг квин. == Дискографија == === Албуми === * Vai Passar Mal (2017) * Não Para Não(2018) * [[111]] (2020) * Batidão Tropical (2021) * Noitada (2023) *Batidão Tropical Vol. 2 (2024) *Lost in Lust (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Open Bar '' || 2015 || Leocádio Rezende |- | '' Minaj '' || 2016 || Leocádio Rezende |- |'' Amante '' || 2016 || Leocádio Rezende |- | '' Nêga '' || 2016 || Sandrow Almeidan,Пабло Витар,Leocádio Rezende |- |'' Todo Dia '' || 2017 || Guilherme Batista,Fabrício Sassioto |- | '' K.O. '' || 2017 || João Monteiro |- | '' Corpo Sensual '' || 2017 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Joga Bunda ''|| 2018 || |- | '' Paraíso ''|| 2018 || João Monteiro,Fernando Moraes |- | '' Eu Te Avisei '' || 2018|| Os Primos |- | '' Então Vai '' || 2018|| Hick Duarte |- |'' Indestrutível '' || 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Não Esqueço ''|| 2018 || Pedro Alvarenga |- |'' Problema Seu '' || 2018 || Os Primos |- |'' Energia (Parte 2) ''|| 2018 ||James Rothman,Pete Quandt |- | '' Disk Me '' || 2018 || Os Primos |- | '' Caliente '' || 2018 || Os Primos |- | '' Highlight ''|| 2018 || Bruno Ilogti |- |'' Seu Crime '' || 2019 || Guilherme Nabhan,Louise W. Freshel |- |'' Buzina '' || 2019 || Os Primos |- | '' Garupa ''|| 2019 || Os Primos |- | '' Flash Pose '' || 2019 || Tragik |- | '' Sente a Conexão '' || 2019 || Kaique Alves |- | '' Parabéns '' || 2019 || Пабло Витар,Flávio Verne |- | '' Amor de Que '' || 2019|| João Monteiro |- | '' Clima Quente '' || 2020|| Jacques Dequeker |- | '' Tímida ''|| 2020 || Gus |- | '' Rajadão ''|| 2020 || Leocádio Rezende |- | '' Frequente Mente ''|| 2020 || Federico Devito |- | '' Bandida ''|| 2020 || Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Modo Turbo ''|| 2020 || Alaska |- | '' Ama Sofre Chora ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Triste com T ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар |- | '' Bang Bang ''|| 2021 || Vinícius Cardoso |- | '' Number One ''|| 2021 ||João Monteiro |- | '' Follow Me ''|| 2022 ||Амбер Парк |- | '' Volta pra Ficar ''|| 2022 ||Rafa Costakent |- | '' Cavalgada ''|| 2022 ||Fernando Moraes |- | '' S de Saudade (Remix) ''|| 2022 || Marcel Woo e Tchinaman |- | ''Descontrolada ''|| 2022 || GIGS |- | '' Ameianoite ''|| 2022 ||Фернандо Ногари |- | '' Sal ''|| 2022 || |- | '' Cadeado ''|| 2023 ||Mataderos |- | '' AEIOU ''|| 2023 || |- | '' Sereia ''|| 2023 || Vitin Allencar |- | '' Pentrada ''|| 2023 || |- | '' Pede pra eu ficar ''|| 2024 || |- | '' Ai Ai Ai Mega Principe (Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Me Usa (Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Nas Ondas do Radio ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Pra Te Esquecer ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' São Amores ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | ''Não Desligue o Telefone ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Idiota ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | ''Falta Coragem ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Não Vou Te Deixar ( Visualizer)''|| 2024 || Drinho |- | '' Rubi ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Quem Manda em Mim ''|| 2024 || Getúlio Abelha |- | '' LolOLove ''|| 2024 || Bernardita Pastén |- | '' Hoje À Noite ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Planeta De Cores ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Ai Que Calor ( Visualizer) ''|| 2024 || Drinho |- | '' Fantasia ''|| 2025 || |- | ''Mexe ''|| 2025 || |- | ''Exatamente Igual ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''A Ceia ''|| 2025 || SCOZ |- | ''Prazer, Mamãe Noel ( Visualizer) ''|| 2025 || |- | ''Tic Tic ''|| 2026 || |- |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Витар, Пабло}} [[Категорија:Бразилски пејачи]] 9um5z16tyqsbnrm9fxt0ex0pkr4llgf 0 1320711 5623104 5598144 2026-09-02T18:41:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623104 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за економија|country=Косово|image=Panorama_of_Prishtina.JPG|image_size=310px|currency=[[Евро]] (EUR)|fixed exchange=|year=календарска година|organs=[[ЦЕФТА]]|gdp={{plainlist| *{{increase}} $9.86 милијарди (номинално, 2023.)<ref name="IMFWEORS">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=967,&s=PPPGDP,NGDPRPPPPC,PPPPC,PPPSH,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, 2021 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=14 March 2021}}</ref> *{{increase}} $27,185 милијарди ([[Паритетот на куповната моќ|ПКМ]], 2023)<ref name="2021/01">{{cite web |title=World Economic Outlook Database, 2021 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2020/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=24&pr.y=18&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=967&s=NGDP_RPCH%2CPPPGDP%2CPCPIPCH%2CLUR&grp=0&a= |website=IMF.org |publisher=International Monetary Fund |access-date=17 April 2020}}</ref>}}|growth={{plainlist| *3.8%&nbsp;(2018) 4,9%&nbsp;(2019e) *−5.3%&nbsp;(2020) 5,2%&nbsp;(2021f)<ref>{{cite book |title=Global Economic Prospects, June 2020 |page=80 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33748 |website=openknowledge.worldbank.org |date=8 June 2020 |publisher=[[World Bank]] |doi=10.1596/978-1-4648-1553-9 |isbn=978-1-4648-1553-9 |s2cid=225749731 |access-date=10 June 2020}}</ref>}}|per capita={{plainlist| *{{increase}} $10,075 (номинално, 2023.)<ref name="IMFWEORS"/> *{{increase}} $15,400 (ПКМ, 2023.)<ref name="IMFWEORS"/>}}|sectors={{plainlist| *[[Примарен сектор на економијата|Земјоделство]]: 12.9% *[[Секундарен сектор на економијата|Индустрија]]: 22.6% *[[Терциерен сектор на економијата|Услуги]]: 64.5% *(2016.)<ref name="CIA World Factbook">''CIA World Factbook'' https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kosovo/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210204144331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kosovo/ |date=2021-02-04 }}</ref>}}|components=|inflation={{DecreasePositive}} 10.5% (2023) <ref name=" Kosovo Agency of Statistics, Inflation Report" >{{Cite web|url=https://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/|title=архивски примерок|accessdate=2023-04-14|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406002152/https://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/|url-status=dead}}</ref>|poverty={{plainlist| *{{DecreasePositive}} 17.6% (2015)<ref>{{cite web |title=Poverty headcount ratio at national poverty lines (% of population) - Kosovo |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.NAHC?locations=XK |website=data.worldbank.org |publisher=World Bank |access-date=11 February 2020 }}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *{{increaseNegative}} 21.6% на помалку од $5.50/дневно (2017)<ref>{{cite web |title=Poverty headcount ratio at $5.50 a day (2011 PPP) (% of population) - Kosovo |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.UMIC?locations=XK |website=data.worldbank.org |publisher=World Bank |access-date=11 February 2020}}</ref>}}|gini={{increaseNegative}} 29.0 {{color|green|low}} (2017)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=XK&name_desc=false |title=GINI index (World Bank estimate) - Kosovo |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=13 October 2019 |archive-date=2019-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124203818/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=XK&name_desc=false |url-status=dead }}</ref>|edbr={{decrease}} [[Индекс на леснотија на водење бизнис|57-мо (лесно, 2020)]]<ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web |url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/kosovo |title=Ease of Doing Business in Kosovo |publisher=Doingbusiness.org |access-date=2017-01-24 }}</ref>|labor={{plainlist| *500,300 (2017.)<ref name="CIA World Factbook"/> *includes those elements estimated to be employed in the grey economy<ref name="CIA World Factbook"/>}}|occupations={{plainlist| *земјоделство: 4,4% *индустрија: 17,4% *услуги: 78,2% *(2017)<ref name="CIA World Factbook"/>}}|unemployment={{DecreasePositive}} 16.6% (Q1, 2022) <ref name=" Kosovo Agency of Statistics, Unemployment Report" >{{Cite web|url=https://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/add-news/anketa-e-fuqise-punetore-afp-tm1-2022]}}{{Мртва_врска|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|average gross salary={{increase}} 528€/579 $ месечно<ref name="Kosovo Agency of Statistics (KAS/ASK)">{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/en/kosovo-agency-of-statistics/add-news/level-of-wage-in-kosovo-2012-2016|title=Level of wage in Kosovo, 2012-2016 &#124;|accessdate=2023-04-14|archive-date=2023-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230519220623/https://ask.rks-gov.net/en/kosovo-agency-of-statistics/add-news/level-of-wage-in-kosovo-2012-2016|url-status=dead}}</ref>|average net salary={{increase}} 471€/516$ месечно<ref name="Kosovo Agency of Statistics (KAS/ASK)"/>|industries=ископување минерали, градежни материјали, основни метали, кожа, машини, апарати, прехранбени производи и пијалаци, текстил<ref name="CIA World Factbook"/>|exports={{increase}} $1.004 милијарди (2022) <ref name="Kosovo Agency of Statistics: Trade 2022">{{Cite web|url=https://ask.rks-gov.net/media/7265/statistikat-e-tregtis%C3%AB-s%C3%AB-jashtme-stj-dhjetor-2022.pdf|title=Foreign Trade of Goods, 2022 &#124;|accessdate=2023-04-14|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406011754/https://ask.rks-gov.net/media/7265/statistikat-e-tregtis%C3%AB-s%C3%AB-jashtme-stj-dhjetor-2022.pdf|url-status=dead}}</ref>|export-goods=Рударство и преработени метални производи, минерални производи, храна и пијалаци, производи од пластика и гума, земјоделски производи, производи од кожа, текстил, машини и електрични компоненти.|export-partners={{plainlist| *{{flag|EU}} 36.5% *{{flag|Albania}} 14.8% *{{flag|USA}} 11.7% *{{flag|Serbia}} 9.2% *{{flag|North Macedonia}} 8.4% (август, 2022)<ref>{{cite web |url=https://ask.rks-gov.net/en/kosovo-agency-of-statistics/add-news/international-trade-statistics-in-goods-august-2022 |title=nternational Trade Statistics |publisher=[[Kosovo Agency of Statistics]] |website=ask.rks-gov.net/ |access-date=25 September 2021 |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505095430/https://ask.rks-gov.net/en/kosovo-agency-of-statistics/add-news/international-trade-statistics-in-goods-august-2022 |url-status=dead }}</ref>}}|imports={{increase}} $5.249 милијарди (2021)<ref name="Foreign Trade Statistics">''Kosovo Agency of Statistics'' /</ref>|import-goods=Минерални производи, храна и пијалаци, машини и електрични компоненти, возила, хемиски производи, производи од пластика и гума, земјоделски производи, текстил, живи животни<ref name="Foreign Trade Statistics"/>|import-partners={{plainlist| *{{flag|EU}} 40.5% *{{flag|Turkey}} 13.6% *{{flag|China}} 10.1% *{{flag|Serbia}} 7.4% *{{flag|Albania}} 4.1% (August, 2022) <ref>{{cite web |url=https://ask.rks-gov.net/en/kosovo-agency-of-statistics/add-news/international-trade-statistics-in-goods-august-2022 |title=International Trade Statistics |publisher=[[Kosovo Agency of Statistics]] |website=ask.rks-gov.net/ |access-date=25 July 2021 |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505095430/https://ask.rks-gov.net/en/kosovo-agency-of-statistics/add-news/international-trade-statistics-in-goods-august-2022 |url-status=dead }}</ref>}}|gross external debt={{decrease}} $1.175 милиони (2017)<ref name="rks-gov_668E7D87">{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/add-news/llogarite-qeveritare-2017|title=Llogaritë Qeveritare, 2017 &#124;|accessdate=2023-04-14|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406204746/https://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/add-news/llogarite-qeveritare-2017|url-status=dead}}</ref>|debt={{increasenegative}} 16.6% од БДП (2017)<ref name="rks-gov_668E7D87" />|revenue={{increase}} €3,214 милијарди (2023)<ref name="rks-gov_668E7D87" />|expenses={{increase}} €TBA милијарди (2023)<ref name="rks-gov_668E7D87" />|credit=|reserves=n/av|cianame=kosovo|spelling=}} '''Економијата на Косово''' — економија во транзиција. [[Република Косово|Косово]] {{Efn|{{Kosovo-note}}|name=status}} била најсиромашната покраина на поранешна [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] со модерна економија основана само по серија федерални развојни субвенции во 1960-тите и 1970-тите.<ref>Pond, Elizabeth, "Why Turbulent Kosovo has Marble Sidewalks but Troubled Industries".</ref> Во текот на 1990-тите, укинувањето на автономните институции на покраината било проследено со лоша економска политика, меѓународни санкции, мал пристап до надворешна трговија и финансии и етнички конфликти. Овие фактори сериозно ја оштетиле и онака слабата економија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/KOSOVOEXTN/0,,menuPK:297775~pagePK:141159~piPK:141110~theSitePK:297770,00.html|title=Kosovo|accessdate=8 February 2015|archive-date=2013-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131209085000/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/KOSOVOEXTN/0,,menuPK:297775~pagePK:141159~piPK:141110~theSitePK:297770,00.html|url-status=dead}}</ref> Од [[Декларација за независност на Косово|прогласувањето на независноста]] во 2008 година, економијата на Косово расте секоја година, со релативно ниски ефекти од [[Финансиска криза 2007–2008|глобалната финансиска криза]]. Има многу слабости за нејзиниот потенцијал во иднина, многу од нив се поврзани со неговиот меѓународно оспорен статус. Но, тука се и потенцијалните силни страни, вклучувајќи го и нејзиното многу ниско ниво на државен долг (бидејќи поголемиот дел од историските долгови сè уште ги плаќа [[Србија]]), идните обврски и силата на нејзиниот банкарски систем (и покрај преостанатите пречки за користење на ова за продуктивни заеми).<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2011/cr11210.pdf Republic of Kosovo: 2011 Article IV Consultation and the Initiation of a Staff-Monitored Program—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion] International Monetary Fund (Report no: 11/210 ).</ref> == Случувања од 1999 г == По силните зголемувања во 2000 и 2001 година, како резултат на повоената обнова и странската помош, растот на [[Бруто-домашен производ|бруто домашниот производ (БДП)]] бил негативен во 2002 година. Во периодот од 2003 до 2011 година ја продолжила својата нагорна траекторија, и покрај падот на странската помош, во просек од над 5 проценти годишно. Забележително е дека растот продолжил и за време на финансиската криза од 2009 година, а во 2011 година се вратил на 5 отсто. [[Инфлација]]та била ниска, додека буџетот за прв пат забележал дефицит во 2004 година. Косово има негативен трговски биланс; во 2004 година, дефицитот на салдото на стоки и услуги бил близу 70 отсто од БДП, а во 2011 година изнесувал 39 отсто од БДП. Дознаките од косовската дијаспора изнесуваат околу 14 отсто од БДП, што е малку променето во текот на претходната деценија.<ref name="IMF Country Report No 12/100"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://imf.org|title=IMF Country Report No 12/100|date=2011|publisher=IMF|accessdate=1 April 2013}}</ref><ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница|url=http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/enlargement_papers/2005/elp26en.pdf|title=Enlargement Papers|date=1 October 2014|work=ec.europa.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20071201034658/http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/enlargement_papers/2005/elp26en.pdf|archive-date=1 December 2007|accessdate=8 February 2015}}</ref> Најголемиот економски развој од 1999 година се случил во секторите трговија, малопродажба и градежништво. Приватниот сектор кој се појавил од 1999 година е главно мал. Индустрискиот сектор останува слаб. Според тоа, економијата и нејзините извори на раст се многу повеќе насочени кон побарувачката отколку производството, како што покажува тековната сметка, која во 2011 година имал дефицит од околу 20% од БДП. Следствено, [[Косово]] е многу зависно од дознаките од дијаспората (поголемиот дел од нив од Германија и Швајцарија), [[Странски директни инвестиции|странските директни инвестиции]] (од кои голем дел доаѓаат и од дијаспората и други приливи на капитал).<ref name="IMF Country Report No 12/100"/> Приходите на државата исто така зависат од побарувачката наместо од производството; само 14% од приходите доаѓаат од директни даноци, а остатокот главно од царини и даноци на потрошувачка. Сепак, Косово има многу ниски нивоа на долг на општата влада (само 5,8% од БДП) <ref name="IMF Country Report No 12/100"> '' IMF Country Report No 12/100 '' http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2012/cr12100.pdf "Unemployment, around 40% of the population, is a significant problem that encourages outward migration and black market activity."</ref> и владини ликвидни средства кои произлегуваат од минати фискални суфицити (депонирани во Централната банка и инвестирани во странство). Според важечкиот косовски закон, има и значителни средства од приватизацијата на претпријатијата во општествена сопственост, исто така инвестирани во странство од страна на Централната банка, кои најмногу треба да ѝ припаднат на Владата кога ќе се завршат процесите на ликвидација.<ref name="IMF Country Report No 12/100" /> Нето девизните средства на финансиските институции и на пензискиот фонд изнесуваат над 50% од БДП. Освен тоа, банкарскиот систем во Косово изгледа многу здрав. За банкарскиот систем во целина, соодносот на капиталот од ниво еден заклучно со јануари 2012 година изнесувал 17,5%, двојно повеќе од коефициентот баран во [[ЕУ]]; процентот на нефункционални кредити бил 5,9%, далеку под регионалниот просек; а односот кредит спрема депозитот бил само нешто над 80%. Средствата на банкарскиот систем се зголемени од 5% од БДП во 2000 година на 60% од БДП заклучно со јануари 2012 година <ref name="IMF Country Report No 12/100"/> Бидејќи станбениот фонд во Косово е генерално добар според стандардите на [[Југоисточна Европа]], ова сугерира дека (ако се верува во способноста на правниот систем да ги спроведува барањата за обезбедување и да ги решава имотните прашања), кредитите би можеле безбедно да се прошират. [[УНМИК|Привремената административна мисија на Обединетите нации во Косово]] вовела канцеларија за надворешна трговија и царинска управа на [[3 септември]] [[1999]] година, кога воспоставила гранични контроли во Косово. Сите стоки увезени во Косово се со рамна царина од 10%. Овие даноци се собираат на сите места за наплата на даноците на границите на Косово, вклучувајќи го и оној меѓу Косово и неспорната територија на Србија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.seerecon.org/kosovo/documents/wb_econ_report/wb-kosovo-econreport-2-2.pdf|title=Seerecon: Coupon Code, Discount and Reviews|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324234705/http://www.seerecon.org/kosovo/documents/wb_econ_report/wb-kosovo-econreport-2-2.pdf|archive-date=24 March 2009|accessdate=30 November 2014}}</ref> Привремената администрација на ОН и косовските институции потпишале договори за слободна трговија со [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euinkosovo.org/upload_press/4.06%20-%20UNMIK%20and%20Bosnia%20and%20Herzegovina%20Initial%20Free%20Trade%20Agreement%2017.2.06.pdf|title="UNMIK and Bosnia and Herzegovina Initial Free Trade Agreement". UNMIK Press Release, 17 February 2006.|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002921/http://www.euinkosovo.org/upload_press/4.06%20-%20UNMIK%20and%20Bosnia%20and%20Herzegovina%20Initial%20Free%20Trade%20Agreement%2017.2.06.pdf|archive-date=24 September 2015|accessdate=8 February 2015}}</ref> [[Албанија]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.kosovo-eicc.org/oek/index.php?page_id=64 |title=Oda Eknomike e Kosovës/Kosova Chambre of Commerce - Vision. |accessdate=2023-04-14 |archive-date=2007-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010053451/http://www.kosovo-eicc.org/oek/index.php?page_id=64 |url-status=dead }}</ref> [[Македонија]].<ref name=autogenerated2>[http://www.buyusa.gov/kosovo/en/doingbusinessinkosovo.html Doing Business in Kosovo - U.S. Commercial Service Kosovo (UN Administered)<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713042142/http://www.buyusa.gov/kosovo/en/doingbusinessinkosovo.html |date=July 13, 2009 }}</ref> [[Евро]]то е официјална валута на Косово. Косово ја усвоил [[Германска марка|германската марка]] во 1999 година заменувајќи го [[Југословенски динар|југословенскиот динар]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/437844.stm|title=BBC News, Kosovo adopts Deutschmark|accessdate=30 November 2014}}</ref> и подоцна ја заменил марката со евро, иако југословенскиот (а подоцна и српскиот) динар сè уште се користи во некои области со мнозинско српско население (најмногу на север). Ова значи дека Косово нема лостови на монетарната политика над својата економија и мора да се потпре на конзервативна фискална политика за да обезбеди средства за одговор на надворешните шокови.<ref name="IMF Country Report No 12/100"/> Официјално регистрираната невработеност изнесувала 30,9% од работната сила во септември 2013 година, иако 63,1% од населението не е економски активно.<ref name="Labour Force Survey">{{Наведена мрежна страница|url=http://esk.rks-gov.net/ENG/publikimet/doc_download/1108-results-of-the-kosovo-2012-labour-force-survey|title=Results of the Kosovo 2012 Labour Force Survey|date=September 2013|publisher=Kosovo Agency of Statistics|pages=9|accessdate=29 October 2013}}</ref> ММФ истакнал дека неформалното вработување е широко распространето, а односот на платите и БДП по глава на жител е втор највисок во Југоисточна Европа; вистинската стапка затоа може да биде помала.<ref name="IMF Country Report No 12/100"/> Невработеноста кај [[Роми|ромското]] малцинство може да достигне 90%.<ref>[https://www.thestar.com/news/world/article/882693--roma-forced-back-to-dire-poverty-deprivation Roma forced back to dire poverty, deprivation] 28 October 2010.</ref> Просечната плата во 2009 година била 2,98 долари на час. Спорот за меѓународниот статус на Косово и толкувањето што некои држави непризнавачи го даваат на симболите кои може или не мора да имплицираат суверенитет, продолжуваат да наметнуваат економски трошоци за Косово. Примерите вклучуваат пренасочување на летови поради српската забрана за летови за Косово над нејзината територија; губење на приходите поради недостаток на регионален број за бирање (надоместоците за фиксните линии се наплаќаат на српските телекоми, додека Косово треба да им плати на [[Монако]] и [[Словенија]] за користење на нивните регионални шифри за поврзување на мобилни телефони); нема IBAN код за банкарски трансфери; и нема регионален косовски код за интернет. Главната пречка за странските производствени инвестиции во Косово била отстранета во 2011 година кога Европскиот совет ја прифатил Конвенцијата со која се дозволува Косово да биде прифатено како дел од неговите правила за дијагонално кумулативно потекло, дозволувајќи им на етикетата со косовско потекло на стоките што биле обработени таму, но потекнуваат во земја на друго место во конвенцијата. Од 2002 година, [[Европска комисија|Европската комисија]] составува годишен извештај за напредокот на Косово, оценувајќи ја неговата политичка и економска ситуација. За 2008 година, Европската комисија објавила раст на БДП од 5,4% - во суштина поради јавните инвестиции (раст од 194%, во споредба со падот на приватните инвестиции од 10,2%) - но во извештајот исто така било забележано дека незадоволителната состојба на статистичкиот систем не дозволува за сеопфатна проценка на ситуацијата. Косово станал членка на [[Светската банка]] и [[Меѓународниот монетарен фонд]] на [[29 јуни]] [[2009]] година. == Странски директни инвестиции == Водечки земји во странски директни инвестиции (2007 до 2011 година) [[Германија]]: 292 милиони евра; [[Обединетото Кралство]]: 251 милиони евра; [[Словенија]]: 195 милиони евра; [[Австрија]]: 133 милиони евра: [[Швајцарија]]: 115 милиони евра; [[Холандија]]: 109 милиони евра, [[Албанија]]: 70 милиони евра, [[Турција]]: 64 милиони евра, [[САД]]: 31 милиони евра и [[Франција]]: 5 милиони евра. Странските директни инвестиции во Косово сè уште се релативно мал придонес за косовската економија, во споредба со другите економии во транзиција. Голем дел од причината е, освен доцниот почеток во 2000-2001 година, поради правните и политичките несигурности и нецелосниот, оспорен и многу бавен систем на приватизација пред прогласувањето на независноста во 2008 година. Така, Косово сè уште ја задржува државната телекомуникациска компанија, државен монопол за електрична енергија (со најголеми резерви на лигнит во Европа) и ски-центар во [[Брезовица]] (област со мнозинско српско население), кој бил резерват на Зимските олимписки игри за време на [[Зимски олимписки игри|Зимските олимписки игри]] во [[Сараево]]. Сите овие сега се во процес на приватизација. Може да се приватизираат и други инфраструктурни компании (водовод, железница). Иако остануваат значајни дестимулации за инвестирање во Косово (мал домашен пазар, преостаната политичка несигурност, перцепции за корупција и бавен и несигурен судски систем), исто така има и стимулации. Тие вклучуваат многу помлада работна сила отколку на друго место во југоисточна Европа, која е повеќе изложена на западноевропската култура и има повисоки јазични стандарди (види следниот пасус); ниска корпоративна даночна стапка; пристап до пазарите на [[Европска Унија|Европската унија]] и [[ЦЕФТА|Средноевропскиот договор за слободна трговија]]; и влада со низок долг и ниски непредвидени обврски во однос на пензиските и другите трансфери на социјална помош. Информациската и комуникациската технологија во Косово исто така се развиват многу брзо, а пенетрацијата на широкопојасен интернет е споредлива со просекот на Европската унија. == Закон за работни односи == ; Мајчинско и татковско отсуство Недостатокот на можности за вработување на жените во Косово го овековечува традиционалното општество во кое многу жени остануваат во домот.<ref>{{Наведена книга|title=The Kosovo Conflict and International Law: An Analytical Documentation|last=Krieger|first=Heike|publisher=Cambridge University Press}}</ref>&nbsp;Одредбите за породилно отсуство биле одобрени од Собранието на Косово во 2011 година, каде максималното време за породилно отсуство било определено на една година. Вработените добиваат 70% од платите во текот на првите шест месеци од породилното отсуство од фирмите во кои се вработени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.womensnetwork.org/documents/20130530154116339.pdf|title=Impact of the Labor Law on Women in Kosovo|last=Kosovar Center for Gender Studies|accessdate=2023-04-14|archive-date=2013-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611190524/http://www.womensnetwork.org/documents/20130530154116339.pdf|url-status=dead}}</ref> Следните три месеци се покриени од владата со 50% од просечната плата на нацијата од 450 евра месечно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://scholarworks.rit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=10206&context=theses|title=Provisions of Maternity Leave in the Republic of Kosovo: Impact on Private Sector and Employment|last=Krasniqi|first=Nida|date=2016-02-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ieconomics.com/kosovo-wages-forecast|title=Kosovo Average Monthly Wages}}{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Факултативните последни три месеци од дванаесетмесечното отсуство се неплатени. На фирмите не им е дозволено да го прекинат работниот однос на вработените кои земаат породилно отсуство. По раѓањето или посвојувањето на детето, таткото добива три дена платено отсуство. Откако ќе го извести работодавачот десет дена однапред за неговата намера да го стори тоа, таткото може да земе две недели неплатено отсуство по посвојувањето или раѓањето на детето, додека детето не наполни три години. Во случај жената да умре додека е на породилно отсуство, таткото на нејзиното дете има право да ги добива бенефициите од породилното отсуство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://iclg.com/practice-areas/employment-and-labour-law/employment-and-labour-law-2017/kosovo#chaptercontent4|title=Kosovo: Employment and Labor Law 2017|last=International Comparative Legal Guides|accessdate=2023-04-14|archive-date=2017-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171223/https://iclg.com/practice-areas/employment-and-labour-law/employment-and-labour-law-2017/kosovo#chaptercontent4|url-status=dead}}</ref> Претставниците на женските групи во Косово сметаат дека одредбите за породилно отсуство се дискриминаторски бидејќи тие ги дестимулизираат работодавците да вработуваат квалификувани работнички поради трошоците поврзани со породилното отсуство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://scholarworks.rit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=10206&context=theses|title=Provisions of Maternity Leave in the Republic of Kosovo: Impact on Private Sector and Employment|last=Rochester Institute of Technology}}</ref> Женските организации во Косово припишуваат повисоки стапки на невработеност кај жените во споредба со машката невработеност <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ask.rks-gov.net/media/2582/women-and-men-ang-2014-2015.pdf|title=Women and Men in Kosovo|last=Kosovo Agency of Statistics|date=2016|accessdate=2023-04-14|archive-date=2023-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407171024/https://ask.rks-gov.net/media/2582/women-and-men-ang-2014-2015.pdf|url-status=dead}}</ref> на избегнувањето на финансиските обврски од страна на работодавачите со породилното отсуство. Истражувањата спроведени меѓу жените кои бараат вработување во Косово покажале дека одредени работодавци бараат од потенцијалните вработени жени да направат тестови за бременост по добивањето на нивните барања за вработување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.womensnetwork.org/documents/20160504154201373.pdf|title=Policy Options for Amending Kosovo's Law on Labour to Benefit Women, Men, Employers and the State|last=Kosovo Women's Network|date=2016|accessdate=2023-04-14|archive-date=2016-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20161015011716/http://www.womensnetwork.org/documents/20160504154201373.pdf|url-status=dead}}</ref>&nbsp;Уставот на Република Косово и Законот за заштита од дискриминација ги штитат вработените од сите форми на дискриминација, вклучително семејниот статус, бременоста и породилното отсуство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuvendikosoves.org/common/docs/ligjet/05-L-021%20a.pdf|title=Law on the Protection from Discrimination|last=Republika e Kosovës Republika Kosovo - Republic of Kosovo}}</ref> Тврдењата за дискриминација на вработените можат да бидат поддржани во правни постапки од страна на здруженија или правни лица согласно Законот за заштита од дискриминација. Доколку мора да се направат стандардни пренатални прегледи во текот на работното време, бремените вработени имаат право да отсуствуваат од работа без губење на платата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.womensnetwork.org/documents/20130530154041482.pdf|title=Equal Opportunities for Women and Men in Kosovo|last=Kosovar Centre for Gender Studies|accessdate=2023-04-14|archive-date=2013-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611190506/http://www.womensnetwork.org/documents/20130530154041482.pdf|url-status=dead}}</ref> Четвртиот дел од Законот за безбедност, здравје и работна средина пропишува дека на бремените вработени не им е дозволено да работат повеќе од 40 часа во една недела, преку ноќни смени или да вршат напорни физички задачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2003_19_en.pdf|title=Safety, Health, and the Working Environment Act|last=Assembly of Kosovo: United Nations Interim Administration in Kosovo}}</ref> По враќањето на работа од породилно отсуство, работничките од Косово имаат право на два часа платено отсуство во текот на целиот работен ден во кој можат да дојат, согласно Законот за заштита на доењето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuvendikosoves.org/common/docs/ligjet/05-L-023%20a.pdf|title=Law No. 05/L -023: On the Protection of Breastfeeding|last=Republika e Kosovës Republika Kosovo - Republic of Kosovo Kuvendi - Skupština - Assembly}}</ref> Бесплатни услуги за згрижување деца се нудат во се поголем број општини за да се олесни преминот од породилно отсуство на работното место и да им се овозможи на новите мајки да го задржат вработувањето <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usaid.gov/results-data/success-stories/free-childcare-program-supports-single-parents-and-their-children|title=Free Child Care AIDS Single Parent and Their Children in Kosovo|last=United States Agency for International Development in Kosovo|date=29 March 2016|accessdate=2023-04-14|archive-date=2022-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206113939/https://www.usaid.gov/results-data/success-stories/free-childcare-program-supports-single-parents-and-their-children|url-status=dead}}</ref> ; Престанок на работниот однос Договорите за работа ги потпишуваат работодавачите и вработените при вработување на нови вработени. Договорот ја детализира улогата што треба да ја има секоја страна во рамките на работниот однос. Опис на работното место, висината на надоместокот, закажаните часови, времетраењето, бројот на дадени денови за одмор, правилата за раскинување, распоредот и локацијата се наведени во договорот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.institutigap.org/documents/18407_Labouranalysis.pdf|title=Policy Brief: Regulating employment in Kosovo Labour law and its Implementation|last=Institute for Advanced Studies GAP|date=2010}}</ref> Договорите може да се потпишат на одредено или неопределено време. Раскинување на договорите за работа може да се случи по истекот на договорот, смртта на работникот или подобноста на работникот за наплата на пензија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.partneretsocial.org/uploads/files/2014/June/20/Labour_Law_in_Kosovo1403267166.pdf|title=Law on Labor in Kosovo|last=European Union Office in Kosovo|accessdate=2023-04-14|archive-date=2017-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206153851/http://www.partneretsocial.org/uploads/files/2014/June/20/Labour_Law_in_Kosovo1403267166.pdf|url-status=dead}}</ref> Ако работата на работникот е незадоволителна, работодавачот може да издаде предупредување дека неуспехот да се подобри успешноста ќе резултира со престанок на работниот однос. Доколку работникот не се подобри по добиеното предупредување, раскинувањето на работниот однос ќе се случи пред датумот првично предвиден во договорот потпишан од двете страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kontrata.net/repository/docs/Terminations_922592.pdf|title=Procedures of Employment Contract Termination|last=United States Agency of International Development in Kosovo|accessdate=2023-04-14|archive-date=2016-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527033132/http://kontrata.net/repository/docs/Terminations_922592.pdf|url-status=dead}}</ref> Раскинување на договорот за вработување може да дојде и во предвидениот рок за раскинување доколку фирмата што вработува повеќе не може да работи поради технички, финансиски или менаџмент неуспех.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oecd.org/employment/emp/Kosovo.pdf|title=Kosovo|last=Organisation for Economic Co-operation and Development|date=September 2015}}</ref> == Транспорт == === Патна мрежа === Патната мрежа се состои од 2.378,7&nbsp;км патишта од кои 137,2&nbsp;км се автопатишта, 755,2&nbsp;км магистрални патишта и 1.486,3&nbsp;км се регионални патишта.:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ask.rks-gov.net/add-news/statistikat-e-transportit-tm3-2021/|title=Statistikat e Transportit, TM3 2021 {{!}}|work=ask.rks-gov.net|accessdate=2022-05-31|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406011802/https://ask.rks-gov.net/add-news/statistikat-e-transportit-tm3-2021/|url-status=dead}}</ref> [[Република Косово|Косово]] е поврзано со [[Албанија]] преку автопатот Р7, кој ја поврзува [[Приштина]] со Вермица и потоа продолжува кон [[Драч]] како автопат А1. [[Република Косово|Косово]] дополнително е поврзано со [[Македонија]] преку автопатот Р6, кој ја поврзува [[Приштина]] со [[Генерал Јанковиќ|Елез Хан]] и бил отворен во 2019 година. === Железен транспорт === Косовските железници покриваат должина од 333&nbsp;км.<ref name="ASKtransport">{{Наведена мрежна страница|url=https://ask.rks-gov.net/media/5566/transport-and-telecommunications-statistics-q2-2020.pdf|title=Transport and Telecommunications Statistics Q2 2020|date=2020-07-30|publisher=Kosovo Agency of Statistics|accessdate=2020-10-03|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225142345/https://ask.rks-gov.net/media/5566/transport-and-telecommunications-statistics-q2-2020.pdf|url-status=dead}}</ref> Во Косово има само две активни железнички линии, една што ја поврзува [[Приштина]] со [[Пеќ]] и друга што ја поврзува [[Приштина]] со [[Скопје]], [[Македонија]]. Косово е дополнително поврзано со [[Србија]], но железницата во моментов не работи по [[Декларација за независност на Косово|прогласувањето на независноста на Косово]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kallxo.com/lajm/transporti-i-izoluar-hekurudhor-i-kosoves/|title=Transporti i "izoluar" hekurudhor i Kosovës|date=2020-01-26|work=Kallxo|access-date=2020-10-03|location=Prishtina|language=sq}}</ref> Во моментов има планови за изградба на железница за поврзување на [[Приштина]] со [[Драч]] во [[Албанија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kosovapress.com/kosova-dhe-shqiperia-nenshkruajne-14-marreveshje/|title=Kosova dhe Shqipëria nënshkruanjë 14 marrëveshje|date=2020-10-20|work=Kosova Press|access-date=2020-10-03|location=Prishtina|language=sq}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://tvklan.al/14-marreveshje-mes-shqiperise-e-kosoves/|title=14 marrëveshje mes Shqipërisë e Kosovës|date=2020-10-02|work=TV Klan|access-date=2020-10-03|location=Tirana|language=sq}}</ref> === Воздушен транспорт === [[Податотека:Pristina_International_Airport_"Adem_Jashari".jpg|мини|220x220пкс| Меѓународниот аеродром во Приштина „Адем Јашари“]] [[Аеродром Приштина|Меѓународниот аеродром во Приштина „Адем Јашари“]] е еден од најфреквентните аеродроми во регионот, со над два милиони патници годишно.<ref>[[Pristina International Airport Adem Jashari]]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.airportpristina.com/news/news-15|title=Prishtina International Airport "Adem Jashari" reaches 2 million passengers|date=2018-12-03|publisher=Prishtina International Airport "Adem Jashari"|language=sq|accessdate=2020-10-03}}</ref> Се планира да се функционализира [[Аеродром Ѓаковица|аеродромот во Ѓаковица]] во југозападниот дел на Косово, кој порано бил воен аеродром и во моментов е надвор од употреба. По [[Косовска војна|Косовската војна]], воздушниот простор на Косово бил контролиран од [[НАТО]]. Денес, Косово го контролира својот долен воздушен простор (до 10.000 стапки), но горниот воздушен простор е контролиран од ''HungaroControl'' од 2014 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nato.int/cps/en/natolive/news_108887.htm|title=NATO re-opens the upper airspace over Kosovo for civilian air traffic overflights|date=2014-04-04}}</ref> Во моментов има два активни воздушни коридори во долниот воздушен простор на Косово, со [[Македонија]] и [[Албанија]], но коридорите со [[Црна Гора]] и [[Србија]] остануваат затворени.<ref>{{Наведени вести|url=http://arkiva.ata.gov.al/kosovo-air-corridors-with-neighboring-countries-to-be-established-by-next-year/|title=Kosovo/ Air corridors with neighboring countries to be established by next year|last=Skenderaj|first=Margarita|date=2015-10-24|work=Albanian Telegraphic Agency|access-date=2020-10-03|location=Tirana|archive-date=2021-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728224027/https://arkiva.ata.gov.al/kosovo-air-corridors-with-neighboring-countries-to-be-established-by-next-year/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://exit.al/shqiperia-dhe-kosova-hapin-nje-rruge-ajrore-mes-tyre/|title=Shqipëria dhe Kosova hapin një rrugë ajrore mes tyre|date=17 јуни 2020|work=Exit News|access-date=2020-10-03|location=Tirana|language=sq}}</ref> == Енергија == Косовската енергетска корпорација моментално е единствената електроенергетска корпорација во Република Косово. Тој е вертикално интегриран и е легално инкорпориран на крајот на 2005 година. Се потпира на екстензивни наоѓалишта на лигнит - 14,7 милијарди тони, петти по големина во светот, со релативно висока калориска вредност за лигнитот. Во 2021 година побарувачката била задоволена од електрани на [[јаглен]] (6.585 GWh), увоз (3.336 GWh) и хидро и [[сончева енергија]] (305 GWh).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/add-news/bilanci-i-energjise-ne-kosove-tm4-2021|title=Bilanci i Energjisë në Kosovë, TM4 2021 {{!}}|work=ask.rks-gov.net|accessdate=2022-06-14|archive-date=2022-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220627113353/https://ask.rks-gov.net/sq/agjencia-e-statistikave-te-kosoves/add-news/bilanci-i-energjise-ne-kosove-tm4-2021|url-status=dead}}</ref> Во југословенско време, Косово бил нето извозник на [[електрична енергија]]. Но, нејзиниот сегашен производствен капацитет е под влијание на многу фактори. Генераторските единици биле дизајнирани за животен век од 30 години, но сите работеле подолго од 28 години, а во некои случаи и 50 години. Тие биле дел од многу поширок интегриран енергетски систем во кој можеле да бидат исклучени заради одржување без локални економски последици. Одржувањето било намалено во периодот од 1989 до 1999 година; и стручни (албански) работници биле отпуштени во 1990 година, а стручните (српски) работници заминале во 1999 година. Се прават големи инвестиции во секторот на обновливи извори на енергија. Во моментов има две завршени ветерни електрани ( [[Bajgora Wind Park|Ветерен парк Бајгора]] и [[Kitka Wind Farm|ветерен парк Китка]]) со комбинирана инсталирана моќност од 137,4 MW.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://balkangreenenergynews.com/kosovos-102-6-mw-wind-farm-bajgora-goes-on-stream/|title=Kosovo's 102.6 MW wind farm Bajgora goes on stream|date=2021-10-25|work=Balkan Green Energy News|language=en-US|accessdate=2022-06-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://balkangreenenergynews.com/kitka-wind-farm-to-be-expanded-by-20-mw/|title=Kitka wind farm in Kosovo* to be expanded by 20 MW|date=2020-09-14|work=Balkan Green Energy News|language=en-US|accessdate=2022-06-14}}</ref> Исто така, чекаат одобрување и други проекти за ветерници и сончеви паркови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://zeri.info/ekonomia/263221/100-milione-euro-investime-ne-energji-ne-vushtrri/|title=100 milionë euro investime në energji në Vushtrri|date=2019-05-27|work=Lajmet e fundit - Zëri|language=en|accessdate=2022-06-14}}</ref> Настрадала и дистрибуцијата. Северните (мнозинско српско) општини добиле бесплатна електрична енергија без никаква можност од страна на Косовската енергетска корпорација да добијат плаќање. Се планира да се запре субвенционирањето на бесплатните напојувања за потрошувачите во четири општини со мнозинско српско население, што чини милиони евра годишно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://balkaninsight.com/2021/11/23/kosovo-to-end-free-energy-supplies-to-serb-majority-municipalities/|title=Kosovo to End Free Energy Supplies to Serb-Majority Municipalities|date=2021-11-23|work=Balkan Insight|language=en-US|accessdate=2022-06-14}}</ref> Во моментов, постојат добри далноводи меѓу соседните земји на Косово и тие вклучуваат далновод од 400 kV со Албанија, Македонија, Црна Гора и Србија. Има и 220 kV далноводи меѓу Косово и Албанија и меѓу Косово и Србија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kostt.com/Content/ViewFiles/Index/KOSTT_Lista_e_Kapaciteteve_te_reja_te_Transmisionit_dhe_Linjave_Interk_2014_2023.pdf |title=Lista e Kapaciteteve te Reja te Transmisionit dhe Linjave |accessdate=2023-04-14 |archive-date=2023-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406011754/https://www.kostt.com/Content/ViewFiles/Index/KOSTT_Lista_e_Kapaciteteve_te_reja_te_Transmisionit_dhe_Linjave_Interk_2014_2023.pdf |url-status=dead }}</ref> == Природни извори == Косово е богато со [[природни ресурси]] и е важен рударски центар во поголемиот дел од својата историја. Во Косово има значително високи резерви на [[олово]], [[цинк]], [[сребро]], [[никел]], [[кобалт]], [[бакар]], [[железо]] и [[боксит]].<ref name="Natural resources key to the future">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Business/?id=1.0.1683003038|title=Kosovo: Natural resources key to the future, say experts|work=adnkronos.com|accessdate=17 March 2011}}</ref> Исто така, се верува дека има околу 14 милијарди тони лигнит. [[Канада|Канадската]] компанија ''Avrupa Minerals Ltd'' ги постигнала правата на тригодишна програма за рударство, со почеток на работата во летото 2011 година <ref name="Avrupa targets Kosovo lead, zinc">{{Наведени вести|title=Interview-Canada's Avrupa targets Kosovo lead, zinc|date=17 March 2011|publisher=Reuters}}</ref> Во 2005 година, Дирекцијата за рудници и минерали и [[Светска банка|Светската банка]] процениле дека Косово има минерали во вредност од 13,5 милијарди евра.<ref name="Kosovo's mineral resources at 13.5bn euros">{{Наведена мрежна страница|url=http://kosovareport.blogspot.com/2005/01/world-bank-survey-puts-kosovos-mineral.html|title=World Bank survey puts Kosovo's mineral resources at 13.5bn euros|date=28 January 2005|work=kosovareport.com|accessdate=17 March 2011}}</ref> Сепак, Косово има висока густина на население и згради според стандардите на Југоисточна Европа, а целосната експлоатација на овие ресурси по прифатлива еколошка цена можеби не е лесна. === Депозити на минерали === ; Лигнит Лигнитот е од исклучително значење во Косово. Тоа придонесува со 97% од вкупното производство на електрична енергија, а само 3% се базирани на [[хидроенергија]]. Со 14.700 мегатони, Косово поседува петти по големина докажани резерви на лигнит во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kosovo-mining.org/kosovoweb/action/switchLanguage.do?activePagePath=/al/mining/minerals.html&language=en|title=Mineral deposits|work=www.kosovo-mining.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316020348/http://www.kosovo-mining.org/kosovoweb/action/switchLanguage.do?activePagePath=%2Fal%2Fmining%2Fminerals.html&language=en|archive-date=2013-03-16}}</ref> Лигнитот се дистрибуира низ басенот на Косово, [[Дукаѓин]] и [[Дреница]], иако ископувањето досега било ограничено на косовскиот басен. Првите систематски записи за експлоатација на лигнит датираат од 1922 година, кога во косовскиот басен започнало ископувањето со мали, плитки подземни простории и столбови. Големото освојување на лигнитот започнало со првото производство од отворените рудници Мираш (1958) и Бард (1969), со употреба на багери на тркала. Кумулативната експлоатација од почетокот на рударството во 1922 година до крајот на 2004 година изнесува 265 мегатони. Геолошки, косовските рудници за лигнит експлоатираат едно од најповолните наоѓалишта на лигнит во Европа. Просечниот сооднос на соголување е 1,7 m3 отпад до еден тон јаглен, а вкупниот проценет економски ресурс е еден од најбогатите во Европа, што би овозможило амбициозни шеми за производство и проширување на електрична енергија во наредните децении. Лигнитот е со висок квалитет за производство на електрична енергија и добро се споредува со ресурсите на лигнит во соседните земји по низа параметри. Косовскиот лигнит варира во нето калориската вредност од 6,28 до 9,21 MJ/kg, во просек 7,8 MJ/kg. Наслагите (по старост на [[плиоцен]]) можат да бидат дебели до 100 m, но просечни 40 m и да поседуваат просечен сооднос на лента од 1,7:1. Оваа комбинација значела дека цената на електричната енергија на лигнит во Косово е најниска во регионот. Цената на Косово од 0,62 €/GJ се споредува поволно со 0,88 €/GJ во Бугарија и 1,34 €/GJ во Србија и Црна Гора. Понатамошниот развој на ископувањето на лигнит на среден рок ќе продолжи со експлоатација на рударското поле Сибовц во северниот дел на косовскиот басен и дава одлична можност за приватни инвеститори. ; Оловен [[цинк]] - [[сребро]][[Податотека:Inside_The_Trepca_Mine.JPG|мини|295x295пкс| Рудник Трепча во Митровица, Република Косово]] Во она што денес е Косово, ископувањето на основни метали е столб на економијата уште од предримско време. [[Илири]]<nowiki/>те, [[Римјани]]<nowiki/>те, [[Византијци]]<nowiki/>те, [[Саксонци]]<nowiki/>те, [[Турци]]<nowiki/>те, [[Французи]]<nowiki/>те и [[Британци]]<nowiki/>те извршиле екстензивно ископување во регионот. Овие активности се базирани на серија од девет рудници, од кои пет го сочинуваат денешниот комплекс Трепча . Модерното рударство започнало во 1930-тите, кога британската компанија ''Selection Trust Ltd'' го обновила комплексот Трепча, вклучувајќи го и развојот на фабрика за батерии која го искористи олово. Активното рударство престанало за време на [[NATO bombing campaign|бомбардирањето на НАТО]] во 1998 година. Локациите на рудниците Трепча го дефинираат минералниот појас Трепча. Во овој појас се наоѓаат три зони на минерализација во СНЗ-ЈЈИ каде што се наоѓаат рудни наоѓалишта. Зоната I го опфаќа рудникот Ново Брдо и ја следи границата помеѓу [[Vardar Zone|Вардарската зона]] и косовскиот сектор на [[Serbo-Macedonian Massif|српско-македонскиот масив]], кој се одликува со екстензивни [[неоген]]и калкално-алкални вулкани и интрузиви. Зоната II ги опфаќа рудниците Бело Брдо, Стан Терг и Хајвалија. Оваа зона го следи главниот расед што го означува источниот раб на сливот на [[Миоцен]] Приштина и неговото проширување до СНЗ и натрапните и [[вулкан]]ски комплекси во северно Косово. Зоната III го опфаќа рудникот Црнац и е домаќин на голем број појави на олово-цинк долж западната граница на Вардарската зона, каде што е во контакт со структурниот блок Динарид Дрина-Ивањица (Дреница). Преземени се тековни проценки за комбинираните резерви на ископување за петте рудници, но сите наоѓалишта се отворени на длабочина и нивната должина на удар е неизвесна, поради недостаток на систематско истражување и дефинитивно дупчење. При експлоатацијата на олово-цинк-сребро кај [[Farbani Potok|Фарбани поток]] (Артана-Ново Брдо), откриени се околу 3 мегатони висококвалитетен халојзит. Ова е само едно од петте познати експлоатирачки наоѓалишта на оваа глина со многу висока вредност (140–450 УСД/т), а другите четири се во Нов Зеланд, Турција, Кина и Јута, САД. Моменталното светско производство се проценува на 150.000 тони годишно. ; [[Никел]] Поранешни операции за ископ на латерит на отворен коп биле преземени во Чикатова (Душкаја и Суке) и Главица. Преостанатите резерви за минирање се пресметани како 13,2 мегатони во просек 1,42% никел и 0,05% кобалт. Производството престанало во 1999 година. Купувачот на Фероникели, IMR/Alferon, платил 33 милиони евра (38,76 милиони долари) за фабриката. Компанијата морала да инвестира најмалку 20 милиони евра во првите три години и да вработи 1.000 на крајот од првата година. Рударско-металуршкиот комплекс Фероникели во Дренас е формиран во 1984 година за производство на фероникел за извоз. Тој произведувал и извезувал 6.800 тони никел годишно, во инготи на фероникел, пред 1990-тите, но од 1998 до 2006 година бил неактивен. Фероникели има три отворени рудници: рудникот Душкаја со проценети резерви од 6,2 милиони тони; рудникот Сука - 0,8 милиони тони и Главица со 6,8 милиони тони. Фероникели сега е еден од главните извозници на Косово. ; [[Хром]] Ланец на хромитни мешунки од алпски тип во југозападно Косово се дел од серијата линеарни наоѓалишта кои продолжуваат во Албанија. Овие мешунки се мали, но со висок степен и во Албанија се знае дека поседуваат зголемени нивоа на метали од платина група (PGM). Од крајот на [[Втората светска војна]] до 1956 година рудите, првенствено од рудникот во Ѓаковица ги обработувала велепоседничко друштвота „''Дева''“, а рудата со директна испорака била испратена на третман во Албанија. Кога висококвалитетната руда била исцрпена, Косово почнал да увезува 30.000-50.000 t/год хромит руда од Албанија. Ова престанало кога фабриката била затворена во 1991 година. Никакво значајно истражување за хром не е преземено веќе неколку децении. ; [[Боксит]] и [[варовник]] Косовските наоѓалишта на боксит се сместени во [[Karst limestone|карстен варовник]] и се експлоатирани во серија јами што го опфаќаат рудникот Гребник. Домаќинскиот варовник бил обработен како градежен материјал и значителни резерви на скршени варовнички остатоци на локацијата. Рударството започнало во 1966 година и престанало во 1990 година, поради влошената политичка клима во Косово. Вкупното производство било 2,85 мл. Традиционалните пазари за боксит од Гребник биле Романија, Германија и Русија. Рудникот имал капацитет за мешање и вреќи за производство на ѕиден малтер; производството било 5.000 t/год, за домашниот пазар и Црна Гора и Македонија. ; Магнезит Косово поседува два рудници за магнезит (MgCO3) во Голеш и Стрезовец. И двата првично биле работени како каменоломи и преместени во подземни операции пред нивното затворање во 1999 година. Пред 1990 година, операцијата Голеш произведувала 110.000 t магнезит, 22.000 t синтерувана магнезија и 10.000 t каустична калцинирана магнезија годишно. До рудникот Голеш се пристапува преку окно, додека до Стрезовц се пристапува преку хоризонтална патека во падината. Двата рудници неодамна се ставени на приватизација. ; Извадени материјали [[Република Косово|Косово]] е богато со висококвалитетни градежни минерали, како што се [[андезит]], [[базалт]], [[Дијабаз|дијабас]], [[габро]], [[гранит]], варовник и [[мермер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kosovo-mining.org/kosovoweb/action/switchLanguage.do?activePagePath=%2Fal%2Fmining%2Fminerals.html&language=en|title=Mineral deposits|work=www.kosovo-mining.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316020348/http://www.kosovo-mining.org/kosovoweb/action/switchLanguage.do?activePagePath=%2Fal%2Fmining%2Fminerals.html&language=en|archive-date=16 March 2013|accessdate=11 January 2022}}</ref> == Вина == [[Вино]]то историски се произведувало во Косово. За време на [[Југославија|југословенскиот период]], покраината Косово била една од најголемите производители на вино во федерацијата. Во 1989 година Косово само во [[Германија]] извел 40 милиони литри вино.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ard-wien.de/2017/04/24/der-kosovo-und-seine-weine/|title=Der Kosovo und seine Weine Nicht nur 'Amselfelder'|last=Hamiti|first=Besnik|date=2017-04-24|work=ARD|access-date=2020-10-03|location=Vienna|language=de}}</ref> Политичката нестабилност по задушувањето на [[Социјалистичка Автономна Покраина Косово|автономијата на Косово]] и последователната [[Косовска војна|војна]] довеле до колапс на винската индустрија и уништување на голем дел од инфраструктурата за производство на вино во 1990-тите. Оттогаш производството на вино закрепнува. Главното срце на косовската винска индустрија е во [[Ораховац|Раховец]] каде се произведуваат милиони литри вино. Главните вина произведени во Косово вклучуваат пино ноар, мерло и [[шардоне]]. Косово неодамна извезува вина во [[Германија]] и [[Соединети Американски Држави|САД]].<ref name="Kosovo's wines flowing again">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15401459|title=Kosovo's wines flowing again|date=29 October 2011|work=BBC News|access-date=29 October 2011}}</ref> == Трговија == Косово е мала отворена економија и главно увезува повеќе стоки и услуги отколку што извезува. Таа е посветена на либерализација на трговијата. Учеството во регионалните и пошироките механизми за олеснување на трговијата била една од главните цели на политиката на косовските институции. Зајакнувањето на трговијата во Косово преку либерализирана трговија бара да се воспостават три аспекти, рационализација и замена на увозот, олеснување на трговијата и промоција на извозот. Станува збор за интегрирана извозна стратегија на Конференција на Обединетите нации за трговија и развој, која дава подеднакво значење на конкурентноста на домашниот пазар и конкурентноста на странскиот пазар.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mti-ks.org/repository/docs/Trade_Policy_of_Kosovo_2009.pdf |title=Trade Policy of Kosovo, 2009. |accessdate=2023-04-14 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075853/http://mti-ks.org/repository/docs/Trade_Policy_of_Kosovo_2009.pdf |url-status=dead }}</ref> Најголем извозен пазар на Косово е [[Италија]] (во просек од 84 милиони евра), потоа [[Албанија]] (34 милиони евра), [[Република Македонија]] (31 милиони евра) и [[Германија]] (24 милиони евра).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esk.rks-gov.net/tregtia-e-jashtme/tabelat|title=ESK Statistics Table 7|accessdate=30 November 2014|archive-date=2013-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819032844/http://esk.rks-gov.net/tregtia-e-jashtme/tabelat|url-status=dead}}</ref> Увозот е претежно од земјите од [[Европската Унија]] и Средноевропскиот договор за слободна трговија. [[Македонија|Република Македонија]] е најголем извозник во Косово (со 366 милиони евра), а потоа следат [[Германија]] (293 милиони евра), [[Србија]] (255 милиони евра) и [[Турција]] (184 милиони евра).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esk.rks-gov.net/tregtia-e-jashtme/tabelat|title=ESK Statistics Table 6|accessdate=30 November 2014|archive-date=2013-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819032844/http://esk.rks-gov.net/tregtia-e-jashtme/tabelat|url-status=dead}}</ref> Извозот до декември 2011 година достигнал 319 милиони евра, во кој доминира значително поголем увоз од 2,49 милијарди евра. Ова е зголемување за 7,8% за извозот и 15,5% за увозот во споредба со истиот период во 2010 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esk.rks-gov.net/tregtia-e-jashtme/tabelat|title=ESK Statistics Table 2|accessdate=30 November 2014|archive-date=2013-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819032844/http://esk.rks-gov.net/tregtia-e-jashtme/tabelat|url-status=dead}}</ref> Надворешно-трговската размена покажува нето дефицит од 2,17 милијарди евра за декември 2011 година, што е зголемен за 302 милиони во однос на истиот период 2010 година. Еден од најлошите проблеми со кои се соочува Косово е негативниот трговски биланс, тоа се влошува поради високото ниво на неформална економска активност и неконтролираниот црн пазар, предводен од нелегални групи во северно Косово. Во извозот доминираат главно суровините. Либералниот трговски режим на Косово се одликува со едноставност и неутралност, клучни одлики кои се сметаат за важни за стимулирање на растот предводен од приватниот сектор, како и создавање услови за здрав извоз. Но, бидејќи либерализацијата на трговијата не била придружена со подобрување на конкурентноста на новите домашни производни сектори, Косово се соочува со огромен трговски дефицит.<ref>[http://www.lmps.gofor.de/riinvest2003aTRADE%20POLICIES%20AND%20EXPORT%20PROMOTION%20IN.pdf Trade Policies and Export Promotion in Kosovo (RIINVEST Research)]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Мртва врска|date=August 2019}}</ref> Во јуни 2009 година, Косово се приклучил на [[Светска банка|Светската банка]] и [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]], а Косово почнал да го сервисира својот дел од долгот на поранешна Југославија. Со цел да помогне во интегрирањето на Косово во регионалните економски структури, Привремената административна мисија на Обединетите нации во Косово го потпишала (во име на Косово) нејзиниот пристап кон Средноевропскиот договор за слободна трговија во 2006 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dogana.rks-gov.net/en/CEFTA|title=FTA Kosovo Customs Department|last=Rolling CMS Demo|work=Rolling CMS Demo|accessdate=30 November 2014|archive-date=2016-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160628221511/http://dogana.rks-gov.net/en/CEFTA|url-status=dead}}</ref> Србија и [[Босна и Херцеговина]] претходно одбиле да го признаат царинскиот печат на Косово или да ги продолжат намалените царински привилегии за косовските производи според Средноевропскиот договор за слободна трговија, но двете земји ја продолжиле трговијата со Косово во 2011 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kosovo/|title=CIA Factbook:Kosovo|accessdate=30 November 2014|archive-date=2021-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204144331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kosovo/|url-status=dead}}</ref> == Список на компании == === Банки === ; Комерцијалните банки кои работат во Косово го забележале својот најголем профит од нивното основање. Во текот на 2011 година, осумте деловни банки кои работат на финансиските пазари во земјава заедно забележале добивка од над 37 милиони евра. Поголем процент од вкупната добивка забележале „Прокредит банка“ и „Рајфајзен банка“. Првата забележала добивка од 16,8 милиони евра, додека „Рајфајзен“ над 12 милиони евра.<ref>This information was provided by the commercial banks to the Central Bank of Kosovo.</ref> Во споредба со 2010 година, деловните банки во 2011 година имале околу 5 милиони евра повеќе добивка. Вкупната нето вредност на кредитите дадени од деловните банки наведени на 31 декември 2011 година изнесува 1,562 милијарди евра. Во меѓувреме, во 2010 година, нето вредноста на кредитите дадени од деловните банки изнесувал 1,335 милијарди евра. Во текот на 2011 година, кредитирањето е зголемено за 227 милиони евра. Вредноста на депозитите во текот на 2011 година е зголемена за 100 милиони евра и достигна вкупно 2,097 милијарди евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eciks.org/english/lajme.php?action=total_news&main_id=1218|title=ECIKS News: Banks in Kosovo profit 37 million Euros in 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310170030/http://www.eciks.org/english/lajme.php?action=total_news&main_id=1218|archive-date=2012-03-10|accessdate=2012-02-16}}</ref> Соединетите Американски Држави и Косово во септември 2012 година потпишале револуционерна кредитна шема за развој на земјоделството во вредност од над 20 милиони евра. Програмата треба да обезбеди гаранции за заеми на шест косовски банки за издавање заеми на земјоделците и земјоделските бизниси, зголемувајќи го кредитирањето на секторот што е ограничен поради недостатокот на пристап до кредити.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/us-helps-kosovo-farmers-with-20-mil-euros|title=US Channels €20 Million to Kosovo Farmers|date=27 September 2012|accessdate=30 November 2014}}</ref> ; Комерцијални банки на Косово * Банка Економика * БКТ Косово * БПБ Банка за Бизнис * ЛЕСНА нбфи * НЛБ Банка * ПроКредит Банка Косово * Рајфајзен банка Косово АД * ТЕБ Косово * [[Турска Бизнис Банка|IŞBANK]] === Телекомуникации === Косово има два Глобални системи за мобилни комуникации 900&nbsp;MHz мрежи, Вала и ИПКО. Префиксот на тие оператори е +383. Теленор и Телеком Србија (српски оператори) порано имале покриеност во [[Приштина]] и некои други мали области на Косово, но нивните кули биле демонтирани на независната територија, така што GSM покриеноста сега ја нудат само двата локални оператори. Во 2009 година во Косово се појавил првиот мобилен виртуелен мрежен оператор. Се вика D3 и ја користи словенечката мрежа на IPKO. Вториот MVNO, Z Mobile, ја користи мрежата на Вала и префиксот Монако.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prepaidgsm.net/en/kosovo.html|title=PrePaidGSM: Kosovo|accessdate=30 November 2014}}</ref> Постојат два виртуелни оператори : * D3 Mobile - префикс 043 * Z Mobile - префикс 045 [[GSM]]-услугите во Косово ги обезбедуваат Вала, подружница на ПТК и ИПКО, компанија во сопственост на словенечки Телеком, која ја добила втората лиценца за мобилен оператор во Косово и започнала со работа кон крајот на 2007 година. Вала има над 850.000 претплатници, главно преку при-пејд систем, додека ИПКО за само неколку месеци добил над 300.000 претплатници. ; Удел на пазарот Врз основа на извештајот на ТРА, ВАЛА останува лидер на пазарот на мобилна телефонија во Косово, преземајќи 67% од вкупниот број, доколку се вклучи Z-mobile виртуелниот оператор, кој ја користи инфраструктурната мрежа ВАЛА. {| class="wikitable" !Инфраструктура ! Мрежа ! Операторот за удел на пазарот |- | ВАЛА | ВАЛА | 67% |- | Z-Mobile (виртуелен оператор) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zmobileonline.com/en/news/1229|title=Z Mobile - News|archive-url=https://web.archive.org/web/20111228004923/http://www.zmobileonline.com/en/news/1229|archive-date=2011-12-28|accessdate=2012-02-17}}</ref> | Вала | 4% |- | ИПКО | ИПКО | 29% |} ;Интернет во Косово *КВ - 2.350.000 жители (2015) - територијална површина: 10.908 км 2 *Главен град: Приштина - население 500.000 (ст.) *1.693.942 корисници на Интернет заклучно со март 2021 година, 93,6% пенетрација, по GfK. *Корисници на Фејсбук, 1.000.000 (процен. ) == Наводи == {{наводи}} ==Белешки== {{notelist}} {{Европа по тема|Економија на}} [[Категорија:Економија на Косово| ]] en7vihfzjjp0no53zwyivxw31k0cjt2 0 1322941 5622978 5621323 2026-09-02T13:36:56Z Gurther 105215 5622978 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}{{Infobox musical artist |name =Рајна |background = solo_singer |image = RaynavRazgrad.jpg |caption = |birth_name = Рајна Кирилова Терзиска |alias = |birth_date = {{роден на|20|септември|1981}} |birth_place ={{роден во|Свети Врач}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]],(фолклор) |years_active = 2001 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Константин]], [[Димана]] |website = }} {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Раина]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 15 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 86 (поп фолк) 97 (фолклорни) |Singles = |1Option = 2 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color =Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }}'''Рајна''' (р. {{родена во|Свети Врач}}, {{роден на|20|септември|1981}}) — [[Поп|поп-фолк]] пејачка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * Гасне пламък (2002) * Майко, една си на света (2003) - са Иван Дяков * Агресия (2003) * Добра новина (2004) * Любов по скалата на Рихтер (2005) * Райна (2007) * Майко, една си на света (2007) * Както друга никоя (2008) * Македонско девойче (2011) * Вътре в мен (2012) * Хубава си, моя горо (2014) * Тежко мина младостта (2018) * Една на милион (2019) * Българийо, една (2020) * За моята майка (2022) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Наша е нощта'' || 2001 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''Кой'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Гасне пламък'' || 2001 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''По-добре'' || 2002 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''Не бях ли'' || 2002 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''Люби ме'' || 2002 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''Нямам сили'' || 2002 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''Нося те в сърцето'' || 2002 || Румен Атанасов,Георги Колев |- | ''„Да“ на любовта'' || 2002 || Румен Атанасов |- | ''Любов не прося'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Агресия'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Болка от спомени'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Студени'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Ти ме лъжеш най-добре'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хиляди жени'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Загуби всичко'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тежка диагноза'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Как'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Добре си, но ще се оправиш'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''И това е любов'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Любов по скалата на Рихтер'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две листа'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Това ми е специалността'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Като летен грип'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''По всяко време'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Думите не стигат'' || 2006 || Петјо Картулев |- | ''Ти си ми всичко'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Ние знаем как'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Цип на устата'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''От един инат'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Глезената, гледаната'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Двама'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''1.90 м.'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Мога и сама'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Ти дали видя'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Големи думи'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Нежна полиция'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси,Јордан Петков |- | ''От утре'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Грешка'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Нещо неморално'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Какъв подарък'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ще ти говоря за любов'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Жени като теб'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Какво ти мисля'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Мирно'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Пълна промяна'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Merry Christmas'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Ти ли си'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Кажи и, че съм ти сестра'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Лошо момче'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''На кой е колата'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Не ползвам чужди вещи'' || 2011 || Николај Скерлев |- | ''Вътре в мен'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Монахини будни няма'' || 2012 || Јордан Петков |- | ''Нищо лично'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Ще кажа да'' || 2012 || Николај Скерлев |- | ''Много се лъжеш'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Виновен'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Хвана ли ми'' || 2013 || Јордан Петков |- | ''Ако е да е'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Тук и сега'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Лицемери'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Няколко рокли'' || 2015 || Александар Моллов |- | ''Написано с любов'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Нахално хубава'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''И дори да боли'' || 2016 || Николај Скерлев |- | ''Принцеса'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сафари'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зле те чувам'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бразилка'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Една на милион'' || 2018 || Георги Нинов,Иван Иванов |- | ''А бях ти казала'' || 2019 || Иван Димитров – Torex |- | ''Ще ти мине'' || 2020 || Иван Димитров – Torex |- | ''Направо ми заспа'' || 2020 || Иван Димитров – Torex |- | ''Мръсните им усти'' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Нова страница'' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Един за друг'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Дива котка'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Туп-туп'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Тихо ти'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Прости ми, мило'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Няма да те пусна'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Скрити номера'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Мохито'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Брутална'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Мило мое'' || 2026 || Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026 || Иван Димитров – Torex |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | '' Вековна земьо '' || 2002 || Майко, една си на света 2/Гасне пламък || Румен Атанасов/Георги Колев |- | '' Заплачи, моя Македонийо '' || 2002 || Майко, една си на света || Румен Атанасов/Георги Колев |- | '' Хоро се вие '' || 2002 || Майко, една си на света || Румен Атанасов |- | '' Мой роден край '' || 2002 || Майко, една си на света 2 || Георги Колев |- | '' Я кажи ми, облаче ле бяло '' || 2003 || Майко, една си на света || Румен Атанасов |- | '' Майко, една си на света '' || 2003 || Майко, една си на света || Румен Атанасов |- | '' Три години '' || 2003 || Майко, една си на света 2/Майко, една си на света || Румен Атанасов |- | '' Поповото Стойне/Давай ме, мила мамо '' || 2007 || Майко, една си на света 2/Майко, една си на света || |- | '' Кажи, Райне '' || 2007 || Майко, една си на света 2/Майко, една си на света || |- | '' Сватба '' || 2007 || Майко, една си на света 2 || |- | '' Кога падна над Пирина '' || 2007 || Майко, една си на света 2 || |- | '' По друм одам '' || 2007 || Майко, една си на света 2 || |- | '' Орлови криле '' || 2007 || Майко, една си на света 2 || |- | '' Послание '' || 2007 || Майко, една си на света 2 || |- | '' Македонско девойче '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Бела гълабица '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Що ти са очи плакали, Яно '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Славей ми пее '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Сите девойчиня '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Ако среша, нека изгорам '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Димитрия '' || 2010 || Македонско девойче || |- | '' Литни ми соколе '' || 2011 || Македонско девойче || |- | '' Българийо любима '' || 2011 || Македонско девойче || |- | '' Сите пеят '' || 2011 || Македонско девойче || |- | '' Не можам душо '' || 2011 || Македонско девойче || |- | '' Камен да беше, ќе ми простеше '' || 2011 || Македонско девойче || |- | '' Една песен '' || 2011 || – || |- | '' Садила Яна '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Ела се вие '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Спремай се, спремай '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Машала '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Що да сторам '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Заплакала е Стара планина '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Целувай ме, мило либе '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Пилето ми пее '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Чешма шарена '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Сойка птица '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Песен за Сандански '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Жълта дюла, бело грозде '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Македонийо, жална ле майко '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Хубава си, моя горо '' || 2014 || Хубава си, моя горо || |- | '' Тежко мина младостта '' || 2015 || Тежко мина младостта || |- | '' Мома оди за вода '' || 2016 || Тежко мина младостта || |- | '' Защо пиеш, приятеле '' || 2016 || Тежко мина младостта || |- | '' Конче си изведох '' || 2017 || Тежко мина младостта || Петјо Картулев |- | '' Айде, расти, расти '' || 2017 || Тежко мина младостта || Петјо Картулев |- | '' Дъще моя '' || 2017 || Тежко мина младостта || Петјо Картулев |- | '' По друм одам (нова верзија) '' || 2017 || Тежко мина младостта || Радослав Георгиев |- | '' Песен за младостта '' || 2017 || Тежко мина младостта || Петјо Картулев |- | '' Гледай ме, гледай '' || 2018 || Тежко мина младостта || Петјо Картулев |- | '' Калино, Калинче '' || 2018 || Тежко мина младостта || |- | '' Елено моме '' || 2018 || Тежко мина младостта || |- | '' Писмо ми пише '' || 2018 || Тежко мина младостта || Петјо Картулев |- | '' Зайка '' || 2019 || Българийо, една || Петјо Картулев |- | '' Пролетно слънце '' || 2019 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Мъка ме налегна '' || 2020 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Българийо, една '' || 2020 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Рума мома '' || 2020 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Росен, зелен Росен '' || 2020 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Ой ле, Ружо '' || 2020 || Българийо, една || Петјо Картулев |- | '' Елено, керко '' || 2020 || Тежко мина младостта || Иван Димитров – Torex |- | '' Снощи съм, мамо '' || 2020 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Гинка '' || 2021 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Сади Рада '' || 2021 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Черен гарван '' || 2021 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Мома за вода '' || 2021 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Горо ле '' || 2022 || За моята майка/Майко, една си на света 2 || Иван Димитров – Torex |- | '' Тръгнали ми са, тръгнали '' || 2022 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Майчина обич '' || 2022 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Мятало Ленче ябълка '' || 2022 || Българийо, една || Иван Димитров – Torex |- | '' Майко '' || 2022 || За моята майка/Майко, една си на света 2 || Иван Димитров – Torex |- | '' Понапил ми се Илия '' || 2022 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Хубав е животът '' || 2022 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Обичам, мамо, обичам '' || 2023 || За моята майка || Иван Димитров – Torex |- | '' Гайди се чуват '' || 2023 || – || Иван Димитров – Torex |- | ''Мале, старо мале'' || 2023 || – ||Иван Димитров – Torex |- | ''Катерино, кротко пиле'' || 2023 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''Научила се Тудора'' || 2023 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''Разболял ми се Никола'' || 2024 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''Мама сина жени'' || 2024 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''Събрали се, мамо'' || 2024 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''Млада невеста под върба седи'' || 2024 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Назим ми легна'' || 2024 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''-Три години, майко'' || 2024 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Мъжко чедо'' || 2025 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Мома в зандани'' || 2025 ||– || Иван Димитров – Torex |- | ''Искам само да благодаря'' || 2025 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Ой, момче'' || 2025 || – || Радослав Георгиев |- | ''Шар планино'' || 2025 ||– || Георги Нинов |- | ''Пак баба не яла'' || 2025 ||– || Георги Нинов |- | ''Кажи ми, моме Невено'' || 2025 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Йоване, мори Йоване'' || 2026 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Манда майка си тихом думаше'' || 2026 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Ах, да знаеш, майко'' || 2026 ||– || Радослав Георгиев |- | ''Гано, Ганке'' || 2026||– || Радослав Георгиев |- | ''Мома Елена'' || 2026||– || Георги Нинов |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Когато лъжеш любовта'' || 2002 || |- | ''Сладко излъжи'' || 2002 || |- | ''Питам'' || 2003 || |- | ''Фреш от портокал'' || 2003 || |- | ''Бог ми е свидетел'' || 2003 || |- | ''С аромат на жена'' || 2003 || |- | ''Всичко искам да забравя'' || 2004 || |- | ''Признание'' || 2004 || |- | ''Добра новина'' || 2004 || |- | ''Фантазия'' || 2005 || |- | ''Нямо сърце'' || 2005 || |- | ''По-полека'' || 2006 || |- | ''300 листа любов'' || 2007 || |- | ''На всички обичани преди'' || 2007 || |- | ''Вземи свободата'' || 2008 || |- | ''Има или няма'' || 2008 || |- | ''Дай ми любов'' || 2009 || |- | ''Онези три неща'' || 2013 || Петјо Картулев |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] bjusn8j33xf68ex5comtpss55b00o7n 0 1324464 5623193 5608906 2026-09-03T07:11:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623193 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Знаме|Name=Државата Мичиген|Article=|Image=Flag of Michigan.svg|Nickname=|Use=110000|Symbol={{FIAV|110000}}{{FIAV|normal}}{{FIAV|Mirror}}|Proportion=2:3|Adoption={{Start date and age|1911|8|1|mf=y}}|Design=A [[Seal of Michigan#Greb of Michigan|државен грб]] на сино поле.|Image2=Flag of the Governor of Michigan.svg|Nickname2=[[Знамиња на гувернерите на Соединетите Американски Држави|Знаме]] на [[гувернерот на Мичиген]]|Use2=Знамето на гувернерот на Мичиген|Design2=[[Seal of Michigan#Coat of arms of Michigan|Грб на Мичиген]] на бело поле|Adoption2={{start date and age|1911|8|1|mf=y}}|Designer=}} '''Знамето на државата Мичиген''' е [[грб]] поставен на темно сино поле, како што е утврдено со државниот закон [[Мичиген|на Мичиген]].<ref name="MCL 209">[http://www.legislature.mi.gov/(S(xsplfn311t0tbe45nqbnaibg))/mileg.aspx?page=getObject&objectName=mcl-Act-209-of-1911 Act 209 of 1911 Coat-of-Arms and State Flag] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171016221904/http://www.legislature.mi.gov/(S(xsplfn311t0tbe45nqbnaibg))/mileg.aspx?page=getObject&objectName=mcl-Act-209-of-1911 |date=2017-10-16 }} in Michigan Compiled Laws</ref> Гувернерот има варијанта на знамето со бело поле наместо сино.<ref name="MCL 209" /> Државата има официјален месец на знамето од 14 јуни до 14 јули.<ref name="fj">{{Наведени вести|url=https://www.mlive.com/news/index.ssf/2012/04/did_you_pledge_allegiance_to_t.html|title=Did you pledge allegiance to the Michigan flag today?|last=Murray|first=Dave|date=April 9, 2012|work=Flint Journal|access-date=July 12, 2018|publisher=MLive.com}}</ref> == Дизајн == Државниот грб прикажува син штит, врз кој сонцето изгрева над езеро и полуостров, и човек со крената рака, кој го претставува мирот и држи долг пиштол, претставувајќи ја борбата за државата и нацијата како погранична држава. Како [[Штитодржач|штитодржачи]], лосот и лосот потекнуваат од грбот на компанијата Хадсон Беј и прикажуваат големи животни од Мичиген. Ќелавиот орел ги претставува Соединетите Држави, кои ја формираа државата Мичиген од северозападната територија.<ref name="netstate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.netstate.com/states/symb/flags/mi_flag.htm|title=The Michigan State Flag|date=2017-08-29|work=Netstate|accessdate=2023-07-04|archive-date=2013-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510105704/http://www.netstate.com/states/symb/flags/mi_flag.htm|url-status=dead}}</ref> Дизајнот содржи три [[Латински јазик|латински]] мото. Од врвот до дното тие се: # На црвената лента: „ E Pluribus Unum “, значи „Од многуте, еден“, мотото на Соединетите Држави. # На светло синиот штит: „ {{Јаз|la|Tuebor}} ", значи "Ќе бранам". # На белата лента: „ {{Јаз|la|Si Quæris Peninsulam Amœnam Circumspice}} ", значи "Ако бараш пријатен полуостров, погледни за тебе.", и е официјалното државно мото. Тоа е едно од десетте американски државни знамиња на кои има орел, заедно со оние на [[Знаме на Илиноис|Илиноис]], [[Знаме на Ајова|Ајова]], Мисури, Њујорк, [[Знамето на Северна Дакота|Северна Дакота]], [[Знаме на Орегон|Орегон]], Пенсилванија, [[Знаме на Јута|Јута]] и [[Знаме на Вајоминг|Вајоминг]] . == Историја == Денешното знаме, усвоено во 1911 година, е третото државно знаме. На првото знаме бил прикажан портретот на првиот гувернер на Мичиген, Стивенс Т. Мејсон, на едната страна и државниот грб од другата страна. Првото знаме е целосно изгубено и нема слики од него, колку што се знае. Второто знаме, усвоено во 1865 година, го прикажувал државниот грб на едната страна и грбот на Соединетите Држави од другата страна.<ref name="ml">{{Наведени вести|url=https://www.mlive.com/entertainment/2017/07/the_5_most_ridiculous_things_a.html|title=The 5 most ridiculous things about Michigan's state flag|last=Serba|first=John|date=July 21, 2017|work=MLive.com|access-date=April 30, 2019}}</ref> Северноамериканското вексилолошко здружение, во своето истражување од 2001 година за знамињата на [[Знамиња на сојузните држави на САД|сојузните држави, американските територијални]] и канадски провинциски знамиња, го оцени тековното знаме на Мичиген на 59-то место од 72 оценети знамиња. Испитаниците во истражувањето дадоа просечна оценка од само 3,46 од можни 10 поени.<ref name="ml0">{{Наведени вести|url=https://www.mlive.com/news/detroit/2016/11/new_bill_proposes_design_conte.html|title=Bill proposes design contest for new Michigan flag|last=Raven|first=Benjamin|date=November 13, 2016|work=Mlive Detroit|access-date=April 30, 2019|publisher=Mlive Media Group}}</ref> Во ноември 2016 година, во законодавниот дом на државата Мичиген бил воведен предлог-закон од страна на сенаторот Стивен Биеда, кој предвидувал комисија за знаме да раководи со јавен конкурс за дизајн за промена на сегашното државно знаме,<ref name="ml0"/> Формирањето комисија за знаме било предложено повторно во 2021 година, од страна на претставникот Андреа Шредер. Мерката е упатена до комисија, каде по неа не било преземено ништо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legislature.mi.gov/(S(mweo124lgzavds4jixfz1wm2))/mileg.aspx?page=getobject&objectname=2021-HB-4567|title=House Bill 4567 (2021)|publisher=Michigan Legislature|accessdate=April 14, 2023}}</ref> == Залог == Заклетвата за верност на државното знаме на Мичиген напишана од Харолд Г. Кобурн и официјално усвоена во 1972 година.<ref name="fj"/> {{cquote|Се заколнувам на верност на знамето на Мичиген и на државата за која се залага, два прекрасни полуострови обединети со [[Мост Макинац|челичен мост]], каде еднаквите можности и правдата за сите се наш идеал.}} == Поврзано == * Знамиња на гувернерите на американските држави * [[Мичиген|Државата Мичиген]] ** Список на државни симболи на Мичиген *** Голем печат на државата Мичиген == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [http://www.michigan.gov/ Државата Мичиген] ** [https://web.archive.org/web/20180211180854/http://www.michigan.gov/som/0,1607,7-192-29938_30245-90576--,00.html „Детали за знамето на државата Мичиген и како да се купи знаме“] [[Категорија:Знамиња на сојузните држави на САД]] 9qtxpgvsy1lnjn2swjuzhxm662js83g 0 1336016 5623257 5622098 2026-09-03T09:28:50Z Jtasevski123 69538 /* Избрани видови */ 5623257 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox |name = Врболист |image = LythrumSalicaria-flowers-1mb.jpg |image_caption = [[Обичен врболист]] (''Lythrum salicaria'') |taxon = Lythrum |authority = [[Карл Линеј|L.]]<ref name=apni>[http://www.anbg.gov.au/cgi-bin/apni?TAXON_NAME=LYTHRU ''Lythrum'' In: ''Species Plantarum'' 1: 446 (1753).] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230609113035/https://www.anbg.gov.au/cgi-bin/apni?TAXON_NAME=LYTHRU |date=2023-06-09 }} APNI, IBIS database. Centre for Plant Biodiversity Research, Australian Government, Canberra. {{пос|26 февруари 2010}}.</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Во текстот |synonyms = ''Peplis'' <small>L.</small><ref name=apni/><br/> ''Salicaria'' <small>Mill.</small><ref name="GRIN">{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?7083 |title=Genus: ''Lythrum'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=28 април 1998 |accessdate=19 февруари 2011}}</ref> }} '''Врболист''' ({{науч|Lythrum}}) — [[род (биологија)|род]] од 38 видови на [[цветни растенија]] домородни во [[умерена клима|умерените]] краишта на светот, припадници на семејството на [[врбици]]те (''Lythraceae'').<ref name=RHSAZ>{{наведена книга|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1405332965|page=1136}}</ref> ==Опис== Овие [[тревесто растение|тревести растенија]] можат да бидат [[едногодишно растение|едногодишни]] или [[повеќегодишно растение|повеќегодишни]]. Обично имаат квадратни стебленца, тесни листови без дршки и шилци од ѕвездести цветови со виолетова, розова или бела боја. Виреат особено на калливи места, речни брегови и бари, иако може да се одгледуваати во посуви услови. Обичниот (''L. salicaria'') и шибјестиот врболист (''L. virgatum'') се среќаваат и во градини.<ref name=RHSAZ/> ==Избрани видови== Еве некои позначајни видови:<ref name=apni/><ref name=plants>[http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=LYTHR ''Lythrum'' L.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210327163252/https://plants.usda.gov/core/profile?symbol=LYTHR |date=2021-03-27 }} [[United States Department of Agriculture|USDA]] PLANTS.</ref><ref name=fod>Common name for ''L. junceum'' {{нмс |url=https://secure.derby.gov.uk/flora/Flora.aspx?SpeciesID=1063 |title=''Lythrum junceum'' (false grass-poly) |work=Flora of Derbyshire |date=15 февруари 2007 |publisher=Derby City Council and Derbyshire Flora Committee |accessdate=26 февруари 2010 }}{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=npwsa>Common name for ''L. wilsonii'' {{нмс |url=http://www.environment.sa.gov.au/parks/pdfs/innamincka_rr_family.pdf |title=Innamincka Regional Reserve - Flora Species List (By Family) |publisher=National Parks and Wildlife South Australia, Department for Environment and Heritage |accessdate=26 февруари 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091025110323/http://www.environment.sa.gov.au/parks/pdfs/INNAMINCKA_RR_FAMILY.PDF |archivedate=25 октомври 2009 }}</ref> {| |- valign=top | *''[[Lythrum alatum]]'' <small>Pursh</small> &mdash; крилест врболист *''[[Lythrum anceps]]'' <small>(Koehne) Makino</small> &mdash; мисохаги ([[Јапонија]]) *''[[Lythrum californicum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> &mdash; калифорниски врболист *''[[Lythrum curtissii]]'' <small>Fernald</small> &mdash; Кертисов врболист *''[[Lythrum flagellare]]'' <small>Shuttlw. ex Chapm.</small> &mdash; флоридски врболист *''[[Lythrum hyssopifolia]]'' <small>L.</small> &mdash; мал врболист *''[[Lythrum junceum]]'' <small>Banks & Sol.</small> &mdash; ситкест врболист *''[[Lythrum lineare]]'' <small>L.</small> &mdash; исправен врболист | *''[[Lythrum maritimum]]'' <small>Kunth</small> &mdash; пукамоле ([[Перу]], [[Хаваи]]) *''[[Lythrum ovalifolium]]'' <small>Koehne</small> &mdash; низок врболист *''[[Lythrum portula]]'' <small>(L.) D.A.Webb</small> &mdash; поточен врболист *''[[Lythrum salicaria]]'' <small>L.</small> &mdash; обичен врболист *''[[Lythrum thymifolia]]'' <small>L.</small> &mdash; тимјанолистен врболист *''[[Lythrum tribracteatum]]'' <small>Salzm. ex Spreng.</small> &mdash; мазен врболист *''[[Lythrum virgatum]]'' <small>L.</small> &mdash; шибјест врболист *''[[Lythrum wilsonii]]'' <small>Hewson</small> &mdash; Вилсонов врболист |} ==Морфологија== Некои видови врболист се хетеростилни, на пр. тристилниот обичен врболист (кој се јавува во три облици) .<ref name=heredity>{{наведено списание |author=Eckert, C. G. |title=Frequency-dependent selection on morph ratios in tristylous ''Lythrum salicaria'' (Lythraceae) |journal=Heredity |year=1996 |volume=77 |issue=6 |pages=581–88 |doi=10.1038/hdy.1996.185 |s2cid=23567206 |url=http://labs.eeb.utoronto.ca/BarrettLab/pdf/SChB_140.pdf |display-authors=etal |doi-access=free |access-date=2023-11-13 |archive-date=2020-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215090320/http://labs.eeb.utoronto.ca/BarrettLab/pdf/SChB_140.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Екологија== Видовите на родот врболист се храна за [[ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперутки]] и [[молци]] како [[ноќен пауновец|ноќниот пауновец]], [[самрачна совица|самрачната совица]], [[готска совица|готската совица]] и [[зелена грбица|зелената грбица]]. ==Фосилни наоди== Најстариот досега пронајден наод од родот е [[палеоботаника|фосилен полен]] од раниот [[кампан]] (пред 82-81 милиони години) во [[Вајоминг]], САД.<ref>Graham, Shirley A. “Fossil Records in the Lythraceae.” Botanical Review, vol. 79, no. 1, 2013, pp. 48–145., www.jstor.org/stable/41809868. Accessed 20 Sept. 2020.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Lythrum}} {{викивидови-ред|Lythrum|Врболист}} * {{EOL}} {{Таксонска лента|from=Q156845}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Врболист| ]] [[Категорија:Врболистови]] 1p2q15zuscs830shmizmz5y6lvbv9qi 0 1340408 5622988 5621135 2026-09-02T13:50:21Z Gurther 105215 5622988 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Борјан Јовановски | image = | birth_date = {{birth year and age|df=yes|1966}} | birth_place = {{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[Новинар]] | years_active = [[1991]] - сè уште | relatives = [[Мето Јовановски (писател)|Мето Јовановски]] (татко) | spouse = [[Амернис Нокшиќи]] | website = {{URL|www.novatv.mk}}<br>{{URL|www.slobodenpecat.mk}} }} '''Борјан Јовановски''' (р. [[Скопје]] во [[1966]] година) — [[македонија|македонски]] [[новинар]] од [[1991]] година. Тој е син на познатиот [[Македонија|македонски]] писател [[Мето Јовановски (писател)|Мето Јовановски]]. == Кариера == Јовановски е новинар од 1991 година. Кариерата ја започна во [[Радио Скопје]], а ја продолжи како ТВ новинар во [[А1-телевизија]]. Кон крајот на 90-тите години, Борјан бил дописник од [[Брисел]] за [[МТВ]] И [[А1-телевизија]]. По враќањето од [[Брисел]], бил автор и водител на емисијата „''Еврозум''“ која како независна продукција се емитуваше на повеќе телевизиски станици. Со својата продукциска куќа Еуровижн, Јовановски го реализираше серијалот на документарни филмови „''Европски приказни''“. По затворањето на [[А1-телевизија]], тој бил ангажиран од регионалните телевизии Н1 и Ал Џезаира како водител на емисијата „''Балкан у Европи''“. Јовановски бил еден од основачите и главен уредник на порталот [[Нова ТВ.мк]] заедно со [[Биљана Секуловска]]. Куса пауза со новинарството направи во 2003 година кога бил портпарол на претседателот [[Борис Трајковски]]. Одреден период работел и во телевизиите [[Сител|Сител Телевизија]], [[ТВ Телма]] и [[1ТВ (Македонски ТВ-канал)|1ТВ]]. Од 2020 до 2023 година работи во [[ТВ 21]] како водител и новинар на емисијата Клик плус а потоцна на 21 анализа. Во 2023 година, заедно со неговиот колега [[Сашо Ордановски]], се автори и водители на емисијата "Политиканти" која се емитува на [[Слободен печат]], а од 2024 година на Инфомакс.мк. Во 2024 година, го започнал серијалот "Еувизија" на [[МРТ 1]] до [[2025|2025 година]] се снимал. Сега Борјан делува како независен новинар ангажиран на повеќе проекти. Работи како дописник на Еуроњус од Македонија. Во својата 30 годишка кариера добитник е на наградите [[Крсте Петков Мисирков]] и наградата на МИМ за истражувачко новинарство. == Награди == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ * Награда „МИМ“ за истражувачко новинарство. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановски, Борјан}} [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски водители]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Брајчино]] bn3hru3siu403uik1em97c5rxwlv56e 5622989 5622988 2026-09-02T13:50:45Z Gurther 105215 5622989 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox person | name = Борјан Јовановски | image = | birth_date = {{birth year and age|df=yes|1966}} | birth_place = {{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[Новинар]] | years_active = [[1991]] - сè уште | relatives = [[Мето Јовановски (писател)|Мето Јовановски]] (татко) | spouse = [[Амернис Нокшиќи]] | website = {{URL|www.novatv.mk}}<br>{{URL|www.slobodenpecat.mk}} }} '''Борјан Јовановски''' (р. [[Скопје]] во [[1966]] година) — [[македонија|македонски]] [[новинар]] од [[1991]] година. Тој е син на познатиот [[Македонија|македонски]] писател [[Мето Јовановски (писател)|Мето Јовановски]]. == Кариера == Јовановски е новинар од 1991 година. Кариерата ја започна во [[Радио Скопје]], а ја продолжи како ТВ новинар во [[А1-телевизија]]. Кон крајот на 90-тите години, Борјан бил дописник од [[Брисел]] за [[МТВ]] И [[А1-телевизија]]. По враќањето од [[Брисел]], бил автор и водител на емисијата „''Еврозум''“ која како независна продукција се емитуваше на повеќе телевизиски станици. Со својата продукциска куќа Еуровижн, Јовановски го реализираше серијалот на документарни филмови „''Европски приказни''“. По затворањето на [[А1-телевизија]], тој бил ангажиран од регионалните телевизии Н1 и Ал Џезаира како водител на емисијата „''Балкан у Европи''“. Јовановски бил еден од основачите и главен уредник на порталот [[Нова ТВ.мк]] заедно со [[Биљана Секуловска]]. Куса пауза со новинарството направи во 2003 година кога бил портпарол на претседателот [[Борис Трајковски]]. Одреден период работел и во телевизиите [[Сител|Сител Телевизија]], [[ТВ Телма]] и [[1ТВ (Македонски ТВ-канал)|1ТВ]]. Од 2020 до 2023 година работи во [[ТВ 21]] како водител и новинар на емисијата Клик плус а потоцна на 21 анализа. Во 2023 година, заедно со неговиот колега [[Сашо Ордановски]], се автори и водители на емисијата "Политиканти" која се емитува на [[Слободен печат]], а од 2024 година на Инфомакс.мк. Во 2024 година, го започнал серијалот "Еувизија" на [[МРТ 1]] до [[2025|2025 година]] се снимал. Сега Борјан делува како независен новинар ангажиран на повеќе проекти. Работи како дописник на Еуроњус од Македонија. Во својата 30 годишка кариера добитник е на наградите [[Крсте Петков Мисирков]] и наградата на МИМ за истражувачко новинарство. == Награди == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ * Награда „МИМ“ за истражувачко новинарство. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановски, Борјан}} [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски водители]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Брајчино]] taz9weckrm4qo4ixicys3fyvd8qfbh5 0 1341446 5623075 5622683 2026-09-02T17:46:42Z Carshalton 30527 5623075 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Папе Матар Сар | image = [[Податотека:Pape Matar Sarr France v Senegal 16 June 2026-227.jpg|200px]] | fullname = Папе Матар Сар<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=12 September 2021}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|2002|09|14|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/117318/Pape-Matar-Sarr/overview |title=Pepe Matar Sarr |publisher=Premier League |access-date=11 August 2022 }}{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cityofbirth = [[Тијароје]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | height = {{height|m=1.80}} | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 29 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Granata.svg}} [[Женерасион Фут]] | years1 = 2020-2022 |caps1 = 55 |goals1 = 4 |clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2022- |caps2 = 107 |goals2 = 8 |clubs2 = {{Fb team Tottenham}} | years3 = 2026- |caps3 = 0 |goals3 = 0 |clubs3 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2019 |nationalcaps1 = 6 |nationalgoals1 = 3 |nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 17 години|Сенегал 17]] | nationalyears2 = 2021- |nationalcaps2 = 42 |nationalgoals2 = 4 |nationalteam2 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Папе Матар Сар''' (роден на [[14 септември]] [[2002]] година, во [[Тијароје]]) — [[Сенегал|сенегалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Tottenham}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. ==Клупска кариера== Папе Матар Сар ја започнал својата кариера во [[Женерасион Фут]] во неговата родна земја [[Сенегал]], пред да потпише петгодишен договор со [[Франција|француската]] екипа [[ФК Мец|Мец]] на 15 септември 2020 година.<ref>{{Cite web|date=15 September 2020|title=Official {{!}} Metz sign Pape Matar Sarr from Génération Foot {{!}} Get French Football News|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-metz-signe-pape-matar-sarr-from-generation-foot/|access-date=8 June 2021|website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref> Сар првично бил испратен да игра за вториот тим на Мец во [[Национално првенство на Франција 2|Националното првенство 2]], но имал само еден настап пред да биде повикан во првиот тим по сезоната која била прекината поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|last=Bouchacourt|first=Jérome|date=23 April 2021|title=La FFF a décidé d'arrêter les championnats de National 2 et D2 Féminine|url=https://www.footamateur.fr/la-fff-a-decide-darreter-les-championnats-de-national-2-et-d2-feminine/|access-date=8 June 2021|website=Foot Amateur|language=fr-FR}}</ref> Тој го направил своето деби за првиот тим на Мец на 29 ноември 2020 година, во натпреварот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против [[ФК Брест|Брест]].<ref>{{Cite web|last=Secret|first=Bryan|date=29 November 2020|title=Résultat et résumé Metz - Brest, Ligue 1 Uber Eats, 12e journée|url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/ligue-1/2020-2021/metz-brest-live/477270|archive-url=|archive-date=|access-date=17 January 2021|website=[[L'Équipe]]|language=fr}}</ref> На 31 јануари 2021 година, Сар го постигнал својот прв гол во Лига 1 во обратниот натпревар против Брест, при победата со 4-2 на гостински терен.<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=BREST 2-4 METZ|url=https://www.ligue1.com/match|access-date=8 June 2021|website=Ligue1|language=en}}</ref> На 27 август 2021 година, Сар потпишал за клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], ​кој го оставил играчот на позајмица во Мец до крајот на [[ФК Мец сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{Cite web|date=27 August 2021|title=Pape Matar Sarr signs from Metz|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/august/pape-matar-sarr-signs-from-metz/|access-date=27 August 2021|website=|publisher=[[Tottenham Hotspur F.C.]]}}</ref> Во втората сезона во Мец, Сар одигал 33 натпревари во Лига 1 и постигнал еден погодок во победата на домашен терен со 4-1 над [[ФК Лорјан|Лорјан]]. Во летото 2022 година, Сар конечно му се приклучил на Тотенхем, но своето долгоочекувано деби во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]] го направил на 1 јануари 2023 година, влегувајќи како замена на местото на [[Ив Бисума]] во поразот на домашен терен со 2–0 од [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{Cite web|last=Sang|first=Kiplagat|date=1 January 2023|title=Pape Matar Sarr: Senegal wonderkid makes Tottenham Hotspur debut after 18 months|url=https://www.goal.com/en-gb/amp/news/pape-matar-sarr-senegal-wonderkid-makes-tottenham-hotspur-debut-after-18-months/bltf7640624f893bda7|access-date=4 January 2023|website=goal.com}}</ref> Тоа воедно било и неговото деби за Тотенхем, а од тој натпревар Сар започнал редовно да игра за Спарс, било како стартер или влегувајќи од клупата. На 28 мај 2023 година, во последниот натпревар од сезоната, тој забележал асистенција за голот на [[Лукас Моура]] во победата со 4–1 на гостувањето кај [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]]. На 19 август 2023 година, Сар го постигнал својот прв гол за Тотенхем во нивниот прв натпревар на домашен натпревар во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата 2023-2024]], победата со 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web |url=https://talksport.com/football/1539140/pape-matar-sarr-marcus-rashford-celebration-tottenham-manchester-united/ |title=Tottenham fans love what Pape Matar Sarr did after scoring in win over Manchester United |publisher=talkSPORT |date=19 August 2023 }}</ref> На 2 јануари 2024 година, Сар го продолжил договорот со Тотенхем до 2030 година.<ref>{{Cite web |date=2 January 2024 |title=New deal for Pape |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/new-deal-for-pape/ |access-date=2 January 2024 |website= |publisher=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref> Во сезоната 2024-2025, клубот ја освоил [[УЕФА Лига Европа|УЕФА Лига Европа]], неговиот прв трофеј со Тотенхем, а Сар нафрлил за голот на [[Бренан Џонсон]] во финалето добиено со 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/05/21/sport/tottenham-win-europa-league-manchester-united-spt|title=Tottenham Hotspur wins first trophy in 17 years by beating Manchester United 1-0 in Europa League final|language=en|date=22 мај 2025|access-date=9 септември 2026}}</ref> На 1 септември 2026 година, Сар му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}}, на платена позајмица од 2 милиони евра со право на откуп за дополнителни 27,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-pape-matar-sarr-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Pape Matar Sarr è un nuovo giocatore della Juventus|website=juventus.com|date=2026-09-01|access-date=2026-09-01}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Сар го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]] на 26 март 2021 година во квалификациите за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] против [[Фудбалска репрезентација на Конго|Конго]].<ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=596273|title=Congo v Senegal game report|date=26 March 2021}}</ref> Во јануари/февруари 2022, бил дел од репрезентацијата која го освоила Африканскиот куп на нации 2021; тој забележал само еден настап на турнирот, влегувајќи како замена во победата со 3–1 над [[Фудбалска репрезентација на Буркина Фасо|Буркина Фасо]] во полуфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/internationals-pape-helps-senegal-reach-afcon-final/|title=Internationals – Pape helps Senegal reach AFCON final|date=2 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/afcon-glory-for-pape/|title=AFCON glory for Pape|date=6 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан за Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], каде што се појавил како замена во победата со 3-1 над домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] во групната фаза,<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/nov/25/qatar-v-senegal-world-cup-2022-live-score-updates|title= Qatar 1–3 Senegal: World Cup 2022 – as it happened|date=26 November 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> и во поразот со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/04/england-v-senegal-world-cup-2022-last-16-live|title=England 3–0 Senegal: World Cup 2022, last 16 – as it happened|date=5 December 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2021|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-6-2021|Тиес|SEN|2|0|CPV|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Тиес|SEN|2|0|TGO|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|14-11-2021|Тиес|SEN|2|0|CON|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|-|АФКОН|2021|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Дакар|SEN|1|0|EGY|-|Квал. за СП|2022|11=dts|12=3 – 1|13={{subon|114}}}} {{Cronopar|4-6-2022|Диамниадио|SEN|3|1|BEN|-|Квал. за АФКОН|2023}} {{Cronopar|7-6-2022|Кигали|RWA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|58}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Орлеан|BOL|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-9-2022|Марија Енцерсдорф|SEN|1|1|IRN|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|25-11-2022|Доха|QAT|1|3|SEN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|4-12-2022|Ал Хор|ENG|3|0|SEN|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|24-3-2023|Диамниадио|SEN|5|1|MOZ|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{yel|31}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Мапуто|MOZ|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дакар|SEN|0|1|ALG|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|16-10-2023|Ланс|SEN|1|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|69}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|18-11-2023|Диамниадио|SEN|4|0|SSD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Ломе|TGO|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-1-2024|Јамусукро|SEN|3|1|CMR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|23-1-2024|Јамусукро|GUI|0|2|SEN|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|29-1-2024|Јамусукро|SEN|1|1|CIV|-|АФКОН|2023|Осминафинале|dts|4 - 5}} {{Cronofin|21|1}} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} {{Ризница-врска|Pape Matar Sarr}} *[https://us.soccerway.com/players/pape-matar-sarr/606427/ Папе Матар Сар на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/pape-matar-sarr/profil/spieler/568693 Папе Матар Сар на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/297337/pape-matar-sarr Папе Матар Сар на eurosport] *[https://www.whoscored.com/Players/403859/Show/Pape-Sarr Папе Матар Сар на whosocred] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сар, Папе Матар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] mkdj7e5kxjzti5dmxascw8crqssigij 5623117 5623075 2026-09-02T19:19:41Z Carshalton 30527 5623117 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Папе Матар Сар | image = [[Податотека:Pape Matar Sarr France v Senegal 16 June 2026-227.jpg|200px]] | fullname = Папе Матар Сар<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=12 September 2021}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|2002|09|14|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/117318/Pape-Matar-Sarr/overview |title=Pepe Matar Sarr |publisher=Premier League |access-date=11 August 2022 }}{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cityofbirth = [[Тијароје]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | height = {{height|m=1.80}} | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 29 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Granata.svg}} [[Женерасион Фут]] | years1 = 2020-2022 |caps1 = 55 |goals1 = 4 |clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2022- |caps2 = 107 |goals2 = 8 |clubs2 = {{Fb team Tottenham}} | years3 = 2026- |caps3 = 0 |goals3 = 0 |clubs3 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2019 |nationalcaps1 = 6 |nationalgoals1 = 3 |nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 17 години|Сенегал 17]] | nationalyears2 = 2021- |nationalcaps2 = 42 |nationalgoals2 = 4 |nationalteam2 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Папе Матар Сар''' (роден на [[14 септември]] [[2002]] година, во [[Тијароје]]) — [[Сенегал|сенегалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Tottenham}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Многу разноврсен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]], кој може да игра како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|мецала]], како централен играч за врска, а понекогаш и како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч за врска]] со задачи во организацијата на играта. Висок и слаб, со добра брзина и одлична техника, има добро чувство за позиционирање и има тенденција кон насочување на играта вертикално.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/pape-sarr-talento-senegalese-classe-2002/|title=Pape Sarr: talento senegalese classe 2002|date=14 ноември 2019}}</ref> ==Клупска кариера== Папе Матар Сар ја започнал својата кариера во [[Женерасион Фут]] во неговата родна земја [[Сенегал]], пред да потпише петгодишен договор со [[Франција|француската]] екипа [[ФК Мец|Мец]] на 15 септември 2020 година.<ref>{{Cite web|date=15 September 2020|title=Official {{!}} Metz sign Pape Matar Sarr from Génération Foot {{!}} Get French Football News|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-metz-signe-pape-matar-sarr-from-generation-foot/|access-date=8 June 2021|website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref> Сар првично бил испратен да игра за вториот тим на Мец во [[Национално првенство на Франција 2|Националното првенство 2]], но имал само еден настап пред да биде повикан во првиот тим по сезоната која била прекината поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|last=Bouchacourt|first=Jérome|date=23 April 2021|title=La FFF a décidé d'arrêter les championnats de National 2 et D2 Féminine|url=https://www.footamateur.fr/la-fff-a-decide-darreter-les-championnats-de-national-2-et-d2-feminine/|access-date=8 June 2021|website=Foot Amateur|language=fr-FR}}</ref> Тој го направил своето деби за првиот тим на Мец на 29 ноември 2020 година, во натпреварот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против [[ФК Брест|Брест]].<ref>{{Cite web|last=Secret|first=Bryan|date=29 November 2020|title=Résultat et résumé Metz - Brest, Ligue 1 Uber Eats, 12e journée|url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/ligue-1/2020-2021/metz-brest-live/477270|archive-url=|archive-date=|access-date=17 January 2021|website=[[L'Équipe]]|language=fr}}</ref> На 31 јануари 2021 година, Сар го постигнал својот прв гол во Лига 1 во обратниот натпревар против Брест, при победата со 4-2 на гостински терен.<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=BREST 2-4 METZ|url=https://www.ligue1.com/match|access-date=8 June 2021|website=Ligue1|language=en}}</ref> На 27 август 2021 година, Сар потпишал за клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], ​кој го оставил играчот на позајмица во Мец до крајот на [[ФК Мец сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{Cite web|date=27 August 2021|title=Pape Matar Sarr signs from Metz|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/august/pape-matar-sarr-signs-from-metz/|access-date=27 August 2021|website=|publisher=[[Tottenham Hotspur F.C.]]}}</ref> Во втората сезона во Мец, Сар одигал 33 натпревари во Лига 1 и постигнал еден погодок во победата на домашен терен со 4-1 над [[ФК Лорјан|Лорјан]]. Во летото 2022 година, Сар конечно му се приклучил на Тотенхем, но своето долгоочекувано деби во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]] го направил на 1 јануари 2023 година, влегувајќи како замена на местото на [[Ив Бисума]] во поразот на домашен терен со 2–0 од [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{Cite web|last=Sang|first=Kiplagat|date=1 January 2023|title=Pape Matar Sarr: Senegal wonderkid makes Tottenham Hotspur debut after 18 months|url=https://www.goal.com/en-gb/amp/news/pape-matar-sarr-senegal-wonderkid-makes-tottenham-hotspur-debut-after-18-months/bltf7640624f893bda7|access-date=4 January 2023|website=goal.com}}</ref> Тоа воедно било и неговото деби за Тотенхем, а од тој натпревар Сар започнал редовно да игра за Спарс, било како стартер или влегувајќи од клупата. На 28 мај 2023 година, во последниот натпревар од сезоната, тој забележал асистенција за голот на [[Лукас Моура]] во победата со 4–1 на гостувањето кај [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]]. На 19 август 2023 година, Сар го постигнал својот прв гол за Тотенхем во нивниот прв натпревар на домашен натпревар во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата 2023-2024]], победата со 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web |url=https://talksport.com/football/1539140/pape-matar-sarr-marcus-rashford-celebration-tottenham-manchester-united/ |title=Tottenham fans love what Pape Matar Sarr did after scoring in win over Manchester United |publisher=talkSPORT |date=19 August 2023 }}</ref> На 2 јануари 2024 година, Сар го продолжил договорот со Тотенхем до 2030 година.<ref>{{Cite web |date=2 January 2024 |title=New deal for Pape |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/new-deal-for-pape/ |access-date=2 January 2024 |website= |publisher=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref> Во сезоната 2024-2025, клубот ја освоил [[УЕФА Лига Европа|УЕФА Лига Европа]], неговиот прв трофеј со Тотенхем, а Сар нафрлил за голот на [[Бренан Џонсон]] во финалето добиено со 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/05/21/sport/tottenham-win-europa-league-manchester-united-spt|title=Tottenham Hotspur wins first trophy in 17 years by beating Manchester United 1-0 in Europa League final|language=en|date=22 мај 2025|access-date=9 септември 2026}}</ref> На 1 септември 2026 година, Сар му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}}, на платена позајмица од 2 милиони евра со право на откуп за дополнителни 27,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-pape-matar-sarr-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Pape Matar Sarr è un nuovo giocatore della Juventus|website=juventus.com|date=2026-09-01|access-date=2026-09-01}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Сар го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]] на 26 март 2021 година во квалификациите за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] против [[Фудбалска репрезентација на Конго|Конго]].<ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=596273|title=Congo v Senegal game report|date=26 March 2021}}</ref> Во јануари/февруари 2022, бил дел од репрезентацијата која го освоила Африканскиот куп на нации 2021; тој забележал само еден настап на турнирот, влегувајќи како замена во победата со 3–1 над [[Фудбалска репрезентација на Буркина Фасо|Буркина Фасо]] во полуфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/internationals-pape-helps-senegal-reach-afcon-final/|title=Internationals – Pape helps Senegal reach AFCON final|date=2 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/afcon-glory-for-pape/|title=AFCON glory for Pape|date=6 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан за Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], каде што се појавил како замена во победата со 3-1 над домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] во групната фаза,<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/nov/25/qatar-v-senegal-world-cup-2022-live-score-updates|title= Qatar 1–3 Senegal: World Cup 2022 – as it happened|date=26 November 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> и во поразот со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/04/england-v-senegal-world-cup-2022-last-16-live|title=England 3–0 Senegal: World Cup 2022, last 16 – as it happened|date=5 December 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2021|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-6-2021|Тиес|SEN|2|0|CPV|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Тиес|SEN|2|0|TGO|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|14-11-2021|Тиес|SEN|2|0|CON|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|-|АФКОН|2021|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Дакар|SEN|1|0|EGY|-|Квал. за СП|2022|11=dts|12=3 – 1|13={{subon|114}}}} {{Cronopar|4-6-2022|Диамниадио|SEN|3|1|BEN|-|Квал. за АФКОН|2023}} {{Cronopar|7-6-2022|Кигали|RWA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|58}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Орлеан|BOL|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-9-2022|Марија Енцерсдорф|SEN|1|1|IRN|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|25-11-2022|Доха|QAT|1|3|SEN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|4-12-2022|Ал Хор|ENG|3|0|SEN|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|24-3-2023|Диамниадио|SEN|5|1|MOZ|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{yel|31}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Мапуто|MOZ|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дакар|SEN|0|1|ALG|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|16-10-2023|Ланс|SEN|1|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|69}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|18-11-2023|Диамниадио|SEN|4|0|SSD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Ломе|TGO|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-1-2024|Јамусукро|SEN|3|1|CMR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|23-1-2024|Јамусукро|GUI|0|2|SEN|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|29-1-2024|Јамусукро|SEN|1|1|CIV|-|АФКОН|2023|Осминафинале|dts|4 - 5}} {{Cronofin|21|1}} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} {{Ризница-врска|Pape Matar Sarr}} *[https://us.soccerway.com/players/pape-matar-sarr/606427/ Папе Матар Сар на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/pape-matar-sarr/profil/spieler/568693 Папе Матар Сар на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/297337/pape-matar-sarr Папе Матар Сар на eurosport] *[https://www.whoscored.com/Players/403859/Show/Pape-Sarr Папе Матар Сар на whosocred] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сар, Папе Матар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] lrcgayxhwki10l8haekh0vbxlhzgsy2 5623124 5623117 2026-09-02T19:38:01Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5623124 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Папе Матар Сар | image = [[Податотека:Pape Matar Sarr France v Senegal 16 June 2026-227.jpg|200px]] | fullname = Папе Матар Сар<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=12 September 2021}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|2002|09|14|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/117318/Pape-Matar-Sarr/overview |title=Pepe Matar Sarr |publisher=Premier League |access-date=11 August 2022 }}{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cityofbirth = [[Тијароје]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | height = {{height|m=1.80}} | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 29 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Granata.svg}} [[Женерасион Фут]] | years1 = 2020-2022 |caps1 = 55 |goals1 = 4 |clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2022- |caps2 = 107 |goals2 = 8 |clubs2 = {{Fb team Tottenham}} | years3 = 2026- |caps3 = 0 |goals3 = 0 |clubs3 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2019 |nationalcaps1 = 6 |nationalgoals1 = 3 |nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 17 години|Сенегал 17]] | nationalyears2 = 2021- |nationalcaps2 = 42 |nationalgoals2 = 4 |nationalteam2 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Папе Матар Сар''' (роден на [[14 септември]] [[2002]] година, во [[Тијароје]]) — [[Сенегал|сенегалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Tottenham}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Многу разноврсен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]], кој може да игра како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|мецала]], како централен играч за врска, а понекогаш и како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч за врска]] со задачи во организацијата на играта. Висок и слаб, со добра брзина и одлична техника, има добро чувство за позиционирање и има тенденција кон насочување на играта вертикално.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/pape-sarr-talento-senegalese-classe-2002/|title=Pape Sarr: talento senegalese classe 2002|date=14 ноември 2019}}</ref> ==Клупска кариера== Папе Матар Сар ја започнал својата кариера во [[Женерасион Фут]] во неговата родна земја [[Сенегал]], пред да потпише петгодишен договор со [[Франција|француската]] екипа [[ФК Мец|Мец]] на 15 септември 2020 година.<ref>{{Cite web|date=15 September 2020|title=Official {{!}} Metz sign Pape Matar Sarr from Génération Foot {{!}} Get French Football News|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-metz-signe-pape-matar-sarr-from-generation-foot/|access-date=8 June 2021|website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref> Сар првично бил испратен да игра за вториот тим на Мец во [[Национално првенство на Франција 2|Националното првенство 2]], но имал само еден настап пред да биде повикан во првиот тим по сезоната која била прекината поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|last=Bouchacourt|first=Jérome|date=23 April 2021|title=La FFF a décidé d'arrêter les championnats de National 2 et D2 Féminine|url=https://www.footamateur.fr/la-fff-a-decide-darreter-les-championnats-de-national-2-et-d2-feminine/|access-date=8 June 2021|website=Foot Amateur|language=fr-FR}}</ref> Тој го направил своето деби за првиот тим на Мец на 29 ноември 2020 година, во натпреварот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против [[ФК Брест|Брест]].<ref>{{Cite web|last=Secret|first=Bryan|date=29 November 2020|title=Résultat et résumé Metz - Brest, Ligue 1 Uber Eats, 12e journée|url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/ligue-1/2020-2021/metz-brest-live/477270|archive-url=|archive-date=|access-date=17 January 2021|website=[[L'Équipe]]|language=fr}}</ref> На 31 јануари 2021 година, Сар го постигнал својот прв гол во Лига 1 во обратниот натпревар против Брест, при победата со 4-2 на гостински терен.<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=BREST 2-4 METZ|url=https://www.ligue1.com/match|access-date=8 June 2021|website=Ligue1|language=en}}</ref> На 27 август 2021 година, Сар потпишал за клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], ​кој го оставил играчот на позајмица во Мец до крајот на [[ФК Мец сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{Cite web|date=27 August 2021|title=Pape Matar Sarr signs from Metz|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/august/pape-matar-sarr-signs-from-metz/|access-date=27 August 2021|website=|publisher=[[Tottenham Hotspur F.C.]]}}</ref> Во втората сезона во Мец, Сар одигал 33 натпревари во Лига 1 и постигнал еден погодок во победата на домашен терен со 4-1 над [[ФК Лорјан|Лорјан]]. Во летото 2022 година, Сар конечно му се приклучил на Тотенхем, но своето долгоочекувано деби во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]] го направил на 1 јануари 2023 година, влегувајќи како замена на местото на [[Ив Бисума]] во поразот на домашен терен со 2–0 од [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{Cite web|last=Sang|first=Kiplagat|date=1 January 2023|title=Pape Matar Sarr: Senegal wonderkid makes Tottenham Hotspur debut after 18 months|url=https://www.goal.com/en-gb/amp/news/pape-matar-sarr-senegal-wonderkid-makes-tottenham-hotspur-debut-after-18-months/bltf7640624f893bda7|access-date=4 January 2023|website=goal.com}}</ref> Тоа воедно било и неговото деби за Тотенхем, а од тој натпревар Сар започнал редовно да игра за Спарс, било како стартер или влегувајќи од клупата. На 28 мај 2023 година, во последниот натпревар од сезоната, тој забележал асистенција за голот на [[Лукас Моура]] во победата со 4–1 на гостувањето кај [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]]. На 19 август 2023 година, Сар го постигнал својот прв гол за Тотенхем во нивниот прв натпревар на домашен натпревар во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата 2023-2024]], победата со 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web |url=https://talksport.com/football/1539140/pape-matar-sarr-marcus-rashford-celebration-tottenham-manchester-united/ |title=Tottenham fans love what Pape Matar Sarr did after scoring in win over Manchester United |publisher=talkSPORT |date=19 August 2023 }}</ref> На 2 јануари 2024 година, Сар го продолжил договорот со Тотенхем до 2030 година.<ref>{{Cite web |date=2 January 2024 |title=New deal for Pape |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/new-deal-for-pape/ |access-date=2 January 2024 |website= |publisher=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref> Во сезоната 2024-2025, клубот ја освоил [[УЕФА Лига Европа|УЕФА Лига Европа]], неговиот прв трофеј со Тотенхем, а Сар нафрлил за голот на [[Бренан Џонсон]] во финалето добиено со 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/05/21/sport/tottenham-win-europa-league-manchester-united-spt|title=Tottenham Hotspur wins first trophy in 17 years by beating Manchester United 1-0 in Europa League final|language=en|date=22 мај 2025|access-date=9 септември 2026}}</ref> На 1 септември 2026 година, Сар му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}}, на платена позајмица од 2 милиони евра со право на откуп за дополнителни 27,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-pape-matar-sarr-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Pape Matar Sarr è un nuovo giocatore della Juventus|website=juventus.com|date=2026-09-01|access-date=2026-09-01}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Сар го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]] на 26 март 2021 година во квалификациите за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] против [[Фудбалска репрезентација на Конго|Конго]].<ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=596273|title=Congo v Senegal game report|date=26 March 2021}}</ref> Во јануари/февруари 2022, бил дел од репрезентацијата која го освоила Африканскиот куп на нации 2021; тој забележал само еден настап на турнирот, влегувајќи како замена во победата со 3–1 над [[Фудбалска репрезентација на Буркина Фасо|Буркина Фасо]] во полуфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/internationals-pape-helps-senegal-reach-afcon-final/|title=Internationals – Pape helps Senegal reach AFCON final|date=2 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/afcon-glory-for-pape/|title=AFCON glory for Pape|date=6 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан за Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], каде што се појавил како замена во победата со 3-1 над домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] во групната фаза,<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/nov/25/qatar-v-senegal-world-cup-2022-live-score-updates|title= Qatar 1–3 Senegal: World Cup 2022 – as it happened|date=26 November 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> и во поразот со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/04/england-v-senegal-world-cup-2022-last-16-live|title=England 3–0 Senegal: World Cup 2022, last 16 – as it happened|date=5 December 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2021|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-6-2021|Тиес|SEN|2|0|CPV|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Тиес|SEN|2|0|TGO|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|14-11-2021|Тиес|SEN|2|0|CON|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|-|АФКОН|2021|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Дакар|SEN|1|0|EGY|-|Квал. за СП|2022|11=dts|12=3 – 1|13={{subon|114}}}} {{Cronopar|4-6-2022|Диамниадио|SEN|3|1|BEN|-|Квал. за АФКОН|2023}} {{Cronopar|7-6-2022|Кигали|RWA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|58}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Орлеан|BOL|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-9-2022|Марија Енцерсдорф|SEN|1|1|IRN|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|25-11-2022|Доха|QAT|1|3|SEN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|4-12-2022|Ал Хор|ENG|3|0|SEN|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|24-3-2023|Диамниадио|SEN|5|1|MOZ|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{yel|31}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Мапуто|MOZ|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дакар|SEN|0|1|ALG|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|16-10-2023|Ланс|SEN|1|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|69}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|18-11-2023|Диамниадио|SEN|4|0|SSD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Ломе|TGO|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-1-2024|Јамусукро|SEN|3|1|CMR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|23-1-2024|Јамусукро|GUI|0|2|SEN|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|29-1-2024|Јамусукро|SEN|1|1|CIV|-|АФКОН|2023|Осминафинале|dts|4 - 5}} {{Cronopar|22-3-2024|Амјен|SEN|3|0|GAB|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|6-6-2024|Диамниадио|SEN|1|1|COD|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|9-6-2024|Нуакшот|MAU|0|1|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|6-9-2024|Диамниадио|SEN|1|1|BFA|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Буџумбура|BDI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|90+2}}}} {{Cronopar|15-10-2024|Лилонгве|MWI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025}} {{Cronopar|14-11-2024|Бамако|BFA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|88}}}} {{Cronopar|19-11-2024|Дакар|SEN|2|0|BDI|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|22-3-2025|Бенгази|SUD|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|25-3-2025|Дакар|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|5-9-2025|Диамниадо|SEN|2|0|SUD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|9-9-2025|Киншаса|COD|2|3|SEN|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Џуба|SSD|0|5|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-10-2025|Дакар|SEN|4|0|MAU|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Лондон|BRA|2|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|49}}}} {{Cronopar|30-12-2025|Тангер|BEN|0|3|SEN|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Париз|SEN|2|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|9-6-2026|Сан Антонио|SEN|0|0|SAU|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|22-6-2026|Ист Ратерфорд|NOR|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|72}}}} {{Cronopar|1-7-2026|Сиетл|BEL|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале|dts|13={{subon|73}}}} {{Cronofin|42|4}} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} {{Ризница-врска|Pape Matar Sarr}} *[https://us.soccerway.com/players/pape-matar-sarr/606427/ Папе Матар Сар на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/pape-matar-sarr/profil/spieler/568693 Папе Матар Сар на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/297337/pape-matar-sarr Папе Матар Сар на eurosport] *[https://www.whoscored.com/Players/403859/Show/Pape-Sarr Папе Матар Сар на whosocred] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сар, Папе Матар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] gw9nz78wd3qkv35zi9g192kp53vzhl4 5623126 5623124 2026-09-02T19:42:39Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5623126 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Папе Матар Сар | image = [[Податотека:Pape Matar Sarr France v Senegal 16 June 2026-227.jpg|200px]] | fullname = Папе Матар Сар<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=12 September 2021}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|2002|09|14|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/117318/Pape-Matar-Sarr/overview |title=Pepe Matar Sarr |publisher=Premier League |access-date=11 August 2022 }}{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cityofbirth = [[Тијароје]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | height = {{height|m=1.80}} | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 29 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Granata.svg}} [[Женерасион Фут]] | years1 = 2020-2022 |caps1 = 55 |goals1 = 4 |clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2022- |caps2 = 107 |goals2 = 8 |clubs2 = {{Fb team Tottenham}} | years3 = 2026- |caps3 = 0 |goals3 = 0 |clubs3 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2019 |nationalcaps1 = 6 |nationalgoals1 = 3 |nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 17 години|Сенегал 17]] | nationalyears2 = 2021- |nationalcaps2 = 42 |nationalgoals2 = 4 |nationalteam2 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Папе Матар Сар''' (роден на [[14 септември]] [[2002]] година, во [[Тијароје]]) — [[Сенегал|сенегалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Tottenham}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Многу разноврсен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]], кој може да игра како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|мецала]], како централен играч за врска, а понекогаш и како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч за врска]] со задачи во организацијата на играта. Висок и слаб, со добра брзина и одлична техника, има добро чувство за позиционирање и има тенденција кон насочување на играта вертикално.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/pape-sarr-talento-senegalese-classe-2002/|title=Pape Sarr: talento senegalese classe 2002|date=14 ноември 2019}}</ref> ==Клупска кариера== Папе Матар Сар ја започнал својата кариера во [[Женерасион Фут]] во неговата родна земја [[Сенегал]], пред да потпише петгодишен договор со [[Франција|француската]] екипа [[ФК Мец|Мец]] на 15 септември 2020 година.<ref>{{Cite web|date=15 September 2020|title=Official {{!}} Metz sign Pape Matar Sarr from Génération Foot {{!}} Get French Football News|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-metz-signe-pape-matar-sarr-from-generation-foot/|access-date=8 June 2021|website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref> Сар првично бил испратен да игра за вториот тим на Мец во [[Национално првенство на Франција 2|Националното првенство 2]], но имал само еден настап пред да биде повикан во првиот тим по сезоната која била прекината поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|last=Bouchacourt|first=Jérome|date=23 April 2021|title=La FFF a décidé d'arrêter les championnats de National 2 et D2 Féminine|url=https://www.footamateur.fr/la-fff-a-decide-darreter-les-championnats-de-national-2-et-d2-feminine/|access-date=8 June 2021|website=Foot Amateur|language=fr-FR}}</ref> Тој го направил своето деби за првиот тим на Мец на 29 ноември 2020 година, во натпреварот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против [[ФК Брест|Брест]].<ref>{{Cite web|last=Secret|first=Bryan|date=29 November 2020|title=Résultat et résumé Metz - Brest, Ligue 1 Uber Eats, 12e journée|url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/ligue-1/2020-2021/metz-brest-live/477270|archive-url=|archive-date=|access-date=17 January 2021|website=[[L'Équipe]]|language=fr}}</ref> На 31 јануари 2021 година, Сар го постигнал својот прв гол во Лига 1 во обратниот натпревар против Брест, при победата со 4-2 на гостински терен.<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=BREST 2-4 METZ|url=https://www.ligue1.com/match|access-date=8 June 2021|website=Ligue1|language=en}}</ref> На 27 август 2021 година, Сар потпишал за клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], ​кој го оставил играчот на позајмица во Мец до крајот на [[ФК Мец сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{Cite web|date=27 August 2021|title=Pape Matar Sarr signs from Metz|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/august/pape-matar-sarr-signs-from-metz/|access-date=27 August 2021|website=|publisher=[[Tottenham Hotspur F.C.]]}}</ref> Во втората сезона во Мец, Сар одигал 33 натпревари во Лига 1 и постигнал еден погодок во победата на домашен терен со 4-1 над [[ФК Лорјан|Лорјан]]. Во летото 2022 година, Сар конечно му се приклучил на Тотенхем, но своето долгоочекувано деби во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]] го направил на 1 јануари 2023 година, влегувајќи како замена на местото на [[Ив Бисума]] во поразот на домашен терен со 2–0 од [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{Cite web|last=Sang|first=Kiplagat|date=1 January 2023|title=Pape Matar Sarr: Senegal wonderkid makes Tottenham Hotspur debut after 18 months|url=https://www.goal.com/en-gb/amp/news/pape-matar-sarr-senegal-wonderkid-makes-tottenham-hotspur-debut-after-18-months/bltf7640624f893bda7|access-date=4 January 2023|website=goal.com}}</ref> Тоа воедно било и неговото деби за Тотенхем, а од тој натпревар Сар започнал редовно да игра за Спарс, било како стартер или влегувајќи од клупата. На 28 мај 2023 година, во последниот натпревар од сезоната, тој забележал асистенција за голот на [[Лукас Моура]] во победата со 4–1 на гостувањето кај [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]]. На 19 август 2023 година, Сар го постигнал својот прв гол за Тотенхем во нивниот прв натпревар на домашен натпревар во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата 2023-2024]], победата со 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web |url=https://talksport.com/football/1539140/pape-matar-sarr-marcus-rashford-celebration-tottenham-manchester-united/ |title=Tottenham fans love what Pape Matar Sarr did after scoring in win over Manchester United |publisher=talkSPORT |date=19 August 2023 }}</ref> На 2 јануари 2024 година, Сар го продолжил договорот со Тотенхем до 2030 година.<ref>{{Cite web |date=2 January 2024 |title=New deal for Pape |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/new-deal-for-pape/ |access-date=2 January 2024 |website= |publisher=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref> Во сезоната 2024-2025, клубот ја освоил [[УЕФА Лига Европа|УЕФА Лига Европа]], неговиот прв трофеј со Тотенхем, а Сар нафрлил за голот на [[Бренан Џонсон]] во финалето добиено со 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/05/21/sport/tottenham-win-europa-league-manchester-united-spt|title=Tottenham Hotspur wins first trophy in 17 years by beating Manchester United 1-0 in Europa League final|language=en|date=22 мај 2025|access-date=9 септември 2026}}</ref> На 1 септември 2026 година, Сар му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}}, на платена позајмица од 2 милиони евра со право на откуп за дополнителни 27,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-pape-matar-sarr-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Pape Matar Sarr è un nuovo giocatore della Juventus|website=juventus.com|date=2026-09-01|access-date=2026-09-01}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Сар го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]] на 26 март 2021 година во квалификациите за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] против [[Фудбалска репрезентација на Конго|Конго]].<ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=596273|title=Congo v Senegal game report|date=26 March 2021}}</ref> Во јануари/февруари 2022, бил дел од репрезентацијата која го освоила Африканскиот куп на нации 2021; тој забележал само еден настап на турнирот, влегувајќи како замена во победата со 3–1 над [[Фудбалска репрезентација на Буркина Фасо|Буркина Фасо]] во полуфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/internationals-pape-helps-senegal-reach-afcon-final/|title=Internationals – Pape helps Senegal reach AFCON final|date=2 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/afcon-glory-for-pape/|title=AFCON glory for Pape|date=6 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан за Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], каде што се појавил како замена во победата со 3-1 над домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] во групната фаза,<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/nov/25/qatar-v-senegal-world-cup-2022-live-score-updates|title= Qatar 1–3 Senegal: World Cup 2022 – as it happened|date=26 November 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> и во поразот со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/04/england-v-senegal-world-cup-2022-last-16-live|title=England 3–0 Senegal: World Cup 2022, last 16 – as it happened|date=5 December 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2021|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-6-2021|Тиес|SEN|2|0|CPV|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Тиес|SEN|2|0|TGO|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|14-11-2021|Тиес|SEN|2|0|CON|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|-|АФКОН|2021|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Дакар|SEN|1|0|EGY|-|Квал. за СП|2022|11=dts|12=3 – 1|13={{subon|114}}}} {{Cronopar|4-6-2022|Диамниадио|SEN|3|1|BEN|-|Квал. за АФКОН|2023}} {{Cronopar|7-6-2022|Кигали|RWA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|58}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Орлеан|BOL|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-9-2022|Марија Енцерсдорф|SEN|1|1|IRN|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|25-11-2022|Доха|QAT|1|3|SEN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|4-12-2022|Ал Хор|ENG|3|0|SEN|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|24-3-2023|Диамниадио|SEN|5|1|MOZ|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{yel|31}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Мапуто|MOZ|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дакар|SEN|0|1|ALG|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|16-10-2023|Ланс|SEN|1|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|69}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|18-11-2023|Диамниадио|SEN|4|0|SSD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Ломе|TGO|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-1-2024|Јамусукро|SEN|3|1|CMR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|23-1-2024|Јамусукро|GUI|0|2|SEN|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|29-1-2024|Јамусукро|SEN|1|1|CIV|-|АФКОН|2023|Осминафинале|dts|4 - 5}} {{Cronopar|22-3-2024|Амјен|SEN|3|0|GAB|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|6-6-2024|Диамниадио|SEN|1|1|COD|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|9-6-2024|Нуакшот|MAU|0|1|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|6-9-2024|Диамниадио|SEN|1|1|BFA|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Буџумбура|BDI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|90+2}}}} {{Cronopar|15-10-2024|Лилонгве|MWI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025}} {{Cronopar|14-11-2024|Бамако|BFA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|88}}}} {{Cronopar|19-11-2024|Дакар|SEN|2|0|BDI|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|22-3-2025|Бенгази|SUD|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|25-3-2025|Дакар|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|5-9-2025|Диамниадо|SEN|2|0|SUD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|9-9-2025|Киншаса|COD|2|3|SEN|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Џуба|SSD|0|5|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-10-2025|Дакар|SEN|4|0|MAU|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Лондон|BRA|2|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|49}}}} {{Cronopar|30-12-2025|Тангер|BEN|0|3|SEN|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Париз|SEN|2|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|9-6-2026|Сан Антонио|SEN|0|0|SAU|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|22-6-2026|Ист Ратерфорд|NOR|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|72}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Сиетл|BEL|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале|dts|13={{subon|73}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|детали]]}} {{Cronofin|42|4}} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} {{Ризница-врска|Pape Matar Sarr}} *[https://us.soccerway.com/players/pape-matar-sarr/606427/ Папе Матар Сар на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/pape-matar-sarr/profil/spieler/568693 Папе Матар Сар на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/297337/pape-matar-sarr Папе Матар Сар на eurosport] *[https://www.whoscored.com/Players/403859/Show/Pape-Sarr Папе Матар Сар на whosocred] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сар, Папе Матар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] oxw6338r4eke9ntglystzev1m46haxj 5623127 5623126 2026-09-02T19:45:28Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5623127 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Папе Матар Сар | image = [[Податотека:Pape Matar Sarr France v Senegal 16 June 2026-227.jpg|200px]] | fullname = Папе Матар Сар<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=12 September 2021}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|2002|09|14|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/117318/Pape-Matar-Sarr/overview |title=Pepe Matar Sarr |publisher=Premier League |access-date=11 August 2022 }}{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cityofbirth = [[Тијароје]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | height = {{height|m=1.80}} | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 29 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Granata.svg}} [[Женерасион Фут]] | years1 = 2020-2022 |caps1 = 55 |goals1 = 4 |clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2022- |caps2 = 107 |goals2 = 8 |clubs2 = {{Fb team Tottenham}} | years3 = 2026- |caps3 = 0 |goals3 = 0 |clubs3 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2019 |nationalcaps1 = 6 |nationalgoals1 = 3 |nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 17 години|Сенегал 17]] | nationalyears2 = 2021- |nationalcaps2 = 42 |nationalgoals2 = 4 |nationalteam2 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Папе Матар Сар''' (роден на [[14 септември]] [[2002]] година, во [[Тијароје]]) — [[Сенегал|сенегалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Tottenham}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Многу разноврсен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]], кој може да игра како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|мецала]], како централен играч за врска, а понекогаш и како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч за врска]] со задачи во организацијата на играта. Висок и слаб, со добра брзина и одлична техника, има добро чувство за позиционирање и има тенденција кон насочување на играта вертикално.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/pape-sarr-talento-senegalese-classe-2002/|title=Pape Sarr: talento senegalese classe 2002|date=14 ноември 2019}}</ref> ==Клупска кариера== Папе Матар Сар ја започнал својата кариера во [[Женерасион Фут]] во неговата родна земја [[Сенегал]], пред да потпише петгодишен договор со [[Франција|француската]] екипа [[ФК Мец|Мец]] на 15 септември 2020 година.<ref>{{Cite web|date=15 September 2020|title=Official {{!}} Metz sign Pape Matar Sarr from Génération Foot {{!}} Get French Football News|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-metz-signe-pape-matar-sarr-from-generation-foot/|access-date=8 June 2021|website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref> Сар првично бил испратен да игра за вториот тим на Мец во [[Национално првенство на Франција 2|Националното првенство 2]], но имал само еден настап пред да биде повикан во првиот тим по сезоната која била прекината поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|last=Bouchacourt|first=Jérome|date=23 April 2021|title=La FFF a décidé d'arrêter les championnats de National 2 et D2 Féminine|url=https://www.footamateur.fr/la-fff-a-decide-darreter-les-championnats-de-national-2-et-d2-feminine/|access-date=8 June 2021|website=Foot Amateur|language=fr-FR}}</ref> Тој го направил своето деби за првиот тим на Мец на 29 ноември 2020 година, во натпреварот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против [[ФК Брест|Брест]].<ref>{{Cite web|last=Secret|first=Bryan|date=29 November 2020|title=Résultat et résumé Metz - Brest, Ligue 1 Uber Eats, 12e journée|url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/ligue-1/2020-2021/metz-brest-live/477270|archive-url=|archive-date=|access-date=17 January 2021|website=[[L'Équipe]]|language=fr}}</ref> На 31 јануари 2021 година, Сар го постигнал својот прв гол во Лига 1 во обратниот натпревар против Брест, при победата со 4-2 на гостински терен.<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=BREST 2-4 METZ|url=https://www.ligue1.com/match|access-date=8 June 2021|website=Ligue1|language=en}}</ref> На 27 август 2021 година, Сар потпишал за клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], ​кој го оставил играчот на позајмица во Мец до крајот на [[ФК Мец сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{Cite web|date=27 August 2021|title=Pape Matar Sarr signs from Metz|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/august/pape-matar-sarr-signs-from-metz/|access-date=27 August 2021|website=|publisher=[[Tottenham Hotspur F.C.]]}}</ref> Во втората сезона во Мец, Сар одигал 33 натпревари во Лига 1 и постигнал еден погодок во победата на домашен терен со 4-1 над [[ФК Лорјан|Лорјан]]. Во летото 2022 година, Сар конечно му се приклучил на Тотенхем, но своето долгоочекувано деби во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]] го направил на 1 јануари 2023 година, влегувајќи како замена на местото на [[Ив Бисума]] во поразот на домашен терен со 2–0 од [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{Cite web|last=Sang|first=Kiplagat|date=1 January 2023|title=Pape Matar Sarr: Senegal wonderkid makes Tottenham Hotspur debut after 18 months|url=https://www.goal.com/en-gb/amp/news/pape-matar-sarr-senegal-wonderkid-makes-tottenham-hotspur-debut-after-18-months/bltf7640624f893bda7|access-date=4 January 2023|website=goal.com}}</ref> Тоа воедно било и неговото деби за Тотенхем, а од тој натпревар Сар започнал редовно да игра за Спарс, било како стартер или влегувајќи од клупата. На 28 мај 2023 година, во последниот натпревар од сезоната, тој забележал асистенција за голот на [[Лукас Моура]] во победата со 4–1 на гостувањето кај [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]]. На 19 август 2023 година, Сар го постигнал својот прв гол за Тотенхем во нивниот прв натпревар на домашен натпревар во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата 2023-2024]], победата со 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web |url=https://talksport.com/football/1539140/pape-matar-sarr-marcus-rashford-celebration-tottenham-manchester-united/ |title=Tottenham fans love what Pape Matar Sarr did after scoring in win over Manchester United |publisher=talkSPORT |date=19 August 2023 }}</ref> На 2 јануари 2024 година, Сар го продолжил договорот со Тотенхем до 2030 година.<ref>{{Cite web |date=2 January 2024 |title=New deal for Pape |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/new-deal-for-pape/ |access-date=2 January 2024 |website= |publisher=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref> Во сезоната 2024-2025, клубот ја освоил [[УЕФА Лига Европа|УЕФА Лига Европа]], неговиот прв трофеј со Тотенхем, а Сар нафрлил за голот на [[Бренан Џонсон]] во финалето добиено со 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/05/21/sport/tottenham-win-europa-league-manchester-united-spt|title=Tottenham Hotspur wins first trophy in 17 years by beating Manchester United 1-0 in Europa League final|language=en|date=22 мај 2025|access-date=9 септември 2026}}</ref> На 1 септември 2026 година, Сар му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}}, на платена позајмица од 2 милиони евра со право на откуп за дополнителни 27,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-pape-matar-sarr-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Pape Matar Sarr è un nuovo giocatore della Juventus|website=juventus.com|date=2026-09-01|access-date=2026-09-01}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Сар го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]] на 26 март 2021 година во квалификациите за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] против [[Фудбалска репрезентација на Конго|Конго]].<ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=596273|title=Congo v Senegal game report|date=26 March 2021}}</ref> Во јануари/февруари 2022, бил дел од репрезентацијата која го освоила Африканскиот куп на нации 2021; тој забележал само еден настап на турнирот, влегувајќи како замена во победата со 3–1 над [[Фудбалска репрезентација на Буркина Фасо|Буркина Фасо]] во полуфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/internationals-pape-helps-senegal-reach-afcon-final/|title=Internationals – Pape helps Senegal reach AFCON final|date=2 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/afcon-glory-for-pape/|title=AFCON glory for Pape|date=6 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан за Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], каде што се појавил како замена во победата со 3-1 над домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] во групната фаза,<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/nov/25/qatar-v-senegal-world-cup-2022-live-score-updates|title= Qatar 1–3 Senegal: World Cup 2022 – as it happened|date=26 November 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> и во поразот со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/04/england-v-senegal-world-cup-2022-last-16-live|title=England 3–0 Senegal: World Cup 2022, last 16 – as it happened|date=5 December 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2021|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-6-2021|Тиес|SEN|2|0|CPV|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Тиес|SEN|2|0|TGO|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|14-11-2021|Тиес|SEN|2|0|CON|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|-|АФКОН|2021|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Дакар|SEN|1|0|EGY|-|Квал. за СП|2022|11=dts|12=3 – 1|13={{subon|114}}}} {{Cronopar|4-6-2022|Диамниадио|SEN|3|1|BEN|-|Квал. за АФКОН|2023}} {{Cronopar|7-6-2022|Кигали|RWA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|58}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Орлеан|BOL|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-9-2022|Марија Енцерсдорф|SEN|1|1|IRN|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|25-11-2022|Доха|QAT|1|3|SEN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|77}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група A#Катар - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|4-12-2022|Ал Хор|ENG|3|0|SEN|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{subon|46}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза#Англија - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|24-3-2023|Диамниадио|SEN|5|1|MOZ|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{yel|31}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Мапуто|MOZ|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дакар|SEN|0|1|ALG|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|16-10-2023|Ланс|SEN|1|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|69}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|18-11-2023|Диамниадио|SEN|4|0|SSD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Ломе|TGO|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-1-2024|Јамусукро|SEN|3|1|CMR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|23-1-2024|Јамусукро|GUI|0|2|SEN|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|29-1-2024|Јамусукро|SEN|1|1|CIV|-|АФКОН|2023|Осминафинале|dts|4 - 5}} {{Cronopar|22-3-2024|Амјен|SEN|3|0|GAB|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|6-6-2024|Диамниадио|SEN|1|1|COD|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|9-6-2024|Нуакшот|MAU|0|1|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|6-9-2024|Диамниадио|SEN|1|1|BFA|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Буџумбура|BDI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|90+2}}}} {{Cronopar|15-10-2024|Лилонгве|MWI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025}} {{Cronopar|14-11-2024|Бамако|BFA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|88}}}} {{Cronopar|19-11-2024|Дакар|SEN|2|0|BDI|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|22-3-2025|Бенгази|SUD|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|25-3-2025|Дакар|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|5-9-2025|Диамниадо|SEN|2|0|SUD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|9-9-2025|Киншаса|COD|2|3|SEN|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Џуба|SSD|0|5|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-10-2025|Дакар|SEN|4|0|MAU|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Лондон|BRA|2|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|49}}}} {{Cronopar|30-12-2025|Тангер|BEN|0|3|SEN|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Париз|SEN|2|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|9-6-2026|Сан Антонио|SEN|0|0|SAU|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|22-6-2026|Ист Ратерфорд|NOR|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|72}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Сиетл|BEL|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале|dts|13={{subon|73}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|детали]]}} {{Cronofin|42|4}} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} {{Ризница-врска|Pape Matar Sarr}} *[https://us.soccerway.com/players/pape-matar-sarr/606427/ Папе Матар Сар на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/pape-matar-sarr/profil/spieler/568693 Папе Матар Сар на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/297337/pape-matar-sarr Папе Матар Сар на eurosport] *[https://www.whoscored.com/Players/403859/Show/Pape-Sarr Папе Матар Сар на whosocred] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сар, Папе Матар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] jzrl2tz8pg4gj200yypynls50zpyi4l 5623128 5623127 2026-09-02T19:53:23Z Carshalton 30527 5623128 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Папе Матар Сар | image = [[Податотека:Pape Matar Sarr France v Senegal 16 June 2026-227.jpg|200px]] | fullname = Папе Матар Сар<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=12 September 2021}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|2002|09|14|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/117318/Pape-Matar-Sarr/overview |title=Pepe Matar Sarr |publisher=Premier League |access-date=11 August 2022 }}{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cityofbirth = [[Тијароје]] | countryofbirth = [[Сенегал]] | height = {{height|m=1.80}} | nationality = {{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 29 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Granata.svg}} [[Женерасион Фут]] | years1 = 2020-2022 |caps1 = 55 |goals1 = 4 |clubs1 = {{Fb team Metz}} | years2 = 2022- |caps2 = 107 |goals2 = 8 |clubs2 = {{Fb team Tottenham}} | years3 = 2026- |caps3 = 0 |goals3 = 0 |clubs3 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2019 |nationalcaps1 = 6 |nationalgoals1 = 3 |nationalteam1 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 17 години|Сенегал 17]] | nationalyears2 = 2021- |nationalcaps2 = 42 |nationalgoals2 = 4 |nationalteam2 = {{flagsport|SEN}} [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]] }} '''Папе Матар Сар''' (роден на [[14 септември]] [[2002]] година, во [[Тијароје]]) — [[Сенегал|сенегалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Tottenham}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|сенегалската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Многу разноврсен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]], кој може да игра како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|мецала]], како централен играч за врска, а понекогаш и како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч за врска]] со задачи во организацијата на играта. Висок и слаб, со добра брзина и одлична техника, има добро чувство за позиционирање и има тенденција кон насочување на играта вертикално.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/pape-sarr-talento-senegalese-classe-2002/|title=Pape Sarr: talento senegalese classe 2002|date=14 ноември 2019}}</ref> ==Клупска кариера== Папе Матар Сар ја започнал својата кариера во [[Женерасион Фут]] во неговата родна земја [[Сенегал]], пред да потпише петгодишен договор со [[Франција|француската]] екипа [[ФК Мец|Мец]] на 15 септември 2020 година.<ref>{{Cite web|date=15 September 2020|title=Official {{!}} Metz sign Pape Matar Sarr from Génération Foot {{!}} Get French Football News|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-metz-signe-pape-matar-sarr-from-generation-foot/|access-date=8 June 2021|website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref> Сар првично бил испратен да игра за вториот тим на Мец во [[Национално првенство на Франција 2|Националното првенство 2]], но имал само еден настап пред да биде повикан во првиот тим по сезоната која била прекината поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|last=Bouchacourt|first=Jérome|date=23 April 2021|title=La FFF a décidé d'arrêter les championnats de National 2 et D2 Féminine|url=https://www.footamateur.fr/la-fff-a-decide-darreter-les-championnats-de-national-2-et-d2-feminine/|access-date=8 June 2021|website=Foot Amateur|language=fr-FR}}</ref> Тој го направил своето деби за првиот тим на Мец на 29 ноември 2020 година, во натпреварот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против [[ФК Брест|Брест]].<ref>{{Cite web|last=Secret|first=Bryan|date=29 November 2020|title=Résultat et résumé Metz - Brest, Ligue 1 Uber Eats, 12e journée|url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/ligue-1/2020-2021/metz-brest-live/477270|archive-url=|archive-date=|access-date=17 January 2021|website=[[L'Équipe]]|language=fr}}</ref> На 31 јануари 2021 година, Сар го постигнал својот прв гол во Лига 1 во обратниот натпревар против Брест, при победата со 4-2 на гостински терен.<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=BREST 2-4 METZ|url=https://www.ligue1.com/match|access-date=8 June 2021|website=Ligue1|language=en}}</ref> На 27 август 2021 година, Сар потпишал за клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], ​кој го оставил играчот на позајмица во Мец до крајот на [[ФК Мец сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{Cite web|date=27 August 2021|title=Pape Matar Sarr signs from Metz|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/august/pape-matar-sarr-signs-from-metz/|access-date=27 August 2021|website=|publisher=[[Tottenham Hotspur F.C.]]}}</ref> Во втората сезона во Мец, Сар одигал 33 натпревари во Лига 1 и постигнал еден погодок во победата на домашен терен со 4-1 над [[ФК Лорјан|Лорјан]]. Во летото 2022 година, Сар конечно му се приклучил на Тотенхем, но своето долгоочекувано деби во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]] го направил на 1 јануари 2023 година, влегувајќи како замена на местото на [[Ив Бисума]] во поразот на домашен терен со 2–0 од [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{Cite web|last=Sang|first=Kiplagat|date=1 January 2023|title=Pape Matar Sarr: Senegal wonderkid makes Tottenham Hotspur debut after 18 months|url=https://www.goal.com/en-gb/amp/news/pape-matar-sarr-senegal-wonderkid-makes-tottenham-hotspur-debut-after-18-months/bltf7640624f893bda7|access-date=4 January 2023|website=goal.com}}</ref> Тоа воедно било и неговото деби за Тотенхем, а од тој натпревар Сар започнал редовно да игра за Спарс, било како стартер или влегувајќи од клупата. На 28 мај 2023 година, во последниот натпревар од сезоната, тој забележал асистенција за голот на [[Лукас Моура]] во победата со 4–1 на гостувањето кај [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]]. На 19 август 2023 година, Сар го постигнал својот прв гол за Тотенхем во нивниот прв натпревар на домашен натпревар во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата 2023-2024]], победата со 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web |url=https://talksport.com/football/1539140/pape-matar-sarr-marcus-rashford-celebration-tottenham-manchester-united/ |title=Tottenham fans love what Pape Matar Sarr did after scoring in win over Manchester United |publisher=talkSPORT |date=19 August 2023 }}</ref> На 2 јануари 2024 година, Сар го продолжил договорот со Тотенхем до 2030 година.<ref>{{Cite web |date=2 January 2024 |title=New deal for Pape |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/new-deal-for-pape/ |access-date=2 January 2024 |website= |publisher=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref> Во сезоната 2024-2025, клубот ја освоил [[УЕФА Лига Европа|УЕФА Лига Европа]], неговиот прв трофеј со Тотенхем, а Сар нафрлил за голот на [[Бренан Џонсон]] во финалето добиено со 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/05/21/sport/tottenham-win-europa-league-manchester-united-spt|title=Tottenham Hotspur wins first trophy in 17 years by beating Manchester United 1-0 in Europa League final|language=en|date=22 мај 2025|access-date=9 септември 2026}}</ref> На 1 септември 2026 година, Сар му се приклучил на {{Fb team (N) Juventus}}, на платена позајмица од 2 милиони евра со право на откуп за дополнителни 27,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-pape-matar-sarr-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Pape Matar Sarr è un nuovo giocatore della Juventus|website=juventus.com|date=2026-09-01|access-date=2026-09-01}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Сар го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|репрезентацијата на Сенегал]] на 26 март 2021 година во квалификациите за [[Африкански куп на нации 2021|Африканскиот куп на нации 2021]] против [[Фудбалска репрезентација на Конго|Конго]].<ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=596273|title=Congo v Senegal game report|date=26 March 2021}}</ref> Во јануари/февруари 2022, бил дел од репрезентацијата која го освоила Африканскиот куп на нации 2021; тој забележал само еден настап на турнирот, влегувајќи како замена во победата со 3–1 над [[Фудбалска репрезентација на Буркина Фасо|Буркина Фасо]] во полуфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/internationals-pape-helps-senegal-reach-afcon-final/|title=Internationals – Pape helps Senegal reach AFCON final|date=2 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/february/afcon-glory-for-pape/|title=AFCON glory for Pape|date=6 February 2022|access-date=19 November 2023|website=Tottenham Hotspur F.C.}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан за Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], каде што се појавил како замена во победата со 3-1 над домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] во групната фаза,<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/nov/25/qatar-v-senegal-world-cup-2022-live-score-updates|title= Qatar 1–3 Senegal: World Cup 2022 – as it happened|date=26 November 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> и во поразот со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/04/england-v-senegal-world-cup-2022-last-16-live|title=England 3–0 Senegal: World Cup 2022, last 16 – as it happened|date=5 December 2022|access-date=19 November 2023|website=The Guardian}}</ref> На 18 ноември 2023 година, тој го постигнал својот прв гол во дресот на сенегалската репрезентација во победата од 4-0 над {{NazNB|FUrep|SSD}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2023/november/sarr-scores-first-ever-goal-for-senegal-in-double-quick-time/|title=Sarr scores first-ever goal for Senegal... in double-quick time!|language=en|access-date=2023-11-21}}</ref> Тој учествувал на Африканскиот куп на нации на изданијата во [[Африкански куп на нации 2023|2023]], каде што одиграл три натпревари, и [[Африкански куп на нации 2025|2025]], на кој одиграл еден натпревар. Во мај 2026 година, тој бил повикан во составот на Сенегал за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]],<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/teams/senegal/squad|website=www.fifa.com|access-date=2026-09-02}}</ref> каде што играл како резерва во натпреварите против [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] и [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]]. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SEN}} {{Cronopar|26-3-2021|Бразавил|CON|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2021|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-6-2021|Тиес|SEN|2|0|CPV|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Тиес|SEN|2|0|TGO|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|14-11-2021|Тиес|SEN|2|0|CON|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Јаунде|BFA|1|3|SEN|-|АФКОН|2021|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Дакар|SEN|1|0|EGY|-|Квал. за СП|2022|11=dts|12=3 – 1|13={{subon|114}}}} {{Cronopar|4-6-2022|Диамниадио|SEN|3|1|BEN|-|Квал. за АФКОН|2023}} {{Cronopar|7-6-2022|Кигали|RWA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|58}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Орлеан|BOL|0|2|SEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-9-2022|Марија Енцерсдорф|SEN|1|1|IRN|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|25-11-2022|Доха|QAT|1|3|SEN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|77}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група A#Катар - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|4-12-2022|Ал Хор|ENG|3|0|SEN|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{subon|46}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза#Англија - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|24-3-2023|Диамниадио|SEN|5|1|MOZ|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{yel|31}} {{suboff|65}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Мапуто|MOZ|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2023|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дакар|SEN|0|1|ALG|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|16-10-2023|Ланс|SEN|1|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|69}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|18-11-2023|Диамниадио|SEN|4|0|SSD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Ломе|TGO|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-1-2024|Јамусукро|SEN|3|1|CMR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|23-1-2024|Јамусукро|GUI|0|2|SEN|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|29-1-2024|Јамусукро|SEN|1|1|CIV|-|АФКОН|2023|Осминафинале|dts|4 - 5}} {{Cronopar|22-3-2024|Амјен|SEN|3|0|GAB|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|6-6-2024|Диамниадио|SEN|1|1|COD|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|9-6-2024|Нуакшот|MAU|0|1|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|6-9-2024|Диамниадио|SEN|1|1|BFA|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Буџумбура|BDI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|90+2}}}} {{Cronopar|15-10-2024|Лилонгве|MWI|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025}} {{Cronopar|14-11-2024|Бамако|BFA|0|1|SEN|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|88}}}} {{Cronopar|19-11-2024|Дакар|SEN|2|0|BDI|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|22-3-2025|Бенгази|SUD|0|0|SEN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|25-3-2025|Дакар|SEN|2|0|TGO|1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|5-9-2025|Диамниадо|SEN|2|0|SUD|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|9-9-2025|Киншаса|COD|2|3|SEN|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Џуба|SSD|0|5|SEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-10-2025|Дакар|SEN|4|0|MAU|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Лондон|BRA|2|0|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|49}}}} {{Cronopar|30-12-2025|Тангер|BEN|0|3|SEN|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Париз|SEN|2|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|-|Пријателска|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|9-6-2026|Сан Антонио|SEN|0|0|SAU|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|22-6-2026|Ист Ратерфорд|NOR|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|72}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Сиетл|BEL|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале|dts|13={{subon|73}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|детали]]}} {{Cronofin|42|4}} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|SEN}} Сенегал *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2021|Камерун 2021]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Сенегал |image3=Flag of Senegal.svg }} {{Ризница-врска|Pape Matar Sarr}} *[https://us.soccerway.com/players/pape-matar-sarr/606427/ Папе Матар Сар на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/pape-matar-sarr/profil/spieler/568693 Папе Матар Сар на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/297337/pape-matar-sarr Папе Матар Сар на eurosport] *[https://www.whoscored.com/Players/403859/Show/Pape-Sarr Папе Матар Сар на whosocred] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Сенегал на АКН 2021}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сар, Папе Матар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Сенегалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мец]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] sq6jkil3ql7ro61b1vyib1pjdhlkjqj 0 1347610 5623094 5599766 2026-09-02T18:32:13Z Bjankuloski06 332 /* Отпор: подземното образование */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623094 wikitext text/x-wiki За време на Втората светска војна во Полска, образованието често се одвивало под земја. Тајно спроведеното образование ги подготвило научниците и работниците за повоената реконструкција на Полска и се спротивставила на германските и советските закани за искоренување на полската култура. == Позадина: репресии на полското образование == [[Податотека:Tajne_komplety_lopiennik_1941.jpg|десно|мини|300x300пкс| Лопленик Горни 1941 - Образование во Полска за време на Втората светска војна]] По полскиот пораз во [[Инвазија на Полска (1939)|инвазијата на Полска]] во 1939 година и последователната германска и советска окупација на полската територија, Полска била поделена на области кои биле директно инкорпорирани во Рајхот, области кои директно биле инкорпорирани во Советскиот Сојуз и на Генералната влада контролирана од Германија. Според нацистичките расни теории, на [[Словени]]те не им требало високо образование и целата нација требала да биде претворена во необразовани кметови за [[Германци|германската раса]].<ref name="spoliation" /> Единствените училишта што останале отворени биле трговските училишта и курсевите за фабрички работници.<ref name="spoliation">"[http://fundamentalbass.home.mindspring.com/c9052.htm Chapter XIII - GERMANIZATION AND SPOLIATION] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20031203151512/http://fundamentalbass.home.mindspring.com/c9052.htm|date=2003-12-03}}"</ref> [[Хајнрих Химлер|Химлер]] напишал:<ref name="plans">"[https://web.archive.org/web/20120717012554/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm HITLER'S PLANS FOR EASTERN EUROPE]"</ref>{{Цитат|За негерманското население на Истокот не може да има тип на училиште над четирикласното рудиментарно училиште. Работата на овие училишта треба да биде ограничена на настава за броење (не повисоко од 500), пишување на своето име и учење дека Божјата заповед значи послушност кон Германците, чесност, индустрија и учтивост. Читањето не го сметам за суштинско.}}До 1941 година, бројот на деца кои посетувале основно училиште во Генералната влада бил половина од бројот пред војната. На териториите инкорпорирани во Рајхот, образованието на полски јазик било забрането и казнувано со смрт. На целата територија на Полска, Германците го укинале целото универзитетско образование за неГерманците. Сите високообразовни институции биле затворени. Нивната опрема и повеќето лаборатории биле однесени во Германија и поделени на германските универзитети, додека зградите биле претворени во канцеларии и во воени касарни. Меѓутоа, постоело Staatliche Kunstgewerbeschule Krakau, кое образувало многу полски уметници. Исто така, инспирирало голем број театарски творци кои соработувале со [[Тадеуш Кантор]]. == Отпор: подземното образование == Сепак, многу наставници, професори и образовни активисти организирале подземни курсеви насекаде низ земјата, оживувајќи ја традицијата на ''Летечкиот универзитет'' од времето на поделбата на Полска. Оние кои го преживеале АБ Актион и не биле испратени во концентрациони логори активно предавале на мали групи во приватни станови. Службениците постојано имале ризик од депортација или смрт. Најголем дел од андерграунд образованието го организирала Тајната наставна организација (''Tajna Organizacja Nauczycielska'', ''TON''), која се грижела за подземното основно и средно образование. Норман Дејвис забележал дека Организацијата едуцирала милион деца. До 1942 година, околу 1.500.000 ученици учествувале во подземното основно образование; во 1944 година, тајниот средношколски систем опфатил 100.000 луѓе, а тајните курсеви на универзитетско ниво околу 10.000.<ref>{{In lang|pl}} Ryszard Czekajowski, [http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~znp/historia/ton.htm Tajna edukacja cywilna w latach wojenno-okupacyjnych Polski 1939-1945] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303181240/http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~znp/historia/ton.htm|date=2016-03-03}}</ref> Мрежата од подземни универзитетски факултети брзо се раширила и до 1944 година имало повеќе од 300 предавачи и 3.500 студенти на различни курсеви само на Универзитетот во Варшава. Подземните правни и општествени науки, како и хуманистичките, медицинските, теолошките, математичките и биолошките факултети биле одржувани во живот на Универзитетот Стефан Батори во Вилно (денес [[Вилнус]]) од 1939 до 1944 година со предавања, семинари и испити. Главните универзитети ги опфаќале Универзитетот во Лув, Универзитетот во Варшава, Универзитетот Стефан Батори во Вилно и Јагелонскиот универзитет во [[Краков]]. Во [[Варшава]] бил создаден нов Универзитет на западните земји (''Uniwersytet Ziem Zachodnich'') со филијали во [[Келце]], Једжејов, Ченстохова и Милановек. Последниот универзитет бил составен претежно од професори на Универзитетот Адам Мицкевич во [[Познањ]] и имал 17 различни единици, меѓу кои и Факултетот за медицина и хирургија. Речиси 10.000 студенти магистрирале од тајните универзитети, а неколку стотици други докторирале. Тајните печатници кои се појавиле низ Полска набргу по почетокот на војната, обезбедиле можности за тајно учење со прирачници и скрипти. Професорите организирале многу тајни [[Средно образование|средни училишта]], трговски училишта и специјални курсеви за забранети теми, како што биле [[Полски јазик|полскиот јазик]], [[Историја на Полска|историја]] и [[географија]]. Посебен случај биле тајните [[талмуд]]ски школи организирани во [[Гето|гета]]. До 1944 година, имало повеќе од милион тајни средношколци во Полска. Најмалку 18.000 ученици ги положиле завршните училишни испити и ги добиле своите свидетелства. Ова довело до бизарна ситуација во која учениците од формално непостоечките средни училишта влегувале во формално непостоечки универзитети. Повеќето од овие сертификати биле издадени на предвоени обрасци со фалсификувани датуми за да укажуваат на 1938 или 1939 година. Подоцна биле прифатени од повоените полски универзитети. Имало и мрежа од тајни воени колеџи во повеќето поголеми градови. До 1944 година, повеќето полкови на [[Армија Крајова]] имале свои воени училишта за подофицери (поофицери), додека регионалниот штаб организирал офицерски курсеви и специјална обука. Сзаре Сзереги (подземната полска [[Извидништво|извидничка]] асоцијација) отворила свое училиште за подофицери во Варшава со прекар Агрикола. Се одржала и веронаука и обука. Нагласено, [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] управувала подземни [[Богословија|семинарии]] за образование на свештеници. Една добро позната семинарија била водена од архиепископот од Краков, кардинал Сапиеха и го обучил идниот кардинал и папа [[Јован Павле II]] (Карол Војтила). == Подземни-универзитетски предавачи == Ова е мала листа на професори кои ги ризикувале своите животи за да предаваат под нацистичката и советската окупација. Датумите на смрт се дадени за оние кои биле погубени поради нивните наставни активности. === Варшава === * Стефан Брила, инженеринг (у. 1943) * Евгениуш Локајски, спорт (у. 1944 - Варшавско востание) * Марсели Хендлсман, историја (у. 1945) * Казимиерз Куратовски, математика * Тадеуш Мантеуфел, историја * Анджеј Мостовски, математика * Казимиерз Ивински, полски јазик * Зигмунт Швејковски, историја * Владислав Татаркиевич, историја на филозофијата, историја на естетиката, историја на уметноста * [[Јан Лукашијевич|Јан Лукасиевич]], логика и филозофија === Краков === * Владислав Чаплињски, историја * Маријан Гишчикиевич, биологија (у. 1942) * [[Мјечислав Малецки]], лингвистика (одговорен за организирање на голем дел од подземното образование во Краков) * Константи Трочински, литература (у. 1942) * Адам Стефан Сапиеха, теологија * Владислав Шлебоџински, математика === Лув === * Стефан Инглот, историчар, затворен (но не бил убиен) === Вилно === * Иво Јаворски - право<ref name="tarkowski">{{In lang|pl}} Mikołaj Tarkowski, [http://vebba.pl/ug/wp-content/mikolaj-tarkowski-usb.pdf Wydział Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1919-1939, - przyczynek do dziejów szkolnictwa wyższego w dwudziestoleciu międzywojennym] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080227040642/http://vebba.pl/ug/wp-content/mikolaj-tarkowski-usb.pdf|date=2008-02-27}}</ref> * Казимиерз Петрушевич - закон<ref name="tarkowski" /> * Бронислав Броблевски - право<ref name="tarkowski" /> * Стефан Еренкројц === Други === * Францишек Леја, историја, Ланкут, Лежајск * Тадеуш Струмилоло<ref>Footnote: information is uncertain, he possibly taught pedagogy and/or psychology, possibly in Kraków</ref> == Студенти од андерграунд-универзитет == Ова се некои значајни студенти на подземниот-универзитет: * Адам Биелански, хемичар, професор на Јагелонскиот универзитет, член на [[Полска академија на науките|Полската академија на науките]], Краков * Анджеј Марија Дескур, [[Римокатоличка црква|римокатолички]] кардинал, Краков * [[Збигњев Херберт]], поет, Краков * Тадеуш Конвицки, писател, филмски режисер, [[Вилнус|Вилно]] * Карол Јозеф Војтила ([[Јован Павле II|папа Јован Павле II]]), Краков == Украинско образование == Украинското образование во окупираната Полска било поразвиено отколку пред војната.<ref>[http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_-r1998-t30-n1/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_-r1998-t30-n1-s207-209/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_-r1998-t30-n1-s207-209.pdf Dzieje Najnowsze kwartalnik poswiecony historii] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240420130847/https://www.bazhum.muzhp.pl/media/files/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_-r1998-t30-n1/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_-r1998-t30-n1-s207-209/Dzieje_Najnowsze_kwartalnik_poswiecony_historii_XX_wieku_-r1998-t30-n1-s207-209.pdf |date=2024-04-20 }} bazhum.muzhp.pl 1998 Retrieved 31 March 2023</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} === Дополнителни извори === * J. Ślaski ''Polska Walcząca'' (1939–1945), кн. 3 „Noc“, Instytut Wydawniczy Pax, Варшава, 1986, стр.&nbsp;34. Види: расни теории на [[Хајнрих Химлер]] * Adam Redzik, [http://www.lwow.home.pl/rocznik/prawo39-45.html Rocznik], Instytut Lwowski, Варшава, ISSN 1230-0829 * Адам Реџик, [http://www.gomezurdanez.com/polonia/adamredzikpolishuniversitas.pdf полски универзитети за време на Втората светска војна], ''Encuentros de Historia Comparada Hispano-Polaca / Spotkania poświęcone historii porównawczej hiszpańsko-polskiej'' конференција, 2004 година * Зигмунт Алберт, [http://www.lwow.home.pl/lek/albert1.html Окупацја Хитлеровска 1941-1944 година], Заклад Народови им. Осолињскич - Видоницво. [[Вроцлав]] 1975 година. [[Категорија:Движења на отпорот во Полска во Втората светска војна]] dc8rseo878kgx3fg1lkquu62d2w6bqo 0 1349262 5623063 5592307 2026-09-02T16:48:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623063 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за меѓународно фудбалско натпреварување | име_на_турнирот = Европско првенство во фудбал 2024 | лого = UEFA Euro 2024 Logo.png | големина = 200п | земја = {{GER}} | градови = 10 | стадиони = 10 | период = [[14 јуни]] — [[14 јули]] [[2024]] | учесници = 24 | шампион = {{fb|ESP}} | 2 место = {{fb|ENG}} | 3 место = {{fb|FRA}}<br>{{fb|NED}} | 4 место = <!-- да се стави и слика од знамето на четвртото место; ако нема одиграно натпревар за трето место, двете репрезентации да се напишат како носители на бронзен медал --> | публика = {{#expr: <!--Group A-->+ 65052 + 41676 + 54000 + 42711 + 46685 + 54000 <!--Group B-->+ 68844 + 60512 + 46784 + 49528 + 46586 + 38322 <!--Group C-->+ 54000 + 48953 + 63028 + 46177 + 41536 + 64288 <!--Group D-->+ 48117 + 46425 + 69455 + 38531 + 68363 + 59728 <!--Group E-->+ 61591 + 45181 + 43910 + 42535 + 45033 + 54000 <!--Group F-->+ 59127 + 38421 + 46524 + 61047 + 49616 + 47683 <!--Round of 16-->+ 68172 + 61612 + 47244 + 42233 + 46810 + 46576 + 65012 + 38305 <!--Quarter-finals-->+ 54000 + 47789 + 46907 + 70091 <!--Semi-finals-->+ 62042 + 60926 <!--Final-->+ 65600}} | натпревари = 51 | голови = 117 | стрелец = [[#Листа на стрелци|{{ubl|''Шест играчи''}}]] | бголов = 3 | најдобар = {{flagsport|ESP}} [[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] | млад = {{flagsport|ESP}} [[Ламин Јамал]] | претходно = [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]] | следно = ''[[Европско првенство во фудбал 2028|2028]]'' }} '''Европско првенство во фудбал 2024''' ('''УЕФА Евро 2024''') — 17-то [[Европско првенство во фудбал|Европско фудбалско првенство]], меѓународно европско фудбалско натпреварување кое се одржува еднаш на секој четири години во организација на [[УЕФА|Унијата на европските фудбалски асоцијации]] (УЕФА). Домаќин на турнирот била [[Германија]], а истиот се одржал од 14 јуни до 14 јули 2024 година. Ова било трет пат натпреварите на Европското првенство да се играат на германска територија и втор пат во [[Обединување на Германија|повторно обединета Германија]], бидејќи [[Западна Германија]] била домаќин на изданието на турнирот во [[Европско првенство во фудбал 1988|1988]], а на мултинационалното првенство во [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]], четири од натпреварите биле одиграни во [[Минхен]]. Првенството било одиграно на 10 стадиони во 10 градови домаќини. Првенството го освоила [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], која во [[Финале на Европското првенство во фудбал 2024|финалето]] ја победила [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] со 2-1, со што станале европски шампион по четврти пат.<ref>{{cite news |date=14 July 2024 |title=Spain 2-1 England: Late Oyarzabal winner earns La Roja record fourth EURO crown |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028f-1b5e5c2b7b67-d5faab9be20b-1000--spain-2-1-england-late-oyarzabal-winner-earns-la-roja-reco/ |access-date=14 July 2024 |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations}}</ref> ==Изборот на домаќин== На 8 март 2017 година, УЕФА објавила дека две земји, [[Германија]] и [[Турција]], ги објавиле своите намери да бидат домаќини на турнирот пред крајниот рок до 3 март 2017 година.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39211428 |title=Euro 2024: Tournament to be held in Germany or Turkey |website=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC|British Broadcasting Corporation]] |date=8 March 2017 |access-date=8 March 2017 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001223645/https://www.bbc.co.uk/sport/football/39211428 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.uefa.org/about-uefa/news/newsid=2447054.html |title=Germany and Turkey officially interested in hosting UEFA Euro 2024 |publisher=UEFA |date=8 March 2017 |access-date=9 March 2017 |archive-date=7 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170607170606/http://www.uefa.org/about-uefa/news/newsid=2447054.html |url-status=live }}</ref> Домаќинот бил избран од страна на Извршниот комитет на УЕФА на доверливо гласање,<ref>{{Cite web |date=27 September 2018 |title=Germany to host UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/insideuefa/news/0249-0f8e640dc5e1-2ebf8efacf63-1000--germany-to-host-uefa-euro-2024/ |access-date=12 March 2024 |website=UEFA.com |language=en |archive-date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312140232/https://www.uefa.com/insideuefa/news/0249-0f8e640dc5e1-2ebf8efacf63-1000--germany-to-host-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Georgiou |first=Stephan |date=26 September 2018 |title=Euro 2024: Germany vs Turkey – who's leading the race? |url=https://www.sportspromedia.com/insights/analysis/euro-2024-hosts-germany-turkey-winner/ |access-date=12 March 2024 |website=SportsPro |language=en-GB}}</ref> каде потребно било само просто мнозинство гласови за да се победи. Доколку гласовите биле еднакви, конечната одлука ја имал [[Список на претседатели на УЕФА|претседателот на УЕФА]] [[Александер Чеферин]].<ref name="bid regulations">{{cite web|url=http://www.uefa.org/MultimediaFiles/Download/uefaorg/General/02/42/99/57/2429957_DOWNLOAD.pdf|title=UEFA Euro 2024: bid regulations|publisher=UEFA|access-date=16 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220163951/http://www.uefa.org/MultimediaFiles/Download/uefaorg/General/02/42/99/57/2429957_DOWNLOAD.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Graaf |first=Patrick de |title=EURO 2024 host selection - All about Germany's selection as host country |url=https://www.europeanchampionship2024.co.uk/host-selection |access-date=12 March 2024 |website=European Championship 2024 Germany |language=en |archive-date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312140233/https://www.europeanchampionship2024.co.uk/host-selection |url-status=live }}</ref> Од 20-те членови на [[УЕФА|Извршниот комитет на УЕФА]], [[Рајнхард Гриндел]] (Германија) и [[Сервет Јардимчи]] (Турција) не можеле да гласаат бидејќи не ги исполнувале условите. [[Ларс-Кристер Олсон]] (Шведска) исто така отсуствувал поради болест, така што вкупно можеле да гласаат 17 членови.<ref name="Germany 2024"/><ref>{{Cite web |last=Adams |first=Tom |date=27 September 2018 |title=Germany win vote to host 2024 European Championship |url=https://www.eurosport.com/football/germany-win-vote-to-host-2024-european-championships_sto6949156/story.shtml |access-date=12 March 2024 |website=Eurosport |language=en |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510140928/https://www.eurosport.com/football/germany-win-vote-to-host-2024-european-championships_sto6949156/story.shtml |url-status=live }}</ref> Домаќинот бил избран на 27 септември 2018 година во [[Нион]], Швајцарија.<ref name="Germany 2024">{{cite web |url=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/newsid=2573282.html |title=Germany to host UEFA Euro 2024 |publisher=UEFA |date=27 September 2018 |access-date=27 September 2018 |archive-date=15 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215231611/https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/newsid=2573282.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Graham |date=27 September 2018 |title=Germany beats Turkey to host Euro 2024 |url=https://apnews.com/germany-beats-turkey-to-host-euro-2024-eaf2d1265bad49e8b400b1c5db7cb62a |access-date=26 March 2024 |website=AP News |language=en |archive-date=26 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326221601/https://apnews.com/germany-beats-turkey-to-host-euro-2024-eaf2d1265bad49e8b400b1c5db7cb62a |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |first=Graham |last=Dunbar |agency=The Associated Press |date=27 September 2018 |title=Germany beats Turkey to host Euro 2024 |url=https://www.denverpost.com/2018/09/27/germany-hosts-euro-2024/ |access-date=12 March 2024 |website=The Denver Post |language=en-US |archive-date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312140232/https://www.denverpost.com/2018/09/27/germany-hosts-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> Германија првично планирала целосно да биде домаќин на Евро 2020, иако никогаш не објавила цврст интерес до мај 2012 година.<ref>{{cite web|title=Niersbach: EM-Bewerbung wäre "reizvoll"|url=http://de.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1594176.html|publisher=FIFA.com|accessdate=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704095419/http://de.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1594176.html|archivedate=4 July 2012|date=4 March 2012|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Резултати од гласањето ! Држава ! Гласови |- style="background:#90EE90" |style="text-align:left"| {{flagsport|GER}} [[Германија]] | 12 |- |style="text-align:left"| {{flagsport|TUR}} [[Турција]] | 4 |- |style="text-align:left"| Воздржан | 1 |- !style="text-align:left"| Вкупно ! 17 |} ==Стадиони== Германија имала широк избор на стадиони кои го задоволуваа условот на УЕФА од минимален капацитет од 30.000 седишта за натпреварите на Европското првенство.<ref>Source: UEFA Euro 2024 Tournament Requirements, Sector 2, pag. 4, 5.</ref> Од десетте места избрани за Евро 2024, девет биле претходно искористени за [[Светското првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]: [[Берлин]], [[Дортмунд]], [[Минхен]], [[Келн]], [[Штутгарт]], [[Хамбург]], [[Лајпциг]], [[Франкфурт]] и [[Гелзенкирхен]].<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro-2024/news/0273-14ac084902cc-9ef59ec61319-1000--euro-2024-host-cities-and-stadiums/ |title=EURO 2024 host cities: Venue guide |website=uefa.com |publisher=[[UEFA]] |year=2022 |access-date=12 May 2022 |language=en |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929074640/https://www.uefa.com/euro-2024/news/0273-14ac084902cc-9ef59ec61319-1000--euro-2024-host-cities-and-stadiums/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro-2024/news/0275-151c98719b45-63aa1886a8b2-1000--opening-game-of-uefa-euro-2024-to-take-place-in-munich-final-in/ |title=Opening game of UEFA Euro 2024 to take place in Munich, final in Berlin |website=uefa.com |publisher=[[UEFA]] |date=10 May 2022 |language=en |access-date=21 November 2023 |archive-date=22 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122113903/https://www.uefa.com/euro-2024/news/0275-151c98719b45-63aa1886a8b2-1000--opening-game-of-uefa-euro-2024-to-take-place-in-munich-final-in/ |url-status=live }}</ref> [[Диселдорф]], кој не бил користен во 2006 година, но претходно бил користен за [[Светско првенство во фудбал 1974 година|Светското првенство 1974]] и [[Европско првенство во фудбал 1988|Европското првенство 1988]], ќе служи како десетто место; обратно, [[Хановер]], [[Нирнберг]] и [[Кајзерслаутерн]], градови домаќини во 2006 година (покрај тоа и во 1974 и 1988 година во случајот на Хановер), нема да се користат за ова првенство. Минхен, исто така, бил град домаќин на мултинационалниот турнир [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], каде бил домаќин на четири натпревари (три со учество на Германија) пред значително намален број гледачи поради ограничувањата заради [[КОВИД-19]].<ref>{{Cite news |date=4 June 2021 |title=Grünes Licht: EM-Spiele in München vor rund 14.000 Zuschauern |language=de |trans-title=Green light: EC-matches in Munich in front of 14.000 spectators |work=kicker.de |url=https://www.kicker.de/gruenes-licht-em-spiele-in-muenchen-vor-rund-14-000-zuschauern-806516/artikel |access-date=4 June 2021}}</ref> Други стадиони, како оние во [[Бремен]] и [[Менхенгладбах]], исто така не биле избрани.<ref>{{cite web |url=https://www.dfb.de/fileadmin/_dfbdam/150182-uefaeuro2024_evaluierungsbericht.pdf |title=Evaluierungsbericht Stadien/Städte |trans-title=Evaluation report stadiums/cities |website=DFB.de |publisher=[[German Football Association]] |year=2017 |access-date=15 September 2017 |language=de |archive-date=16 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170916211030/https://www.dfb.de/fileadmin/_dfbdam/150182-uefaeuro2024_evaluierungsbericht.pdf |url-status=live }}</ref> Стадионите ги покриле сите главни [[Покрајни во Германија|региони на Германија]], но областа со најголем број локации на Евро 2024 ќе биде [[Рајна-Рур|метрополитанскиот регион Рајна-Рур]] во покраината [[Северна Рајна-Вестфалија]], со четири од десетте градови домаќини (Дортмунд, Диселдорф, Гелзенкирхен и Келн).<ref>{{cite web |url=https://www.land.nrw/de/pressemitteilung/ministerpraesident-armin-laschet-euro-2024-deutschland-grossartige-nachricht-fuer |title=EURO 2024 an Rhein und Ruhr |website=nrw.de |publisher=North Rhine-Westphalia State Government |date=27 September 2018 |access-date=28 September 2018 |language=de |archive-date=28 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928201137/https://www.land.nrw/de/pressemitteilung/ministerpraesident-armin-laschet-euro-2024-deutschland-grossartige-nachricht-fuer |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Берлин]] ! [[Минхен]] ! [[Дортмунд]] ! [[Штутгарт]] |- | [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] | [[Алијанц Арена]] | [[Сигнал Идуна Парк]] | [[МХПАрена|МХП-Арена]] |- | Капацитет: '''70,033''' | Капацитет: '''66,026''' | Капацитет: '''61,524''' | Капацитет: '''50,998''' |- | [[File:Berliner Olympiastadion, Gesamtansicht 2013.jpg|200x200px]] | [[File:Allianz-Arena-München.jpg|border|center|frameless|200x200px]] | [[File:Signal iduna park stadium dortmund 4.jpg|200x200px]] | [[File:Blick vom Rotenberg Stadion.jpg|200x200px]] |- ! [[Гелзенкирхен]] !colspan="2" rowspan="4"| {{Location map+|Germany|float=center|width=412|caption=Локација на градовите домаќини на Европското првенство 2024.|places= {{Location map~|Germany|lat=52.514722|long=13.239444|label=[[Берлин]]|position=right}} {{Location map~|Germany|lat=48.218611|long=11.624444|label=[[Минхен]]|position=bottom}} {{Location map~|Germany|lat=51.492569|long= 7.451667|label=[[Дортмунд]]|position=right}} {{Location map~|Germany|lat=51.554474|long= 7.067642|label={{nowrap|[[Гелзенкирхен]]}}|position=top}} {{Location map~|Germany|lat=48.792222|long= 9.231944|label=[[Штутгарт]]|position=right}} {{Location map~|Germany|lat=53.586944|long= 9.898611|label=[[Хамбург]]|position=right}} {{Location map~|Germany|lat=51.261539|long= 6.733083|label=[[Диселдорф]]|position=right}} {{Location map~|Germany|lat=50.933611|long= 6.874997|label=[[Келн]]|position=bottom}} {{Location map~|Germany|lat=50.068611|long= 8.645278|label=[[Франкфурт]]|position=right}} {{Location map~|Germany|lat=51.345833|long=12.348056|label=[[Лајпциг]]|position=right}}}} ! [[Франкфурт]] |- | [[Фелтинс Арена]] | [[Валдштадион]] |- | Капацитет: '''49,471''' | Капацитет: '''48,057''' |- | [[File:2010-06-03 Arena AufSchalke 20.jpg|border|center|frameless|200x200px]] | [[File:Aerial view of Commerzbank-Arena.jpg|border|center|frameless|200x200px]] |- ! [[Хамбург]] ! [[Диселдорф]] ! [[Келн]] ! [[Лајпциг]] |- | [[Фолкспаркштадион]] | [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] | [[Рајн Енерги Штадион]] | [[Ред Бул Арена]] |- | Капацитет: '''50,215''' | Капацитет: '''46,264''' | Капацитет: '''46,922''' | Капацитет: '''46,635''' |- | [[File:RK 1009 9831 Volksparkstadion.jpg|200x200px]] | [[File:Merkur-Spiel-Arena.jpg|200x200px]] | [[File:Fußball Stadion Köln Luftbild Aerial (125164767).jpeg|200x200px]] | [[File:Red Bull arena, Leipzig von oben Zentralstadion.jpg|200x200px]] |} ==Квалификувани репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=100% ! width=15%|Екипа !! width=20%|Начин на квалификување!!width=20%|Дата на квалификување !! width=45%|Претходни првенства^{<span style="color:red;">1</span>} ^{<span style="color:red;">2</span>} |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! |- | {{fb|GER}}{{efn-ua|Од 1972 до 1988, [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] се натпреварувала како [[Фудбалска репрезентација на Западна Германија|Западна Германија]].}} || {{sort|*|Домаќин}} || {{dts|27 септември 2018}} || 13 ('''[[Европско првенство во фудбал 1972|1972]]''', [[Европско првенство во фудбал 1976|1976]], '''[[Европско првенство во фудбал 1980|1980]]''', [[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], ''[[Европско првенство во фудбал 1988|1988]]'', [[Европско првенство во фудбал 1992|1992]], '''[[Европско првенство во фудбал 1996|1996]]''', [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|BEL}} || Победник на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|групата Ф]] || {{dts|13 октомври 2023}} || 6 (''[[Европско првенство во фудбал 1972|1972]]'', [[Европско првенство во фудбал 1980|1980]], [[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], ''[[Европско првенство во фудбал 2000|2000]]'', [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|FRA}} || Победник на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групата Б]] || {{dts|13 октомври 2023}} || 10 (''[[Европско првенство во фудбал 1960|1960]]'', '''''[[Европско првенство во фудбал 1984|1984]]''''', [[Европско првенство во фудбал 1992|1992]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], '''[[Европско првенство во фудбал 2000|2000]]''', [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], ''[[Европско првенство во фудбал 2016|2016]]'', [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|POR}} || Победник на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Ј|групата Ј]] || {{dts|13 октомври 2023}} || 8 ([[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], ''[[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]'', [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], '''[[Европско првенство во фудбал 2016|2016]]''', [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|SCO}} || Второпласирани во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група А|групата А]] || {{dts|15 октомври 2023}} || 3 ([[Европско првенство во фудбал 1992|1992]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|ESP}} || Победник на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група А|групата А]] || {{dts|15 октомври 2023}} || 11 ('''''[[Европско првенство во фудбал 1964|1964]]''''', [[Европско првенство во фудбал 1980|1980]], [[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], [[Европско првенство во фудбал 1988|1988]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], '''[[Европско првенство во фудбал 2008|2008]]''', '''[[Европско првенство во фудбал 2012|2012]]''', [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|TUR}} || Победник на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|групата Д]] || {{dts|15 октомври 2023}} || 5 ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|AUT}} || Второпласирани во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група А|групата А]] || {{dts|16 октомври 2023}} || 3 (''[[Европско првенство во фудбал 2008|2008]]'', [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|ENG}} || Победник на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|групата Ц]] || {{dts|17 октомври 2023}} || 10 ([[Европско првенство во фудбал 1968|1968]], [[Европско првенство во фудбал 1980|1980]], [[Европско првенство во фудбал 1988|1988]], [[Европско првенство во фудбал 1992|1992]], ''[[Европско првенство во фудбал 1996|1996]]'', [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|HUN}} || Победник на групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Г|групата Г]] || {{dts|16 ноември 2023}} || 4 ([[Европско првенство во фудбал 1964|1964]], [[Европско првенство во фудбал 1972|1972]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|SVK}}{{efn-ua|name=tch |Од 1960 до 1980, двете репрезентации на [[Фудбалска репрезентација на Словачка|Словачка]] и [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешка]] се натпреварувале како [[Фудбалска репрезентација на Чехословачка|Чехословачка]].<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=2015-11-17 |title=UEFA EURO 2016: How all the teams qualified |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d7f910ba98e-bbb7ec4b08a2-1000--uefa-euro-2016-how-all-the-teams-qualified/ |access-date=2024-01-02 |website=UEFA.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=2021-02-22 |title=UEFA EURO 2020 contenders in focus: Czech Republic |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0266-11a2e2dcdee1-1407f519e102-1000--uefa-euro-2020-contenders-in-focus-czech-republic/ |access-date=2024-01-06 |website=UEFA.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=2021-03-03 |title=UEFA EURO 2020 contenders in focus: Slovakia |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0267-11b4f13230ba-43b1683fa099-1000--uefa-euro-2020-contenders-in-focus-slovakia/ |access-date=2024-01-06 |website=UEFA.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |author=UEFA.com|date=28 December 2023 |title=Who has qualified for UEFA EURO 2024?|url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0286-193531eba9a8-763890f6436d-1000--who-has-qualified-for-uefa-euro-2024/|work=UEFA |access-date=5 January 2024}}</ref>}} || Второпласирани во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Ј|групата Ј]] || {{dts|16 ноември 2023}} || 2 ([[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|ALB}} || Победник на групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|групата Е]] || {{dts|17 ноември 2023}} || 1 ([[Европско првенство во фудбал 2016|2016]]) |- | {{fb|DEN}} || Победник на групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Х|групата Х]] || {{dts|17 ноември 2023}} || 9 ([[Европско првенство во фудбал 1964|1964]], [[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], [[Европско првенство во фудбал 1988|1988]], '''[[Европско првенство во фудбал 1992|1992]]''', [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|NED}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групата Б]] || {{dts|18 ноември 2023}} || 10 ([[Европско првенство во фудбал 1976|1976]], [[Европско првенство во фудбал 1980|1980]], '''[[Европско првенство во фудбал 1988|1988]]''', [[Европско првенство во фудбал 1992|1992]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], ''[[Европско првенство во фудбал 2000|2000]]'', [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], ''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]'') |- | {{fb|ROU}} || Победник на групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група И|групата И]] || {{dts|18 ноември 2023}} || 5 ([[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]]) |- | {{fb|SUI}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група И|групата И]] || {{dts|18 ноември 2023}} || 5 ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], ''[[Европско првенство во фудбал 2008|2008]]'', [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|SRB}}{{efn-ua|Од 1960 до 1992, [[Фудбалска репрезентација на Србија|Србија]] се натпреварувала како [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]], од 1992 до 2003 како [[Фудбалска репрезентација на СР Југославија|СР Југославија]], а од 2003 до 2006 како [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|Србија и Црна Гора]].}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Г|групата Г]] || {{dts|19 ноември 2023}} || 0 (деби) |- | {{fb|CZE}}{{efn-ua|name=tch}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|групата Е]] || {{dts|20 ноември 2023}} || 7 ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|ITA}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|групата Ц]] || {{dts|20 ноември 2023}} || 10 ('''''[[Европско првенство во фудбал 1968|1968]]''''', ''[[Европско првенство во фудбал 1980|1980]]'', [[Европско првенство во фудбал 1988|1988]], [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], '''''[[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]''''') |- | {{fb|SVN}}{{efn-ua|name=yug}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Х|групата Х]] || {{dts|20 ноември 2023}} || 1 ([[Европско првенство во фудбал 2000|2000]]) |- | {{fb|CRO}}{{efn-ua|name=yug |Од 1960 до 1992, [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]] и [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] се натпреварувале како [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]].}} || Второпласирани во групата [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|групата Д]] || {{dts|21 ноември 2023}} || 6 ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]], [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], [[Европско првенство во фудбал 2012|2012]], [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|GEO}}{{efn-ua|name=usr |Од 1960 до 1991, [[Фудбалска репрезентација на Грузија|Грузија]] и [[Фудбалска репрезентација на Украина|Украина]] се натпреварувале како [[Фудбалска репрезентација на Советскиот Сојуз|Советскиот Сојуз]].}} || Победник во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020#Пат Ц|баражот (Пат Ц)]] || {{dts|26 март 2024}} || 0 (деби) |- | {{fb|UKR}}{{efn-ua|name=usr}} || Победник во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020#Пат Ц|баражот (Пат Б)]] || {{dts|26 март 2024}} || 3 (''[[Европско првенство во фудбал 2012|2012]]'', [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |- | {{fb|POL}} || Победник во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020#Пат Ц|баражот (Пат А)]] || {{dts|26 март 2024}} || 4 ([[Европско првенство во фудбал 2008|2008]], ''[[Европско првенство во фудбал 2012|2012]]'', [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) |} {{Col-begin|width=100%}} {{col-2}} :^{<span style="color:blue;">(Д)</span>} означува домаќин на првенството. :^{<span style="color:blue;">1</span>} '''Задебелениот текст''' го означува шампионот на тоа првенство. :^{<span style="color:blue;">2</span>} ''Закосениот текст'' го означува домаќинот на тоа првенство. {{col-2}} <references group="upper-alpha"/> {{col-end}} {{-}} ==Ждрепка== [[File:BYD Auto at Geneva International Motor Show 2024 GIMS 2024 1X7A2215.jpg|thumb|upright=0.5|Трофеј]] Извлекувањето на ждрепката за завршниот турнир се одржала на 2 декември 2023 година, во [[Хамбург]], со почеток во 18:00 часот [[Централно европско време|ЦЕВ]].<ref>{{cite news |title=Hamburg to stage EURO 2024 finals draw |url=https://www.uefa.com/euro-2024/news/0261-1059048e0dcb-f2470328d0cc-1000/ |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=11 September 2020 |access-date=11 September 2020 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701104707/https://www.uefa.com/ |url-status=live }}</ref> Репрезентациите биле распоредени во согласност со вкупниот пласман во квалификациите. Домаќинот на првенството Германија, автоматски бил поставен на позицијата А1. Трите победници во баражот не биле познати за време на извлекувањето, па поради тоа биле сместени во четвртиот шешир.<ref>{{cite web |title=EURO 2024 final tournament draw pots confirmed |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0287-1983c59d85a7-a69725b0a099-1000--euro-2024-final-tournament-draw-pots-confirmed |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |access-date=27 November 2023 |archive-date=23 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231123042306/https://www.uefa.com/euro2024/news/0287-1983c59d85a7-a69725b0a099-1000--euro-2024-final-tournament-draw-pots-confirmed/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=28 June 2023 |title=UEFA Euro 2024 Final Draw Procedure |url=https://editorial.uefa.com/resources/0282-185b758ac450-55e5038c97ad-1000/uefa_euro_2024_final_draw_procedure.pdf |access-date=21 February 2024 |website=[[UEFA.com]] |archive-date=29 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329023634/https://editorial.uefa.com/resources/0282-185b758ac450-55e5038c97ad-1000/uefa_euro_2024_final_draw_procedure.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=6 June 2023 |title=Lisbon to host UEFA Women's Champions League final in 2025 |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0282-185d513bd18e-32f59d9c7dea-1000--lisbon-to-host-uefa-women-s-champions-league-final-in-2025/ |access-date=21 February 2024 |website=UEFA.com |language=en |archive-date=29 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329010106/https://www.uefa.com/returntoplay/news/0282-185d513bd18e-32f59d9c7dea-1000--lisbon-to-host-uefa-women-s-champions-league-final-in-2025/ |url-status=live }}</ref> ===Носители=== {|class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+ Шешир 1 |- !style="width:150px"|Тим !{{Abbr|Ранг|European Qualifiers overall ranking}} |- |{{fb|GER}} (''домаќин'') |style="text-align:center"{{N/a}} |- |{{fb|POR}} |style="text-align:center"|1 |- |{{fb|FRA}} |style="text-align:center"|2 |- |{{fb|ESP}} |style="text-align:center"|3 |- |{{fb|BEL}} |style="text-align:center"|4 |- |{{fb|ENG}} |style="text-align:center"|5 |} {|class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+ Шешир 2 |- !style="width:150px"|Тим !{{Abbr|Ранг|European Qualifiers overall ranking}} |- |{{fb|HUN}} |style="text-align:center"|6 |- |{{fb|TUR}} |style="text-align:center"|7 |- |{{fb|ROU}} |style="text-align:center"|8 |- |{{fb|DEN}} |style="text-align:center"|9 |- |{{fb|ALB}} |style="text-align:center"|10 |- |{{fb|AUT}} |style="text-align:center"|11 |} {|class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+ Шешир 3 |- !style="width:150px"|Тим !{{Abbr|Ранг|European Qualifiers overall ranking}} |- |{{fb|NED}} |style="text-align:center"|12 |- |{{fb|SCO}} |style="text-align:center"|13 |- |{{fb|CRO}} |style="text-align:center"|14 |- |{{fb|SVN}} |style="text-align:center"|15 |- |{{fb|SVK}} |style="text-align:center"|16 |- |{{fb|CZE}} |style="text-align:center"|17 |} {|class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+ Шешир 4{{efn|name=Identity|Имињата на трите репрезентации кои се квалификувале како победници во баражот не биле познати за време на извлекувањето на ждрепката.}} |- !style="width:150px"|Тим !{{Abbr|Ранг|European Qualifiers overall ranking}} |- |{{fb|ITA}} |style="text-align:center"|18 |- |{{fb|SRB}} |style="text-align:center"|19 |- |{{fb|SUI}} |style="text-align:center"|20 |-<!--'''DO NOT ALTER THE CONTENT BELOW'''--> |<!-- Do not replace with eventual Path A winners. -->[[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024#Пат А|Победник во баражот Пат A]] |rowspan="3"{{N/a}} |- |<!-- Do not replace with eventual Path B winners. -->[[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024#Пат Б|Победник во баражот Пат Б]] |- |<!-- Do not replace with eventual Path C winners. -->[[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024#Пат Ц|Победник во баражот Пат Ц]] |}<!--'''DO NOT ALTER THE CONTENT ABOVE'''--> {{notelist}} ==Групна фаза== {{легенда|#cfc|Екипа која се квалификувала во осминафинале|boja_linije=#000000}} === Група A === {{Главна|Европско првенство во фудбал 2024 - група А}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|GER}} |'''7''' || 3 || 2 || 1 || 0 || 8 || 2 || +6 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|SUI}} |'''5''' || 3 || 1 || 2 || 0 || 5 || 3 || +2 |- |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|HUN}} |'''3''' || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || -3 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|SCO}} |'''1''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 7 || -5 |} <section begin=ЕП 2024 - A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А#Германија - Шкотска|5–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036161/ |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = *[[Флоријан Вирц|Вирц]] {{goal|10}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|19}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+1|пен.}} *[[Никлас Филкруг|Филкруг]] {{goal|68}} *[[Емре Џан|Џан]] {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|87|авт.}} [[Антонио Ридигер|Ридигер]] |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 65,052<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036161_FR.pdf |title=Full Time Report – Germany v Scotland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 June 2024 |access-date=15 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618031246/https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036161_FR.pdf |archive-date=2024-06-18 |url-status=bot: unknown }}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=ЕП 2024 - A1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|HUN}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А#Унгарија - Швајцарија|1–3]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036162/ |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Барнабаш Варга|Варга]] {{goal|66}} |голови2 = *{{goal|12}} [[Квадво Дуа|Дуа]] *{{goal|45}} [[Мишел Ебишер|Ебишер]] *{{goal|90+3}} [[Брил Емболо|Емболо]] |стадион = [[Рајн Енерги Штадион]] |локација = [[Келн]] |гледачи = 41,676<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036162_FR.pdf |title=Full Time Report – Hungary v Switzerland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=15 June 2024 |access-date=15 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=ЕП 2024 - A2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А#Германија - Унгарија|2–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036173/ |екипа2 = {{fb|HUN}} |голови1 = *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|22}} *[[Илкај Ѓундоган|Ѓундоган]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[МХПАрена|МХП-Арена]] |локација = [[Штутгарт]] |гледачи = 54,000<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036173_FR.pdf |title=Full Time Report – Germany v Hungary |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=19 June 2024 |access-date=19 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=ЕП 2024 - A3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А#Шкотска - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036174/ |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Скот МекТомини|МекТомини]] {{goal|13}} |голови2 = *{{goal|26}} [[Џердан Шаќири|Шаќири]] |стадион = [[Рајн Енерги Штадион]] |локација = [[Келн]] |гледачи = 42,711<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036174_FR.pdf |title=Full Time Report – Scotland v Switzerland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=19 June 2024 |access-date=19 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SVK}} [[Иван Кружљак]] }}<section end=ЕП 2024 - A4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А#Швајцарија - Германија|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036185/ |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|28}} |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Никлас Филкруг|Филкруг]] |стадион = [[Валдштадион]] |локација = [[Франкфурт]] |гледачи = 46,685<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036185_FR.pdf |title=Full Time Report – Switzerland v Germany |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=23 June 2024 |access-date=23 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Даниеле Орсато]] }}<section end=ЕП 2024 - A5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А#Шкотска - Унгарија|0–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036186/ |екипа2 = {{fb|HUN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+10}} [[Кевин Чобот|Чобот]] |стадион = [[МХПАрена|МХП-Арена]] |локација = [[Штутгарт]] |гледачи = 54,000<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036186_FR.pdf |title=Full Time Report – Scotland v Hungary |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=23 June 2024 |access-date=23 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=ЕП 2024 - A6 /> ---- === Група Б === {{Главна|Европско првенство во фудбал 2024 - група Б}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|ESP}} |'''9''' || 3 || 3 || 0 || 0 || 5 || 0 || +5 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|ITA}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 |- |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|CRO}} |'''2''' || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 6 || -3 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|ALB}} |'''0''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 5 || -2 |} <section begin=ЕП 2024 - Б1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б#Шпанија - Хрватска|3–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036163/ |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Алваро Мората|Мората]] {{goal|29}} *[[Фабијан Руис|Фабијан]] {{goal|32}} *[[Дани Карвахал|Карвахал]] {{goal|45+2}} |голови2 = |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 68,844<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036163_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v Croatia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=15 June 2024 |access-date=15 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=ЕП 2024 - Б1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Б2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ITA}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б#Италија - Албанија|2–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036164/ |екипа2 = {{fb|ALB}} |голови1 = *[[Алесандро Бастони|Бастони]] {{goal|11}} *[[Николо Барела|Барела]] {{goal|16}} |голови2 = *{{goal|{{0}}1}} [[Недим Бајрами|Бајрами]] |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 60,512<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036164_FR.pdf |title=Full Time Report – Italy v Albania |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=15 June 2024 |access-date=15 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=ЕП 2024 - Б2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Б3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б#Хрватска - Албанија|2–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036176/ |екипа2 = {{fb|ALB}} |голови1 = *[[Андреј Крамариќ|Крамариќ]] {{goal|74}} *[[Клаус Ѓасула|Ѓасула]] {{goal|76|авт.}} |голови2 = *{{goal|11}} [[Ќазим Лачи|Лачи]] *{{goal|90+5}} [[Клаус Ѓасула|Ѓасула]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 46,784<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036176_FR.pdf |title=Full Time Report – Croatia v Albania |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=19 June 2024 |access-date=19 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=ЕП 2024 - Б3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Б4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б#Шпанија - Италија|1–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036175/ |екипа2 = {{fb|ITA}} |голови1 = *[[Рикардо Калафјори|Калафјори]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Фелтинс Арена]] |локација = [[Гелзенкирхен]] |гледачи = 49,528<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036175_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v Italy |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=20 June 2024 |access-date=20 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=ЕП 2024 - Б4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Б5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALB}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б#Албанија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036187/ |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|13}} [[Феран Торес|Торес]] |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,586<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036187_FR.pdf |title=Full Time Report – Albania v Spain |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=24 June 2024 |access-date=24 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=ЕП 2024 - Б5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Б6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б#Хрватска - Италија|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036188/ |екипа2 = {{fb|ITA}} |голови1 = *[[Лука Модриќ|Модриќ]] {{goal|55}} |голови2 = *[[Матија Ѕакањи|Ѕакањи]] {{goal|90+8}} |стадион = [[Ред Бул Арена]] |локација = [[Лајпциг]] |гледачи = 38,322<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036188_FR.pdf |title=Full Time Report – Croatia v Italy |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=24 June 2024 |access-date=24 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=ЕП 2024 - Б6 /> ---- === Група Ц === {{Главна|Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|ENG}} |'''5''' || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || 1 || +1 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|DEN}} |'''3''' || 3 || 0 || 3 || 0 || 2 || 2 || 0 |- style="background:#ccffcc;" |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|SLO}} |'''3''' || 3 || 0 || 3 || 0 || 2 || 2 || 0 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|SRB}} |'''2''' || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 2 || -1 |} <section begin=ЕП 2024 - Ц1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SLO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц#Словенија - Данска|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036165/ |екипа2 = {{fb|DEN}} |голови1 = *[[Ерик Јанжа|Јанжа]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|17}} [[Кристијан Ериксен|Ериксен]] |стадион = [[МХПАрена|МХП-Арена]] |локација = [[Штургарт]] |гледачи = 54,000<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036165_FR.pdf |title=Full Time Report – Slovenia v Denmark |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=16 June 2024 |access-date=16 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] }}<section end=ЕП 2024 - Ц1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ц2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|SRB}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц#Србија - Англија|0–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036166/ |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|13}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Фелтинс Арена]] |локација = [[Гелзенкирхен]] |гледачи = 48,953<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036166_FR.pdf |title=Full Time Report – Serbia v England |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=16 June 2024 |access-date=16 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Даниеле Орсато]] }}<section end=ЕП 2024 - Ц2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ц3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SLO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц#Словенија - Србија|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036177/ |екипа2 = {{fb|SRB}} |голови1 = *[[Жан Карничник|Карничник]] {{goal|69}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Лука Јовиќ|Јовиќ]] |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 63,028<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036177_FR.pdf |title=Full Time Report – Slovenia v Serbia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=20 June 2024 |access-date=20 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=ЕП 2024 - Ц3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ц4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|DEN}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц#Данска - Англија|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036178/ |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Мортен Хјулманд|Хјулманд]] {{goal|34}} |голови2 = *{{goal|18}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Валдштадион]] |локација = [[Франкфурт]] |гледачи = 46,177<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036178_FR.pdf |title=Full Time Report – Denmark v England |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=20 June 2024 |access-date=20 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POR}} [[Артур Соареш Дијаш]] }}<section end=ЕП 2024 - Ц4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ц5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц#Англија - Словенија|0–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036189/ |екипа2 = {{fb|SLO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Рајн Енерги Штадион]] |локација = [[Келн]] |гледачи = 41,536<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036189_FR.pdf |title=Full Time Report – England v Slovenia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=ЕП 2024 - Ц5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ц6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|DEN}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц#Данска - Србија|0–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036188/ |екипа2 = {{fb|SRB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 64,288<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036190_FR.pdf |title=Full Time Report – Denmark v Serbia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=ЕП 2024 - Ц6 /> ---- === Група Д === {{Главна|Европско првенство во фудбал 2024 - група Д}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|AUT}} |'''6''' || 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 4 || +2 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|FRA}} |'''5''' || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || 1 || +1 |- style="background:#ccffcc;" |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|NED}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|POL}} |'''1''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 6 || -3 |} <section begin=ЕП 2024 - Д1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|POL}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Полска - Холандија|1–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036167/ |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Адам Букса|Букса]] {{goal|16}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Коди Гакпо|Гакпо]] *{{goal|83}} [[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 48,117<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036167_FR.pdf |title=Full Time Report – Poland v Netherlands |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=16 June 2024 |access-date=16 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POR}} [[Артур Соареш Дијаш]] }}<section end=ЕП 2024 - Д1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Д2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Австрија - Франција|0–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036168/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|38|авт.}} [[Максимилијан Вебер|Вебер]] |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,425<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036168_FR.pdf |title=Full Time Report – Austria v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=17 June 2024 |access-date=17 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ESP}} [[Хесус Хил Мансано]] }}<section end=ЕП 2024 - Д2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Д3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|POL}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Полска - Австрија|1–3]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036179/ |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Кшиштоф Пјонтек|Пјонтек]] {{goal|30}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}} [[Гернот Траунер|Траунер]] *{{goal|66}} [[Кристоф Баумгартнер|Баумгартнер]] *{{goal|78|пен.}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 69,455<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036179_FR.pdf |title=Full Time Report – Poland v Austria |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|TUR}} [[Халил Умут Мелер]] }}<section end=ЕП 2024 - Д3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Д4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Холандија - Франција|0–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036180/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Ред Бул Арена]] |локација = [[Лајпциг]] |гледачи = 38,531<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036180_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=ЕП 2024 - Д4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Д5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Холандија - Австрија|2–3]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036192/ |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}} *[[Мемфис Депај|Депај]] {{goal|75}} |голови2 = *{{goal|{{0}}6|авт.}} [[Донијел Мален|Мален]] *{{goal|59}} [[Романо Шмид|Шмид]] *{{goal|80}} [[Марсел Забицер|Забицер]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 68,363<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036192_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v Austria |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SVK}} [[Иван Кружљак]] }}<section end=ЕП 2024 - Д5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Д6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Франција - Полска|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036191/ |екипа2 = {{fb|POL}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|56|пен.}} |голови2 = *{{goal|79|пен.}} [[Роберт Левандовски|Левандовски]] |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 59,728<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036191_FR.pdf |title=Full Time Report – France v Poland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Марко Гвида]] }}<section end=ЕП 2024 - Д6 /> ---- === Група Е === {{Главна|Европско првенство во фудбал 2024 - група Е}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|ROU}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|BEL}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 1 || +1 |- style="background:#ccffcc;" |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|SVK}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|UKR}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 |} <section begin=ЕП 2024 - Е1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ROU}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Романија - Украина|3–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036170/ |екипа2 = {{fb|UKR}} |голови1 = *[[Николае Станчу|Станчу]] {{goal|29}} *[[Разван Марин|Р. Марин]] {{goal|53}} *[[Денис Драгуш|Драгуш]] {{goal|57}} |голови2 = |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 61,591<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036170_FR.pdf |title=Full Time Report – Romania v Ukraine |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=17 June 2024 |access-date=17 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=ЕП 2024 - Е1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Е2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Словачка|0–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036169/ |екипа2 = {{fb|SVK}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Иван Шранц|Шранц]] |стадион = [[Валдштадион]] |локација = [[Франкфурт]] |гледачи = 45,181<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036169_FR.pdf |title=Full Time Report – Belgium v Slovakia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=17 June 2024 |access-date=17 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|TUR}} [[Халил Умут Мелер]] }}<section end=ЕП 2024 - Е2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Е3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SVK}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Словачка - Украина|1–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036182/ |екипа2 = {{fb|UKR}} |голови1 = *[[Иван Шранц|Шранц]] {{goal|17}} |голови2 = *{{goal|54}} [[Микола Шапаренко|Шапаренко]] *{{goal|80}} [[Роман Јаремчук|Јаремчук]] |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 43,910<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036182_FR.pdf |title=Full Time Report – Slovakia v Ukraine |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=ЕП 2024 - Е3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Е4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Романија|2–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036181/ |екипа2 = {{fb|ROU}} |голови1 = *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|{{0}}2}} *[[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] {{goal|80}} |голови2 = |стадион = [[Рајн Енерги Штадион]] |локација = [[Келн]] |гледачи = 42,535<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036181_FR.pdf |title=Full Time Report – Belgium v Romania |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=22 June 2024 |access-date=22 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марчинјак]] }}<section end=ЕП 2024 - Е4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Е5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SVK}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Словачка - Романија|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036194/ |екипа2 = {{fb|ROU}} |голови1 = *[[Ондреј Дуда|Дуда]] {{goal|24}} |голови2 = *{{goal|37|пен.}} [[Разван Марин|Р. Марин]] |стадион = [[Валдштадион]] |локација = [[Франкфурт]] |гледачи = 45,033<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036194_FR.pdf |title=Full Time Report – Slovakia v Romania |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=24 June 2024 |access-date=24 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Даниел Зиберт (судија)|Даниел Зиберт]] }}<section end=ЕП 2024 - Е5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Е6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|UKR}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Украина - Белгија|0–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036193/ |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[МХПАрена|МХП-Арена]] |локација = [[Штургарт]] |гледачи = 54,000<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036193_FR.pdf |title=Full Time Report – Ukraine v Belgium |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=24 June 2024 |access-date=24 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=ЕП 2024 - Е6 /> ---- === Група Ф === {{Главна|Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|POR}} |'''6''' || 3 || 2 || 0 || 1 || 5 || 3 || +2 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|TUR}} |'''6''' || 3 || 2 || 0 || 1 || 5 || 5 || 0 |- style="background:#ccffcc;" |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|GEO}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|CZE}} |'''1''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 5 || -2 |} <section begin=ЕП 2024 - Ф1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Турција - Грузија|3–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036171/ |екипа2 = {{fb|GEO}} |голови1 = *[[Мерт Мулдур|Мулдур]] {{goal|25}} *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|65}} *[[Керем Актурколу|Актурколу]] {{goal|90+7}} |голови2 = *[[Жорж Микаутадзе|Микутадзе]] {{goal|32}} |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 59,127<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036171_FR.pdf |title=Full Time Report – Türkiye v Georgia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=18 June 2024 |access-date=18 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=ЕП 2024 - Ф1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ф2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Португалија - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036172/ |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Робин Хранач|Хранач]] {{goal|69|авт.}} *[[Франсиско Консеисао|Консеисао]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Лукаш Провод|Провод]] |стадион = [[Ред Бул Арена]] |локација = [[Лајпциг]] |гледачи = 38,421<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036172_FR.pdf |title=Full Time Report – Portugal v Czechia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=18 June 2024 |access-date=18 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Марко Гвида]] }}<section end=ЕП 2024 - Ф2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ф3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|GEO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Грузија - Чешка|1–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036184/ |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Жорж Микаутадзе|Микаутадзе]] {{goal|45+4|пен.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Патрик Шик|Шик]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 46,524<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036184_FR.pdf |title=Full Time Report – Georgia v Czechia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=22 June 2024 |access-date=22 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Даниел Зиберт]] }}<section end=ЕП 2024 - Ф3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ф4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Турција - Португалија|0–3]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036183/ |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|21}} [[Бернардо Силва|Б. Силва]] *{{goal|28|авт.}} [[Самет Акајдин|Акајдин]] *{{goal|56}} [[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 61,047<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036183_FR.pdf |title=Full Time Report – Türkiye v Portugal |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=22 June 2024 |access-date=22 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Фелик Цвајер]] }}<section end=ЕП 2024 - Ф4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ф5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|GEO}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Грузија - Португалија|2–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036196/ |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = *[[Хвича Кварацхелија|Кварацхелија]] {{goal|2}} *[[Жорж Микаутадзе|Микаутадзе]] {{goal|57|пен.}} |голови2 = |стадион = [[Фелтинс Арена]] |локација = [[Гелзенкирхен]] |гледачи = 49,616<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036196_FR.pdf |title=Full Time Report – Georgia v Portugal |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=26 June 2024 |access-date=26 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] }}<section end=ЕП 2024 - Ф5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - Ф6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Чешка - Турција|1–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036195/ |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Томаш Соучек|Соучек]] {{goal|66}} |голови2 = *{{goal|51}} [[Хакан Чалханоглу|Чалханоглу]] *{{goal|90+4}} [[Џенк Тосун|Тосун]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 47,683<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036195_FR.pdf |title=Full Time Report – Czechia v Türkiye |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=26 June 2024 |access-date=26 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=ЕП 2024 - Ф6 /> ---- === Поредок на третопласираните екипи во групите === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|Д]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|NED}} |'''4'''|| 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|GEO}} |'''4'''|| 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SVK}} |'''4'''|| 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SLO}} |'''3'''|| 3 || 0 || 3 || 0 || 2 || 2 || 0 |- |5.|| '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|HUN}} |'''3'''|| 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || -3 |- |6.|| '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|CRO}} |'''2'''|| 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 6 || -3 |} ==Нокаут фаза== {{Main|Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза}} Во нокаут фазата, ако натпреварот заврши нерешено по регуларните 90 минути игра, ќе се играат [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] (двапати по 15 минути), каде што секоја екипа има право да направи шеста замена. Ако резултатот остане изедначен и по продолженијата, натпреварот ќе биде решен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Како и на секој претходен турнир почнувајќи од [[Европско првенство во фудбал 1984|Европското првенство 1984]], и на ово првенство нема да се игра натпревар за трето место. ===Резултати=== <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N16 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=no |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] <!-- Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!-- Осминафинале --> |30 јуни – [[Рајн Енерги Штадион|Келн]]|{{fb|ESP}}|4|{{fb|GEO}}|1 |29 јуни – [[Сигнал Идуна Парк|Дортмунд]]|{{fb|GER}}|2|{{fb|DEN}}|0 |1 јули – [[Валдштадион|Франкфурт]]|{{fb|POR}}|0 (3)|{{fb|SLO}}|0 (0) |1 јули – [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф]]|{{fb|FRA}}|1|{{fb|BEL}}|0 |2 јули – [[Алијанц Арена|Минхен]]|{{fb|ROU}}|0|{{fb|NED}}|3 |2 јули – [[Ред Бул Арена|Лајпциг]]|{{fb|AUT}}|1|{{fb|TUR}}|2 |30 јуни – [[Фелтинс Арена|Гелзенкирхен]]|{{fb|ENG}} {{aet}}|2|{{fb|SVK}}|1 |29 јуни – [[Олимписки стадион во Берлин|Берлин]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ITA}}|0 <!-- Четвртфинале --> |5 јули – [[МХПАрена|Штутугарт]]|{{fb|ESP}} {{aet}}|2|{{fb|GER}}|1 |5 јули – [[Фолкспарштадион|Хамбург]]|{{fb|POR}}|0 (3)|{{fb|FRA}} {{pso}}|0 (5) |6 јули – [[Олимписки стадион во Берлин|Берлин]]|{{fb|NED}}|2|{{fb|TUR}}|1 |6 јули – [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф]]|{{fb|ENG}} {{pso}}|1 (5)|{{fb|SUI}}|1 (3) <!-- Полуфинале --> |9 јули – [[Алијанц Арена|Минхен]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|FRA}}|1 |10 јули – [[Сигнал Идуна Парк|Дортмунд]]|{{fb|NED}}|1|{{fb|ENG}}|2 <!-- Финале --> |14 јули – [[Олимписки стадион во Берлин|Берлин]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|ENG}}|1 }} ===Осминафинале=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Швајцарија - Италија|2–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036198/ |екипа2 = {{fb|ITA}} |голови1 = *[[Ремо Фројлер|Фројлер]] {{goal|37}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 68,172<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036198_FR.pdf |title=Full Time Report – Switzerland v Italy |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=29 June 2024 |access-date=29 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Германија - Данска|2–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036197/ |екипа2 = {{fb|DEN}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|53|пен.}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|68}} |голови2 = |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 61,612<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036197_FR.pdf |title=Full Time Report – Germany v Denmark |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=29 June 2024 |access-date=29 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Англија - Словачка|2–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036200/ |екипа2 = {{fb|SVK}} |aet = yes |голови1 = *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|90+5}} *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|91}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Иван Шранц|Шранц]] |стадион = [[Фелтинс Арена]] |локација = [[Гелзенкирхен]] |гледачи = 47,244<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036200_FR.pdf |title=Full Time Report – England v Slovakia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|TUR}} [[Халил Умут Мелер]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Шпанија - Грузија|4–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036199/ |екипа2 = {{fb|GEO}} |голови1 = *[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{goal|39}} *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|51}} *[[Нико Вилијамс|Вилијамс]] {{goal|75}} *[[Дани Олмо|Олмо]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|18|авт.}} [[Робин Ле Норман|Ле Норман]] |стадион = [[Рајн Енерги Штадион]] |локација = [[Келн]] |гледачи = 42,233<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036199_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v Georgia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ4 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Франција - Белгија|1–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036202/ |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Јан Вертонген|Вертонген]] {{goal|85|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,810<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036202_FR.pdf |title=Full Time Report – France v Belgium |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=1 July 2024 |access-date=1 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ5 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Португалија - Словенија|0–0]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036201/ |екипа2 = {{fb|SLO}} |aet = yes |голови1 = |голови2 = |пенали1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{pengoal}} *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] {{pengoal}} *[[Бернардо Силва|Б. Силва]] {{pengoal}} |пенали = 3–0 |пенали2 = *{{penmiss}} [[Јосип Иличиќ|Иличиќ]] *{{penmiss}} [[Јур Балковец|Балковец]] *{{penmiss}} [[Бенјамин Вербиќ|Вербиќ]] |стадион = [[Валдштадион]] |локација = [[Франкфурт]] |гледачи = 46,576<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036201_FR.pdf |title=Full Time Report – Portugal v Slovenia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=1 July 2024 |access-date=1 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Даниеле Орсато]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ6 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ROU}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Романија - Холандија|0–3]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036203/ |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|20}} [[Коди Гакпо|Гакпо]] *{{goal|83}}, {{goal|90+3}} [[Дониел Мален|Мален]] |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 65,012<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036203_FR.pdf |title=Full Time Report – Romania v Netherlands |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ7 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ОФ8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Австрија - Турција|1–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036204/ |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Михаел Грегорич|Грегорич]] {{goal|66}} |голови2 = *{{goal|{{0}}1}}, {{goal|59}} [[Мерих Демирал|Демирал]] |стадион = [[Ред Бул Арена]] |локација = [[Лајпциг]] |гледачи = 38,305<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036204_FR.pdf |title=Full Time Report – Austria v Türkiye |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POR}} [[Артур Соареш Дијаш]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=ЕП 2024 - ЧФ1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Шпанија - Германија|2–1]] |aet=yes |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036205/ |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Дани Олмо|Олмо]] {{goal|51}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|119}} |голови2 = *{{goal|89}} [[Флоријан Вирц|Вирц]] |стадион = [[МХПАрена|МХП-Арена]] |локација = [[Штутгарт]] |гледачи = 54,000<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036205_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v Germany |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=5 July 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ЧФ2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Португалија - Франција|0–0]] |aet=yes |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036206/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |пенали = 3–5 |пенали1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{pengoal}} *[[Бернардо Силва|Б. Силва]] {{pengoal}} *[[Жоао Феликс|Феликс]] {{penmiss}} *[[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{pengoal}} |пенали2= *{{pengoal}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] *{{pengoal}} [[Јусуф Фофана (фудбалер)|Фофана]] *{{pengoal}} [[Жул Кунде|Кунде]] *{{pengoal}} [[Бредли Баркола|Баркола]] *{{pengoal}} [[Тео Ернандес|Ернандес]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 47,789<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036206_FR.pdf |title=Full Time Report – Portugal v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=5 July 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ2 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ЧФ3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Англија - Швајцарија|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036208/ |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Букајо Сака|Сака]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Брил Емболо|Емболо]] |пенали = 5–3 |пенали1 = *[[Кол Палмер|Палмер]] {{pengoal}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{pengoal}} *[[Букајо Сака|Сака]] {{pengoal}} *[[Ајван Тони|Тони]] {{pengoal}} *[[Трент Александер-Арнолд|Александер-Арнолд]] {{pengoal}} |пенали2= *{{penmiss}} [[Мануел Аканжи|Аканжи]] *{{pengoal}} [[Фабијан Шер|Шер]] *{{pengoal}} [[Џердан Шаќири|Шаќири]] *{{pengoal}} [[Зеки Амдуни|Амдуни]] |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,907<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036208_FR.pdf |title=Full Time Report – England v Switzerland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=6 July 2024 |access-date=6 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Даниеле Орсато]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ3 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ЧФ4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Холандија - Турција|2–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036207/ |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Стефан де Врај|Де Врај]] {{goal|70}} *[[Мерт Мулдур|Мулдур]] {{goal|76|авт.}} |голови2 = *{{goal|35}} [[Самет Акајдин|Акајдин]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 70,091<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036207_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v Türkiye |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=6 July 2024 |access-date=6 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ4 /> ---- ===Полуфинале=== <section begin=ЕП 2024 - ПФ1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Шпанија - Франција|2–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036209/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|21}} *[[Дани Олмо|Олмо]] {{goal|25}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}} [[Рандал Коло Муани|Коло Муани]] |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 62,042<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036209_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=9 July 2024 |access-date=9 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SVN}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=ЕП 2024 - ПФ1 /> ---- <section begin=ЕП 2024 - ПФ2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Холандија - Англија|1–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036210/ |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Чави Симонс|Симонс]] {{goal|{{0}}7}} |голови2 = *{{goal|18|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] *{{goal|90}} [[Оли Воткинс|Воткинс]] |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 60,926<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036210_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v England |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=10 July 2024 |access-date=10 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=ЕП 2024 - ПФ2 /> ===Финале=== {{main|Финале на Европското првенство во фудбал 2024}} <section begin=ЕП 2024 - Финале />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Финале|2–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036211/ |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Нико Вилијамс|Вилијамс]] {{goal|47}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Кол Палмер|Палмер]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 65,600<ref name="ESP-ENG attendance">{{UEFA match attendance|2036211|Spain vs. England|date=14 July 2024|access-date=14 July 2024}}<!--{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036211_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v England |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 July 2024 |access-date=14 July 2024}}--></ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=ЕП 2024 - Финале /> ==Статистика, награди и рекорди== ===Листа на стрелци=== <section begin=Goalscorers />{{Goalscorers |goals=117 |matches=51 |source= [https://www.uefa.com/euro2024/statistics/players/goals/?sortBy=goals UEFA]<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/statistics/players/goals/?sortBy=goals|title=Player stats – Goals |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |access-date=14 July 2024}}</ref> }}<section end=Goalscorers /> ;3 гола {{col-start|width=75%}} {{col-3}} *{{flagsport|ENG}} [[Хари Кејн]] *{{flagsport|GEO}} [[Жорж Микаутадзе]] {{col-3}} *{{flagsport|GER}} [[Џамал Мусиала]] *{{flagsport|NED}} [[Коди Гакпо]] {{col-3}} *{{flagsport|SVK}} [[Иван Шранц]] *{{flagsport|ESP}} [[Дани Олмо]] {{col-end}} ;2 гола {{col-start|width=75%}} {{col-3}} *{{flagsport|ENG}} [[Џуд Белингам]] *{{flagsport|GER}} [[Никлас Филкруг]] *{{flagsport|GER}} [[Каи Хаверц]] *{{flagsport|GER}} [[Флоријан Вирц]] {{col-3}} *{{flagsport|NED}} [[Дониел Мален]] *{{flagsport|ROU}} [[Разван Марин]] *{{flagsport|ESP}} [[Фабијан Руис]] {{col-3}} *{{flagsport|ESP}} [[Нико Вилијамс]] *{{flagsport|SUI}} [[Брил Емболо]] *{{flagsport|TUR}} [[Мерих Демирал]] {{col-end}} ;1 гол {{col-start|width=75%}} {{col-3}} *{{flagsport|ALB}} [[Недим Бајрами]] *{{flagsport|ALB}} [[Клаус Ѓасула]] *{{flagsport|ALB}} [[Ќазим Лачи]] *{{flagsport|AUT}} [[Марко Арнаутовиќ]] *{{flagsport|AUT}} [[Кристоф Баумгартнер]] *{{flagsport|AUT}} [[Михаел Грегорич]] *{{flagsport|AUT}} [[Марсел Забицер]] *{{flagsport|AUT}} [[Романо Шмид]] *{{flagsport|AUT}} [[Гернот Траунер]] *{{flagsport|BEL}} [[Кевин Де Бројне]] *{{flagsport|BEL}} [[Јури Тилеманс]] *{{flagsport|CRO}} [[Андреј Крамариќ]] *{{flagsport|CRO}} [[Лука Модриќ]] *{{flagsport|CZE}} [[Лукаш Провод]] *{{flagsport|CZE}} [[Патрик Шик]] *{{flagsport|CZE}} [[Томаш Соучек]] *{{flagsport|DEN}} [[Кристијан Ериксен]] *{{flagsport|DEN}} [[Мортен Хјулманд]] *{{flagsport|ENG}} [[Кол Палмер]] *{{flagsport|ENG}} [[Букајо Сака]] *{{flagsport|ENG}} [[Оли Воткинс]] *{{flagsport|FRA}} [[Рандал Коло Муани]] *{{flagsport|FRA}} [[Килијан Мбапе]] {{col-3}} *{{flagsport|GEO}} [[Хвича Кварацхелија]] *{{flagsport|GER}} [[Емре Џан]] *{{flagsport|GER}} [[Илкај Ѓундоган]] *{{flagsport|HUN}} [[Кевин Чобот]] *{{flagsport|HUN}} [[Барнабаш Варга]] *{{flagsport|ITA}} [[Николо Барела]] *{{flagsport|ITA}} [[Алесандро Бастони]] *{{flagsport|ITA}} [[Матија Ѕакањи]] *{{flagsport|NED}} [[Мемфис Депај]] *{{flagsport|NED}} [[Чави Симонс]] *{{flagsport|NED}} [[Стефан де Врај]] *{{flagsport|NED}} [[Ваут Вегхорст]] *{{flagsport|POL}} [[Адам Букса]] *{{flagsport|POL}} [[Роберт Левандовски]] *{{flagsport|POL}} [[Кшиштоф Пјонтек]] *{{flagsport|POR}} [[Франсиско Консеисао]] *{{flagsport|POR}} [[Бруно Фернандеш]] *{{flagsport|POR}} [[Бернардо Силва]] *{{flagsport|ROU}} [[Денис Драгуш]] *{{flagsport|ROU}} [[Николае Станчу]] *{{flagsport|SCO}} [[Скот МекТомини]] *{{flagsport|SRB}} [[Лука Јовиќ]] *{{flagsport|SVK}} [[Ондреј Дуда]] {{col-3}} *{{flagsport|SVN}} [[Ерик Јанжа]] *{{flagsport|SVN}} [[Жан Карничник]] *{{flagsport|ESP}} [[Дани Карвахал]] *{{flagsport|ESP}} [[Микел Мерино]] *{{flagsport|ESP}} [[Алваро Мората]] *{{flagsport|ESP}} [[Микел Ојарсабал]] *{{flagsport|ESP}} [[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] *{{flagsport|ESP}} [[Феран Торес]] *{{flagsport|ESP}} [[Ламин Јамал]] *{{flagsport|SUI}} [[Мишел Ебишер]] *{{flagsport|SUI}} [[Квадво Дуа]] *{{flagsport|SUI}} [[Ремо Фројлер]] *{{flagsport|SUI}} [[Дан Ндоје]] *{{flagsport|SUI}} [[Џердан Шаќири]] *{{flagsport|SUI}} [[Рубен Варгас]] *{{flagsport|TUR}} [[Самет Акајдин]] *{{flagsport|TUR}} [[Керем Актуркоглу]] *{{flagsport|TUR}} [[Хакан Чалханоглу]] *{{flagsport|TUR}} [[Арда Ѓулер]] *{{flagsport|TUR}} [[Мерт Мулдур]] *{{flagsport|TUR}} [[Џенк Тосун]] *{{flagsport|UKR}} [[Микола Шапаренко]] *{{flagsport|UKR}} [[Роман Јаремчук]] {{col-end}} ;автоголови {{col-start|width=75%}} {{col-3}} *{{flagsport|ALB}} [[Клаус Ѓасула]] (против Хрватска) *{{flagsport|AUT}} [[Максимилијан Вебер]] (против Франција) *{{flagsport|BEL}} [[Јан Вертонген]] (против Франција) *{{flagsport|GER}} [[Антонио Ридигер]] (против Шкотска) {{col-3}} *{{flagsport|ITA}} [[Рикардо Калафјори]] (против Шпанија) *{{flagsport|NED}} [[Донијел Мален]] (против Австрија) *{{flagsport|TUR}} [[Самет Акајдин]] (против Португалија) {{col-3}} *{{flagsport|TUR}} [[Мерт Мулдур]] (против Холандија) *{{flagsport|CZE}} [[Робин Хранач]] (против Португалија) *{{flagsport|ESP}} [[Робин Ле Норман]] (против Грузија) {{col-end}} ===Награди=== По завршувањето на турнирот биле доделени следните награди: * Играч на турнирот: {{flagsport|ESP}} [[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] * Најдобар стрелец на турнирот: {{flagsport|ESP}} [[Дани Олмо]] (3 гола & 2 асистенции) * Најдобар млад играч на турнирот: {{flagsport|ESP}} [[Ламин Јамал]] === Парични награди === Паричните награди биле одредени во декември 2023 година. Секоја репрезентација добила надомест за учество во износ од 9,25 милиона евра, а победникот на првенството може да заработи најмногу 28.25 милиона евра.<ref>{{Cite web |date=2 декември 2023 |access-date=15 јуни 2024 |title=UEFA EURO 2024 prize money distribution system confirmed |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0288-19990da6fca0-dd554338a025-1000--uefa-euro-2024-prize-money-distribution-system-confirmed/ |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations}}</ref> {| class="wikitable" |- !Фаза на натпреварување !Износ !Бр. на репрезентации |- |Учество на првенството||9,25 милиона евра||24 |- |Групна фаза||1,5 милиони евра за победа<br />500.000 евра за реми||24 |- |Осминафинале||1.5 милиони евра||16 |- |Четвртфинале||2.5 милиони евра||8 |- |Полуфинале||4 милиони евра||4 |- |Финалист||5 милиони евра||1 |- |Победник||8 милиони евра||1 |} ==Табела== {| class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%;" |- !width="25"|{{Tooltip| Поз. | Позиција на ЕП 2000}} ! style="width:225px;"|Репрезентација !width="25"|{{Tooltip| Г | Група}} !width="25"|{{Tooltip| ОН | Одиграни натпревари}} !width="25"|{{Tooltip| П | Победи}} !width="25"|{{Tooltip| Н | Нерешени}} !width="25"|{{Tooltip| И | Изгубени}} !width="25"|{{Tooltip| ДГ | Дадени голови}} !width="25"|{{Tooltip| ПГ | Примени голови}} !width="25"|{{Tooltip| ГР | Гол-разлика}} !width="25"|{{Tooltip| Б | Вкупен број освоени бодови на ЕП 2000}} !width="80"|Краен<br>резултат |- |- bgcolor="gold" | 1. || align=left| {{fb|ESP}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|Б]]''' || 7 || 7 || 0 || 0 || 15 || 4 || +11 || 21 || '''Шампион''' |- |- bgcolor="silver" style="border-bottom:2px solid green;" | 2. || align=left| {{fb|ENG}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' || 7 || 3 || 3 || 1 || 8 || 6 || +2 || 12 || Вицешампион |- | 3. || align=left| {{fb|NED}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' || 6 || 3 || 1 || 2 || 10 || 7 || +3 || 10 || rowspan="2" |Елиминирани&nbsp;во<br>[[Европско првенство во фудбал 2024#Полуфинале|полуфиналето]] |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 4. || align=left| {{fb|FRA}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' || 6 || 2 || 3 || 1 || 4 || 3 || +1 || 9 |- | 5. || align=left| {{fb|GER}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|А]]''' || 5 || 3 || 1 || 1 || 11 || 4 || +7 || 10 ||rowspan=4|Елиминирани&nbsp;во<br>[[Европско првенство во фудбал 2020#Четвртфинале|четвртфиналето]] |- | 6. || align=left| {{fb|SUI}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|А]]''' || 5 || 2 || 3 || 0 || 8 || 4 || +4 || 9 |- | 7. || align=left| {{fb|TUR}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]]''' || 5 || 3 || 0 || 2 || 8 || 8 || 0 || 9 |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 8. || align=left| {{fb|POR}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]]''' || 5 || 2 || 2 || 1 || 5 || 3 || –2 || 8 |- | 9. || align=left| {{fb|AUT}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|Д]]''' || 4 || 2 || 0 || 2 || 7 || 6 || +1 || 6 ||rowspan=8|Елиминирани&nbsp;во<br>[[Европско првенство во фудбал 2020#Осминафинале|осминафинале]] |- | 10. || align=left| {{fb|BEL}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|Е]]''' || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 2 || 0 || 4 |- | 11. || align=left| {{fb|SLO}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' || 4 || 0 || 4 || 0 || 2 || 2 || 0 || 4 |- | 12. || align=left| {{fb|SVK}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|Е]]''' || 4 || 1 || 1 || 2 || 4 || 5 || -1 || 4 |- | 13. || align=left| {{fb|ROU}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]]''' || 4 || 1 || 1 || 2 || 4 || 6 || -2 || 4 |- | 14. || align=left| {{fb|ITA}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|Б]]''' || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 5 || –2 || 4 |- | 15. || align=left| {{fb|GEO}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]]''' || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || –3 || 4 |-style="border-bottom:2px solid green;" | 16. || align=left| {{fb|DEN}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' || 4 || 0 || 3 || 1 || 2 || 4 || –2 || 3 |- | 17. || align=left| {{fb|UKR}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|Е]]''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || –2 || 4 ||rowspan=8|Елиминирани&nbsp;во<br>[[Европско првенство во фудбал 2020#Групна фаза|групната фаза]] |- | 18. || align=left| {{fb|HUN}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|А]]''' || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || –3 || 3 |- | 19. || align=left| {{fb|SRB}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]]''' || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 2 || –1 || 2 |- | 20. || align=left| {{fb|CRO}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|Б]]''' || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 6 || –3 || 2 |- | 21. || align=left| {{fb|ALB}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|Б]]''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 5 || –2 || 1 |- | 22. || align=left| {{fb|CZE}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]]''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 5 || –2 || 1 |- | 23. || align=left| {{fb|POL}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|Д]]''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 6 || –3 || 1 |- | 24. || align=left| {{fb|SCO}} | '''[[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|А]]''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 7 || –5 || 1 |- |} ==Маркетинг== ===Маскота=== [[File:UEFA Euro 2024 Mascot.jpg|thumb|upright=0.7|Официјалната маскота "Алберт".]] Официјалната маскота на Европското првенство 2024 била претставена на 20 јуни 2023 година на меѓународниот пријателски натпревар помеѓу Германија и [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]] во Гелзенкирхен.<ref>{{cite news |date=14 June 2023 |title=Countdown to Euro 2024 is on |url=https://de.uefa.com/euro2024/news/0282-1840197195a4-f2d860a9c78d-1000--countdown-to-euro-2024-is-on/ |access-date=15 June 2023 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821020459/https://de.uefa.com/euro2024/news/0282-1840197195a4-f2d860a9c78d-1000--countdown-to-euro-2024-is-on/ |url-status=live }}</ref> Маскотата е плишано мече со шорцеви на себе.<ref>{{Cite news |date=20 June 2023 |title=Germany unveils a teddy bear as the mascot for Euro 2024 but this time wearing shorts |url=https://abcnews.go.com/Sports/wireStory/germany-unveils-teddy-bear-mascot-euro-2024-time-100235496 |publisher=ABC News |access-date=21 June 2023 |archive-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621132112/https://abcnews.go.com/Sports/wireStory/germany-unveils-teddy-bear-mascot-euro-2024-time-100235496 |url-status=live }}</ref> Било искористено јавно гласање за да се избере името на маскотата, со опции „Albärt“, „Bärnardo“, „Bärnheart“ и „Herzi von Bär“, а сите се однесуваат на германскиот збор за мечка (Bär).<ref>{{cite news |date=20 June 2023 |title=UEFA Euro 2024 mascot unveiled – now we need your helping naming it! |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0282-184ca63c0adc-9722eada9166-1000--euro-2024-mascot-unveiled/ |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |access-date=20 June 2023 |archive-date=20 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620101053/https://www.uefa.com/euro2024/news/0282-184ca63c0adc-9722eada9166-1000--euro-2024-mascot-unveiled/ |url-status=live }}</ref> Резултатите биле објавени во јавноста на 5 јули, при што името на маскотата било објавено дека е „Алберт“ (на германски „Albärt“), добивајќи 32 отсто од гласовите.<ref>{{cite news |date=5 July 2023 |title=Euro 2024 mascot named: Meet Albärt! |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0282-184ca63c0adc-9722eada9166-1000--euro-mascot-named-meet-albart/ |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |access-date=5 July 2023 |archive-date=5 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705192156/http://www.uefa.com/euro2024/news/0282-184ca63c0adc-9722eada9166-1000--euro-mascot-named-meet-albart/ |url-status=live }}</ref> Неофицијално, настанот има дури и животинско пророштво по стапките на [[Октопод Пол|Октоподот Пол]]: Слонот Буби, која го „прогнозира“ воведното коло на Германија против Шкотска со својот почетен удар преку импровизиран гол.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/elephant-oracle-euro-2024-0729ac20a150fba2d049be9151877ae8|title=With a big kick, Bubi the elephant oracle predicts Germany to win Euro 2024 opener|date=13 June 2024|website=AP News}}</ref> ===Топка=== [[File:UEFA Euro 2024 Match Ball Fussballliebe.jpg|thumb|right|Официјалната топка "Fussballliebe".]] Официјалната фудбалска топка на турнирот, „Фусболлибе“ (изворно ''"Fussballliebe"''), била претставена од УЕФА и [[Адидас]] на 15 ноември 2023 година.<ref name="matchball">{{Cite news |date=15 November 2023 |title=UEFA and adidas unveil FUSSBALLLIEBE, the Official Match Ball of UEFA Euro 2024 |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0287-1976884bce43-5afb2e73f7af-1000--official-euro-2024-match-ball-unveiled/ |access-date=15 November 2023 |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119071952/https://www.uefa.com/euro2024/news/0287-1976884bce43-5afb2e73f7af-1000--official-euro-2024-match-ball-unveiled/ |url-status=live }}</ref> Преведено од [[германски јазик|германски]] како „фудбалска љубов“, топката има црни форми во вид на крилја со црвени, сини, портокалови и зелени рабови и криви за да ја прикаже енергичноста на квалификуваните нации на турнирот и љубовта што навивачите околу светот му ја даваат на фудбалот. Создадена со одржливи органски материјали,<ref name="matchball"/> ова е првата топка за некое Европско првенство со „технологија поврзана на топката“, што содржи внатрешни електронски сензори, кои овозможуваат откривање на нејзиното движење за судиите кои УЕФА ги избрала за првенството да можат да го користат тоа при донесувањето одлуки на натпреварите од турнирот.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/67630722 |title=Euro 2024: Adidas ball technology will enable quicker offside and handball decisions, says Uefa |website=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC|British Broadcasting Corporation]] |date=5 December 2023 |access-date=5 December 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205202754/https://www.bbc.com/sport/football/67630722 |url-status=live }}</ref> ===Песна=== Во декември 2023 година, италијанската диџеј група [[Meduza (музичка група)|Meduza]], американскиот поп рок бенд [[OneRepublic]] и германската пејачка [[Ким Петрас]] биле објавени како официјални музички изведувачи на турнирот.<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=2023-12-02 |title=Meduza, OneRepublic and Kim Petras announced as UEFA EURO 2024's official music artists {{!}} UEFA EURO 2024 |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0288-1999806a8d3c-abab4eab640e-1000--meduza-onerepublic-and-kim-petras-announced-as-uefa-euro/ |access-date=10 May 2024|website=UEFA |archive-date=6 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240506031011/https://www.uefa.com/euro2024/news/0288-1999806a8d3c-abab4eab640e-1000--meduza-onerepublic-and-kim-petras-announced-as-uefa-euro/ |url-status=live }}</ref> Меѓутоа, во март 2024 година, било објавено дека Петрас се повлекла од продукцијата поради проблеми со распоредот и била заменет од германскиот пејач [[Leony]].<ref>{{Cite web |date=2023-12-02 |title=Meduza, OneRepublic and Kim Petras announced as UEFA EURO 2024's official music artists {{!}} UEFA EURO 2024 |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0288-1999806a8d3c-abab4eab640e-1000--meduza-onerepublic-and-kim-petras-announced-as-uefa-euro/ |access-date=2024-05-21 |website=UEFA |quote=on 20 March 2024 it was announced that due to unforeseen scheduling issues Kim Petras could no longer be part of the production of the official UEFA EURO 2024 song. Instead, German singer and songwriter Leony was announced as an official UEFA EURO 2024 music artist, who together with Italian producers Meduza and American pop-rock trailblazers OneRepublic will perform the official tournament song.}}</ref> Официјалната песна, насловена како „[[Fire (песна на Meduza, OneRepublic и Leony)|Fire]]“, била објавена на 10 мај 2024 година.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=vOcW5M9KLeI |title=Fire (Official UEFA EURO 2024 Song) |access-date=2024-05-10 |via=Youtube |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510141038/https://www.youtube.com/watch?v=vOcW5M9KLeI |url-status=live }}</ref> Била изведена во живо од тројцата музички уметници на церемонијата на затворање на турнирот пред [[Финале на Европското првенство во фудбал 2024|финалето]] на 14 јули 2024 година.<ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=What is the official EURO 2024 song? Name, lyrics and artists behind the track |url=https://sport.optus.com.au/news/uefa-euro-2024/os75334/official-euro-2024-song-fire-meduza-onerepublic-leony |access-date=15 June 2024 |website=Optus Sport }}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Спонзори === '''Глобални спонзори''':<ref>{{Cite web |title=Partners |url=https://www.uefa.com/partners/ |access-date=15 June 2023 |website=UEFA.com |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417021753/https://www.uefa.com/partners/ |url-status=live }}</ref> * [[Adidas]] * [[Alibaba Group]]<ref>{{Cite web |date=9 November 2018 |title=Alipay signs long-term deal to become UEFA national team football sponsor |url=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/administration/marketing/news/newsid=2581117.html |access-date=5 December 2018 |website=UEFA.com |archive-date=9 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143349/https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/administration/marketing/news/newsid=2581117.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=27 March 2024 |title=AliExpress signs as UEFA Euro 2024 partner |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/028b-1a8277e0fb2d-1bcaeba4402c-1000--aliexpress-signs-as-uefa-euro-2024-partner/ |access-date=28 March 2024 |website=UEFA |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328164725/https://www.uefa.com/returntoplay/news/028b-1a8277e0fb2d-1bcaeba4402c-1000--aliexpress-signs-as-uefa-euro-2024-partner/ |url-status=live }}</ref> ([[Alipay]], [[AliExpress]], Antom and WorldFirst brands) * [[Atos]]<ref>{{Cite web |date=8 December 2022 |title=Atos signs eight-year deal to become UEFA National Team Football partner |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/027c-16c6dfe43c05-902c54333840-1000--atos-signs-eight-year-deal-to-become-uefa-national-team-f/ |access-date=24 March 2023 |website=UEFA |archive-date=4 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804234032/https://www.uefa.com/returntoplay/news/027c-16c6dfe43c05-902c54333840-1000--atos-signs-eight-year-deal-to-become-uefa-national-team-f/ |url-status=live }}</ref> * Betano<ref>{{Cite web |date=30 November 2023 |title=Betano becomes official global sponsor of UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/insideuefa/news/0287-1994c9197bbe-f736c81266a0-1000--betano-becomes-official-global-sponsor-of-uefa-euro-2024/ |access-date=2 December 2023 |website=UEFA |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202014934/https://www.uefa.com/insideuefa/news/0287-1994c9197bbe-f736c81266a0-1000--betano-becomes-official-global-sponsor-of-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> * [[Booking.com]]<ref>{{cite web |title=Booking.com renews partnership with men's and women's UEFA European Football Championships |url=https://www.uefa.com/insideuefa/news/0287-197913efcc6e-1fbf241505da-1000--booking-com-renews-partnership-with-men-s-and-women-s-uefa-/ |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=16 November 2023 |access-date=18 November 2023 |archive-date=23 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231123123409/https://www.uefa.com/insideuefa/news/0287-197913efcc6e-1fbf241505da-1000--booking-com-renews-partnership-with-men-s-and-women-s-uefa-/ |url-status=live }}</ref> * [[BYD Auto]]<ref>{{Cite web |date=12 January 2024 |title=BYD becomes Official E-Mobility Partner of UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0289-19eb43964f89-d504ed7f042e-1000--byd-becomes-official-e-mobility-partner-of-uefa-euro-2024/ |access-date=13 January 2024 |website=UEFA |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510140949/https://www.uefa.com/news-media/news/0289-19eb43964f89-d504ed7f042e-1000--byd-becomes-official-e-mobility-partner-of-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> * [[Кока-Кола|Coca-Cola]]<ref>{{Cite web |date=25 October 2023 |title=Coca-Cola becomes UEFA EURO 2024 sponsor |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0286-194c5cbc9c78-d3e814ba4b66-1000--coca-cola-becomes-uefa-euro-2024-sponsor/ |access-date=26 October 2023 |website=UEFA |archive-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026005301/https://www.uefa.com/returntoplay/news/0286-194c5cbc9c78-d3e814ba4b66-1000--coca-cola-becomes-uefa-euro-2024-sponsor/ |url-status=live }}</ref> * [[Engelbert Strauss]]<ref>{{Cite web |date=7 October 2022 |title=Engelbert Strauss becomes official partner of UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/027a-1649b9265fa0-906cc76555e5-1000--engelbert-strauss-becomes-official-partner-of-uefa-euro-2024/ |access-date=24 March 2023 |website=UEFA |archive-date=16 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516215206/https://www.uefa.com/returntoplay/news/027a-1649b9265fa0-906cc76555e5-1000--engelbert-strauss-becomes-official-partner-of-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> * [[Hisense]]<ref>{{Cite web |last=Sim |first=Josh |date=1 September 2023 |title=Hisense extends Uefa sponsorship to include Euro 2024 |url=https://www.sportspromedia.com/news/euro-2024-uefa-hisense-global-tournament-sponsorship/ |access-date=24 March 2023 |website=SportsPro |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901141730/https://www.sportspromedia.com/news/euro-2024-uefa-hisense-global-tournament-sponsorship/ |url-status=live }}</ref> * [[Lidl]]<ref>{{Cite web |date=21 March 2023 |title=Lidl becomes official partner of UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/027f-1795c79ff2d8-334e2289be10-1000--lidl-becomes-official-partner-of-uefa-euro-2024/ |access-date=24 March 2023 |website=UEFA |archive-date=30 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330191737/https://www.uefa.com/returntoplay/news/027f-1795c79ff2d8-334e2289be10-1000--lidl-becomes-official-partner-of-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> * [[Qatar Airways]]<ref>{{Cite web |date=14 June 2024 |title=Qatar Airways Announces Partnership Renewal with UEFA |url=https://www.qatarairways.com/press-releases/en-WW/238510-qatar-airways-announces-partnership-renewal-with-uefa |access-date=15 June 2024 |website=Qatar Airways}}</ref> * [[Unilever]]<ref>{{Cite web |date=6 December 2023 |title=Unilever kicks off multi-brand partnership with UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0288-19a0da419551-e1fd14cd6afe-1000--unilever-kicks-off-multi-brand-partnership-with-uefa-euro/ |access-date=10 December 2023 |website=UEFA |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210015416/https://www.uefa.com/euro2024/news/0288-19a0da419551-e1fd14cd6afe-1000--unilever-kicks-off-multi-brand-partnership-with-uefa-euro/ |url-status=live }}</ref> * [[Qatar Tourism Authority|Visit Qatar]] * [[Vivo (technology company)|Vivo Mobile]]<ref>{{Cite web |date=12 November 2020 |title=vivo becomes official partner of UEFA Euro 2020 and 2024 |url=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/0262-10a7e6283cfe-39c5c148caf4-1000/ |access-date=12 November 2020 |website=UEFA.com |archive-date=19 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419060932/https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/0262-10a7e6283cfe-39c5c148caf4-1000/ |url-status=live }}</ref> '''Домашни спонзори''':<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-04-29 |title=EXCLUSIVE: AIM Sport lands Euro 2024 virtual advertising contract |url=https://www.sportbusiness.com/news/exclusive-aim-sport-lands-euro-2024-virtual-advertising-contract/ |access-date=2024-05-02 |website=SportBusiness |archive-date=2 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502224128/https://www.sportbusiness.com/news/exclusive-aim-sport-lands-euro-2024-virtual-advertising-contract/ |url-status=live }}</ref> * [[Bitburger Brewery]]<ref>{{Cite web |date=11 September 2023 |title=Bitburger becomes official national partner of UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0285-18f402c937f2-9f8f466cd58b-1000--bitburger-becomes-official-national-partner-of-uefa-euro/ |access-date=12 September 2023 |website=UEFA |archive-date=14 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230914182453/https://www.uefa.com/returntoplay/news/0285-18f402c937f2-9f8f466cd58b-1000--bitburger-becomes-official-national-partner-of-uefa-euro/ |url-status=live }}</ref> * [[Deutsche Bahn]]<ref>{{cite web |date=12 June 2023 |title=Deutsche Bahn unveiled as national partner for UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0282-183ccb32ffb8-3dc57a869207-1000--deutsche-bahn-unveiled-as-national-partner-for-uefa-euro/ |access-date=12 June 2023 |archive-date=12 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612190129/https://www.uefa.com/returntoplay/news/0282-183ccb32ffb8-3dc57a869207-1000--deutsche-bahn-unveiled-as-national-partner-for-uefa-euro/ |url-status=live }}</ref> * [[Deutsche Telekom]]<ref>{{Cite web |date=23 August 2023 |title=Deutsche Telekom becomes official national partner of UEFA Euro 2024 providing digital services for tournament |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0284-18cb8fdedf54-79654d4130ff-1000--deutsche-telekom-becomes-official-national-partner-of-uefa-e/ |access-date=1 September 2023 |website=UEFA |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901142304/https://www.uefa.com/returntoplay/news/0284-18cb8fdedf54-79654d4130ff-1000--deutsche-telekom-becomes-official-national-partner-of-uefa-e/ |url-status=live }}</ref> * [[Ergo Group]]<ref>{{Cite web |date=14 June 2023 |title=ERGO becomes official national partner of UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0282-18408f5f0296-94e041c396f9-1000--ergo-becomes-official-national-partner-of-uefa-euro-2024/ |access-date=23 August 2023 |website=UEFA|archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823033903/https://www.uefa.com/euro2024/news/0282-18408f5f0296-94e041c396f9-1000--ergo-becomes-official-national-partner-of-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> * [[Wiesenhof]]<ref>{{Cite web |date=15 September 2023 |title=Wiesenhof partners with UEFA Euro 2024 |url=https://www.uefa.com/insideuefa/news/0285-18fbce8b1d65-6969a63739fb-1000--wiesenhof-partners-with-uefa-euro-2024/ |access-date=17 September 2023 |website=UEFA|archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014202821/https://www.uefa.com/insideuefa/news/0285-18fbce8b1d65-6969a63739fb-1000--wiesenhof-partners-with-uefa-euro-2024/ |url-status=live }}</ref> ===Албум со сликички=== За првпат во историјата на Европските првенства, официјалниот албум со самполепливи сликички не го изработила компанијата [[Panini Group|Панини]]. Почнувајќи од ова првенство тоа ќе го прави компанијата [[Topps]].<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=6 април 2022|title=Topps becomes official UEFA EURO 2024 sticker & trading card partner {{!}} Inside UEFA |url=https://www.uefa.com/returntoplay/news/0274-14d79e39d04d-b27b5367caba-1000--topps-becomes-official-uefa-euro-2024-sticker-trading-ca/ |access-date = 26. 10. 2023|website=UEFA.com |language=en}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Евро 2024}} * [https://www.uefa.com/euro-2024/ Европското првенство 2020 на официјалната страна на УЕФА] {{Европско првенство во фудбал 2024}} {{Европски првенства во фудбал}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Европско првенство во фудбал 2024|*]] [[Категорија:Европски првенства во фудбал|2024]] [[Категорија:Фудбалот во 2024 година]] 67q4b76qd161sd319p9qk1oo417zpvr 0 1350693 5623165 5345863 2026-09-03T00:27:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623165 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Жан Карничник | image = [[Податотека:Sweden-Slovenia Nations League 2022-09-27 15 (cropped).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.84}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|9|18}} | cityofbirth = {{роден во|Словењ Градец|}} | countryofbirth = [[Словенија]] | nationality = {{flagsport|SLO}} [[Словенија]] | currentclub = {{Fb team Celje}} | clubnumber = 23 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} [[НК Дравоград|Дравоград]] | years1 = 2013-2015 | caps1 = 51 | goals1 = 10 | clubs1 = {{симбол2|Flag of none.svg}} Радље об Драви | years2 = 2015-2017 | caps2 = 1 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Maribor}} | years3 = 2017-2022 | caps3 = 146 | goals3 = 14 | clubs3 = {{Fb team Mura}} | years4 = 2022-2023 | caps4 = 16 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ludogorets}} | years5 = 2023- | caps5 = 41 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Celje}} | nationalyears1 = 2021- | nationalcaps1 = 30 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]] }} '''Жан Карничник''' (роден на {{роден на|18|септември|1994}} година, во [[Словењ Градец]]) — [[Словенци|словенечки]] [[фудбалер]], играч од [[одбрана (фудбал)|одбраната]] на [[НК Цеље|Цеље]] и на [[Фудбалска репрезентација на Словенија|словенечката репрезентација]].<ref name="soccerway">{{Soccerway|an-karninik/483661}}</ref><ref name="eu">[https://eu-football.info/_player.php?id=31692 Жан Карничник на eu-football]</ref> ==Клупска кариера== Карничник израснал во младинските категории селекције на словенечкиот клуб Дравоград, пред во 2013 година да премине во штајерскиот лигаш „Радље об Драви” каде ја започнал сениорската кариера.<ref>{{cite web|url=http://golgeter.com/radeljcani-trenirajo-s-polno-paro/|title=Радељци већ тренирају пуном паром|language=sl|date=27 July 2013|access-date=5 October 2022|website=golgeter.com|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629222341/http://golgeter.com/radeljcani-trenirajo-s-polno-paro/}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2015–2016, потпишал договор со еден од најголмите словенечки клубови, [[НК Марибор|Марибор]], но сепак таму бил дел само од нивната резервна екипа, Марибор Б, играјќи во третата лига на земјата.<ref>{{cite web|url=https://golgeter.com/nk-maribor-bponovno-osvojiti-naslov/|title=НК Марибор Б Поново освојио титулу|language=sl|date=18 August 2015|access-date=5 October 2022|website=golgeter.com|archive-date=21 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160621105748/http://golgeter.com/nk-maribor-bponovno-osvojiti-naslov/}}</ref> После две сезони во кој бил редовен стартер за Марибор Б, својот прв и единствен настап за првиот тим на Марибор го забележал во мај 2017, започнувајќи во натпреварот против [[НК Алуминиј|Алуминиј]] кој завршил со пораз на Марибор од 3-1.<ref>{{cite web |title=Статистика - Телеком Словеније Прва лига 2016/17 |url=https://www.prvaliga.si/tekmovanja/default.asp?action=tekma&id_menu=221&id_tekme=40040&prikaz=4 |website=prvaliga.si |access-date=5 October 2022 |language=sl |archive-date=2022-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005013646/https://www.prvaliga.si/tekmovanja/default.asp?action=tekma&id_menu=221&id_tekme=40040&prikaz=4 |url-status=dead }}</ref> На 26 јули 2017 година, Карничник му се придружил на второлигашот Мура.<ref name="soccerway" /> По завршувањето на неговата прве сезона со Мура, клубот го освоил првенството и така изборил промоција во Првата фудбалска лига на Словенија.<ref name="soccerway" /> Во сезоната 2020–2021, Карничник забележил 34 настапи и ја освоил титулата со Мура, прва шампионска титула во историјата на клубот.<ref>{{cite web |url=https://nkmura.si/clanek/mura-drzavni-prvak-slovenije |title=Мура државни првак Словеније |website=nkmura.si |date=22 May 2021 |access-date=5 October 2022|language=sl}}</ref> Во јануари 2022, потпишал за бугарскиот шампион [[ПФК Лудогорец Разград|Лудогорец Разград]].<ref>{{cite web |url=https://nsmura.si/news/zan-karnicnik-odhaja-v-ludogorec |title=Жан Карничник одлази у Лудогорец |website=nsmura.si |date=12 January 2022 |access-date=5 October 2022 |language=sl |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003032455/https://nsmura.si/news/zan-karnicnik-odhaja-v-ludogorec |url-status=dead }}</ref> Со Лудогорецем ја освоил титулата во бугарското првенство во сезоната 2021–2022, играјќи 11 првенствени натпревари во вториот дел од сезоната.<ref name="soccerway" /> Во летото 2022, Карничник требало да го напушти Лудогорец поради малата минутажа и бил близу да потпише за норвешкиот [[Лилестром СК|Лилестром]], но трансферот пропаднал затоа што документацијата била испратена предоцна откако преодниот рок во Норвешка веќе бил затворен.<ref>{{cite web |title=Шта се дешава? Жан Карничник живи у неизвесности! Требало би да имамо 30 секунди?! |url=https://ekipa.svet24.si/clanek/nogomet/slovenci-v-tujini/631992f2cb7db/kaj-se-dogaja-zan-karnicnik-zivi-v-negotovosti-casa-naj-bi-imeli-30-sekund |website=Ekipa24.si |access-date=22 December 2022 |language=sl |date=8 September 2022}}</ref> После само пет одиграни натпревари во првиот дел од сезоната 2022–2023,<ref name="soccerway" /> тој се вратил во Словенија приклучувајќи му се на Цеље на едногодишна позајмица, со опција за откуп.<ref>{{cite web |title=Жан Карничник појачао Цеље; Оливер Богатинов је преузео Радомље |url=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/prva-liga/zan-karnicnik-okrepil-celjane-oliver-bogatinov-prevzel-radomlje/651923 |publisher=RTV Slovenija |access-date=22 December 2022 |language=sl |date=22 December 2022}}</ref> == Репрезентативна кариера == Карничник дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Словенија|репрезентацијата на Словенија]] на 8 октомври 2021, во натпревар од квалификациите за Светското првенство 2022 против [[Фудбалска репрезентација на Малта|Малта]].<ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=17280 Малта против Словеније на eu-football]</ref><ref>{{cite web |title=Жан Карничник, интернационални фудбалер |url=https://eu-football.info/_player.php?id=31692 |website=eu-football.info |access-date=11 November 2023 |language=en}}</ref> ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|SLO}} Марибор==== *'''[[Прва фудбалска лига на Словенија|Словенечко првенство]]''': 1 :2016-2017 ===={{flagsport|SLO}} Мура==== *'''[[Прва фудбалска лига на Словенија|Словенечко првенство]]''': 1 :2020-2021 *'''[[Втора фудбалска лига на Словенија|Втора лига на Словенија]]''': 1 :2017-2018 *'''[[Фудбалски куп на Словенија|Куп на Словенија]]''': 1 :2019-2020 ===={{flagsport|BUL}} Лудогорец Разград==== *'''[[Прва професионална фудбалска лига на Бугарија|Бугарско првенство]]''': 1 :2021-2022 *'''[[Суперкуп на Бугарија]]''': 1 :2022 ===={{flagsport|SLO}} Цеље==== *'''[[Прва фудбалска лига на Словенија|Словенечко првенство]]''': 1 :2023-2024 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Commons category|Žan Karničnik}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Словенија |image3=Flag of Slovenia.svg }} *[https://uk.soccerway.com/players/an-karninik/483661/ Жан Карничник на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/zan-karnicnik/profil/spieler/507403 Жан Карничник на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/289791/zan-karnicnik Жан Карничник на ESPN] *[https://www.whoscored.com/Players/401549/Show/Zan-Karnicnik Жан Карничник на whoscored] {{Состав на Словенија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карничник, Жан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Марибор]] [[Категорија:Фудбалери на ПФК Лудогорец (Разград)]] [[Категорија:Словенечки фудбалери]] i7f7fpb8002ez0cw0wf68dreg8bm9pi 0 1352267 5623046 5494170 2026-09-02T15:47:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623046 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Evgeniya Yanchulova Prilep.jpg|200px|мини|Евгенија Јанчулева]] '''Евгенија Јанчулева''' моминско '''Ракиџиева''' ([[Прилеп]], 1875 - прва половина на XX век) ― [[Македонци|македонски]] просветен деец, борец за правата на жените.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://194.149.137.236/index.php/philologicalstudies/article/view/296/227|title=НАДМИНУВАЊЕНАНЕМОСТА: ЈАВНИТЕ НАСТАПИ НА МАКЕДОНСКИТЕ ЖЕНИ ВО XIX ВЕК|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2018|work=Philological Studies 16, 2, (2018) 29-40|accessdate=2024-07-19|archive-date=2025-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20250409185708/http://194.149.137.236/index.php/philologicalstudies/article/view/296/227|url-status=dead}}</ref> == Животопис == Нејзиното родено презиме е Ракиџиева. Нејзина сестра е револуционерката Фанија Ракиџиева. По стапувањето во брак со докторот Јордан Јанчулев од [[Прилеп]], таа го зела неговото презиме. Предавала и била директорка на Прилепското женско училиште. Отворила неделно училиште во Прилеп и така помагала во описменувањето на возрасното население во Прилеп. Подоцна се вклучила во [[македонското револуционерно движење]] како курир и примајќи ги македонските револуционери на престој во својот дом. Познати се три нејзини одржани јавни настапи во женското училиште во Прилеп: еден во 1892, а два во 1894 година, на кои се залагала за зголемено учество на жените во јавниот живот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spektar.edu.mk/sp/wp-content/uploads/2021/02/evgenija-janchuleva-or-on-emancipation-of-macedonian-women-in-the-19th-century-content-file-pdf.pdf|title=ЕВГЕНИЈА ЈАНЧУЛЕВА ИЛИ ЗА ЕМАНЦИПАЦИЈАТА НА МАКЕДОНСКИТЕ ЖЕНИ ВО XIX ВЕК|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2019|work=Спектар, бр. 73, 14.|accessdate=2024-07-19|archive-date=2025-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250424124300/https://spektar.edu.mk/sp/wp-content/uploads/2021/02/evgenija-janchuleva-or-on-emancipation-of-macedonian-women-in-the-19th-century-content-file-pdf.pdf|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанчулева, Евгенија}} [[Категорија:Родени во 1835 година]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] dve3v5457huprddn3zvapq9y8mbh20x 0 1357193 5623277 5570272 2026-09-03T10:33:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623277 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Иконологија}} [[Податотека:Hans_Holbein_the_Younger_-_The_Ambassadors_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''[[Амбасадорите (Холбајн)|Амбасадорите]]'' на [[Ханс Холбајн Помладиот|Холбајн]] (1533) е сложено дело чија иконографија останува предмет на расправа.]] '''Иконографија'''<ref>{{ДРМЈ|иконографија}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|иконографија}}</ref> — гранка на [[Историја на уметноста|историјата на уметноста]] што ја проучува идентификацијата, описот и толкувањето на содржината на сликите: прикажаните субјекти, конкретните композиции и поединости што се користат за тоа и други елементи што се разликуваат од [[Стил (уметност)|уметничкиот стил]]. Зборот ''иконографија'' доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот]] {{Јаз|grc|εἰκών}} („слика“) и {{Јаз|grc|γράφειν}} („пишува“ или ''црта''). Второто значење (засновано на нестандарден превод на грчките и руските еквивалентни поими) е изработка или проучување на верски слики, наречени „[[Икона|икони]]“, во [[Византиска уметност|византиската]] и [[Православна црква|православната христијанска]] традиција. Оваа употреба најчесто се среќава во дела преведени од јазици како грчки или руски, при што точниот поим е „[[иконопис]]“. Во [[Историја на уметноста|историјата на уметноста]], „иконографија“ може да значи и одреден приказ на тема во однос на содржината на сликата, како што е бројот на употребени ликови, нивната положба и гестови. Поимот исто така се користи во многу академски области, освен историјата на уметноста, на пример, [[семиотика]]та, медиумските студии и [[археологија]]та,<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.30861/9781407360713|title=Picturing Roman Belief Systems: The iconography of coins in the Republic and Empire|last=Eiland|first=Murray|date=2023-04-30|publisher=British Archaeological Reports (Oxford) Ltd|isbn=978-1-4073-6071-3|doi=10.30861/9781407360713}}</ref> и во општа употреба, за содржината на сликите, вообичаеното прикажување во сликите на темата и сродните сетила. Понекогаш не се прави разлика помеѓу ''иконологија'' и ''иконографија'',<ref>[http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195399301/obo-9780195399301-0161.xml Oxford Bibliographies: Paul Taylor, "Iconology and Iconography"]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://tems.umn.edu/pdf/Panofsky_iconology2.pdf |title=Erwin Panofsky, ''Studies in Iconology: Humanistic Themes in the Art of the Renaissance''. Oxford 1939. |accessdate=2024-10-15 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229110530/http://tems.umn.edu/pdf/Panofsky_iconology2.pdf |url-status=dead }}</ref> заради дефинициите кои варираат. Кога се зборува за филмови, жанровите веднаш се препознаваат преку нивната иконографија, мотиви кои преку повторување се поврзуваат со одреден жанр.<ref>{{Наведена книга|title=Understanding Movies|last=Giannetti|first=Louis|publisher=Person Prentice Hall|year=2008|location=Toronto|page=52}} </ref> == Историја == === Основи === Во раните западни писатели кои ја бележеле содржината на сликите спаѓа [[Џорџо Вазари]], чиј ''Рагионаменти'' ги толкувал сликите во [[Палацо Векио]] во [[Фиренца]]. ''Рагионаменти'' покажува дека таквите дела биле тешко разбирливи дури и за добро информираните современици. Помалку позната, иако им служела на поетите, сликарите и скулпторите повеќе од два века по нејзиното објавување во 1593 година, била амблемната книга на [[Чезаре Рипа]] ''Иконологија''.<ref>Ripa's full title, rarely used, was ''Iconologia overo Descrittione Dell’imagini Universali cavate dall’Antichità et da altri luoghi''; [http://www.dbnl.org/tekst/_zev001199501_01/_zev001199501_01_0003.php English Translations and Adaptations of Cesare Ripa's ''Iconologia'': From the 17th to the 19th Century by Hans-Joachim Zimmermann]</ref> [[Џовани Пјетро Белори]], биограф на уметници од неговото време од 17 век, опишува и анализира, не секогаш правилно, многу дела. Трудот на [[Готхолд Ефрајм Лесинг|Лесинг]] (1796) за класичната фигура [[Купидон|Амор]] со превртен факел бил ран обид да се искористи трудот за еден вид слика за да се објасни културата од која потекнува, наместо обратно.<ref name="Białostocki:535">Białostocki:535</ref> [[Податотека:Hans_Memling_056.jpg|мини| Слика со сложена иконографија: т.н. [[Седумте радости на Богородица]] на [[Ханс Мемлинг]] – всушност ова е подоцнежен наслов за циклусот ''[[Животот на Богородица (Мемлинг)|Животот на Богородица]]'' на еден панел. Прикажани се вкупно 25 сцени, не сите со Богородица. 1480, [[Стара пинакотека]], Минхен.<ref>Alte Pinakotek, Munich; (Summary Catalogue – various authors), pp. 348-51, 1986, Edition Lipp, {{ISBN|3-87490-701-5}}</ref>]] Иконографијата како академска уметничка историска дисциплина се развила во деветнаесеттиот век во делата на научниците како [[Адолф Наполеон Дидрон]] (1806–1867), [[Антон Хајнрих Спрингер]] (1825–1891) и [[Емил Мал]] (1862–1954)<ref name="kleinbauer">W. Eugene Kleinbauer and Thomas P. Slavens, ''Research Guide to the History of Western Art'', Sources of information in the humanities, no. 2. Chicago: [[American Library Association]] (1982): 60-72.</ref>, сите стручњаци за христијанската верска уметност, која била главниот фокус на проучувањето во ова раздобје, во кој особено биле истакнати француските научници.<ref name="Białostocki:535">Białostocki:535</ref> Тие се навраќале на претходните обиди да се класифицираат и енциклопедиски да се организираат теми како Чезаре Рипа и делото на Ан Клод Филип де Кајлус, ''Recueil d'antiquités égyptiennes, étrusques, grècques, romaines et gauloises'' како водичи за разбирање на уметничките световни и верски дела на понаучен начин од популарниот [[Естетика|естетски]] пристап од тоа време.<ref name="kleinbauer" /> Овие рани прилози го отвориле патот за [[Енциклопедија|енциклопедии]], прирачници и други изданија корисни за идентификување на содржината на уметноста. Делото на Мал, ''l'Art religieux du XIIIe siècle en France'' (изворно 1899 година, со ревидирани изданија), преведено како ''Готска слика, Религиозната уметност во Франција од тринаесеттиот век'' постојано се печати. === Дваесетти век === Во [[Германија]] на почетокот на дваесеттиот век, [[Аби Варбург]] (1866-1929) и неговите следбеници [[Фриц Саксл]] (1890-1948) и [[Ервин Панофски]] (1892-1968) ја обработиле практиката на идентификација и класификација на мотивите во сликите за да ја користат иконографијата како средство за разбирање на значењето.<ref name="kleinbauer"/> Панофски кодификувал влијателен пристап кон иконографијата во неговите ''Проучување во иконологијата'' од 1939 година, каде што истата ја определил како „гранка на историјата на уметноста што се занимава со темата или значењето на уметничките дела, наспроти обликот“<ref name="kleinbauer" /> иако разликата што тој и другите научници ја направиле помеѓу одредени дефиниции за „иконографија“ (едноставно кажано, идентификација на визуелната содржина) и „иконологија“ (анализа на значењето на таа содржина), не е општо прифатена, сè уште се користи од некои писатели.<ref>For example by [[Anne D'Alleva]] in her ''Methods and Theories of Art History'', pp. 20-28, 2005, Laurence King Publishing, {{ISBN|1-85669-417-8}}</ref> Во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], во кои Панофски се иселил во 1931 година, студенти како [[Фредерик Харт]] и [[Мајер Шапиро]] продолжиле да работат под негово влијание во дисциплината.<ref name="kleinbauer"/> Во една влијателна статија од 1942 година, ''Вовед во „Иконографијата на средновековната архитектура“'',<ref>Richard Krautheimer, Introduction to an "Iconography of Mediaeval Architecture", Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, Vol. 5. (1942), pp. 1-33.[http://aar.iec.cat/institucio/societats/AmicsArtRomanic/activitats/textosesp/espanol04.pdf Online text] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080408194332/http://aar.iec.cat/institucio/societats/AmicsArtRomanic/activitats/textosesp/espanol04.pdf|date=April 8, 2008}}</ref> [[Ричард Краутхајмер]], стручњак за раните средновековни цркви, исто така германски иселеник, ја проширил иконографската анализа на [[Архитектура|архитектонските облици]]. Раздобјето од 1940 година може да се гледа како раздобје кога иконографијата била особено истакната во историјата на уметноста.<ref>Białostocki:537</ref> Додека повеќето иконографски трудови останале многу стручни, некои анализи почнале да привлекуваат многу поширока публика, на пример теоријата на [[Ервин Панофски|Панофски]] (сега генерално не наклонета на стручњаците на таа слика) дека пишувањето на задниот ѕид во ''[[Портрет на Арнолфиниеви|Портретот на Арнолфиниеви]]'' од [[Јан ван Ејк]] ја претворил сликата во запис за брачен договор. ''[[Амбасадорите (Холбајн)|Амбасадорите]]'' на [[Ханс Холбајн Помладиот|Холбејн]] била предмет на книги за широк пазар со нови теории за неговата иконографија,<ref>Most recently: North, John (September, 2004). The Ambassador's Secret: Holbein and the World of the Renaissance. Orion Books</ref> а [[бестселер]]ите на [[Ден Браун]] вклучуваат теории за иконографијата на делата на [[Леонардо да Винчи]] кои повеќето историчари на уметноста ги отфрлиле. Методот на [[иконологија]], кој се развил по публикациите на Ервин Панофски, бил предмет на критички расправи од средината на 1950-тите, од некои и силно критикуван (Ото Пахт, Светлана Алперс). Сепак, меѓу критичарите, никој не нашол модел на толкување што би можел целосно да го замени оној на Панофски.<ref>Dieter Wuttke (2017), "Erwin Panofsky (1892-1968)", in: The Routledge Companion to Medieval Iconography, ed. by Colum Hourihane, London and New York, pp. 105-122, here p. 119).</ref> Што се однесува до толкувањето на [[Христијанска уметност|христијанската уметност]], која Панофски ја истражувал во текот на својот живот, останува важен иконографскиот интерес за текстовите како можни извори, бидејќи значењето на [[Католичка уметност|христијанските слики]] и [[Црковна архитектура|архитектура]] е тесно поврзано со содржината на [[Библија|библиските]], [[Богослужбена книга|литургиските]] и [[Теологија|теолошките]] текстови, кои вообичаено биле сметани за сигурни од повеќето покровители, уметници и гледачи.<ref>[[Ralf van Bühren]] and Maciej Jan Jasiński (2024), [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23753234.2024.2322546 The invisible divine in the history of art. Is Erwin Panofsky (1892–1968) still relevant for decoding Christian iconography?], in ''Church, Communication and Culture'' 9, pp. 1-36, here pp. 1-4, 9, 23, 28.</ref> Технолошкиот напредок овозможил да се градат огромни збирки фотографии, со иконографски распоред или показател, кои ги вклучуваат оние на [[Институт Варбург|Институтот Варбург]] и Индексот на средновековна уметност<ref>[https://ima.princeton.edu/ Index of Medieval Art] website</ref> (поранешен Индекс на христијанската уметност) во [[Принстонски универзитет|Принстон]] (кој направил специјализација на иконографијата уште од нејзините рани денови во Америка).<ref>Białostocki:538-39</ref> Тие сега се дигитализираат и се достапни на семрежјето, обично на ограничена основа. Со доаѓањето на [[сметач]]ите, системот Iconclass, високо сложен систем за класификација на содржината на сликите, со 40.000+ типови на класификација и 84.000 (14.000 уникатни) клучни зборови, бил развиен во Холандија како стандардна класификација за означување на збирките со идејата за составување огромни бази на податоци кои ќе овозможат враќање на слики со одредени поединости, предмети или други заеднички чинители. На пример, шифрата на Iconclass „71H7131“ е за темата „Ватсавеа (само) со Давидовото писмо“, додека „71“ е целиот „[[Стар завет]]“ и „71H“ „приказната за [[Давид]]“. Голем број збирки од различни типови се класифицирани со користење на Iconclass, особено многу типови на [[Графика на стар мајстор|графики на старите мајстори]], збирките на Gemäldegalerie, Берлин и германскиот Marburger Index. Овие се достапни, обично онлајн или на [[Дигитален видеодиск|ДВД]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iconclass.nl/|title=Iconclass website|publisher=Iconclass.nl|accessdate=2014-03-31}}</ref><ref>[http://www.kb.nl/manuscripts/browser/index.html Illuminated manuscripts from the Dutch royal Library, browsable by ICONCLASS classification] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080220200839/http://www.kb.nl/manuscripts/browser/index.html|date=2008-02-20}} and [http://www.rosspub.com/iconclass.htm Ross Publishing - examples of databases for sale]</ref> Системот може да се користи и вон чистата историја на уметност, на пример на сајтови како Flickr.<ref>[http://www.iconclass.org/flickr website Iconclass for Flickr]</ref> == Краток преглед на иконографијата == [[Податотека:17th_century_Central_Tibeten_thanka_of_Guhyasamaja_Akshobhyavajra,_Rubin_Museum_of_Art.jpg|десно|мини| [[Тибет|Среднотибетска]] [[Танка (живопис)|танка]] (живопис) од 17 век на [[Гухјасамаја тантра|Гухасамаја Акшобхиавајра]].]] До одреден степен [[Религиозни слики|религиозните слики]] се користат од сите главни религии, вклучително и индиската и [[Аврамски религии|аврамската]] вера, и често содржат многу сложена иконографија, која ја одразува вековната насобрана традиција. Подоцна, секуларната западна иконографија се потпирала на овие теми. === Индиска религиозна иконографија === Средишно место во иконографијата и [[хагиографија]]та на [[Индиски религии|индиските религии]] се [[Мудра|мудрите]] или гестовите со посебни значења. Други особености вклучуваат ауреола и ореол, исто така пронајдени во христијанската и исламската уметност и божествените квалитети и атрибути претставени со асани и ритуални алатки како што се [[дармачакра]], [[Вајра|ваџра]], [[чатра]], [[Свастика|савастика]], [[фурба]] и [[данда]]. Симболичната употреба на бојата за означување на класичните елементи или махабхута и буквите и биџа слогови од светите азбучни скрипти се други особености. Под влијание на [[тантра]] уметноста се развиле езотерични значења, достапни само за соодветните основоположници. Ова е особено силна особеност на [[Тибетска уметност|тибетската уметност]]. Уметноста на индиските религии, особено хиндуската во своите бројни секторски поделби, се управувани од свети текстови наречени [[Aagama|агами]] кои го опишуваат односот и соодносот на иконата, наречена ''таалмаана'', како и расположението на средишниот лик во контекстот. На пример, Нарасимха, отелотворение на [[Вишну]], иако се смета за гневно божество, во неколку контексти е прикажано во смирено расположение. Иако иконските прикази или сосредоточувањето на еден лик преовладуваат на [[Будизам|будистичката]] слика, големи камени [[Релјеф (вајарство)|релјефи]] или [[фрескопис]]ни наративни циклуси за ''Животот на Буда'', или приказни за неговите претходни животи, се најдени во поголемите наоѓалишта како Сарнат, Ајанта и Боробудор, особено во претходните раздобја. Спротивно на тоа, во [[Хиндуизам|хиндуистичката]] уметност, наративните сцени станале прилично почести во последниве векови, особено во минијатурните слики од животот на [[Кришна]] и [[Рама]]. === Христијанска иконографија === [[Христијанска уметност|Христијанската уметност]] ја одликува христијанската иконографија, видно развиена во [[Средновековна уметност|средновековната]] ера и [[Раноренесансно сликарство|ренесансата]], и е истакнат аспект на [[Христијански медиуми|христијанските медиуми]].<ref name="Freeman">{{Наведена мрежна страница|url=https://smarthistory.org/standard-scenes-from-the-life-of-christ-in-art/|title=The life of Christ in medieval and Renaissance art – Smarthistory|last=Freeman|first=Evan|work=Smarthistory – art history|accessdate=March 2, 2022}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Taylor 2013">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thegospelcoalition.org/blogs/justin-taylor/all-the-known-audio-of-c-s-lewis-speaking/|title=All the Known Audio of C.S. Lewis Speaking|last=Taylor|first=Justin|date=July 18, 2013|work=The Gospel Coalition|accessdate=March 2, 2022}}</ref> [[Аниконизмот во христијанството|Аниконизмот]] бил отфрлен во [[Христијанска теологија|христијанската теологија]] од самиот почеток, а развојот на раната христијанска уметност и архитектура се случил во првите седум века по [[Исус Христос|Исус]].<ref>[[Ernst Kitzinger|Kitzinger, Ernst]], "The Cult of Images in the Age before Iconoclasm", ''Dumbarton Oaks Papers'', Vol. 8, (1954), pp.&nbsp;83–150, Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University, [https://www.jstor.org/stable/1291064 JSTOR]</ref><ref name="The Westminster theological journal pp. 35–47">{{Наведено списание|title=The Early Church on the Aniconic Spectrum|url=https://ixtheo.de/Record/1765247462|journal=The Westminster Theological Journal|volume=83|issue=1|pages=35–47|issn=0043-4388|access-date=March 2, 2022}}</ref> Малите слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]] покажуваат [[Оранта|оранти]], портрети на Христос и некои светци и ограничен број „скратени претстави“ на библиски епизоди кои го нагласуваат избавувањето. Почнувајќи од [[Константин Велики|Константиновото]] раздобје, споменичната уметност позајмувала мотиви од римските царски слики, класичната грчка и римска религија и популарната уметност. Мотивот на Христос во величественост им должи по нешто и на царските портрети и на приказите на [[Зевс]]. Иконографијата почнала да се стандардизира и поблиску да се поврзува со [[Библија|библиските]] текстови во [[Доцна антика|доцноантичкото]] раздобје, иако многу празнини во [[Евангелие|канонските евангелски]] наративи биле покриени со материја од апокрифните евангелија. На крајот, Црквата ќе успее да ги исчисти повеќето од нив, но некои остануваат, како волот и магарето во [[Рождеството Исусово во уметноста|Рождеството Христово]]. [[Податотека:Tikhvinskaya.jpg|мини| Богородица од [[Тихвин]], {{Околу|1300}}, пример за типот Одигитриа на [[Богородица (уметност)|Богородица и Младенецот]].]] Иконографската иновација во Источната црква се сметала за нездрава по [[Византиско иконоборство|раздобјето на византиското иконоборство,]] дури и еретична, иако сè уште продолжила да се развива, но многу споро. Повеќе отколку на Запад, традиционалните прикази често се сметале дека имаат автентично или чудесно потекло, а работата на уметникот била да ги подражава со што е можно помало отстапување. Источната црква, исто така, никогаш не прифатила употреба на [[Релјеф (вајарство)|високорелјефен]] приказ или самостојна [[скулптура]], за која сметала дека премногу потсетува на [[паганство]]то. Повеќето современи [[Православие|источноправославни]] [[Икона|икони]] се многу блиски до нивните претходници од пред илјада години, иако се случил одреден развој и некои промени во значењето. На пример, старецот облечен во руно во разговор со [[Свети Јосиф]] што вообичаено е претставен на православните рождества изгледа дека почнал како еден од пастирите, или пророкот [[Исаија]], но денес обично се сфаќа како „искушувач“ ([[сатана]]).<ref>Schiller:66</ref> И на Исток и на Запад, биле развиени бројни иконски типови на [[Исус Христос|Христос]], [[Богородица|Марија]] и светци и други теми. Бројот на именуваните типови на икони на Марија, со или без младенецот Христос, бил особено голем на Исток, додека [[Седржител|Христос Пантократор]] бил најчестиот лик на Христос. Посебно важните претстави на Марија ги вклучуваат типовите [[Патеводителка|Одигитрија]] и Панагија. Традиционалните модели еволуирале за наративни слики, вклучувајќи големи циклуси кои ги покриваат настаните од Животот на Христос, Животот на Богородица, делови од [[Стариот завет]] и, сè повеќе, [[Житие|житијата]] на популарните [[Светец|светци]]. Особено на Запад, развиен е систем на [[Амблем|атрибути]] за [[Симболи на светците|идентификување на поединечни]] ликови на светци по стандарден изглед и симболични предмети што ги држат. На Исток, било поверојатно тие да се идентификуваат со текстуални етикети. Од [[Романескна уметност|романескното]] раздобје, [[Скулптура|скулптурите]] на црквите станале сè поважни во западната уметност, а веројатно делумно и поради недостатокот на византиски модели, станала место на многу иконографски новини, заедно со [[Илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]], кој веќе зазел решително поинаков правец од византиските еквиваленти, под влијание на островската уметност и други чинители. Случувањата во теологијата и побожната практика произвеле новини како темата на [[Крунисување на Богородица|Крунисувањето на Богородица]] и [[Успение на Пресвета Богородица|Успение]], и двете поврзани со [[францисканци]]те, како и многу други случувања. Повеќето сликари останале задоволни со копирање и мали промени на делата на другите, и јасно е дека свештенството, од кого или за чии цркви е нарачано најголемиот дел од уметноста, честопати наведувале во многу поединости што сакаат да биде прикажано. Теоријата на [[Типологија (теологија)|типологија]], според која значењето на повеќето настани од [[Стар завет|Стариот завет]] се сфаќало како „тип“ или предфигурирање на настан во животот или аспект на Христос или Марија, честопати се одразувала во уметноста. Следствено на тоа, во западната христијанска уметност, во подоцнежниот [[среден век]], преовладува во изборот на старозаветните сцени. [[Податотека:Robert_Campin_-_L'_Annonciation_-_1425.jpg|мини| [[Олтар Мерод|Олтарот Мерод]] на [[Робер Кампен]] од 1425-1428 година има многу сложена иконографија за која сè уште се дебатира. Дали [[Свети Јосиф|Јосиф]] прави стапица за глувци, одразувајќи ја забелешката на Свети [[Свети Августин|Августин]] дека Христовото овоплотување е стапица за фаќање на душите на луѓето?]] Со оглед на тоа што во [[Романескна уметност|романескното]] и [[Готска уметност|готското]] раздобје, големото мноштво на религиозна уметност имало за цел да ги пренесе често сложените религиозни пораки што е можно појасно, со доаѓањето на [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] иконографијата станала многу софистицирана и во многу случаи се чини дека била намерно загадочна, дури и за добро образован современик. Суптилните слоеви на значење откриени со модерното иконографско истражување во делата на [[Робер Кампен]], како што е [[Олтар Мерод|Олтарот Мерод]], и на [[Јан ван Ејк]], како што се [[Мадона на канцеларот Ролен]] и [[Благовештение (Ван Ејк, Вашингтон)|Благовештението во Вашингтон,]] лежат во мали поединости кои на прв поглед се многу конвенционални претстави. Кога италијанското сликарство развило вкус за загадочност, значително подоцна, тоа најчесто се покажувало во световни композиции под влијание на [[Платонизмот во ренесансата|ренесансниот неоплатонизам]]. Од 15 век, религиозното сликарство постепено се ослободува од навиката да ги следи претходните композициски модели, а до 16 век се очекувало амбициозните уметници да најдат нови композиции за секоја тема, а непосредни позајмици од претходни уметници биле почести за положбите на поединечните ликови, отколку за цели композиции. [[Реформација]]та наскоро го ограничила најголемиот дел од [[Протестантство|протестантското]] религиозно сликарство на библиски сцени замислени по линијата на историското сликарство, а по неколку десетлетија католичкиот [[Трентски собор|Трентски совет]] донекаде ја ограничил слободата на католичките уметници. [[Податотека:Inspiration_Chretienne,_ca._1887-1888.jpg|мини| Римокатоличките [[Монах|монаси]] сликаат икони на ѕидовите на опатија во Франција.]] === Секуларна западна иконографија === Секуларното сликарство станало многу повообичаено на Запад од ренесансата и развило свои традиции и конвенции на иконографијата, во историското сликарство, кое вклучува [[мит]]ологии, [[Портретно сликарство|портрети]], жанровски сцени, па дури и [[Пределно сликарство|предели]], а да не ги спомнуваме модерните медиуми и жанровите како [[фотографија]]та, [[филм]]от, [[политичка карикатура]], [[стрип]]ови. Ренесансното митолошко сликарство теоретски ја оживеало иконографијата на својата [[Антика|класична антика]], но во пракса темите како [[Леда и лебедот]] се развиле главно на изворни линии и за различни цели. Личните иконографии, каде делата се чини дека имаат значајни значења поединечно и можеби достапни само за уметникот, се враќаат барем до [[Јероним Бос|Хиеронимус Бош]], но стануваат сè позначајни со уметниците како [[Франсиско Гоја|Гоја]], [[Вилијам Блејк]], [[Пол Гоген|Гоген]], [[Пабло Пикасо|Пикасо]], [[Фрида Кало]] и [[Јозеф Бојс]]. == Во други дисциплини освен историјата на уметноста == Иконографијата, честопати од аспекти на [[Популарна култура|популарната култура]], се однесува за други [[Научна дисциплина|академски дисциплини,]] вклучувајќи ги [[семиотика]]та, [[антропологија]]та, [[социологија]]та, медиумските студии, комуникациските студии и културните студии. Овие анализи за возврат влијаеле на конвенционалната историја на уметноста, особено на концептите како што се [[Знак (семиотика)|знаците во семиотиката]]. Расправите за сликите како иконографија на овој начин подразбира критичко „читање“ на сликите кое често се обидува да ги истражи социјалните и културните вредности. Иконографијата се користи и во [[Филмска теорија|филмските проучувања]] за да се опише [[Визуелен јазик|визуелниот јазик]] на кинематографијата, особено во областа на [[Филмски жанр|жанровската критика]].<ref name="film">Cook and Bernink (1999, 138-140).</ref> Во ерата на [[семрежјето]], новата глобална историја на визуелната продукција на човештвото (Histiconologia<ref>The first World Dictionary of Images: Laurent Gervereau (ed.), "Dictionnaire mondial des images", Paris, Nouveau monde, 2006, 1120p, {{ISBN|978-2-84736-185-8}}. (with 275 specialists from all continents, all specialities, all periods from Prehistory to nowadays); Laurent Gervereau, "Images, une histoire mondiale", Paris, Nouveau monde, 2008, 272p., {{ISBN|978-2-84736-362-3}}</ref>) ги вклучува историјата на уметноста и историјата на сите видови слики или медиуми. Современото истражување на иконографијата честопати се потпира на теории за визуелно кадрирање за да се осврне на различни прашања како што е иконографијата на климатските промени создадена од различни засегнати страни,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1226584969|title=Research Handbook on Communicating Climate Change|last=Wozniak|first=Antal|publisher=[[Edward Elgar Publishing]]|year=2020|isbn=978-1-78990-040-8|editor-last=Holmes|editor-first=David C.|location=Cheltenham, Gloucestershire|pages=131–143|chapter=Stakeholders Visual Representations of Climate Change|oclc=1226584969|editor-last2=Richardson|editor-first2=Lucy M.}}</ref> иконографијата што меѓународните организации ја создаваат за природните катастрофи,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1153066230|title=Disasterland|last=Revet|first=Sandrine|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2020|isbn=978-3-030-41581-5|location=Cham|pages=53–80|chapter=Disaster Iconography: Victims, Rescue Workers, and Hazards|doi=10.1007/978-3-030-41582-2_3|oclc=1153066230}}</ref> иконографијата на [[епидемии]] распространети во печатот,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/904372902|title=Empires of Panic: Epidemics and Colonial Anxieties|last=King|first=Nicholas B.|publisher=[[Hong Kong University Press]]|year=2015|isbn=978-988-8208-44-9|editor-last=Peckham|editor-first=Robert|location=Hong Kong|pages=181–203|chapter=Mediating Panic: The Iconography of New Infectious Threats, 1936-2009|oclc=904372902}}</ref> и иконографијата на страдањето што постои на социјалните мрежи.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/902846595|title=World Suffering and Quality of Life|last=Johansson|first=Anna|last2=Sternudd|first2=Hans T.|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|year=2015|isbn=978-94-017-9670-5|editor-last=Anderson|editor-first=R.|series=Social Indicators Research Series|volume=56|location=Dordrecht|pages=341–355|chapter=Iconography of Suffering in Social Media: Images of Sitting Girls|doi=10.1007/978-94-017-9670-5_26|oclc=902846595}}</ref> Проучување за иконографијата во [[Студии за комуникација|комуникациската наука]] ги анализира фотографиите што се користат во известувањето во печатот за да се прикаже социјалното прашање на сексуалната злоупотреба на деца.<ref>{{Наведено списание|last=Döring|first=Nicola|last2=Walter|first2=Roberto|date=2021|title=Ikonografien des sexuellen Kindesmissbrauchs: Symbolbilder in Presseartikeln und Präventionsmaterialien|journal=Studies in Communication and Media|volume=10|issue=3|pages=362–405|doi=10.5771/2192-4007-2021-3-362|issn=2192-4007|doi-access=free}}</ref> Врз основа на примерок од N=1.437 написи во печатот на семрежјето за сексуална злоупотреба на деца (СЗД), кои вклучувале 419 фотографии, била откриена иконографијата на СЗД (т.е. збир на типични мотиви на слики за тема) кои се однесуваат на криминално пријавување: Иконографијата на СЗД визуелизира 1. криминални контексти, 2. текот на делото и вклучените лица и 3. последиците од кривичното дело за вклучените лица (на пример, мотив на сликата: сторителот со лисици). == Статии со иконографска анализа на поединечни дела == * Фрески во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]] * ''[[Бичување на Христос (Пјеро дела Франческа)|Бичување на Христос]]'' од [[Пјеро дела Франческа]] * [[Вилтонов диптих]] * [[Олтар Мерод|Олтарниот дел на Мерод]] од [[Робер Кампен]] * ''[[Мадона на канцеларот Ролен]]'', ''[[Портрет на Арнолфиниеви]]'', ''[[Благовештение (Ван Ејк, Вашингтон)|Благовештение]]'', сите од [[Јан ван Ејк]] * ''[[Богородица и Младенецот устоличени (Ван дер Вејден)|Богородица и Младенецот устоличени]]'' од [[Рожие ван дер Вајден]] * ''Магдалено читање'' од Рожие ван дер Вајден * ''Свети Џером во неговата студија'' од Антонело да Месина * ''[[Две венецијански дами]]'' и ''Свети Августин во неговата студија'' од [[Виторе Карпачо]] * ''[[Меланхолија I]]'' од [[Албрехт Дирер]] * Циклус „Мари де Медичи“ од [[Петер Паул Рубенс|Рубенс]] * [[Иван Руткович]] == Примери == * [[Хинду иконографија]] * [[Урбана иконографија]] == Наводи == {{наводи}} === Литература === * Alunno, Marco. [http://mediamusic-journal.com/Issues/2_2.html ''Iconography and Gesamtkunstwerk in Parsifal's Two Cinematic Settings''] in ESM Mediamusic. No. 2 (2013) * Białostocki, Jan, [https://web.archive.org/web/20070314231458/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv2-57 ''Iconography''], ''Dictionary of The History of Ideas'', Online version, University of Virginia Library, Gale Group, 2003 * [[Ralf van Bühren|Bühren, Ralf van]] and Maciej Jan Jasiński, ''[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23753234.2024.2322546 The invisible divine in the history of art. Is Erwin Panofsky (1892–1968) still relevant for decoding Christian iconography?]'', in ''Church, Communication and Culture'' 9 (2024), pp.&nbsp;1–36. DOI: 10.1080/23753234.2024.2322546 * Cook, Pam and Mieke Bernink, eds. 1999. ''The Cinema Book''. 2nd ed. London: BFI Publishing. {{ISBN|0-85170-726-2}}. * [[Gertrud Schiller|Schiller, Gertrud]]. ''Iconography of Christian Art, Vol. I'',1971 (English trans from German), Lund Humphries, London, {{ISBN|0-85331-270-2}} * ''[[Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae]]'' (''LIMC''), Artemis Verlag, 1981-2009 [iconography of ancient mythology] == Надворешни врски == * [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/home/ Иконографска база на податоци на Институтот Варбург] * [https://web.archive.org/web/20070530201114/http://www.religionswissenschaft.unizh.ch/idd/ Иконографија на божества и демони на античкиот Близок Исток (Проект на Швајцарската национална научна фондација на универзитетите во Цирих и Фрибург)] * [http://www.sacrimonti.net/User/index.php?PAGE=Sito_en/app_storia_1 Веб-страница за европски свети планини, голгота и побожни комплекси] * [https://web.archive.org/web/20110715222433/http://www.sacredvulva.com/order.html Светите икони во модерната ера] [http://www.sacredvulva.com/SV_Project.html за култот на големата мајка]{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.limc-france.fr/ LIMC-Франција] — иконографија на античката митологија. * [http://www.christianiconography.info/ Христијанска иконографија] * [http://mnemosyne.org/iconography/practice/apollo/#top Што прават иконографите - студија на случај] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050827162949/http://www.mnemosyne.org/iconography/practice/apollo#top|date=2005-08-27}} * [https://books.google.com/books?id=DkqW4aAnl8AC „Семиотика и иконографија“ од Прирачникот за визуелна анализа] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Иконографија]] [[Категорија:Историја на уметноста]] [[Категорија:Грцизми]] 7p457qy8gni30vwltjw21kqu8sosko9 0 1357714 5623001 5621399 2026-09-02T14:26:12Z Gurther 105215 5623001 wikitext text/x-wiki '''Теа Таировиќ''' ([[Нови Сад]], [[26 април]] [[1996]]) е српска пејачка, текстописец и танчерка. Славата ја стекнала со учеството во осмата и десеттата сезона на натпреварот во пеење ''[[Ѕвездите на Гранд|„Ѕвездите на Гранд“]]''. Таа објавила три студиски албуми - ''Балканија'' (2022), ''Балерина'' (2023) и ''Теа'' (2024) - како и бројни независни синглови кои постигнале голем комерцијален успех. Препознатлива е по своите настапи во кои изведува [[Стомачен танц|стомачен]] и латиноамерикански танц, поради што е опишана како „[[Шакира]] [[Балкански Полуостров|од Балканот]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bhportal.ba/balkanska-shakira-od-vrelog-plesa-tee-tairovic-muskarcima-ispadaju-vilice/|title="Balkanska Shakira": Od vrelog plesa Tee Tairović muškarcima "ispadaju vilice"|last=|first=|work=BHPortal|language=bosnian|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120234759/https://bhportal.ba/balkanska-shakira-od-vrelog-plesa-tee-tairovic-muskarcima-ispadaju-vilice/|archive-date=20. 11. 2023|accessdate=16 June 2022}}</ref> == Детство и младост == Родена е на 26. април 1996 година во [[Нови Сад]], во тогашна Сојузна Република Југославија. Ќерка е на ТВ водителката Божица Малевиќ и академскиот сликар Зоран Таировиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nova.rs/zabava/showbiz/ovo-je-majka-tee-tairovic-od-nje-je-naucila-sve-sto-zna-foto/|title=Ovo je majka Tee Tairović: Od nje je naučila sve što zna|last=Savić|first=Marijana|date=11 October 2022|work=[[Nova (Serbia)|Nova.rs]]|language=Sr|accessdate=14 October 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nova.rs/zabava/showbiz/ovako-je-otac-tee-tairovic-poznati-slikar-reagovao-kad-je-saznao-za-cerkin-intimni-snimak/|title=Ovako je otac Tee Tairović, poznati slikar, reagovao kad je saznao za ćerkin intimni snimak|last=Jovanović|first=Viktorija|date=11 October 2022|work=[[Nova (Serbia)|Nova.rs]]|language=Sr|accessdate=14 October 2022}}</ref> Од страната на нејзиниот татко има ромско потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/3671466-otac-tee-tairovic-je-doktor-nauka|title=Otac Tee Tairović je doktor nauka: Pevačica ponosno pokazala tatu, na njega je povukla umetničku crtu|last=Stuparušić Papaz|first=Jelena|date=2023-05-02|work=Telegraf.rs|language=sr|accessdate=2023-07-16}}</ref> Нејзината баба од страна на татко починала како резултат на НАТО бомбардирањето на Југославија, кога била уништена куќата на нејзиниот татко.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zoran-tairovic-romi-su-staka-za-podupiranje-evrope/|title=Zoran Tairović: Romi su štaka za podupiranje Evrope|last=Matijević|first=Ivana|date=2017-09-10|work=[[Danas.rs|Danas]]|language=sr-RS|accessdate=2023-07-16}}</ref> Танцува од својата тригодишна возраст, кога започнала да посетува балетска школа, а го освоила второто место а на Светското првенство во шоу танц. Тренирала стандардни и латиноамерикански танци, балет и џез балет. Матурирала во гимназијата „Светозар Марковиќ“, а потоа се запишала на Филозофскиот факултет на Универзитетот во Нови Сад. Изјавила дека нема намера да студира психологија бидејќи уште од детството сонувала да стане пејачка, а за пример ја навела [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]]. == Кариера == Таировиќ го издала својот прв сингл насловен „Да си мој“ во 2014 година, сепак песната не постигнала голем успех, се до 2015 година. Таа повторно станала натпреварувачка на натпреварот за пеење ''[[Ѕвездите на Гранд]]'', откако веќе еднаш учествувала на натпреварот во 2013 година. Во финалето ги отпеала песните „Не знаеш како е“ од Нина Бадриќ и „Пламен на љубовта“ од групата Колонија. Не поминала во суперфиналето, но продукцијата и подарила песна наречена „Карактерна особина“, која воедно била втора песна во нејзината кариера. Во ноември 2016 година го издала својот трет сингл „Мене ми одговора“. Синглот „Танчерка“ излегол во април следната година. Со оваа песна таа успешно ја започнала годината во која објавила уште пет песни. Песната „Несреќа“ ја напишало и продуцирало босанското дуо - [[Џала Брат]] и [[Буба Корели]] - а според реакциите на слушателите на социјалните мрежи, Теа станала сè попопуларна со секоја нова песна. Со [[Шабан Шаулиќ]] во јуни 2017 г. ја снимила песната „Од кога тебе те знам“. Во септември 2017 г ја објавила дуетската песна „одат денови“, која ја снимала со раперот Премил Јовановиќ, попознат како Римски. Музиката и текстот се на Римски и Филип Младеновиќ. Со македонскиот фолк пејач Менил Велиоски ја снимила песната „Драма“, која се разликувала од нејзината претходна работа. Кон крајот на годината Таировиќ ја објавила својата прва балада „И во добро и во зло„ каде нејзините пејачки способности дошле до израз. Таировиќ пред летото 2018 година објавила дует со Ивана Круниќ наречен „Брат на брат“, а неколку месеци подоцна објави дует со „Медикамент“. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Теа Таировиќ]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 6 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 84 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Студијски албуми === * ''[[Балканија (албум)|Балканија]]'' (2022) * ''[[Балерина (албум)|Балерина]]'' (2023) * ''[[Теа (албум)|Теа]]'' (2024) * ''[[Аска (албум)|Аска]]'' (2025) * ''[[Аска II]]'' (2025) * ''[[Доминантна]]'' (2026) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Да си мој'' || 2014. || Видеополис |- | ''Карактерна особина'' || 2015. || Odm Studio |- | ''Мени одговара'' || 2016. || daVideo |- | '' Откад тебе знам'' || 2017. || Марко Тодоровиќ |- | ''Невоља'' || 2017. || Јасмин Пивиќ |- | ''Драма'' || 2017. || SILVER PRODUCTION |- | ''И у добру и у злу'' || 2017. || SILVER PRODUCTION |- | ''Иду дани''|| 2017. || Борис Зец |- | ''Брат на брата'' || 2018. || Станко Вучиќевиќ |- | ''Медикамент'' || 2018. || SHONE ENTERTAINMENT VIDEO |- | ''Полако'' || 2019. || Давид Миќиќ |- | ''Мала'' || 2019. || Марко Тодоровиќ |- | ''Здраво, довиђења'' || 2019. || daVideo |- | ''Dolce i Gabbana'' || 2019. || Давид Миќиќ |- | ''Само мој'' || 2019. || ДМ САТ видео продукција |- | ''Близнакиња'' || 2019. || Xvisual |- | ''Светица'' || 2020. || Xvisual |- | ''Хајде'' || 2021. || Теа Таировић, Давид Миќиќ |- | ''На једну ноћ'' || 2021. ||Андреја Дамњановиќ |- | ''Балканија'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Boy boy'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Нека пати она'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Два и два'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Дубаи'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Преживећу'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Мало ми је'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Кучке и демони'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Пијан'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Балканија микс'' || 2022. || NN Media |- | ''Балерина'' || 2023. || NN Media |- | ''Биби Хабиби'' || 2023. || Андрија Гркиќ |- | ''Израел и Палестина'' || 2023. || NN Media |- | ''Да си најбољи '' || 2023. || NN Media |- | ''Црно одело'' || 2023. || NN Media |- | ''Дај дај'' || 2023. || NN Media |- | ''Не брини мајко'' || 2023. || NN Media |- | ''Будало'' || 2023. || NN Media |- | ''Претерала'' || 2023. || Давид Миќиќ |- | ''Љубавница'' || 2023. || Давид Миќиќ |- | ''Абракадабра'' || 2023. ||Виктор Антонов |- | ''100%'' || 2023. || NN Media |- | ''Балерина микс'' || 2023. ||NN Media |- | ''Збогом љубави'' || 2024. ||Ирис Јанковиќ |- | ''Бакшиш'' || 2024. || Андрија Гркиќ |- | ''Позови'' || 2024. || Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Теа'' || 2024. ||Марко Степиќ |- | ''Пец'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Наивчина'' || 2024. ||Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Титаник'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''TEANUCCI'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Ола'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Нек ти је срећno'' || 2024. ||Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Удри'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Име ми је љубав'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Вештица'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Маракеш-Дубаи '' || 2024. ||Ђорђе Јовиќ |- | ''Катастрофа '' || 2024. || Иван Димитров — Torex |- | ''Море без бродова'' || 2024. || Давид Миќиќ |- | ''Хало, овде ђаво '' || 2025. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Мајка кука'' || 2025. || NN Media |- | ''Çok Güzel'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Аска'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Љубоморна'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Циганче'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Да оверим'' || 2025. || Давид Миќиќ |- | ''Кер финансијер'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''То мама воли'' || 2025. || NN Media |- | ''Да ти играм (Опа)'' || 2025. || NN Media |- | ''Казни га нек пати'' || 2025. ||NN Media |- | ''Санта леда'' || 2025. ||NN Media |- | ''Северна Латина (Американ-Рус)'' || 2025. ||NN Media |- | ''Немам ја године'' || 2025. || NN Media |- | ''Хоћу са њим'' || 2025. || NN Media |- | ''Опростите судија'' || 2025. || NN Media |- | ''Вино'' || 2025. || NN Media |- | ''Шамар'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Бонита'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Ритам Балкан'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Кућа кола стан'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Доминантна'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Плаво море'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Пуче пушка'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''С'агапо'' || 2026. || Давид Миќиќ |- | ''Голубе'' || 2026. || Давид Миќиќ |- | ''TBA'' || 2026. || |- | ''TBA'' || 2026. || |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична}} * {{Allmusic}} * {{Imdb име}} * {{Musicbrainz artist}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таировиќ, Теа}} [[Категорија:Поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски текстописци]] [[Категорија:Српски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Нови Сад]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] sdv0qqmieqgqxdeekgx1dx2blxtqffb 5623003 5623001 2026-09-02T14:26:33Z Gurther 105215 5623003 wikitext text/x-wiki '''Теа Таировиќ''' ([[Нови Сад]], [[26 април]] [[1996]]) е српска пејачка, текстописец и танчерка. Славата ја стекнала со учеството во осмата и десеттата сезона на натпреварот во пеење ''[[Ѕвездите на Гранд|„Ѕвездите на Гранд“]]''. Таа објавила три студиски албуми - ''Балканија'' (2022), ''Балерина'' (2023) и ''Теа'' (2024) - како и бројни независни синглови кои постигнале голем комерцијален успех. Препознатлива е по своите настапи во кои изведува [[Стомачен танц|стомачен]] и латиноамерикански танц, поради што е опишана како „[[Шакира]] [[Балкански Полуостров|од Балканот]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bhportal.ba/balkanska-shakira-od-vrelog-plesa-tee-tairovic-muskarcima-ispadaju-vilice/|title="Balkanska Shakira": Od vrelog plesa Tee Tairović muškarcima "ispadaju vilice"|last=|first=|work=BHPortal|language=bosnian|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120234759/https://bhportal.ba/balkanska-shakira-od-vrelog-plesa-tee-tairovic-muskarcima-ispadaju-vilice/|archive-date=20. 11. 2023|accessdate=16 June 2022}}</ref> == Детство и младост == Родена е на 26. април 1996 година во [[Нови Сад]], во тогашна Сојузна Република Југославија. Ќерка е на ТВ водителката Божица Малевиќ и академскиот сликар Зоран Таировиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nova.rs/zabava/showbiz/ovo-je-majka-tee-tairovic-od-nje-je-naucila-sve-sto-zna-foto/|title=Ovo je majka Tee Tairović: Od nje je naučila sve što zna|last=Savić|first=Marijana|date=11 October 2022|work=[[Nova (Serbia)|Nova.rs]]|language=Sr|accessdate=14 October 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nova.rs/zabava/showbiz/ovako-je-otac-tee-tairovic-poznati-slikar-reagovao-kad-je-saznao-za-cerkin-intimni-snimak/|title=Ovako je otac Tee Tairović, poznati slikar, reagovao kad je saznao za ćerkin intimni snimak|last=Jovanović|first=Viktorija|date=11 October 2022|work=[[Nova (Serbia)|Nova.rs]]|language=Sr|accessdate=14 October 2022}}</ref> Од страната на нејзиниот татко има ромско потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/3671466-otac-tee-tairovic-je-doktor-nauka|title=Otac Tee Tairović je doktor nauka: Pevačica ponosno pokazala tatu, na njega je povukla umetničku crtu|last=Stuparušić Papaz|first=Jelena|date=2023-05-02|work=Telegraf.rs|language=sr|accessdate=2023-07-16}}</ref> Нејзината баба од страна на татко починала како резултат на НАТО бомбардирањето на Југославија, кога била уништена куќата на нејзиниот татко.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zoran-tairovic-romi-su-staka-za-podupiranje-evrope/|title=Zoran Tairović: Romi su štaka za podupiranje Evrope|last=Matijević|first=Ivana|date=2017-09-10|work=[[Danas.rs|Danas]]|language=sr-RS|accessdate=2023-07-16}}</ref> Танцува од својата тригодишна возраст, кога започнала да посетува балетска школа, а го освоила второто место а на Светското првенство во шоу танц. Тренирала стандардни и латиноамерикански танци, балет и џез балет. Матурирала во гимназијата „Светозар Марковиќ“, а потоа се запишала на Филозофскиот факултет на Универзитетот во Нови Сад. Изјавила дека нема намера да студира психологија бидејќи уште од детството сонувала да стане пејачка, а за пример ја навела [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]]. == Кариера == Таировиќ го издала својот прв сингл насловен „Да си мој“ во 2014 година, сепак песната не постигнала голем успех, се до 2015 година. Таа повторно станала натпреварувачка на натпреварот за пеење ''[[Ѕвездите на Гранд]]'', откако веќе еднаш учествувала на натпреварот во 2013 година. Во финалето ги отпеала песните „Не знаеш како е“ од Нина Бадриќ и „Пламен на љубовта“ од групата Колонија. Не поминала во суперфиналето, но продукцијата и подарила песна наречена „Карактерна особина“, која воедно била втора песна во нејзината кариера. Во ноември 2016 година го издала својот трет сингл „Мене ми одговора“. Синглот „Танчерка“ излегол во април следната година. Со оваа песна таа успешно ја започнала годината во која објавила уште пет песни. Песната „Несреќа“ ја напишало и продуцирало босанското дуо - [[Џала Брат]] и [[Буба Корели]] - а според реакциите на слушателите на социјалните мрежи, Теа станала сè попопуларна со секоја нова песна. Со [[Шабан Шаулиќ]] во јуни 2017 г. ја снимила песната „Од кога тебе те знам“. Во септември 2017 г ја објавила дуетската песна „одат денови“, која ја снимала со раперот Премил Јовановиќ, попознат како Римски. Музиката и текстот се на Римски и Филип Младеновиќ. Со македонскиот фолк пејач Менил Велиоски ја снимила песната „Драма“, која се разликувала од нејзината претходна работа. Кон крајот на годината Таировиќ ја објавила својата прва балада „И во добро и во зло„ каде нејзините пејачки способности дошле до израз. Таировиќ пред летото 2018 година објавила дует со Ивана Круниќ наречен „Брат на брат“, а неколку месеци подоцна објави дует со „Медикамент“. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Теа Таировиќ]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 6 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 84 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Студијски албуми === * ''[[Балканија (албум)|Балканија]]'' (2022) * ''[[Балерина (албум)|Балерина]]'' (2023) * ''[[Теа (албум)|Теа]]'' (2024) * ''[[Аска (албум)|Аска]]'' (2025) * ''[[Аска II]]'' (2025) * ''[[Доминантна]]'' (2026) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Да си мој'' || 2014. || Видеополис |- | ''Карактерна особина'' || 2015. || Odm Studio |- | ''Мени одговара'' || 2016. || daVideo |- | '' Откад тебе знам'' || 2017. || Марко Тодоровиќ |- | ''Невоља'' || 2017. || Јасмин Пивиќ |- | ''Драма'' || 2017. || SILVER PRODUCTION |- | ''И у добру и у злу'' || 2017. || SILVER PRODUCTION |- | ''Иду дани''|| 2017. || Борис Зец |- | ''Брат на брата'' || 2018. || Станко Вучиќевиќ |- | ''Медикамент'' || 2018. || SHONE ENTERTAINMENT VIDEO |- | ''Полако'' || 2019. || Давид Миќиќ |- | ''Мала'' || 2019. || Марко Тодоровиќ |- | ''Здраво, довиђења'' || 2019. || daVideo |- | ''Dolce i Gabbana'' || 2019. || Давид Миќиќ |- | ''Само мој'' || 2019. || ДМ САТ видео продукција |- | ''Близнакиња'' || 2019. || Xvisual |- | ''Светица'' || 2020. || Xvisual |- | ''Хајде'' || 2021. || Теа Таировић, Давид Миќиќ |- | ''На једну ноћ'' || 2021. ||Андреја Дамњановиќ |- | ''Балканија'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Boy boy'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Нека пати она'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Два и два'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Дубаи'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Преживећу'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Мало ми је'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Кучке и демони'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Пијан'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Балканија микс'' || 2022. || NN Media |- | ''Балерина'' || 2023. || NN Media |- | ''Биби Хабиби'' || 2023. || Андрија Гркиќ |- | ''Израел и Палестина'' || 2023. || NN Media |- | ''Да си најбољи '' || 2023. || NN Media |- | ''Црно одело'' || 2023. || NN Media |- | ''Дај дај'' || 2023. || NN Media |- | ''Не брини мајко'' || 2023. || NN Media |- | ''Будало'' || 2023. || NN Media |- | ''Претерала'' || 2023. || Давид Миќиќ |- | ''Љубавница'' || 2023. || Давид Миќиќ |- | ''Абракадабра'' || 2023. ||Виктор Антонов |- | ''100%'' || 2023. || NN Media |- | ''Балерина микс'' || 2023. ||NN Media |- | ''Збогом љубави'' || 2024. ||Ирис Јанковиќ |- | ''Бакшиш'' || 2024. || Андрија Гркиќ |- | ''Позови'' || 2024. || Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Теа'' || 2024. ||Марко Степиќ |- | ''Пец'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Наивчина'' || 2024. ||Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Титаник'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''TEANUCCI'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Ола'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Нек ти је срећno'' || 2024. ||Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Удри'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Име ми је љубав'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Вештица'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Маракеш-Дубаи '' || 2024. ||Ђорђе Јовиќ |- | ''Катастрофа '' || 2024. || Иван Димитров — Torex |- | ''Море без бродова'' || 2024. || Давид Миќиќ |- | ''Хало, овде ђаво '' || 2025. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Мајка кука'' || 2025. || NN Media |- | ''Çok Güzel'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Аска'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Љубоморна'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Циганче'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Да оверим'' || 2025. || Давид Миќиќ |- | ''Кер финансијер'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''То мама воли'' || 2025. || NN Media |- | ''Да ти играм (Опа)'' || 2025. || NN Media |- | ''Казни га нек пати'' || 2025. ||NN Media |- | ''Санта леда'' || 2025. ||NN Media |- | ''Северна Латина (Американ-Рус)'' || 2025. ||NN Media |- | ''Немам ја године'' || 2025. || NN Media |- | ''Хоћу са њим'' || 2025. || NN Media |- | ''Опростите судија'' || 2025. || NN Media |- | ''Вино'' || 2025. || NN Media |- | ''Шамар'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Бонита'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Ритам Балкан'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Кућа кола стан'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Доминантна'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Плаво море'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Пуче пушка'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''С'агапо'' || 2026. || Давид Миќиќ |- | ''Голубе'' || 2026. || Давид Миќиќ |- | ''TBA'' || 2026. || |- | ''TBA'' || 2026. || |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична}} * {{Allmusic}} * {{Imdb име}} * {{Musicbrainz artist}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таировиќ, Теа}} [[Категорија:Поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски текстописци]] [[Категорија:Српски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Нови Сад]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] 8r1ed681h9badi3wapl36mruqehjfcp 5623004 5623003 2026-09-02T14:27:10Z Gurther 105215 5623004 wikitext text/x-wiki '''Теа Таировиќ''' (р. [[Нови Сад]] на [[26 април]] [[1996]]) — [[Срби|српска]] пејачка, текстописец и танчерка. Славата ја стекнала со учеството во осмата и десеттата сезона на натпреварот во пеење ''[[Ѕвездите на Гранд|„Ѕвездите на Гранд“]]''. Таа објавила три студиски албуми - ''Балканија'' (2022), ''Балерина'' (2023) и ''Теа'' (2024) - како и бројни независни синглови кои постигнале голем комерцијален успех. Препознатлива е по своите настапи во кои изведува [[Стомачен танц|стомачен]] и латиноамерикански танц, поради што е опишана како „[[Шакира]] [[Балкански Полуостров|од Балканот]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bhportal.ba/balkanska-shakira-od-vrelog-plesa-tee-tairovic-muskarcima-ispadaju-vilice/|title="Balkanska Shakira": Od vrelog plesa Tee Tairović muškarcima "ispadaju vilice"|last=|first=|work=BHPortal|language=bosnian|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120234759/https://bhportal.ba/balkanska-shakira-od-vrelog-plesa-tee-tairovic-muskarcima-ispadaju-vilice/|archive-date=20. 11. 2023|accessdate=16 June 2022}}</ref> == Детство и младост == Родена е на 26. април 1996 година во [[Нови Сад]], во тогашна Сојузна Република Југославија. Ќерка е на ТВ водителката Божица Малевиќ и академскиот сликар Зоран Таировиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nova.rs/zabava/showbiz/ovo-je-majka-tee-tairovic-od-nje-je-naucila-sve-sto-zna-foto/|title=Ovo je majka Tee Tairović: Od nje je naučila sve što zna|last=Savić|first=Marijana|date=11 October 2022|work=[[Nova (Serbia)|Nova.rs]]|language=Sr|accessdate=14 October 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nova.rs/zabava/showbiz/ovako-je-otac-tee-tairovic-poznati-slikar-reagovao-kad-je-saznao-za-cerkin-intimni-snimak/|title=Ovako je otac Tee Tairović, poznati slikar, reagovao kad je saznao za ćerkin intimni snimak|last=Jovanović|first=Viktorija|date=11 October 2022|work=[[Nova (Serbia)|Nova.rs]]|language=Sr|accessdate=14 October 2022}}</ref> Од страната на нејзиниот татко има ромско потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/3671466-otac-tee-tairovic-je-doktor-nauka|title=Otac Tee Tairović je doktor nauka: Pevačica ponosno pokazala tatu, na njega je povukla umetničku crtu|last=Stuparušić Papaz|first=Jelena|date=2023-05-02|work=Telegraf.rs|language=sr|accessdate=2023-07-16}}</ref> Нејзината баба од страна на татко починала како резултат на НАТО бомбардирањето на Југославија, кога била уништена куќата на нејзиниот татко.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zoran-tairovic-romi-su-staka-za-podupiranje-evrope/|title=Zoran Tairović: Romi su štaka za podupiranje Evrope|last=Matijević|first=Ivana|date=2017-09-10|work=[[Danas.rs|Danas]]|language=sr-RS|accessdate=2023-07-16}}</ref> Танцува од својата тригодишна возраст, кога започнала да посетува балетска школа, а го освоила второто место а на Светското првенство во шоу танц. Тренирала стандардни и латиноамерикански танци, балет и џез балет. Матурирала во гимназијата „Светозар Марковиќ“, а потоа се запишала на Филозофскиот факултет на Универзитетот во Нови Сад. Изјавила дека нема намера да студира психологија бидејќи уште од детството сонувала да стане пејачка, а за пример ја навела [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]]. == Кариера == Таировиќ го издала својот прв сингл насловен „Да си мој“ во 2014 година, сепак песната не постигнала голем успех, се до 2015 година. Таа повторно станала натпреварувачка на натпреварот за пеење ''[[Ѕвездите на Гранд]]'', откако веќе еднаш учествувала на натпреварот во 2013 година. Во финалето ги отпеала песните „Не знаеш како е“ од Нина Бадриќ и „Пламен на љубовта“ од групата Колонија. Не поминала во суперфиналето, но продукцијата и подарила песна наречена „Карактерна особина“, која воедно била втора песна во нејзината кариера. Во ноември 2016 година го издала својот трет сингл „Мене ми одговора“. Синглот „Танчерка“ излегол во април следната година. Со оваа песна таа успешно ја започнала годината во која објавила уште пет песни. Песната „Несреќа“ ја напишало и продуцирало босанското дуо - [[Џала Брат]] и [[Буба Корели]] - а според реакциите на слушателите на социјалните мрежи, Теа станала сè попопуларна со секоја нова песна. Со [[Шабан Шаулиќ]] во јуни 2017 г. ја снимила песната „Од кога тебе те знам“. Во септември 2017 г ја објавила дуетската песна „одат денови“, која ја снимала со раперот Премил Јовановиќ, попознат како Римски. Музиката и текстот се на Римски и Филип Младеновиќ. Со македонскиот фолк пејач Менил Велиоски ја снимила песната „Драма“, која се разликувала од нејзината претходна работа. Кон крајот на годината Таировиќ ја објавила својата прва балада „И во добро и во зло„ каде нејзините пејачки способности дошле до израз. Таировиќ пред летото 2018 година објавила дует со Ивана Круниќ наречен „Брат на брат“, а неколку месеци подоцна објави дует со „Медикамент“. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Теа Таировиќ]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 6 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 84 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Студијски албуми === * ''[[Балканија (албум)|Балканија]]'' (2022) * ''[[Балерина (албум)|Балерина]]'' (2023) * ''[[Теа (албум)|Теа]]'' (2024) * ''[[Аска (албум)|Аска]]'' (2025) * ''[[Аска II]]'' (2025) * ''[[Доминантна]]'' (2026) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Да си мој'' || 2014. || Видеополис |- | ''Карактерна особина'' || 2015. || Odm Studio |- | ''Мени одговара'' || 2016. || daVideo |- | '' Откад тебе знам'' || 2017. || Марко Тодоровиќ |- | ''Невоља'' || 2017. || Јасмин Пивиќ |- | ''Драма'' || 2017. || SILVER PRODUCTION |- | ''И у добру и у злу'' || 2017. || SILVER PRODUCTION |- | ''Иду дани''|| 2017. || Борис Зец |- | ''Брат на брата'' || 2018. || Станко Вучиќевиќ |- | ''Медикамент'' || 2018. || SHONE ENTERTAINMENT VIDEO |- | ''Полако'' || 2019. || Давид Миќиќ |- | ''Мала'' || 2019. || Марко Тодоровиќ |- | ''Здраво, довиђења'' || 2019. || daVideo |- | ''Dolce i Gabbana'' || 2019. || Давид Миќиќ |- | ''Само мој'' || 2019. || ДМ САТ видео продукција |- | ''Близнакиња'' || 2019. || Xvisual |- | ''Светица'' || 2020. || Xvisual |- | ''Хајде'' || 2021. || Теа Таировић, Давид Миќиќ |- | ''На једну ноћ'' || 2021. ||Андреја Дамњановиќ |- | ''Балканија'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Boy boy'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Нека пати она'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Два и два'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Дубаи'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Преживећу'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Мало ми је'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Кучке и демони'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Пијан'' || 2022. || Давид Миќиќ |- | ''Балканија микс'' || 2022. || NN Media |- | ''Балерина'' || 2023. || NN Media |- | ''Биби Хабиби'' || 2023. || Андрија Гркиќ |- | ''Израел и Палестина'' || 2023. || NN Media |- | ''Да си најбољи '' || 2023. || NN Media |- | ''Црно одело'' || 2023. || NN Media |- | ''Дај дај'' || 2023. || NN Media |- | ''Не брини мајко'' || 2023. || NN Media |- | ''Будало'' || 2023. || NN Media |- | ''Претерала'' || 2023. || Давид Миќиќ |- | ''Љубавница'' || 2023. || Давид Миќиќ |- | ''Абракадабра'' || 2023. ||Виктор Антонов |- | ''100%'' || 2023. || NN Media |- | ''Балерина микс'' || 2023. ||NN Media |- | ''Збогом љубави'' || 2024. ||Ирис Јанковиќ |- | ''Бакшиш'' || 2024. || Андрија Гркиќ |- | ''Позови'' || 2024. || Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Теа'' || 2024. ||Марко Степиќ |- | ''Пец'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Наивчина'' || 2024. ||Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Титаник'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''TEANUCCI'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Ола'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Нек ти је срећno'' || 2024. ||Андрија Гркиќ,Немања Новаковиќ |- | ''Удри'' || 2024. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Име ми је љубав'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Вештица'' || 2024. ||Милутин Милошевиќ |- | ''Маракеш-Дубаи '' || 2024. ||Ђорђе Јовиќ |- | ''Катастрофа '' || 2024. || Иван Димитров — Torex |- | ''Море без бродова'' || 2024. || Давид Миќиќ |- | ''Хало, овде ђаво '' || 2025. ||Иван Димитров — Torex |- | ''Мајка кука'' || 2025. || NN Media |- | ''Çok Güzel'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Аска'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Љубоморна'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Циганче'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''Да оверим'' || 2025. || Давид Миќиќ |- | ''Кер финансијер'' || 2025. || Иван Димитров — Torex |- | ''То мама воли'' || 2025. || NN Media |- | ''Да ти играм (Опа)'' || 2025. || NN Media |- | ''Казни га нек пати'' || 2025. ||NN Media |- | ''Санта леда'' || 2025. ||NN Media |- | ''Северна Латина (Американ-Рус)'' || 2025. ||NN Media |- | ''Немам ја године'' || 2025. || NN Media |- | ''Хоћу са њим'' || 2025. || NN Media |- | ''Опростите судија'' || 2025. || NN Media |- | ''Вино'' || 2025. || NN Media |- | ''Шамар'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Бонита'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Ритам Балкан'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Кућа кола стан'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Доминантна'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Плаво море'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''Пуче пушка'' || 2026. || Иван Димитров — Torex |- | ''С'агапо'' || 2026. || Давид Миќиќ |- | ''Голубе'' || 2026. || Давид Миќиќ |- | ''TBA'' || 2026. || |- | ''TBA'' || 2026. || |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична}} * {{Allmusic}} * {{Imdb име}} * {{Musicbrainz artist}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таировиќ, Теа}} [[Категорија:Поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски текстописци]] [[Категорија:Српски пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Нови Сад]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] pev7y17f8hla06ig695fu6mk93cgrrk 0 1358514 5623281 5566695 2026-09-03T10:59:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623281 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ilona Maher (cropped).jpg|300px|мини|Илона Мар во 2024 година]] '''Илона Делсинг Роза Мар''' (12 август 1996 година)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/ilona-maher_1950498|title=MAHER Ilona|work=[[Paris 2024 Olympics]]|accessdate=August 11, 2024}}</ref> е американска рагбистка. Таа дебитирала за женскиот национален рагби тим на Соединетите Американски Држави против Јапонија во 2018 година, ги претставувала Соединетите Држави во рагби седум на [[Летни олимписки игри 2020|Летните олимписки игри 2020]] во [[Токио]] и освоила бронзен медал на [[Летни олимписки игри 2024|Летните олимписки игри 2024]] во [[Париз]] како членка на американската женски национален тим.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usa.rugby/player/ilona-maher/|title=Ilona Maher|publisher=USA Rugby|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430044236/https://www.usa.rugby/player/ilona-maher/|archive-date=April 30, 2021|accessdate=March 20, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcconnecticut.com/paris-2024-summer-olympics/team-usa-australia-womens-rugby-bronze-medal-match/3348683/|title=US women's rugby team shocks Australia for historic bronze medal|last=|date=July 30, 2024|work=NBC Connecticut|language=en-US|accessdate=July 30, 2024}}</ref> == Ран живот и образование == Илона Мар е родена на 12 август 1996 година, во семејството на Мајкл и Минеке Мар во [[Берлингтон (Вермонт)|Бурлингтон, Вермонт]]. Нејзината мајка (родена во Холандија) била медицинска сестра. Илона е средна ќерка од три деца; нејзините сестри се Оливија и Адријана. Мар била охрабрувана да игра спорт уште од млада возраст, вклучително и софтбол од Малата лига.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sevendaysvt.com/arts-culture/burlington-born-rugby-player-and-social-media-influencer-ilona-maher-is-headed-back-to-the-olympics-40999892|title=Burlington-Born Rugby Player and Social Media Influencer Ilona Maher Is Headed Back to the Olympics|last=Goldstein|first=Steve|date=May 29, 2024|work=Seven Days|language=en|accessdate=July 26, 2024}}</ref> Мар учела во средното училиште Бурлингтон. Таа студирала на Универзитетот Норвич една година пред да се префрли на Универзитетот Квинипијак каде што дипломирала во 2018 година со диплома за [[Медицинска нега|медицинска сестра]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.teamusa.org/usa-rugby/athletes/Ilona-Maher|title=Ilona Maher|publisher=Team USA|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227014945/https://www.teamusa.org/usa-rugby/athletes/Ilona-Maher|archive-date=February 27, 2021|accessdate=March 20, 2021}}</ref> Таа, исто така, магистрирала за бизнис администрација во 2022 година на Универзитетот ДеВри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ensemblemagazine.co.nz/articles/ilona-maher-rugby-tiktok-star|title=Ilona Maher is changing the face of rugby, and TikTok|last=Beckett|first=Tyson|date=November 15, 2022|work=Ensemble Magazine|accessdate=July 26, 2024|archive-date=2024-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20241117173516/https://www.ensemblemagazine.co.nz/articles/ilona-maher-rugby-tiktok-star|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcsports.com/olympics/news/hometown-hopefuls-ilona-maher-on-the-post-olympic-blues-and-body-image|title=Hometown Hopefuls: Ilona Maher on the post-Olympic blues and body image|last=Omatiga|first=Mary|date=July 14, 2023|work=NBC Sports|language=en-US|accessdate=July 26, 2024}}</ref> == Рагби кариера == Мар почнала да игра рагби за фудбалскиот клуб за рагби на школата Саут Бурлингтон на 17-годишна возраст. Таа претходно играла хокеј на трева, кошарка и софтбол во средното училиште Бурлингтон, а била охрабрена да проба рагби од нејзиниот татко, кој играл за колеџот Сент Мајкл.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://gobobcats.com/sports/womens-rugby/roster/ilona--maher/7011|title=32 Ilona Maher|publisher=Quinnipiac University}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/andyfrye/2023/06/07/is-ilona-maher-rugbys-most-exciting-player/|title=Is Ilona Maher Rugby's Most Exciting Player?|last=Frye|first=Andy|date=June 7, 2023|work=Forbes|language=en|accessdate=July 26, 2024}}</ref><ref name="NYTMaher">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2021/07/28/sports/olympics/ilona-maher-rugby-tik-tok.html|title=Ilona Maher is a breakout rugby star before even playing her first match.|last=Hassan|first=Adeel|date=July 29, 2021|work=The New York Times|access-date=July 30, 2021}}</ref> Мар играла рагби за време на нејзината прва и единствена година на Универзитетот Норвич. Таа потоа била регрутирана да се приклучи на Куинипиак Бобкетс откако тренерот Беки Карлсон ја набљудувала за време на натпревар помеѓу двете училишта.<ref name=":0"/> По трансферот во Куинипиак, Мар играла центар и освоила три првенства на Националната меѓуколегијална рагби асоцијација (NIRA).<ref name="NYTMaher" /> Таа била именувана во сеамериканскиот тим НИРА сите три години, а во 2017 година ја добила наградата МА Соренсен, доделена на најдобрата колешка женски рагби играч на нацијата.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.burlingtonfreepress.com/story/sports/2017/05/05/burlingtons-maher-named-nations-top-rugby-player/101348658/|title=Burlington's Maher named nation's top rugby player|last=|first=|date=May 5, 2017|work=Burlington Free Press|language=en-US|accessdate=July 26, 2024}}</ref> Мар била номинирана за наградата повторно во 2018 година по нејзината сениорска сезона и била прогласена за најистакнат играч на првенството НИРА таа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.qu.edu/quinnipiac-today/rugby-alumnus-chasing-gold-medal-dreams-2024-06-18/|title=Rugby alumna named to U.S. Olympic team|last=Ydrovo|first=Jacqueline|date=June 18, 2024|work=Quinnipiac Today|language=en|accessdate=July 26, 2024}}</ref> Додека сè уште беила во Куинипиак, Мар исто така играла 7-ки за Сајон рагби академијата, каде што ги импресионирала тренерите Ричи Вокер и Емили Бидвел, кои ја избрале за националниот тим за рагби од седуммина на САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://therugbybreakdown.com/2018-07-20-maher-makes-most-of-young-7s-career/|title=Maher Makes Most of Young 7s Career|date=July 21, 2018|work=The Rugby Breakdown|language=en-US|accessdate=July 26, 2024}}</ref> Мар го имала своето деби со тимот на Светскиот куп во рагби на САД во седуммина во 2018 година на женскиот турнир СВНС во [[Париз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wate.com/2024-olympics/rugby-sevens-player-ilona-maher-is-vying-for-a-medal-in-paris/|title=Rugby sevens player Ilona Maher is vying for a medal in Paris|last=Connell|first=Jordan|date=April 29, 2024|work=WATE 6 On Your Side|language=en-US|accessdate=July 26, 2024|archive-date=2024-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240727071005/https://www.wate.com/2024-olympics/rugby-sevens-player-ilona-maher-is-vying-for-a-medal-in-paris/|url-status=dead}}</ref> Во 2021 година, Мар играла рагби седум на Летните олимписки игри 2020 година во [[Токио]] . Додека присуствувала на Олимпијадата, таа објавила неколку видеа на [[TikTok]] кои станале вирални.<ref name="NYTMaher"/> Била избрана повторно да ги претставува Соединетите Држави на Светскиот куп во рагби во 2022 година во [[Кејптаун]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americasrugbynews.com/2022/09/01/usa-names-rosters-for-sevens-world-cup/|title=USA names rosters for Sevens World Cup|date=September 2, 2022|work=Americas Rugby News|language=en-US|accessdate=September 14, 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eagles.rugby/news/womens-eagles-sevens-roster-set-for-rugby-world-cup-sevens-as-the-usa-land-in-south-africa-202291|title=Women's Eagles Sevens target podium chase as roster is named for the Rugby World Cup Sevens|last=Cahill|first=Calder|date=September 1, 2022|work=eagles.rugby|language=en|accessdate=September 14, 2022|archive-date=2022-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220914094153/https://eagles.rugby/news/womens-eagles-sevens-roster-set-for-rugby-world-cup-sevens-as-the-usa-land-in-south-africa-202291|url-status=dead}}</ref> Мар се натпреварувала на [[Летни олимписки игри 2024|Летните олимписки игри 2024 година]] во Париз со тимот на американските жени за седуммина, каде што ја освоиле бронзата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/andyfrye/2024/06/16/ilona-maher-and-usa-rugby-want-to-wow-olympic-sports-fans/|title=Ilona Maher And USA Rugby Want To Wow Olympic Sports Fans|last=Frye|first=Andy|date=June 16, 2024|work=Forbes|language=en|accessdate=July 26, 2024}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.burlingtonfreepress.com/story/sports/2024/07/30/ilona-maher-bronze-medal-for-us-womens-rugby-team-at-paris-olympics/74604357007/|title=Bronze for Maher! Vermont native, US women's rugby sevens win historic medal in Paris|last=Abrami|first=Alex|date=July 30, 2024|work=Burlington Free Press|access-date=July 30, 2024}}</ref> Во 2022 година, одржала [[ТЕД (конференција)|TEД Конференција]] и го искористила својот вирален статус на TikTok за да се залага за позитивност на телото и зголемена свест за женскиот спорт.<ref name=":2"/> Во 2024 година, била најавена како бренд амбасадор на Сикрет дезодоранс, како и бренд за нега на кожата што таа го коосновала, ''Медалист''.<ref name=":0"/><ref name=":2" /> Таа е најследената рагбистка на [[Инстаграм]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.planetrugby.com/news/usas-ilona-maher-surpasses-siya-kolisi-as-the-most-followed-active-rugby-player-on-instagram|title=USA's Ilona Maher surpasses Siya Kolisi as the most followed active rugby player on Instagram|last=Coetzee|first=Dylan|date=July 29, 2024|work=Planet Rugby|language=en|accessdate=July 31, 2024}}</ref> Во август 2024 година, позирала за насловната страница на изданието за костими за капење на ''Спортс Илустрејтед.''<ref>{{Наведени вести|url=https://abcnews.go.com/GMA/Style/rugby-star-ilona-maher-makes-sports-illustrated-swimsuit/story?id=113224914|title=Rugby star Ilona Maher makes her Sports Illustrated Swimsuit debut|last=Najib|first=Shafiq|date=August 29, 2024|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|access-date=September 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901061628/https://abcnews.go.com/GMA/Style/rugby-star-ilona-maher-makes-sports-illustrated-swimsuit/story?id=113224914|archive-date=September 1, 2024}}</ref> Во септември 2024 година, Мар била најавена како една од познатите личности што се натпреварувале во 33-та сезона на ''Танц со ѕвездите ,'' во партнерство со Алан Берстен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/GMA/Culture/dancing-with-the-stars-season-33-cast/story?id=113355662|title=Meet the celebrity cast of 'Dancing with the Stars' season 33|date=September 4, 2024|work=ABC News|language=en|accessdate=September 6, 2024}}</ref> Таа е првата рагби играчка која се натпреварувала во историјата на шоуто во САД. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Ilona Maher at the World Rugby Women's Sevens Series (archived) * [https://usa.rugby/players/ilona-maher/2131 Ilona Maher] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241118212949/https://usa.rugby/players/ilona-maher/2131 |date=2024-11-18 }} at USA Rugby ([https://web.archive.org/web/20220707164952/https://www.usa.rugby/player/ilona-maher/ archive July 7, 2022]) * Ilona Maher at Team USA (archive April 9, 2023) * {{Olympedia}} * Ilona Maher at Olympics.com [[Категорија:Американци со холандско потекло]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Рагбистки]] csh7felibm4g3vx6rotjfqet8j8u628 0 1358690 5623101 5576148 2026-09-02T18:32:35Z Bjankuloski06 332 /* Биографија */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (2) 5623101 wikitext text/x-wiki {{внимание}} '''Стефан Жеромски''' (роден [[14 октомври|на 14 октомври]] [[1864|1864 година]] во Стравчин, починал [[20 ноември|на 20 ноември]] [[1925|1925 година]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.polskieradio.pl/39/247/Artykul/170648,Stefan-Zeromski|title=Stefan Żeromski|date=2008-06-27|language=pl|accessdate=2024-11-19|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006075815/http://www.polskieradio.pl/39/247/Artykul/170648,Stefan-Zeromski|url-status=dead}}</ref> во [[Варшава]] [[Полјаци|полски]] [[проза]]ист, [[Публицистика|публицист]], [[драма]]тург, прв претседател на полскиот ПЕН клуб, претседател на Република Закопане . Четирикратно номиниран за Нобеловата награда за литература (1921, 1922, 1923, 1924) <ref name=":0">{{Наведување|title=Nomination Database|url=http://www.nobelprize.org/nomination/archive/search.php?prize=0&startyear=1901&endyear=1967&cname=&ccity=&cuniversity=&ccountry=169&cgender=A&nname=&ncity=&nuniversity=&ncountry=0&ngender=A}}</ref>. Еден од најголемите полски писатели <ref>{{Наведување|url=https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/90-lat-temu-zmarl-stefan-zeromski|title=90 lat temu zmarł Stefan Żeromski &#124; dzieje.pl – Historia Polski|language=pl}}</ref><ref>{{Наведување|url=https://mnki.pl/zeromski/pl/o_muzeum/rocznice/155_rocznica_urodzin_stefana_zeromskiego|title=Muzeum Narodowe w Kielcach – Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego|language=en|accessdate=2024-11-19|archive-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127171257/https://mnki.pl/zeromski/pl/o_muzeum/rocznice/155_rocznica_urodzin_stefana_zeromskiego|url-status=dead}}</ref>. Добитник на одликувањето, [[Орден на Белиот орел|Орден на Белиот Орел]] . [[Податотека:St._Żeromski.JPG|лево|мини|294x294пкс| Стефан Жеромски во младоста (околу 1885)]] == Биографија == [[Податотека:Katalog_ocen_S._Żeromskiego_w_Kieleckim_Gimnazjum_Męskim.png|лево|мини|240x240пкс| Сведителство на оценки на Стефан Жеромски во машкото средно училиште во Келце (1886)]] Стефан Жеромски потекнувал од сиромашно благородничко семејство. Неговиот татко бил Винсент Жеромски од кланот Јелита, а неговата мајка Јозефа од кланот Порај <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sejm-wielki.pl/b/psb.11631.7|title=Stefan Sariusz-Żeromski h. Jelita}}</ref>. Израснал во Чиекоти во подножјето на планините на Светиот Крст. Неговиот татко го загубил своето богатство пред востанието и за да го издржува семејството станал закупец на фарма. Во 1863 година, тој ги поддржал Полјаците кои учествувале во јануарското востание. Неговата мајка починала во 1879 година, а неговиот татко во 1883 година, двајцата биле погребани во Лешчини . За време на јануарското востание во Битката кај Чарнка, загинал [[Gustaw Saski|Густав Саски]] (1846–1863), братучед на Стефан Жеромски. Во 1873 година, деветгодишниот Стефан во период од една година го посетувал основно училиште во Псари. Една година подоцна во 1874 година, се запишал во машкото средно училиште во [[Келце]], а негов учител, меѓу другите, бил Антони Густав Бем. За време на својата едукација, имал потешкотии со математиката <ref>{{Наведување|inventor=|title=Świadectwo Stefana Żeromskiego z ósmej klasy Męskiego Gimnazjum Rządowego|url=https://mnki.pl/pl/o_muzeum/zbiory_online/1,archiwalia/pokaz/1336,swiadectwo_stefana_zeromskiego_z_osmej_klasy_meskiego_gimnazjum_rzadowego,6|language=pl|accessdate=2024-11-19|archive-date=2025-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223183635/https://mnki.pl/pl/o_muzeum/zbiory_online/1,archiwalia/pokaz/1336,swiadectwo_stefana_zeromskiego_z_osmej_klasy_meskiego_gimnazjum_rzadowego,6|url-status=dead}}</ref>. Но неговите први книжевни обиди потекнуваат токму од овој период - песни, драми, преводи од руската литература. Негова права објава е во 1882 година во „Неделник за мода и романи“ број 27 со превод на песна од [[Михаил Лермонтов|Лермонтов]] и во неделникот „Пријател на децата“ со поемата „Песната на фармерот“. Финансиските тешкотии и нарушувањето на здравјето, кога заболува од [[туберкулоза]]та, значело крај за неговата едукација. Ја напушта гимназија во 1886 година без да добие завршен испит. Истата година, тој започнал со студии на Ветеринарниот институт во Варшава (не бил неопходен завршен испит за средно образование). Таму се запознал со социјалистичкото движење, а подоцна бил активен во тајна едукативна кампања за занаетчиите и работниците. [[Податотека:Stefan Zeromski (5817331) (cropped).jpg|лево|мини|309x309пкс| Стефан Жеромски, дрворез од Владислав Скоцилас (околу 1918)]] Во 1889 година, тој бил принуден да ги напушти студиите од финансиски причини и почнал да работи како учител во домовите на чиновниците, во Лишов <ref>{{Наведено списание|last=Lutomierski|first=Marcin|date=2012-11-24|title=Miłosz listy pisze. Rec.: Miłosz listy pisze, red. J. Wolski, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie, Rzeszów 2011|url=http://dx.doi.org/10.12775/se.2012.016|journal=Sztuka Edycji|volume=2|issue=1|doi=10.12775/se.2012.016|issn=2084-7963}}</ref> ( во близина на Сиедлце) и во Налечов. Во Налечов, се запознава со доктор Владислав Матлаковски <ref name=":1">{{Наведено списание|last=Leslau|first=Wolf|date=1958-01-18|title=STEFAN STRELCYN, Kebra Nagast czyli chwala krόlόw Abisynii.— Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1956. 162 pages.|url=http://dx.doi.org/10.1163/19606028_026_01-50|journal=Oriens|volume=11|issue=1|pages=294–294|doi=10.1163/19606028_026_01-50|issn=0078-6527}}</ref>. Од 1889 година, неговите дела биле објавувани во „Јавен неделник“, „Глас“ и „Нова реформа“. Во пролетта 1892 година, Жеромски, по совет на д-р Матлаковски, за првпат отишол во Закопане, каде што престојувал од 25 април до 18 јуни. Во тој период неколкукратно ги посетувал планините Татра. Сликите и впечатоците од овие патувања подоцна ги преточува и на страниците на некои од неговите дела (вклучувајќи го и Пепел). За време на овој престој се запознава со Станислав Виткиевич и извонредниот филолог и етнограф Бронислав Дембовски <ref name=":1" />. Во 1892 година накратко престојувал во Цирих, Виена, Прага и Краков. Есента истата година, се оженил со Октавија, која ја запознал во Налечов, а потоа со неа и нејзината ќерка од првиот брак, заминал во Швајцарија, каде што ја презел функцијата заменик библиотекар во полскиот национален музеј во Раперсвил. Таму го создава и делото ''Сизифовска работа''. Во Швајцарија се запознал со Габриел Нарутович и Едвард Абрамовски. Во 1895 и 1898 година биле објавени збирки раскази на Жеромски. На преминот од XIX и XX век се преселил во Келце со намера таму да води културни активности во градот. Можеби токму под негово влијание Леон Ригиер го основал прогресивно-демократскиот неделник „Ехо на Келце“, каде биле објавени препечатени дела на Жеромски ''Ехото на шумата'' и ''Одмаздата е моја''<ref>{{Наведено списание|date=2007-12-01|title=Farley, Sir Edwin Wood Thorp, (1864–9 Jan. 1939)|url=http://dx.doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u209259|journal=Who Was Who|publisher=Oxford University Press}}</ref>. По враќањето во татковината во 1897 година, тој работел како помошник библиотекар во библиотеката на имотот Замојски во Варшава. Во 1899 година се родил Адам, синот на Жеромски. Истата година бил објавен ''Бездомници''. Во 1904 година, Гебетнер и Волф го објавиле романот ''Пепел'', кој бил печатен во неколку наврати од 1902 година во Варшавскиот „Илустриран неделник"<ref>{{Наведено списание|last=Leslau|first=Wolf|date=1958-01-18|title=STEFAN STRELCYN, Kebra Nagast czyli chwala krόlόw Abisynii.— Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1956. 162 pages.|url=http://dx.doi.org/10.1163/19606028_026_01-50|journal=Oriens|volume=11|issue=1|pages=294–294|doi=10.1163/19606028_026_01-50|issn=0078-6527}}</ref>. Издавачки успех на овој неделник му овозможило на Жеромски да ја напушти работата во библиотеката и да се пресели со семејството во Закопане на речиси една година. Таму можел целосно да се посвети на пишувањето. Од моментот на избувнувањето на револуцијата во 1905 година во Кралството на Полска, тој бил активен во демократските и социјалистичките организации, а потоа се придрузил на Полската социјалистичка партија<ref>{{Наведено списание|last=Flis-Czerniak|first=Elżbieta|date=2016-11-17|title=Między Wallenrodem a Irydionem. Rzecz o Rozdzióbią nas kruki, wrony… Stefana Żeromskiego|url=http://dx.doi.org/10.14746/pspsl.2016.27.7|journal=Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka|issue=27|pages=139–164|doi=10.14746/pspsl.2016.27.7|issn=2450-4947}}</ref>. Жеромски го потикнал основањето на Народниот универзитет и организирал дообразовни курсеви за студентите од занаетчиското училиште во неговиот дом, каде било и тајното училиште. Следејќи ја неговата инспирација, во Налечов била основана работничка театарска група под водство на скулпторот и публицист Јозеф Гардецки. Групата ја извела претстава која во тоа време била забранета - третиот дел од драмата ''Задушница''. Во публиката, меѓу другите, бил и Болеслав Прус<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.18778/8142-666-4|title=Polska monografia popularnonaukowa przełomu XIX I XX wieku|last=Gajda|first=Anetta|date=2020-01-29|publisher=Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego}}</ref>. Во 1913 година, основал ново семејство со сликарката Ана Завадска од Сиедлце, која ја запознал во 1908 година, а токму Сиедлце го овековечил во ''Пролетта што доаѓа'' како свој роден град и предмет на копнежот на Јадвига Барикова. Плод на оваа врска била ќерката Моника. Иако со Ана Завадска никогаш не склучиле брак, Стефан Жеромски во тестамент напишал дека ја признава за негова законска сопруга и, според тоа, својот имот го остава на неа и на нивната ќерката<ref>{{Наведено списание|last=Adamczyk|first=Zdzisław Jerzy|date=2013|title=Jeszcze raz o Prusie i Żeromskim: czego nie wydrukował Pigoń|url=http://dx.doi.org/10.18318/pl.2013.2.11|journal=Pamiętnik Literacki|issue=2|doi=10.18318/pl.2013.2.11|issn=0031-0514}}</ref>. По избувнувањето на Првата светска војна, тој се приклучил на Полските Легии, но никогаш не учествувал во борбите. Подоцна се вратил во Закопане. Заедно со Јан Каспрович и Медард Козловски ја создале Народната Организација<ref>{{Наведено списание|last=Materniak - Pawłowska|first=Małgorzata|date=2014-01-01|title=Jerzy Ogonowski, Sytuacja prawna Żydów w Rzeczypospolitej Polskiej 1918- -1939. Prawa cywilne i polityczne, Warszawa 2012, ss. 161.|url=http://dx.doi.org/10.14746/cph.2014.46.1.37|journal=Czasopismo Prawno-Historyczne|volume=46|issue=1|pages=529|doi=10.14746/cph.2014.46.1.37|issn=0070-2471}}</ref>. Бил активен во работата на Врховниот комитет на Закопане. Потоа бил и претседател на Република Закопане. На 30 јули 1918 година <ref>{{Наведено списание|last=Dymmel|first=Piotr|date=2017|title=Słownik biograficzny archiwistów polskich, t. 3: 1835–2015, [red. nauk. t. 3 E. Rosowska], Warszawa 2017|url=http://dx.doi.org/10.4467/17347513sa.17.017.14529|journal=Studia Archiwalne|volume=4|pages=266–268|doi=10.4467/17347513sa.17.017.14529|issn=2720-3697}}</ref> неговиот деветнаесетгодишен син Адам починал од туберкулоза, на кого Жеромски му посвети текст. За време на Полско-болшевичката војна во 1920 година соработувал со потполковник. Маријан Диенстл-Домброва, од Одделот за пропаганда на Доброволната Армија<ref>{{Наведено списание|last=Jarno|first=Witold|date=2020-02-03|title=Zaciąg do armii ochotniczej w Okręgu Generalnym Wojska Polskiego nr IV Łódź latem 1920 roku|url=http://dx.doi.org/10.18290/rh20682-9|journal=Roczniki Humanistyczne|volume=68|issue=2|pages=165–191|doi=10.18290/rh20682-9|issn=2544-5200}}</ref>. На 22 октомври 1920 година станал член на Граѓанскиот извршен комитет за државна одбрана<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.18778/8142-984-9.13|title=Obrona Włocławka i Płocka w sierpniu 1920 roku w świetle prasy łódzkiej|last=Mańkowski|first=Maciej|date=2020-12-30|publisher=Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego|isbn=978-83-8142-985-6|pages=211–226}}</ref>. Во независна Полска, Жеромски се преселил во Варшава, каде што имал значајно учество во литературниот живот. Тој учествувал, заедно со Јан Каспрович<ref>{{Наведено списание|last=Dorosz|first=Beata|date=2010-12-30|title=Emigracja — kalkulacja (Jerzy Giedroyc, Aleksander Janta-Połczyński, Korespondencja 1947–1974, oprac., przedmową i przypisami opatrzył Paweł Kądziela, Warszawa 2009)|url=http://dx.doi.org/10.12775/ae.2010.020|journal=Archiwum Emigracji|volume=0|issue=0|pages=347|doi=10.12775/ae.2010.020|issn=2084-3550}}</ref>, во народната кампања во регионот Повишле за припојување на овие области кон Полска. [[Податотека:Stefan_Żeromski's_grave.JPG|мини|240x240пкс| Надгробната плоча на Стефан Жеромски (2015)]] Поради тешка болест, во средината на 1925 година престојувал во Констанцин<ref>{{Наведено списание|last=Motyka|first=Agnieszka|date=2020|title=Rola dramy i technik dramowych w kształceniu umiejętności lekturowych|url=http://dx.doi.org/10.15584/dyd.pol.15.2020.13|journal=Dydaktyka Polonistyczna|volume=15|issue=6|pages=194–201|doi=10.15584/dyd.pol.15.2020.13|issn=2451-0939}}</ref>. Починал на 20 ноември 1925 година. На тој ден - две недели пред сопствена смрт - Владислав Рејмонт напишал<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1007/978-3-476-05728-0_19754-1|title=Reymont, Władysław Stanisław|last=Hinc|first=Anna|date=2020|publisher=J.B. Metzler|isbn=978-3-476-05728-0|location=Stuttgart|pages=1–1}}</ref>: ''Денеска почина Жеромски, суров удар за мене од многу причини. Тој почина од срцева болест. Беше неколку години постар од мене, но имаше силна волја за живот и енергија. Оваа загуба на полската литература е незаменлива. Го сакав како брилијантен писател. Нормално, и оваа ненадејна смрт негативно се одрази и на моето здравје. Сега мене ми е ред да умрам.'' == Светогледи == Стефан Жеромски во своите дела често ги допирал социјалните прашања. Сиромаштијата и катастрофалната ситуација на работниците и селаните биле во центарот на неговите интереси, а неговите набљудувања на овие групи го насочиле кон социјалистичките ставови. За време на револуцијата во 1905 година тој ја поддржувал Полската социјалистичка партија. Негова постојана инспирација била мислата на Едвард Абрамовски, теоретичар и практичар на кооперативното движење, како и синдикализмот на Жорж Сорел (чие дело ''Размислувања за насилството'' особено го ценел) и Едуард Дуфур (''Синдикализмот и следната револуција''), кои ги изразил во социјално-политичкото дело со наслов ''Почетокот на работиот свет'', создадено во зародишот на Втората полска република, во 1918 година <ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.31338/uw.9788323511090.pp.77-84|title=Stefan Żeromski jako animator kultury|last=Sobolewska|first=Katarzyna|date=2012|publisher=Warsaw University Press}}</ref>. Жеромски бил [[Агностицизам|агностик]] по убедување, а со своите ставови изразувал спротивставување на религиозната власт, по општествените или политичките прашања<ref>{{Наведено списание|last=Brzozowska|first=Sabina|date=2017-05-29|title=Światopoglądy młodopolskie w teatralnym lustrze XXI wieku. „Termopile polskie” Tadeusza Micińskiego i Jana Klaty|url=http://dx.doi.org/10.18778/1505-9057.33.19|journal=Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica|volume=33|issue=3|pages=345–360|doi=10.18778/1505-9057.33.19|issn=2353-1908}}</ref>. == Творештво == * ''[[Charitas]]'' (1919) (3 дел од циклусот ''Борба со сатаната'' ) * ''Доктор Петар'' (1895) * ''[[Duma o hetmanie|Гордоста на Хетман]]'' (1908) * ''Приказната за гревот'' <ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Dzieje grzechu. T. 1|date=|url=https://polona.pl/item/6752278/}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Dzieje grzechu. T. 2|date=|url=https://polona.pl/item/6656691/}}</ref> (1908) * ''Дневници'' (1953–1956) * ''Шумски одгласи'' (1905) * ''Ридот Фирликов'' * ''Бездомници'' <ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Ludzie bezdomni. Powieść. T. 1|date=|url=https://polona.pl/item/246498/}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Ludzie bezdomni. Powieść. T. 2|date=|url=https://polona.pl/item/6682922/}}</ref> (1900) * ''[[Na probostwie w Wyszkowie|Во ректоратот во Вишков]]'' (1920) * ''[[Nawracanie Judasza|Обраќањето на Јуда]]'' (1916) (дел 1 од серијата ''Борба со сатаната'' ) * ''За војникот скитник'' (1896) * ''Око за око'' <ref>{{Наведување|title=Muzeum Narodowe w Kielcach – Muzeum Stefana Żeromskiego|url=https://mnki.pl/zeromski/pl/o_muzeum/stefan_zeromski__utwory|accessdate=2024-11-19|archive-date=2024-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203014807/https://mnki.pl/zeromski/pl/o_muzeum/stefan_zeromski__utwory|url-status=dead}}</ref> (1893) * ''Пепел'' (1902) * ''Рана пролет'' <ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Przedwiośnie. Powieść|date=|url=https://pl.wikisource.org/wiki/Przedwio%C5%9Bnie_(%C5%BBeromski)}}</ref> (1924) * ''Полски шумски комплекс од ела'' (1925) * ''Врани и гаврани ќе не растргнат'' (1895) * ''Розат'' (1909) * ''[[Sen o szpadzie|Сон за меч]]'' * ''Силна жена'' <ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Siłaczka ; Na pokładzie|date=|url=https://polona.pl/item/2900831/4/}}</ref> (1895) * ''[[Sułkowski (dramat)|Сулковски]]'' (1910) * ''Сизифовска работа'' (1897) * Трилогија – ''Висла, Ветер од морето, Интермариум (1922)'' * ''Препелицата ми избега'' <ref>{{Наведување|inventor=|title=Żeromski, Stefan (1864–1925): Uciekła mi przepióreczka... Komedya w 3 aktach|date=|url=https://polona.pl/item/6666407/}}</ref> (1924) * ''Убавината на животот'' (1912) * ''Ветерот од морето'' (1922) * ''Верната река'' (1912) * ''[[Zamieć (powieść Stefana Żeromskiego)|Снежна бура]]'' (1916) (втор дел од серијата ''„Борба со сатаната'' “) * ''[[Zapomnienie|Заборавство]]'' * ''Самрак'' (1892) {{Kategoria główna|Filmowe adaptacje utworów Stefana Żeromskiego}} == Галерија == <gallery> Податотека:Stefan_Żeromski.PNG|врска=Plik:Stefan_Żeromski.PNG|алт=Eligiusz Niewiadomski, Portret Stefana Żeromskiego, 1900| Елигиуш Ниевијадомски, ''Портрет на Стефан Жеромски'', 1900 г. Податотека:WMN_Zeromski.jpg|врска=Plik:WMN_Zeromski.jpg|алт=Fragment wzniesionego na warszawskiej Woli w 1990 pomnika dłuta Wiesława Müldnera-Nieckowskiego (ok. 1975)| Фрагмент од споменикот на Вислав Мулднер-Ницковски, подигнат во варшавската населба Вола во 1990 година (приближно 1975 година) Податотека:Stefan_Zeromski_grave.JPG|врска=Plik:Stefan_Zeromski_grave.JPG|алт=Grób Żeromskiego na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie| Гробот на Жеромски на еванфелистичките гробишта во Варшава Податотека:Gdynia_stefan_zeromski_house.JPG|врска=Plik:Gdynia_stefan_zeromski_house.JPG|алт=Dom w Gdyni-Orłowie, w którym Żeromski mieszkał w 1920| Куќата во Гдиња каде во 1920 година живеел Жеромски Податотека:Popiersie_Żeromskiego_Zgierz.JPG|врска=Plik:Popiersie_Żeromskiego_Zgierz.JPG|алт=Popiersie Stefana Żeromskiego przed Kolegium Nauczycielskim w Zgierzu| Биста на Стефан Жеромски пред Учителскиот колеџ во [[Згеж]] Податотека:Stefan_Zeromski_Residence.JPG|врска=Plik:Stefan_Zeromski_Residence.JPG|алт=Rekonstrukcja dworku w Ciekotach, w którym przez 12 lat (1871–1883) Stefan Żeromski mieszkał wraz z rodzicami| Реконструкција на куќата во Чиекоти, каде Стефан Жеромски живеел со родители во период од 12 години (1871–1883) Податотека:Dom_Żeromskiego1.JPG|врска=Plik:Dom_Żeromskiego1.JPG|алт=Dom Stefana Żeromskiego w Konstancinie (willa „Świt”)| Вила „Зора“ куќата на Стефан Жеромски во Констанцин Податотека:Dom_Żeromskiego5.JPG|врска=Plik:Dom_Żeromskiego5.JPG|алт=Wnętrze domu Stefana Żeromskiego w Konstancinie| Внатрешноста на куќата на Стефан Жеромски во Констанцин Податотека:Nałęczów,_Muzeum_Stefana_Źeromskiego_(HB2).jpg|врска=Plik:Nałęczów,_Muzeum_Stefana_Źeromskiego_(HB2).jpg|алт=Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie| Музеј на Стефан Жеромски во Налеnчoв Податотека:Puszcza_Jodłowa_mit.JPG|врска=Plik:Puszcza_Jodłowa_mit.JPG|алт=Pomnik Stefana Żeromskiego w Puszczy Jodłowej przy czerwonym szlaku turystycznym na Łysicę| Споменик на Стефан Жеромски на црвената туристичка патека во ''Шумскиот комплекс од ела'' Податотека:Stefan_Żeromski_Doktór_Piotr.png|врска=Plik:Stefan_Żeromski_Doktór_Piotr.png|алт=Okładka opowiadania Doktor Piotr autorstwa Stefana Żeromskiego. Książka została wydrukowana w Warszawie w 1936 w Drukarni Naukowej Towarzystwa Wydawniczego przez Jakuba Mortkowicza| Насловна страна на ''Доктор Петар'' од Стефан Жеромски. Книгата е отпечатена во1936 година во Варшава во Научната печатница на издавачката куќа од страна на Јакуб Морткович </gallery> == Ордени и признанија == * Орден на Белиот Орел (постхумно, 6 ноември 2018 година) )<ref>{{Наведено списание|last=Lubiewski|first=Paweł|date=2019-01-01|title=GRANICE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ JAKO WYZWANIE DLA BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA|url=http://dx.doi.org/10.5604/01.3001.0013.6700|journal=PRZEGLĄD POLICYJNY|volume=0|issue=0|pages=49–66|doi=10.5604/01.3001.0013.6700|issn=0867-5708}}</ref> * голема лента за Орденот за Преродба на Полска (30 април 1925)<ref>[https://dziennikustaw.gov.pl/M1925102043201.pdf M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 432] „za wybitną twórczość literacką”.</ref> * Командантски крст од Орденот за Преродба на Полска (29 декември 1921 година == Комеморација == Во 1928 година бил отворен музејот ''Стефан Жеромски'' во Наленчов . До 1939 година била доделувана научната награда на градот Гдиња, именувана Стефан Жеромски. Во 1938 година ваква награда му була доделена на проф. Адам Шељговски) <ref>{{Наведено списание|last=Nikolaev|first=Andriej B.|date=2019-09-18|title=Rewolucja parlamentarna: Piotrogród, 27 lutego – 3 marca 1917 roku|url=http://dx.doi.org/10.31648/pw.4503|journal=Przegląd Wschodnioeuropejski|volume=10|issue=1|pages=59–74|doi=10.31648/pw.4503|issn=2081-1128}}</ref>. Полска Пошта ги издала следните [[Поштенска марка|поштенски марки]] со ликот на Стефан Жеромски<ref>{{Наведено списание|last=Luddeckens|first=E.|last2=Andrzejewski|first2=T.|last3=Jakobielski|first3=St.|last4=Strelcyn|first4=St.|date=1963-12-31|title=Katalog rekopisow orientalnych ze zbiorow polskich, Tom IV: Katalog rekopisow egipskich, koptyjskich i etiopskich|url=http://dx.doi.org/10.2307/1580300|journal=Oriens|volume=16|pages=374|doi=10.2307/1580300|issn=0078-6527}}</ref> # 30 април 1947 година - серијал „Полска култура - 1. издание“ - марка со каталошки број 424 A/B # 20.07.1947 година - серијал „Полска култура - второ издание“ - марка со каталошки број 433 A/B # 06.10.1948 година - блок „Полска култура“ - печат со каталошки број А 433 # 21 септември 1964 година - печат со каталошки број 1379 издаден по повод 100-годишнината од роденденска годишнина # 14.10.2014 година – марка со каталошки број 4574 издадена по повод 150-годишнината од роденденска годишнина Писателот е покровител на театарот во Келце . По него е именувана и Ш''умскиот комплекс од ела'' во Националниот парк светиот крст . На 26 април 1997 година бил отворен музејски објект - Домот на Стефан Жеромски во Гдиња-Орлово, каде што писателот престојувал во 1920 година. == Стефан Жеромски во филмот == Стефан Жеромски се појавува во серијата и филмот ''„Polonia Restituta“ (Обновената Полска)'' во режија на Богдан Пореба . Улогата на писателот ја игра Игнаци Гоголевски . == Наводи == <references> <ref name="portret">.</ref> <ref name="portret">.</ref> <ref name="portret">.</ref> </references> == Библиографија == * Станислав Адамчевски, ''Ненаситно срце.'' ''Книга за Жеромски'' . Wydawnictwo Polskie Р. Вегнер , Познањ 1930 година; втор ед. петок ''Писмото на Жеромски'' . Краков 1949 година. * [[Irena Kwiatkowska-Siemieńska|Ирена Квјатковска-Сиемиска]], ''Стефан Жеромски.'' ''La nature dans son exériences et sa pensée'' . Предговор на Жан Фабре, професор во Сорбона. Париз, Низе 1964 (256 стр.). * Лудвик Хас, ''секта фармазонија од Варшава.'' ''Првиот век на масонството во Варшава (1721–1821)'' . PIW, Варшава 1980, 675 стр.{{ISBN|83-06-00239-3}} . * „ Политика “ 2014 бр. 107 (писмо на читателот во врска со контактите на Жеромски со полската масонерија). [[Категорија:Починати во 1925 година]] [[Категорија:Родени во 1864 година]] 9ki2zf525bwb0tj44ypkdieiqqqg8zk 0 1359041 5623095 5382993 2026-09-02T18:32:17Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623095 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Olga Boznańska.png|мини|'''Олга Бознанска''']] '''Олга Бознанска''' (родена [[15 април|на 15 април]] [[1865|1865 година]] во [[Краков]], починала на [[26 октомври]] [[1940|1940 година]] во [[Париз]] ) - полска сликарка, портретистка, претставник на модернизмот. Од 1898 година живеела во Париз, била член на Минхенската школа, Друштвото на полски уметници „Штука“ (Уметност) од 1898 и Националното друштво за ликовни уметности од1901. == Биографија == Таа била ќерка на инженерот Адам Бознански и Французинката Еугенија де Мондаин.{{Sfn|Witz|1970}} Таткото на Бознанска дипломирал на Виенскиот технички универзитет, а нејзината мајка се интересирала за уметност и самата цртала.{{Sfn|Witz|1970}} Олга имала сестра, Изабела Антонина Евелина. Олга својата авантура со цртање ја започнала на шестгодишна возраст<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/title/on1137263613|title=Boznańska: non finito|last=Kuźniak|first=Angelika|date=2019|publisher=Wydawnictwo Literackie|isbn=978-83-08-06808-3|edition=Wydanie pierwsze|location=Kraków|oclc=on1137263613}}</ref>, а нејзините први лекции по цртање ги држела нејзината мајка.<ref>{{Наведено списание|last=Kozakowska-Zaucha|first=Urszula|date=2018-10-10|title=Kogóż tam nie było? Karykatury Kazimierza Sichulskiego z restauracji Stanisława Karpowicza w Zakopanem|url=http://dx.doi.org/10.24425/rhs.2018.124940|journal=Rocznik Historii Sztuki|pages=123–141|doi=10.24425/rhs.2018.124940|issn=0080-3472}}</ref> Студирала сликарство кај Антони Адам Пјотровски, Кажимиеж Почвалски, а потоа и на Курсевите за сликање Адријан Барањецки. Во 1886 година заминала на студиите во [[Минхен]]. Како жена, не ѝ било дозволено да влезе во Академијата за ликовни уметности, па се школувала во приватните минхенски училишта на Карл Крихелдорф и Вилхелм Дир. Во 1892 година нејзината мајка починала. Во 1896 година се откажала од наставата и изнајмила свое студио. Истата година, за прв пат изложила своја слика во Париз<ref>{{Наведено списание|date=2019-05-19|title=Autorenverzeichnis|url=http://dx.doi.org/10.7767/9783205231776.320|journal=Si vis pacem, para mentem|pages=320–320|doi=10.7767/9783205231776.320}}</ref>. Во тој период започнала да изложува свои дела и во Минхен, Варшава, Берлин и Виена. Две години подоцна се појавиле и првите успеси. За ''Портрет на сликарот Павел Науен'', таа добила златен медал од војводата Чарлс Лудвиг во Виена, а во [[Лондон]] добила почесно признание за ''Портрет на госпоѓица Мери Бреме''. Во 1896 година, жирито на париското Национално друштво за ликовни уметности ја прифатило нејзината слика за изложба. По овие успеси, таа добила понуда да ја преземе катедрата за сликарство на женскиот факултет во Краковската школа за ликовни уметности, која ја одбила. Во 1898 година се преселила во Париз каде веднаш станала член на Друштвото на полски уметници „Штука“(Уметност). Истата година ја организирала својата прва самостојна изложба.<ref>{{Наведено списание|last=Bracha|first=Franciszek|date=1958.06.30|title=Rec.: Witold Malej, Łaskami słynące obrazy Najświętszej Maryi Panny w archidiecezji warszawskiej, Warszawa 1957 ss. 51.|url=http://dx.doi.org/10.52204/np.1958.7.340-342|journal=Nasza Przeszłość|volume=7|pages=340–342|doi=10.52204/np.1958.7.340-342|issn=2720-0590}}</ref> Во 1900 година, на изложбата во Новата галерија во Лондон, добила златен медал, а била и одликувана на Светската изложба во Париз. Истата година прекина и нејзината долгогодишна врска со сликарот Јозеф Чајковски. Во 1901 година за прв пат имала изложба во [[Питсбург]]. Француската влада за националната уметничка колекција ги купила нејзината дела ''Бретонка'' и ''Портрет на госпоѓица Дигат. С''танала и членка на париското Националното друштво за убави уметности, подоцна предавала на Академијата на Гранде Шаумиер. Во 1906 година починал нејзиниот татко. Една година подоцна, Институтот Карнеги во Питсбург и доделил сребрен медал. Во 1912 година, заедно со [[Клод Моне]] и [[Пјер Огист Реноар]], на изложбата во Питсбург ја застапувале Франција. На меѓународната изложба во [[Амстердам]], освоила сребрен медал . Во 1914 година, Варшавското училиште за ликовни уметности и понудило професорско место. Во 1923 година, таа повторно ја застапувала Француската школа во Питсбург помеѓу уметници како Пјер Бонард и Морис Дени. Нејзината слава полека опаѓала. Имала сè помалку нарачки за портрети, а нејзиниот главен извор на приход била киријата од куќа во Краков. За последен пат во Краков била во 1932 година. Во 1934 година ја добила наградата за ликовната уметност на главниот град Варшава<ref>{{Наведено списание|last=Adamczewski|first=Stanisław|date=1933|title=Pojawy motyli w okolicach Warszawy w roku 1934 = Apparitions des lépidoptères dans les environs de Warszawa en 1934|url=http://dx.doi.org/10.3161/15053970ff1936.2.27.305|journal=Fragmenta Faunistica Musei Zoologici Polonici|volume=2|pages=305–313|doi=10.3161/15053970ff1936.2.27.305|issn=1505-3970}}</ref>. Во 1937 година, на Светската изложба во Париз, таа го доби Гран при. На Венециското биенале во 1938 година, таа продала пет слики, вклучувајќи го и ''Портретот на г-ѓа Дигатова'', кој го купил италијанскиот крал. Ова бил нејзиниот последен успех. Во 1940 година Бознанска починала и била погребана на гробиштата во Монморенси во близина на Париз.<gallery class="center"> Податотека:Olga_Boznańska,_Autoportret.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska,_Autoportret.jpg|алт=Autoportret, 1893| ''Автопортрет'', 1893 година Податотека:BOZNANSKA_Olga_-_zdjecie_portretowe_-_MNK_XX-f-31740_(363256).jpg|врска=Plik:BOZNANSKA_Olga_-_zdjecie_portretowe_-_MNK_XX-f-31740_(363256).jpg|алт=Olga Boznańska na fotografii z 1898| Олга Бознанска на фотографија од 1898 година Податотека:Olga_Boznańska_Autoportret_3.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_Autoportret_3.jpg|алт=Autoportret, data nieznana| ''Автопортрет'', непознат датум Податотека:Olga_Boznańska_-_Self-Portrait_-_MNK_II-b-222_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Self-Portrait_-_MNK_II-b-222_-_National_Museum_Kraków.jpg|алт=Autoportret, 1906| ''Автопортрет'', 1906 година Податотека:Łucja_Bałzukiewicz_-_Portret_Olgi_Boznańskiej.jpg|врска=Plik:Łucja_Bałzukiewicz_-_Portret_Olgi_Boznańskiej.jpg|алт=Ł. Bałzukiewicz, Portret Olgi Boznańskiej| Балзукиевич, <small>''Портрет на Олга Бознанска''</small> Податотека:House_of_Olga_Boznańska_(Polish_painter),_21_Piłsudskiego_street,_Krakow,_Poland.JPG|врска=Plik:House_of_Olga_Boznańska_(Polish_painter),_21_Piłsudskiego_street,_Krakow,_Poland.JPG|алт=Dom Boznańskich (2015)| домот на Бознански (2015) </gallery> == Творештво == Бознанска била сликарка на портрети и токму нејзините портрети и ја донеле најголемата слава. Сликала главно во студио. Чест мотив на нејзините слики се ентериерите на студиото или погледите од прозорецот. Таа боите ги нанесувала со нежни допири на четката и чекала да се исуши. Овој метод и давал сигурност дека нејзината палета нема да изгледа „валкано“ (и покрај тоа што користела нијанси на сива и темно кафена). Веќе за време на престојот во Минхен, таа се откажала од покривање на готовите слики со лак. Со текот на времето, таа сè почесто наместо на платно, сликала на лесно грундираниот картон, што и давало мат финиш и овозможило да создаде софистицирани ефекти на боја. == Бознанска и импресионизмот == Бознанска не би требало да се поврзува со [[Импресионизам|импресионизмот]]. Таа често користела црна и локални нијанси, бои кои не биле прифатливи за импресионистите. Различен бил и нејзиниот однос кон природата. Во нејзините портрети таа го заменува сензуалното воодушевување на феномените на светлина, што е основа на импресионизмот, со темелна психолошка анализа и стремеж кон силен израз. Магливата палета што таа ја користела има малку заедничко со раскошот на бои типични за [[Клод Моне|Моне]], [[Винсент ван Гог|Ван Гог]] или [[Пјер Огист Реноар|Реноар]]. Додека импресионистите ги напуштале своите студија и го истражувале влијанието на сончевата светлина врз бојата, Бознанска речиси никогаш не сликала на отворено. Ниту таа, ниту импресионистите не ги третирале човечките фигури како елемент на пејзажот или кој било друг сликарски мотив. Таа се фокусирала на психолошки портрет, кој ја одразува внатрешната вистина за прикажаниот лик, а не на минлив момент или блескаво парче боја. Во нејзините слики светлината живее свој живот, не зависи од временските прилики или периодот од денот<ref>{{Наведено списание|last=Charazińska|first=Elżbieta|date=2003|title=Boznańska, Olga|url=http://dx.doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.t010743|journal=Oxford Art Online|publisher=Oxford University Press}}</ref>. Околу 1900 година таа веќе развила свој стил. Во нејзиното сликарство доминирала вредноста, играта на тонови и полутонови, давајќи им на сликите специфична неодреденост и мистерија. Париските критичари од тоа време со право не гледале никаква поврзаност помеѓу Бознанска и импресионизмот<ref>{{Наведено списание|last=Blum|first=F. A.|last2=Shaw|first2=D. W.|last3=Holton|first3=W. C.|date=1974-07-15|title=Optical striplines for integrated optical circuits in epitaxial GaAs|url=http://dx.doi.org/10.1063/1.1655402|journal=Applied Physics Letters|volume=25|issue=2|pages=116–118|doi=10.1063/1.1655402|issn=0003-6951}}</ref>. Самата уметница, еднаш прашана за нејзината зависност од импресионизмот, го сметала ваквото прашање за апсурдно: „Јас и импресионизмот?“<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.9783/9781949057126|title=Art/ifacts and ArtWorks in the Ancient World|date=2021-12-31|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-1-949057-12-6|editor-last=Sonik|editor-first=Karen}}</ref>. Нејзиното творештво е класифицирано како [[Пост-импресионизам|постимпресионизам]]<ref>{{Наведено списание|last=Głowacka|first=Ewa|date=2009-12-01|title=Katarzyna Materska: Informacja w organizacjach społeczeństwa wiedzy, Warszawa 2007|url=http://dx.doi.org/10.12775/tsb.2009.025|journal=Toruńskie Studia Bibliologiczne|volume=2|issue=2 (3)|doi=10.12775/tsb.2009.025|issn=2080-1807}}</ref>. == Избрани дела == * Анемони, 1901 година, масло на картон, 49×36&nbsp;цм, Националниот музеј во Варшава * Автопортрет со јапонски чадор, 1892 година, масло на платно, 65×52&nbsp;цм, Националниот музеј во Вроцлав * Девојка со хризантеми, 1894 година, масло на картон, 88,5×69&nbsp;цм, Национален музеј во Краков * Девојка со корпа зеленчук во градината, 1891 година, масло на платно, 124×85&nbsp;цм, Национален музеј во Варшава; * Именден на баба, 1889 година, масло на платно, 79×60&nbsp;цм, Националниот музеј во Варшава; * Цвеќарки, 1889 година, масло на дрво, 65×85&nbsp;цм, Националниот музеј во Краков; * Цвеќиња, по 1920 година, масло на дрво, 29,5×41&nbsp;цм, Националниот музеј во Краков; * Портрет на Габриела Ревал, 1912 година, масло на картон, 120 × 90&nbsp;цм, Национален музеј во Краков; * Мртва природа со цвеќиња, околу 1930 година, масло на картон, 70×50&nbsp;цм, Национален музеј во Краков; * Мртва природа со вазна, 1918 година, масло на картон, 38,5×57,5 см, Национален музеј во Варшава; * Млада жена со дете, 1902 година, масло на картон, 58,5×46,5 см, Приватна колекција на Марек Михницук, Париз; * Тема од Париз, околу 1903 година, масло на дрво, 33×24&nbsp;цм, Националниот музеј во Краков; * Во оранжеријата, 1890 година, масло на платно, 235×180&nbsp;цм, Националниот музеј во Варшава; * Портрет на момче во униформа од средно училиште, околу 1890 година, масло на платно, 180×100&nbsp;цм, Национален музеј во Варшава; * Портрет на две деца на скали, 1898 година, масло на платно, 102×75&nbsp;цм, Националниот музеј во Познањ; * Портрет на две девојки, 1896 година, масло на картон, 70 × 49,5&nbsp;цм, Шлезиски музеј во Катовице; * Портрет на Феликс Јасиенски, 1907 година, масло на платно, 84,5 × 71&nbsp;цм Национален музеј во Краков; * Портрет на Гертруда Џиевичка (ќерка на Северин Џиевицки), 1897 година, масло на картон, 78 × 39 см, Национален музеј во Краков; * Портрет на Хелена Чмиеларчикова, 1909 година, масло на платно, 110×80&nbsp;цм, Шлезиски музеј во Катовице; * Портрет на скулпторот Јан Шчепковски, околу 1906 година, масло на картон, 76 × 63 см, Шлезиски музеј во Катовице; * Портрет на дама со бела капа, 1906 година, масло на картон, 107×80&nbsp;цм, Шлезиски музеј во Катовице; * Портрет на жена (циганка), 1888 година, масло на платно, 165×53&nbsp;цм, Национален музеј во Краков; * Портрет на жена во бел фустан, 1890 година, масло на платно, 150×100&nbsp;цм, Националниот музеј во Краков; * Портрет на Пол Науен, 1893 година, масло на платно, 121×91&nbsp;цм, Националниот музеј во Краков; * Портрет на Јадвига Сапиезина, 1910 година, Национален музеј во Краков; * Портрет на млада жена во бело, 1912 година, масло на картон, 113×88&nbsp;цм, [[Музеј Орсе]], Париз; * Портрет на г-ѓа Д., 1913 година, масло на картон, 117×71,5&nbsp;цм, [[Музеј Орсе]], Париз * ''Портрет на госпоѓица Дигат'', 1903 година, масло на картон, 82 × 60&nbsp;цм, [[Музеј Орсе]], Париз; * ''На Велики петок (калуѓерка што се моли во црква)'', 1890 година, масло на платно, 240 × 158&nbsp;цм, [[Црква Света Марија (Краков)|црквата Света Марија во Краков]]; * ''Портрет на Казимиерз Виз'', околу. 1905 година - прибл. 1909 година, масло на картон, 71 × 42,5&nbsp;цм Националниот музеј во Варшава; * ''Евреин со вино'', 1887 година, масло на платно, 81,5 × 65&nbsp;цм, Музеј на Ополе Шлезија во Ополе == Награди и одликувања == * Командантски крст на Орденот на Полската преродба (10 ноември 1938 година) * Офицерски крст на Орденот на Полската преродба (1924) <ref name="Order Odrodzenia Polski Trzechlecie-s22">{{Наведена книга|url=http://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=87843|title=Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924|date=1926|publisher=[[Prezydium Rady Ministrów]]|location=Warszawa|page=22}}</ref> * Златен Академски Ловор (7 ноември 1936) * Витез на Легијата на честа (Франција, 1912) == Комеморација == * Во Краков, Бознанска живеела во куќа на ул. Пилсудски 21 (поранешна Волска 21), каде што имала свое студио. Куќата ја изградил нејзиниот татко. По неговата смрт, куќата им припаднала на Олга и Изабела. На зградата е поставена спомен плоча, направена од скулпторот од Факултетот за индустриски дизајн, Тадеуш Банаш, во 2000 година. По повод 135-годишнината од нејзиното раѓање и 60-годишнината од нејзината смрт. Во тестаментот, Олга го оставила својот дел од зградата на Академијата за ликовни уметности во Краков (делот од зградата што и припаѓал на Изабела Бознанска денес е сопственост на општина Краков). * Во 2006 година во Келце била поставена нејзина биста, дело на Јозеф Собчињски.<ref name="Popiersie Olgi Boznańskiej">{{Наведена мрежна страница|url=http://pik.kielce.pl/atrakcje-turystyczne/pomniki-i-popiersia/12846-popiersie-olgi-boznanskiej.html|title=Popiersie Olgi Boznańskiej|date=2015.04.20}}</ref> * Во 2016 година [[Народна банка на Полска|Народната банка на Полска]] издала сребрена колекционерска монета со номинална вредност од 20 злоти во знак на сеќавање на Олга Бознанска, како дел од серијата „Полски сликари од 19 и 20 век“ <ref name="Polscy Malarze XIX XX w Olga">{{Наведена мрежна страница|url=https://nbp.pl/banknoty-i-monety/monety-okolicznosciowe/katalog/polscy-malarze-xix-xx-w-olga-boznanska/|title=Polscy Malarze XIX/XX w. – Olga Boznańska|date=14 września 2016|language=pl}}</ref> . * Од 2022 година е патрон на Средното училиште за ликовни уметности во [[Воѓислав Шлонски]], а учениците на училиштето направиле мурал во нејзина чест <ref name="Olga Boznańska patronką wodzisławskiego">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.powiatwodzislawski.pl/olga-boznanska-patronka-plastyka.html|title=Olga Boznańska patronką wodzisławskiego Plastyka|date=2022.12.08}}</ref> . * Со резолуција на Сејмот на Република Полска од 10-тиот мандат од 24 јули 2024 година, било одлучено, 2025 година да се прогласи како „Година на Олга Бознанска“ <ref name="2025 rokiem Boznańskiej Duszeńki">{{Наведување|title=2025 rokiem Boznańskiej, Duszeńki, Słonimskiego, Żeromskiego, gen. Sosnkowskiego, Polskich Bohaterów z Katynia i innych miejsc oraz Milenium Koronacji w Gnieźnie|date=2024-07-24|url=https://www.pap.pl/aktualnosci/2025-rokiem-boznanskiej-duszenki-slonimskiego-zeromskiego-gen-sosnkowskiego-polskich}}</ref> . == Галерија == <gallery class="center"> Податотека:Tablica_pamiątkowa_na_domu_Olgi_Boznańskiej.jpg|врска=Plik:Tablica_pamiątkowa_na_domu_Olgi_Boznańskiej.jpg|Плакета на куќата на Бознанска Податотека:Olga_Boznańska_-_Town_Buildings_I_-_MNK_II-b-761_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Town_Buildings_I_-_MNK_II-b-761_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Градска архитектура I'', 1885 Податотека:Olga_Boznańska_-_Buildings_II_-_MNK_II-b-760_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Buildings_II_-_MNK_II-b-760_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Згради II'', 1886 Податотека:Boznańska_Jew_drinking_wine_1887_Museum_of_Opole_Silesia_Poland.jpg|врска=Plik:Boznańska_Jew_drinking_wine_1887_Museum_of_Opole_Silesia_Poland.jpg|''Евреин пие вино'', 1887 Податотека:Olga_Boznańska_-_Study_of_a_Nun_-_MNK_II-b-985_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Study_of_a_Nun_-_MNK_II-b-985_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Калуѓерка'', 1887 Податотека:Olga_Boznańska_1888_Cyganka.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1888_Cyganka.jpg|''Портрет на жена – Циганка'', 1888 Податотека:Olga_Boznańska_1889_Kwiaciarki.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1889_Kwiaciarki.jpg|''Цвеќарки'', 1889 Податотека:Olga_Boznańska_1889_Bretonka_2.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1889_Bretonka_2.jpg|''Бретонка'', 1889 Податотека:Olga_Boznańska_-_From_a_Walk_-_MNK_II-b-884_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_From_a_Walk_-_MNK_II-b-884_-_National_Museum_Kraków.jpg|''После прошетка'', 1889 Податотека:Olga_Boznańska_1890_W_Wielki_Piatek.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1890_W_Wielki_Piatek.jpg|На Велики петок, 1890 Податотека:Olga_Boznańska_-_Landscape_Motif_-_MNK_II-b-1324_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Landscape_Motif_-_MNK_II-b-1324_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Пејзажен мотив'', ok. 1890 Податотека:Olga_Boznańska_-_Joyful_Baśka_-_MNK_II-b-1062_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Joyful_Baśka_-_MNK_II-b-1062_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Весела Башка'', 1891 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Paul_Nauen_-_MNK_II-b-7_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Paul_Nauen_-_MNK_II-b-7_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Портрет на Пол Науен'', 1893 Податотека:Olga_Boznańska_-_Girl_with_Chrysanthemums_-_MNK_II-b-1032_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Girl_with_Chrysanthemums_-_MNK_II-b-1032_-_National_Museum_Kraków.jpg|Девојка со хризантеми, 1894 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Irena_Zbigniewicz_née_Serda_-_MNK_II-b-228_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Irena_Zbigniewicz_née_Serda_-_MNK_II-b-228_-_National_Museum_Kraków.jpg|<small>''Портрет на Ирена Збигњевичова'', 1896</small> Податотека:Olga_Boznańska_-_Study_of_the_Interior_of_the_Artist’s_Studio_in_Krakow_-_MNK_II-b-962_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Study_of_the_Interior_of_the_Artist’s_Studio_in_Krakow_-_MNK_II-b-962_-_National_Museum_Kraków.jpg|<small>''Ателјето на уметницата во Краков'', 1896</small> Податотека:Olga_Boznańska_-_Golden_Roses_-_MNK_II-b-1064_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Golden_Roses_-_MNK_II-b-1064_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Златни рози'', 1896 Податотека:Olga_Boznańska_1903_Kwiaty_na_tarasie.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1903_Kwiaty_na_tarasie.jpg|''Цвеќиња на тераса'', 1903 Податотека:Boznańska_Kazimierz_Wize.jpg|врска=Plik:Boznańska_Kazimierz_Wize.jpg|''Портрет на Кажимиеж Виза'', 1905-1909 Податотека:Olga_Boznanska_-_Composition_with_Nasturtiums_-_MNK_II-b-1748_(247460).jpg|врска=Plik:Olga_Boznanska_-_Composition_with_Nasturtiums_-_MNK_II-b-1748_(247460).jpg|''Композиција со настурциуми'' 1906 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Władysław_Chmielarczyk_-_MNK_II-b-16_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Władysław_Chmielarczyk_-_MNK_II-b-16_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Портрет на Владислав Чмиеларчик'', 1907 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Feliks_Jasieński_-_MNK_II-b-883_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Feliks_Jasieński_-_MNK_II-b-883_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Портрет на Феликс Јасиенски'', 1907 Податотека:Olga_Boznańska_1908_Antoni_Dieth.jpg|врска=|''Портрет на музичарот Антони Диет'' Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Mrs_Horain_-_MNK_II-b-173_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Mrs_Horain_-_MNK_II-b-173_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Портрет на госпоѓа Хораин'', 1908 Податотека:Olga_Boznańska_1900_Widok_z_okna.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1900_Widok_z_okna.jpg|Поглед од прозорецот на студиото 1912 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Elza_Krauze_-_MNK_II-b-1069_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Elza_Krauze_-_MNK_II-b-1069_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Портрет на Елза Краузова'', 1912 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_a_French_Lady-Writer_Gabrielle_Réval_-_MNK_II-b-1343_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=|Портрет на Габриела Ревал, 1912 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Henryk_Sienkiewicz_-_MNK_II-b-171_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Henryk_Sienkiewicz_-_MNK_II-b-171_-_National_Museum_Kraków.jpg|Портрет на [[Хенрик Шенкевич]] 1913 Податотека:Olga_Boznańska_-_Flowers_-_MNK_II-b-1102_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Flowers_-_MNK_II-b-1102_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Цветови'', 1913 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Łucja_Dettloff_-_MNK_II-b-21_(36807).jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Łucja_Dettloff_-_MNK_II-b-21_(36807).jpg|''Портрет на Луција Детлоф'', 1917 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Painter_Marcin_Samlicki_-_MNK_II-b-230_-_National_Museum_Kraków.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Painter_Marcin_Samlicki_-_MNK_II-b-230_-_National_Museum_Kraków.jpg|''Портрет на сликарот Марчин Самлички'' Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Mrs_Gościeńska_-_MNK_II-b-200_(59526).jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Mrs_Gościeńska_-_MNK_II-b-200_(59526).jpg|''Портрет на госпоѓа Гошчиенска'', 1925 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Jan_Rubczak_-_MNK_II-b-147_(52537).jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Jan_Rubczak_-_MNK_II-b-147_(52537).jpg|''Портрет на Јан Рубчак'', 1930 Податотека:Olga_Boznańska_1930_Gladiole.jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_1930_Gladiole.jpg|''Гладиоли'', 1930 Податотека:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Sculptor_Stefan_Zbigniewicz_-_MNK_II-b-963_(152831).jpg|врска=Plik:Olga_Boznańska_-_Portrait_of_Sculptor_Stefan_Zbigniewicz_-_MNK_II-b-963_(152831).jpg|''Портрет на Стефан Збигњевич'', 1930 </gallery> == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бознанска, Олга}} [[Категорија:Починати во 1940 година]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Полски сликарки]] fmnh6jbnok5yrzkynsvx98diho8tfv4 2 1361645 5623071 5622571 2026-09-02T17:03:03Z Gurther 105215 5623071 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Покрај тоа што [[Масакр во Велес|масакарот во Велес]] се одвивал по [[Втората светска војна]], жртвите во тој настан се исто така именувани. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |''н/п'' |[[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |[[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |[[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |[[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Рогужаров{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} g2eh2hx2rsczrdy564mdwrt2s0f7tb1 5623129 5623071 2026-09-02T20:03:24Z Gurther 105215 5623129 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Покрај тоа што [[Масакр во Велес|масакарот во Велес]] се одвивал по [[Втората светска војна]], жртвите во тој настан се исто така именувани. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |''н/п'' |[[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |[[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |[[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |[[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџеп Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |[[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |[[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Рогужаров{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |[[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} dg73arphw3d0lyrkra82lt0yty8g70j 0 1362317 5623130 5566287 2026-09-02T20:20:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623130 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Елена Ѓоргиева | Img = | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = | Birth_name = | Alias = | Born = {{роден во|Битола}}, [[СР Македонија]] | Died = | Origin = {{МКД}} | Instrument = [[пијано]] | Voice_type = | Genre = [[Класична музика]] | Occupation = [[музичар]], [[пијанист]]ка, [[педагог]] | Years_active = | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = }} ''' Елена Ѓоргиева''' - [[музичар]], [[пијанист]]ка, [[педагог]] од [[Битола]].<ref>[https://muzickobitola.edu.mk/nastavnik-elena-gorgieva// Елена Ѓоргиева]</ref> ==Животопис== Музичкото образование заврила при Василка Куновска а потоа при Маргарита Татарчевска, во Државното муичко училиште – Битола. Дипломира и магистрира на [[Факултет за музичка уметност - Скопје]] во класата на проф. [[Тодор Светиев]].<ref>[https://eprints.ugd.edu.mk/33050/ Магистерски испит на Елена Ѓорѓиевска]</ref> ==Музичка дејност== Учествувала на мајсторски школи кај врвните пијанисти: [[Арбо Валдма]], [[Акилес Дел Вињ]], [[Нелсон Дел Вињ Фабри]], [[Чаи Чоу]], [[Павел Егоров]], [[Данг Таи Шон]], [[Борис Романов]] и [[Мери Кавкалеска]] Во текот на 20 годишната музичка активност остварила бројни солистички концерти и концерти реализирани со камерни и симфониски оркестри.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://apla.mk/denes/item/14445-koncert-po-povod-77-godini-drzhavno-muzichko-uchilishte-bitola-oficerski-dom-sreda-vo-19-chasota/ |title=Елена Ѓоргиева |accessdate=2025-01-22 |archive-date=2025-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405130711/https://apla.mk/denes/item/14445-koncert-po-povod-77-godini-drzhavno-muzichko-uchilishte-bitola-oficerski-dom-sreda-vo-19-chasota/ |url-status=dead }}</ref> Настапува на културни манифестации: *„Интерфест“ Битола, *ДММ, *БИТ ФЕСТ, *„Пролетни музички вечери“ Редовно посетува семинари кај светски реномирани пијанисти.<ref>[https://mia.mk/en/story/%D0%BE%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B5-%D0%B2%D0%BE-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0/ Елена Ѓоргиева]</ref> Член е на триото Трифоника – музички состав, кој негува музицирање на пијано со шест раце.Познат по бројни истакнати концертни настапи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://apla.mk/denes/item/12535-uspeshna-realizacija-na-tretoto-izdanie-na-den-na-pijanoto-vo-bitola/ |title=Трио Трифоника |accessdate=2025-02-05 |archive-date=2025-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405175428/https://apla.mk/denes/item/12535-uspeshna-realizacija-na-tretoto-izdanie-na-den-na-pijanoto-vo-bitola/ |url-status=dead }}</ref> Менаџер за културни и сценски активности. Активно и искуствено, професионално се изградува низ координирање и солистичко вклучување на поважни и поголеми музички настани. == Педагошката дејност== Во текот на 20 годишната педагошка работа со нејзините ученици има освоено бројни награди и учествува на концерти и натпревари меѓу кои Е.П.Т.А., ШОПЕНОВА ВЕЧЕР и др.<ref>[https://bitolanews.mk/2024/02/21/%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B5-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D1%81%D0%BE-%D1%81%D0%B2/ Државно музичко училиште Битола со свечен концерт “Нека е бесконечно музика“]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Нејзиниот педагошки ангажман е сконцентриран кон студиско-аналистичко пристапување кое е прилагодено кон поединечното учење, имајќи ги во предвид стиловите и поединечното учење. и развојни потреи. == Награди== Добитник е на бројни државни награди како солист и во камерни состави ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Ѓоргиева, Елена }} [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски пијанисти]] [[Категорија:Македонски педагози]] [[Категорија:Македонска музика]] [[Категорија:Македонски класични музичари]] t5p961vofmmpfa8l6gx1bccjpwfm5n4 0 1362815 5622912 5619605 2026-09-02T12:33:22Z Gurther 105215 5622912 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник|name=Јајои Кусама<br />草間 彌生|image=|caption=|birth_name=Yayoi Kusama (草間 彌生)|birth_date={{birth date and age|df=y|1929|3|22}}|birth_place=[[Мацумото, Нагано]], [[Јапонија]]|nationality=[[Japanese people|Јапонско]]|field={{flatlist| * Сликање * цртање * вајарство * [[инсталации]] * перформанси * филм * мода * пишување}}|training=|movement={{flatlist| * [[Поп арт]] * [[минимализам]] * [[феминистичка уметност]]}}|website={{URL|www.yayoi-kusama.jp}}|works=|patrons=|awards=[[Премиум Империјале]]}} [[Податотека:Yayoi_Kusama_wax_model_at_Louis_Vitton.jpg|мини|Восочен модел (2012)]] '''Јајои Кусама''' (родена на 22 март 1929 година — 14 август 2026) — јапонска современа уметница која работи првенствено во скулптурата и инсталацијата, а исто така е активна и во сликарството, перформансот, видео уметноста, модата, поезијата, фикцијата и други уметности. Нејзината работа се заснова на концептуална уметност и покажува некои атрибути на феминизам, минимализам, надреализам, уметнички брут, поп-арт и апстрактен експресионизам, и е преполна со автобиографска, психолошка и сексуална содржина. Таа е признаена како една од најважните живи уметници што дошле од Јапонија, најпродавана жена уметник во светот, и најуспешна жива уметница во светот. Нејзината работа влијаела на работата на нејзините современици, вклучувајќи ги Енди Ворхол и Клес Олденбург. Кусама е израснатa во Мацумото и една година студирала на Универзитетот за уметности во градот Кјото во традиционален јапонски стил на сликање наречен нихонга.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama|work=guggenheim.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161654/https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|archive-date=21 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа била инспирирана од американскиот апстрактен импресионизам. Се преселила во [[Њујорк (град)|Њујорк]] во 1958 година и била дел од њујоршката [[Авангарда|авангардна]] сцена во текот на 1960-тите, особено во [[поп-арт]] движењето.<ref>{{Наведена книга|title=Psychoanalysis and the image: transdisciplinary perspectives|last=Griselda|first=Pollock|publisher=[[Blackwell Publishers]]|year=2006|location=Malden, MA|pages=127–160}}</ref> Прифаќајќи го подемот на [[Хипи-движење|хипи]] контракултурата од доцните 1960-ти, таа го привлече вниманието на јавноста кога организираше серија случувања во кои голите учесници беа обоени со светло обоени точки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177001|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. The Anatomic Explosion, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043841/https://www.moma.org/collection/works/177001|archive-date=22 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. Mirror Performance, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715081441/https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|archive-date=15 July 2022|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа доживеала период во 70-тите години во кој нејзината работа била во голема мера заборавена, но заживувањето на интересот во 1980-тите ја вратила нејзината уметност во јавноста. Кусама продолжила да создава уметност во различни музеи низ светот, од 1950-тите до 2020-тите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|title=How Yayoi Kusama's Infinity Mirrors pushed pop art into the new age|last=Taylor|first=Kate|date=28 February 2018|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=4 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|archive-date=15 July 2022|location=Toronto|author-link=Kate Taylor (Canadian writer)}}</ref> Кусама разговара отворено за своето ментално здравје и од 1970-тите престојува во установа за ментално здравје, и секојдневно патува до нејзиното блиско студио за да работи. Спред неа, уметноста станала начин да ги изрази своите ментални проблеми.<ref name="Life & quotes">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|title=Yayoi Kusama Biography, Life & Quotes|work=The Art Story|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229203221/https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|archive-date=29 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> „Се борам со болката, анксиозноста и стравот секој ден, а единствениот метод што го најдов да ми ја ублажи болеста е да продолжам да создавам уметност“, изјавила таа на интервјуе во 2012 година. „Ја следев нишката на уметноста и некако открив пат кој ќе ми овозможи да живеам“.<ref name="NYSwanson">{{Наведен нестручен часопис|access-date=20 February 2020}}</ref> == Биографија == === Ран живот: 1929–1949 година === Јајои Кусама е родена на 22 март 1929 година во Мацумото, Нагано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=1 September 2019}}</ref> Родена во семејство на трговци кои поседувале расадник и фарма [[Семе|за семиња]], Кусама започнала да црта слики од тикви во основно училиште и создавала уметнички дела што ги видела од халуцинации, чии дела подоцна ќе ја дефинираат нејзината кариера.<ref name="Life & quotes"/> Нејзината мајка не ги поддржувала нејзините креативни потфати; Кусама би брзала да ја заврши својата уметност бидејќи мајка ѝ ја одземала за да ја обесхрабри.<ref name="auto"/> Нејзината мајка била физички малтретирана,<ref name="Butler">{{Наведена книга|title=WACK! Art and the Feminist Revolution|last=Butler|first=Cornelia|publisher=MIT Press|year=2007|page=257}}</ref> и Кусама се сеќава на нејзиниот татко како „тип изневерувал наоколу“. Уметничката вели дека нејзината мајка честопати ја испраќала да ги шпионира вонбрачните афери на нејзиниот татко, што и всадило доживотно презир кон сексуалноста, особено долниот дел од телото и фалусот: „Не сакам секс. Имав опсесија со Сексот кога бев дете, татко ми имаше љубовници и јас искусив да го видам. Не сакав да имам секс со години. Сексуалната опсесија и стравот од секс седат рамо до рамо во мене“.<ref name="ft.com">{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|title=The world according to Yayoi Kusama|date=20 January 2012|work=[[Financial Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|archive-date=15 July 2022}}</ref> Нејзиното трауматично детство, вклучувајќи ги и нејзините фантастични визии, може да се каже дека е потеклото на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/31981284|title=Yayoi Kusama: Art As An Escape|last=Dailey|first=Megan|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.academia.edu/31981284|archive-date=15 July 2022|accessdate=8 May 2019}}</ref> Кога Кусама имала десет години, почнала да доживува живописни [[Халуцинација|халуцинации]] кои ги опишала како „блесоци на светлина, аура или густи полиња со точки“.<ref name="frank1">{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Is About To Make 2017 Infinitely Better|last=Frank|first=Priscilla|date=9 February 2017|work=HuffPost|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307172623/http://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|archive-date=7 March 2017}}</ref> Овие халуцинации вклучуваа цвеќиња кои зборуваа со Кусама и шаблони во ткаенина на кои таа гледаше да оживее, да се размножува и да ја зафати или избриша, процес што таа го носи во нејзината уметничка кариера и што таа го нарекува „само-бришење “.<ref>{{Наведени вести|url=http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|title=Yayoi Kusama Self-Obliteration Analysis {{!}} The Dissolve of Identity|last=Ignoramous|first=Lamos|date=26 May 2014|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312143746/http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|archive-date=12 March 2017}}</ref> Уметноста на Кусама станала нејзино бегство од семејството и сопствениот ум кога почнала да има халуцинации.<ref name="auto"/> Таа, наводно, била фасцинирана од мазните бели камења што го покриваат коритото на реката, што таа го наведува како уште едно од семенските влијанија зад нејзината трајна фиксација со точки.<ref name="Furman">{{Наведени вести|url=https://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|title=Yayoi Kusama Made the Ultimate Instagram Exhibit|last=Furman|first=Anna|date=6 February 2017|work=The Cut|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209230727/http://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|archive-date=9 February 2017}}</ref> Кога имала 13 години, била испратена да работи во воена фабрика каде што имала задача да [[Шиење|шие]] и изработува падобрани за [[Јапонска царска армија|јапонската армија]], а потоа била вовлечена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. За ова искуство, таа вели дека адолесценцијата ја поминала „во затворена темнина“ иако секогаш можела да ги слушне предупредувањата за воздушен напад и да ги гледа американските Б-29 како летаат над главата среде бел ден. Нејзиното детство било под големо влијание на настаните од војната и тврди дека токму во тој период почнала да ги вреднува поимите за лична и креативна слобода.<ref name="Furman"/> Го посетувала средното училиште Аригасаки. Продолжила да студира сликарство ''Нихонга'' на Општинското училиште за уметности и занаети во Кјото во 1948 година.<ref name="QAG"/> Фрустрирана од овој изразито јапонски стил, се заинтересирала за европската и американската [[авангарда]], поставувајќи неколку самостојни изложби на нејзините слики во Мацумото и Токио во 1950-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|title=Yayoi Kusama's early years|last=Taylor|first=Rachel|date=6 March 2012|work=[[Tate Etc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065858/http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|archive-date=20 January 2018|accessdate=19 January 2018|ref=none}}</ref> === Ран успех во Јапонија: 1950-1956 година === До 1950 година, таа прикажувала апстрактни природни форми во акварел, [[гваш]] и маслени бои, првенствено на хартија. Таа почнала да покрива површини - ѕидови, подови, платна, а подоцна и предмети за домаќинството и голи асистенти - со точки, заштитен знак на нејзината раб ота. Огромните полиња со точки или „бесконечни мрежи“, се извадени директно од нејзините халуцинации. Најраното дело во кое таа ги вградила овие точки е цртеж во 1939 година на 10-годишна возраст, во кој сликата на Јапонка во [[кимоно]], за која се претпоставува дека е мајка на уметникот, е покриена и уништена со точки. Нејзината прва серија од големи размери, понекогаш повеќе од сликите на платно долго 9 метри,<ref name="Pilling">David Pilling (20 January 2012), [https://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html The world according to Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160802235725/http://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html}} ''[[FT Magazine|Financial Times Weekend Magazine]]''.</ref> ''Бесконечни мрежи'', биле целосно покриени во низа мрежи и точки кои алудирале на халуцинаторни визии. На нејзината слика ''Цвет'' од 1954 година, Кусама рекла: Еден ден ги гледав црвените цветни обрасци на чаршафот на масата, и кога го кренав погледот, видов дека истата шема го покрива таванот, прозорците и ѕидовите, и конечно низ целата соба, моето тело и универзумот. Чувствував како да почнав да се самоубивам, да се вртам во бесконечноста на бескрајното време и апсолутноста на просторот и да се сведувам на ништо. Како што сфатив дека тоа всушност се случува и не само во мојата имагинација, бев исплашен. Знаев дека треба да побегнам за да не бидам лишена од мојот живот од магијата на црвените цвеќиња. Очајно истрчав по скалите. Скалите под мене почнаа да се распаѓаат и јас паднав по скалите истегнувајќи го зглобот. === Њујорк Сити: 1957–1972 година === По живеењето во Токио и Франција, Кусама ја напуштила Јапонија на 27-годишна возраст и заминала во САД. Таа изјавила дека почнала да го смета јапонското општество „премало, премногу сервилно, премногу феудалистичко и премногу презриво за жените“.<ref name="frank1"/> Пред да си замине од Јапонија во САД, уништила многу од нејзините рани дела.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=2 October 2020}}</ref> Во 1957 година, се преселила во [[Сиетл]], каде што имала изложба на слики во галеријата Зои Дузана. Таму останала една година пред да се пресели во Њујорк, побарала совет од О'Киф.<ref>{{Наведување|journal=[[Bitch magazine]]|title=Yayoi Kusama|url=http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|first=Belin|last=Liu|date=26 February 2009|access-date=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623090534/http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|archivedate=23 June 2011}}</ref> За време на нејзиниот престој во САД, брзо ја воспоставила својата репутација како лидер во авангардното движење и добила пофалби за нејзината работа од анархистичкиот уметнички критичар Херберт Рид . Во 1961 година, таа го преселила своето студио во истата зграда со Доналд Џад и скулпторката Ева Хесе која и станала блиска пријателка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama Art – 100+ Works, Bio, News {{!}} Artsy|work=www.artsy.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20170612192328/https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|archive-date=12 June 2017|accessdate=17 July 2016}}</ref> Во раните 1960-ти, Кусама започнала да создава таканаречени меки скулптури покривајќи предмети како што се скали, чевли и столици со бели фалични испакнатини.<ref name="MOMABIO">[http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315 Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}} MoMA Collection, New York.</ref><ref name=":2">{{Наведена книга|title=Women's work: from feminine arts to feminist art|last=Gipson|first=Ferren|date=2022|publisher=Frances Lincoln|isbn=978-0-7112-6465-6|location=London}}</ref> И покрај микроуправуваната сложеност на цртежите, таа ги покажала брзо и на големо, воспоставувајќи ритам на продуктивност кој сè уште го одржува. Таа воспоставила и други навики, како рутински фотографирања со нови дела и редовно да се појавува во јавност со препознатливи боб перики и шарени, авангардни моди.<ref name="ft.com"/> Во јуни 1963 година, едно од меките скулптури на Кусама, кауч покриен со испакнатини слични на фалус што таа ги сошила, бил изложен во Зелената галерија заедно со дело од Клаес Олденбург. Делото на Кусама добило најголемо внимание од присутните и критичарите, а до септември Олденбург изложувал сошиена мека скулптура, од кои некои парчиња биле многу слични на оние на Кусама; Сопругата на Олденбург и се извинила на Кусама на изложбата. Според професорот по уметност во Фордам, Мидори Јамамура, Олденбург најверојатно бил инспириран од работата на Кусама да користи шиени парчиња, парчиња што го направиле „меѓународна ѕвезда“. Кусама паднала во депресија поради инцидентот. Сличен инцидент се случил набргу потоа кога Кусама изложила чамец што го прекрила со мека скулптура, при што фотографиите од бродот целосно ги покривале ѕидовите на изложбениот простор, што било многу иновативно. [[Енди Ворхол]] ја забележал изложбата и недолго потоа ги прекрил ѕидовите на изложбениот простор со фотографии од крава, поради што привлекол значително внимание. Кусама станала многу таинствена за нејзината студиска работа. Хелејн Познер, од Музејот на уметност во Нојбергер, рекла дека веројатно е некоја комбинација на расизам и сексизам што ја спречувало Кусама, која создавала дела од еднаква важност кои мажите ги земале како идеи и земале заслуги за нив. „Точката има форма на сонцето, што е симбол на енергијата на целиот свет и нашиот жив живот, а исто така и форма на месечината, која е мирна. Тркалезна, мека, шарена, бесмислена и несвесна. Точките стануваат движење... Точките се пат до бесконечноста.“ - изјавила Кусама. Од 1963 година, Кусама ја продолжила својата серија соби ''Огледало/Бесконечност''. Во овие сложени инсталации со бесконечни огледала, наменски изградените простории обложени со огледало кои содржат голем број топчиња во неонски бои, кои висат на различни висини над гледачот. Стоејќи внатре на мала платформа, набљудувачот гледа светлина која постојано се рефлектира од огледалните површини за да создаде илузија на бескраен простор. Во текот на следните години, Кусама била продуктивна, и експериментирала со самостојни инсталации со големина на просторија во кои биле вградени огледала, светла и музика со цевки. Џад и Џозеф Корнел станале дел од нејзините пријатели и поддржувачи. Сепак, не профитирала финансиски од својата работа. Во тоа време, била редовно хоспитализирана поради прекумерна работа, а О'Киф го убедила својот дилер Едит Херберт да купи неколку дела за да и помогне на Кусама да ги избегне финансиските тешкотии.<ref name="QAG"/> Таа не заработила онолку пари колку верувала дека заслужува, а нејзината фрустрација станала толку екстремна што се обидела да се самоубие.<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|title=Yayoi Kusama's extraordinary survival story|last=Pound|first=Cath|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507161227/http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1960-тите, Кусама организирала чудни случувања на видни места како [[Централен парк (Њујорк)|Централ Парк]] и Бруклинскиот мост, често со голотија и дизајнирани да протестираат против [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Во едно, таа му напишала отворено писмо на [[Ричард Никсон]], нудејќи му да има секс со него ако ја запре војната во Виетнам. Помеѓу 1967 и 1969 година, се концентрирала на изведби одржани со максимален публицитет, обично вклучувајќи ја Кусама сликајќи точки на нејзините голи изведувачи, како во ''Големата оргија за будење на мртвите во МоМА'' (1969), во која изведувачите добиле инструкции да се прегрнат еден со друг. За време на ненајавениот настан, осум изведувачи под раководство на Кусама се соблекле и влегле голи во фонтана и позирале во вид на скулптури од [[Пабло Пикасо|Пикасо]], [[Алберто Џакомети|Џакомети]] и Мајол.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|title=Into performance: Japanese women artists in New York|last=Midori|first=Yoshimoto|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=978-0-8135-4105-1|pages=75–76|oclc=133159483|access-date=12 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312203347/https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|archive-date=12 March 2017}}</ref> Во 1968 година, Кусама претседавала со ''хомосексуалната свадба'' во Црквата на самоуништувањето на улицата Вокер 33 во Њујорк и настапила заедно со [[Флитвуд Мек]] и Кантри Џо и Фиш на Филмор Исток во Њујорк Сити.<ref name="QAG">[http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/ Yayoi Kusama Timeline] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161120005532/http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/}} Queensland Art Gallery, Brisbane.</ref> Таа отворила голи сликарски студија и геј социјален клуб наречен ''Kusama 'Omophile Kompany (kok)''.<ref name="NYSwanson"/> Голотијата присутна во протестите на уметноста и уметноста на Кусама била многу срамна за нејзиното семејство; нејзиното средно училиште го отстранило нејзиното име од списокот на алумни.<ref name="auto"/> Ова ја натерало да се чувствува сама и повторно се обидела да се самоубие.<ref name="auto" /> Во 1966 година, Кусама првпат учествувала на Биеналето во Венеција за неговото 33-то издание. Нејзината ''градина на Нарцис'' содржела стотици огледални сфери на отворено во она што таа го нарекла „кинетички тепих“. Штом парчето било инсталирано на тревникот надвор од италијанскиот павилјон, Кусама, облечена во златно кимоно, почнала да ја продава секоја поединечна сфера за 1.200 лири (2 американски долари), додека организаторите на Биеналето не ставиле крај на нејзиниот потфат. ''Нарцис Гарден'' бил колку за промоција на уметникот преку медиумите, колку што беше можност да понуди критика на механизацијата и комодификацијата на уметничкиот пазар.<ref>{{Наведено списание|last=Sullivan|first=Marin R.|date=2015|title=Reflective Acts and Mirrored Images: Yayoi Kusama's Narcissus Garden|journal=History of Photography|volume=39|issue=4|pages=405–423|doi=10.1080/03087298.2015.1093775}}</ref> За време на нејзиниот престој во Њујорк, Кусама имала кратка врска со уметникот Доналд Џад.<ref name="TateCornell" /> Таа потоа започнала страсна, платонска врска со надреалистичкиот уметник Џозеф Корнел. Таа била 26 години помлада од него – секојдневно се слушале, се скицирале, а тој и испраќал персонализирани [[колаж]]и. Нивното долгогодишно дружење траело до неговата смрт во 1972 година.<ref name="TateCornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|title=Kusama's relationship with Joseph Cornell|work=Tate Etc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523211814/https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|archive-date=23 May 2019|accessdate=23 May 2019}}</ref> === Враќање во Јапонија: 1973–1977 година ===  Во 1973 година, Кусама се вратила во Јапонија. Нејзиниот прием од јапонскиот уметнички свет и печатот бил бесчуствителен; еден колекционер на уметнички дела се сеќава дека ја сметал за „кралица на скандалите“. Таа била во лоша здравствена состојба, но продолжила да работи, пишувајќи шокантно висцерални и надреалистички романи, раскази и поезија. Станала толку депресивна што не можела да работи и направила уште еден обид за самоубиство, а потоа во 1977 година нашла лекар кој користел уметничка терапија за лекување на ментални болести во болнички услови. Таа се пријавила и на крајот се преселила во болницата. Оттогаш таа живее во болница, по избор.<ref name=":2"/><ref name="Observer1">{{Наведена мрежна страница|url=http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|title=The Stunning Story of the Woman Who Is the World's Most Popular Artist|last=Chappo|first=Ashley|date=6 April 2015|work=Observer|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516210308/http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|archive-date=16 May 2017|accessdate=6 March 2017}}</ref> Нејзиното студио, каде што продолжила да произведува дела од средината на 1970-тите, е на кратко растојание од болницата во Токио.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|title=Points of no return|last=McDonald|first=John|date=12 February 2005|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=30 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416010239/http://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|archive-date=16 April 2009}}</ref> Кусама често се цитира како вели: „Да не беше уметноста, одамна ќе се убиев“.<ref>{{Наведување|url=http://www.artreview.com/profiles/blog/show?id=1474022%3ABlogPost%3A791|year=2007|type=interview|title=Art Review|access-date=18 February 2010|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920021620/http://artreview.com/profiles/blog/show/?id=1474022%25253ABlogPost%25253A791}}</ref> Од оваа база, таа продолжила да произведува уметнички дела во различни медиуми, како и да започне книжевна кариера со објавување на неколку романи, збирка поезија и автобиографија.<ref name="Butler"/> Нејзиниот стил на сликање се префрлил на акрили со висока боја на платно, во засилена скала. === Преродба: 1980-ти до денес === Преселбата на Кусама во Јапонија значела дека таа морало да изгради нова кариера од нула. Нејзините органски апстрактни слики од една или две бои, кои ги започнала по пристигнувањето во Њујорк, собрале споредби со делата на [[Џексон Полок]], [[Марк Ротко]] и Барнет Њуман. Кога го напуштила Њујорк, таа било практично заборавена како уметник до крајот на 1980-тите и 1990-тите, кога голем број ретроспективи го оживеаја меѓународниот интерес.<ref>{{Наведување|url=http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315|title=Yayoi Kusama|publisher=MoMA|type=collection|place=New York|access-date=6 November 2011|archivedate=9 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}}</ref> ''Јајои Кусама: Ретроспектива'' било првото критичко истражување на Јајои Кусама презентирано во Центарот за меѓународни современи уметности (CICA) во Њујорк во 1989 година, а било организирано од Александра Манро.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aaa.org.hk/en/collection/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|title=Yayoi Kusama: A Retrospective|last=Archive|first=Asia Art|work=aaa.org.hk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234848/https://aaa.org.hk/en/collections/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|archive-date=15 August 2022|accessdate=28 April 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|title=Art; A 60's Free Spirit Whose Main Subject Was Herself|last=Gomez|first=Edward M.|date=5 July 1998|work=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523093106/https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|archive-date=23 May 2021}}</ref> По успехот на јапонскиот павилјон на Биеналето во Венеција во 1993 година, блескава просторија со огледало исполнета со мали скулптури од тиква во кои таа престојувала во облека на магионичар, координирана во боја, Кусама продолжила да произведува огромна, жолта скулптура од тиква покриена со оптичка шема. на црни дамки. Тиквата дошла да претставува за неа еден вид алтер-его или автопортрет.<ref>{{Наведување|url=http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama/|title=Yayoi Kusama|date=16 April – 27 June 2009|publisher=[[Gagosian Gallery]]|place=New York/Los Angeles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111105024146/http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama|archivedate=5 November 2011}}</ref> „Тиква“ широка 2,5 метри, изработена од пластика засилена со фиберглас, била инсталирана во 1994 година на пристаништето на Наошима, Кагава, станувајќи икона бидејќи профилот на уметникот растел во следните децении;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://u-ryukyu.repo.nii.ac.jp/record/2017824/files/[041-060].pdf|title=Augmenting Small-Island Heritage through Site-Specific Art: A View from Naoshima|last=McCormick|first=A. D.|date=March 2022|work=Okinawan Journal of Island Studies}}</ref> повторно бил инсталиран во 2022 година, откако бил уништен од тајфун една година претходно. Подоцнежната инсталација на Кусама ''„Јас сум овде, но ништо“ (2000–2008)'' е едноставно опремена просторија која се состои од маса и столови, поставки и шишиња, фотелји и килими, но нејзините ѕидови се тетовирани со стотици флуоресцентни точки што светат во [[Ултравиолетово зрачење|УВ]] светлина. Резултатот е бесконечен простор каде што се брише јас и сè во собата.<ref>{{Наведување|url=http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119202404/http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archivedate=19 January 2012|title=Yayoi Kusama|date=7 February – 20 March 2008|publisher=Victoria Miro Gallery|place=London}}</ref> [[Податотека:Inhotim_yayoi_kusama_01.jpg|лево|мини| ''Градина на Нарцис'' (2009), Институт Инхотим, Брумадињо, Бразил]] [[Податотека:Kusama_Yayoi_The_Spirits_of_the_Pumpkins_Descended_into_the_Heavens.jpg|лево|мини| ''Духовите на тиквите слегоа во небото'' (2017), Национална галерија на Австралија, Канбера, Австралија]] Повеќеделното пловечко дело ''Водич за новиот простор'', серија заоблени „грбови“ во црвена боја на оган со бели точки, била прикажана во езерото Панданус. Можеби едно од најозлогласените дела на Кусама, различни верзии на ''Градината на Нарцис'' се претставени низ целиот свет, вклучувајќи го Ле Конзорциум, Дижон, 2000 година; како дел од биеналето на Витни во Централ Парк, Њујорк во 2004 година; и во Градината Тулиерс во Париз, 2010. Кусама продолжила да работи како уметник во нејзината деветта деценија. Таа се навратила на претходната работа со тоа што се вратила на цртањето и сликањето; нејзината работа останала иновативна и мултидисциплинарна, а на изложбата во 2012 година беа прикажани повеќе дела од акрилик на платно. Исто така, било прикажано истражување на бесконечен простор во нејзините соби ''во Бесконечно огледало''. Тие обично вклучуваат просторија во форма на коцка, обложена во огледала, со вода на подот и треперење на светлата; овие карактеристики укажуваат на шема на живот и смрт.<ref>{{Наведена книга|title=Yayoi Kusama: Recent Work 2009–2012|last=Taylor|first=Rachel|date=2012|publisher=[[Tate]]|isbn=978-1-85437-939-9|location=London|ref=none}}</ref> Во 2015–2016 година, првата ретроспективна изложба во Скандинавија, курирана од Мари Лаурберг, патувала во четири главни музеи во регионот, отворена во Музејот за модерна уметност во Луизијана во Данска и продолжувајќи до музејот Хени Онстад Кунстсентер, Норвешка; [[Музеј на современа уметност (Стокхолм)|Музејот Модерна]] во Шведска и Музејот на уметност во Хелсинки во Финска. Оваа голема изложба содржела повеќе од 100 предмети и инсталации со големи огледални простории. Презентирала неколку рани дела кои не беа прикажани на јавноста од нивното прво создавање, вклучително и презентација на експерименталниот моден дизајн на Кусама од 1960-тите. Во 2017 година, 50-годишната ретроспектива на нејзината работа била отворена во музејот Хиршхорн во Вашингтон. Изложбата имала шест соби ''Бесконечно огледало'' и требала да патува во пет музеи во САД и Канада.<ref name="wp.opening">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|title=This exhibit is going to blow up your Instagram feed – and rewrite art history|last=Dingfelder|first=Sadie|date=21 February 2017|access-date=23 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223164719/https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|archive-date=23 February 2017}}</ref><ref name="Broad">{{Наведена мрежна страница|url=http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|title=The Broad to Host Yayoi Kusama: Infinity Mirrors Exhibition in Fall 2017|date=16 August 2016|work=The Broad: News|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210081322/http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|archive-date=10 February 2017|accessdate=17 April 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2017/07/yayoi-kusamas-existential-circus/528669/|title=An Artist for the Instagram Age|last=Boxer|first=Sarah|date=20 June 2017|work=The Atlantic|language=en|accessdate=11 September 2023}}</ref> На 25 февруари 2017 година, изложбата на Кусама ''„Сета вечна љубов што ја имам за тиквите“'', една од шесте компоненти на нејзините соби ''„Инфинити огледало“'' во музејот Хиршхорн, била привремено затворена три дена по оштетувањето на една од блескавите скулптури од тиква на изложбата. Собата, која има 1,2 квадратни метри и била исполнета со над 60 скулптури од тиква, била една од најпопуларните атракции на музејот досега. Алисон Пек, портпаролка на Хиршхорн, во интервју рекла дека музејот „никогаш немал изложба со таква побарувачка од посетители“, при што просторијата имала вкупно повеќе од 8.000 посетители помеѓу нејзиното отворање и привремено затворање. Додека имало спротивставени медиумски извештаи за цената на оштетената скулптура и како точно е скршена, Алисон Пек изјави дека „нема внатрешна вредност за поединечното парче. Тоа е произведена компонента на поголемо парче“. Изложбата била реконфигурирана за да се надополни скулптурата што недостасувала, а за изложбата требало да произведе нова од Кусама.<ref name="Hauser">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|title=Kusama Infinity Room Reopens at Hirshhorn Exhibition After Sculpture Damage|last=Hauser|first=Christine|date=28 February 2017|work=[[The New York Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626122053/https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|archive-date=26 June 2022}}</ref> Изложбата ''Бесконечни Огледала'' стана сензација меѓу уметничките критичари, како и на социјалните мрежи. Посетителите на музејот споделиле 34.000 слики од изложбата на нивните профили на Инстаграм, а објавите на социјалните мрежи користејќи го хаштагот #InfiniteKusama собрале 330 милиони впечатоци, како што објави Смитсонијан ден по затворањето на изложбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|title=Hirshhorn's 'Yayoi Kusama: Infinity Mirrors' Breaks Records|date=15 May 2017|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Делата обезбедиле совршена поставка за селфи-фотографии што може да се користат за Инстаграм, кои ненамерно ја додадоа перформативната природа на делата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|title=A Night With Yayoi Kusama's Die-hard, Selfie-taking Fans|date=12 November 2019|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205154136/https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|archive-date=5 December 2021|accessdate=29 February 2020}}</ref> Подоцна во 2017 година, музејот Јајои Кусама бил отворен во Токио, со нејзини дела.<ref>{{Наведени вести|url=http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|title=Yayoi Kusama Museum opens, sells out|work=The Japan News|access-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019004223/http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|archive-date=19 October 2017}}</ref> [[Податотека:Nmacc-2023-0331-kusama.jpg|мини|Clouds (2019) at the Nita Mukesh Ambani Cultural Centre in [[Мумбај|Mumbai]], [[Индија|India]]]] На 9 ноември 2019 година, изложбата на Кусама ''Секој ден се молам за љубов'' била прикажана во галеријата Дејвид Цвирнер до 14 декември 2019 година. Изложбата вклучувала скулптури и слики, а го вклучило и дебито на нејзината ''соба со огледало на бесконечност - Танцувачки светла што летаа до вселената''. Каталогот, објавен од книгите на Дејвид Цвирнер, содржел текстови и песни од уметникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|title=Every Day I Pray For Love press release|work=David Zwirner|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218040259/https://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|archive-date=18 December 2019|accessdate=18 December 2019}}</ref> Во јануари 2020 година, Хиршхорн објавил дека ќе дебитира со нови аквизиции на Кусама, вклучително и две соби ''Бесконечно Огледало'', на претстојната изложба наречена ''Еден со вечност: Јајои Кусама во колекцијата Хиршхорн''.<ref name="Hirshhorn Acquires Three Major Works">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|title=Hirshhorn Acquires Three Major Works by Yayoi Kusama, Announces 2020 Legacy Exhibition|date=6 January 2020|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Името на изложбата потекнува од отвореното писмо што Кусама му го напишала на тогашниот претседател Ричард Никсон во 1968 година, пишувајќи: „Да се заборавиме, најмил Ричард, и да станеме едно со апсолутното, сите заедно“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|title=Celebrating the Eternal Legacy of Artist Yayoi Kusama|last=Daher|first=Nadine|date=14 January 2020|work=Smithsonian Magazine|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Во ноември 2021 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|title=Yayoi Kusama: A Retrospective \ Tel Aviv Museum of Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234844/https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|archive-date=15 August 2022|accessdate=19 December 2021}}</ref> монументална изложба која нуди преглед на главните креативни периоди на Кусама во изминатите 70 години, со околу 200 дела и четири ''Бесконечни Соби'' (уникатни огледални инсталации) дебитирала во Музејот на уметност во Тел Авив . Ретроспективата опфаќала речиси 3.000&nbsp;m ² низ двете згради на музејот, во шест галерии и вклучувала 2 нови дела: Букет љубов што го видов во универзумот, 2021 година и Светлината на вселената што ја осветлува потрагата по вистината, 2021 година. Од крајот на декември 2022 година, музејот М+ во Хонгконг имал ретроспектива за кариерата на Кусама со наслов „Јајои Кусама: 1945 до сега“. Изложбата, која се прикажувала до мај 2023 година, е најголемата ретроспектива на нејзината уметност во Азија, не вклучувајќи ја нејзината родна земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/yayoi-kusama-hong-kong-m-plus-exhibition/index.html|title='Determined to have her story told': Retrospective casts new light on Yayoi Kusama's seven-decade career|last=Stout|first=Stephy Chung and Kristie Lu|date=31 December 2022|work=CNN|language=en|accessdate=31 December 2022}}</ref> Уметничкиот музеј Перез во Мајами го има најновото прикажување на делата на Кусама во Јужна Флорида. ''Јајои Кусама: ЉУБОВТА СЕ ПОВИКУВА'' ќе биде видлива и достапна за јавноста до 2024 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pamm.org/en/exhibition/yayoi-kusama-love-is-calling/|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING • Pérez Art Museum Miami|work=Pérez Art Museum Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timeout.com/miami/things-to-do/yayoi-kusama-love-is-calling|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING {{!}} Pérez Art Museum Miami {{!}} Things to do in Miami|last=Wood|first=Falyn|work=Time Out Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://secretmiami.com/yayoi-kusama-love-is-calling-miami/|title=One Of Yayoi Kusama's Infinity Mirror Rooms Is Arriving At PAMM This Week|last=Marcof|first=Bianca|date=15 February 2023|work=Secret Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref> == Значењето и потеклото на нејзината работа == Кураторот Мика Јошитаке изјавила дека изложените дела на Кусама се наменети да ја потопат целата личност во нејзините акумулации, опсесии и повторувања. Овие бесконечни, повторувачки дела првично биле начин Кусама да ги елиминира нејзините наметливи мисли.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|title=How Yayoi Kusama, the 'Infinity Mirrors' visionary, channels mental illness into art|last=Fifield|first=Anna|date=15 February 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=7 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|archive-date=7 May 2019|author-link=Anna Fifield}}</ref> Клер Вун опишала една од огледалните експонати на Кусама дека може „да ве пренесе во тивкиот космос, во осамен лавиринт на пулсирачка светлина или до она што може да биде обвивка на левијатан со сипаници“.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|title=Immersed in Yayoi Kusama's Lonely Labyrinths and Infinite Worlds|last=Voon|first=Claire|date=23 February 2017|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Создавањето на овие чувства меѓу публиката било намерно. Се чини дека овие искуства се единствени за нејзината работа бидејќи Кусама сакала другите да сочувствуваат со неа во нејзиниот проблематичен живот.<ref name="auto1"/> Бедатри Д. Чоудхури опишала како Кусама, чувството на недоволна контрола во текот на нејзиниот живот, ја натерало, свесно или потсвесно, да контролира како другите го перцепираат времето и просторот кога влегуваат во нејзините експонати. Уметноста станала механизам за справување со Кусама.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|title=To Infinity and Beyond, Yayoi Kusama Grapples With Conventions|last=Choudhury|first=Bedatri D.|date=11 September 2018|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163459/https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1962 година, Кусама го создала своето дело ''Акумулација на поштенски марки, 63''. Средството што се користи се залепени етикети и мастило на хартија со димензии од 60,3 x 73,6 цм. Уметноста била донирана од Филип Џонсон на Одделот за цртежи и графики во Музејот на модерна уметност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/37248|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Кусама доживеала халуцинации од цвеќиња, точки и мрежи за време на нејзиното детство.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/learn/moma_learning/yayoi-kusama-accumulation-of-stamps-63-1962/|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Овие визии ја зафатиле нејзината околина, покривајќи сè, од тавани до прозорци и ѕидови. Таа ја видела истата шема како се шири за да го опфати нејзиното тело и целиот универзум.<ref name=":02" /> Борбата на Кусама со овие халуцинации, кои биле поврзани со нејзината ментална болест, влијаела на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведено списание|last=Wye|first=Pamela|last2=Zelevansky|first2=Lynn|last3=Hoptman|first3=Laura|last4=Tatehata|first4=Akira|last5=Munroe|first5=Alexandra|date=Winter 1998|title=Is She Famous Yet?|url=https://archive.org/details/sim_art-journal-uk_winter-1998_57_4/page/96|journal=Art Journal|volume=57|issue=4|page=96|doi=10.2307/777932|jstor=777932}}</ref> За да се справи со нејзината состојба, Кусама усвоила повторени форми во нејзината уметност, користејќи етикети и налепници купени во продавница. Таа не ја гледала својата уметност како цел сама по себе, туку како средство за справување со нејзината попреченост која потекнува од нејзиното детство. Процесот на повторување, евидентен во нејзините колажи, го отсликува нејзиниот уметнички пристап. Следствено, многу од нејзините уметнички дела носат наслови кои вклучуваат зборови како „акумулација“ и „бесконечност“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phillips.com/article/42826690/cycles-of-repetition-kusama-and-hesse|title=Cycles of Repetition: Kusama and Hesse|work=Phillips.com|accessdate=24 May 2023}}</ref> Уметничкиот критичар за ''австралискиот'' весник, Кристофер Ален, ја нарекол Кусама „еден од најодлучните уметници во светот“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theaustralian.com.au/arts/review/pompeiis-gold-magrittes-lovers-are-highlights-of-this-summers-exhibitions/news-story/fc0f12c3903bbb1e9d5badd28b591919|title=Pompeii's gold, Magritte's lovers are highlights of this summer's exhibitions (print: What's on show, here and abroad)|date=14–15 December 2024|work=[[The Weekend Australian]], Review|access-date=16 December 2024|pages=18–19}}</ref> == Дела и публикации == === Изведба === ''Парче одење'' од Кусама (1966), изведба што била документирана во серија од осумнаесет слајдови во боја, Кусама одела по улиците на Њујорк во традиционално јапонско [[кимоно]] додека држела [[Чадор|чадор за сонце]]. Кимоното предложило традиционални улоги за жените според јапонскиот обичај. Чадорот за сонце, сепак, бил направен да изгледа неавтентично, бидејќи всушност бил црн чадор, надворешно обоен бело и украсен со лажни цвеќиња. Кусама одела по ненаселени улици во непозната потрага. Таа потоа се свртила и плачела без причина, а на крајот се оддалечила и исчезнала од погледот. Оваа изведба, преку асоцијацијата на кимоното, ги вклучило стереотипите со кои продолжиле да се соочуваат азиско-американските жени. Меѓутоа, како авангарден уметник кој живее во Њујорк, нејзината ситуација го сменила контекстот на фустанот, создавајќи крос-културна амалгамација. Кусама можела да го истакне стереотипот во кој нејзината бела американска публика ја категоризирал, покажувајќи ја апсурдноста на културното категоризирање на луѓето во најголемиот сад за топење на светот.<ref>{{Наведено списание|last=Schultz|first=Stacy E.|year=2012|title=Asian American Women Artists: Performative Strategies Redefined|journal=Journal of Asian American Studies|volume=15|issue=1|pages=105–27|doi=10.1353/jaas.2012.0000}}</ref> === Филм === Во 1968 година, заедничкото дело на Кусама и Џуд Јалкут'', Кусама е самоуништување,'' освоило награда на Четвртиот меѓународен натпревар за експериментален филм во Белгија<ref name="FilmInt">{{Наведена мрежна страница|url=http://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|title=Yayoi Kusama: The Orgy of Self Obliteration|last=Foster|first=Gwendolyn Audrey|date=18 October 2013|work=[[Film International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080535/https://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|archive-date=15 July 2022|accessdate=3 March 2021}}</ref> и на Вториот филмски фестивал во Мериленд и втората награда на филмскиот фестивал Ен Арбор. Експерименталниот филм од 1967 година, кој Кусама го продуцирала и глумела, ја прикажува Кусама како слика точки на сè околу неа, вклучувајќи ги и телата.<ref name="FilmInt" /> Во 1991 година, Кусама глумела во филмот ''Декаденција во Токио'', по сценарио и режија на Рју Мураками, а во 1993 година, таа соработувала со британскиот музичар [[Питер Гејбриел]] на инсталација во Јокохама.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|title=All about Eve|last=Ridey|first=Roger|date=23 October 2011|work=[[The Independent]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|archive-date=7 May 2022}}</ref> === Мода === Во 1968 година, Кусама ја основала Кусама Фешн Компани и почнала да продава авангардна мода во „Кусама Корнер“ во Блумиингсдејл.<ref>Midori Matsui, [http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml "Interview: Yayoi Kusama, 1998"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220512103923/http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml|date=12 May 2022}} ''[[index Magazine]]''.</ref> Во 2009 година, Кусама дизајнирала мобилен телефон во облик на чанта со наслов ''Рачна чанта за патување во вселената, Мојот прстен за кученце'', телефон со розови точки во придружниот држач во облик на куче и црвено-бел телефон со точки во огледална кутија со точки наречена ''Обсесија со точки, Целосна среќа со точки'', за јапонскиот гигант за мобилна комуникација КДДИ корпорација брендот „иида“. Секој телефон бил ограничен на 1.000 парчиња. Во 2011 година, Кусама создала уметнички дела за шест сјаеви за усни со ограничено издание од Ланком.<ref>Emili Vesilind (24 May 2011), [http://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html Lancôme collaborates with Japanese artist Yayoi Kusama on new Juicy Tubes] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220620151933/https://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html|date=20 June 2022}} ''[[Los Angeles Times]]''.</ref> Истата година, работела со Марк Џејкобс (кој го посетил нејзиното студио во Јапонија во 2006 година) на линија производи на [[Louis Vuitton|Луј Витон]],<ref>{{Наведени вести|url=http://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|title=Vuitton And Kusama|work=British Vogue|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080533/https://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|archive-date=15 July 2022}}</ref> вклучувајќи кожни производи, готови за носење, додатоци, чевли, часовници и накит.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|title=Marc Jacobs Recruits Yayoi Kusama for Latest Louis Vuitton Collaboration|last=Binlot|first=Ann|date=9 January 2012|publisher=BLOUINARTINFO|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031164246/http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|archive-date=31 October 2013}}</ref> Производите станале достапни во 2012 година во поп ап продавница во Сохо, која била украсена со заштитниот знак на Кусама како пипала и точки. На крајот, ширум светот биле отворени уште шест поп-ап продавници. На прашањето за нејзината соработка со Марк Џејкобс, Кусама одговорила дека „неговиот искрен однос кон уметноста“ е ист како и нејзиниот.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=11 March 2017}}</ref> Луј Витон создал втор сет на производи во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/louis-vuitton-yayoi-kusama-collaboration-1235448193/|title=Louis Vuitton Goes Big With Yayoi Kusama Collaboration|last=Socha|first=Miles|date=19 December 2022|work=[[Women's Wear Daily]]|language=en-US|accessdate=15 January 2023}}</ref> === Пишување === Во 1977 година, Кусама објавила книга со песни и слики со наслов ''7''. Една година подоцна, се појавил нејзиниот прв роман ''Менхетен самоубиец'' . Помеѓу 1983 и 1990 година, таа ги завршила романите ''Грото на Хастлер на улицата Кристофер'' (1983), ''Горењето на црквата Свети Марко'' (1985), ''Помеѓу небото и земјата'' (1988), ''Вудсток Фалус секач'' (1988), ''Болен лустер,'' (1) ''Двојно самоубиство во Сакурагазука'' (1989) и ''Ангели во Кејп Код'' (1990), заедно со неколку изданија на списанието ''СМ Снајпер'' во соработка со фотографот Нобујоши Араки.<ref name="QAG"/> Нејзиниот најнов писателски потфат ја вклучува нејзината автобиографија ''Инфинити Нет'' <ref>{{Наведена книга|title=Infinity Net|last=Kusama|first=Yayoi|publisher=Tate|year=2003}}</ref> објавена во 2003 година, која го прикажува нејзиниот живот од растењето во Јапонија, нејзиното заминување во Соединетите држави и нејзиното враќање во нејзината родна земја, каде што сега живее. ''Во книгата'' вклучува поезија на уметникот и фотографии од нејзините изложби. Во октомври 2023 година, Кусама се извини за голем број расистички коментари против [[црнци]]те во нејзиното пишување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.artnet.com/art-world/yayoi-kusma-racism-sfmoma-2378803|title=Yayoi Kusama Apologizes as Her Previous Racist Writings Surface, Clouding Her New San Francisco Museum Show|last=Cascone|first=Sarah|date=16 October 2023|work=[[Artnet]]|language=en-US|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/yayoi-kusama-apology-racist-book_n_652f1d78e4b00565b621dc76|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Apologizes For Past Racist Comments|last=O'Connor|first=Lydia|date=18 October 2023|work=[[HuffPost]]|language=en|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2023/10/17/arts/design/kusama-apologizes-racist-san-francisco.html|title=Yayoi Kusama Apologizes for Past Racist Remarks|last=Pogrebin|first=Robin|date=17 October 2023|work=[[The New York Times]]|access-date=7 November 2023|author-link=Robin Pogrebin}}</ref> === Комисии === Досега, Кусама има завршено неколку големи скулпторски провизии на отворено, претежно во форма на монструозни растенија и цвеќиња со светли нијанси, за јавни и приватни институции, вклучувајќи го и ''Pumpkin'' (1994) за Општинскиот музеј на уметноста во Фукуока ; ''Визионерските цвеќиња'' (2002) за Музејот на уметноста на градот Матцумото; ''Цумари во Блум'' (2003) за станицата Мацудаи, Ниигата; ''Црвена тиква'' (2006) за градот Наошима, Кагава; ''Здраво, Ањанг со љубов'' (2007) за паркот Пјонгва (сега познат како парк на Светскиот куп ), Ањанг; и ''Химната на животот: Лалиња'' (2007) за паркот Беверли Гарденс во Лос Анџелес. Во 1998 година, таа реализира мурал за ходникот на метро станицата Гаре до Ориенте во Лисабон. Заедно со овие монументални дела, таа има произведено помали парчиња на отворено, вклучувајќи ги ''Ки-Чан'' и ''Рју-Чан'', пар кучиња со точки. Сите надворешни работи се излеани во високо издржлива пластика засилена со фиберглас, а потоа насликани во уретан до сјајно совршенство. [[Податотека:Yayoi_Kusama_Pumpkin.jpg|мини| Јајои Кусама „Тиква“, Хамилтон принцеза и плажа клуб, [[Хамилтон (Бермуда)|Хамилтон, Бермуди]]]] Во 2010 година, Кусама дизајнирала автобус во стилот на Градски патики, кој го нарекла ''Мизутама Ранбу (Див танц со точки)'' и чија рута патува низ нејзиниот роден град Мацумото.<ref name="QAG"/> Во 2011 година, таа била нарачана да ја дизајнира предната корица на милиони џебни мапи на лондонското метро; резултатот е насловен ''Фестивал на точки во Лондон'' (2011). Коинцидира со изложбата на делата на уметникот во Музејот на американската уметност Витни во 2012 година, {{Convert|120|ft}} репродукција на сликата на Кусама ''„Жолти дрвја“'' (1994) опфати станбена зграда во изградба во Метпакинг округот во Њујорк.<ref>Laura Kusisto (2 August 2012), [https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 'Yellow Trees' Growing] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230925031041/https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 |date=2023-09-25 }} ''[[The Wall Street Journal]]''.</ref> Истата година, Кусама ја замислила нејзината инсталација на подот ''Thousands of Eyes'' како комисија за новиот суд на кралицата Елизабета II, Бризбејн . == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кусама, Јајои}} [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Јапонски уметници]] [[Категорија:Модерни уметници]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] ejp9gk8h353pxt73v4wpdq8cpl5mmhh 5622913 5622912 2026-09-02T12:33:49Z Gurther 105215 5622913 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник|name=Јајои Кусама<br />草間 彌生|image=|caption=|birth_name=Yayoi Kusama (草間 彌生)|birth_date={{birth date and age|df=y|1929|3|22}}|birth_place=[[Мацумото, Нагано]], [[Јапонија]]|nationality=[[Japanese people|Јапонско]]|field={{flatlist| * Сликање * цртање * вајарство * [[инсталации]] * перформанси * филм * мода * пишување}}|training=|movement={{flatlist| * [[Поп арт]] * [[минимализам]] * [[феминистичка уметност]]}}|website={{URL|www.yayoi-kusama.jp}}|works=|patrons=|awards=[[Премиум Империјале]]}} [[Податотека:Yayoi_Kusama_wax_model_at_Louis_Vitton.jpg|мини|Восочен модел (2012)]] '''Јајои Кусама''' (родена на 22 март 1929 година — 14 август 2026) — [[Јапонија|јапонска]] современа уметница која работи првенствено во скулптурата и инсталацијата, а исто така е активна и во сликарството, перформансот, видео уметноста, модата, поезијата, фикцијата и други уметности. Нејзината работа се заснова на концептуална уметност и покажува некои атрибути на феминизам, минимализам, надреализам, уметнички брут, поп-арт и апстрактен експресионизам, и е преполна со автобиографска, психолошка и сексуална содржина. Таа е признаена како една од најважните живи уметници што дошле од Јапонија, најпродавана жена уметник во светот, и најуспешна жива уметница во светот. Нејзината работа влијаела на работата на нејзините современици, вклучувајќи ги Енди Ворхол и Клес Олденбург. Кусама е израснатa во Мацумото и една година студирала на Универзитетот за уметности во градот Кјото во традиционален јапонски стил на сликање наречен нихонга.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama|work=guggenheim.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161654/https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|archive-date=21 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа била инспирирана од американскиот апстрактен импресионизам. Се преселила во [[Њујорк (град)|Њујорк]] во 1958 година и била дел од њујоршката [[Авангарда|авангардна]] сцена во текот на 1960-тите, особено во [[поп-арт]] движењето.<ref>{{Наведена книга|title=Psychoanalysis and the image: transdisciplinary perspectives|last=Griselda|first=Pollock|publisher=[[Blackwell Publishers]]|year=2006|location=Malden, MA|pages=127–160}}</ref> Прифаќајќи го подемот на [[Хипи-движење|хипи]] контракултурата од доцните 1960-ти, таа го привлече вниманието на јавноста кога организираше серија случувања во кои голите учесници беа обоени со светло обоени точки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177001|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. The Anatomic Explosion, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043841/https://www.moma.org/collection/works/177001|archive-date=22 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. Mirror Performance, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715081441/https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|archive-date=15 July 2022|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа доживеала период во 70-тите години во кој нејзината работа била во голема мера заборавена, но заживувањето на интересот во 1980-тите ја вратила нејзината уметност во јавноста. Кусама продолжила да создава уметност во различни музеи низ светот, од 1950-тите до 2020-тите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|title=How Yayoi Kusama's Infinity Mirrors pushed pop art into the new age|last=Taylor|first=Kate|date=28 February 2018|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=4 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|archive-date=15 July 2022|location=Toronto|author-link=Kate Taylor (Canadian writer)}}</ref> Кусама разговара отворено за своето ментално здравје и од 1970-тите престојува во установа за ментално здравје, и секојдневно патува до нејзиното блиско студио за да работи. Спред неа, уметноста станала начин да ги изрази своите ментални проблеми.<ref name="Life & quotes">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|title=Yayoi Kusama Biography, Life & Quotes|work=The Art Story|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229203221/https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|archive-date=29 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> „Се борам со болката, анксиозноста и стравот секој ден, а единствениот метод што го најдов да ми ја ублажи болеста е да продолжам да создавам уметност“, изјавила таа на интервјуе во 2012 година. „Ја следев нишката на уметноста и некако открив пат кој ќе ми овозможи да живеам“.<ref name="NYSwanson">{{Наведен нестручен часопис|access-date=20 February 2020}}</ref> == Биографија == === Ран живот: 1929–1949 година === Јајои Кусама е родена на 22 март 1929 година во Мацумото, Нагано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=1 September 2019}}</ref> Родена во семејство на трговци кои поседувале расадник и фарма [[Семе|за семиња]], Кусама започнала да црта слики од тикви во основно училиште и создавала уметнички дела што ги видела од халуцинации, чии дела подоцна ќе ја дефинираат нејзината кариера.<ref name="Life & quotes"/> Нејзината мајка не ги поддржувала нејзините креативни потфати; Кусама би брзала да ја заврши својата уметност бидејќи мајка ѝ ја одземала за да ја обесхрабри.<ref name="auto"/> Нејзината мајка била физички малтретирана,<ref name="Butler">{{Наведена книга|title=WACK! Art and the Feminist Revolution|last=Butler|first=Cornelia|publisher=MIT Press|year=2007|page=257}}</ref> и Кусама се сеќава на нејзиниот татко како „тип изневерувал наоколу“. Уметничката вели дека нејзината мајка честопати ја испраќала да ги шпионира вонбрачните афери на нејзиниот татко, што и всадило доживотно презир кон сексуалноста, особено долниот дел од телото и фалусот: „Не сакам секс. Имав опсесија со Сексот кога бев дете, татко ми имаше љубовници и јас искусив да го видам. Не сакав да имам секс со години. Сексуалната опсесија и стравот од секс седат рамо до рамо во мене“.<ref name="ft.com">{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|title=The world according to Yayoi Kusama|date=20 January 2012|work=[[Financial Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|archive-date=15 July 2022}}</ref> Нејзиното трауматично детство, вклучувајќи ги и нејзините фантастични визии, може да се каже дека е потеклото на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/31981284|title=Yayoi Kusama: Art As An Escape|last=Dailey|first=Megan|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.academia.edu/31981284|archive-date=15 July 2022|accessdate=8 May 2019}}</ref> Кога Кусама имала десет години, почнала да доживува живописни [[Халуцинација|халуцинации]] кои ги опишала како „блесоци на светлина, аура или густи полиња со точки“.<ref name="frank1">{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Is About To Make 2017 Infinitely Better|last=Frank|first=Priscilla|date=9 February 2017|work=HuffPost|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307172623/http://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|archive-date=7 March 2017}}</ref> Овие халуцинации вклучуваа цвеќиња кои зборуваа со Кусама и шаблони во ткаенина на кои таа гледаше да оживее, да се размножува и да ја зафати или избриша, процес што таа го носи во нејзината уметничка кариера и што таа го нарекува „само-бришење “.<ref>{{Наведени вести|url=http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|title=Yayoi Kusama Self-Obliteration Analysis {{!}} The Dissolve of Identity|last=Ignoramous|first=Lamos|date=26 May 2014|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312143746/http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|archive-date=12 March 2017}}</ref> Уметноста на Кусама станала нејзино бегство од семејството и сопствениот ум кога почнала да има халуцинации.<ref name="auto"/> Таа, наводно, била фасцинирана од мазните бели камења што го покриваат коритото на реката, што таа го наведува како уште едно од семенските влијанија зад нејзината трајна фиксација со точки.<ref name="Furman">{{Наведени вести|url=https://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|title=Yayoi Kusama Made the Ultimate Instagram Exhibit|last=Furman|first=Anna|date=6 February 2017|work=The Cut|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209230727/http://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|archive-date=9 February 2017}}</ref> Кога имала 13 години, била испратена да работи во воена фабрика каде што имала задача да [[Шиење|шие]] и изработува падобрани за [[Јапонска царска армија|јапонската армија]], а потоа била вовлечена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. За ова искуство, таа вели дека адолесценцијата ја поминала „во затворена темнина“ иако секогаш можела да ги слушне предупредувањата за воздушен напад и да ги гледа американските Б-29 како летаат над главата среде бел ден. Нејзиното детство било под големо влијание на настаните од војната и тврди дека токму во тој период почнала да ги вреднува поимите за лична и креативна слобода.<ref name="Furman"/> Го посетувала средното училиште Аригасаки. Продолжила да студира сликарство ''Нихонга'' на Општинското училиште за уметности и занаети во Кјото во 1948 година.<ref name="QAG"/> Фрустрирана од овој изразито јапонски стил, се заинтересирала за европската и американската [[авангарда]], поставувајќи неколку самостојни изложби на нејзините слики во Мацумото и Токио во 1950-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|title=Yayoi Kusama's early years|last=Taylor|first=Rachel|date=6 March 2012|work=[[Tate Etc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065858/http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|archive-date=20 January 2018|accessdate=19 January 2018|ref=none}}</ref> === Ран успех во Јапонија: 1950-1956 година === До 1950 година, таа прикажувала апстрактни природни форми во акварел, [[гваш]] и маслени бои, првенствено на хартија. Таа почнала да покрива површини - ѕидови, подови, платна, а подоцна и предмети за домаќинството и голи асистенти - со точки, заштитен знак на нејзината раб ота. Огромните полиња со точки или „бесконечни мрежи“, се извадени директно од нејзините халуцинации. Најраното дело во кое таа ги вградила овие точки е цртеж во 1939 година на 10-годишна возраст, во кој сликата на Јапонка во [[кимоно]], за која се претпоставува дека е мајка на уметникот, е покриена и уништена со точки. Нејзината прва серија од големи размери, понекогаш повеќе од сликите на платно долго 9 метри,<ref name="Pilling">David Pilling (20 January 2012), [https://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html The world according to Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160802235725/http://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html}} ''[[FT Magazine|Financial Times Weekend Magazine]]''.</ref> ''Бесконечни мрежи'', биле целосно покриени во низа мрежи и точки кои алудирале на халуцинаторни визии. На нејзината слика ''Цвет'' од 1954 година, Кусама рекла: Еден ден ги гледав црвените цветни обрасци на чаршафот на масата, и кога го кренав погледот, видов дека истата шема го покрива таванот, прозорците и ѕидовите, и конечно низ целата соба, моето тело и универзумот. Чувствував како да почнав да се самоубивам, да се вртам во бесконечноста на бескрајното време и апсолутноста на просторот и да се сведувам на ништо. Како што сфатив дека тоа всушност се случува и не само во мојата имагинација, бев исплашен. Знаев дека треба да побегнам за да не бидам лишена од мојот живот од магијата на црвените цвеќиња. Очајно истрчав по скалите. Скалите под мене почнаа да се распаѓаат и јас паднав по скалите истегнувајќи го зглобот. === Њујорк Сити: 1957–1972 година === По живеењето во Токио и Франција, Кусама ја напуштила Јапонија на 27-годишна возраст и заминала во САД. Таа изјавила дека почнала да го смета јапонското општество „премало, премногу сервилно, премногу феудалистичко и премногу презриво за жените“.<ref name="frank1"/> Пред да си замине од Јапонија во САД, уништила многу од нејзините рани дела.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=2 October 2020}}</ref> Во 1957 година, се преселила во [[Сиетл]], каде што имала изложба на слики во галеријата Зои Дузана. Таму останала една година пред да се пресели во Њујорк, побарала совет од О'Киф.<ref>{{Наведување|journal=[[Bitch magazine]]|title=Yayoi Kusama|url=http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|first=Belin|last=Liu|date=26 February 2009|access-date=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623090534/http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|archivedate=23 June 2011}}</ref> За време на нејзиниот престој во САД, брзо ја воспоставила својата репутација како лидер во авангардното движење и добила пофалби за нејзината работа од анархистичкиот уметнички критичар Херберт Рид . Во 1961 година, таа го преселила своето студио во истата зграда со Доналд Џад и скулпторката Ева Хесе која и станала блиска пријателка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama Art – 100+ Works, Bio, News {{!}} Artsy|work=www.artsy.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20170612192328/https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|archive-date=12 June 2017|accessdate=17 July 2016}}</ref> Во раните 1960-ти, Кусама започнала да создава таканаречени меки скулптури покривајќи предмети како што се скали, чевли и столици со бели фалични испакнатини.<ref name="MOMABIO">[http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315 Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}} MoMA Collection, New York.</ref><ref name=":2">{{Наведена книга|title=Women's work: from feminine arts to feminist art|last=Gipson|first=Ferren|date=2022|publisher=Frances Lincoln|isbn=978-0-7112-6465-6|location=London}}</ref> И покрај микроуправуваната сложеност на цртежите, таа ги покажала брзо и на големо, воспоставувајќи ритам на продуктивност кој сè уште го одржува. Таа воспоставила и други навики, како рутински фотографирања со нови дела и редовно да се појавува во јавност со препознатливи боб перики и шарени, авангардни моди.<ref name="ft.com"/> Во јуни 1963 година, едно од меките скулптури на Кусама, кауч покриен со испакнатини слични на фалус што таа ги сошила, бил изложен во Зелената галерија заедно со дело од Клаес Олденбург. Делото на Кусама добило најголемо внимание од присутните и критичарите, а до септември Олденбург изложувал сошиена мека скулптура, од кои некои парчиња биле многу слични на оние на Кусама; Сопругата на Олденбург и се извинила на Кусама на изложбата. Според професорот по уметност во Фордам, Мидори Јамамура, Олденбург најверојатно бил инспириран од работата на Кусама да користи шиени парчиња, парчиња што го направиле „меѓународна ѕвезда“. Кусама паднала во депресија поради инцидентот. Сличен инцидент се случил набргу потоа кога Кусама изложила чамец што го прекрила со мека скулптура, при што фотографиите од бродот целосно ги покривале ѕидовите на изложбениот простор, што било многу иновативно. [[Енди Ворхол]] ја забележал изложбата и недолго потоа ги прекрил ѕидовите на изложбениот простор со фотографии од крава, поради што привлекол значително внимание. Кусама станала многу таинствена за нејзината студиска работа. Хелејн Познер, од Музејот на уметност во Нојбергер, рекла дека веројатно е некоја комбинација на расизам и сексизам што ја спречувало Кусама, која создавала дела од еднаква важност кои мажите ги земале како идеи и земале заслуги за нив. „Точката има форма на сонцето, што е симбол на енергијата на целиот свет и нашиот жив живот, а исто така и форма на месечината, која е мирна. Тркалезна, мека, шарена, бесмислена и несвесна. Точките стануваат движење... Точките се пат до бесконечноста.“ - изјавила Кусама. Од 1963 година, Кусама ја продолжила својата серија соби ''Огледало/Бесконечност''. Во овие сложени инсталации со бесконечни огледала, наменски изградените простории обложени со огледало кои содржат голем број топчиња во неонски бои, кои висат на различни висини над гледачот. Стоејќи внатре на мала платформа, набљудувачот гледа светлина која постојано се рефлектира од огледалните површини за да создаде илузија на бескраен простор. Во текот на следните години, Кусама била продуктивна, и експериментирала со самостојни инсталации со големина на просторија во кои биле вградени огледала, светла и музика со цевки. Џад и Џозеф Корнел станале дел од нејзините пријатели и поддржувачи. Сепак, не профитирала финансиски од својата работа. Во тоа време, била редовно хоспитализирана поради прекумерна работа, а О'Киф го убедила својот дилер Едит Херберт да купи неколку дела за да и помогне на Кусама да ги избегне финансиските тешкотии.<ref name="QAG"/> Таа не заработила онолку пари колку верувала дека заслужува, а нејзината фрустрација станала толку екстремна што се обидела да се самоубие.<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|title=Yayoi Kusama's extraordinary survival story|last=Pound|first=Cath|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507161227/http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1960-тите, Кусама организирала чудни случувања на видни места како [[Централен парк (Њујорк)|Централ Парк]] и Бруклинскиот мост, често со голотија и дизајнирани да протестираат против [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Во едно, таа му напишала отворено писмо на [[Ричард Никсон]], нудејќи му да има секс со него ако ја запре војната во Виетнам. Помеѓу 1967 и 1969 година, се концентрирала на изведби одржани со максимален публицитет, обично вклучувајќи ја Кусама сликајќи точки на нејзините голи изведувачи, како во ''Големата оргија за будење на мртвите во МоМА'' (1969), во која изведувачите добиле инструкции да се прегрнат еден со друг. За време на ненајавениот настан, осум изведувачи под раководство на Кусама се соблекле и влегле голи во фонтана и позирале во вид на скулптури од [[Пабло Пикасо|Пикасо]], [[Алберто Џакомети|Џакомети]] и Мајол.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|title=Into performance: Japanese women artists in New York|last=Midori|first=Yoshimoto|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=978-0-8135-4105-1|pages=75–76|oclc=133159483|access-date=12 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312203347/https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|archive-date=12 March 2017}}</ref> Во 1968 година, Кусама претседавала со ''хомосексуалната свадба'' во Црквата на самоуништувањето на улицата Вокер 33 во Њујорк и настапила заедно со [[Флитвуд Мек]] и Кантри Џо и Фиш на Филмор Исток во Њујорк Сити.<ref name="QAG">[http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/ Yayoi Kusama Timeline] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161120005532/http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/}} Queensland Art Gallery, Brisbane.</ref> Таа отворила голи сликарски студија и геј социјален клуб наречен ''Kusama 'Omophile Kompany (kok)''.<ref name="NYSwanson"/> Голотијата присутна во протестите на уметноста и уметноста на Кусама била многу срамна за нејзиното семејство; нејзиното средно училиште го отстранило нејзиното име од списокот на алумни.<ref name="auto"/> Ова ја натерало да се чувствува сама и повторно се обидела да се самоубие.<ref name="auto" /> Во 1966 година, Кусама првпат учествувала на Биеналето во Венеција за неговото 33-то издание. Нејзината ''градина на Нарцис'' содржела стотици огледални сфери на отворено во она што таа го нарекла „кинетички тепих“. Штом парчето било инсталирано на тревникот надвор од италијанскиот павилјон, Кусама, облечена во златно кимоно, почнала да ја продава секоја поединечна сфера за 1.200 лири (2 американски долари), додека организаторите на Биеналето не ставиле крај на нејзиниот потфат. ''Нарцис Гарден'' бил колку за промоција на уметникот преку медиумите, колку што беше можност да понуди критика на механизацијата и комодификацијата на уметничкиот пазар.<ref>{{Наведено списание|last=Sullivan|first=Marin R.|date=2015|title=Reflective Acts and Mirrored Images: Yayoi Kusama's Narcissus Garden|journal=History of Photography|volume=39|issue=4|pages=405–423|doi=10.1080/03087298.2015.1093775}}</ref> За време на нејзиниот престој во Њујорк, Кусама имала кратка врска со уметникот Доналд Џад.<ref name="TateCornell" /> Таа потоа започнала страсна, платонска врска со надреалистичкиот уметник Џозеф Корнел. Таа била 26 години помлада од него – секојдневно се слушале, се скицирале, а тој и испраќал персонализирани [[колаж]]и. Нивното долгогодишно дружење траело до неговата смрт во 1972 година.<ref name="TateCornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|title=Kusama's relationship with Joseph Cornell|work=Tate Etc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523211814/https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|archive-date=23 May 2019|accessdate=23 May 2019}}</ref> === Враќање во Јапонија: 1973–1977 година ===  Во 1973 година, Кусама се вратила во Јапонија. Нејзиниот прием од јапонскиот уметнички свет и печатот бил бесчуствителен; еден колекционер на уметнички дела се сеќава дека ја сметал за „кралица на скандалите“. Таа била во лоша здравствена состојба, но продолжила да работи, пишувајќи шокантно висцерални и надреалистички романи, раскази и поезија. Станала толку депресивна што не можела да работи и направила уште еден обид за самоубиство, а потоа во 1977 година нашла лекар кој користел уметничка терапија за лекување на ментални болести во болнички услови. Таа се пријавила и на крајот се преселила во болницата. Оттогаш таа живее во болница, по избор.<ref name=":2"/><ref name="Observer1">{{Наведена мрежна страница|url=http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|title=The Stunning Story of the Woman Who Is the World's Most Popular Artist|last=Chappo|first=Ashley|date=6 April 2015|work=Observer|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516210308/http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|archive-date=16 May 2017|accessdate=6 March 2017}}</ref> Нејзиното студио, каде што продолжила да произведува дела од средината на 1970-тите, е на кратко растојание од болницата во Токио.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|title=Points of no return|last=McDonald|first=John|date=12 February 2005|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=30 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416010239/http://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|archive-date=16 April 2009}}</ref> Кусама често се цитира како вели: „Да не беше уметноста, одамна ќе се убиев“.<ref>{{Наведување|url=http://www.artreview.com/profiles/blog/show?id=1474022%3ABlogPost%3A791|year=2007|type=interview|title=Art Review|access-date=18 February 2010|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920021620/http://artreview.com/profiles/blog/show/?id=1474022%25253ABlogPost%25253A791}}</ref> Од оваа база, таа продолжила да произведува уметнички дела во различни медиуми, како и да започне книжевна кариера со објавување на неколку романи, збирка поезија и автобиографија.<ref name="Butler"/> Нејзиниот стил на сликање се префрлил на акрили со висока боја на платно, во засилена скала. === Преродба: 1980-ти до денес === Преселбата на Кусама во Јапонија значела дека таа морало да изгради нова кариера од нула. Нејзините органски апстрактни слики од една или две бои, кои ги започнала по пристигнувањето во Њујорк, собрале споредби со делата на [[Џексон Полок]], [[Марк Ротко]] и Барнет Њуман. Кога го напуштила Њујорк, таа било практично заборавена како уметник до крајот на 1980-тите и 1990-тите, кога голем број ретроспективи го оживеаја меѓународниот интерес.<ref>{{Наведување|url=http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315|title=Yayoi Kusama|publisher=MoMA|type=collection|place=New York|access-date=6 November 2011|archivedate=9 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}}</ref> ''Јајои Кусама: Ретроспектива'' било првото критичко истражување на Јајои Кусама презентирано во Центарот за меѓународни современи уметности (CICA) во Њујорк во 1989 година, а било организирано од Александра Манро.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aaa.org.hk/en/collection/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|title=Yayoi Kusama: A Retrospective|last=Archive|first=Asia Art|work=aaa.org.hk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234848/https://aaa.org.hk/en/collections/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|archive-date=15 August 2022|accessdate=28 April 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|title=Art; A 60's Free Spirit Whose Main Subject Was Herself|last=Gomez|first=Edward M.|date=5 July 1998|work=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523093106/https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|archive-date=23 May 2021}}</ref> По успехот на јапонскиот павилјон на Биеналето во Венеција во 1993 година, блескава просторија со огледало исполнета со мали скулптури од тиква во кои таа престојувала во облека на магионичар, координирана во боја, Кусама продолжила да произведува огромна, жолта скулптура од тиква покриена со оптичка шема. на црни дамки. Тиквата дошла да претставува за неа еден вид алтер-его или автопортрет.<ref>{{Наведување|url=http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama/|title=Yayoi Kusama|date=16 April – 27 June 2009|publisher=[[Gagosian Gallery]]|place=New York/Los Angeles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111105024146/http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama|archivedate=5 November 2011}}</ref> „Тиква“ широка 2,5 метри, изработена од пластика засилена со фиберглас, била инсталирана во 1994 година на пристаништето на Наошима, Кагава, станувајќи икона бидејќи профилот на уметникот растел во следните децении;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://u-ryukyu.repo.nii.ac.jp/record/2017824/files/[041-060].pdf|title=Augmenting Small-Island Heritage through Site-Specific Art: A View from Naoshima|last=McCormick|first=A. D.|date=March 2022|work=Okinawan Journal of Island Studies}}</ref> повторно бил инсталиран во 2022 година, откако бил уништен од тајфун една година претходно. Подоцнежната инсталација на Кусама ''„Јас сум овде, но ништо“ (2000–2008)'' е едноставно опремена просторија која се состои од маса и столови, поставки и шишиња, фотелји и килими, но нејзините ѕидови се тетовирани со стотици флуоресцентни точки што светат во [[Ултравиолетово зрачење|УВ]] светлина. Резултатот е бесконечен простор каде што се брише јас и сè во собата.<ref>{{Наведување|url=http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119202404/http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archivedate=19 January 2012|title=Yayoi Kusama|date=7 February – 20 March 2008|publisher=Victoria Miro Gallery|place=London}}</ref> [[Податотека:Inhotim_yayoi_kusama_01.jpg|лево|мини| ''Градина на Нарцис'' (2009), Институт Инхотим, Брумадињо, Бразил]] [[Податотека:Kusama_Yayoi_The_Spirits_of_the_Pumpkins_Descended_into_the_Heavens.jpg|лево|мини| ''Духовите на тиквите слегоа во небото'' (2017), Национална галерија на Австралија, Канбера, Австралија]] Повеќеделното пловечко дело ''Водич за новиот простор'', серија заоблени „грбови“ во црвена боја на оган со бели точки, била прикажана во езерото Панданус. Можеби едно од најозлогласените дела на Кусама, различни верзии на ''Градината на Нарцис'' се претставени низ целиот свет, вклучувајќи го Ле Конзорциум, Дижон, 2000 година; како дел од биеналето на Витни во Централ Парк, Њујорк во 2004 година; и во Градината Тулиерс во Париз, 2010. Кусама продолжила да работи како уметник во нејзината деветта деценија. Таа се навратила на претходната работа со тоа што се вратила на цртањето и сликањето; нејзината работа останала иновативна и мултидисциплинарна, а на изложбата во 2012 година беа прикажани повеќе дела од акрилик на платно. Исто така, било прикажано истражување на бесконечен простор во нејзините соби ''во Бесконечно огледало''. Тие обично вклучуваат просторија во форма на коцка, обложена во огледала, со вода на подот и треперење на светлата; овие карактеристики укажуваат на шема на живот и смрт.<ref>{{Наведена книга|title=Yayoi Kusama: Recent Work 2009–2012|last=Taylor|first=Rachel|date=2012|publisher=[[Tate]]|isbn=978-1-85437-939-9|location=London|ref=none}}</ref> Во 2015–2016 година, првата ретроспективна изложба во Скандинавија, курирана од Мари Лаурберг, патувала во четири главни музеи во регионот, отворена во Музејот за модерна уметност во Луизијана во Данска и продолжувајќи до музејот Хени Онстад Кунстсентер, Норвешка; [[Музеј на современа уметност (Стокхолм)|Музејот Модерна]] во Шведска и Музејот на уметност во Хелсинки во Финска. Оваа голема изложба содржела повеќе од 100 предмети и инсталации со големи огледални простории. Презентирала неколку рани дела кои не беа прикажани на јавноста од нивното прво создавање, вклучително и презентација на експерименталниот моден дизајн на Кусама од 1960-тите. Во 2017 година, 50-годишната ретроспектива на нејзината работа била отворена во музејот Хиршхорн во Вашингтон. Изложбата имала шест соби ''Бесконечно огледало'' и требала да патува во пет музеи во САД и Канада.<ref name="wp.opening">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|title=This exhibit is going to blow up your Instagram feed – and rewrite art history|last=Dingfelder|first=Sadie|date=21 February 2017|access-date=23 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223164719/https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|archive-date=23 February 2017}}</ref><ref name="Broad">{{Наведена мрежна страница|url=http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|title=The Broad to Host Yayoi Kusama: Infinity Mirrors Exhibition in Fall 2017|date=16 August 2016|work=The Broad: News|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210081322/http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|archive-date=10 February 2017|accessdate=17 April 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2017/07/yayoi-kusamas-existential-circus/528669/|title=An Artist for the Instagram Age|last=Boxer|first=Sarah|date=20 June 2017|work=The Atlantic|language=en|accessdate=11 September 2023}}</ref> На 25 февруари 2017 година, изложбата на Кусама ''„Сета вечна љубов што ја имам за тиквите“'', една од шесте компоненти на нејзините соби ''„Инфинити огледало“'' во музејот Хиршхорн, била привремено затворена три дена по оштетувањето на една од блескавите скулптури од тиква на изложбата. Собата, која има 1,2 квадратни метри и била исполнета со над 60 скулптури од тиква, била една од најпопуларните атракции на музејот досега. Алисон Пек, портпаролка на Хиршхорн, во интервју рекла дека музејот „никогаш немал изложба со таква побарувачка од посетители“, при што просторијата имала вкупно повеќе од 8.000 посетители помеѓу нејзиното отворање и привремено затворање. Додека имало спротивставени медиумски извештаи за цената на оштетената скулптура и како точно е скршена, Алисон Пек изјави дека „нема внатрешна вредност за поединечното парче. Тоа е произведена компонента на поголемо парче“. Изложбата била реконфигурирана за да се надополни скулптурата што недостасувала, а за изложбата требало да произведе нова од Кусама.<ref name="Hauser">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|title=Kusama Infinity Room Reopens at Hirshhorn Exhibition After Sculpture Damage|last=Hauser|first=Christine|date=28 February 2017|work=[[The New York Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626122053/https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|archive-date=26 June 2022}}</ref> Изложбата ''Бесконечни Огледала'' стана сензација меѓу уметничките критичари, како и на социјалните мрежи. Посетителите на музејот споделиле 34.000 слики од изложбата на нивните профили на Инстаграм, а објавите на социјалните мрежи користејќи го хаштагот #InfiniteKusama собрале 330 милиони впечатоци, како што објави Смитсонијан ден по затворањето на изложбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|title=Hirshhorn's 'Yayoi Kusama: Infinity Mirrors' Breaks Records|date=15 May 2017|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Делата обезбедиле совршена поставка за селфи-фотографии што може да се користат за Инстаграм, кои ненамерно ја додадоа перформативната природа на делата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|title=A Night With Yayoi Kusama's Die-hard, Selfie-taking Fans|date=12 November 2019|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205154136/https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|archive-date=5 December 2021|accessdate=29 February 2020}}</ref> Подоцна во 2017 година, музејот Јајои Кусама бил отворен во Токио, со нејзини дела.<ref>{{Наведени вести|url=http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|title=Yayoi Kusama Museum opens, sells out|work=The Japan News|access-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019004223/http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|archive-date=19 October 2017}}</ref> [[Податотека:Nmacc-2023-0331-kusama.jpg|мини|Clouds (2019) at the Nita Mukesh Ambani Cultural Centre in [[Мумбај|Mumbai]], [[Индија|India]]]] На 9 ноември 2019 година, изложбата на Кусама ''Секој ден се молам за љубов'' била прикажана во галеријата Дејвид Цвирнер до 14 декември 2019 година. Изложбата вклучувала скулптури и слики, а го вклучило и дебито на нејзината ''соба со огледало на бесконечност - Танцувачки светла што летаа до вселената''. Каталогот, објавен од книгите на Дејвид Цвирнер, содржел текстови и песни од уметникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|title=Every Day I Pray For Love press release|work=David Zwirner|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218040259/https://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|archive-date=18 December 2019|accessdate=18 December 2019}}</ref> Во јануари 2020 година, Хиршхорн објавил дека ќе дебитира со нови аквизиции на Кусама, вклучително и две соби ''Бесконечно Огледало'', на претстојната изложба наречена ''Еден со вечност: Јајои Кусама во колекцијата Хиршхорн''.<ref name="Hirshhorn Acquires Three Major Works">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|title=Hirshhorn Acquires Three Major Works by Yayoi Kusama, Announces 2020 Legacy Exhibition|date=6 January 2020|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Името на изложбата потекнува од отвореното писмо што Кусама му го напишала на тогашниот претседател Ричард Никсон во 1968 година, пишувајќи: „Да се заборавиме, најмил Ричард, и да станеме едно со апсолутното, сите заедно“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|title=Celebrating the Eternal Legacy of Artist Yayoi Kusama|last=Daher|first=Nadine|date=14 January 2020|work=Smithsonian Magazine|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Во ноември 2021 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|title=Yayoi Kusama: A Retrospective \ Tel Aviv Museum of Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234844/https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|archive-date=15 August 2022|accessdate=19 December 2021}}</ref> монументална изложба која нуди преглед на главните креативни периоди на Кусама во изминатите 70 години, со околу 200 дела и четири ''Бесконечни Соби'' (уникатни огледални инсталации) дебитирала во Музејот на уметност во Тел Авив . Ретроспективата опфаќала речиси 3.000&nbsp;m ² низ двете згради на музејот, во шест галерии и вклучувала 2 нови дела: Букет љубов што го видов во универзумот, 2021 година и Светлината на вселената што ја осветлува потрагата по вистината, 2021 година. Од крајот на декември 2022 година, музејот М+ во Хонгконг имал ретроспектива за кариерата на Кусама со наслов „Јајои Кусама: 1945 до сега“. Изложбата, која се прикажувала до мај 2023 година, е најголемата ретроспектива на нејзината уметност во Азија, не вклучувајќи ја нејзината родна земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/yayoi-kusama-hong-kong-m-plus-exhibition/index.html|title='Determined to have her story told': Retrospective casts new light on Yayoi Kusama's seven-decade career|last=Stout|first=Stephy Chung and Kristie Lu|date=31 December 2022|work=CNN|language=en|accessdate=31 December 2022}}</ref> Уметничкиот музеј Перез во Мајами го има најновото прикажување на делата на Кусама во Јужна Флорида. ''Јајои Кусама: ЉУБОВТА СЕ ПОВИКУВА'' ќе биде видлива и достапна за јавноста до 2024 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pamm.org/en/exhibition/yayoi-kusama-love-is-calling/|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING • Pérez Art Museum Miami|work=Pérez Art Museum Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timeout.com/miami/things-to-do/yayoi-kusama-love-is-calling|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING {{!}} Pérez Art Museum Miami {{!}} Things to do in Miami|last=Wood|first=Falyn|work=Time Out Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://secretmiami.com/yayoi-kusama-love-is-calling-miami/|title=One Of Yayoi Kusama's Infinity Mirror Rooms Is Arriving At PAMM This Week|last=Marcof|first=Bianca|date=15 February 2023|work=Secret Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref> == Значењето и потеклото на нејзината работа == Кураторот Мика Јошитаке изјавила дека изложените дела на Кусама се наменети да ја потопат целата личност во нејзините акумулации, опсесии и повторувања. Овие бесконечни, повторувачки дела првично биле начин Кусама да ги елиминира нејзините наметливи мисли.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|title=How Yayoi Kusama, the 'Infinity Mirrors' visionary, channels mental illness into art|last=Fifield|first=Anna|date=15 February 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=7 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|archive-date=7 May 2019|author-link=Anna Fifield}}</ref> Клер Вун опишала една од огледалните експонати на Кусама дека може „да ве пренесе во тивкиот космос, во осамен лавиринт на пулсирачка светлина или до она што може да биде обвивка на левијатан со сипаници“.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|title=Immersed in Yayoi Kusama's Lonely Labyrinths and Infinite Worlds|last=Voon|first=Claire|date=23 February 2017|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Создавањето на овие чувства меѓу публиката било намерно. Се чини дека овие искуства се единствени за нејзината работа бидејќи Кусама сакала другите да сочувствуваат со неа во нејзиниот проблематичен живот.<ref name="auto1"/> Бедатри Д. Чоудхури опишала како Кусама, чувството на недоволна контрола во текот на нејзиниот живот, ја натерало, свесно или потсвесно, да контролира како другите го перцепираат времето и просторот кога влегуваат во нејзините експонати. Уметноста станала механизам за справување со Кусама.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|title=To Infinity and Beyond, Yayoi Kusama Grapples With Conventions|last=Choudhury|first=Bedatri D.|date=11 September 2018|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163459/https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1962 година, Кусама го создала своето дело ''Акумулација на поштенски марки, 63''. Средството што се користи се залепени етикети и мастило на хартија со димензии од 60,3 x 73,6 цм. Уметноста била донирана од Филип Џонсон на Одделот за цртежи и графики во Музејот на модерна уметност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/37248|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Кусама доживеала халуцинации од цвеќиња, точки и мрежи за време на нејзиното детство.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/learn/moma_learning/yayoi-kusama-accumulation-of-stamps-63-1962/|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Овие визии ја зафатиле нејзината околина, покривајќи сè, од тавани до прозорци и ѕидови. Таа ја видела истата шема како се шири за да го опфати нејзиното тело и целиот универзум.<ref name=":02" /> Борбата на Кусама со овие халуцинации, кои биле поврзани со нејзината ментална болест, влијаела на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведено списание|last=Wye|first=Pamela|last2=Zelevansky|first2=Lynn|last3=Hoptman|first3=Laura|last4=Tatehata|first4=Akira|last5=Munroe|first5=Alexandra|date=Winter 1998|title=Is She Famous Yet?|url=https://archive.org/details/sim_art-journal-uk_winter-1998_57_4/page/96|journal=Art Journal|volume=57|issue=4|page=96|doi=10.2307/777932|jstor=777932}}</ref> За да се справи со нејзината состојба, Кусама усвоила повторени форми во нејзината уметност, користејќи етикети и налепници купени во продавница. Таа не ја гледала својата уметност како цел сама по себе, туку како средство за справување со нејзината попреченост која потекнува од нејзиното детство. Процесот на повторување, евидентен во нејзините колажи, го отсликува нејзиниот уметнички пристап. Следствено, многу од нејзините уметнички дела носат наслови кои вклучуваат зборови како „акумулација“ и „бесконечност“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phillips.com/article/42826690/cycles-of-repetition-kusama-and-hesse|title=Cycles of Repetition: Kusama and Hesse|work=Phillips.com|accessdate=24 May 2023}}</ref> Уметничкиот критичар за ''австралискиот'' весник, Кристофер Ален, ја нарекол Кусама „еден од најодлучните уметници во светот“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theaustralian.com.au/arts/review/pompeiis-gold-magrittes-lovers-are-highlights-of-this-summers-exhibitions/news-story/fc0f12c3903bbb1e9d5badd28b591919|title=Pompeii's gold, Magritte's lovers are highlights of this summer's exhibitions (print: What's on show, here and abroad)|date=14–15 December 2024|work=[[The Weekend Australian]], Review|access-date=16 December 2024|pages=18–19}}</ref> == Дела и публикации == === Изведба === ''Парче одење'' од Кусама (1966), изведба што била документирана во серија од осумнаесет слајдови во боја, Кусама одела по улиците на Њујорк во традиционално јапонско [[кимоно]] додека држела [[Чадор|чадор за сонце]]. Кимоното предложило традиционални улоги за жените според јапонскиот обичај. Чадорот за сонце, сепак, бил направен да изгледа неавтентично, бидејќи всушност бил црн чадор, надворешно обоен бело и украсен со лажни цвеќиња. Кусама одела по ненаселени улици во непозната потрага. Таа потоа се свртила и плачела без причина, а на крајот се оддалечила и исчезнала од погледот. Оваа изведба, преку асоцијацијата на кимоното, ги вклучило стереотипите со кои продолжиле да се соочуваат азиско-американските жени. Меѓутоа, како авангарден уметник кој живее во Њујорк, нејзината ситуација го сменила контекстот на фустанот, создавајќи крос-културна амалгамација. Кусама можела да го истакне стереотипот во кој нејзината бела американска публика ја категоризирал, покажувајќи ја апсурдноста на културното категоризирање на луѓето во најголемиот сад за топење на светот.<ref>{{Наведено списание|last=Schultz|first=Stacy E.|year=2012|title=Asian American Women Artists: Performative Strategies Redefined|journal=Journal of Asian American Studies|volume=15|issue=1|pages=105–27|doi=10.1353/jaas.2012.0000}}</ref> === Филм === Во 1968 година, заедничкото дело на Кусама и Џуд Јалкут'', Кусама е самоуништување,'' освоило награда на Четвртиот меѓународен натпревар за експериментален филм во Белгија<ref name="FilmInt">{{Наведена мрежна страница|url=http://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|title=Yayoi Kusama: The Orgy of Self Obliteration|last=Foster|first=Gwendolyn Audrey|date=18 October 2013|work=[[Film International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080535/https://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|archive-date=15 July 2022|accessdate=3 March 2021}}</ref> и на Вториот филмски фестивал во Мериленд и втората награда на филмскиот фестивал Ен Арбор. Експерименталниот филм од 1967 година, кој Кусама го продуцирала и глумела, ја прикажува Кусама како слика точки на сè околу неа, вклучувајќи ги и телата.<ref name="FilmInt" /> Во 1991 година, Кусама глумела во филмот ''Декаденција во Токио'', по сценарио и режија на Рју Мураками, а во 1993 година, таа соработувала со британскиот музичар [[Питер Гејбриел]] на инсталација во Јокохама.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|title=All about Eve|last=Ridey|first=Roger|date=23 October 2011|work=[[The Independent]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|archive-date=7 May 2022}}</ref> === Мода === Во 1968 година, Кусама ја основала Кусама Фешн Компани и почнала да продава авангардна мода во „Кусама Корнер“ во Блумиингсдејл.<ref>Midori Matsui, [http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml "Interview: Yayoi Kusama, 1998"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220512103923/http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml|date=12 May 2022}} ''[[index Magazine]]''.</ref> Во 2009 година, Кусама дизајнирала мобилен телефон во облик на чанта со наслов ''Рачна чанта за патување во вселената, Мојот прстен за кученце'', телефон со розови точки во придружниот држач во облик на куче и црвено-бел телефон со точки во огледална кутија со точки наречена ''Обсесија со точки, Целосна среќа со точки'', за јапонскиот гигант за мобилна комуникација КДДИ корпорација брендот „иида“. Секој телефон бил ограничен на 1.000 парчиња. Во 2011 година, Кусама создала уметнички дела за шест сјаеви за усни со ограничено издание од Ланком.<ref>Emili Vesilind (24 May 2011), [http://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html Lancôme collaborates with Japanese artist Yayoi Kusama on new Juicy Tubes] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220620151933/https://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html|date=20 June 2022}} ''[[Los Angeles Times]]''.</ref> Истата година, работела со Марк Џејкобс (кој го посетил нејзиното студио во Јапонија во 2006 година) на линија производи на [[Louis Vuitton|Луј Витон]],<ref>{{Наведени вести|url=http://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|title=Vuitton And Kusama|work=British Vogue|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080533/https://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|archive-date=15 July 2022}}</ref> вклучувајќи кожни производи, готови за носење, додатоци, чевли, часовници и накит.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|title=Marc Jacobs Recruits Yayoi Kusama for Latest Louis Vuitton Collaboration|last=Binlot|first=Ann|date=9 January 2012|publisher=BLOUINARTINFO|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031164246/http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|archive-date=31 October 2013}}</ref> Производите станале достапни во 2012 година во поп ап продавница во Сохо, која била украсена со заштитниот знак на Кусама како пипала и точки. На крајот, ширум светот биле отворени уште шест поп-ап продавници. На прашањето за нејзината соработка со Марк Џејкобс, Кусама одговорила дека „неговиот искрен однос кон уметноста“ е ист како и нејзиниот.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=11 March 2017}}</ref> Луј Витон создал втор сет на производи во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/louis-vuitton-yayoi-kusama-collaboration-1235448193/|title=Louis Vuitton Goes Big With Yayoi Kusama Collaboration|last=Socha|first=Miles|date=19 December 2022|work=[[Women's Wear Daily]]|language=en-US|accessdate=15 January 2023}}</ref> === Пишување === Во 1977 година, Кусама објавила книга со песни и слики со наслов ''7''. Една година подоцна, се појавил нејзиниот прв роман ''Менхетен самоубиец'' . Помеѓу 1983 и 1990 година, таа ги завршила романите ''Грото на Хастлер на улицата Кристофер'' (1983), ''Горењето на црквата Свети Марко'' (1985), ''Помеѓу небото и земјата'' (1988), ''Вудсток Фалус секач'' (1988), ''Болен лустер,'' (1) ''Двојно самоубиство во Сакурагазука'' (1989) и ''Ангели во Кејп Код'' (1990), заедно со неколку изданија на списанието ''СМ Снајпер'' во соработка со фотографот Нобујоши Араки.<ref name="QAG"/> Нејзиниот најнов писателски потфат ја вклучува нејзината автобиографија ''Инфинити Нет'' <ref>{{Наведена книга|title=Infinity Net|last=Kusama|first=Yayoi|publisher=Tate|year=2003}}</ref> објавена во 2003 година, која го прикажува нејзиниот живот од растењето во Јапонија, нејзиното заминување во Соединетите држави и нејзиното враќање во нејзината родна земја, каде што сега живее. ''Во книгата'' вклучува поезија на уметникот и фотографии од нејзините изложби. Во октомври 2023 година, Кусама се извини за голем број расистички коментари против [[црнци]]те во нејзиното пишување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.artnet.com/art-world/yayoi-kusma-racism-sfmoma-2378803|title=Yayoi Kusama Apologizes as Her Previous Racist Writings Surface, Clouding Her New San Francisco Museum Show|last=Cascone|first=Sarah|date=16 October 2023|work=[[Artnet]]|language=en-US|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/yayoi-kusama-apology-racist-book_n_652f1d78e4b00565b621dc76|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Apologizes For Past Racist Comments|last=O'Connor|first=Lydia|date=18 October 2023|work=[[HuffPost]]|language=en|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2023/10/17/arts/design/kusama-apologizes-racist-san-francisco.html|title=Yayoi Kusama Apologizes for Past Racist Remarks|last=Pogrebin|first=Robin|date=17 October 2023|work=[[The New York Times]]|access-date=7 November 2023|author-link=Robin Pogrebin}}</ref> === Комисии === Досега, Кусама има завршено неколку големи скулпторски провизии на отворено, претежно во форма на монструозни растенија и цвеќиња со светли нијанси, за јавни и приватни институции, вклучувајќи го и ''Pumpkin'' (1994) за Општинскиот музеј на уметноста во Фукуока ; ''Визионерските цвеќиња'' (2002) за Музејот на уметноста на градот Матцумото; ''Цумари во Блум'' (2003) за станицата Мацудаи, Ниигата; ''Црвена тиква'' (2006) за градот Наошима, Кагава; ''Здраво, Ањанг со љубов'' (2007) за паркот Пјонгва (сега познат како парк на Светскиот куп ), Ањанг; и ''Химната на животот: Лалиња'' (2007) за паркот Беверли Гарденс во Лос Анџелес. Во 1998 година, таа реализира мурал за ходникот на метро станицата Гаре до Ориенте во Лисабон. Заедно со овие монументални дела, таа има произведено помали парчиња на отворено, вклучувајќи ги ''Ки-Чан'' и ''Рју-Чан'', пар кучиња со точки. Сите надворешни работи се излеани во високо издржлива пластика засилена со фиберглас, а потоа насликани во уретан до сјајно совршенство. [[Податотека:Yayoi_Kusama_Pumpkin.jpg|мини| Јајои Кусама „Тиква“, Хамилтон принцеза и плажа клуб, [[Хамилтон (Бермуда)|Хамилтон, Бермуди]]]] Во 2010 година, Кусама дизајнирала автобус во стилот на Градски патики, кој го нарекла ''Мизутама Ранбу (Див танц со точки)'' и чија рута патува низ нејзиниот роден град Мацумото.<ref name="QAG"/> Во 2011 година, таа била нарачана да ја дизајнира предната корица на милиони џебни мапи на лондонското метро; резултатот е насловен ''Фестивал на точки во Лондон'' (2011). Коинцидира со изложбата на делата на уметникот во Музејот на американската уметност Витни во 2012 година, {{Convert|120|ft}} репродукција на сликата на Кусама ''„Жолти дрвја“'' (1994) опфати станбена зграда во изградба во Метпакинг округот во Њујорк.<ref>Laura Kusisto (2 August 2012), [https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 'Yellow Trees' Growing] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230925031041/https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 |date=2023-09-25 }} ''[[The Wall Street Journal]]''.</ref> Истата година, Кусама ја замислила нејзината инсталација на подот ''Thousands of Eyes'' како комисија за новиот суд на кралицата Елизабета II, Бризбејн . == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кусама, Јајои}} [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Јапонски уметници]] [[Категорија:Модерни уметници]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] tqngzec09mzqzorvupctpgpvfabeban 5622914 5622913 2026-09-02T12:34:46Z Gurther 105215 5622914 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник|name=Јајои Кусама<br />草間 彌生|image=Yayoi Kusama in 2005.jpg|caption=|birth_name=Yayoi Kusama (草間 彌生)|birth_date={{birth date and age|df=y|1929|3|22}}|birth_place=[[Мацумото, Нагано]], [[Јапонија]]|nationality=[[Japanese people|Јапонско]]|field={{flatlist| * Сликање * цртање * вајарство * [[инсталации]] * перформанси * филм * мода * пишување}}|training=|movement={{flatlist| * [[Поп арт]] * [[минимализам]] * [[феминистичка уметност]]}}|website={{URL|www.yayoi-kusama.jp}}|works=|patrons=|awards=[[Премиум Империјале]]}} '''Јајои Кусама''' (родена на 22 март 1929 година — 14 август 2026) — [[Јапонија|јапонска]] современа уметница која работи првенствено во скулптурата и инсталацијата, а исто така е активна и во сликарството, перформансот, видео уметноста, модата, поезијата, фикцијата и други уметности. Нејзината работа се заснова на концептуална уметност и покажува некои атрибути на феминизам, минимализам, надреализам, уметнички брут, поп-арт и апстрактен експресионизам, и е преполна со автобиографска, психолошка и сексуална содржина. Таа е признаена како една од најважните живи уметници што дошле од Јапонија, најпродавана жена уметник во светот, и најуспешна жива уметница во светот. Нејзината работа влијаела на работата на нејзините современици, вклучувајќи ги Енди Ворхол и Клес Олденбург. Кусама е израснатa во Мацумото и една година студирала на Универзитетот за уметности во градот Кјото во традиционален јапонски стил на сликање наречен нихонга.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama|work=guggenheim.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161654/https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|archive-date=21 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа била инспирирана од американскиот апстрактен импресионизам. Се преселила во [[Њујорк (град)|Њујорк]] во 1958 година и била дел од њујоршката [[Авангарда|авангардна]] сцена во текот на 1960-тите, особено во [[поп-арт]] движењето.<ref>{{Наведена книга|title=Psychoanalysis and the image: transdisciplinary perspectives|last=Griselda|first=Pollock|publisher=[[Blackwell Publishers]]|year=2006|location=Malden, MA|pages=127–160}}</ref> Прифаќајќи го подемот на [[Хипи-движење|хипи]] контракултурата од доцните 1960-ти, таа го привлече вниманието на јавноста кога организираше серија случувања во кои голите учесници беа обоени со светло обоени точки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177001|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. The Anatomic Explosion, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043841/https://www.moma.org/collection/works/177001|archive-date=22 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. Mirror Performance, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715081441/https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|archive-date=15 July 2022|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа доживеала период во 70-тите години во кој нејзината работа била во голема мера заборавена, но заживувањето на интересот во 1980-тите ја вратила нејзината уметност во јавноста. Кусама продолжила да создава уметност во различни музеи низ светот, од 1950-тите до 2020-тите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|title=How Yayoi Kusama's Infinity Mirrors pushed pop art into the new age|last=Taylor|first=Kate|date=28 February 2018|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=4 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|archive-date=15 July 2022|location=Toronto|author-link=Kate Taylor (Canadian writer)}}</ref> Кусама разговара отворено за своето ментално здравје и од 1970-тите престојува во установа за ментално здравје, и секојдневно патува до нејзиното блиско студио за да работи. Спред неа, уметноста станала начин да ги изрази своите ментални проблеми.<ref name="Life & quotes">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|title=Yayoi Kusama Biography, Life & Quotes|work=The Art Story|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229203221/https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|archive-date=29 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> „Се борам со болката, анксиозноста и стравот секој ден, а единствениот метод што го најдов да ми ја ублажи болеста е да продолжам да создавам уметност“, изјавила таа на интервјуе во 2012 година. „Ја следев нишката на уметноста и некако открив пат кој ќе ми овозможи да живеам“.<ref name="NYSwanson">{{Наведен нестручен часопис|access-date=20 February 2020}}</ref> == Биографија == === Ран живот: 1929–1949 година === Јајои Кусама е родена на 22 март 1929 година во Мацумото, Нагано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=1 September 2019}}</ref> Родена во семејство на трговци кои поседувале расадник и фарма [[Семе|за семиња]], Кусама започнала да црта слики од тикви во основно училиште и создавала уметнички дела што ги видела од халуцинации, чии дела подоцна ќе ја дефинираат нејзината кариера.<ref name="Life & quotes"/> Нејзината мајка не ги поддржувала нејзините креативни потфати; Кусама би брзала да ја заврши својата уметност бидејќи мајка ѝ ја одземала за да ја обесхрабри.<ref name="auto"/> Нејзината мајка била физички малтретирана,<ref name="Butler">{{Наведена книга|title=WACK! Art and the Feminist Revolution|last=Butler|first=Cornelia|publisher=MIT Press|year=2007|page=257}}</ref> и Кусама се сеќава на нејзиниот татко како „тип изневерувал наоколу“. Уметничката вели дека нејзината мајка честопати ја испраќала да ги шпионира вонбрачните афери на нејзиниот татко, што и всадило доживотно презир кон сексуалноста, особено долниот дел од телото и фалусот: „Не сакам секс. Имав опсесија со Сексот кога бев дете, татко ми имаше љубовници и јас искусив да го видам. Не сакав да имам секс со години. Сексуалната опсесија и стравот од секс седат рамо до рамо во мене“.<ref name="ft.com">{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|title=The world according to Yayoi Kusama|date=20 January 2012|work=[[Financial Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|archive-date=15 July 2022}}</ref> Нејзиното трауматично детство, вклучувајќи ги и нејзините фантастични визии, може да се каже дека е потеклото на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/31981284|title=Yayoi Kusama: Art As An Escape|last=Dailey|first=Megan|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.academia.edu/31981284|archive-date=15 July 2022|accessdate=8 May 2019}}</ref> Кога Кусама имала десет години, почнала да доживува живописни [[Халуцинација|халуцинации]] кои ги опишала како „блесоци на светлина, аура или густи полиња со точки“.<ref name="frank1">{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Is About To Make 2017 Infinitely Better|last=Frank|first=Priscilla|date=9 February 2017|work=HuffPost|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307172623/http://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|archive-date=7 March 2017}}</ref> Овие халуцинации вклучуваа цвеќиња кои зборуваа со Кусама и шаблони во ткаенина на кои таа гледаше да оживее, да се размножува и да ја зафати или избриша, процес што таа го носи во нејзината уметничка кариера и што таа го нарекува „само-бришење “.<ref>{{Наведени вести|url=http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|title=Yayoi Kusama Self-Obliteration Analysis {{!}} The Dissolve of Identity|last=Ignoramous|first=Lamos|date=26 May 2014|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312143746/http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|archive-date=12 March 2017}}</ref> Уметноста на Кусама станала нејзино бегство од семејството и сопствениот ум кога почнала да има халуцинации.<ref name="auto"/> Таа, наводно, била фасцинирана од мазните бели камења што го покриваат коритото на реката, што таа го наведува како уште едно од семенските влијанија зад нејзината трајна фиксација со точки.<ref name="Furman">{{Наведени вести|url=https://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|title=Yayoi Kusama Made the Ultimate Instagram Exhibit|last=Furman|first=Anna|date=6 February 2017|work=The Cut|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209230727/http://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|archive-date=9 February 2017}}</ref> Кога имала 13 години, била испратена да работи во воена фабрика каде што имала задача да [[Шиење|шие]] и изработува падобрани за [[Јапонска царска армија|јапонската армија]], а потоа била вовлечена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. За ова искуство, таа вели дека адолесценцијата ја поминала „во затворена темнина“ иако секогаш можела да ги слушне предупредувањата за воздушен напад и да ги гледа американските Б-29 како летаат над главата среде бел ден. Нејзиното детство било под големо влијание на настаните од војната и тврди дека токму во тој период почнала да ги вреднува поимите за лична и креативна слобода.<ref name="Furman"/> Го посетувала средното училиште Аригасаки. Продолжила да студира сликарство ''Нихонга'' на Општинското училиште за уметности и занаети во Кјото во 1948 година.<ref name="QAG"/> Фрустрирана од овој изразито јапонски стил, се заинтересирала за европската и американската [[авангарда]], поставувајќи неколку самостојни изложби на нејзините слики во Мацумото и Токио во 1950-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|title=Yayoi Kusama's early years|last=Taylor|first=Rachel|date=6 March 2012|work=[[Tate Etc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065858/http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|archive-date=20 January 2018|accessdate=19 January 2018|ref=none}}</ref> === Ран успех во Јапонија: 1950-1956 година === До 1950 година, таа прикажувала апстрактни природни форми во акварел, [[гваш]] и маслени бои, првенствено на хартија. Таа почнала да покрива површини - ѕидови, подови, платна, а подоцна и предмети за домаќинството и голи асистенти - со точки, заштитен знак на нејзината раб ота. Огромните полиња со точки или „бесконечни мрежи“, се извадени директно од нејзините халуцинации. Најраното дело во кое таа ги вградила овие точки е цртеж во 1939 година на 10-годишна возраст, во кој сликата на Јапонка во [[кимоно]], за која се претпоставува дека е мајка на уметникот, е покриена и уништена со точки. Нејзината прва серија од големи размери, понекогаш повеќе од сликите на платно долго 9 метри,<ref name="Pilling">David Pilling (20 January 2012), [https://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html The world according to Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160802235725/http://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html}} ''[[FT Magazine|Financial Times Weekend Magazine]]''.</ref> ''Бесконечни мрежи'', биле целосно покриени во низа мрежи и точки кои алудирале на халуцинаторни визии. На нејзината слика ''Цвет'' од 1954 година, Кусама рекла: Еден ден ги гледав црвените цветни обрасци на чаршафот на масата, и кога го кренав погледот, видов дека истата шема го покрива таванот, прозорците и ѕидовите, и конечно низ целата соба, моето тело и универзумот. Чувствував како да почнав да се самоубивам, да се вртам во бесконечноста на бескрајното време и апсолутноста на просторот и да се сведувам на ништо. Како што сфатив дека тоа всушност се случува и не само во мојата имагинација, бев исплашен. Знаев дека треба да побегнам за да не бидам лишена од мојот живот од магијата на црвените цвеќиња. Очајно истрчав по скалите. Скалите под мене почнаа да се распаѓаат и јас паднав по скалите истегнувајќи го зглобот. === Њујорк Сити: 1957–1972 година === По живеењето во Токио и Франција, Кусама ја напуштила Јапонија на 27-годишна возраст и заминала во САД. Таа изјавила дека почнала да го смета јапонското општество „премало, премногу сервилно, премногу феудалистичко и премногу презриво за жените“.<ref name="frank1"/> Пред да си замине од Јапонија во САД, уништила многу од нејзините рани дела.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=2 October 2020}}</ref> Во 1957 година, се преселила во [[Сиетл]], каде што имала изложба на слики во галеријата Зои Дузана. Таму останала една година пред да се пресели во Њујорк, побарала совет од О'Киф.<ref>{{Наведување|journal=[[Bitch magazine]]|title=Yayoi Kusama|url=http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|first=Belin|last=Liu|date=26 February 2009|access-date=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623090534/http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|archivedate=23 June 2011}}</ref> За време на нејзиниот престој во САД, брзо ја воспоставила својата репутација како лидер во авангардното движење и добила пофалби за нејзината работа од анархистичкиот уметнички критичар Херберт Рид . Во 1961 година, таа го преселила своето студио во истата зграда со Доналд Џад и скулпторката Ева Хесе која и станала блиска пријателка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama Art – 100+ Works, Bio, News {{!}} Artsy|work=www.artsy.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20170612192328/https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|archive-date=12 June 2017|accessdate=17 July 2016}}</ref> Во раните 1960-ти, Кусама започнала да создава таканаречени меки скулптури покривајќи предмети како што се скали, чевли и столици со бели фалични испакнатини.<ref name="MOMABIO">[http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315 Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}} MoMA Collection, New York.</ref><ref name=":2">{{Наведена книга|title=Women's work: from feminine arts to feminist art|last=Gipson|first=Ferren|date=2022|publisher=Frances Lincoln|isbn=978-0-7112-6465-6|location=London}}</ref> И покрај микроуправуваната сложеност на цртежите, таа ги покажала брзо и на големо, воспоставувајќи ритам на продуктивност кој сè уште го одржува. Таа воспоставила и други навики, како рутински фотографирања со нови дела и редовно да се појавува во јавност со препознатливи боб перики и шарени, авангардни моди.<ref name="ft.com"/> Во јуни 1963 година, едно од меките скулптури на Кусама, кауч покриен со испакнатини слични на фалус што таа ги сошила, бил изложен во Зелената галерија заедно со дело од Клаес Олденбург. Делото на Кусама добило најголемо внимание од присутните и критичарите, а до септември Олденбург изложувал сошиена мека скулптура, од кои некои парчиња биле многу слични на оние на Кусама; Сопругата на Олденбург и се извинила на Кусама на изложбата. Според професорот по уметност во Фордам, Мидори Јамамура, Олденбург најверојатно бил инспириран од работата на Кусама да користи шиени парчиња, парчиња што го направиле „меѓународна ѕвезда“. Кусама паднала во депресија поради инцидентот. Сличен инцидент се случил набргу потоа кога Кусама изложила чамец што го прекрила со мека скулптура, при што фотографиите од бродот целосно ги покривале ѕидовите на изложбениот простор, што било многу иновативно. [[Енди Ворхол]] ја забележал изложбата и недолго потоа ги прекрил ѕидовите на изложбениот простор со фотографии од крава, поради што привлекол значително внимание. Кусама станала многу таинствена за нејзината студиска работа. Хелејн Познер, од Музејот на уметност во Нојбергер, рекла дека веројатно е некоја комбинација на расизам и сексизам што ја спречувало Кусама, која создавала дела од еднаква важност кои мажите ги земале како идеи и земале заслуги за нив. „Точката има форма на сонцето, што е симбол на енергијата на целиот свет и нашиот жив живот, а исто така и форма на месечината, која е мирна. Тркалезна, мека, шарена, бесмислена и несвесна. Точките стануваат движење... Точките се пат до бесконечноста.“ - изјавила Кусама. Од 1963 година, Кусама ја продолжила својата серија соби ''Огледало/Бесконечност''. Во овие сложени инсталации со бесконечни огледала, наменски изградените простории обложени со огледало кои содржат голем број топчиња во неонски бои, кои висат на различни висини над гледачот. Стоејќи внатре на мала платформа, набљудувачот гледа светлина која постојано се рефлектира од огледалните површини за да создаде илузија на бескраен простор. Во текот на следните години, Кусама била продуктивна, и експериментирала со самостојни инсталации со големина на просторија во кои биле вградени огледала, светла и музика со цевки. Џад и Џозеф Корнел станале дел од нејзините пријатели и поддржувачи. Сепак, не профитирала финансиски од својата работа. Во тоа време, била редовно хоспитализирана поради прекумерна работа, а О'Киф го убедила својот дилер Едит Херберт да купи неколку дела за да и помогне на Кусама да ги избегне финансиските тешкотии.<ref name="QAG"/> Таа не заработила онолку пари колку верувала дека заслужува, а нејзината фрустрација станала толку екстремна што се обидела да се самоубие.<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|title=Yayoi Kusama's extraordinary survival story|last=Pound|first=Cath|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507161227/http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1960-тите, Кусама организирала чудни случувања на видни места како [[Централен парк (Њујорк)|Централ Парк]] и Бруклинскиот мост, често со голотија и дизајнирани да протестираат против [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Во едно, таа му напишала отворено писмо на [[Ричард Никсон]], нудејќи му да има секс со него ако ја запре војната во Виетнам. Помеѓу 1967 и 1969 година, се концентрирала на изведби одржани со максимален публицитет, обично вклучувајќи ја Кусама сликајќи точки на нејзините голи изведувачи, како во ''Големата оргија за будење на мртвите во МоМА'' (1969), во која изведувачите добиле инструкции да се прегрнат еден со друг. За време на ненајавениот настан, осум изведувачи под раководство на Кусама се соблекле и влегле голи во фонтана и позирале во вид на скулптури од [[Пабло Пикасо|Пикасо]], [[Алберто Џакомети|Џакомети]] и Мајол.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|title=Into performance: Japanese women artists in New York|last=Midori|first=Yoshimoto|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=978-0-8135-4105-1|pages=75–76|oclc=133159483|access-date=12 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312203347/https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|archive-date=12 March 2017}}</ref> Во 1968 година, Кусама претседавала со ''хомосексуалната свадба'' во Црквата на самоуништувањето на улицата Вокер 33 во Њујорк и настапила заедно со [[Флитвуд Мек]] и Кантри Џо и Фиш на Филмор Исток во Њујорк Сити.<ref name="QAG">[http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/ Yayoi Kusama Timeline] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161120005532/http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/}} Queensland Art Gallery, Brisbane.</ref> Таа отворила голи сликарски студија и геј социјален клуб наречен ''Kusama 'Omophile Kompany (kok)''.<ref name="NYSwanson"/> Голотијата присутна во протестите на уметноста и уметноста на Кусама била многу срамна за нејзиното семејство; нејзиното средно училиште го отстранило нејзиното име од списокот на алумни.<ref name="auto"/> Ова ја натерало да се чувствува сама и повторно се обидела да се самоубие.<ref name="auto" /> Во 1966 година, Кусама првпат учествувала на Биеналето во Венеција за неговото 33-то издание. Нејзината ''градина на Нарцис'' содржела стотици огледални сфери на отворено во она што таа го нарекла „кинетички тепих“. Штом парчето било инсталирано на тревникот надвор од италијанскиот павилјон, Кусама, облечена во златно кимоно, почнала да ја продава секоја поединечна сфера за 1.200 лири (2 американски долари), додека организаторите на Биеналето не ставиле крај на нејзиниот потфат. ''Нарцис Гарден'' бил колку за промоција на уметникот преку медиумите, колку што беше можност да понуди критика на механизацијата и комодификацијата на уметничкиот пазар.<ref>{{Наведено списание|last=Sullivan|first=Marin R.|date=2015|title=Reflective Acts and Mirrored Images: Yayoi Kusama's Narcissus Garden|journal=History of Photography|volume=39|issue=4|pages=405–423|doi=10.1080/03087298.2015.1093775}}</ref> За време на нејзиниот престој во Њујорк, Кусама имала кратка врска со уметникот Доналд Џад.<ref name="TateCornell" /> Таа потоа започнала страсна, платонска врска со надреалистичкиот уметник Џозеф Корнел. Таа била 26 години помлада од него – секојдневно се слушале, се скицирале, а тој и испраќал персонализирани [[колаж]]и. Нивното долгогодишно дружење траело до неговата смрт во 1972 година.<ref name="TateCornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|title=Kusama's relationship with Joseph Cornell|work=Tate Etc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523211814/https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|archive-date=23 May 2019|accessdate=23 May 2019}}</ref> === Враќање во Јапонија: 1973–1977 година ===  Во 1973 година, Кусама се вратила во Јапонија. Нејзиниот прием од јапонскиот уметнички свет и печатот бил бесчуствителен; еден колекционер на уметнички дела се сеќава дека ја сметал за „кралица на скандалите“. Таа била во лоша здравствена состојба, но продолжила да работи, пишувајќи шокантно висцерални и надреалистички романи, раскази и поезија. Станала толку депресивна што не можела да работи и направила уште еден обид за самоубиство, а потоа во 1977 година нашла лекар кој користел уметничка терапија за лекување на ментални болести во болнички услови. Таа се пријавила и на крајот се преселила во болницата. Оттогаш таа живее во болница, по избор.<ref name=":2"/><ref name="Observer1">{{Наведена мрежна страница|url=http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|title=The Stunning Story of the Woman Who Is the World's Most Popular Artist|last=Chappo|first=Ashley|date=6 April 2015|work=Observer|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516210308/http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|archive-date=16 May 2017|accessdate=6 March 2017}}</ref> Нејзиното студио, каде што продолжила да произведува дела од средината на 1970-тите, е на кратко растојание од болницата во Токио.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|title=Points of no return|last=McDonald|first=John|date=12 February 2005|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=30 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416010239/http://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|archive-date=16 April 2009}}</ref> Кусама често се цитира како вели: „Да не беше уметноста, одамна ќе се убиев“.<ref>{{Наведување|url=http://www.artreview.com/profiles/blog/show?id=1474022%3ABlogPost%3A791|year=2007|type=interview|title=Art Review|access-date=18 February 2010|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920021620/http://artreview.com/profiles/blog/show/?id=1474022%25253ABlogPost%25253A791}}</ref> Од оваа база, таа продолжила да произведува уметнички дела во различни медиуми, како и да започне книжевна кариера со објавување на неколку романи, збирка поезија и автобиографија.<ref name="Butler"/> Нејзиниот стил на сликање се префрлил на акрили со висока боја на платно, во засилена скала. === Преродба: 1980-ти до денес === Преселбата на Кусама во Јапонија значела дека таа морало да изгради нова кариера од нула. Нејзините органски апстрактни слики од една или две бои, кои ги започнала по пристигнувањето во Њујорк, собрале споредби со делата на [[Џексон Полок]], [[Марк Ротко]] и Барнет Њуман. Кога го напуштила Њујорк, таа било практично заборавена како уметник до крајот на 1980-тите и 1990-тите, кога голем број ретроспективи го оживеаја меѓународниот интерес.<ref>{{Наведување|url=http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315|title=Yayoi Kusama|publisher=MoMA|type=collection|place=New York|access-date=6 November 2011|archivedate=9 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}}</ref> ''Јајои Кусама: Ретроспектива'' било првото критичко истражување на Јајои Кусама презентирано во Центарот за меѓународни современи уметности (CICA) во Њујорк во 1989 година, а било организирано од Александра Манро.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aaa.org.hk/en/collection/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|title=Yayoi Kusama: A Retrospective|last=Archive|first=Asia Art|work=aaa.org.hk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234848/https://aaa.org.hk/en/collections/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|archive-date=15 August 2022|accessdate=28 April 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|title=Art; A 60's Free Spirit Whose Main Subject Was Herself|last=Gomez|first=Edward M.|date=5 July 1998|work=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523093106/https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|archive-date=23 May 2021}}</ref> По успехот на јапонскиот павилјон на Биеналето во Венеција во 1993 година, блескава просторија со огледало исполнета со мали скулптури од тиква во кои таа престојувала во облека на магионичар, координирана во боја, Кусама продолжила да произведува огромна, жолта скулптура од тиква покриена со оптичка шема. на црни дамки. Тиквата дошла да претставува за неа еден вид алтер-его или автопортрет.<ref>{{Наведување|url=http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama/|title=Yayoi Kusama|date=16 April – 27 June 2009|publisher=[[Gagosian Gallery]]|place=New York/Los Angeles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111105024146/http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama|archivedate=5 November 2011}}</ref> „Тиква“ широка 2,5 метри, изработена од пластика засилена со фиберглас, била инсталирана во 1994 година на пристаништето на Наошима, Кагава, станувајќи икона бидејќи профилот на уметникот растел во следните децении;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://u-ryukyu.repo.nii.ac.jp/record/2017824/files/[041-060].pdf|title=Augmenting Small-Island Heritage through Site-Specific Art: A View from Naoshima|last=McCormick|first=A. D.|date=March 2022|work=Okinawan Journal of Island Studies}}</ref> повторно бил инсталиран во 2022 година, откако бил уништен од тајфун една година претходно. Подоцнежната инсталација на Кусама ''„Јас сум овде, но ништо“ (2000–2008)'' е едноставно опремена просторија која се состои од маса и столови, поставки и шишиња, фотелји и килими, но нејзините ѕидови се тетовирани со стотици флуоресцентни точки што светат во [[Ултравиолетово зрачење|УВ]] светлина. Резултатот е бесконечен простор каде што се брише јас и сè во собата.<ref>{{Наведување|url=http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119202404/http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archivedate=19 January 2012|title=Yayoi Kusama|date=7 February – 20 March 2008|publisher=Victoria Miro Gallery|place=London}}</ref> [[Податотека:Inhotim_yayoi_kusama_01.jpg|лево|мини| ''Градина на Нарцис'' (2009), Институт Инхотим, Брумадињо, Бразил]] [[Податотека:Kusama_Yayoi_The_Spirits_of_the_Pumpkins_Descended_into_the_Heavens.jpg|лево|мини| ''Духовите на тиквите слегоа во небото'' (2017), Национална галерија на Австралија, Канбера, Австралија]] Повеќеделното пловечко дело ''Водич за новиот простор'', серија заоблени „грбови“ во црвена боја на оган со бели точки, била прикажана во езерото Панданус. Можеби едно од најозлогласените дела на Кусама, различни верзии на ''Градината на Нарцис'' се претставени низ целиот свет, вклучувајќи го Ле Конзорциум, Дижон, 2000 година; како дел од биеналето на Витни во Централ Парк, Њујорк во 2004 година; и во Градината Тулиерс во Париз, 2010. Кусама продолжила да работи како уметник во нејзината деветта деценија. Таа се навратила на претходната работа со тоа што се вратила на цртањето и сликањето; нејзината работа останала иновативна и мултидисциплинарна, а на изложбата во 2012 година беа прикажани повеќе дела од акрилик на платно. Исто така, било прикажано истражување на бесконечен простор во нејзините соби ''во Бесконечно огледало''. Тие обично вклучуваат просторија во форма на коцка, обложена во огледала, со вода на подот и треперење на светлата; овие карактеристики укажуваат на шема на живот и смрт.<ref>{{Наведена книга|title=Yayoi Kusama: Recent Work 2009–2012|last=Taylor|first=Rachel|date=2012|publisher=[[Tate]]|isbn=978-1-85437-939-9|location=London|ref=none}}</ref> Во 2015–2016 година, првата ретроспективна изложба во Скандинавија, курирана од Мари Лаурберг, патувала во четири главни музеи во регионот, отворена во Музејот за модерна уметност во Луизијана во Данска и продолжувајќи до музејот Хени Онстад Кунстсентер, Норвешка; [[Музеј на современа уметност (Стокхолм)|Музејот Модерна]] во Шведска и Музејот на уметност во Хелсинки во Финска. Оваа голема изложба содржела повеќе од 100 предмети и инсталации со големи огледални простории. Презентирала неколку рани дела кои не беа прикажани на јавноста од нивното прво создавање, вклучително и презентација на експерименталниот моден дизајн на Кусама од 1960-тите. Во 2017 година, 50-годишната ретроспектива на нејзината работа била отворена во музејот Хиршхорн во Вашингтон. Изложбата имала шест соби ''Бесконечно огледало'' и требала да патува во пет музеи во САД и Канада.<ref name="wp.opening">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|title=This exhibit is going to blow up your Instagram feed – and rewrite art history|last=Dingfelder|first=Sadie|date=21 February 2017|access-date=23 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223164719/https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|archive-date=23 February 2017}}</ref><ref name="Broad">{{Наведена мрежна страница|url=http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|title=The Broad to Host Yayoi Kusama: Infinity Mirrors Exhibition in Fall 2017|date=16 August 2016|work=The Broad: News|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210081322/http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|archive-date=10 February 2017|accessdate=17 April 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2017/07/yayoi-kusamas-existential-circus/528669/|title=An Artist for the Instagram Age|last=Boxer|first=Sarah|date=20 June 2017|work=The Atlantic|language=en|accessdate=11 September 2023}}</ref> На 25 февруари 2017 година, изложбата на Кусама ''„Сета вечна љубов што ја имам за тиквите“'', една од шесте компоненти на нејзините соби ''„Инфинити огледало“'' во музејот Хиршхорн, била привремено затворена три дена по оштетувањето на една од блескавите скулптури од тиква на изложбата. Собата, која има 1,2 квадратни метри и била исполнета со над 60 скулптури од тиква, била една од најпопуларните атракции на музејот досега. Алисон Пек, портпаролка на Хиршхорн, во интервју рекла дека музејот „никогаш немал изложба со таква побарувачка од посетители“, при што просторијата имала вкупно повеќе од 8.000 посетители помеѓу нејзиното отворање и привремено затворање. Додека имало спротивставени медиумски извештаи за цената на оштетената скулптура и како точно е скршена, Алисон Пек изјави дека „нема внатрешна вредност за поединечното парче. Тоа е произведена компонента на поголемо парче“. Изложбата била реконфигурирана за да се надополни скулптурата што недостасувала, а за изложбата требало да произведе нова од Кусама.<ref name="Hauser">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|title=Kusama Infinity Room Reopens at Hirshhorn Exhibition After Sculpture Damage|last=Hauser|first=Christine|date=28 February 2017|work=[[The New York Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626122053/https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|archive-date=26 June 2022}}</ref> Изложбата ''Бесконечни Огледала'' стана сензација меѓу уметничките критичари, како и на социјалните мрежи. Посетителите на музејот споделиле 34.000 слики од изложбата на нивните профили на Инстаграм, а објавите на социјалните мрежи користејќи го хаштагот #InfiniteKusama собрале 330 милиони впечатоци, како што објави Смитсонијан ден по затворањето на изложбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|title=Hirshhorn's 'Yayoi Kusama: Infinity Mirrors' Breaks Records|date=15 May 2017|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Делата обезбедиле совршена поставка за селфи-фотографии што може да се користат за Инстаграм, кои ненамерно ја додадоа перформативната природа на делата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|title=A Night With Yayoi Kusama's Die-hard, Selfie-taking Fans|date=12 November 2019|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205154136/https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|archive-date=5 December 2021|accessdate=29 February 2020}}</ref> Подоцна во 2017 година, музејот Јајои Кусама бил отворен во Токио, со нејзини дела.<ref>{{Наведени вести|url=http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|title=Yayoi Kusama Museum opens, sells out|work=The Japan News|access-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019004223/http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|archive-date=19 October 2017}}</ref> [[Податотека:Nmacc-2023-0331-kusama.jpg|мини|Clouds (2019) at the Nita Mukesh Ambani Cultural Centre in [[Мумбај|Mumbai]], [[Индија|India]]]] На 9 ноември 2019 година, изложбата на Кусама ''Секој ден се молам за љубов'' била прикажана во галеријата Дејвид Цвирнер до 14 декември 2019 година. Изложбата вклучувала скулптури и слики, а го вклучило и дебито на нејзината ''соба со огледало на бесконечност - Танцувачки светла што летаа до вселената''. Каталогот, објавен од книгите на Дејвид Цвирнер, содржел текстови и песни од уметникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|title=Every Day I Pray For Love press release|work=David Zwirner|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218040259/https://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|archive-date=18 December 2019|accessdate=18 December 2019}}</ref> Во јануари 2020 година, Хиршхорн објавил дека ќе дебитира со нови аквизиции на Кусама, вклучително и две соби ''Бесконечно Огледало'', на претстојната изложба наречена ''Еден со вечност: Јајои Кусама во колекцијата Хиршхорн''.<ref name="Hirshhorn Acquires Three Major Works">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|title=Hirshhorn Acquires Three Major Works by Yayoi Kusama, Announces 2020 Legacy Exhibition|date=6 January 2020|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Името на изложбата потекнува од отвореното писмо што Кусама му го напишала на тогашниот претседател Ричард Никсон во 1968 година, пишувајќи: „Да се заборавиме, најмил Ричард, и да станеме едно со апсолутното, сите заедно“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|title=Celebrating the Eternal Legacy of Artist Yayoi Kusama|last=Daher|first=Nadine|date=14 January 2020|work=Smithsonian Magazine|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Во ноември 2021 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|title=Yayoi Kusama: A Retrospective \ Tel Aviv Museum of Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234844/https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|archive-date=15 August 2022|accessdate=19 December 2021}}</ref> монументална изложба која нуди преглед на главните креативни периоди на Кусама во изминатите 70 години, со околу 200 дела и четири ''Бесконечни Соби'' (уникатни огледални инсталации) дебитирала во Музејот на уметност во Тел Авив . Ретроспективата опфаќала речиси 3.000&nbsp;m ² низ двете згради на музејот, во шест галерии и вклучувала 2 нови дела: Букет љубов што го видов во универзумот, 2021 година и Светлината на вселената што ја осветлува потрагата по вистината, 2021 година. Од крајот на декември 2022 година, музејот М+ во Хонгконг имал ретроспектива за кариерата на Кусама со наслов „Јајои Кусама: 1945 до сега“. Изложбата, која се прикажувала до мај 2023 година, е најголемата ретроспектива на нејзината уметност во Азија, не вклучувајќи ја нејзината родна земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/yayoi-kusama-hong-kong-m-plus-exhibition/index.html|title='Determined to have her story told': Retrospective casts new light on Yayoi Kusama's seven-decade career|last=Stout|first=Stephy Chung and Kristie Lu|date=31 December 2022|work=CNN|language=en|accessdate=31 December 2022}}</ref> Уметничкиот музеј Перез во Мајами го има најновото прикажување на делата на Кусама во Јужна Флорида. ''Јајои Кусама: ЉУБОВТА СЕ ПОВИКУВА'' ќе биде видлива и достапна за јавноста до 2024 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pamm.org/en/exhibition/yayoi-kusama-love-is-calling/|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING • Pérez Art Museum Miami|work=Pérez Art Museum Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timeout.com/miami/things-to-do/yayoi-kusama-love-is-calling|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING {{!}} Pérez Art Museum Miami {{!}} Things to do in Miami|last=Wood|first=Falyn|work=Time Out Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://secretmiami.com/yayoi-kusama-love-is-calling-miami/|title=One Of Yayoi Kusama's Infinity Mirror Rooms Is Arriving At PAMM This Week|last=Marcof|first=Bianca|date=15 February 2023|work=Secret Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref> == Значењето и потеклото на нејзината работа == Кураторот Мика Јошитаке изјавила дека изложените дела на Кусама се наменети да ја потопат целата личност во нејзините акумулации, опсесии и повторувања. Овие бесконечни, повторувачки дела првично биле начин Кусама да ги елиминира нејзините наметливи мисли.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|title=How Yayoi Kusama, the 'Infinity Mirrors' visionary, channels mental illness into art|last=Fifield|first=Anna|date=15 February 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=7 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|archive-date=7 May 2019|author-link=Anna Fifield}}</ref> Клер Вун опишала една од огледалните експонати на Кусама дека може „да ве пренесе во тивкиот космос, во осамен лавиринт на пулсирачка светлина или до она што може да биде обвивка на левијатан со сипаници“.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|title=Immersed in Yayoi Kusama's Lonely Labyrinths and Infinite Worlds|last=Voon|first=Claire|date=23 February 2017|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Создавањето на овие чувства меѓу публиката било намерно. Се чини дека овие искуства се единствени за нејзината работа бидејќи Кусама сакала другите да сочувствуваат со неа во нејзиниот проблематичен живот.<ref name="auto1"/> Бедатри Д. Чоудхури опишала како Кусама, чувството на недоволна контрола во текот на нејзиниот живот, ја натерало, свесно или потсвесно, да контролира како другите го перцепираат времето и просторот кога влегуваат во нејзините експонати. Уметноста станала механизам за справување со Кусама.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|title=To Infinity and Beyond, Yayoi Kusama Grapples With Conventions|last=Choudhury|first=Bedatri D.|date=11 September 2018|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163459/https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1962 година, Кусама го создала своето дело ''Акумулација на поштенски марки, 63''. Средството што се користи се залепени етикети и мастило на хартија со димензии од 60,3 x 73,6 цм. Уметноста била донирана од Филип Џонсон на Одделот за цртежи и графики во Музејот на модерна уметност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/37248|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Кусама доживеала халуцинации од цвеќиња, точки и мрежи за време на нејзиното детство.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/learn/moma_learning/yayoi-kusama-accumulation-of-stamps-63-1962/|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Овие визии ја зафатиле нејзината околина, покривајќи сè, од тавани до прозорци и ѕидови. Таа ја видела истата шема како се шири за да го опфати нејзиното тело и целиот универзум.<ref name=":02" /> Борбата на Кусама со овие халуцинации, кои биле поврзани со нејзината ментална болест, влијаела на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведено списание|last=Wye|first=Pamela|last2=Zelevansky|first2=Lynn|last3=Hoptman|first3=Laura|last4=Tatehata|first4=Akira|last5=Munroe|first5=Alexandra|date=Winter 1998|title=Is She Famous Yet?|url=https://archive.org/details/sim_art-journal-uk_winter-1998_57_4/page/96|journal=Art Journal|volume=57|issue=4|page=96|doi=10.2307/777932|jstor=777932}}</ref> За да се справи со нејзината состојба, Кусама усвоила повторени форми во нејзината уметност, користејќи етикети и налепници купени во продавница. Таа не ја гледала својата уметност како цел сама по себе, туку како средство за справување со нејзината попреченост која потекнува од нејзиното детство. Процесот на повторување, евидентен во нејзините колажи, го отсликува нејзиниот уметнички пристап. Следствено, многу од нејзините уметнички дела носат наслови кои вклучуваат зборови како „акумулација“ и „бесконечност“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phillips.com/article/42826690/cycles-of-repetition-kusama-and-hesse|title=Cycles of Repetition: Kusama and Hesse|work=Phillips.com|accessdate=24 May 2023}}</ref> Уметничкиот критичар за ''австралискиот'' весник, Кристофер Ален, ја нарекол Кусама „еден од најодлучните уметници во светот“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theaustralian.com.au/arts/review/pompeiis-gold-magrittes-lovers-are-highlights-of-this-summers-exhibitions/news-story/fc0f12c3903bbb1e9d5badd28b591919|title=Pompeii's gold, Magritte's lovers are highlights of this summer's exhibitions (print: What's on show, here and abroad)|date=14–15 December 2024|work=[[The Weekend Australian]], Review|access-date=16 December 2024|pages=18–19}}</ref> == Дела и публикации == === Изведба === ''Парче одење'' од Кусама (1966), изведба што била документирана во серија од осумнаесет слајдови во боја, Кусама одела по улиците на Њујорк во традиционално јапонско [[кимоно]] додека држела [[Чадор|чадор за сонце]]. Кимоното предложило традиционални улоги за жените според јапонскиот обичај. Чадорот за сонце, сепак, бил направен да изгледа неавтентично, бидејќи всушност бил црн чадор, надворешно обоен бело и украсен со лажни цвеќиња. Кусама одела по ненаселени улици во непозната потрага. Таа потоа се свртила и плачела без причина, а на крајот се оддалечила и исчезнала од погледот. Оваа изведба, преку асоцијацијата на кимоното, ги вклучило стереотипите со кои продолжиле да се соочуваат азиско-американските жени. Меѓутоа, како авангарден уметник кој живее во Њујорк, нејзината ситуација го сменила контекстот на фустанот, создавајќи крос-културна амалгамација. Кусама можела да го истакне стереотипот во кој нејзината бела американска публика ја категоризирал, покажувајќи ја апсурдноста на културното категоризирање на луѓето во најголемиот сад за топење на светот.<ref>{{Наведено списание|last=Schultz|first=Stacy E.|year=2012|title=Asian American Women Artists: Performative Strategies Redefined|journal=Journal of Asian American Studies|volume=15|issue=1|pages=105–27|doi=10.1353/jaas.2012.0000}}</ref> === Филм === Во 1968 година, заедничкото дело на Кусама и Џуд Јалкут'', Кусама е самоуништување,'' освоило награда на Четвртиот меѓународен натпревар за експериментален филм во Белгија<ref name="FilmInt">{{Наведена мрежна страница|url=http://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|title=Yayoi Kusama: The Orgy of Self Obliteration|last=Foster|first=Gwendolyn Audrey|date=18 October 2013|work=[[Film International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080535/https://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|archive-date=15 July 2022|accessdate=3 March 2021}}</ref> и на Вториот филмски фестивал во Мериленд и втората награда на филмскиот фестивал Ен Арбор. Експерименталниот филм од 1967 година, кој Кусама го продуцирала и глумела, ја прикажува Кусама како слика точки на сè околу неа, вклучувајќи ги и телата.<ref name="FilmInt" /> Во 1991 година, Кусама глумела во филмот ''Декаденција во Токио'', по сценарио и режија на Рју Мураками, а во 1993 година, таа соработувала со британскиот музичар [[Питер Гејбриел]] на инсталација во Јокохама.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|title=All about Eve|last=Ridey|first=Roger|date=23 October 2011|work=[[The Independent]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|archive-date=7 May 2022}}</ref> === Мода === Во 1968 година, Кусама ја основала Кусама Фешн Компани и почнала да продава авангардна мода во „Кусама Корнер“ во Блумиингсдејл.<ref>Midori Matsui, [http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml "Interview: Yayoi Kusama, 1998"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220512103923/http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml|date=12 May 2022}} ''[[index Magazine]]''.</ref> Во 2009 година, Кусама дизајнирала мобилен телефон во облик на чанта со наслов ''Рачна чанта за патување во вселената, Мојот прстен за кученце'', телефон со розови точки во придружниот држач во облик на куче и црвено-бел телефон со точки во огледална кутија со точки наречена ''Обсесија со точки, Целосна среќа со точки'', за јапонскиот гигант за мобилна комуникација КДДИ корпорација брендот „иида“. Секој телефон бил ограничен на 1.000 парчиња. Во 2011 година, Кусама создала уметнички дела за шест сјаеви за усни со ограничено издание од Ланком.<ref>Emili Vesilind (24 May 2011), [http://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html Lancôme collaborates with Japanese artist Yayoi Kusama on new Juicy Tubes] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220620151933/https://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html|date=20 June 2022}} ''[[Los Angeles Times]]''.</ref> Истата година, работела со Марк Џејкобс (кој го посетил нејзиното студио во Јапонија во 2006 година) на линија производи на [[Louis Vuitton|Луј Витон]],<ref>{{Наведени вести|url=http://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|title=Vuitton And Kusama|work=British Vogue|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080533/https://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|archive-date=15 July 2022}}</ref> вклучувајќи кожни производи, готови за носење, додатоци, чевли, часовници и накит.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|title=Marc Jacobs Recruits Yayoi Kusama for Latest Louis Vuitton Collaboration|last=Binlot|first=Ann|date=9 January 2012|publisher=BLOUINARTINFO|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031164246/http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|archive-date=31 October 2013}}</ref> Производите станале достапни во 2012 година во поп ап продавница во Сохо, која била украсена со заштитниот знак на Кусама како пипала и точки. На крајот, ширум светот биле отворени уште шест поп-ап продавници. На прашањето за нејзината соработка со Марк Џејкобс, Кусама одговорила дека „неговиот искрен однос кон уметноста“ е ист како и нејзиниот.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=11 March 2017}}</ref> Луј Витон создал втор сет на производи во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/louis-vuitton-yayoi-kusama-collaboration-1235448193/|title=Louis Vuitton Goes Big With Yayoi Kusama Collaboration|last=Socha|first=Miles|date=19 December 2022|work=[[Women's Wear Daily]]|language=en-US|accessdate=15 January 2023}}</ref> === Пишување === Во 1977 година, Кусама објавила книга со песни и слики со наслов ''7''. Една година подоцна, се појавил нејзиниот прв роман ''Менхетен самоубиец'' . Помеѓу 1983 и 1990 година, таа ги завршила романите ''Грото на Хастлер на улицата Кристофер'' (1983), ''Горењето на црквата Свети Марко'' (1985), ''Помеѓу небото и земјата'' (1988), ''Вудсток Фалус секач'' (1988), ''Болен лустер,'' (1) ''Двојно самоубиство во Сакурагазука'' (1989) и ''Ангели во Кејп Код'' (1990), заедно со неколку изданија на списанието ''СМ Снајпер'' во соработка со фотографот Нобујоши Араки.<ref name="QAG"/> Нејзиниот најнов писателски потфат ја вклучува нејзината автобиографија ''Инфинити Нет'' <ref>{{Наведена книга|title=Infinity Net|last=Kusama|first=Yayoi|publisher=Tate|year=2003}}</ref> објавена во 2003 година, која го прикажува нејзиниот живот од растењето во Јапонија, нејзиното заминување во Соединетите држави и нејзиното враќање во нејзината родна земја, каде што сега живее. ''Во книгата'' вклучува поезија на уметникот и фотографии од нејзините изложби. Во октомври 2023 година, Кусама се извини за голем број расистички коментари против [[црнци]]те во нејзиното пишување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.artnet.com/art-world/yayoi-kusma-racism-sfmoma-2378803|title=Yayoi Kusama Apologizes as Her Previous Racist Writings Surface, Clouding Her New San Francisco Museum Show|last=Cascone|first=Sarah|date=16 October 2023|work=[[Artnet]]|language=en-US|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/yayoi-kusama-apology-racist-book_n_652f1d78e4b00565b621dc76|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Apologizes For Past Racist Comments|last=O'Connor|first=Lydia|date=18 October 2023|work=[[HuffPost]]|language=en|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2023/10/17/arts/design/kusama-apologizes-racist-san-francisco.html|title=Yayoi Kusama Apologizes for Past Racist Remarks|last=Pogrebin|first=Robin|date=17 October 2023|work=[[The New York Times]]|access-date=7 November 2023|author-link=Robin Pogrebin}}</ref> === Комисии === Досега, Кусама има завршено неколку големи скулпторски провизии на отворено, претежно во форма на монструозни растенија и цвеќиња со светли нијанси, за јавни и приватни институции, вклучувајќи го и ''Pumpkin'' (1994) за Општинскиот музеј на уметноста во Фукуока ; ''Визионерските цвеќиња'' (2002) за Музејот на уметноста на градот Матцумото; ''Цумари во Блум'' (2003) за станицата Мацудаи, Ниигата; ''Црвена тиква'' (2006) за градот Наошима, Кагава; ''Здраво, Ањанг со љубов'' (2007) за паркот Пјонгва (сега познат како парк на Светскиот куп ), Ањанг; и ''Химната на животот: Лалиња'' (2007) за паркот Беверли Гарденс во Лос Анџелес. Во 1998 година, таа реализира мурал за ходникот на метро станицата Гаре до Ориенте во Лисабон. Заедно со овие монументални дела, таа има произведено помали парчиња на отворено, вклучувајќи ги ''Ки-Чан'' и ''Рју-Чан'', пар кучиња со точки. Сите надворешни работи се излеани во високо издржлива пластика засилена со фиберглас, а потоа насликани во уретан до сјајно совршенство. [[Податотека:Yayoi_Kusama_Pumpkin.jpg|мини| Јајои Кусама „Тиква“, Хамилтон принцеза и плажа клуб, [[Хамилтон (Бермуда)|Хамилтон, Бермуди]]]] Во 2010 година, Кусама дизајнирала автобус во стилот на Градски патики, кој го нарекла ''Мизутама Ранбу (Див танц со точки)'' и чија рута патува низ нејзиниот роден град Мацумото.<ref name="QAG"/> Во 2011 година, таа била нарачана да ја дизајнира предната корица на милиони џебни мапи на лондонското метро; резултатот е насловен ''Фестивал на точки во Лондон'' (2011). Коинцидира со изложбата на делата на уметникот во Музејот на американската уметност Витни во 2012 година, {{Convert|120|ft}} репродукција на сликата на Кусама ''„Жолти дрвја“'' (1994) опфати станбена зграда во изградба во Метпакинг округот во Њујорк.<ref>Laura Kusisto (2 August 2012), [https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 'Yellow Trees' Growing] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230925031041/https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 |date=2023-09-25 }} ''[[The Wall Street Journal]]''.</ref> Истата година, Кусама ја замислила нејзината инсталација на подот ''Thousands of Eyes'' како комисија за новиот суд на кралицата Елизабета II, Бризбејн . == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кусама, Јајои}} [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Јапонски уметници]] [[Категорија:Модерни уметници]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] 5wzr57klzcmi0lsp4co5h2p3m6qm8gp 5622915 5622914 2026-09-02T12:35:09Z Gurther 105215 5622915 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Инфокутија Уметник|name=Јајои Кусама<br />草間 彌生|image=Yayoi Kusama in 2005.jpg|caption=|birth_name=Yayoi Kusama (草間 彌生)|birth_date={{birth date and age|df=y|1929|3|22}}|birth_place=[[Мацумото, Нагано]], [[Јапонија]]|nationality=[[Japanese people|Јапонско]]|field={{flatlist| * Сликање * цртање * вајарство * [[инсталации]] * перформанси * филм * мода * пишување}}|training=|movement={{flatlist| * [[Поп арт]] * [[минимализам]] * [[феминистичка уметност]]}}|website={{URL|www.yayoi-kusama.jp}}|works=|patrons=|awards=[[Премиум Империјале]]}} '''Јајои Кусама''' (родена на 22 март 1929 година — 14 август 2026) — [[Јапонија|јапонска]] современа уметница која работи првенствено во скулптурата и инсталацијата, а исто така е активна и во сликарството, перформансот, видео уметноста, модата, поезијата, фикцијата и други уметности. Нејзината работа се заснова на концептуална уметност и покажува некои атрибути на феминизам, минимализам, надреализам, уметнички брут, поп-арт и апстрактен експресионизам, и е преполна со автобиографска, психолошка и сексуална содржина. Таа е признаена како една од најважните живи уметници што дошле од Јапонија, најпродавана жена уметник во светот, и најуспешна жива уметница во светот. Нејзината работа влијаела на работата на нејзините современици, вклучувајќи ги Енди Ворхол и Клес Олденбург. Кусама е израснатa во Мацумото и една година студирала на Универзитетот за уметности во градот Кјото во традиционален јапонски стил на сликање наречен нихонга.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama|work=guggenheim.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161654/https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|archive-date=21 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа била инспирирана од американскиот апстрактен импресионизам. Се преселила во [[Њујорк (град)|Њујорк]] во 1958 година и била дел од њујоршката [[Авангарда|авангардна]] сцена во текот на 1960-тите, особено во [[поп-арт]] движењето.<ref>{{Наведена книга|title=Psychoanalysis and the image: transdisciplinary perspectives|last=Griselda|first=Pollock|publisher=[[Blackwell Publishers]]|year=2006|location=Malden, MA|pages=127–160}}</ref> Прифаќајќи го подемот на [[Хипи-движење|хипи]] контракултурата од доцните 1960-ти, таа го привлече вниманието на јавноста кога организираше серија случувања во кои голите учесници беа обоени со светло обоени точки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177001|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. The Anatomic Explosion, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043841/https://www.moma.org/collection/works/177001|archive-date=22 February 2018|accessdate=21 February 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. Mirror Performance, New York. 1968 {{!}} MoMA|work=The Museum of Modern Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715081441/https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|archive-date=15 July 2022|accessdate=21 February 2018}}</ref> Таа доживеала период во 70-тите години во кој нејзината работа била во голема мера заборавена, но заживувањето на интересот во 1980-тите ја вратила нејзината уметност во јавноста. Кусама продолжила да создава уметност во различни музеи низ светот, од 1950-тите до 2020-тите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|title=How Yayoi Kusama's Infinity Mirrors pushed pop art into the new age|last=Taylor|first=Kate|date=28 February 2018|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=4 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|archive-date=15 July 2022|location=Toronto|author-link=Kate Taylor (Canadian writer)}}</ref> Кусама разговара отворено за своето ментално здравје и од 1970-тите престојува во установа за ментално здравје, и секојдневно патува до нејзиното блиско студио за да работи. Спред неа, уметноста станала начин да ги изрази своите ментални проблеми.<ref name="Life & quotes">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|title=Yayoi Kusama Biography, Life & Quotes|work=The Art Story|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229203221/https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|archive-date=29 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> „Се борам со болката, анксиозноста и стравот секој ден, а единствениот метод што го најдов да ми ја ублажи болеста е да продолжам да создавам уметност“, изјавила таа на интервјуе во 2012 година. „Ја следев нишката на уметноста и некако открив пат кој ќе ми овозможи да живеам“.<ref name="NYSwanson">{{Наведен нестручен часопис|access-date=20 February 2020}}</ref> == Биографија == === Ран живот: 1929–1949 година === Јајои Кусама е родена на 22 март 1929 година во Мацумото, Нагано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=1 September 2019}}</ref> Родена во семејство на трговци кои поседувале расадник и фарма [[Семе|за семиња]], Кусама започнала да црта слики од тикви во основно училиште и создавала уметнички дела што ги видела од халуцинации, чии дела подоцна ќе ја дефинираат нејзината кариера.<ref name="Life & quotes"/> Нејзината мајка не ги поддржувала нејзините креативни потфати; Кусама би брзала да ја заврши својата уметност бидејќи мајка ѝ ја одземала за да ја обесхрабри.<ref name="auto"/> Нејзината мајка била физички малтретирана,<ref name="Butler">{{Наведена книга|title=WACK! Art and the Feminist Revolution|last=Butler|first=Cornelia|publisher=MIT Press|year=2007|page=257}}</ref> и Кусама се сеќава на нејзиниот татко како „тип изневерувал наоколу“. Уметничката вели дека нејзината мајка честопати ја испраќала да ги шпионира вонбрачните афери на нејзиниот татко, што и всадило доживотно презир кон сексуалноста, особено долниот дел од телото и фалусот: „Не сакам секс. Имав опсесија со Сексот кога бев дете, татко ми имаше љубовници и јас искусив да го видам. Не сакав да имам секс со години. Сексуалната опсесија и стравот од секс седат рамо до рамо во мене“.<ref name="ft.com">{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|title=The world according to Yayoi Kusama|date=20 January 2012|work=[[Financial Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.ft.com/content/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a|archive-date=15 July 2022}}</ref> Нејзиното трауматично детство, вклучувајќи ги и нејзините фантастични визии, може да се каже дека е потеклото на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/31981284|title=Yayoi Kusama: Art As An Escape|last=Dailey|first=Megan|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.academia.edu/31981284|archive-date=15 July 2022|accessdate=8 May 2019}}</ref> Кога Кусама имала десет години, почнала да доживува живописни [[Халуцинација|халуцинации]] кои ги опишала како „блесоци на светлина, аура или густи полиња со точки“.<ref name="frank1">{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Is About To Make 2017 Infinitely Better|last=Frank|first=Priscilla|date=9 February 2017|work=HuffPost|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307172623/http://www.huffingtonpost.com/entry/yayoi-kusama-retrospective_us_589c8b55e4b0c1284f2af521|archive-date=7 March 2017}}</ref> Овие халуцинации вклучуваа цвеќиња кои зборуваа со Кусама и шаблони во ткаенина на кои таа гледаше да оживее, да се размножува и да ја зафати или избриша, процес што таа го носи во нејзината уметничка кариера и што таа го нарекува „само-бришење “.<ref>{{Наведени вести|url=http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|title=Yayoi Kusama Self-Obliteration Analysis {{!}} The Dissolve of Identity|last=Ignoramous|first=Lamos|date=26 May 2014|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312143746/http://filmslie.com/watch-yayoi-kusama-self-obliteration-dissolve-identity/|archive-date=12 March 2017}}</ref> Уметноста на Кусама станала нејзино бегство од семејството и сопствениот ум кога почнала да има халуцинации.<ref name="auto"/> Таа, наводно, била фасцинирана од мазните бели камења што го покриваат коритото на реката, што таа го наведува како уште едно од семенските влијанија зад нејзината трајна фиксација со точки.<ref name="Furman">{{Наведени вести|url=https://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|title=Yayoi Kusama Made the Ultimate Instagram Exhibit|last=Furman|first=Anna|date=6 February 2017|work=The Cut|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209230727/http://nymag.com/thecut/2017/02/yayoi-kusama-infinity-mirrors-ultimate-instagram-exhibit.html|archive-date=9 February 2017}}</ref> Кога имала 13 години, била испратена да работи во воена фабрика каде што имала задача да [[Шиење|шие]] и изработува падобрани за [[Јапонска царска армија|јапонската армија]], а потоа била вовлечена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. За ова искуство, таа вели дека адолесценцијата ја поминала „во затворена темнина“ иако секогаш можела да ги слушне предупредувањата за воздушен напад и да ги гледа американските Б-29 како летаат над главата среде бел ден. Нејзиното детство било под големо влијание на настаните од војната и тврди дека токму во тој период почнала да ги вреднува поимите за лична и креативна слобода.<ref name="Furman"/> Го посетувала средното училиште Аригасаки. Продолжила да студира сликарство ''Нихонга'' на Општинското училиште за уметности и занаети во Кјото во 1948 година.<ref name="QAG"/> Фрустрирана од овој изразито јапонски стил, се заинтересирала за европската и американската [[авангарда]], поставувајќи неколку самостојни изложби на нејзините слики во Мацумото и Токио во 1950-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|title=Yayoi Kusama's early years|last=Taylor|first=Rachel|date=6 March 2012|work=[[Tate Etc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065858/http://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/yayoi-kusamas-early-years|archive-date=20 January 2018|accessdate=19 January 2018|ref=none}}</ref> === Ран успех во Јапонија: 1950-1956 година === До 1950 година, таа прикажувала апстрактни природни форми во акварел, [[гваш]] и маслени бои, првенствено на хартија. Таа почнала да покрива површини - ѕидови, подови, платна, а подоцна и предмети за домаќинството и голи асистенти - со точки, заштитен знак на нејзината раб ота. Огромните полиња со точки или „бесконечни мрежи“, се извадени директно од нејзините халуцинации. Најраното дело во кое таа ги вградила овие точки е цртеж во 1939 година на 10-годишна возраст, во кој сликата на Јапонка во [[кимоно]], за која се претпоставува дека е мајка на уметникот, е покриена и уништена со точки. Нејзината прва серија од големи размери, понекогаш повеќе од сликите на платно долго 9 метри,<ref name="Pilling">David Pilling (20 January 2012), [https://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html The world according to Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160802235725/http://www.ft.com/cms/s/2/52ab168a-4188-11e1-8c33-00144feab49a.html}} ''[[FT Magazine|Financial Times Weekend Magazine]]''.</ref> ''Бесконечни мрежи'', биле целосно покриени во низа мрежи и точки кои алудирале на халуцинаторни визии. На нејзината слика ''Цвет'' од 1954 година, Кусама рекла: Еден ден ги гледав црвените цветни обрасци на чаршафот на масата, и кога го кренав погледот, видов дека истата шема го покрива таванот, прозорците и ѕидовите, и конечно низ целата соба, моето тело и универзумот. Чувствував како да почнав да се самоубивам, да се вртам во бесконечноста на бескрајното време и апсолутноста на просторот и да се сведувам на ништо. Како што сфатив дека тоа всушност се случува и не само во мојата имагинација, бев исплашен. Знаев дека треба да побегнам за да не бидам лишена од мојот живот од магијата на црвените цвеќиња. Очајно истрчав по скалите. Скалите под мене почнаа да се распаѓаат и јас паднав по скалите истегнувајќи го зглобот. === Њујорк Сити: 1957–1972 година === По живеењето во Токио и Франција, Кусама ја напуштила Јапонија на 27-годишна возраст и заминала во САД. Таа изјавила дека почнала да го смета јапонското општество „премало, премногу сервилно, премногу феудалистичко и премногу презриво за жените“.<ref name="frank1"/> Пред да си замине од Јапонија во САД, уништила многу од нејзините рани дела.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|title=Yayoi Kusama {{!}} Biography, Art, & Facts|work=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625013859/https://www.britannica.com/biography/Yayoi-Kusama|archive-date=25 June 2022|accessdate=2 October 2020}}</ref> Во 1957 година, се преселила во [[Сиетл]], каде што имала изложба на слики во галеријата Зои Дузана. Таму останала една година пред да се пресели во Њујорк, побарала совет од О'Киф.<ref>{{Наведување|journal=[[Bitch magazine]]|title=Yayoi Kusama|url=http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|first=Belin|last=Liu|date=26 February 2009|access-date=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623090534/http://bitchmagazine.org/post/yayoi-kusama|archivedate=23 June 2011}}</ref> За време на нејзиниот престој во САД, брзо ја воспоставила својата репутација како лидер во авангардното движење и добила пофалби за нејзината работа од анархистичкиот уметнички критичар Херберт Рид . Во 1961 година, таа го преселила своето студио во истата зграда со Доналд Џад и скулпторката Ева Хесе која и станала блиска пријателка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama Art – 100+ Works, Bio, News {{!}} Artsy|work=www.artsy.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20170612192328/https://www.artsy.net/artist/yayoi-kusama|archive-date=12 June 2017|accessdate=17 July 2016}}</ref> Во раните 1960-ти, Кусама започнала да создава таканаречени меки скулптури покривајќи предмети како што се скали, чевли и столици со бели фалични испакнатини.<ref name="MOMABIO">[http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315 Yayoi Kusama] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}} MoMA Collection, New York.</ref><ref name=":2">{{Наведена книга|title=Women's work: from feminine arts to feminist art|last=Gipson|first=Ferren|date=2022|publisher=Frances Lincoln|isbn=978-0-7112-6465-6|location=London}}</ref> И покрај микроуправуваната сложеност на цртежите, таа ги покажала брзо и на големо, воспоставувајќи ритам на продуктивност кој сè уште го одржува. Таа воспоставила и други навики, како рутински фотографирања со нови дела и редовно да се појавува во јавност со препознатливи боб перики и шарени, авангардни моди.<ref name="ft.com"/> Во јуни 1963 година, едно од меките скулптури на Кусама, кауч покриен со испакнатини слични на фалус што таа ги сошила, бил изложен во Зелената галерија заедно со дело од Клаес Олденбург. Делото на Кусама добило најголемо внимание од присутните и критичарите, а до септември Олденбург изложувал сошиена мека скулптура, од кои некои парчиња биле многу слични на оние на Кусама; Сопругата на Олденбург и се извинила на Кусама на изложбата. Според професорот по уметност во Фордам, Мидори Јамамура, Олденбург најверојатно бил инспириран од работата на Кусама да користи шиени парчиња, парчиња што го направиле „меѓународна ѕвезда“. Кусама паднала во депресија поради инцидентот. Сличен инцидент се случил набргу потоа кога Кусама изложила чамец што го прекрила со мека скулптура, при што фотографиите од бродот целосно ги покривале ѕидовите на изложбениот простор, што било многу иновативно. [[Енди Ворхол]] ја забележал изложбата и недолго потоа ги прекрил ѕидовите на изложбениот простор со фотографии од крава, поради што привлекол значително внимание. Кусама станала многу таинствена за нејзината студиска работа. Хелејн Познер, од Музејот на уметност во Нојбергер, рекла дека веројатно е некоја комбинација на расизам и сексизам што ја спречувало Кусама, која создавала дела од еднаква важност кои мажите ги земале како идеи и земале заслуги за нив. „Точката има форма на сонцето, што е симбол на енергијата на целиот свет и нашиот жив живот, а исто така и форма на месечината, која е мирна. Тркалезна, мека, шарена, бесмислена и несвесна. Точките стануваат движење... Точките се пат до бесконечноста.“ - изјавила Кусама. Од 1963 година, Кусама ја продолжила својата серија соби ''Огледало/Бесконечност''. Во овие сложени инсталации со бесконечни огледала, наменски изградените простории обложени со огледало кои содржат голем број топчиња во неонски бои, кои висат на различни висини над гледачот. Стоејќи внатре на мала платформа, набљудувачот гледа светлина која постојано се рефлектира од огледалните површини за да создаде илузија на бескраен простор. Во текот на следните години, Кусама била продуктивна, и експериментирала со самостојни инсталации со големина на просторија во кои биле вградени огледала, светла и музика со цевки. Џад и Џозеф Корнел станале дел од нејзините пријатели и поддржувачи. Сепак, не профитирала финансиски од својата работа. Во тоа време, била редовно хоспитализирана поради прекумерна работа, а О'Киф го убедила својот дилер Едит Херберт да купи неколку дела за да и помогне на Кусама да ги избегне финансиските тешкотии.<ref name="QAG"/> Таа не заработила онолку пари колку верувала дека заслужува, а нејзината фрустрација станала толку екстремна што се обидела да се самоубие.<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|title=Yayoi Kusama's extraordinary survival story|last=Pound|first=Cath|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507161227/http://www.bbc.com/culture/story/20180925-yayoi-kusamas-extraordinary-survival-story|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1960-тите, Кусама организирала чудни случувања на видни места како [[Централен парк (Њујорк)|Централ Парк]] и Бруклинскиот мост, често со голотија и дизајнирани да протестираат против [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Во едно, таа му напишала отворено писмо на [[Ричард Никсон]], нудејќи му да има секс со него ако ја запре војната во Виетнам. Помеѓу 1967 и 1969 година, се концентрирала на изведби одржани со максимален публицитет, обично вклучувајќи ја Кусама сликајќи точки на нејзините голи изведувачи, како во ''Големата оргија за будење на мртвите во МоМА'' (1969), во која изведувачите добиле инструкции да се прегрнат еден со друг. За време на ненајавениот настан, осум изведувачи под раководство на Кусама се соблекле и влегле голи во фонтана и позирале во вид на скулптури од [[Пабло Пикасо|Пикасо]], [[Алберто Џакомети|Џакомети]] и Мајол.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|title=Into performance: Japanese women artists in New York|last=Midori|first=Yoshimoto|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=978-0-8135-4105-1|pages=75–76|oclc=133159483|access-date=12 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312203347/https://books.google.com/books?id=pbz_UzxQKwIC&pg=PA75|archive-date=12 March 2017}}</ref> Во 1968 година, Кусама претседавала со ''хомосексуалната свадба'' во Црквата на самоуништувањето на улицата Вокер 33 во Њујорк и настапила заедно со [[Флитвуд Мек]] и Кантри Џо и Фиш на Филмор Исток во Њујорк Сити.<ref name="QAG">[http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/ Yayoi Kusama Timeline] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161120005532/http://interactive.qag.qld.gov.au/looknowseeforever/timeline/}} Queensland Art Gallery, Brisbane.</ref> Таа отворила голи сликарски студија и геј социјален клуб наречен ''Kusama 'Omophile Kompany (kok)''.<ref name="NYSwanson"/> Голотијата присутна во протестите на уметноста и уметноста на Кусама била многу срамна за нејзиното семејство; нејзиното средно училиште го отстранило нејзиното име од списокот на алумни.<ref name="auto"/> Ова ја натерало да се чувствува сама и повторно се обидела да се самоубие.<ref name="auto" /> Во 1966 година, Кусама првпат учествувала на Биеналето во Венеција за неговото 33-то издание. Нејзината ''градина на Нарцис'' содржела стотици огледални сфери на отворено во она што таа го нарекла „кинетички тепих“. Штом парчето било инсталирано на тревникот надвор од италијанскиот павилјон, Кусама, облечена во златно кимоно, почнала да ја продава секоја поединечна сфера за 1.200 лири (2 американски долари), додека организаторите на Биеналето не ставиле крај на нејзиниот потфат. ''Нарцис Гарден'' бил колку за промоција на уметникот преку медиумите, колку што беше можност да понуди критика на механизацијата и комодификацијата на уметничкиот пазар.<ref>{{Наведено списание|last=Sullivan|first=Marin R.|date=2015|title=Reflective Acts and Mirrored Images: Yayoi Kusama's Narcissus Garden|journal=History of Photography|volume=39|issue=4|pages=405–423|doi=10.1080/03087298.2015.1093775}}</ref> За време на нејзиниот престој во Њујорк, Кусама имала кратка врска со уметникот Доналд Џад.<ref name="TateCornell" /> Таа потоа започнала страсна, платонска врска со надреалистичкиот уметник Џозеф Корнел. Таа била 26 години помлада од него – секојдневно се слушале, се скицирале, а тој и испраќал персонализирани [[колаж]]и. Нивното долгогодишно дружење траело до неговата смрт во 1972 година.<ref name="TateCornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|title=Kusama's relationship with Joseph Cornell|work=Tate Etc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523211814/https://www.tate.org.uk/context-comment/blogs/kusamas-relationship-joseph-cornell|archive-date=23 May 2019|accessdate=23 May 2019}}</ref> === Враќање во Јапонија: 1973–1977 година ===  Во 1973 година, Кусама се вратила во Јапонија. Нејзиниот прием од јапонскиот уметнички свет и печатот бил бесчуствителен; еден колекционер на уметнички дела се сеќава дека ја сметал за „кралица на скандалите“. Таа била во лоша здравствена состојба, но продолжила да работи, пишувајќи шокантно висцерални и надреалистички романи, раскази и поезија. Станала толку депресивна што не можела да работи и направила уште еден обид за самоубиство, а потоа во 1977 година нашла лекар кој користел уметничка терапија за лекување на ментални болести во болнички услови. Таа се пријавила и на крајот се преселила во болницата. Оттогаш таа живее во болница, по избор.<ref name=":2"/><ref name="Observer1">{{Наведена мрежна страница|url=http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|title=The Stunning Story of the Woman Who Is the World's Most Popular Artist|last=Chappo|first=Ashley|date=6 April 2015|work=Observer|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516210308/http://observer.com/2015/04/the-stunning-story-of-the-woman-who-is-the-worlds-most-popular-artist/|archive-date=16 May 2017|accessdate=6 March 2017}}</ref> Нејзиното студио, каде што продолжила да произведува дела од средината на 1970-тите, е на кратко растојание од болницата во Токио.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|title=Points of no return|last=McDonald|first=John|date=12 February 2005|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=30 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416010239/http://www.smh.com.au/news/Arts/Points-of-no-return/2005/02/11/1108061857857.html|archive-date=16 April 2009}}</ref> Кусама често се цитира како вели: „Да не беше уметноста, одамна ќе се убиев“.<ref>{{Наведување|url=http://www.artreview.com/profiles/blog/show?id=1474022%3ABlogPost%3A791|year=2007|type=interview|title=Art Review|access-date=18 February 2010|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920021620/http://artreview.com/profiles/blog/show/?id=1474022%25253ABlogPost%25253A791}}</ref> Од оваа база, таа продолжила да произведува уметнички дела во различни медиуми, како и да започне книжевна кариера со објавување на неколку романи, збирка поезија и автобиографија.<ref name="Butler"/> Нејзиниот стил на сликање се префрлил на акрили со висока боја на платно, во засилена скала. === Преродба: 1980-ти до денес === Преселбата на Кусама во Јапонија значела дека таа морало да изгради нова кариера од нула. Нејзините органски апстрактни слики од една или две бои, кои ги започнала по пристигнувањето во Њујорк, собрале споредби со делата на [[Џексон Полок]], [[Марк Ротко]] и Барнет Њуман. Кога го напуштила Њујорк, таа било практично заборавена како уметник до крајот на 1980-тите и 1990-тите, кога голем број ретроспективи го оживеаја меѓународниот интерес.<ref>{{Наведување|url=http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315|title=Yayoi Kusama|publisher=MoMA|type=collection|place=New York|access-date=6 November 2011|archivedate=9 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509184958/http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=3315}}</ref> ''Јајои Кусама: Ретроспектива'' било првото критичко истражување на Јајои Кусама презентирано во Центарот за меѓународни современи уметности (CICA) во Њујорк во 1989 година, а било организирано од Александра Манро.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aaa.org.hk/en/collection/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|title=Yayoi Kusama: A Retrospective|last=Archive|first=Asia Art|work=aaa.org.hk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234848/https://aaa.org.hk/en/collections/search/library/yayoi-kusama-a-retrospective|archive-date=15 August 2022|accessdate=28 April 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|title=Art; A 60's Free Spirit Whose Main Subject Was Herself|last=Gomez|first=Edward M.|date=5 July 1998|work=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523093106/https://www.nytimes.com/1998/07/05/arts/art-a-60-s-free-spirit-whose-main-subject-was-herself.html|archive-date=23 May 2021}}</ref> По успехот на јапонскиот павилјон на Биеналето во Венеција во 1993 година, блескава просторија со огледало исполнета со мали скулптури од тиква во кои таа престојувала во облека на магионичар, координирана во боја, Кусама продолжила да произведува огромна, жолта скулптура од тиква покриена со оптичка шема. на црни дамки. Тиквата дошла да претставува за неа еден вид алтер-его или автопортрет.<ref>{{Наведување|url=http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama/|title=Yayoi Kusama|date=16 April – 27 June 2009|publisher=[[Gagosian Gallery]]|place=New York/Los Angeles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111105024146/http://www.gagosian.com/exhibitions/2009-04-16_yayoi-kusama|archivedate=5 November 2011}}</ref> „Тиква“ широка 2,5 метри, изработена од пластика засилена со фиберглас, била инсталирана во 1994 година на пристаништето на Наошима, Кагава, станувајќи икона бидејќи профилот на уметникот растел во следните децении;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://u-ryukyu.repo.nii.ac.jp/record/2017824/files/[041-060].pdf|title=Augmenting Small-Island Heritage through Site-Specific Art: A View from Naoshima|last=McCormick|first=A. D.|date=March 2022|work=Okinawan Journal of Island Studies}}</ref> повторно бил инсталиран во 2022 година, откако бил уништен од тајфун една година претходно. Подоцнежната инсталација на Кусама ''„Јас сум овде, но ништо“ (2000–2008)'' е едноставно опремена просторија која се состои од маса и столови, поставки и шишиња, фотелји и килими, но нејзините ѕидови се тетовирани со стотици флуоресцентни точки што светат во [[Ултравиолетово зрачење|УВ]] светлина. Резултатот е бесконечен простор каде што се брише јас и сè во собата.<ref>{{Наведување|url=http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119202404/http://www.victoria-miro.com/exhibitions/_390/?a=31|archivedate=19 January 2012|title=Yayoi Kusama|date=7 February – 20 March 2008|publisher=Victoria Miro Gallery|place=London}}</ref> [[Податотека:Inhotim_yayoi_kusama_01.jpg|лево|мини| ''Градина на Нарцис'' (2009), Институт Инхотим, Брумадињо, Бразил]] [[Податотека:Kusama_Yayoi_The_Spirits_of_the_Pumpkins_Descended_into_the_Heavens.jpg|лево|мини| ''Духовите на тиквите слегоа во небото'' (2017), Национална галерија на Австралија, Канбера, Австралија]] Повеќеделното пловечко дело ''Водич за новиот простор'', серија заоблени „грбови“ во црвена боја на оган со бели точки, била прикажана во езерото Панданус. Можеби едно од најозлогласените дела на Кусама, различни верзии на ''Градината на Нарцис'' се претставени низ целиот свет, вклучувајќи го Ле Конзорциум, Дижон, 2000 година; како дел од биеналето на Витни во Централ Парк, Њујорк во 2004 година; и во Градината Тулиерс во Париз, 2010. Кусама продолжила да работи како уметник во нејзината деветта деценија. Таа се навратила на претходната работа со тоа што се вратила на цртањето и сликањето; нејзината работа останала иновативна и мултидисциплинарна, а на изложбата во 2012 година беа прикажани повеќе дела од акрилик на платно. Исто така, било прикажано истражување на бесконечен простор во нејзините соби ''во Бесконечно огледало''. Тие обично вклучуваат просторија во форма на коцка, обложена во огледала, со вода на подот и треперење на светлата; овие карактеристики укажуваат на шема на живот и смрт.<ref>{{Наведена книга|title=Yayoi Kusama: Recent Work 2009–2012|last=Taylor|first=Rachel|date=2012|publisher=[[Tate]]|isbn=978-1-85437-939-9|location=London|ref=none}}</ref> Во 2015–2016 година, првата ретроспективна изложба во Скандинавија, курирана од Мари Лаурберг, патувала во четири главни музеи во регионот, отворена во Музејот за модерна уметност во Луизијана во Данска и продолжувајќи до музејот Хени Онстад Кунстсентер, Норвешка; [[Музеј на современа уметност (Стокхолм)|Музејот Модерна]] во Шведска и Музејот на уметност во Хелсинки во Финска. Оваа голема изложба содржела повеќе од 100 предмети и инсталации со големи огледални простории. Презентирала неколку рани дела кои не беа прикажани на јавноста од нивното прво создавање, вклучително и презентација на експерименталниот моден дизајн на Кусама од 1960-тите. Во 2017 година, 50-годишната ретроспектива на нејзината работа била отворена во музејот Хиршхорн во Вашингтон. Изложбата имала шест соби ''Бесконечно огледало'' и требала да патува во пет музеи во САД и Канада.<ref name="wp.opening">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|title=This exhibit is going to blow up your Instagram feed – and rewrite art history|last=Dingfelder|first=Sadie|date=21 February 2017|access-date=23 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223164719/https://www.washingtonpost.com/express/wp/2017/02/21/this-exhibit-is-going-to-blow-up-your-instagram-feed-and-rewrite-art-history/|archive-date=23 February 2017}}</ref><ref name="Broad">{{Наведена мрежна страница|url=http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|title=The Broad to Host Yayoi Kusama: Infinity Mirrors Exhibition in Fall 2017|date=16 August 2016|work=The Broad: News|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210081322/http://thebroad.org/sites/default/files/pressroom/2016.08.16_the_broad_yayoi_kusama_exhibition_press_release_final.pdf|archive-date=10 February 2017|accessdate=17 April 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2017/07/yayoi-kusamas-existential-circus/528669/|title=An Artist for the Instagram Age|last=Boxer|first=Sarah|date=20 June 2017|work=The Atlantic|language=en|accessdate=11 September 2023}}</ref> На 25 февруари 2017 година, изложбата на Кусама ''„Сета вечна љубов што ја имам за тиквите“'', една од шесте компоненти на нејзините соби ''„Инфинити огледало“'' во музејот Хиршхорн, била привремено затворена три дена по оштетувањето на една од блескавите скулптури од тиква на изложбата. Собата, која има 1,2 квадратни метри и била исполнета со над 60 скулптури од тиква, била една од најпопуларните атракции на музејот досега. Алисон Пек, портпаролка на Хиршхорн, во интервју рекла дека музејот „никогаш немал изложба со таква побарувачка од посетители“, при што просторијата имала вкупно повеќе од 8.000 посетители помеѓу нејзиното отворање и привремено затворање. Додека имало спротивставени медиумски извештаи за цената на оштетената скулптура и како точно е скршена, Алисон Пек изјави дека „нема внатрешна вредност за поединечното парче. Тоа е произведена компонента на поголемо парче“. Изложбата била реконфигурирана за да се надополни скулптурата што недостасувала, а за изложбата требало да произведе нова од Кусама.<ref name="Hauser">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|title=Kusama Infinity Room Reopens at Hirshhorn Exhibition After Sculpture Damage|last=Hauser|first=Christine|date=28 February 2017|work=[[The New York Times]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626122053/https://www.nytimes.com/2017/02/28/arts/design/hirshhorn-museum-sculpture-damaged.html|archive-date=26 June 2022}}</ref> Изложбата ''Бесконечни Огледала'' стана сензација меѓу уметничките критичари, како и на социјалните мрежи. Посетителите на музејот споделиле 34.000 слики од изложбата на нивните профили на Инстаграм, а објавите на социјалните мрежи користејќи го хаштагот #InfiniteKusama собрале 330 милиони впечатоци, како што објави Смитсонијан ден по затворањето на изложбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|title=Hirshhorn's 'Yayoi Kusama: Infinity Mirrors' Breaks Records|date=15 May 2017|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-s-yayoi-kusama-infinity-mirrors-breaks-records|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Делата обезбедиле совршена поставка за селфи-фотографии што може да се користат за Инстаграм, кои ненамерно ја додадоа перформативната природа на делата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|title=A Night With Yayoi Kusama's Die-hard, Selfie-taking Fans|date=12 November 2019|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205154136/https://hyperallergic.com/527640/a-night-with-yayoi-kusama-fans/|archive-date=5 December 2021|accessdate=29 February 2020}}</ref> Подоцна во 2017 година, музејот Јајои Кусама бил отворен во Токио, со нејзини дела.<ref>{{Наведени вести|url=http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|title=Yayoi Kusama Museum opens, sells out|work=The Japan News|access-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019004223/http://the-japan-news.com/news/article/0003984914|archive-date=19 October 2017}}</ref> [[Податотека:Nmacc-2023-0331-kusama.jpg|мини|Clouds (2019) at the Nita Mukesh Ambani Cultural Centre in [[Мумбај|Mumbai]], [[Индија|India]]]] На 9 ноември 2019 година, изложбата на Кусама ''Секој ден се молам за љубов'' била прикажана во галеријата Дејвид Цвирнер до 14 декември 2019 година. Изложбата вклучувала скулптури и слики, а го вклучило и дебито на нејзината ''соба со огледало на бесконечност - Танцувачки светла што летаа до вселената''. Каталогот, објавен од книгите на Дејвид Цвирнер, содржел текстови и песни од уметникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|title=Every Day I Pray For Love press release|work=David Zwirner|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218040259/https://www.davidzwirner.com/exhibitions/yayoi-kusama-2019/press-release|archive-date=18 December 2019|accessdate=18 December 2019}}</ref> Во јануари 2020 година, Хиршхорн објавил дека ќе дебитира со нови аквизиции на Кусама, вклучително и две соби ''Бесконечно Огледало'', на претстојната изложба наречена ''Еден со вечност: Јајои Кусама во колекцијата Хиршхорн''.<ref name="Hirshhorn Acquires Three Major Works">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|title=Hirshhorn Acquires Three Major Works by Yayoi Kusama, Announces 2020 Legacy Exhibition|date=6 January 2020|work=Smithsonian Institution|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080531/https://www.si.edu/newsdesk/releases/hirshhorn-acquires-three-major-works-yayoi-kusama-announces-2020-legacy-exhibition|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Името на изложбата потекнува од отвореното писмо што Кусама му го напишала на тогашниот претседател Ричард Никсон во 1968 година, пишувајќи: „Да се заборавиме, најмил Ричард, и да станеме едно со апсолутното, сите заедно“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|title=Celebrating the Eternal Legacy of Artist Yayoi Kusama|last=Daher|first=Nadine|date=14 January 2020|work=Smithsonian Magazine|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080532/https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/celebrating-eternal-legacy-artist-yayoi-kusama-180973954/|archive-date=15 July 2022|accessdate=9 March 2020}}</ref> Во ноември 2021 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|title=Yayoi Kusama: A Retrospective \ Tel Aviv Museum of Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815234844/https://www.tamuseum.org.il/en/exhibition/yayoi-kusama-a-retrospective/|archive-date=15 August 2022|accessdate=19 December 2021}}</ref> монументална изложба која нуди преглед на главните креативни периоди на Кусама во изминатите 70 години, со околу 200 дела и четири ''Бесконечни Соби'' (уникатни огледални инсталации) дебитирала во Музејот на уметност во Тел Авив . Ретроспективата опфаќала речиси 3.000&nbsp;m ² низ двете згради на музејот, во шест галерии и вклучувала 2 нови дела: Букет љубов што го видов во универзумот, 2021 година и Светлината на вселената што ја осветлува потрагата по вистината, 2021 година. Од крајот на декември 2022 година, музејот М+ во Хонгконг имал ретроспектива за кариерата на Кусама со наслов „Јајои Кусама: 1945 до сега“. Изложбата, која се прикажувала до мај 2023 година, е најголемата ретроспектива на нејзината уметност во Азија, не вклучувајќи ја нејзината родна земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/yayoi-kusama-hong-kong-m-plus-exhibition/index.html|title='Determined to have her story told': Retrospective casts new light on Yayoi Kusama's seven-decade career|last=Stout|first=Stephy Chung and Kristie Lu|date=31 December 2022|work=CNN|language=en|accessdate=31 December 2022}}</ref> Уметничкиот музеј Перез во Мајами го има најновото прикажување на делата на Кусама во Јужна Флорида. ''Јајои Кусама: ЉУБОВТА СЕ ПОВИКУВА'' ќе биде видлива и достапна за јавноста до 2024 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pamm.org/en/exhibition/yayoi-kusama-love-is-calling/|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING • Pérez Art Museum Miami|work=Pérez Art Museum Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timeout.com/miami/things-to-do/yayoi-kusama-love-is-calling|title=Yayoi Kusama: LOVE IS CALLING {{!}} Pérez Art Museum Miami {{!}} Things to do in Miami|last=Wood|first=Falyn|work=Time Out Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://secretmiami.com/yayoi-kusama-love-is-calling-miami/|title=One Of Yayoi Kusama's Infinity Mirror Rooms Is Arriving At PAMM This Week|last=Marcof|first=Bianca|date=15 February 2023|work=Secret Miami|language=en-US|accessdate=7 March 2023}}</ref> == Значењето и потеклото на нејзината работа == Кураторот Мика Јошитаке изјавила дека изложените дела на Кусама се наменети да ја потопат целата личност во нејзините акумулации, опсесии и повторувања. Овие бесконечни, повторувачки дела првично биле начин Кусама да ги елиминира нејзините наметливи мисли.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|title=How Yayoi Kusama, the 'Infinity Mirrors' visionary, channels mental illness into art|last=Fifield|first=Anna|date=15 February 2017|work=[[The Washington Post]]|access-date=7 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/how-yayoi-kusama-the-infinity-mirrors-visionary-channels-mental-illness-into-art/2017/02/15/94b5b23e-ea24-11e6-b82f-687d6e6a3e7c_story.html|archive-date=7 May 2019|author-link=Anna Fifield}}</ref> Клер Вун опишала една од огледалните експонати на Кусама дека може „да ве пренесе во тивкиот космос, во осамен лавиринт на пулсирачка светлина или до она што може да биде обвивка на левијатан со сипаници“.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|title=Immersed in Yayoi Kusama's Lonely Labyrinths and Infinite Worlds|last=Voon|first=Claire|date=23 February 2017|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163504/https://hyperallergic.com/359931/immersed-in-yayoi-kusamas-lonely-labyrinths-and-infinite-worlds/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Создавањето на овие чувства меѓу публиката било намерно. Се чини дека овие искуства се единствени за нејзината работа бидејќи Кусама сакала другите да сочувствуваат со неа во нејзиниот проблематичен живот.<ref name="auto1"/> Бедатри Д. Чоудхури опишала како Кусама, чувството на недоволна контрола во текот на нејзиниот живот, ја натерало, свесно или потсвесно, да контролира како другите го перцепираат времето и просторот кога влегуваат во нејзините експонати. Уметноста станала механизам за справување со Кусама.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|title=To Infinity and Beyond, Yayoi Kusama Grapples With Conventions|last=Choudhury|first=Bedatri D.|date=11 September 2018|work=[[Hyperallergic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507163459/https://hyperallergic.com/458734/to-infinity-and-beyond-yayoi-kusama-grapples-with-conventions/|archive-date=7 May 2019|accessdate=7 May 2019}}</ref> Во 1962 година, Кусама го создала своето дело ''Акумулација на поштенски марки, 63''. Средството што се користи се залепени етикети и мастило на хартија со димензии од 60,3 x 73,6 цм. Уметноста била донирана од Филип Џонсон на Одделот за цртежи и графики во Музејот на модерна уметност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/37248|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Кусама доживеала халуцинации од цвеќиња, точки и мрежи за време на нејзиното детство.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/learn/moma_learning/yayoi-kusama-accumulation-of-stamps-63-1962/|title=Yayoi Kusama. Accumulation of Stamps, 63. 1962|publisher=[[Museum of Modern Art]]|accessdate=2023-05-24}}</ref> Овие визии ја зафатиле нејзината околина, покривајќи сè, од тавани до прозорци и ѕидови. Таа ја видела истата шема како се шири за да го опфати нејзиното тело и целиот универзум.<ref name=":02" /> Борбата на Кусама со овие халуцинации, кои биле поврзани со нејзината ментална болест, влијаела на нејзиниот уметнички стил.<ref>{{Наведено списание|last=Wye|first=Pamela|last2=Zelevansky|first2=Lynn|last3=Hoptman|first3=Laura|last4=Tatehata|first4=Akira|last5=Munroe|first5=Alexandra|date=Winter 1998|title=Is She Famous Yet?|url=https://archive.org/details/sim_art-journal-uk_winter-1998_57_4/page/96|journal=Art Journal|volume=57|issue=4|page=96|doi=10.2307/777932|jstor=777932}}</ref> За да се справи со нејзината состојба, Кусама усвоила повторени форми во нејзината уметност, користејќи етикети и налепници купени во продавница. Таа не ја гледала својата уметност како цел сама по себе, туку како средство за справување со нејзината попреченост која потекнува од нејзиното детство. Процесот на повторување, евидентен во нејзините колажи, го отсликува нејзиниот уметнички пристап. Следствено, многу од нејзините уметнички дела носат наслови кои вклучуваат зборови како „акумулација“ и „бесконечност“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phillips.com/article/42826690/cycles-of-repetition-kusama-and-hesse|title=Cycles of Repetition: Kusama and Hesse|work=Phillips.com|accessdate=24 May 2023}}</ref> Уметничкиот критичар за ''австралискиот'' весник, Кристофер Ален, ја нарекол Кусама „еден од најодлучните уметници во светот“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theaustralian.com.au/arts/review/pompeiis-gold-magrittes-lovers-are-highlights-of-this-summers-exhibitions/news-story/fc0f12c3903bbb1e9d5badd28b591919|title=Pompeii's gold, Magritte's lovers are highlights of this summer's exhibitions (print: What's on show, here and abroad)|date=14–15 December 2024|work=[[The Weekend Australian]], Review|access-date=16 December 2024|pages=18–19}}</ref> == Дела и публикации == === Изведба === ''Парче одење'' од Кусама (1966), изведба што била документирана во серија од осумнаесет слајдови во боја, Кусама одела по улиците на Њујорк во традиционално јапонско [[кимоно]] додека држела [[Чадор|чадор за сонце]]. Кимоното предложило традиционални улоги за жените според јапонскиот обичај. Чадорот за сонце, сепак, бил направен да изгледа неавтентично, бидејќи всушност бил црн чадор, надворешно обоен бело и украсен со лажни цвеќиња. Кусама одела по ненаселени улици во непозната потрага. Таа потоа се свртила и плачела без причина, а на крајот се оддалечила и исчезнала од погледот. Оваа изведба, преку асоцијацијата на кимоното, ги вклучило стереотипите со кои продолжиле да се соочуваат азиско-американските жени. Меѓутоа, како авангарден уметник кој живее во Њујорк, нејзината ситуација го сменила контекстот на фустанот, создавајќи крос-културна амалгамација. Кусама можела да го истакне стереотипот во кој нејзината бела американска публика ја категоризирал, покажувајќи ја апсурдноста на културното категоризирање на луѓето во најголемиот сад за топење на светот.<ref>{{Наведено списание|last=Schultz|first=Stacy E.|year=2012|title=Asian American Women Artists: Performative Strategies Redefined|journal=Journal of Asian American Studies|volume=15|issue=1|pages=105–27|doi=10.1353/jaas.2012.0000}}</ref> === Филм === Во 1968 година, заедничкото дело на Кусама и Џуд Јалкут'', Кусама е самоуништување,'' освоило награда на Четвртиот меѓународен натпревар за експериментален филм во Белгија<ref name="FilmInt">{{Наведена мрежна страница|url=http://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|title=Yayoi Kusama: The Orgy of Self Obliteration|last=Foster|first=Gwendolyn Audrey|date=18 October 2013|work=[[Film International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080535/https://filmint.nu/yayoi-kusama-the-orgy-of-self-obliteration/|archive-date=15 July 2022|accessdate=3 March 2021}}</ref> и на Вториот филмски фестивал во Мериленд и втората награда на филмскиот фестивал Ен Арбор. Експерименталниот филм од 1967 година, кој Кусама го продуцирала и глумела, ја прикажува Кусама како слика точки на сè околу неа, вклучувајќи ги и телата.<ref name="FilmInt" /> Во 1991 година, Кусама глумела во филмот ''Декаденција во Токио'', по сценарио и режија на Рју Мураками, а во 1993 година, таа соработувала со британскиот музичар [[Питер Гејбриел]] на инсталација во Јокохама.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|title=All about Eve|last=Ridey|first=Roger|date=23 October 2011|work=[[The Independent]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/life-style/all-about-eve-1276727.html|archive-date=7 May 2022}}</ref> === Мода === Во 1968 година, Кусама ја основала Кусама Фешн Компани и почнала да продава авангардна мода во „Кусама Корнер“ во Блумиингсдејл.<ref>Midori Matsui, [http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml "Interview: Yayoi Kusama, 1998"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220512103923/http://www.indexmagazine.com/interviews/yayoi_kusama.shtml|date=12 May 2022}} ''[[index Magazine]]''.</ref> Во 2009 година, Кусама дизајнирала мобилен телефон во облик на чанта со наслов ''Рачна чанта за патување во вселената, Мојот прстен за кученце'', телефон со розови точки во придружниот држач во облик на куче и црвено-бел телефон со точки во огледална кутија со точки наречена ''Обсесија со точки, Целосна среќа со точки'', за јапонскиот гигант за мобилна комуникација КДДИ корпорација брендот „иида“. Секој телефон бил ограничен на 1.000 парчиња. Во 2011 година, Кусама создала уметнички дела за шест сјаеви за усни со ограничено издание од Ланком.<ref>Emili Vesilind (24 May 2011), [http://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html Lancôme collaborates with Japanese artist Yayoi Kusama on new Juicy Tubes] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220620151933/https://latimesblogs.latimes.com/alltherage/2011/05/lanc%C3%B4me-collabs-with-one-of-japans-marquee-artists-on-new-juicy-tubes.html|date=20 June 2022}} ''[[Los Angeles Times]]''.</ref> Истата година, работела со Марк Џејкобс (кој го посетил нејзиното студио во Јапонија во 2006 година) на линија производи на [[Louis Vuitton|Луј Витон]],<ref>{{Наведени вести|url=http://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|title=Vuitton And Kusama|work=British Vogue|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080533/https://www.vogue.co.uk/gallery/louis-vuitton-unveils-yayoi-kusama-collection|archive-date=15 July 2022}}</ref> вклучувајќи кожни производи, готови за носење, додатоци, чевли, часовници и накит.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|title=Marc Jacobs Recruits Yayoi Kusama for Latest Louis Vuitton Collaboration|last=Binlot|first=Ann|date=9 January 2012|publisher=BLOUINARTINFO|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031164246/http://www.blouinartinfo.com/news/story/755503/marc-jacobs-recruits-yayoi-kusama-for-latest-louis-vuitton-collaboration|archive-date=31 October 2013}}</ref> Производите станале достапни во 2012 година во поп ап продавница во Сохо, која била украсена со заштитниот знак на Кусама како пипала и точки. На крајот, ширум светот биле отворени уште шест поп-ап продавници. На прашањето за нејзината соработка со Марк Џејкобс, Кусама одговорила дека „неговиот искрен однос кон уметноста“ е ист како и нејзиниот.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=11 March 2017}}</ref> Луј Витон создал втор сет на производи во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/louis-vuitton-yayoi-kusama-collaboration-1235448193/|title=Louis Vuitton Goes Big With Yayoi Kusama Collaboration|last=Socha|first=Miles|date=19 December 2022|work=[[Women's Wear Daily]]|language=en-US|accessdate=15 January 2023}}</ref> === Пишување === Во 1977 година, Кусама објавила книга со песни и слики со наслов ''7''. Една година подоцна, се појавил нејзиниот прв роман ''Менхетен самоубиец'' . Помеѓу 1983 и 1990 година, таа ги завршила романите ''Грото на Хастлер на улицата Кристофер'' (1983), ''Горењето на црквата Свети Марко'' (1985), ''Помеѓу небото и земјата'' (1988), ''Вудсток Фалус секач'' (1988), ''Болен лустер,'' (1) ''Двојно самоубиство во Сакурагазука'' (1989) и ''Ангели во Кејп Код'' (1990), заедно со неколку изданија на списанието ''СМ Снајпер'' во соработка со фотографот Нобујоши Араки.<ref name="QAG"/> Нејзиниот најнов писателски потфат ја вклучува нејзината автобиографија ''Инфинити Нет'' <ref>{{Наведена книга|title=Infinity Net|last=Kusama|first=Yayoi|publisher=Tate|year=2003}}</ref> објавена во 2003 година, која го прикажува нејзиниот живот од растењето во Јапонија, нејзиното заминување во Соединетите држави и нејзиното враќање во нејзината родна земја, каде што сега живее. ''Во книгата'' вклучува поезија на уметникот и фотографии од нејзините изложби. Во октомври 2023 година, Кусама се извини за голем број расистички коментари против [[црнци]]те во нејзиното пишување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.artnet.com/art-world/yayoi-kusma-racism-sfmoma-2378803|title=Yayoi Kusama Apologizes as Her Previous Racist Writings Surface, Clouding Her New San Francisco Museum Show|last=Cascone|first=Sarah|date=16 October 2023|work=[[Artnet]]|language=en-US|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/yayoi-kusama-apology-racist-book_n_652f1d78e4b00565b621dc76|title=Japanese Artist Yayoi Kusama Apologizes For Past Racist Comments|last=O'Connor|first=Lydia|date=18 October 2023|work=[[HuffPost]]|language=en|accessdate=7 November 2023}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2023/10/17/arts/design/kusama-apologizes-racist-san-francisco.html|title=Yayoi Kusama Apologizes for Past Racist Remarks|last=Pogrebin|first=Robin|date=17 October 2023|work=[[The New York Times]]|access-date=7 November 2023|author-link=Robin Pogrebin}}</ref> === Комисии === Досега, Кусама има завршено неколку големи скулпторски провизии на отворено, претежно во форма на монструозни растенија и цвеќиња со светли нијанси, за јавни и приватни институции, вклучувајќи го и ''Pumpkin'' (1994) за Општинскиот музеј на уметноста во Фукуока ; ''Визионерските цвеќиња'' (2002) за Музејот на уметноста на градот Матцумото; ''Цумари во Блум'' (2003) за станицата Мацудаи, Ниигата; ''Црвена тиква'' (2006) за градот Наошима, Кагава; ''Здраво, Ањанг со љубов'' (2007) за паркот Пјонгва (сега познат како парк на Светскиот куп ), Ањанг; и ''Химната на животот: Лалиња'' (2007) за паркот Беверли Гарденс во Лос Анџелес. Во 1998 година, таа реализира мурал за ходникот на метро станицата Гаре до Ориенте во Лисабон. Заедно со овие монументални дела, таа има произведено помали парчиња на отворено, вклучувајќи ги ''Ки-Чан'' и ''Рју-Чан'', пар кучиња со точки. Сите надворешни работи се излеани во високо издржлива пластика засилена со фиберглас, а потоа насликани во уретан до сјајно совршенство. [[Податотека:Yayoi_Kusama_Pumpkin.jpg|мини| Јајои Кусама „Тиква“, Хамилтон принцеза и плажа клуб, [[Хамилтон (Бермуда)|Хамилтон, Бермуди]]]] Во 2010 година, Кусама дизајнирала автобус во стилот на Градски патики, кој го нарекла ''Мизутама Ранбу (Див танц со точки)'' и чија рута патува низ нејзиниот роден град Мацумото.<ref name="QAG"/> Во 2011 година, таа била нарачана да ја дизајнира предната корица на милиони џебни мапи на лондонското метро; резултатот е насловен ''Фестивал на точки во Лондон'' (2011). Коинцидира со изложбата на делата на уметникот во Музејот на американската уметност Витни во 2012 година, {{Convert|120|ft}} репродукција на сликата на Кусама ''„Жолти дрвја“'' (1994) опфати станбена зграда во изградба во Метпакинг округот во Њујорк.<ref>Laura Kusisto (2 August 2012), [https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 'Yellow Trees' Growing] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230925031041/https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443687504577565621696659662 |date=2023-09-25 }} ''[[The Wall Street Journal]]''.</ref> Истата година, Кусама ја замислила нејзината инсталација на подот ''Thousands of Eyes'' како комисија за новиот суд на кралицата Елизабета II, Бризбејн . == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кусама, Јајои}} [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Јапонски уметници]] [[Категорија:Модерни уметници]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] 5pbf4sjvqtl3czw9nwwzlnz0ntkfrri 0 1363554 5623163 5330734 2026-09-02T23:45:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623163 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|име=Ефрем Кулаков - Фемо|image_name=Фемо Кулаков.jpg|роден-дата=10 мај 1925 година|починал-дата=18 септември 1944 година|починал-место=помеѓу селото Марена и Кавадарци|татко=Ристо Кулаков|народност=Македонец}} '''Ефрем Ристо Кулаков''' познат ѝ како '''Фемо Кулаков''' ({{Роден на|10|мај|1925}} во {{роден во|Неготино}} — {{Починат на|18|септември|1944}} во {{Починат во|Кавадарци}}) — македонски партизан, учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejnegotino.mk/Nastani.aspx?id=1&n=4036|title=Музеј на град Неготино|work=www.muzejnegotino.mk|accessdate=2025-02-09}}</ref> == Животопис == Таткото на Ефрем-Фемо, Ристо бил шивач во Неготино. По завршувањето на основното училиште во Неготино, Ефрем бил запишан во кавадаречката гимназија. Таму Фемо создава другари меѓу средношколците и учествува со нив во сите младински акции против [[Окупација на Македонија во Втората светска војна|окупаторот]]. Во исто време во Неготино бил опфатен од МК на [[КПЈ]], а во првата половина од 1942 година бил примен за член на [[СКОЈ]] во гимназијата во [[Кавадарци]]. Како скоевец целосно се предал на младинското движење и набргу станал секретар на скоевската група во гимназијата.<ref name=":0" /> Се истакнал во ширењето на вистината за окупаторите и со својата скромност и пристапност се здобил со симпатии кај младината. На 29 јули 1944 година со група од 43 активисти и симпатизери од [[Неготино]] заминува на [[Кожуф]], каде што е распределен во [[Втора македонска ударна бригада|Втората македонска ударна бригада]]. Неговата активност во Неготино и Кавадарци му е позната на штабот на Втората, а подоцна и на штабот на [[Десетта македонска ударна бригада|Десеттата бригада]], така што е поставен за заменик политички комесар и партиски раководител на чета.<ref name=":0" /> Во борбите што ги води Х-та бригада, се истакнал како храбар и примерен борец и раководител. Во септември 1944 година од составот на 23-от ловечки полк Германците формирале борбена група за напад на Кавадарци. Напредувањето на оваа група на 17 септември во реонот меѓу [[Марена]] и Кавадарци го запираат храбрите борци на Х-та бригада. Утрото на 18 септември 1944 година, германската борбена група извршува силен напад на позициите на бригадата, која откако храбро им се спротивставува е принудена да отстапи кон [[Моклишки манастир|Моклишко]]. Во таа борба со надмоќниот непријтел Фемо бил погоден од куршум и после неколку часа подлегнал на повредите.<ref name=":0" /> Денес детската градинка во Неготино го носи името “Фемо Кулаков“.<ref name=":0" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://negotino.gov.mk/%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%84%D0%B5%D0%BC%D0%BE-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B2%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%BE/|title=Градинката Фемо Кулаков набави нова опрема за попријатен престој на децата - Општина Неготино|date=2024-12-20|language=mk-MK|accessdate=2025-02-09|archive-date=2025-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122212113/https://negotino.gov.mk/%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%84%D0%B5%D0%BC%D0%BE-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B2%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%BE/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кулаков, Ефрем}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] bpgau7cdell9qof9dd89dnklcbehea0 0 1364210 5623200 5552074 2026-09-03T07:43:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623200 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер|name=Зоран Јанкович|image=Novinarska konferenca - 9.1.2023 - Zoran Janković (cropped).jpg|caption=Јанкович во 2023|office=[[List of mayors of Ljubljana|Градоначалник на Љубљана]]|term_start=11 април 2012|term_end=|deputy=Алеш Черин|predecessor=Алеш Черин {{small|вршител на должноста}}|successor=|term_start1=17 ноември 2006|term_end1=21 декември 2011|deputy1=Алеш Черин|predecessor1=Даница Симшич|successor1=Алеш Черин {{small|вршител на должноста}}|birth_date={{Birth date and age|1953|01|01|df=y}}|birth_place=[[Сараорци]], [[Социјалистичка Република Србија|ПР Србија]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|ФПР Југославија]]|party=[[Независен (politician)|Независен]] {{small|(пред 2006)}}<br />[[Листа Зоран Јанковиќ]] {{small|(2006–2011)}}<br />[[Позитивна Словенија]] {{small|(2011–2018)}}<br />[[Листа Зоран Јанковиќ]] {{small|(од 2018)}}|spouse=Мија Јанкович|children=Јуре<br />Дамјан|alma_mater=Универзитет во Љубљана}} '''Зоран Јанкович''' (роден на 1 јануари 1953 година) е словенечки бизнисмен и политичар кој моментално ја извршува функцијата на градоначалник на Љубљана од април 2012 година. Тој претходно бил градоначалник од 2006 до 2011 година. Јанкович станал познат во 1997 година како претседател на словенечката малопродажна компанија Меркатор. Во октомври 2011 година, тој ја основал партијата Позитивна Словенија, која освоила мноштво гласови на предвремените парламентарни избори во Словенија во 2011 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sta.si/vest.php?s=a&id=1702566|title=Positive Slovenia Surprise Winner of Election (II)|date=4 December 2011|publisher=Slovenian Press Agency|access-date=2025-02-17|archive-date=2014-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419025755/http://www.sta.si/vest.php?s=a&id=1702566|url-status=dead}}</ref> Неговата улога како градоначалник престанала на 21 декември 2011 година, кога станал пратеник во Народното собрание. Откако Јанкович не успеал да биде избран за премиер во Народното собрание, тој повторно бил избран за градоначалник на [[Љубљана]] и повторно ја презел улогата на 11 април 2012 година.<ref name="STA2012-04-11">{{Наведени вести|url=http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1746295|title=Janković Sworn in as Ljubljana Mayor Again|date=11 April 2012|work=English Service: News|publisher=Slovenian Press Agency}}</ref> Јанкович бил првиот градоначалник на Љубљана кој имал два мандати од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. == Ран живот == Јанкович бил роден во селото Сараорци во близина на градот [[Смедерево]] во [[Србија]], кој тогаш бил дел од [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]], од татко [[Срби]]н и мајка [[Словенци|Словенка]]. Неговите родители се преселиле во Словенија барајќи подобар живот, а нивниот син го оставиле во сиромаштија кај баба му во Сараорци. Во тоа време се родила неговата сестра Јагода. По завршувањето на четврто одделение во неговото основно училиште во 1964 година се преселил во [[Љубљана]] за да можел да учи англиски наместо руски. Во тоа време, тој не знаел словенечки јазик. Во Љубљана учел во основното училиште „Валентин Водник“ во Шишка и во основното училиште „Кете и Мурн“ во Кодељево во последно одделение. Потоа, учел во гимназијата Пољане, каде го научил францускиот јазик. Таму ја запознал својата сопруга Мија, братучетка на Грегор Вирант, кој подоцна станал влијателен политичар. Во 1971 година успешно влегол во [[Економски факултет (Љубљана)|Економскиот факултет]] во Љубљана, на кој дипломирал во 1980 година со тезата „Тркала на земјоделски производи-дилери во нашата земја“ ({{Langx|sl|Prekupčevalci s kmetijskim blagom pri nas}}). За време на студирањето изградил куќа со парите што ги заработил работејќи во АМД Мосте (Авто-мото друштво Мосте), со книговодство и со карго превоз. Во 1974 година се оженил со Мија и подоцна со неа имал две деца, Дамијан и Јуре.<ref name="Mladina">{{Наведени вести|url=http://www.mladina.si/91503/nar-kdo_je_kdaj--vanja_pirc/|title=Zoran Janković|last=Vanja Pirc|publisher=Mladina|year=2004}}</ref> == Кариера како менаџер == Јанкович ја започнал својата кариера во 1978 година во инвестицискиот сектор на Пошта Словенија<ref name="Finance">{{Наведени вести|url=http://www.finance.si/intervju.php?id=25|title=Zoran Janković, župan Ljubljane|publisher=Finance.si|year=2009|language=sl|trans-title=Zoran Janković, the Mayor of Ljubljana}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (што е недоволна информација, бидејќи во тоа време поштенските, телефонските и телеграфските услуги сè уште биле обединети во рамките на ПТТ Словенија со неколку регионални филијали на ПТТ и не било јасно во која од овие организации бил вработен Јанкович).<ref name="Pošta Slovenije">{{Наведени вести|url=http://www.posta.si/opis-storitve/554/Posta-nekoc|title=Pošta nekoč, Obdobje druge Jugoslavije in nadaljnji razvoj pošte pri nas|publisher=posta.si|language=sl|trans-title=Postal service in the past, the period in the second Yugoslavia and further development of postal service|access-date=2025-02-17|archive-date=2013-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509000446/http://www.posta.si/opis-storitve/554/Posta-nekoc|url-status=dead}}</ref> Од 1979 до 1984 година бил застапник на компанијата Грич Загреб, а во 1984 година бил назначен за вршител на должноста директор на туристичко-трговската компанија Меркатор Инвеста. Бидејќи компанијата го спонзорирала кошаркарскиот клуб [[КК Олимпија|„Смелт Олимпија“]], тој станал и потпретседател на клубот.<ref name="Mladina"/> Подоцна, тој станал генерален директор на компанијата.<ref name="Mladina" /> По спојувањето на Меркатор Инвеста и Меркатор Инженеринг во 1988 година, тој не бил назначен за директор на заедничката компанија, и затоа си заминал. Од 1988 до 1990 година бил заменик-директор на СОЗД Емона и в.д. директор на Емона-ВПС. Во декември 1988 година преживеал тешка сообраќајна несреќа, без поголеми повреди.<ref name="Mladina" /> Во 1990 година, бидејќи не бил назначен за директор на Емона, ја основал компанијата за градежништво и внатрешен дизајн "Електа" и останал нејзин директор до 1997 година. Се преселил во [[Головец (четврт)|Головец]] каде што многу џогирал. Електа спонзорирала неколку јуниорски спортски тимови. Јанкович станал главен спонзор во 1992 година и претседател на ракометниот клуб [[РК Крим|Крим]], кој подоцна бил преименуван во РК Крим Електа. Клубот направил извонреден напредок и повеќе години го победувал националниот ракометен куп. Во 1995 година Јанкович се повлекол од улогата како претседател на клубот поради неговото незадоволство од градската љубљанска поделба на пари на клубовите.<ref name="Mladina" /><ref name="Krim">{{Наведени вести|url=http://www.rtvslo.si/sport/zgodbe/liga-prvakinj-v-rokometu/174|title=Liga prvakinj v nogometu|publisher=MMC RTV Slovenia|year=2008|language=sl|trans-title=The League of Handball Champions}}</ref> Во 1996 година станал претседател на Ракометната федерација на Словенија. Тој ја задржал таа позиција до 2004 година.<ref name="Mladina" /> Во 1995 година, Јанкович успешно влегол во Надзорниот одбор на Меркатор како претставник на Словенечкото друштво за компензација ({{Јаз|sl|Slovenska odškodninska družba}}, СОД), кое во тоа време било предводено од страна на Тоне Роп, кој бил тогашниот словенечки министер за труд и претседател на Либералната демократија на Словенија (ЛДС). Според информации од магазинот Младина, главниот лобист за влезот на Јанкович во Меркатор бил Питер Ригл, кој исто така бил член на ЛДС.<ref name="MlaMerc">{{Наведени вести|url=http://www.mladina.si/94792/slo--mercatorgate-vanja_pirc/|title=Politično imenovanje ali razrešitev|last=Vasja Pirc|date=4 December 2005|publisher=Mladina|language=sl|trans-title=A Political Appointment or a Dismissal}}</ref> Во 1997 година, откако Надзорниот одбор на словенечката малопродажна компанија Меркатор го сменил [[Казимир Живко Прегељ]] од улогата на претседател, делумно поради долгот на компанијата од 2,5 милијарди [[Словенечки толар|толари]], одборот го назначил Јанкович како нов директор. Во 2002 година била објавена снимка на ПОП ТВ, на која била покажано како Роп се карал со Јанкович за како тој самиот му овозможил на Јанкович да влезе во Меркатор. И двајцата подоцна тврделе дека снимката била покажана надвор од контекст и дека се работело за влез во надзорниот одбор, а не станување претседател на компанијата. Според [[Миран Гослар]] и самиот Јанкович, назначувањето не било политички мотивирано, туку исклучиво од влијателни менаџери во Меркатор.<ref name="MlaMerc" /> Гослар изјавил дека ниту еден од тогашните политичари не го поддржал назначувањето на Јанкович.<ref name="MlaMerc"/> [[Податотека:Mercator_Brežice_-_plošča_temeljni_kamen.jpg|мини| Плочата до влезот на трговскиот центар [[Брежице]] Меркатор во спомен на поставувањето камен-темелник од Јанкович]] Влегувањето на Јанкович ја трансформирала компанијата Меркатор во најголема малопродажна компанија низ цела Словенија и една од најголемите во регионот. Компанијата презвела многу компании, почнувајќи од Клас во 1998 година, и многу други, меѓу кои најконтроверзно било презвемањето на Емона Меркур.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.cek.ef.uni-lj.si/u_diplome/kocjancic1359.pdf|title=Združitve in prevzemi v Sloveniji|last=Peter Kocjančič|date=May 2004|publisher=Faculty of Economy, University of Ljubljana|language=sl|trans-title=Diploma Thesis: Mergers and Take-Overs in Slovenia: Mercator Živila}}</ref> Во август 1999 година, првиот [[хипермаркет]] Меркатор бил отворен во Шишка. И покрај тоа што бил директор, Јанкович активно им помагал на своите вработени, на пример со средување на колички.<ref name="Mladina"/> Во декември 2000 година, Меркатор за прв пат ги отворил своите продавници во странство, во [[Пула]], Хрватска и [[Сараево]], Босна и Херцеговина, а во 2002 година, и најголемата продавница која била во [[Белград]], Србија.<ref name="Mladina" /> Во 1999 година, Јанкович станал член на управниот одбор во Трговско-индустриската комора на Словенија ({{Јаз|sl|Gospodarska zbornica Slovenije}}, {{Јаз|sl|GZS}}), каде што бил ценет како конструктивен и решителен.<ref name="Mladina"/> Во февруари 2001 година, Јанкович добил награда за извонредни економски и деловни достигнувања на ГЗС.<ref name="Mladina" /> Во септември 2001 година, во [[Дело (словенечки дневен весник)|Дело]] била објавена статија во која се опишувало како Електа била сериозно задолжена, не ги плаќала своите подизведувачи и дека остварувала профит од бизнисот со Меркатор. Биле поднесени неколку тужби, но подоцна биле повлечени. И покрај обвинувањата, Јанкович останал директор на Меркатор, а Електа си ги исполнила обврските. Во 2002 година, тој бил прогласен за менаџер на годината од страна на менаџерскиот магазин ''Менаџер''.<ref name="Mladina" /> Во 2003 година Јанкович го започнал својот втор мандат во Меркатор. За време на овој мандат тој активно се спротивставил на актот за ограничување на употребата на алкохол со кој се забранувала продажбата на алкохол на младите и на пијаните луѓе и продажбата на алкохол по 9.&nbsp;попладне. Тој, исто така, се спротивставил на затворањето на продавниците во недела, што било поддржано на референдум во септември 2003 година. Списанието Капитал му ја доделил титулата „Најдобар директор 2003“ ({{Јаз|sl|Naj direktor 2003}}). На крајот на 2003 година, Меркатор ја презвел [[Живила]]. Во јануари 2004 година, Словенија била домаќин на [[Европско првенство во ракомет за мажи 2004|Европското првенство во ракомет за мажи 2004 година]], и Јанкович ја објавил својата кандидатура за претседател на [[Европска ракометна федерација|Европската ракометна федерација]]. Отпрвин бил фаворит, но испаднал после првата рунда.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.rtvslo.si/sport/rokomet/ehf-jankovic-favorit-za-zmago/102634|title=EHF: Jankovič favorit za zmago|date=5 May 2004|publisher=MMC RTV Slovenia|language=sl|trans-title=EHF: Janković a Favourite for the Win}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslo.si/sport/rokomet/jankovic-ne-bo-predsednik-ehf-a/102657|title=Janković ne bo predsednik EHF-a|date=7 May 2004|publisher=MMC RTV Slovenia|language=sl|trans-title=Janković Won't be the President of EHF}}</ref> Во 2005 година, СОД и КАД ({{Јаз|sl|Kapitalska družba}}) продале речиси 30% од Меркатор на два добавувачи на Меркатор, Истрабенц и [[Пивара Лашко]]. На 15 ноември 2005 година, новите сопственици не заслужено го смениле Јанкович од неговата позиција и го назначиле [[Жига Дебељак]], кој бил финансиски директор на Горење.<ref name="Finance"/> Јанкович подоцна го обвинил премиерот Јанез Јанша дека имал заговор за да се постигне негова смена како дел од политичкиот договор со новите сопственици на Меркатор. == Градоначалник на Љубљана == [[Податотека:Angela_Merkel_in_Slovenia_2011_(08).jpg|мини| [[Борут Пахор]], [[Ангела Меркел]] и Јанкович во Градското собрание на Љубљана, 30 август 2011 година]] Во септември 2006 година, Јанкович ја објавил својата желба да се кандидира за улогата на градоначалник на [[Љубљана]] како независен кандидат. Бил избран со убедлива победа во првиот круг на 22 октомври 2006 година, со речиси 63% од гласовите на народот. Неговата листа освоила 23 од 45 места во градскиот совет, практично гарантирајќи ја стабилноста на неговата администрација. Тој ја презел улогата на 17 ноември 2006 година. Јанкович имал голем број на предизборни ветувања – вклучувајќи го и најистакнатото, зградата на стадионот Стожице, која што во тоа време била нов централен фудбалски стадион и затворена спортска арена, која била изградена во 2010 година, и со кое што се решило децениското прашање Љубљана да нема такви објекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.siol.net/sportal/nogomet/2010/08/stozice_odpirajo_vrata_2_del.aspx|title=Vse (p)o odprtju štadiona v Stožicah|date=11 August 2010|publisher=Siol.net|accessdate=14 December 2011}}</ref> На 10 октомври 2010 година, Јанкович повторно бил избран за уште еден 4-годишен мандат, овој пат добивајќи речиси 65% од гласовите на народот. Неговата листа освоила 25 од 45 места во градскиот совет. Центарот на Љубљана бил значително редизајниран за време на неговите мандати и затворен за сообраќај. Но, долгот на Градската општина Љубљана значително се зголемила, и многу ветувања не биле реализирани или биле само делумно реализирани.<ref name="Dnevnik2012-02-23">{{Наведени вести|url=http://www.dnevnik.si/novice/slovenija/1042511898|title=Šestletna zapuščina Jankovića: Veliko projektov je ostalo nedokončanih|date=23 February 2012|work=Dnevnik.si|language=sl|trans-title=Six-year Legacy of Janković: Many Projects Have Remained Unfinished|access-date=2025-02-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115330/http://www.dnevnik.si/novice/slovenija/1042511898|url-status=dead}}</ref> За време на неговиот мандат како градоначалник на Љубљана, дневниот весник ''[[Finance (весник)|„Фајненс“]]'' го обвинил Јанкович дека ги злоупотребувал своите овластувања како градоначалник на Љубљана за да можел да создаде економски придобивки кои би служеле на неговите синови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslovenija.si/slovenija/od-travnika-do-logisticnega-centra-s-pomocjo-zorana-jankovica/232590|title=Od travnika do logističnega centra s pomočjo Zorana Jankovića? :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija|publisher=Rtvslovenija.si|accessdate=10 December 2011}}</ref> Јанкович ги отфрлил овие обвинувања како целосно лажни и засновани на имагинацијата на новинарите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ibn.si/articles/detail/5847|title=Janković zanika obtožbe|publisher=IBN.si|accessdate=9 January 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074649/http://www.ibn.si/articles/detail/5847|url-status=dead}}</ref> На прославата на втората победа на неговиот татко на локалните избори во Љубљана, неговиот помлад син Јуре Јанкович јавно се заканил дека ќе ја убиел новинарката ''за финансии'' Јака Еликан, која истражувала и пишувала за наводната корупција на семејството Јанкович и која била присутна на настанот; заканата била снимена од страна на новинарите и објавена во јавноста.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslo.si/crna-kronika/jure-jankovic-daj-ubij-tega/241348|title=Jure Janković: Daj, ubij tega :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija|publisher=Rtvslo.si|accessdate=10 December 2011}}</ref> Зоран Јанкович јавно реагирал на заканата со отфрлање каква било употреба на насилство и извинување за зборовите кажани од страна на неговиот син; во исто време, сепак, ја обвинил новинарката дека била претерано провокативна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zurnal24.si/elikan-opravicila-ne-sprejema-v-celoti-clanek-98074|title=Elikan opravičila ne sprejema v celoti – zurnal24|last=K. K./Ba. B./B. P.|publisher=Zurnal24.si|accessdate=10 December 2011}}</ref> По медиумските наводи за злоупотреба на власта на Јанкович за да можел да му создаде економски бенефит на неговиот син Јуре, формирана била Истражна комисија од страна на словенечкото национално собрание, на чело со пратеничката од опозицијата Аленка Јерај. Комисијата во завршниот извештај изјавила дека постои основано сомневање дека Зоран Јанкович го злоупотребувал своето овластување како градоначалник на Љубљана.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delo.si/novice/politika/jankovic-osumljen-da-je-zlorabljal-svoja-pooblastila.html|title=Janković osumljen, da je zlorabljal svoja pooblastila|publisher=Delo.si|accessdate=10 December 2011}}</ref> Во интервју за хрватскиот дневен весник ''Вечерњи лист'' во октомври 2010 година, Јанкович изјавил дека корупцијата не била значителен проблем во Словенија; оваа изјава предизвикала контроверзии во словенечките медиуми,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.finance.si/292225/Jankovi%E6-Ne-vem-ali-je-v-Sloveniji-sploh-korupcija/rss|title=Janković: Ne vem, ali je v Sloveniji sploh korupcija – Slovenija|date=17 October 2010|publisher=Finance.si|language=sl|trans-title=Janković: I'm Not Sure, Whether There's Corruption in Slovenia at All|accessdate=14 October 2011}}</ref> и предизвикала негативен јавен одговор од страна на Комисијата за спречување на корупцијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/kot-da-partizanov-leta-1965-ne-bi-bilo-vec-na-oblasti.html|title=Kot da partizanov leta 1965 ne bi bilo več na oblasti|date=4 December 2011|publisher=Delo.si|accessdate=15 December 2011}}</ref> == Влегување во националната политика == [[Податотека:Janez_Janša_meeting_with_parliamentary_parties_leaders.jpg|мини|Јанкович на средба со словенечкиот премиер Јанез Јанша и други парламентарни лидери, 5 март 2012 г.]] На 11 октомври 2011 година, Јанкович ја објавил својата кандидатура за премиер со сопствената партија, Позитивна Словенија, за „да направи подобар свет за сите Словенци, надвор од сегашните политички доктрини и практики“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.siol.net/novice/slovenija/2011/10/jankoviceva_stranka_naj_bi_se_imenovala_pozitivna_slovenija.aspx|title=Jankovićeva stranka naj bi se imenovala Pozitivna Slovenija – Planet|date=12 October 2011|publisher=Siol.net|accessdate=10 December 2011}}</ref> На прашањето што го натерало да се кандидира за словенечките парламентарни избори, Јанкович одговорил дека неговата конечна одлука била донесена од страна на неговата сопруга која инсистирала тој да се кандидирал за да ги заштителе нивните деца од неправеден прогон.<ref>{{Наведено видео|url=http://tvslo.si/predvajaj/pogledi-slovenije/ava2.122823508/#ava2.118884445;;|title=Pogledi Slovenije|date=20 October 2011|publisher=RTV Slovenia}}</ref> Изјавата била дадена во однос на комисијата формирана од словенското Народно собрание со цел да се истражи наводната злоупотреба на власта од страна на Јанкович како градоначалник на Љубљана; неговите два синови биле повикани да сведочат во комисијата, и двајцата го искористиле правото на молчење. Влијателниот истражувачки новинар [[Бојан Травен]] покренал теорија според која влегувањето на Јанкович во државната политика било условено од загриженоста за финансиската состојба на неговото семејство.<ref name="Traven">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslovenija.si/slovenija/pogledi-slovenije-druzina-jankovic-se-bori-za-prezivetje-za-svoj-obstoj-a-le-za-zdaj/268862|title=Pogledi Slovenije: Družina Janković se bori za preživetje. Za svoj obstoj. A le za zdaj.|last=Traven|first=Bojan|date=21 October 2011|publisher=MMC RTV Slovenia|language=sl|trans-title=Views of Slovenia: The Family Janković Fights for the Survival. For its Existence. But Only for Now.}}</ref> На 4 декември, Позитивна Словенија успешно победила на изборите со 28,51% од гласовите, со која што добила 28 места од вкупно 90 во Собранието. Во првите одговори Јанкович кажал дека победата на неговата партија била доказ дека Словенците сакале ефикасна држава и дека ќе се фокусирал на економски раст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslo.si/volitve-2011/zmagoviti-jankovic-vedno-bomo-na-razpolago-in-bomo-polagali-racune/272093|title=Zmagoviti Janković: Vedno bomo na razpolago in bomo polagali račune :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija|publisher=Rtvslo.si|accessdate=7 December 2011}}</ref> Набргу откако станале достапни неофицијалните резултати, тој изјавил дека ќе ги поканел сите партии на коалициски разговори. Аналитичарите предвиделе дека најверојатната коалиција ќе се состоела од Позитивна Словенија (ПС), Социјалдемократите (СД), Граѓанската листа на Грегор Вирант (ЛГВ) и Демократската партија на пензионерите на Словенија (ДеСУС).<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/04/slovenia-election-ljubljana-mayor-wins|title=Slovenia election: Ljubljana's mayor takes surprise victory|last=Reuters|date=4 December 2011|work=The Guardian|access-date=7 December 2011|location=UK}}</ref> На 5 јануари 2012 година, претседателот [[Данило Тирк]] го предложил Јанкович како кандидат за формирање влада на Националното собрание. Два дена пред закажаното гласање, Словенечкото здружение на новинари и коментатори, кое било второто најголемо словенечко здружение во државата, издало соопштение во кое се изразувало загриженост дека Јанкович може да ја злоупотреби својата моќ како премиер со ограничувањето на слободата на медиумите преку заплашување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslo.si/slovenija/znp-bo-zoran-jankovic-kazensko-preganjal-novinarje-tudi-kot-premier/274390|title=ZNP: Bo Zoran Janković kazensko preganjal novinarje tudi kot premier? :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija|date=19 October 2011|publisher=Rtvslo.si|accessdate=9 January 2012}}</ref> Коалициониот договор помеѓу PS, SD, LGV и DeSUS бил парафиран на 7 јануари.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sta.si/vest.php?id=1713133|title=Coalition Agreement Initialled, Final Decision Due Next Week|publisher=Slovenian Press Agency|access-date=2025-02-17|archive-date=2015-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150115163502/http://www.sta.si/vest.php?id=1713133|url-status=dead}}</ref> Меѓутоа, вечерта на 9 јануари, LGV објавил дека нема да го поддржува Јанкович како нов премиер, а исто така немал да се приклучи на неговата коалиција, поради големите разлики во програмите на нивните партии.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sta.si/vest.php?s=a&id=1713606|title=Virant List Says No to Janković and His Coalition (flash)|date=9 January 2012|publisher=Slovenian Press Agency|access-date=2025-02-17|archive-date=2015-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150115172557/http://www.sta.si/vest.php?s=a&id=1713606|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://24ur.com/novice/slovenija/bo-virantova-lista-izbrala-pot-levice-ali-desnice.html|title=Virant: Ne pripisujte nam večjega pomena, kot ga imamo|date=9 January 2012|work=24ur.com|publisher=Pro Plus d.o.o.|language=sl|trans-title=Virant: Do not Attribute Us Greater Importance Than We Have}}</ref> На 11 јануари Јанкович не бил избран како нов премиер од Националното собрание. На тајно гласање, неговата кандидатура добила само поддршка од 42 пратеници, два помалку од очекуваното пред гласањето, а четири помалку од апсолутното мнозинство кое било потребно за неговиот избор.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.finance.si/336537/Jankovi%C4%87u-ni-uspelo|title=Jankoviću ni uspelo|date=11 January 2012|publisher=Finance.si|language=sl|trans-title=Janković Has Failed}}</ref> По изборот на Јанез Јанша како премиер во вториот круг од гласањето, Позитивна Словенија станала опозициска партија. Кога Јанкович бил избран во Народното собрание, неговата улога како градоначалник на Љубљана престанала поради некомпатибилност од страна на двете функции. Во февруари Јанкович објавил дека ја донесол одлуката повторно да се кандидира за улогата градоначалник на Љубљана.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslo.si/slovenija/zoran-jankovic-bo-kandidiral-za-zupana-ljubljane/277849|title=Osem se jih bo potegovalo za županski stol Ljubljane|work=Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija|accessdate=2 October 2014}}</ref> Тој учествувал на дополнителниот избор за градоначалник на Љубљана на 25 март 2012 година и бил избран за продолжение на вториот мандат со 61% од гласовите. Повторно го презел раководството на градскиот совет на 11 април 2012 година.<ref name="STA2012-04-11"/> На 19 април, тој бил заменет од страна на поранешната атлетичарка Аленка Бикар.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sta.si/vest.php?s=a&id=1749371|title=National Assembly Appoints Substitute MP for Janković|date=19 April 2012|work=English Service: News|publisher=Slovenian Press Agency}}</ref> На 17 јануари 2013 година, Аленка Братушек го заменила Јанкович како претседател на партијата Позитивна Словенија, откако Јанкович привремено се откажал од сите функции во партијата по наводите кои биле изнесени од страна на официјалниот извештај на Комисијата за спречување на корупцијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pozitivnaslovenija.si/ekipa/alenka-bratusek-1|title=Alenka Bratušek|accessdate=2 October 2014|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006091804/http://pozitivnaslovenija.si/ekipa/alenka-bratusek-1|url-status=dead}}</ref> На 26 април 2014 година, Зоран Јанкович повторно бил изгласан како претседател на партијата со 422 гласа од 763 гласачи; неговата единствена противкандидатка Аленка Братушек добила 338 гласа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pozitivnaslovenija.si/n-11186-zoran-jankovic-je-predsednik-pozitivne-slovenije|title=Pozitivnaslovenija.si - Zoran Janković je predsednik Pozitivne Slovenije|accessdate=2 October 2014|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006065433/http://www.pozitivnaslovenija.si/n-11186-zoran-jankovic-je-predsednik-pozitivne-slovenije|url-status=dead}}</ref> На 29 април 2014 година, Братушек поднела оставка од Позитивна Словенија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtvslo.si/slovenija/bratuskova-izstopila-iz-ps-ja-volitve-ob-dogovoru-mogoce-ze-pred-poletjem/335699|title=Bratuškova izstopila iz PS-ja. Volitve ob dogovoru mogoče že pred poletjem.|date=29 April 2014|publisher=Rtvslo.si}}</ref> и исто така ја објавил својата оставка како премиер, која ќе стапила на сила на 5 мај 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delo.si/novice/politika/alenka-bratusek-s-ponedeljkom-zapusca-premierski-stolcek.html|title=Alenka Bratušek s ponedeljkom zapušča premierski stolček|publisher=Delo.si|accessdate=2014-05-04|archive-date=2014-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140503132945/http://www.delo.si/novice/politika/alenka-bratusek-s-ponedeljkom-zapusca-premierski-stolcek.html|url-status=dead}}</ref> Таа станала првиот словенечки премиер што поднела оставка од улогата; нејзината оставка стапила на сила на 8 мај,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delo.si/novice/politika/konec-vlade-alenke-bratusek.html|title=Konec vlade Alenke Bratušek|publisher=Delo.si|accessdate=2014-05-08}}</ref> а потоа на 31 мај 2014 година формирала своја партија Алијанса на Аленка Братушек (''Завезништво Аленке Братушек''; '''ЗаАБ'''). == Јавна перцепција == [[Податотека:Reception_to_mark_National_Unity_Day_-_Vladimir_Putin_and_Zoran_Janković.jpg|мини| Јанкович со рускиот претседател [[Владимир Путин]], 4 ноември 2017 година]] Низ своето присуство во јавниот живот, Јанкович бил заглавен во скандали. Ова го тврделе неговите клеветници и го признавале неговите симпатизери. Последните велеле дека иако секој политичар бил корумпиран, барем Јанкович бил „човек од акција“ и конечно направил нешто за жителите на Љубљана.<ref name="Dnevnik2012-02-23"/> Ова обично се однесувало на тоа дека тој го изградил стадионот Стожице. Неговите противници, сепак, посочувале дека тој тоа го изградил со пари на даночните обврзници и дека неговото семејство и компаниите во нивната сопственост имале корист од многу милиони од бекхендери платени од градежните изведувачи кои биле ангажирани да го изградат, додека подизведувачите не биле платени за нивната работа, наводно поради недостиг на средства.<ref name="winkler1">{{Наведени вести|url=http://diepresse.com/home/meinung/dejavu/717680/Slowenien_Wo-die-Vergangenheit-der-Zukunft-im-Wege-steht|title=Slowenien: Wo die Vergangenheit der Zukunft im Wege steht|last=Winkler|first=Hans|date=19 December 2011|publisher=Die Presse|language=de|trans-title=Slovenia: Where the Past Stands in the Way of the Future}}</ref> Во 1998 година, левиот либерален магазин ''Младина'' го обвинил Јанкович дека го искористил своето влијание како бизнисмен за да обезбеди учество на својот помлад син на пролетните државни испити од матурата, иако прво било потребно да се положат два повторни испити.<ref name="Mladina"/> Во октомври 2011 година, цела епизода од политичкото ток шоу ''Погледи Словенија'', која била емитувана од националната телевизија РТВ Словенија, била фокусирана на наводниот непотизам од страна на Јанкович.<ref name="Traven"/> Тој бил мета на сатира, особено од страна на популарниот комичар Денис Авдиќ.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.primorske.si/Priloge/7--Val/Denis-Avdic--Tri-ure-politike-za-40-sekund-smeha.aspx|title=Denis Avdić: Tri ure politike za 40 sekund smeha|last=Dolenc|first=Ilona|date=30 December 2011|publisher=Primorske novice|language=sl|trans-title=Denis Avdić: Three Hours of Politics for 40 Seconds of Laughter|access-date=2025-02-17|archive-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407030408/http://www.primorske.si/priloge/7--val/denis-avdic--tri-ure-politike-za-40-sekund-smeha.aspx|url-status=dead}}</ref> Во мај 2012 година се дознало дека словенечката даночна управа истражувала како 400 илјади од 15-те милиони евра, кои Градот Љубљана ги платила на изведувачот на градежниот парк Стожице (ГРЕП), завршиле на сметката на компанијата ''КЛМ Наложбе'', која била во мнозинска сопственост на Зоран Јанкович.<ref name="klm1">{{Наведени вести|url=http://www.rtvslo.si/slovenija/obcinski-denar-koncal-pri-jankovicevem-klm-ju/283487|title=Občinski denar končal pri Jankovićevem KLM-ju|last=A. Č., An. Ma.|date=20 May 2012|access-date=23 May 2012|publisher=[[RTV Slovenija]]|language=sl}}</ref> Јанкович и неговиот син Јуре биле под истрага на даночните власти и полицијата во врска со кипарската компанија Блу Трејн, откако се дознало дека нејзин директор бил Јуре Јанкович.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.reporter.si/slovenija/ciprski-posli-jureta-jankovi%C4%87-direktor-za-en-dan/13135|title=Ciprski posli Jureta Jankovića: direktor za en dan|date=11 December 2012|work=Reporter.si|access-date=24 January 2013|agency=STA|language=sl|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055818/http://www.reporter.si/slovenija/ciprski-posli-jureta-jankovi%C4%87-direktor-za-en-dan/13135|url-status=dead}}</ref> Тој постојано се наведувал како еден од највлијателните луѓе во државата.<ref name="STARoundUp">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sta.si/vest.php?s=a&t=0&id=1591693|title=News Roundup – Monday, 3 January, until 3&nbsp;pm|date=3 January 2011|publisher=Slovenian Press Agency}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.finance.si/333681/Jankovi_najvplivnej%9Ai_mo%9Aki_Daki_eva_prva_%9Eenska|title=Janković najvplivnejši moški, Dakićeva prva ženska|work=Finance.si|publisher=Časnik Finance, d.o.o.|language=sl|trans-title=Janković the Most Influential Man, Dakić the First Woman}}{{Мртва_врска|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Zoran Janković}} == Литература == * {{Наведено списание|last=Zlatar Gamberožić|first=Jelena|date=2019a|title=Revitalization paths of urban centers: tentative observational comparison of two cities: Ljubljana and Zagreb|url=https://www.bib.irb.hr/1005630|journal=Družboslovne razprave|language=en|volume=XXXV|issue=90|pages=83–104|access-date=29 April 2021}} {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=Даница Симшич}} {{s-ttl|title=[[List of mayors of Ljubljana|Градоначалник на Љубљана]]|years=2006–2011}} {{s-aft|after=[[Алеш Черин]]<br />{{small|вршител на должноста}}}} |- {{s-bef|before=[[Алеш Черин]]<br />{{small|вршител на должноста}}}} {{s-ttl|title=[[List of mayors of Ljubljana|Градоначалник на Љубљана]]|years=2012–денес}} {{s-inc}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанкович, Зоран (политичар)}} [[Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1953 година]] [[Категорија:Словенечки политичари]] [[Категорија:Градоначалници на Љубљана]] j7e0ea9hohdfi6ai6ecy483jf6dwulv 0 1365274 5623271 5335713 2026-09-03T10:24:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623271 wikitext text/x-wiki {{инфокутија литиум}} Природниот [[литиум]] (₃ Li) е составен од два стабилни изотопи, литиум-6 (⁶ Li) и литиум-7 (⁷Li), при што вториот е многу позастапен на Земјата. И двата природни [[Изотоп|изотопи]] имаат неочекувано ниска [[Енергија на сврзување|јадрена енергија на сврзување]] по [[нуклеон]] ({{Вред|5332.3312|(3)|u=keV}} за ⁶Li и {{Вред|5606.4401|(6)|u=keV}} за ⁷Li) во споредба со соседните полесни и потешки елементи, [[хелиум]] ({{Вред|7073.9156|(4)|u=keV}} за хелиум-4) и [[берилиум]] ({{Вред|6462.6693|(85)|u=keV}} за берилиум-9). Најдолговечниот радиоизотоп на литиум е ⁸Li, кој има [[Период на полураспад|полураспад]] од само {{Вред|838.7|(3)}}. ⁹Li има [[Период на полураспад|полураспад]] од {{Вред|178.2|(4)|u=ms}}, а ¹¹Li има [[Период на полураспад|полураспад]] од {{Вред|8.75|(6)|u=ms}}. Сите преостанати изотопи на литиум имаат [[Период на полураспад|полураспад]] кој е пократок од 10 наносекунди. Најкраткиот познат изотоп на литиум е ⁴Li, кој се распаѓа со протонска емисија со [[Период на полураспад|полураспад]] од околу {{Вред|91|(9)|u=јоктосекунди}} ({{Вред|9.1|(9)|u=s}} ), иако [[Период на полураспад|полураспадот]] на ³Li допрва треба да се одреди, и веројатно ќе биде многу пократок, како ²He (хелиум-2, дипротон) кој е подложен на емисија на протон во рок од{{val||e=-9}} секунди. И ⁷Li и ⁶Li се два од [[Првобитен нуклид|првобитни нуклиди]] кои биле произведени во Големата експлозија, со ⁷Li да биде 10 ^-9 од сите првобитните нуклиди, а ⁶Li околу 10 ^-13. <ref name="Primodal-lithium-problem-2012-arx">{{Наведено списание|last=Fields|first=Brian D.|year=2011|title=The Primordial Lithium Problem|journal=[[Annual Review of Nuclear and Particle Science]]|volume=61|issue=1|pages=47–68|arxiv=1203.3551|bibcode=2011ARNPS..61...47F|doi=10.1146/annurev-nucl-102010-130445|doi-access=free}}</ref> Познато е и дека мал процент од ⁶Li се произведуваат со [[Јадрена реакција|јадрени реакции]] кај одредени ѕвезди. Изотопите на литиум донекаде се одвојуваат за време на различни [[Геологија|геолошки]] процеси, вклучително и формирање на минерали (хемиски врнежи и јонска размена). Литиумските јони го заменуваат [[Магнезиум|магнезиумот]] или [[Железо|железото]] на одредени [[Октаедар|октаедрални места]] во [[Глина|глините]], а литиум-6 понекогаш се претпочита над ⁷Li. Ова резултира со одредено збогатување на ⁶Li во геолошките процеси. Во [[Јадрена физика|јадрената физика]], ⁶Li е важен изотоп, бидејќи кога е бомбардиран со [[Неутрон|неутрони]], се произведува [[тритиум]]. Двата изотопи ⁶Li и ⁷Li покажуваат ефект на [[Јадрена магнетна резонанција|јадрена магнетна резонанца]], и покрај тоа што се четириполарни (со јадрени вртења од 1+ и 3/2−). ⁶Li има поостри линии, но поради помалото изобилство бара почувствителна спектроскопија на јадрена магнетна резонанца. ⁷Li е пообилен, но има пошироки линии поради неговиот поголем јадрен спин. Опсегот на хемиски поместувања е ист за двете јадра и се наоѓа во рамките на +10 (за LiNH<nowiki><sub id="mwXA">2</sub></nowiki> во течен NH₃ ) и -12 (за Li+ во фулерид). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://chem.ch.huji.ac.il/nmr/techniques/1d/row2/li.html|title=(Li) Lithium NMR}}</ref> == Список на изотопи == {{Isotopes table |symbol=Li |refs=NUBASE2020, AME2020 II |notes=m, resonance, unc(), mass#, spin(), spin#, daughter-st, p, n, IT }} |- | {{SimpleNuclide|литиум|3}}<ref group="n">Откривањето на овој изотоп е непотврдено</ref> | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 0 | {{val|3.03078|(215)}}# | | [[proton emission|p]] ?<ref group="n" name="decay mode 1">Прикажаниот режим на распаѓање е енергетски дозволен, но не е експериментално забележано дека се јавува кај овој нуклид.</ref> | {{SimpleNuclide|хелиум|2}} ? | 3/2−# | | |- | {{SimpleNuclide|литиум|4}} | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 1 | {{val|4.02719|(23)}} | {{val|91|(9)|u=ys}}<br />[{{val|5.06|(52)|u=MeV}}] | p | '''[[Helium-3|{{SimpleNuclide|хелиум|3}}]]''' | 2− | | |-id=Lithium-5 | {{SimpleNuclide|литиум|5}} | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 2 | {{val|5.012540|(50)}} | {{val|370|(30)|u=ys}}<br />[{{val|1.24|(10)|u=MeV}}] | p | '''[[Helium-4|{{SimpleNuclide|хелиум|4}}]]''' | 3/2− | | |- | {{SimpleNuclide|литиум|6}}<ref group="n">Едно од ретките стабилни непарно-непарни јадра</ref> | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 3 | {{val|6.0151228874|(15)}} | colspan="3" style="text-align:center;"|'''Stable''' | 1+ | style="text-align:center" colspan="2"|[{{val|0.019}}, {{val|0.078}}]<ref name="Atomic Weight of Lithiumb">{{Cite web|title=Atomic Weight of Lithium|url=https://ciaaw.org/lithium.htm|access-date=21 October 2021|website=ciaaw.org}}</ref> |-id=Lithium-6m | style="text-indent:1em" | {{SimpleNuclide|литиум|6|m}} | colspan="3" style="text-indent:2em" | {{val|3562.88|(10)|u=keV}} | {{val|56|(14)|u=as}} | [[Nuclear isomer#Decay processes|IT]] | '''{{SimpleNuclide|литиум|6}}''' | 0+ | | |- | {{SimpleNuclide|литиум|7}}<ref group="n">Произведено во [[нуклеосинтеза на Биг Бенг]] и со спалација на космички зраци</ref> | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 4 | {{val|7.016003434|(4)}} | colspan="3" style="text-align:center;"|'''Stable''' | 3/2− | colspan="2" style="text-align:center"|[{{val|0.922}}, {{val|0.981}}]<ref name="Atomic Weight of Lithiumb" /> |- | {{SimpleNuclide|литиум|8}} | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 5 | {{val|8.02248624|(5)}} | {{val|838.7|(3)|u=ms}} | β⁻ | {{SimpleNuclide|берилиум|8|link=yes}}<ref group="n">Веднаш се распаѓа на две α-честички за нето реакција на ⁸Li → 2'''⁴He''' + e⁻</ref> | 2+ | | |- | rowspan="2"|{{SimpleNuclide|литиум|9}} | rowspan="2" style="text-align:right" | 3 | rowspan="2" style="text-align:right" | 6 | rowspan="2"|{{val|9.02679019|(20)}} | rowspan="2"|{{val|178.2|(4)|u=ms}} | β⁻n ({{val|50.5|(1.0)|u=%}}) | {{SimpleNuclide|берилиум|8}}<ref group="n">Веднаш се распаѓа на две α-честички за нето реакција на ⁹Li → 2'''⁴He''' + ¹n + e⁻</ref> | rowspan="2"|3/2− | rowspan="2"| | rowspan="2"| |- | β⁻ ({{val|49.5|(1.0)|u=%}}) | '''{{SimpleNuclide|берилиум|9}}''' |-id=Lithium-10 | {{SimpleNuclide|литиум|10}} | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 7 | {{val|10.035483|(14)}} | {{val|2.0|(5)|u=zs}}<br />[{{val|0.2|(1.2)|u=MeV}}] | n | {{SimpleNuclide|литиум|9}} | (1−, 2−) | | |-id=Lithium-10m1 | style="text-indent:1em" | {{SimpleNuclide|литиум|10|m1}} | colspan="3" style="text-indent:2em" | {{val|200|(40)|u=keV}} | {{val|3.7|(1.5)|u=zs}} | IT | | 1+ | | |-id=Lithium-10m2 | style="text-indent:1em" | {{SimpleNuclide|литиум|10|m2}} | colspan="3" style="text-indent:2em" | {{val|480|(40)|u=keV}} | {{val|1.35|(24)|u=zs}}<br />[{{val|0.350|(70)|u=MeV}}] | IT | | 2+ | | |- | rowspan=7|{{SimpleNuclide|литиум|11}}<ref group="n">Има 2 ореолски неутронски јадра</ref> | rowspan=7 style="text-align:right" | 3 | rowspan=7 style="text-align:right" | 8 | rowspan=7|{{val|11.0437236|(7)}} | rowspan=7|{{val|8.75|(6)|u=ms}} | β⁻n ({{val|86.3|(9)|u=%}}) | [[Beryllium-10|{{SimpleNuclide|берилиум|10}}]] | rowspan=7|3/2− | rowspan=7| | rowspan=7| |- | β⁻ ({{val|6.0|(1.0)|u=%}}) | {{SimpleNuclide|берилиум|11}} |- | β⁻2n ({{val|4.1|(4)|u=%}}) | '''{{SimpleNuclide|берилиум|9}}''' |- | β⁻3n ({{val|1.9|(2)|u=%}}) | {{SimpleNuclide|берилиум|8}}<ref group="n">Веднаш се распаѓа на 2 '''⁴He''' атоми со нето реакција ¹¹Li → 2'''⁴He''' + 3¹n + e⁻</ref> |- | β⁻α ({{val|1.7|(3)|u=%}}) | {{SimpleNuclide|хелиум|7}} |- | β⁻d ({{val|0.0130|(13)|u=%}}) | {{SimpleNuclide|литиум|9}} |- | β⁻t ({{val|0.0093|(8)|u=%}}) | {{SimpleNuclide|литиум|8}} |- | {{SimpleNuclide|литиум|12}} | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 9 | {{val|12.05378|(107)}}# | < 10 ns | n ?<ref group="n" name="decay mode 1" /> | {{SimpleNuclide|литиум|11}} ? | (1−, 2−) | | |-id=Lithium-13 | {{SimpleNuclide|литиум|13}} | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 10 | {{val|13.061170|(80)}} | {{val|3.3|(1.2)|u=zs}}<br />[{{val|0.2|(9.2)|u=MeV}}] | 2n | {{SimpleNuclide|литиум|11}} | 3/2−# | | {{Isotopes table/footer}} == Одвојување на изотопи == === Одвојување преку КОЛЕКС === Литиум-6 пооедува поголема сила од литиум-7 за елементот жива. Кога амалгам од литиум и жива се додава во растворите што содржат литиум хидроксид, литиум-6 станува поконцентриран во амалгамот, а литиум-7 повеќе во растворот на хидроксид. Методот на раздвојување колекс го користи ова преку поминување контрапроток на амалгам и хидроксид низ каскада од фази. Делот од литиум-6 е преференцијално исцеден од живата, но литиум-7 тече најмногу со хидроксидот. На дното на столбот, литиумот (збогатен со литиум-6) се одвојува од амалгамот, а живата се обновува за повторно да се искористи со свежа суровина. На врвот, растворот на литиум хидроксид се електролизира за да се ослободи фракцијата литиум-7. Збогатувањето добиено со овој метод варира во зависност од должината на столбот и брзината на проток. === Други методи === Во техниката на вакуумска дестилација, литиумот се загрева до температура од околу 550 во вакуум. Атомите на литиум испаруваат од површината на течноста и се собираат на ладна површина поставена неколку сантиметри над површината на течноста.<ref>{{Cite journal |last1=Katal'nikov |first1=S. G. |last2=Andreev |first2=B. M. |date=1 March 1962 |title=The separation factor of lithium isotopes during vacuum distillation |url=https://doi.org/10.1007/BF01491187 |journal=The Soviet Journal of Atomic Energy |language=en |volume=11 |issue=3 |pages=889–893 |doi=10.1007/BF01491187 |s2cid=96799991 |issn=1573-8205}}</ref> Бидејќи атомите на литиум-6 имаат поголема средна слободна патека, тие се собираат преференцијално. Теоретската ефикасност на раздвојување на овој метод е околу 8,0 проценти. Може да се употреби повеќестепен процес за да се добијат повисоки степени на раздвојување. Изотопите на литиумот, во принцип, можат да се одвојат и преку електрохемиски метод и дестилирана хроматографија, кои моментално се во развој.<ref>{{Cite journal |last1=Badea |first1=Silviu-Laurentiu |last2=Niculescu |first2=Violeta-Carolina |last3=Iordache |first3=Andreea-Maria |date=April 2023 |title=New Trends in Separation Techniques of Lithium Isotopes: A Review of Chemical Separation Methods |journal=Materials |language=en |volume=16 |issue=10 |pages=3817 |doi=10.3390/ma16103817 |pmid=37241444 |pmc=10222844 |bibcode=2023Mate...16.3817B |issn=1996-1944 |doi-access=free }}</ref> == Литиум-3 == '''Литиум-3''', познат и како '''трипротон''', би се состоел од три [[Протон|протони]] и нула [[Неутрон|неутрони]]. Тој бил пријавен како неврзан протон во 1969 година, но овој резултат не бил прифатен и затоа неговото постоење не е докажано. {{NUBASE2016|ref}} Нема други резонанци кои се припишуваат на {{SimpleNuclide2|литиум|3}} и се пријавени, и се очекува да се распадне со брза протонска емисија (слично како [[Изотопи на хелиумот|дипротонот]], {{SimpleNuclide2|хелиум|2}}). <ref>{{Наведено списание|last=Purcell|first=J. E.|last2=Kelley|first2=J. H.|last3=Kwan|first3=E.|last4=Sheu|first4=C. G.|last5=Weller|first5=H. R.|date=2010|title=Energy Levels of Light Nuclei (''A''&nbsp;=&nbsp;3)|url=http://www.tunl.duke.edu/nucldata/ourpubs/03_2010.pdf|journal=[[Nuclear Physics A]]|volume=848|issue=1|page=1|bibcode=2010NuPhA.848....1P|doi=10.1016/j.nuclphysa.2010.08.012|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201093026/http://www.tunl.duke.edu/nucldata/ourpubs/03_2010.pdf|archive-date=1 February 2018|access-date=3 January 2020}}</ref> == Литиум-4 == '''Литиум-4''' содржи три протони и еден неутрон. Тој е најкраткиот познат изотоп на литиум, со полураспад од {{Вред|91|(9)}} ({{Вред|9.1|(9)}}) и се распаѓа со протонска емисија до хелиум-3. <ref name="Isotopes of Lithium">{{Наведена мрежна страница|url=http://periodictable.com/Isotopes/003.4/index2.full.dm.html|title=Isotopes of Lithium|accessdate=20 October 2013}}</ref> Литиум-4 може да се формира како посредник во некои реакции на [[јадрено соединување]]. == Литиум-6 == '''Литиум-6''' е вреден како изворен материјал за производство на [[тритиум]] (водород-3) и како апсорбер на неутрони во реакциите на јадрено соединување. Помеѓу 1,9% и 7,8% од копнениот литиум во нормалните материјали се состои од литиум-6, а остатокот е литиум-7. Големи количества литиум-6 се одвоени за ставање во [[Водородна бомба|термојадрено оружје]]. Одвојувањето на литиум-6 досега престанало во големите [[Јадрено соединување|термојадрени]] сили но залихите од него остануваат во овие земји. Реакцијата на јадрено соединување на деутериум-тритиум е испитана како можен извор на енергија, бидејќи моментално е единствената реакција на соединување со доволно излезна енергија за изводлива имплементација. Во овој контекст, литиум збогатен со литиум-6 ќе биде потребен за да се генерираат потребните количини на тритиум. Ресурсите на литиум од минерали и саламура се потенцијален ограничувачки фактор во ова сценарио, но на крајот може да се користи и морската вода. <ref name="dtf">{{Наведено списание|last=Bradshaw|first=A.M.|last2=Hamacher|first2=T.|last3=Fischer|first3=U.|date=2010|title=Is nuclear fusion a sustainable energy form?|url=https://th.fhi-berlin.mpg.de/th/publications/FusionEngDesign-2011-2770-2011.pdf|journal=[[Fusion Engineering and Design]]|volume=86|issue=9|pages=2770–2773|doi=10.1016/j.fusengdes.2010.11.040|hdl-access=free|access-date=2025-02-23|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202201334/https://th.fhi-berlin.mpg.de/th/publications/FusionEngDesign-2011-2770-2011.pdf|url-status=dead}}</ref> Реакторите за тешка вода под притисок, како што е CANDU, произведуваат мали количества тритиум во нивната течност за ладење/модератор од апсорпција на неутрони и тоа понекогаш се извлекува како алтернатива на употребата на литиум-6. Литиум-6 е еден од четирите стабилни изотопи со [[Спин (физика)|спин]] од 1, а другите се [[деутериум]], [[Бор (елемент)|бор-10]] и азот-14, <ref> {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gVHmCAAAQBAJ&pg=PA5|title=Spin-1 NMR|last=Chandrakumar|first=N.|date=2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9783642610899|page=5}}</ref> и го има најмалиот ненулти јадрен електричен четириполен момент од кое било стабилно јадро. == Литиум-7 == Литиум-7 е убедливо најзастапениот изотоп на литиум, кој сочинува помеѓу 92,2% и 98,1% од целиот копнеен литиум. Атомот на литиум-7 содржи три протони, четири неутрони и три електрони. Поради неговите јадрени својства, литиум-7 е поредок од [[Хелиум|хелиумот]], [[Јаглерод|јаглеродот]], [[азот]] или [[Кислород|кислородот]] во Вселената, иако последните три имаат потешки [[Атомско јадро|јадра]]. Термојадрениот тест Касл Браво во голема мера го надминал очекуваниот принос поради неточни претпоставки за јадрените својства на литиум-7. Индустриското производство на литиум-6 резултира со отпаден производ кој е збогатен со литиум-7 и осиромашен со литиум-6. Овој материјал се продава комерцијално, а дел од него е пуштен во животната средина. Релативното изобилство на литиум-7, дури 35% поголемо од природната вредност, било измерено во подземните води во карбонатниот водоносен слој под Западната Долина во [[Пенсилванија]], кој е низводно од фабрика за преработка на литиум. Изотопскиот состав на литиумот во нормалните материјали може да варира малку во зависност од неговото потекло, што ја одредува неговата релативна атомска маса во изворниот материјал. Точна релативна атомска маса за примероци на литиум не може да се измери за сите извори на литиум. Литиум-7 се употребува како дел од стопениот [[литиум флуорид]] во реактори со стопена сол: [[Јадрен реактор|јадрени реактори]] со течен флуорид. Големиот пресек на јадрено впивање на литиум-6 (околу 940 [[Барн|барни]] <ref> {{Наведено списание|last=Holden|first=Norman E.|date=January–February 2010|title=The Impact of Depleted ⁶Li on the Standard Atomic Weight of Lithium|url=http://www.iupac.org/publications/ci/2010/3201/3_holden.html|journal=Chemistry International|publisher=[[International Union of Pure and Applied Chemistry]]|access-date=6 May 2014}}</ref>) во споредба со многу малиот неутронски пресек на литиум-7 (околу 45 [[Барн|милибарни]]) го прави големото одвојување на литиум-7 од природниот литиум како силен услов за можна употреба во реакторите со литиум флуорид. [[Литиум хидроксид|Литиум-7 хидроксид]] се употребува за алкализација на течноста за ладење во реактори за вода под притисок. Произведен е дел од литиум-7, за неколку пикосекунди, кој содржи [[Ламбда-барион|ламбда честичка]] во своето јадро, додека атомското јадро генерално се смета дека содржи единствено неутрони и протони. <ref name="Emsley2001">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=j-Xu07p3cKwC&pg=PA239|title=Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements|last=Emsley|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-850340-8|pages=234–239}}</ref> == Литиум-8 == Литиум-8 е предложен како извор на 6,4&nbsp;MeV електронски [[Неутрино|антинеутрина]] генерирани од инверзното бета-распади до Берилиум-8. Соработката за [[Честична физика|честичната физика]] ISODAR опишува модел за генериран литиум-8 за итно распаѓање со бомбардирање на стабилен литиум-7 со 60&nbsp;MeV протони создадени од забрзувач на [[Циклотрон|циклотронски]] [[Забрзувач на честички|честички]]. <ref>{{Наведено списание|last=Bungau|first=Adriana|last2=Alonso|first2=Jose|last3=Bartoszek|first3=Larry|last4=Conrad|first4=Janet|date=May 2018|title=Optimizing the ⁸Li yield for the IsoDAR Neutrino Experiment|journal=Journal of Instrumentation|volume=14|issue=3|pages=03001|arxiv=1805.00410|doi=10.1088/1748-0221/14/03/P03001}}</ref> == Литиум-11 == '''Литиум-11''' претставува ореолно јадро кое се состои од јадро на литиум-9 опкружено со два лабаво поврзани неутрони; и двата неутрони мора да бидат присутни за да може овој систем да биде врзан, што доведува до описот како „Боромејско јадро“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencenews.org/article/rare-isotope-elements-new-particle-accelerator-atom-nucleus|title=A new particle accelerator aims to unlock secrets of bizarre atomic nuclei|date=15 November 2021}}</ref> Додека полупречникот на протонскиот корен-среден квадрат од ¹¹Li е {{Вред|2.18|0.16|0.21}}, неговиот неутронски полупречник е многу поголем на {{Вред|3.34|0.02|0.08}} ; за споредба, соодветните бројки за ⁹Li се {{Вред|2.076|0.037}} за протоните и {{Вред|2.4|0.03}} за неутроните. <ref>{{Наведено списание|last=Moriguchi|first=T.|last2=Ozawa|first2=A.|last3=Ishimoto|first3=S.|last4=Abe|first4=Y.|last5=Fukuda|first5=M.|last6=Hachiuma|first6=I.|last7=Ishibashi|first7=Y.|last8=Ito|first8=Y.|last9=Kuboki|first9=T.|date=16 August 2013|title=Density distributions of 11 Li deduced from reaction cross-section measurements|url=https://www.researchgate.net/publication/258026116|journal=Physical Review C|volume=88|issue=2|page=024610|bibcode=2013PhRvC..88b4610M|doi=10.1103/PhysRevC.88.024610}}</ref> Се распаѓа со [[Бета-распад|бета емисија]] и неутронска емисија на [[берилиум-10|{{SimpleNuclide|берилиум|10}}]], [[изотопи на берилиум|{{SimpleNuclide|берилиум|11}}]], или [[изотопи на берилиум|{{SimpleNuclide|берилиум|9}}]] (погледни табели погоре и подолу). Имајќи волшебен број од 8 неутрони, литиум-11 се наоѓа на првиот од петте познати острови на инверзија, што го објаснува неговиот подолг полураспад во споредба со соседните јадра. <ref>{{Наведено списание|last=Brown|first=B. Alex|date=13 December 2010|title=Islands of insight in the nuclear chart|url=https://physics.aps.org/articles/v3/104|journal=Physics|language=en|volume=3|issue=25|pages=104|arxiv=1010.3999|doi=10.1103/PhysRevLett.105.252501|pmid=21231582}}</ref> == Литиум-12 == '''Литиум-12''' има значително пократок полураспад. Се распаѓа со емисија на неутрони на {{SimpleNuclide2|литиум|11}}, кој се распаѓа како што е споменато погоре. == Синџири за распаѓање == Додека β⁻ распаѓањето во [[Изотопи на берилиумот|изотопи на берилиум]] (често комбинирано со единечна или повеќекратна неутронска емисија) е доминантно кај потешките изотопи на литиум, {{SimpleNuclide2|литиум|10}} и {{SimpleNuclide2|литиум|12}} распаѓање преку неутронска емисија на {{SimpleNuclide2|литиум|9}} и {{SimpleNuclide2|литиум|11}} соодветно поради нивните местоположби надвор од линијата за капнување на неутроните. Литиум-11, исто така, е забележано дека се распаѓа преку повеќе форми на цепење. Изотопи полесни од {{SimpleNuclide2|литиум|6}} се распаѓаат исклучиво со протонска емисија, бидејќи тие се надвор од линијата за капнување на протонот. Начините на распаѓање на двата изомери од {{SimpleNuclide2|литиум|10}} се непознати. : <math chem="">\begin{array}{l}{}\\ \ce{^4_3Li ->[91~\ce{ys}] {^3_2He} + {^1_1H}} \\ \ce{^5_3Li ->[370~\ce{ys}] {^4_2He} + {^1_1H}} \\ \ce{^8_3Li ->[838.7~\ce{ms}] {^8_4Be} + e^-} \\ \ce{^9_3Li ->[178.2~\ce{ms}] {^8_4Be} + {^1_0n} + e^-} \\ \ce{^9_3Li ->[178.2~\ce{ms}] {^9_4Be} + e^-} \\ \ce{^{10}_3Li ->[2~\ce{zs}] {^9_3Li} + {^1_0n}} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^{10}_4Be} + {^1_0n} + e^-} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^{11}_4Be} + e^-} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^9_4Be} + 2{^1_0n} + e^-} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^8_4Be} + 3{^1_0n} + e^-} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^7_2He} + {^4_2He} + e^-} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^8_3Li} + {^3_1H} + e^-} \\ \ce{^{11}_3Li ->[8.75~\ce{ms}] {^9_3Li} + {^2_1H} + e^-} \\ \ce{^{12}_3Li -> {^{11}_3Li} + {^1_0n}} \\{} \end{array}</math> ==Белешки== <references group="n"/> <references group="nb"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Наведено списание|last=Lewis|first=G. N.|last2=MacDonald|first2=R. T.|year=1936|title=The Separation of Lithium Isotopes|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=58|issue=12|pages=2519–2524|bibcode=1936JAChS..58.2519L|doi=10.1021/ja01303a045}} {{Таблица на изотопи}} [[Категорија:Списоци на изотопи по елемент|литиум]] [[Категорија:Литиум]] [[Категорија:Изотопи на литиумот| ]] 26uya8mms4dj6e73grave6vglt4ov9r 0 1365372 5623166 5583274 2026-09-03T00:55:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623166 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Станица|name=Нова Горица|type=|image=Nova Gorica-train_station.jpg|image_caption=|address=[[Пјаца Дела Трансалпина|Плоштад Европа]]<br />5000 [[Нова Горица]]|country={{flag|Slovenia}}|coordinates={{coord|45|57|18|N|13|38|07|E|region:SI|format=dms|display=inline,title}}|elevation=|line=[[Bohinj Railway|Јесенице–Трст]]|other=|platform=|opened={{Start date|1906|07|23|df=y}}|closed=|architect=|rebuilt=|electrified=|owned=[[Словенечка железница]]|operator=[[Словенечка железница]]|map_type=|map_size=|route_map=|map_state=}} [[Податотека:Nova_Gorica_station.JPG|десно|мини|300x300пкс| Зграда на станицата, пред [[Трансалпина/Плоштад Европа|плоштадот Европа/Плоштадот Трансалпина]]. Оваа слика е сликана од центарот на плоштадот, кој го минува италијанско-словенечката граница.]] '''Железничка станица Нова Горица''' (сло: Železniška postaja Nova Gorica) го опслужува [[Паланка|градот]] и [[Општини во Словенија|општината]] [[Нова Горица]], во [[Приморска]] регионот на [[Словенија]], а исто така е достапен и од градот Горица, [[Италија]]. Станицата е дел од железницата Бохињ, помеѓу Јесенице, Словенија и [[Трст]], Италија. Поради нејзината географска положба, има претрпено неколку промени на нејзиното име и државата на која припаѓа. Од нејзиното отворање во 1906 до 1919 година, станицата била лоцирана во рамките на [[Австриско Царство|Австриската империја]]. Во 1919 година, како дел од промените на границите по [[Прва светска војна|Првата светска војна]], таа била припоена од страна на [[Кралство Италија|Кралството Италија]] и преименувана во ''Стационе ди Гориција Норд''. Во 1923 година, станицата повторно и било сменето името, овој пат со ''Стационе ди Горициа Монтесанто''. Во 1947 година, контролата на станицата била дадена на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]], при што станицата се наоѓала во рамките на [[Социјалистичка Република Словенија]] и била преименувана во ''Железнишка пошта Нова Горица''. Словенија станала независна во 1991 година, но во таа прилика на станицата не ѝ било сменето името. Станицата моментално е во сопственост и управувана од Словенечки железници. == Локација == Зградата на главната станица гледа кон [[Трансалпина/Плоштад Европа|Плоштад Трансалпина]], која е дел од границата меѓу Нова Горица и Горица од 1947 година. == Историја == === Австриски период === Станицата била отворена на 23 јули 1906 г, по инаугурацијата на делот Јесенице-Трст (или железница Бохињ) од мрежата на железнички линии која била позната како Трансалпина.<ref name="trenidicarta.it">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.trenidicarta.it/aperture.html|title=Prospetto cronologico dei tratti di ferrovia aperti all'esercizio dal 1839 al 31 dicembre 1926|last=Alessandro Tuzza|work=Trenidicarta.it|publisher=Alessandro Tuzza|language=it|trans-title=Chronological overview of the features of the railways opened between 1839 and 31 December 1926|accessdate=26 November 2010|display-authors=etal}} </ref> Во тоа време, станицата ја опслужувала Горица, која тогаш била во рамките на [[Австриско Царство|Австриското царство]]. Трансалпската железничка мрежа била изградена на почетокот на дваесеттиот век од страна на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]], со цел да се подобреле врските помеѓу нејзината внатрешност и пристаништето Трст, преку поврзување на градот [[Ческе Будјејовице]], во денешна [[Чешка|Чешка Република]], со градот Трст, а потоа и во Австриската империја. Управувањето со мрежата и нејзиниот возен парк првично било доверено на Империјалната Кралска Австриска Државна железница. Станицата првично била именувана ''Државната железничка станица Горица'', за да може да се разликува од главната станица на Горица, Јужна станица Горица, која била дел од железницата Удине-Трст и била управувана од страна на Австриската јужна железница, приватна компанија. Двете станици биле споени со поврзувачка линија која делумно ја користела постоечката железничка линија помеѓу Горица и [[Ајдовшчина]]. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], со оглед дека се наоѓала блиску до воениот фронт, патничката зграда на станицата била сериозно оштетена. === Италијански период === Во 1918 година, по прераспределбата на териториите на [[Јулиска Краина]] на Кралството Италија, контролата на железницата Бохињ помеѓу Подбрдо и Трст станала одговорност на Државни железници на Италија (ФС). Под раководство од страна на ФС, главната задача им била да ја обноват патничката зграда според првичните планови. Дополнително, името на станицата било сменето двапати, првично во ''Стационе ди Гориција Норд'', и во 1923 година во ''Стационе ди Гориција Монтесанто''. Во времето кога Италија се приклучила во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во 1940 година и особено за време на [[Априлска војна|инвазијата на Југославија]] во 1941 година, станицата одиграла важна улога во транспортот на луѓе и ресурси кои биле насочени напред или назад од неа. Во 1943 година, железничките простории биле окупирани од страна на Германците. === Германски период === Од 1943 до 1945 година станицата била управувана од Германска компанија Рајхсбан. Тоа била стратешка точка во транспортот на [[Евреи]]те и партизаните во концентрационите логори, вклучувајќи ги [[Аушвиц]], [[Маутхаузен]], Терезиенштад и Ризиера ди Сан Саба. Партизаните претставувале заробени Словени кои обично биле испратени на островот Раб или Ризиера ди Сан Саба. === Југословенски период === Според [[Париски мировен договор (1947)|Париските мировни договори, 1947 година]], источните територии на [[Горица (покраина)|провинцијата Горица]] биле предадени на Југославија, како и источните области на Горица и железничката линија која се наоѓала помеѓу железницата Бохињ кај Подрбрдо и Вила Опицина. Раководството на станицата потоа преминала на Југословенски железници, под нејзината [[Љубљана|љубљанска]] поделба. Плоштадот пред патничката зграда бил поделен помеѓу двете држави со таканаречениот ѕид на Горица. На [[фронтон]]от на патничката зграда, која гледала директно кон Италија, била поставена црвена ѕвезда, која претставувала симбол на социјализмот. Југословенските железници ја преименувале станицата ''Железнишка пошта Нова Горица'' за да укажеле дека ќе била изградена нова општина во источните области на Горица, и исто така ќе ја обновеле линијата помеѓу Горица и Монтесанто Првачина. Врската на станицата со Удине и Трст била прекината на границата во близина на железничката станица Горица Сан Марко, која била поставена помеѓу двете железнички управи и била лоцирана на југословенска територија. Во 1960 година, врската со железничката станица Гориција Централе повторно се отворила, и патничкиот сервис започнал со работа со користење на ФС возен парк. === Словенечки период === [[Податотека:Nova_Gorica,_the_train_station..jpg|алт=Nova Gorica railway station in Europe square|мини| Нова Горица, Железничката станица]] Со независноста на Словенија во 1991 година, станицата и железничката линија биле предадени на Словенечките железници. Во декември 1991 година, комунистичката црвена ѕвезда на фронтонот на станицата била изменета за да претставува Божиќна ѕвезда. Но набргу потоа, таа била отстранета. [[Трансалпина/Плоштад Европа|Плоштадот Трансалпина]] бил поделен помеѓу Италија и новата држава Словенија. Во 2004 година, кога Словенија станала дел од [[Европска Унија|Европската унија]], сите гранични ознаки на плоштадот биле отстранети, а Ѕидот на Горица што го делел на два дела бил урнат. Во 2007 година, кога Словенија влегла во [[Шенген-зона|Шенген зоната]], последните формални царински контроли биле елиминирани и плоштадот повторно бил обединет. == Објекти и опрема == Покрај патничката зграда, станицата опремена со барака за локомотиви, грамофон и државен граничен музеј.<ref name="Sakalis">{{Наведени вести|url=https://www.thedailybeast.com/skinny-smugglers-a-french-kings-body-and-the-odd-european-city-home-to-the-other-cold-war-wall?ref=wrap|title=Skinny Smugglers, a French King’s Body, and the Odd European City Home to the Other Cold War Wall|last=Sakalis|first=Alex|date=5 May 2023|work=The Daily Beast|access-date=9 October 2023}}</ref> == Наводи == {{Наводи|1}} == Надворешни врски == * [http://www.burger.si/Solkan/GoricaENG.html Слики од градот и станицата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241211142515/https://www.burger.si/Solkan/GoricaENG.html |date=2024-12-11 }} * [http://www.slo-zeleznice.si/en Официјален сајт на словенечките железници] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Железнички станици во Словенија]] 515kc9s211bjbw30hd08p5yi5eobh6y 0 1365760 5623272 5614633 2026-09-03T10:24:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623272 wikitext text/x-wiki {{инфокутија паладиум}} Природниот [[паладиум]] ({{Динд|46}}Pd) е составен од шест стабилни [[Изотоп|изотопи]], {{Гинд|102}}Pd, {{Гинд|104}}Pd, {{Гинд|105}}Pd, {{Гинд|106}}Pd, {{Гинд|108}}Pd и {{Гинд|110}}Pd, иако {{Гинд|102}}Pd и {{Гинд|110}}Pd се теоретски нестабилни. Најстабилни радиоизотопи се [[Pd-107|{{sup|107}}Pd]] со [[Период на полураспад|полураспад]] од 6,5 милиони години, [[Pd-103|{{sup|103}}Pd]] со [[Период на полураспад|полураспад]] од 17 дена и {{Гинд|100}}Pd со [[Период на полураспад|полураспад]] од 3,63 денови. Дваесет и три други радиоизотопи се карактеризираат со [[атомска тежина]] во опсег од 90,949 [[Атомска единица за маса|u]] ({{Гинд|91}}Pd) до 128,96 u ({{Гинд|129}}Pd). Повеќето од нив имаат [[Период на полураспад|полураспад]] што е помал од 30 минути, освен {{Гинд|101}}Pd ([[Период на полураспад|полураспад]]: 8,47 часа), {{Гинд|109}}Pd ([[Период на полураспад|полураспад]]: 13,7 часа) и {{Гинд|112}}Pd ([[Период на полураспад|полураспад]]: 21 часа). Примарниот [[Радиоактивност|распаден режим]] пред најзастапениот стабилен изотоп, {{Гинд|106}}Pd, е [[електронски зафат]], а примарниот режим после е [[бета-распад]] . Примарниот [[распаден производ]] пред {{Гинд|106}}Pd е [[родиум]], а примарниот производ после е [[Сребро|среброто]]. {{Гинд|107}}Ag е [[распаден производ]] од {{Гинд|107}}Pd и првпат бил откриен во метеоритот Санта Клара од 1978 година. <ref>{{Наведено списание|last=W. R. Kelly|last2=G. J. Wasserburg|year=1978|title=Evidence for the existence of ¹⁰⁷Pd in the early solar system|url=https://authors.library.caltech.edu/43037/|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=5|issue=12|pages=1079–1082|bibcode=1978GeoRL...5.1079K|doi=10.1029/GL005i012p01079}}{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Откривачите сугерираат дека спојувањето и диференцијацијата на малите планети со железо можеби се случиле 10 милиони години по нуклеосинтетички настан. {{Гинд|107}}Pd наспроти Ag корелации забележани во телата, кои очигледно се стопени од создавањето на [[Сончев Систем|Сончевиот Систем]], мора да го одразуваат присуството на краткотрајни нуклиди во раниот Сончев Систем. <ref> {{Наведено списание|last=J. H. Chen|last2=G. J. Wasserburg|year=1990|title=The isotopic composition of Ag in meteorites and the presence of ¹⁰⁷Pd in protoplanets|url=https://archive.org/details/sim_geochimica-et-cosmochimica-acta_1990-06_54_6/page/1729|journal=[[Geochimica et Cosmochimica Acta]]|volume=54|issue=6|pages=1729–1743|bibcode=1990GeCoA..54.1729C|doi=10.1016/0016-7037(90)90404-9}}</ref> == Список на изотопи == {{Isotopes table |symbol=Pd |refs=NUBASE2020, AME2020 II |notes=m, unc(), mass#, exen#, hl#, spin(), spin#, daughter-st, IT, EC, p }} |-id=Palladium-90 | rowspan=3|⁹⁰Pd | rowspan=3 style="text-align:right" | 46 | rowspan=3 style="text-align:right" | 44 | rowspan=3|89.95737(43)# | rowspan=3|10#&nbsp;ms<br>[>400&nbsp;ns] | [[бета-распад|β⁺]]? | ⁹⁰Rh | rowspan=3|0+ | rowspan=3| | rowspan=3| |- | β⁺, [[протонски распад|p]]? | ⁸⁹Ru |- | 2p? | ⁸⁸Ru |-id=Palladium-91 | rowspan=2|⁹¹Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 45 | rowspan=2|90.95044(45)# | rowspan=2|32(3)&nbsp;ms | β⁺ (96.9%) | ⁹¹Rh | rowspan=2|7/2+# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁺, p (3.1%) | ⁹⁰Ru |-id=Palladium-92 | rowspan=2|⁹²Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2|91.94119(37) | rowspan=2|1.06(3)&nbsp;s | β⁺ (98.4%) | ⁹²Rh | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁺, p (1.6%) | ⁹¹Ru |-id=Palladium-93 | rowspan=2|⁹³Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 47 | rowspan=2|92.93668(40) | rowspan=2|1.17(2)&nbsp;s | β⁺ (92.6%) | ⁹³Rh | rowspan=2|(9/2+) | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁺, p (7.4%) | ⁹¹Ru |-id=Palladium-94 | rowspan=2|⁹⁴Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 48 | rowspan=2|93.9290363(46) | rowspan=2|9.1(3)&nbsp;s | β⁺ (>99.87%) | ⁹⁴Rh | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁺, p (<0.13%) | ⁹³Ru |-id=Palladium-94m1 | style="text-indent:1em" | ^94m1Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 4883.1(4)&nbsp;keV | 515(1)&nbsp;ns | [[изомерски премин|ИП]] | ⁹⁴Pd | (14+) | | |-id=Palladium-94m2 | style="text-indent:1em" | ^94m2Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 7209.8(8)&nbsp;keV | 206(18)&nbsp;ns | ИП | ⁹⁴Pd | (19−) | | |-id=Palladium-95 | rowspan=2|⁹⁵Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 49 | rowspan=2|94.9248885(33) | rowspan=2|7.4(4)&nbsp;s | β⁺ (99.77%) | ⁹⁵Rh | rowspan=2|9/2+# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁺, p (0.23%) | ⁹⁵Rh |-id=Palladium-95m | rowspan=3 style="text-indent:1em" | ^95mPd | rowspan=3 colspan="3" style="text-indent:2em" | 1875.13(14)&nbsp;keV | rowspan=3|13.3(2)&nbsp;s | β⁺ (88%) | ⁹⁵Rh | rowspan=3|(21/2+) | rowspan=3| | rowspan=3| |- | [[Изомерски премин|ИП]] (11%) | ⁹⁵Pd |- | β⁺, p (0.71%) | ⁹⁴Ru |-id=Palladium-96 | ⁹⁶Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 50 | 95.9182137(45) | 122(2)&nbsp;s | β⁺ | ⁹⁶Rh | 0+ | | |-id=Palladium-96m | style="text-indent:1em" | ^96mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 2530.57(23)&nbsp;keV | 1.804(7)&nbsp;μs | ИП | ⁹⁶Pd | 8+# | | |-id=Palladium-97 | ⁹⁷Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 51 | 96.9164720(52) | 3.10(9)&nbsp;min | β⁺ | ⁹⁷Rh | 5/2+# | | |-id=Palladium-98 | ⁹⁸Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 52 | 97.9126983(51) | 17.7(4)&nbsp;min | β⁺ | ⁹⁸Rh | 0+ | | |-id=Palladium-99 | ⁹⁹Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 53 | 98.9117731(55) | 21.4(2)&nbsp;min | β⁺ | ⁹⁹Rh | (5/2)+ | | |-id=Palladium-100 | ¹⁰⁰Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 54 | 99.908520(19) | 3.63(9)&nbsp;d | [[Електронски зафат|ЕЗ]] | ¹⁰⁰Rh | 0+ | | |-id=Palladium-101 | ¹⁰¹Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 55 | 100.9082848(49) | 8.47(6)&nbsp;h | β⁺ | ¹⁰¹Rh | 5/2+ | | |-id=Palladium-102 | ¹⁰²Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 56 | 101.90563229(45) | colspan=3 align=center|'''[[Набљудувачки стабилен]]'''<ref group="n">Се верува дека има распад од β⁺β⁺ до '''¹⁰²Ru''' со полураспад од 7.6×10¹⁸&nbsp;y</ref> | 0+ | 0.0102(1) | |- | ¹⁰³Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 57 | 102.90611107(94) | 16.991(19)&nbsp;d | ЕЗ | '''¹⁰³Rh''' | 5/2+ | | |-id=Palladium-104 | ¹⁰⁴Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 58 | 103.9040304(14) | colspan=3 align=center|'''Стабилен''' | 0+ | 0.1114(8) | |-id=Palladium-105 | ¹⁰⁵Pd<ref group="n" name="FP">[[Производ на јадрено цепење]]</ref> | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 59 | 104.9050795(12) | colspan=3 align=center|'''Стабилен''' | 5/2+ | 0.2233(8) | |-id=Palladium-105m | style="text-indent:1em" | ^105mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 489.1(3)&nbsp;keV | 35.5(5)&nbsp;μs | ИП | '''¹⁰⁵Pd''' | 11/2− | | |-id=Palladium-106 | ¹⁰⁶Pd<ref group="n" name="FP" /> | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 60 | 105.9034803(12) | colspan=3 align=center|'''Стабилен''' | 0+ | 0.2733(3) | |- | ¹⁰⁷Pd<ref group="n">[[ Производ на јадрено цепење]]</ref> | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 61 | 106.9051281(13) | 6.5(3)×10⁶ y | β⁻ | '''¹⁰⁷Ag''' | 5/2+ | trace<ref group="n">[[Космоген]]ски нуклид, исто така пронајден како јадрена контаминација</ref> | |-id=Palladium-107m1 | style="text-indent:1em" | ^107m1Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 115.74(12)&nbsp;keV | 0.85(10)&nbsp;μs | ИП | ¹⁰⁷Pd | 1/2+ | | |-id=Palladium-107m2 | style="text-indent:1em" | ^107m2Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 214.6(3)&nbsp;keV | 21.3(5)&nbsp;s | ИП | ¹⁰⁷Pd | 11/2− | | |-id=Palladium-108 | ¹⁰⁸Pd<ref group="n" name="FP" /> | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 62 | 107.9038918(12) | colspan=3 align=center|'''Стабилен''' | 0+ | 0.2646(9) | |-id=Palladium-109 | ¹⁰⁹Pd<ref group="n" name="FP" /> | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 63 | 108.9059506(12) | 13.59(12)&nbsp;h | β⁻ | '''¹⁰⁹Ag''' | 5/2+ | | |-id=Palladium-109m1 | style="text-indent:1em" | ^109m1Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 113.4000(14)&nbsp;keV | 380(50)&nbsp;ns | ИП | ¹⁰⁹Pd | 1/2+ | | |-id=Palladium-109m2 | style="text-indent:1em" | ^109m2Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 188.9903(10)&nbsp;keV | 4.703(9)&nbsp;min | ИП | ¹⁰⁹Pd | 11/2− | | |-id=Palladium-110 | ¹¹⁰Pd<ref group="n" name="FP" /> | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 64 | 109.90517288(66) | colspan=3 align=center|'''Набљудувачки стабилен'''<ref group="n">Се верува дека има распад од β⁻β⁻ до '''¹¹⁰Cd''' со полураспад од 2.9×10²⁰ години</ref> | 0+ | 0.1172(9) | |-id=Palladium-111 | ¹¹¹Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 65 | 110.90769036(79) | 23.56(9)&nbsp;min | β⁻ | ¹¹¹Ag | 5/2+ | | |-id=Palladium-111m | rowspan=2 style="text-indent:1em" | ^111mPd | rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 172.18(8)&nbsp;keV | rowspan=2|5.563(13)&nbsp;h | ИП (76.8%) | ¹¹¹Pd | rowspan=2|11/2− | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻ (23.2%) | ¹¹¹Ag |-id=Palladium-112 | ¹¹²Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 66 | 111.9073306(70) | 21.04(17)&nbsp;h | β⁻ | ¹¹²Ag | 0+ | | |-id=Palladium-113 | ¹¹³Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 67 | 112.9102619(75) | 93(5)&nbsp;s | β⁻ | ¹¹³Ag | (5/2+) | | |-id=Palladium-113m | style="text-indent:1em" | ^113mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 81.1(3)&nbsp;keV | 0.3(1)&nbsp;s | ИП | ¹¹³Pd | (9/2−) | | |-id=Palladium-114 | ¹¹⁴Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 68 | 113.9103694(75) | 2.42(6)&nbsp;min | β⁻ | ¹¹⁴Ag | 0+ | | |-id=Palladium-115 | ¹¹⁵Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 69 | 114.9136650(19)<ref name="jaries2024">{{cite journal |last1=Jaries |first1=A. |last2=Stryjczyk |first2=M. |last3=Kankainen |first3=A. |last4=Ayoubi |first4=L. Al |last5=Beliuskina |first5=O. |last6=Canete |first6=L. |last7=de Groote |first7=R. P. |last8=Delafosse |first8=C. |last9=Delahaye |first9=P. |last10=Eronen |first10=T. |last11=Flayol |first11=M. |last12=Ge |first12=Z. |last13=Geldhof |first13=S. |last14=Gins |first14=W. |last15=Hukkanen |first15=M. |last16=Imgram |first16=P. |last17=Kahl |first17=D. |last18=Kostensalo |first18=J. |last19=Kujanpää |first19=S. |last20=Kumar |first20=D. |last21=Moore |first21=I. D. |last22=Mougeot |first22=M. |last23=Nesterenko |first23=D. A. |last24=Nikas |first24=S. |last25=Patel |first25=D. |last26=Penttilä |first26=H. |last27=Pitman-Weymouth |first27=D. |last28=Pohjalainen |first28=I. |last29=Raggio |first29=A. |last30=Ramalho |first30=M. |last31=Reponen |first31=M. |last32=Rinta-Antila |first32=S. |last33=de Roubin |first33=A. |last34=Ruotsalainen |first34=J. |last35=Srivastava |first35=P. C. |last36=Suhonen |first36=J. |last37=Vilen |first37=M. |last38=Virtanen |first38=V. |last39=Zadvornaya |first39=A. |title=Physical Review C - Accepted Paper: Isomeric states of fission fragments explored via Penning trap mass spectrometry at IGISOL |journal=journals.aps.org |url=https://journals.aps.org/prc/accepted/fe077P3cDac1f601a8c16c34b19fb124fc3509f19 |arxiv=2403.04710}}</ref> | 25(2)&nbsp;s | β⁻ | ¹¹⁵Ag | (1/2)+ | | |-id=Palladium-115m | rowspan=2 style="text-indent:1em" | ^115mPd | rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 86.8(29)&nbsp;keV<ref name="jaries2024"/> | rowspan=2|50(3)&nbsp;s | β⁻ (92.0%) | ¹¹⁵Ag | rowspan=2|(7/2−) | rowspan=2| | rowspan=2| |- | ИП (8.0%) | ¹¹⁵Pd |-id=Palladium-116 | ¹¹⁶Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 70 | 115.9142979(77) | 11.8(4)&nbsp;s | β⁻ | ¹¹⁶Ag | 0+ | | |-id=Palladium-117 | ¹¹⁷Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 71 | 116.9179556(78) | 4.3(3)&nbsp;s | β⁻ | ¹¹⁷Ag | (3/2+) | | |-id=Palladium-117m | style="text-indent:1em" | ^117mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 203.3(3)&nbsp;keV | 19.1(7)&nbsp;ms | ИП | ¹¹⁷Pd | (9/2−) | | |-id=Palladium-118 | ¹¹⁸Pd | style="text-align:right" | 46 | style="text-align:right" | 72 | 117.9190673(27) | 1.9(1)&nbsp;s | β⁻ | ¹¹⁸Ag | 0+ | | |-id=Palladium-119 | rowspan=2|¹¹⁹Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 73 | rowspan=2|118.9231238(45)<ref name="jaries2024"/> | rowspan=2|0.88(2)&nbsp;s | β⁻ | ¹¹⁹Ag | rowspan=2|1/2+, 3/2+<ref name="kurpeta2022">{{cite journal |last1=Kurpeta |first1=J. |last2=Abramuk |first2=A. |last3=Rząca-Urban |first3=T. |last4=Urban |first4=W. |last5=Canete |first5=L. |last6=Eronen |first6=T. |last7=Geldhof |first7=S. |last8=Gierlik |first8=M. |last9=Greene |first9=J. P. |last10=Jokinen |first10=A. |last11=Kankainen |first11=A. |last12=Moore |first12=I. D. |last13=Nesterenko |first13=D. A. |last14=Penttilä |first14=H. |last15=Pohjalainen |first15=I. |last16=Reponen |first16=M. |last17=Rinta-Antila |first17=S. |last18=de Roubin |first18=A. |last19=Simpson |first19=G. S. |last20=Smith |first20=A. G. |last21=Vilén |first21=M. |title=β - and γ -spectroscopy study of Pd 119 and Ag 119 |journal=Physical Review C |date=14 March 2022 |volume=105 |issue=3 |doi=10.1103/PhysRevC.105.034316}}</ref> | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n? | ¹¹⁸Ag |-id=Palladium-119m | style="text-indent:1em" | ^119mPd<ref name="jaries2024"/> | colspan="3" style="text-indent:2em" | 199.1(30)&nbsp;keV | 0.85(1)&nbsp;s | ИП | ¹¹⁹Pd | (11/2−)<ref name="kurpeta2022"/> | | |-id=Palladium-120 | rowspan=2|¹²⁰Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 74 | rowspan=2|119.9245517(25) | rowspan=2|492(33)&nbsp;ms | β⁻ (>99.3%) | ¹²⁰Ag | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (<0.7%) | ¹¹⁹Ag |-id=Palladium-121 | rowspan=2|¹²¹Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 75 | rowspan=2|120.9289513(40)<ref name="jaries2024"/> | rowspan=2|290(1)&nbsp;ms | β⁻ (>99.2%) | ¹²¹Ag | rowspan=2|3/2+# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (<0.8%) | ¹²⁰Ag |-id=Palladium-121m1 | style="text-indent:1em" | ^121m1Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 135.5(5)&nbsp;keV | 460(90)&nbsp;ns | ИП | ¹²¹Pd | 7/2+# | | |-id=Palladium-121m2 | style="text-indent:1em" | ^121m2Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 160(14)&nbsp;keV | 460(90)&nbsp;ns | ИП | ¹²¹Pd | 11/2−# | | |-id=Palladium-122 | rowspan=2|¹²²Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 76 | rowspan=2|121.930632(21) | rowspan=2|193(5)&nbsp;ms | β⁻ | ¹²²Ag | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (<2.5%) | ¹²¹Ag |-id=Palladium-123 | rowspan=2|¹²³Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 77 | rowspan=2|122.93513(85) | rowspan=2|108(1)&nbsp;ms | β⁻ (90%) | ¹²³Ag | rowspan=2|3/2+# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (10%) | ¹²²Ag |-id=Palladium-123m | rowspan=2 style="text-indent:1em" | ^123mPd | rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 100(50)#&nbsp;keV | rowspan=2|100#&nbsp;ms | β⁻ | ¹²³Ag | rowspan=2|11/2−# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | ИП? | ¹²³Pd |-id=Palladium-124 | rowspan=2|¹²⁴Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 78 | rowspan=2|123.93731(32)# | rowspan=2|88(15)&nbsp;ms | β⁻ (83%) | ¹²⁴Ag | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (17%) | ¹²³Ag |-id=Palladium-124m | style="text-indent:1em" | ^124mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 1000(800)#&nbsp;keV | >20&nbsp;μs | ИП | ¹²⁴Pd | 11/2−# | | |-id=Palladium-125 | rowspan=2|¹²⁵Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 79 | rowspan=2|124.94207(43)# | rowspan=2|60(6)&nbsp;ms | β⁻ (88%) | ¹²⁵Ag | rowspan=2|3/2+# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (12%) | ¹²⁴Ag |-id=Palladium-125m1 | rowspan=2 style="text-indent:1em" | ^125m1Pd | rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 100(50)#&nbsp;keV | rowspan=2|50#&nbsp;ms | β⁻ | ¹²⁵Ag | rowspan=2|11/2−# | rowspan=2| | rowspan=2| |- | ИП? | ¹²⁵Pd |-id=Palladium-125m2 | style="text-indent:1em" | ^125m2Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 1805.23(18)&nbsp;keV | 144(4)&nbsp;ns | ИП | ¹²⁵Pd | (23/2+) | | |-id=Palladium-126 | rowspan=2|¹²⁶Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 80 | rowspan=2|125.94440(43)# | rowspan=2|48.6(8)&nbsp;ms | β⁻ (78%) | ¹²⁶Ag | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n (22%) | ¹²⁵Ag |-id=Palladium-126m1 | style="text-indent:1em" | ^126m1Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 2023.5(7)&nbsp;keV | 330(40)&nbsp;ns | ИП | ¹²⁶Pd | (5−) | | |-id=Palladium-126m2 | style="text-indent:1em" | ^126m2Pd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 2109.7(9)&nbsp;keV | 440(30)&nbsp;ns | ИП | ¹²⁶Pd | (7−) | | |-id=Palladium-126m3 | rowspan=2 style="text-indent:1em" | ^126m3Pd | rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 2406.0(10)&nbsp;keV | rowspan=2|23.0(8)&nbsp;ms | β⁻ (72%) | ¹²⁶Ag | rowspan=2|(10+) | rowspan=2| | rowspan=2| |- | ИП (28%) | ¹²⁶Pd |-id=Palladium-127 | rowspan=3|¹²⁷Pd | rowspan=3 style="text-align:right" | 46 | rowspan=3 style="text-align:right" | 81 | rowspan=3|126.94931(54)# | rowspan=3|38(2)&nbsp;ms | β⁻ (>81%) | ¹²⁷Ag | rowspan=3|11/2−# | rowspan=3| | rowspan=3| |- | β⁻, n (<19%) | ¹²⁶Ag |- | β⁻, 2n? | ¹²⁵Ag |-id=Palladium-127m | style="text-indent:1em" | ^127mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 1717.91(23)&nbsp;keV | 39(6)&nbsp;μs | ИП | ¹²⁷Pd | (19/2+) | | |-id=Palladium-128 | rowspan=2|¹²⁸Pd | rowspan=2 style="text-align:right" | 46 | rowspan=2 style="text-align:right" | 82 | rowspan=2|127.95235(54)# | rowspan=2|35(3)&nbsp;ms | β⁻ | ¹²⁸Ag | rowspan=2|0+ | rowspan=2| | rowspan=2| |- | β⁻, n? | ¹²⁷Ag |-id=Palladium-128m | style="text-indent:1em" | ^128mPd | colspan="3" style="text-indent:2em" | 2151.0(10)&nbsp;keV | 5.8(8)&nbsp;μs | ИП | ¹²⁸Pd | (8+) | | |-id=Palladium-129 | rowspan=3|¹²⁹Pd | rowspan=3 style="text-align:right" | 46 | rowspan=3 style="text-align:right" | 83 | rowspan=3|128.95933(64)# | rowspan=3|31(7)&nbsp;ms | β⁻ | ¹²⁹Ag | rowspan=3|7/2−# | rowspan=3| | rowspan=3| |- | β⁻, n? | ¹²⁸Ag |- | β⁻, 2n? | ¹²⁷Ag |-id=Palladium-130 | rowspan=3|¹³⁰Pd | rowspan=3 style="text-align:right" | 46 | rowspan=3 style="text-align:right" | 84 | rowspan=3|129.96486(32)# | rowspan=3|27#&nbsp;ms<br>[>550&nbsp;ns] | β⁻ | ¹³⁰Ag | rowspan=3|0+ | rowspan=3| | rowspan=3| |- | β⁻, n? | ¹²⁹Ag |- | β⁻, 2n? | ¹²⁸Ag |-id=Palladium-131 | rowspan=3|¹³¹Pd | rowspan=3 style="text-align:right" | 46 | rowspan=3 style="text-align:right" | 85 | rowspan=3|130.97237(32)# | rowspan=3|20#&nbsp;ms<br>[>550&nbsp;ns] | β⁻ | ¹³¹Ag | rowspan=3|7/2−# | rowspan=3| | rowspan=3| |- | β⁻, n? | ¹³⁰Ag |- | β⁻, 2n? | ¹²⁹Ag {{Isotopes table/footer}} == Паладиум-103 == '''Паладиум-103''' претставува радиоизотоп на [[Хемиски елемент|елементот]] [[паладиум]] кој се употребува во брахитерапија за [[рак на простата]] и меланом. Паладиум-103 може да се создаде од паладиум-102 или од [[Изотопи на родиумот|родиум-103]] со помош на [[циклотрон]]. Паладиум-103 има полураспад од 16,99 <ref name="webelements">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.webelements.com/palladium/isotopes.html|title=Isotopes of palladium|last=Winter|first=Mark|work=WebElements|publisher=The University of Sheffield and WebElements Ltd, UK|accessdate=4 March 2013|archive-date=2021-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117230700/https://webelements.com/palladium/isotopes.html|url-status=dead}}</ref> денови и се распаѓа со [[електронски зафат]] до возбудена состојба на [[Изотопи на родиумот|родиум-103]], кој се подложува на внатрешна конверзија за да исфрли електрон. Резултирачкото празно електронско место доведува до емисија на карактеристични рендгенски зраци со 20-23 keV енергија. == Паладиум-107 == '''Паладиум-107''' е вториот изотоп со најдолг животен век (полураспад од 6,5&nbsp;милиони години) и најмалку радиоактивна (само 33&nbsp;[[Електронволт|keV]] [[распадна енергија]] , специфична активност 5 {{E|-5}} &nbsp;Ci/g) од 7 долговечни производи за цепење. Тој е подложен на чист [[бета-распад]] (без [[Гама-зрачење|гама зрачење]] ) до <nowiki><sup id="mwAYE">107</sup></nowiki>Ag, што е стабилно. Неговиот принос од топлинско неутронско цепење на [[ураниум-235]] е 0,14% по цепење, <ref name="Pd107-2021">{{Наведено списание|last=Weller|first=A.|last2=Ramaker|first2=T.|last3=Stäger|first3=F.|last4=Blenke|first4=T.|last5=Raiwa|first5=M.|last6=Chyzhevskyi|first6=I.|last7=Kirieiev|first7=S.|last8=Dubchak|first8=S.|last9=Steinhauser|first9=G.|date=2021|title=Detection of the Fission Product Palladium-107 in a Pond Sediment Sample from Chernobyl|url=https://www.researchgate.net/publication/352972522|journal=Environmental Science & Technology Letters|volume=8|issue=8|pages=656–661|bibcode=2021EnSTL...8..656W|doi=10.1021/acs.estlett.1c00420}}</ref> само 1/4 од јод-129 и само 1/40 од 99</sup>Tc, [[Изотопи на циркониум|⁹³ Zr]] и ¹³⁵Cs. Приносот од ²³³U е малку помал, но приносот од ²³⁹Pu е многу поголем, 3,2%. <ref name="Pd107-2021" /> Брзото цепење ќе произведе паладиум-107 при повисоки приноси. Еден извор <ref>{{Наведено списание|last=R. P. Bush|year=1991|title=Recovery of Platinum Group Metals from High Level Radioactive Waste|url=http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v35-i4-202-208.pdf|journal=Platinum Metals Review|volume=35|issue=4|pages=202–208|doi=10.1595/003214091X354202208|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924074421/http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v35-i4-202-208.pdf|archive-date=2015-09-24|access-date=2011-04-02}}</ref> проценува дека паладиумот произведен од цепење ги содржи изотопите ¹⁰⁴Pd (16,9%), ¹⁰⁵Pd (29,3%), ¹⁰⁶Pd (21,3%), ¹⁰⁷Pd (17%), ¹⁰⁸Pd (11,7%) и ¹¹⁰Pd (3. Според друг извор, процентот на ¹⁰⁷Pd е 9,2% за паладиум од топлинско неутронско цепење од [[Ураниум-235|²³⁵U]], 11,8% за ²³³U и 20,4% за ²³⁹Pu (и приносот од ²³⁹Pu на паладиумот е околу 10 пати поголем од ²³⁵U). Поради ова разредување и бидејќи ¹⁰⁵Pd има 11 пати поголем пресек на апсорпција на неутрони, ¹⁰⁷Pd не е подложен на отстранување со топлинската трансмутација. Сепак, како [[благороден метал]], паладиумот не е толку подвижен во околината како јодот или техниумот. ==Белешки== <references group="n"/> == Наводи == {{наводи}} **{{NUBASE 2003}} **{{CIAAW2003}} **{{CIAAW 2005}} **{{NUBASE 2003}} **{{NNDC}} **{{CRC85|chapter=11}} {{Таблица на изотопи}} [[Категорија:Списоци на изотопи по елемент|паладиум]] [[Категорија:паладиум]] [[Категорија:Изотопи на паладиумот| ]] jx7upy6s2dihw3ns399wzci4a544ous 0 1366792 5623162 5342645 2026-09-02T23:38:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623162 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Минерал|image=Eulytine-122715.jpg|caption=Еулитински сфероиди (агриколити) <br>([[Баден-Виртемберг]], [[Германија]])|category=Силикатни миерали|formula=Bi4(SiO4)3 or Bi4Si3O12|strunz=9.AD.40|color=портокалова или портокалово-кафеава до црвено-кафеава, поретко светло зелена или безбојна|habit=генерално светла на изглед|twinning=пенетрации близнаци на {001}|cleavage=несовршени до {110}|fracture=неправилен до нерамномерен, нејасно конхоиден, минералот е кршлив|tenacity=кршливи|mohs=4.5|luster=дијамантно стаклени}} '''Еулитин''' е еден од најретките [[минерали]] во природата. Составот е [[бизмут]] силикат со формулата за пресметка  Bi₄(SiO₄)₃ или Bi₄Si₃O₁₂. Минералот формира изометриски кубни кристали до 2 мм во големина, чија носечка форма е [[тетраедар]] или [[Tristetrahedron|тристетраедар]]. Меѓу сортите, често има и концентрични, влакнести или сферични агрегати со многу импресивен изглед, кои претходно биле нарекувани [[Agricolite|агриколити]]. Еулитинот е секундарен минерал, производ од оксидацијата на бизмутот и неговите соединенија.<ref>{{Наведено списание|last=Bordun|first=O. M.|date=1997-07|title=Vibrational spectra of thin eulytine films|url=https://doi.org/10.1007/bf02683889|journal=Journal of Applied Spectroscopy|volume=64|issue=4|pages=476–479|doi=10.1007/bf02683889|issn=0021-9037}}</ref> <ref>{{Наведено списание|last=Vaughan|first=D. J.|date=1991-03|title=J. W. Anthony, R. A. Bideaux, K. W. Bladh, and M. C. Nichols, Handbook of Mineralogy: Volume I; Elements, Sulfides, Sulfosalts. Tucson, Arizona (Mineral Data Publishing), 1990. viii + 588 pp. Price $82.50 + $5.00 shipping and handling.|url=https://doi.org/10.1180/minmag.1991.055.378.20|journal=Mineralogical Magazine|volume=55|issue=378|pages=146–147|doi=10.1180/minmag.1991.055.378.20|issn=0026-461X}}</ref> == Историја на откривање и име == Историјата на откривањето на минералот е сложена и збунувачка. На почетокот на 19 век, еулитин бил опишан од Август Брајтаупт во текот на неколку години, ''три пати'' и под различни имиња. Тој бил првиот што ги опишал еулитинските агриколити под нивното модерно име како сферични кристали со сјајна површина. Вториот опис бил даден под името ''бизмут мешавина'', во кој Брајтаупт изјавил дека знаел за овој минерал многу години, но верувал дека е сфалерит. Во 1817 година, Брајтаупт направил трет опис користејќи го новиот минералошки систем на [[Абрахам Готолоб Вернер]], наречен или „арсен-бизмут“ ({{Langx|de|Arsenik-Wismuth}} ). Поточно, Брајтаупт напишал: „Благодарение на ''арсен-бизмут'', се појави интересен нов вид [[минерал]] во фамилијата на бизмут, претходно непознат, кој се чини дека е редок минерал. Ги има следните карактеристики: темно влакнеста кафеава боја, различни обликувани кристали и формирани мали топчиња и хемисфери. Надворешноста е мат, понекогаш со бела обвивка, внатрешноста не е многу сјајна - до многу блескава, понекогаш со мрсен сјај. [[Прелом (минералогија)|Преломот]] е нејасно конхоиден, се разминува во прамени и ѕвездички од „мали пукнатини“, но наидува и на густи, нерамни области. Можна е целосна фрактура на фрагменти и фрагменти во облик на клин, покажува јасна приврзаност кон многу тенки и концентрични, поединечни рабови со закривена мека обвивка, прилично кревка, веројатно лесно може да се скрши и тешка. Арсен-бизмут е многу сличен по изглед со вурцит , но секогаш е многу различна од неа по боја, мекост итн. Горенаведениот пасус го претставува првиот документиран опис на еулитин, а името на овој минерал било во едно поглавје од оваа публикација, како да нема никаква врска со арсен-бизмут, а горниот текст (со опис на претходно непознатиот „Арсеник-бизмут“) бил во друго. Конечно, по кратка пауза на рефлексија на звукот, Брајтаупт го прифатил идентитетот на сите три нивни опишани минерали: ''еулитин'', ''мешавина на бизмут'' и ''арсен-бизмут''. Типскиот примерок на еулитин се чува во Рударската академија, [[Фрајберг]], [[Германија]]. == Својства == Најчесто, сортите на еулитин се мали по големина, но сепак се издвојуваат по нивниот привлечен и спектакуларен изглед. Транспарентните или проѕирните кристали имаат црвено-кафена или зелена боја и не надминуваат неколку милиметри во екстремните точки. Кристалите се често поединечни тетраедари, честопати сложено модифицирани, но има и сферични сорти кои имаат речиси совршено сферична форма. Друза од кристали може да се состојат од неколку поединци. Компатитивно сплотените кристали понекогаш се одвојуваат само со испакнатите темиња на тетраедарите, во ретки случаи, речиси мазни сферични кластери растат еден во друг (т.н. агриколити). Почесто, еулитинот се јавува во форма на поединечни сферични агрегати. Некои сорти се движат од транспарентни до проѕирни до целосно непроѕирни. Бојата исто така варира во широк спектар на нијанси: од темно кафеава и зелена до жолтеникаво-сива, сиво-бела, слама-жолта и безбојна; во тенки чипсови од безбоен до бледо кафеава. Сјајот варира многу, од дијамантски до стаклени, некои малку проѕирни или непроѕирни сорти имаат мрсен или восочен сјај. Нема плеохроизам. Вистинската измерена густина е од 6,1 до 6,6 g/cm³, пресметаната е 6,76 g/cm³ . Еулитин обично формира модифицирани тетраедарски кристали со тристетраедарски форми (често со доминантен позитивен тристетраедар и подреден негативен тристетраедар), често со мали коцкасти лица помеѓу тетраедарските форми. [[Близнење|Збратимувањето]] кај {001} е вообичаено. == Формирање на минерали == [[Податотека:Eulytine-91234.jpg|мини|еолитин (Саксонија) големина на кристал ~ 2,5 мм.{{center|Eulytine ([[Saxony]]) <br>crystal size ~ 2.5 mm.}}]] Еулитинот е еден од најретките минерали во природата, што го отежнало проучувањето во 19 век. Владимир Вернадски го сметал еулитинот за една од проблематичните области на современата [[минералогија]] и го класифицирал како ''„земјени, малку проучени тела“,'' чии понатамошни модификации и понатамошен метаморфизам се непознати. Како што изјавиле, транзицијата на [[Бизмут|бизмутот]] кон еулитит бара дополнително проучување и потврда, а индикацијата за тоа може да оди во сите минералошки каталози исклучиво благодарение на описот на Брајтаупт.<ref>{{Наведено списание|last=Wolf|first=Dieter|last2=Müller|first2=Axel|date=2014-12|title=Vladimir I. Vernadsky (1863–1945) and his ‘descriptive mineralogy’|url=https://doi.org/10.1016/j.gexplo.2014.05.004|journal=Journal of Geochemical Exploration|volume=147|pages=11–15|doi=10.1016/j.gexplo.2014.05.004|issn=0375-6742}}</ref> Еулитин е откриен заедно со [[кварц]] и природен бизмут во [[Шнеберг (Саксонија)|Шнеберг]] и [[Јохангеоргенштат]] ([[Германија]]). Во [[Кавказ]], минералот се наоѓа во албитиран [[пегматит]] во форма на [[Тетраедар|тетраедарски]] кристали и кора околу зрната [[тантал]]. == Појава == Типот на депозит на еулитин се наоѓаи во [[Саксонија]] ([[Шнеберг (Саксонија)|Шнеберг]], [[Јохангеоргенштат|Јохангеоргенштад]]); во [[Германија]] овој минерал подоцна бил откриен во Хохстберг, во близина на Хаусах, и во рудниците Клара во близина на Оберволфах, [[Шварцвалд]]. Во [[Романија]], пронајден во [[Dogneci|Догнеци]] (поранешна Догначка). Во [[Англија]] - депозит во близина на Ланливери, [[Корнвол]] а исто така и во [[Southwick, Dumfries and Galloway|Саутвик]], во близина на Далбеати, Киркубрајтшир ([[Шкотска]]). Во [[Канада]], еулитинот е познат од рудниците Еванс-Луп, во близина на [[Wakeld|Вакелд]], [[Квебек]]. Во [[Русија]], примероци од еулитин биле пронајдени во наоѓалиштето Квартаноје ([[Свердловска област|регион Свердловск]], округ Асбестовски) и во рудници Сјуигачан ([[Хабаровски крај|Територија Хабаровск]], округ Верхнебуреински). == Употреба == Еулитинските кристали се користат во технологијата со висока прецизност за производство на [[керамика]] со оптички квалитет. Се добива со притискање намали природни или синтетички кристали. Уникатните својства на еулитин овозможуваат да се користи како сцинтилатор во физиката со висока енергија, компјутерската [[томографија]] и [[Дозиметрија|дозиметријата]]. Меѓутоа, реткоста на минералот и неисправноста на природните кристали ја претворија суровината во исклучително редок, оскуден материјал. Ова станало причина за извршување на бројни работи на одгледување вештачки кристали. Керамиката добиена од лабораториски одгледувани суровини има подобри карактеристики на сцинтилација. Сличен и еден од најперспективните материјали за горенаведените цели е исто така еднокристалниот бизмут ортогерманат со структура од типот на еулитин. Сепак, еулитинот има подобри карактеристики на сцинтилација во споредба со бизмут ортогерманат. На пример во однос на времето на експозиција (0,1 ms), еулитинот гонадминува три пати. Поради сложеноста на растечките единечни кристали на еулитин од топење со висок вискозитет, нивното производство претставува важен и ветувачки технолошки проблем, на кој работеле неколку истражувачки тимови во 2010-тите. == Поврзано == * [[Бизмутинит]] * [[Бизмутинит]] * [[Бизмоклит]] * [[Бисмит]] * [[Заварицките]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.mindat.org/min-1424.html Eulytine] (валиден IMA минерален вид, grandfathered): информации за минералот ''еулитин'' во базата на податоци Mindat. * [https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/eulytine.pdf Еулитин] : ''Џон В. Ентони, Ричард А. Бидо, Кенет В. Блад, Монте Ц. Николс'' (Хрсг.): Прирачник за минералогија, Минералошко друштво на Америка. 2001 година. * [https://webmineral.ru/minerals/item.php?id=21379 Еулитин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240408124754/https://webmineral.ru/minerals/item.php?id=21379 |date=2024-04-08 }} во базата на податоци webmineral.ru: минерали и наоѓалишта на Русија. * [https://www.mineralienatlas.de/lexikon/index.php/MineralData?mineral=Eulytine Eulytine] во базата на податоци Mineralienatlas [[Категорија:Коцкести минерали]] [[Категорија:Минерали на бизмутот]] [[Категорија:Силикатни минерали]] jzmtiu4kdpzwyni0jdck2jj0ustwfxj 0 1367616 5623090 5622594 2026-09-02T18:32:01Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце (3) 5623090 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Włodzimierz Pawlik in 2021.jpg|мини|298x298пкс|Влодек Павлик 2021 година]] '''Влодек Павлик'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zaiks.org.pl/741,196,wlodek_pawlik_zdobywa_grammy|title=''Włodek Pawlik zdobywa Grammy!''}}</ref><ref name="culture">{{Наведена мрежна страница|url=http://culture.pl/pl/tworca/wlodek-pawlik|title=''Włodek Pawlik''|language=pl}}</ref>, всушност '''Влодзимеж Јацек Павлик''' (роден на [[4 октомври]] [[1958]] година во [[Келце]] <ref name="culture" /> ) — [[Полјаци|полски]] [[композитор]], [[џез]] [[Пијано|пијанист]], лидер на бендот Влодек Павлик Трио. Неговите композиторски достигнувања, освен џез нумерите, вклучувуваат и музика за играни и документарни филмови, телевизиски театри, музика за поезија, опера, кантата, композиции за камерен и симфониски оркестар, балетска музика, музика за театарски претстави и музика за радио драми. Соработувал со многу полски и американски џез изведувачи, меѓу кои и со: Јануш Муниак, Ренди Брекер, Скот Хамилтон, Били Харт, Ричи Кол, Мајк Стерн, Том Кенеди и Вестерн џез квартет. Настапуваше и со полските поп ѕвезди како Кајах и Маргарет (Фаја Хорнби). Неговата дискографија вклучува 43 авторски албуми, издадени во Полска и САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wlodekpawlik.com/discography-chronologically/|title=WŁODEK PAWLIK / Dyskografia / Dyskografia|language=pl}}</ref> Добитник е на [[Награди Греми|наградата Греми]] во категоријата за ''најдобар албум со голем џез ансамбл''<ref name="gma">{{Наведување|title=56th Annual GRAMMY Awards Winners & Nominees|url=http://www.grammy.com/nominees?genre=16|language=en|accessdate=2025-03-17|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326195531/http://www.grammy.com/nominees?genre=16|url-status=bot: unknown}}</ref> за албумот ''Ноќ во Калисија.'' Со кој на двапати постигна платинест статус за продадени над 20.000 примероци во Полска. [[Податотека:WiKi_Stawisko20101212a_06.jpg|мини|Влодек Павлик во Стависко, Подкова Лешна - декември 2010 година.]] == Раните години == Своето детството го поминал во Островец Швиетокрзиски, каде што го имал својот прв музички настап на шестгодишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wiadomosci24.pl/artykul/wielka_improwizacja_wlodka_pawlika_90094.html|title=Wielka improwizacja Włodka Pawlika|language=pl}}</ref> Завршил средно музичко училиште во Келце.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radio.kielce.pl/pl/post-19012|title=Włodek Pawlik nominowany do nagrody Grammy|language=pl}}</ref> Дипломирал во класата по пијано на Барбара Хесе-Буковска на Музичката академија во Варшава и Џез факултетот на Музичката академија во [[Хамбург]].<ref>{{Наведено списание|last=Marczyński|first=Jacek|title=Jazz na stacjach Drogi Krzyżowej|journal=Rzeczpospolita|volume=240 (7837)|pages=17}}</ref> == Кариера == Павлик е добитник на повеќе престижни награди, како: Гран при на Меѓународниот натпревар за џез во Данкерк (Франција 1984) и втора награда на Меѓународниот натпревар за џез композиција во Монако (1989). Настапувал на многу џез фестивали, меѓудругите на: Северноморскиот џез фестивал ([[Хаг]] 1998), Варшавските летни џез-денови (повеќепати), Европскиот џез фестивал (Атина 2006), Биелска Задимка Џеззова ([[Бјелско-Бјала]] 2015), Каунас џез фестивалот ([[Каунас]] 2015) како и фестивалите на класична музика Вратиславиа Кантас (Вроцлав 2003), Алтштад Хербст ([[Диселдорф]] 2007) и ГАуде Матер (Ченстохова 2015) и оние посветени на полската музика (Полски фестивал Синсинати 2016). Автор е на филмска музика за филмовите ''Врани'' и ''Време за умирање'' на Дорота Кеџиерзавска и ''Реверс'' наБорис Ланкос. За музиката на филмот ''Реверс'' ја добил главната награда во категоријата „Индивидуални награди“ на 34. Фестивал на полски долгометражен филм во Гдиња<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fpff.pl/index.php/pol/Informacje/laureaci/Werdykt-Jury-Konkursu-Glownego|title=34. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych|language=pl}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и полската филмска награда „Орел“ во 2009 година. Тој компонирал и музика за меѓународни продукции: ''Ноќна стража'' (2007) на Питер Гринавеј и Ветровите од Колима (2009) во режија на Марлин Горис. Од почетокот на 80-тите на 20 век бил дел од Академскиот младински уметнички фестивал, каде долги години водел џез работилница. Бил дел од тимот одговорен за создавање на танцово-музичко претстава ''Шопен ⁴'' во продукција на ТВП, премиерно била прикажано на Саемот во Келце во 2010 година за време на церемонијата на отворање на новата изложбена сала Е.<ref>{{Наведување|url=http://www.targikielce.pl/index.html?k=main&s=news&news=1442|title=Targi Kielce – kongresy, konferencje i inne wydarzenia w Kielcach|language=pl}}</ref> Во 2014 година по барање на тогашниот претседател на Република Полска, [[Бронислав Коморовски]], Павлик ја компонирал [[Свита (музика)|свитата]] „Слобода“ за хор, оркестар и џез трио, која била изведена на 4 јуни 2014 година на Плоштадот во замокот во Варшава по повод Денот на слободата во присуство на многу шефови на држави, меѓу кои и претседателот на САД, [[Барак Обама]].<ref>{{Наведување|title=Święto wolności – relacja|url=http://www.nck.pl/aktualnosci-7/277305-swieto-wolnosci-relacja-2/|language=pl}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 2016 година за време на 54 Национален фестивал на полски песни тој бил награден со музичката награда за 30-годишнина на Телеекспрес, каде настапил во програма подготвена специјално за оваа пригода со полските поп ѕвезди и неговото трио.<ref>{{Наведување|title=Włodek Pawlik szczęśliwy po występie w Opolu|journal=PolskieRadio.pl|url=http://www.polskieradio.pl/7/5120/Artykul/1627837,Wlodek-Pawlik-szczesliwy-po-wystepie-w-Opolu|accessdate=2025-03-17|archive-date=2022-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520210301/https://www.polskieradio.pl/7/5120/Artykul/1627837,Wlodek-Pawlik-szczesliwy-po-wystepie-w-Opolu|url-status=dead}}</ref> Во февруари 2017 година бил дел од жирито во финалето на националните квалификации на 62-то издание на натпреварот за Избор за песна на Евровизија.<ref name="2017,2">{{Наведена мрежна страница|url=http://plejada.pl/newsy/eurowizja-2017-doda-w-selekcjach-kto-w-jury-kto-prowadzacym/yy3ndh|title=Eurowizja 2017: Doda wystąpi w krajowych selekcjach. Znamy jury i prowadzącego|date=2017-02-06|language=pl}}</ref> Имал кандидтура за позицијата ректор на Универзитетот за музика Фридерик Шопен во Варшава за мандатот 2020-2024 година.<ref>{{Наведување|title=Kandydaci w wyborach Rektora UMFC « UMFC|url=http://www.chopin.edu.pl/pl/2020/03/kandydaci-w-wyborach-rektora-umfc}}</ref> На 15 октомври 2024 година од страна на претседателот на Република Полска[[Prezydenci Rzeczpospolitej Polski|,]] [[Анджеј Дуда]] му била врачена номинација за професор по уметност во областа на музичката уметност. == Дискографија == ; Албуми {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Година ! rowspan="2" |Албум !Позиција<br />на топ листа ! rowspan="2" |Тираж ! rowspan="2" |Признание |- ! style="font-size:85%;" |Полска |- |1987 | align="left" |Квази вкупно * Дата: 1987 * Издавач: Полџез |– | | |- | rowspan="2" |1993 | align="left" |Во живо во Бирдланд (со Ричи Кол) * Дата: 1993 * Издавач: Полонија Рекордс |– | | |- | align="left" |Четири годишни времиња * Дата: 1993 * Издавач: Полонија Рекордс |– | | |- |1997 | align="left" |Стандарди (во живо)<br /><small>(со Сезари Конрад, Збигњев Вегеаупт)</small> * Дата: 1997 * Издавач: Полонија Рекордс |– | | |- |2001 | align="left" |Мајката како мистерија * Дата: 2001 * Издавач: Полонија Рекордс |– | | |- |2004 | align="left" |''Сонети на Шекспир'' <small>(со Елизабета Војновска)</small> * Дата: 23 април 2004 * Издавач: Луна мјузик |– | | |- |2005 | align="left" |Мајката како мистерија * Дата: 2005 * Издавач: Музика сакра |– | | |- |2006 | align="left" |Анхели * Дата: 2006 * Издавач: 5линие |– | | |- |2008 | align="left" |Гранд пијано * Дата: 23 април 2008 * Издавач: Армс Рекордс |– | | |- |2009 | align="left" |Носталгично патување: Тикоцин џез апартман * Дата: 25 август 2009 * Издавач: Самит Рекордс |– | | |- |2011 | align="left" |Жици на Земјата<br />(со Лора Шафран, Марек Балата, Роберт Вицкиевич) * Дата: 1987 * Издавач: Павлик односи |– | | |- |2012 | align="left" |Ноќ во Калиш<br />(со Ренди Брекер, Филхармонија на Калиш) * Дата: 1987 * Издавач: Павлик односи |2<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=853&lang=|title=OLiS – sprzedaż w okresie 24.02.2014 – 02.03.2014|language=pl}}</ref> | align="left" | * Полска: 10 000<ref name="regulamin2005">{{Наведување|title=Regulamin przyznawania wyróżnień (2005)|url=http://www.zpav.pl/rankingi/wyroznienia/regulamin.php|date=2008-04-23|accessdate=2025-03-17|archive-date=2010-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100513080633/http://www.zpav.pl/rankingi/wyroznienia/regulamin.php|url-status=dead}}</ref> | align="left" | * POL: платинска плоча<ref>{{Наведување|title=Platynowe płyty CD przyznane w 2014 roku|url=http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php?year=2014|date=2014-02-19|accessdate=2025-03-17|archive-date=2017-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916160416/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php?year=2014|url-status=dead}}</ref> |- |2013 | align="left" |Во вечерните часови * Дата: 1987 * Издавач: Агора |– | | |- |2014 | align="left" |Ноќ во Калиш (живо)<br />(со Ренди Брекер, Филхармонија на Калиш) * Дата: 1987 * Издавач: СТХ Џамбори |23<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=910&lang=-title=Oficjalna|title=OLiS – sprzedaż w okresie 15.12.2014 – 21.12.2014|language=pl}}</ref> | align="left" | * Полска: 5 000+<ref name="regulamin2005" /> | align="left" | * POL: платинска плоча DVD<ref>{{Наведување|title=Platynowe płyty DVD przyznane w 2015 roku|url=http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/dvd/archiwum.php?year=2015|date=2015-01-28|accessdate=2025-03-17|archive-date=2024-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20241101194257/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/dvd/archiwum.php?year=2015|url-status=dead}}</ref> |- |2015 | align="left" |Америка * Дата: 29 мај 2015<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://olis.onyx.pl/plyty/index.asp?idplyty=4454|title=Wykonawca: Włodek Pawlik Trio Tytuł: America|language=pl}}</ref> * Издавач: Павлик односи |34<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=950&lang=|title=OLiS – sprzedaż w okresie 01.06.2015 – 07.06.2015|language=pl}}</ref> | | |- | rowspan="2" |2016 | align="left" |Зборувај смирено * Дата: 12 февруари 2016<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.empik.com/mow-spokojniej-zagajewski-adam-pawlik-wlodek,p1120467689,muzyka-p|title=Mów spokojniej > Adam Zagajewski, Włodek Pawlik|language=pl}}</ref> * Издавач: Agencja Artystyczna GAP |– | | |- | align="left" |4 Дела 4 Оркестар * Дата: 24 јуни 2016<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.empik.com/4-works-4-orchestra-wlodek-pawlik-trio,p1125413072,muzyka-p|title=4 Works 4 Orchestra > Włodek Pawlik Trio|language=pl}}</ref> * Издавач: Павлик односи |– | | |- |2017 | align="left" |Песни без зборови * Дата: 17 септември 2017 * Издавач: Павлик односи |– | | |- |2019 | align="left" |Павлик/Мониушко – полски џез * Дата: 22 февруари 2019<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.empik.com/pawlik-moniuszko-polish-jazz-pawlik-wlodek-trio,p1222668881,muzyka-p|title=Pawlik/Moniuszko – Polish Jazz > Włodek Pawlik Trio|language=pl}}</ref> * Издавач: Павлик односи |31<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=1196&lang=|title=OLiS – sprzedaż w okresie 01.03.2019 – 07.03.2019|language=pl}}</ref> | | |- | colspan="16" style="font-size:90%" |„–“ албумот не бил на топ листите. |} ; Филмска музика {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Година ! rowspan="2" | Албум ! Позиција<br />на топ листа |- ! style="font-size:85%;" | ПОЛСКА |- | 1994 година | align="left" | ''Врани'' * Дата: 1994 * Издавач: Кох интернационал | - |- | 2008 година | align="left" | ''Во знакот на водата'' * Дата: 2008 * Издавач: Полониа рекордс | - |- | 2009 година | align="left" | ''Реверс''<br />(со Синфонија Јувентус и Маќеј Жолтовски) * Дата: 2 ноември 2009 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://muzyka.interia.pl/plyty/plyta/wlodek-pawlik-rewers,263236|title=Włodek Pawlik, Rewers|language=pl}}{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Издавач: Полско радио | 38 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=563&lang=|title=OLiS – sprzedaż w okresie 25.01.2010 – 31.01.2010|language=pl}}</ref> |- | 2011 година | align="left" | ''Време е да се умре''<br /> <small>(и Варшавската филхармонија)</small> * Дата: 22 април 2011 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soundtracks.pl/index.php?op=show&ID=1268|title=WŁODEK PAWLIK – „PORA UMIERAĆ”: NA 5 MINUT PRZED PREMIERĄ!|language=pl}}</ref> * Издавач: Полско радио | - |- | colspan="15" style="font-size:90%" | „–“ албумот не бил на топ листите. |} ; Квартет Влодек Павлик {| class="wikitable" !Година ! Албум |- | 1995 година | ''Желки'' * Дата: 1995 * Издавач: Полониа рекордс |- | 1999 година | ''Исчезната месечина'' * Дата: 2 ноември 1999 * Издавач: Универсал Мјузик Полска |} ; Божиќни албуми == Награди == {| class="wikitable" !Година !Категорија !Албум !Награда !Статус !Извор |- |2005 |''Албум на годината - Волкална музика'' |''Мајката како мистерија'' |Фредерики 2005 |[[Лауреат]] |<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.4000/books.iblpan.16052|title=Widzenia Fryderyki Hauffe|date=2016|publisher=Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk|isbn=978-83-65573-37-7|pages=415–438}}</ref> |- |2006 |''Музика - џез, рок и други'' |''Анхели'' |Награда ТВП Култура 2005 |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvpkultura.tvp.pl/19698995/gwarancje-kultury|title=„Gwarancje Kultury”|work=https://tvpkultura.tvp.pl/|accessdate=2025-03-17|archive-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809153557/https://tvpkultura.tvp.pl/19698995/gwarancje-kultury|url-status=dead}}</ref> |- |2006 |''Џез албум на годината'' |''Анхели'' | rowspan="2" |Фредерики 2006 |Номинација | rowspan="2" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvpkultura.tvp.pl/19698995/gwarancje-kultury|title=Fryderyki 2005 – nominowani i laureaci.|work=fryderyki.pl|accessdate=2025-03-17|archive-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809153557/https://tvpkultura.tvp.pl/19698995/gwarancje-kultury|url-status=dead}}</ref> |- |2006 |''Џез музичар на годината'' |Влодек Павлик |Номинација |- |2008 | rowspan="3" |''Најдобра музика за филм'' |''Време за умирање'' |Полска филмска награда – Орли |Номинација |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pnf.pl/nominations/2008/|title=Nominacje wg roku – 2008|work=http://pnf.pl/}}</ref> |- |2009 |''Реверс'' |34-ти Полски филмски фестивал Златни лавови |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvp.info/933382/kultura/zlote-lwy-dla-rewersu/|title=Zlote lwy dla Rewersu|work=www.tvp.info|accessdate=2025-03-17|archive-date=2017-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301181650/http://www.tvp.info/933382/kultura/zlote-lwy-dla-rewersu/|url-status=bot: unknown}}</ref> |- |2010 |''Реверс'' |Полска филмска награда – Орли |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pnf.pl/laureates/2010/|title=Laureaci wg roku – 2010|work=pnf.pl}}</ref> |- |2010 |''Џез албум на годината'' |''Тикоцин'' | rowspan="2" |Фредерики 2010 |Номинација | rowspan="2" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fryderyki.pl/fryderyk-2010/|title=Nominowani i laureaci 2010|work=fryderyki.pl}}</ref> |- |2010 |''Џез музичар на годината'' |Влодек Павлик |Номинација |- |2012 |''Албум на годината– музика за филм'' |''Време за умирање'' |Фредерики 2012 |Номинација |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fryderyki.pl/fryderyk-2012/|title=Nominowani i laureaci 2012|work=fryderyki.pl}}</ref> |- |2013 | rowspan="2" |''Џез музичар на годината'' | rowspan="2" |Влодек Павлик |Фредерики 2013 |Номинација |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fryderyki.pl/fryderyk-2013/|title=Nominowani i laureaci 2013|work=fryderyki.pl}}</ref> |- |2014 |Фредерики 2014 |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fryderyki.pl/fryderyk-2014/|title=Nominowani i laureaci 2014|work=fryderyki.pl}}</ref> |- |2014 |''Настан на годината'' |Греми награда за Влодек Павлик |Бестселери на Емпик 2014 |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zpav.pl/aktualnosc.php?idaktualnosci=1156|title=Znamy laureatów Bestsellerów Empik 2014|work=bestsellery.zpav.pl}}</ref> |- |2014 |''Најдобар албум за голем џез ансамб'' |''Ноќ во Калиш'' |Греми |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.grammy.com/nominees?genre=16|title=56th Annual GRAMMY Awards Winners & Nominees|work=www.grammy.com|accessdate=2025-03-17|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326195531/http://www.grammy.com/nominees?genre=16|url-status=bot: unknown}}</ref> |- |2014 |''Сценски уметник на годината'' | rowspan="7" |Влодек Павлик |Виктори 2014 |Номинација | |- |2014 |''Личност на годината'' |Корифеј на полската музика 2014 |Лауреат |<ref>{{Наведено списание|last=Cegielski|first=Adam|last2=Kernfeld|first2=Barry|date=2003|title=Pawlik, Włodek|url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.j663000|journal=Oxford Music Online|publisher=Oxford University Press}}</ref> |- |2014 |''Локална личност која дејствува глобално'' |Златна ЖиРибка |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.miastogwiazd.pl/component/spsimpleportfolio/item/3-zyrybka|title=ŻyRybka – to nagroda specjalna dla Osobowości „lokalnej” działającej także „globalnie",|work=www.miastogwiazd.pl|accessdate=2025-03-17|archive-date=2017-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170601033031/http://www.miastogwiazd.pl/component/spsimpleportfolio/item/3-zyrybka|url-status=dead}}</ref> |- |2015 |''Награда Биелска Задимка Џезова'' |Ангел на џезот 2015 |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/aniol-jazzowy-dla-pianisty-i-kompozytora-wlodka-pawlika|title=Anioł Jazzowy dla pianisty i kompozytora Włodka Pawlika|work=www.dzieje.pl}}</ref> |- |2015 |''Артист на годината'' |Фредерики 2015 |Номинација |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zpav.pl/pliki/aktualnosci/Fryderyk2015/Nominacje_do_Nagrody_FRYDERYK_2015.pdf|title=Nominacje do Nagrody FRYDERYK 2015|work=www.zpav.pl}}</ref> |- |2016 |''Музика'' |Годишна награда на министерот за култура и национално наследство |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/doroczne-nagrody-ministra-kultury-i-dziedzictwa-narodowego-wreczone-6643.php|title=Doroczne Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wręczone|work=www.mkidn.gov.pl}}</ref> |- |2016 |''Музичка награда'' |Награда за 30-годишнина на Телеекспрес |Лауреат |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tvp.pl/hbbtv/aplikacje/teleexpress/najciekawsze/nagroda-teleexpressu-dla-wlodka-pawlika/25659875|title=Nagroda Teleexpressu dla Włodka Pawlika|work=www.tvp.pl}}</ref> |} == Ордени и одликувања == * Витешки крст на [[Орден на преродбата на Полска|Орденот на преродбата на Полска]] (2014) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prezydent.pl/archiwum-bronislawa-komorowskiego/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/art,1334,prezydent-to-dobre-lata-dla-polskiej-kultury.html|title=Prezydent: To dobre lata dla polskiej kultury|date=2014-05-26|accessdate=2025-03-17|archive-date=2016-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160407203205/http://www.prezydent.pl/archiwum-bronislawa-komorowskiego/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/art,1334,prezydent-to-dobre-lata-dla-polskiej-kultury.html|url-status=dead}}</ref> . * Почесен бисер на полската економија во категоријата култура (2015) <ref>{{Наведување|url=http://www.polishmarket.com.pl/poznalismy-laureatow-gali-perel-polskiej-gospodarki/|title=Poznaliśmy laureatów Gali Pereł Polskiej Gospodarki: Polish Market|accessdate=2025-03-17|archive-date=2019-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422234908/http://www.polishmarket.com.pl/poznalismy-laureatow-gali-perel-polskiej-gospodarki/|url-status=bot: unknown}}</ref> * Почесен граѓанин на градот Калиш <ref>{{Наведување|title=ŚWIĘTO MIASTA: Pawlik: Częściowo czuję się kaliszaninem|url=https://wkaliszu.pl/8030490/SWIETO_MIASTA_Pawlik_Czesciowo_czuje_sie_kaliszaninem.html|language=pl|accessdate=2025-03-17|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702170719/https://wkaliszu.pl/8030490/SWIETO_MIASTA_Pawlik_Czesciowo_czuje_sie_kaliszaninem.html|url-status=dead}}</ref> * Почесен граѓанин на градот Подкова Лешна <ref>{{Наведување|title=Włodek Pawlik Honorowym Obywatelem Miasta Ogrodu Podkowa Leśna – Podkowa Leśna|url=http://podkowalesna.pl/aktualnosci/wlodek-pawlik-honorowym-obywatelem-miasta-ogrodu-podkowa-lesna/|language=pl|accessdate=2025-03-17|archive-date=2017-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228033534/http://podkowalesna.pl/aktualnosci/wlodek-pawlik-honorowym-obywatelem-miasta-ogrodu-podkowa-lesna/|url-status=dead}}</ref> * Медал на стогодишнината од обновената независност (2023) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/medale-stulecia-odzyskanej-niepodleglosci-za-zaslugi-dla-niepodleglej,63013|title=Medale Stulecia Odzyskanej Niepodległości za zasługi dla Niepodległej|date=2023-01-09|language=pl}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Златен медал за заслуги на културата Глорија Артис, 27 март 2023 година == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павлик, Влодек}} [[Категорија:Родени во 1958 година]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Полски композитори]] 44kg6s41j0sofd9fuju109rp9p42x7i 2 1368133 5623236 5442299 2026-09-03T08:45:50Z Marco Mitrovich 114460 5623236 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop|Марко Митровиќ Сугарски}} {{Корисник ВикиПроект Македонија}} hmympxhhxizu09mm2ezt2zqkih6fus8 0 1368492 5623174 5475579 2026-09-03T04:43:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623174 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда|name=Зграда на Народното собрание на Бугарија|native_building_name=Сграда на Народното събрание|image=National Assembly main building, Sofia, October 2016 02.jpg|caption=Поглед на зградата од споменикот [[Цар Ослободител (споменик)|Цар Ослободител]].|coordinates=|location_city=[[Софија]], [[Бугарија]]|construction_start_date=1884|completion_date=1886|cost=220.000 [[франц]]и|owner=[[Народно собрание на Бугарија]]}} '''Зграда на [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание]] на [[Бугарија]]''' ({{Langx|bg|Сграда на Народното събрание}}) — зграда користена од [[Народно собрание на Бугарија|бугарското собрание]] за парламентарни дебати. Главната зграда е прогласена за споменик на културата поради неговото историско значење. Сместено во центарот на [[Софија]], главниот град на Бугарија. Зградата била изградена во [[Неоренесанса|неоренесансен]] стил од страна на Константин Јовановиќ, истакнат [[Срби|српски]] дизајнер од [[Австроунгарија]] кој се школувал во [[Виена]] и [[Швајцарија]]. Јовановиќ исто така бил главниот дизајнер на зградата за [[Народно собрание на Србија|Народното собрание]] на [[Србија]]. Зградата ја граделе меѓу [[1884]] и [[1886|1886 година]]. Главниот водач бил Фридерих Вилхелм Густав Либе, млад архитект од [[Саксонија]], кој имал 22 години кога започнала изградбата.<ref>{{Наведена книга|title=Five Graves in Dalwallinu|last=Gervas|first=Stan|publisher=Gervas Books|year=2004|isbn=0-646-06820-2|location=[[Maylands, Western Australia|Maylands]]|pages=15–21|orig-year=1991}}</ref> Објектот првично било обоено во сива нијанса, но покрај втората половина на [[20 век]] почнале да ја бојат бела.<ref>[http://3.bp.blogspot.com/-DVSMBet9DTU/T2S1CvSipnI/AAAAAAAAGjs/6Zy-VmgCtIo/s400/Scan1279.jpg Parliament, turn of the 19/20th century], ''stara-sofia.com'', retrieved Oct 2013.</ref> Зградата е прикажана на задната страна на бугарската банкнота од 20 [[Бугарски лев|лева]], издадена меѓу [[1999]] и [[2007|2007 година]].<ref>[http://www.bnb.bg Bulgarian National Bank] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170329094844/http://www.bnb.bg/ |date=2017-03-29 }}. Notes and Coins in Circulation: [http://www.bnb.bg/bnb/notes_coins.nsf/vNotesCoins/5DC1FB5769DFC025C2256B51003606EC?OpenDocument&EN 20 leva] (1999 issue) & [http://www.bnb.bg/bnb/notes_coins.nsf/vNotesCoins/1326ECFF423D7CB3C225738E00339D35?OpenDocument&EN 20 leva] (2007 issue). – Retrieved on 26 March 2009.</ref> == Историја == === Градење === [[Податотека:BASA-45K-1-18-19-National-Assembly-Sofia-WW2.jpg|мини|257x257пкс|Зградата на народното собрание по бомбардирањето на [[Сојузници во Втората светска војна|сојузниците]] на [[10 јануари]] [[1944|1944 година]].]] Во [[1879|1879 година]], една година после независноста на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]], тогашната влада предовена од страна на [[Русофилија|русофилот]] [[Тодор Бурмов]] одлучиле да го прогласат градот [[Софија]] за државниот главен град. Претходното функционирале во стариот главен град [[Пловдив]]. Во првите години после независноста тогашното [[Народно собрание на Бугарија|собрание на Бугарија]] не можеле да најдат трајно сместување за нивната влада. Во [[1880|1880 година]] се сместиле во стариот руски воен клуб лоциран на ул. „Московска“ бр. 15. Подоцна се сместиле во зградата на првата бугарска машка гимназија на ул. „Московска“ бр. 49.<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.bg/kak-beshe-postroena-sgradata-na-narodnoto-sabranie-n260297|title=Как беше построена сградата на Народното събрание|last=Топалов|first=Виктор|date=7 јули 2022|work=Дума.бг}}</ref> Поради нивното тешко сместување пратениците од народното собрание на Бугарија предложиле да изградиле своја посебна зграда за да можеле да ги исполнат нивните политички обврски. Главниот организатор за иницијативата бил [[Петко Каравелов]], тогашниот [[премиер на Бугарија]]. Во [[февруари]] [[1884|1884 година]] поднесол решение каде ја одобрил одлуката за градбата на зградата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.parliament.bg/bg/house|title=Сграда на Народното събрание|work=Народно събрание на Република България}}</ref> Истовремено Константин Јовановиќ, истакнат [[Срби|српски]] архитект од [[Белград]], бил назначен да гради бугарски гимназии во градовите Софија и [[Лом]].<ref>{{Наведени вести|url=https://sofiahistorymuseum.bg/bg/novini/107-130-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%B6%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D1%81%D1%8A%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5|title=130 години от началото на строежа на сградата на Народното събрание|date=25 ноември 2014|work=РЕГИОНАЛЕН ИСТОРИЧЕСКИ МУЗЕЙ СОФИЯ}}</ref> Поради неговиот квалитетен стил бугарското собрание одлучиле да го одбрат Јовановиќ за главниот дизајнер на зградата. Поради неговото учество во градбата на зградата, денешната [[бугарска историографија]] го негира неговиот српски идентитет — лажно наведувајќи дека бил [[Бугари]]н по потекло. Константин Јовановиќ бил финансиран 220.000 [[франк]]и за градбата. Бугарското собрание одлучиле да ја изградат зградата покрај периферијата на градот, блиску до стари турски гробишта каде што во минатото биле погребани противници на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].<ref>{{Наведени вести|url=https://bnr.bg/post/101334321/sgradata-na-parlamenta-e-sas-136-godishna-istoria|title=136-годишната сграда на Народното събрание отива в историята|last=Ашикова|first=Виолета|date=1 септември 2020|work=БНР}}</ref> === Современо време === [[Податотека:Сградата на Народно събрание.jpg|мини|260x260пкс|Зградата во [[2015|2015 година]].]] Покрај тоа што зградата е голема, некои министерства сепак немале доволно простор, поради тоа некои се вратиле во [[Партиски дом (Софија)|старата зграда на народното собрание]] кој порано служело како главната зграда на собранието за време на [[Народна Република Бугарија|комунистичкиот период]]. Некои пратеници, особено тие со [[Комунизам|прокомунистички идентитет]], предложиле да се премести целото народно собрание во стариот партиски дом.<ref>[http://www.niconsult-bg.com/project/%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B2-%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BD/ Competition for new Plenary Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217163614/http://www.niconsult-bg.com/project/%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B2-%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BD/|date=2014-12-17}}, ''NI Consult'', 2009. Retrieved Oct 2013.</ref> Во [[септември]] [[2020|2020 година]] тогашната власт го прифати предлогот.<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.bg/en/news/ID/5124|title=National Assembly of the Republic of Bulgaria - News|access-date=2020-11-23|website=www.parliament.bg}}</ref> Во [[април]] [[2021|2021 година]], после парламентарните избори, новата влада составена од партиите [[Има таков народ|ИТН (Има таков народ)]], [[Демократска Бугарија]] и [[Исправи се БГ ние идеме|ИБНИ (Исправи се БГ! Ние идеме!)]] донесле одлука повторно да се премести владата во зградата изградена од Јовановиќ. Поради тоа што тие го сметале партискиот дом како симбол на стариот опресивен комунистички режим.<ref>{{Cite news|url=https://www.clubz.bg/112467-parlamentat_se_vrashta_v_starata_si_sgrada_pone_za_parvoto_zasedanie|title=Парламентът се връща в старата си сграда. Поне за първото заседание|date=April 13, 2021|work=Клуб Z|access-date=April 18, 2021}}</ref> Во [[август]] [[2023|2023 година]], [[Народно собрание на Бугарија|бугарското народно собрание]] најавило дека повторно ќе се вратиле во стариот партиски дом и ќе останале за три години поради оштетата на зградата на народното собрание. Денес се врши проект за обнова на зградата. == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [http://www.stara-sofia.com/ns.html Стари слики од зградата] [[Категорија:Згради и градби во Бугарија]] qfno6qjjkulannrdn6v3pgu1f8xknpq 0 1370541 5623169 5604486 2026-09-03T02:47:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623169 wikitext text/x-wiki '''Закарпатија''' {{Efn|Исто така '''Закарпатска Рутенија''', '''Закарпатска Украина''', '''Карпатска Рутенија''', '''Русинско''', '''Подкарпатска Русија''', '''Подкарпатија'''}} ([[Украински јазик|украински]]: ''Закарпаття'') — историски регион на границата помеѓу [[Средна Европа|Средна]] и [[Источна Европа]], кој претежно се наоѓа во [[Закарпатска Област|Закарпатската Област]] во [[западна Украина]]. Од унгарското освојување на [[Панонска Низина|Карпатскиот басен]] (на крајот на 9 век) до крајот на Првата светска војна ([[Тријанонски договор|Договорот од Тријанон]] во 1920 година), поголемиот дел од овој регион бил дел од [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]]. Во меѓувоениот период бил дел од [[Прва Чехословачка Република|Првата]] и [[Втора Чехословачка Република|Втората Чехословачка Република]]. Пред Втората светска војна, регионот бил припоен од [[Кралство Унгарија (1920–1946)|Кралството Унгарија]] уште еднаш кога Германија ја распарчила Втората Чехословачка Република. По војната, таа била припоена од [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] и станала дел од [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинската Советска Социјалистичка Република]]. Тоа е етнички разновиден регион, населен претежно со луѓе кои се сметаат себеси за етнички [[Украинци]], [[Источни Русини|Русини]], [[Унгарци]], [[Романци]], [[Словаци]] и [[Полјаци]]. Има и мали заедници на [[Евреи|еврејско]] и [[Роми|ромско]] малцинство. Пред Втората светска војна, многу повеќе Евреи живееле во регионот, што сочинувало над 13% од вкупното население во 1930 година. Најчесто зборувани јазици се [[Русински јазик|русински]], [[Украински јазик|украински]], [[Унгарски јазик|унгарски]], [[Романски јазик|романски]], [[Словачки јазик|словачки]] и [[Полски јазик|полски]]. == Топонимија == Името Карпатска Рутенија понекогаш се употребува за соседната прекугранична област на Украина, Словачка и Полска населена со [[Рутенци]]. Местното рутинско население се самоидентификува на различни начини: некои се сметаат себеси за посебна и единствена словенска група [[Источни Русини|Русини]], а некои сметаат дека се и Русини и Украинци. За да го опишат својот роден регион, повеќето од нив го користат терминот ''Закарпатија.'' Ова е имплицитно контрастно со Прикарпатија, неофицијален географски регион во Украина, непосредно североисточно од централната област на Карпатскиот венец, и потенцијално вклучувајќи го подножјето, подкарпатскиот басен и дел од околните рамнини. Од унгарска (и до одреден степен словачка и чешка) перспектива, регионот обично се опишува како Подкарпатија (буквално „под Карпатите“), иако технички ова име се однесува само на долг, тесен слив што се наоѓа на северната страна на планините. За време на периодот во кој регионот бил управуван од [[Историја на Унгарија|унгарските држави]], тој на унгарски официјално бил означен како Карпаталија (буквално: „основата на Карпатите“) или североисточните региони на средновековна ''Горна Унгарија'', која во 16 век била оспорувана меѓу [[Хабсбуршката монархија|Хабсбуршката Монархија]] и царството. [[Романски јазик|Романското]] име на регионот е Марамуреш, кој географски се наоѓа во источните и југоисточните делови на регионот. За време на периодот на [[чехословачка]] администрација во првата половина на 20 век, регионот некое време бил означен како ''Русинско'' (Рутенија) или ''Карпатске Русинско'', а подоцна и како Подкарпатска Рус ([[Чешки јазик|чешки]] и [[Словачки јазик|словачки]]:''Podkarpatská Rus'') или Подкарпатска Украина (чешки и словачки: ''Podkarpatská украинска'' патка192).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rusyn.org/geosubcarpathian.html|title=Subcarpathian Rus'/Podkarpats'ka Rus'|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724205028/http://www.rusyn.org/geosubcarpathian.html|archive-date=2008-07-24|accessdate=2007-06-10}}</ref> (чешки: ''Země podkarpatoruská'', словачки: ''Krajina podkarpatoruská'' ). Алтернативните, неофицијални имиња што се користеле во Чехословачка пред Втората светска војна вклучуваат Подкарпатија (чешки и словачки: ''Podkarpatsko''), Задкарпатија (чешки и словачки: ''Zakarpatsko'' ), Закарпатска Украина (чешки и словачки: ''Zakarpatská Ukrajina''), Карпатска Русија/Рутенија (чешки и словачки: ''Karpatská Rus.'' Регионот ја прогласил својата независност како Карпато-Украина на 15 март 1939 година, но истиот ден бил окупиран и анектиран од [[Кралство Унгарија (1920–1946)|Унгарија]] и останал под унгарска контрола до крајот на Втората светска војна. Во овој период регионот продолжил да поседува посебна управа и локално се користел терминот ''Карпаталја''.<ref>{{Harvnb|Shandor|1997}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Markus|first=Vasyl|year=1954|title=Carpatho-Ukraine under Hungarian Occupation|journal=The Ukrainian Quarterly|volume=10|issue=3|pages=252ff}}</ref> Во 1944–1946 година, регионот бил окупиран од [[Советската армија]] и бил посебна политичка формација позната како Закарпатска Украина или Подкарпатска Рутенија. Во овој период регионот поседувал некаква форма на квази-автономија со сопствен законодавен дом, додека останал под управа на Комунистичката партија на Закарпатска Украина. По потпишувањето на договорот меѓу [[Чехословачка]] и [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], како и одлуката на регионалниот совет, Закарпатија се приклучила на [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинска ССР]] како [[Закарпатска Област]]. Регионот последователно бил означен како ''Закарпатија'' (украински: Закарпаття), а понекогаш и како ''Карпатска Русија'' (украински: Карпатська Русь), ''Закарпатска Русија'' (украински: Закарпатська Русь), или ''Подкарпатска Русија'' (украински: Підкарпатська Русь). == Географија == [[Податотека:Topographical_map_of_the_Carpathian_Ruthenia_region.svg|мини|Земјишта кои се граничат со регионот Карпатска Рутенија]] Карпатската Рутенија се наоѓа на јужните падини на источните [[Карпати]], граничи на исток и југ со реката [[Тиса (река)|Тиса]], а на запад со реките Хорнад и Попрад. Регионот се граничи со [[Полска]], [[Словачка]], [[Унгарија]] и [[Романија]] и сочинува дел од [[Панонска Низина|Панонската низина]]. Регионот е претежно рурален и инфраструктурно неразвиен. Пејзажот е претежно планински; географски е одвоен од Украина, Словачка и Романија со планини, а од Унгарија со реката Тиса. Двата поголеми града се [[Ужгород|Ужхород]] и Мукачево, и двата со население околу 100.000. Населението на другите пет градови (вклучувајќи ги Куст и Берехово) варира помеѓу 10.000 и 30.000. Други урбани и рурални населени места имаат население од помалку од 10.000. == Историја == === Праисториски култури === За време на доцното бронзено време во II милениум п.н.е., регионот се карактеризирал со Становската култура;<ref>{{Наведена книга|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CS%5CT%5CStanoveculture.htm|title=Stanove culture|work=[[Encyclopedia of Ukraine|Internet Encyclopedia of Ukraine]]|publisher=University of Toronto Press|year=2001|isbn=978-0802030108|volume=5|orig-year=1993}}</ref> сепак, таа се здобила само со понапредни вештини за обработка на метал со доаѓањето на [[Тракијци]]те од југ со културата Куштановица во 6 и 3 век п.н.е. Во 5-3 п.н.е., [[Келти]]те пристигнале од Запад, носејќи ги вештините за топење на железо и [[Латенска култура|Латенската култура]]. Тракиско-келтската [[симбиоза]] постоела некое време во регионот, по што се појавиле Бастарните.<ref name="EIU">{{Наведена книга|url=http://www.history.org.ua/?termin=Zakarpatska_Ukraina|title=ЗАКАРПАТСЬКА УКРАЇНА, ЗАКАРПАТТЯ|last=Віднянський С.В.|work=Енциклопедија на украинската историја|publisher=[[Наукова Думка]], [[Институт за историја на Украина НАСУ]]|year=2005|isbn=9660006101|volume=3|language=uk|quote=Тут знайдено чимало предметів часів мідного віку, бронзового віку та залізного віку. Помірно континентальний клімат і природні багатства Закарпаття роблять цю місцевість привабливою для проживання. Тут свого часу осіли фракійські племена, які залишили після себе пам'ятки куштановицької культури, та кельти, репрезентовані пам'ятками латенської к-ри (див. Латенські пам'ятки). Вчені вважають, що в Закарпатті в 3–1 ст. до н. е. склалася змішана кельто-фракійська к-ра, на основі якої утворився досить стійкий симбіоз племен, що проіснував бл. 200 років і сприяв поширенню цивілізаційних досягнень із зх. на укр. тер. Пізніше на Закарпатті з'явилися бастарни (їхня етнічна приналежність не з'ясована). В 2 ст. н. е. ч. Закарпаття була приєднана до рим. провінції Дакія. В часи Великого переселення народів через Закарпаття проходили гуни й авари. На Закарпатті побували герм. племена, в т. ч. гепіди. З перших століть н. е. почалося розселення слов'ян. За археол. даними, з 2 ст. н. е. тут міцно осіло хліборобське слов'ян. нас. – білі хорвати (див. Хорвати), матеріальна й духовна к-ра яких була тісно пов'язана з к-рою східнослов'ян. племен, що населяли Прикарпаття, Волинь, Придністров'я і Придніпров'я. В 9–10 ст. Закарпаття входило до складу Болг. д-ви, а з 2-ї пол. 10 ст. перебувало у сфері впливу Київської Русі, про що свідчить, зокрема, міграція сюди нас. із Прикарпаття. В "Повісті временних літ" є згадки про участь білих хорватів у війнах київ. князів проти Візантії та про похід вел. кн. київ. Володимира Святославича на білих хорватів 992. З того часу за Закарпаттям закріплюється назва "Русь". Після смерті вел. кн. київ. Володимира Святославича (1015) Закарпаття почав завойовувати угор. король Стефан I, його син Емеріх мав титул "князь русинів". На поч. 13 ст. всі землі Закарпаття опинилися під владою Угорщини. До поч. 20 ст. Закарпаття, перебуваючи в складі Угорщини, Австрії та Австро-Угорщини, мало назву "Угорська Русь".}}</ref> Во тоа време, во регионот биле присутни [[Скити]]те кои зборувале ирански, а подоцна и сарматското племе наречено Јазиги. [[Стари Словени|Протословенското]] населување започнало помеѓу 2 век п.н.е. и 2 век н.е.,<ref>{{Наведена книга|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CI%5CR%5CIronAge.htm|title=Iron Age|last=Володимир Мезенцев|work=[[Енциклопедија на Украина|Интернет енциклопедија на Украина]]|publisher=[[Универзитетска издавачка куќа во Торонто]]|year=2001|isbn=978-0802034441|volume=2|quote=Во Закарпатија, потомците на тракиската култура на Халштат ја сочинувале културата Куштановица во 6-ти до 3-ти век п.н.е. Во текот на 2-риот и 1-виот век п.н.е., домородното тракиско и прасловенско население на Закарпатија, западна Подилија, Буковина, Галиција и Волинија се измешало со келтските племиња од Латенската култура кои се прошириле таму од Средна Европа.|orig-year=1988}}</ref><ref name="EOU">{{Наведена книга|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CT%5CR%5CTranscarpathia.htm|title=Закарпатија|last=Володимир Кубијович|last2=Васил Маркус|last3=[[Иван Рудницки]]|last4=Игор Стебелски|work=[[Енциклопедија на Украина|Интернет енциклопедија на Украина]]|publisher=[[Универзитетска издавачка куќа во Торонто]]|year=2005|isbn=978-0802030108|volume=5|quote=Во бронзеното време (околу 1800 п.н.е.) Закарпатија го задржала континуитетот во својот стил на сликана грнчарија од Становската култура, но стекнала вештини за обработка на метал (мечеви, ножеви, српови, секири) како резултат на доаѓањето на тракиските племиња од Трансилванија. Последователно, Закарпатија потпаднала под контрола на Келтите, кои пристигнале од запад и го донеле со себе топењето железо (околу 400–200 п.н.е.); првите локални монети биле ковани во 3 век п.н.е. Од источните номадски народи, најраните што влијаеле врз Закарпатија биле Скитите што зборувале ирански (локално изразени од 6 век п.н.е. во културата Куштановиќа), а потоа Јазигите, сарматско племе што се спротивставило на Римјаните во Дакија (50 н.е.); нивното влијание било проследено со инвазии на туркофонските Хуни (380 н.е.), Аварите (558 н.е.) и, конечно, Угро-финските Маџари (896 н.е.). Во 2 век од н.е. соседна Дакија (Трансилванија) станала римска провинција, а римските трговци ја посетувале Транскарпатија. Во раниот среден век, Транскарпатија била помината од германски племиња. Остатоци од Остроготите (Гепидите) останале во соседна Трансилванија до 10 век. Словенската колонизација на Транскарпатија започнала во 2 век, со миграција од север преку планинските превои. До 8 и 9 век, низините на Транскарпатија биле прилично густо населени со Бели Хрвати (во тоа време живееле и на северната и на јужната страна на Карпатите). Словените во горниот тек на реката Тиса и во Трансилванија биле подложени на Аварите (6-8 век), а подоцна на бугарското кралство (9-10 век). Со распадот на Бугарија во втората половина на 10 век, Транскарпатија потпаднала под сферата на влијание на Киевска Русија. Киевските хроничари го забележале учеството на Белите Хрвати во походите врз Византија. По вклучувањето на Белите Хрвати од страна на принцот Владимир Велики во неговото царство, името Рус или Рутенија се вкоренило во Закарпатија.|orig-year=1993}}</ref> и за време на [[Голема преселба на народите|периодот на миграција]], регионот го поминувале [[Хуни]] и [[Гепиди]] (IV век) и [[Авари|Панонските Авари]] (6 век). === Словенска населба === До 8 и 9 век, долините на северните и јужните падини на [[Карпати]]те биле „густо“ населени од словенското племе Бели Хрвати,<ref>{{Наведено списание|last=Magocsi|first=Paul Robert|year=1995|title=The Carpatho-Rusyns|url=http://carpatho-rusyn.org/cra/chap3.html|journal=Carpatho-Rusyn American|publisher=Carpatho-Rusyn Research Center|volume=XVIII}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=CdiIa8n7SsgC|title=The Roots of Ukrainian Nationalism: Galicia as Ukraine's Piedmont|last=Magocsi|first=Paul Robert|publisher=University of Toronto Press|year=2002|isbn=978-0802047380|pages=2–4|author-link=Paul Robert Magocsi}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HD4oAAAAMAAJ|title=Славяне в раннем Средневековье|last=Sedov|first=Valentin Vasilyevich|publisher=Akademska knjiga|year=2013|isbn=978-8662630261|location=Novi Sad|pages=168, 444, 451|trans-title=Sloveni u ranom srednjem veku (Slavs in Early Middle Ages)|orig-year=1995}}</ref> кои биле тесно поврзани со [[Источни Словени|источнословенските]] племиња кои ги населувале Запарати, Волинија, [[Приднестровие]] и Днепарска Украина. Додека некои бели Хрвати останале зад Карпатска Рутенија, други се преселиле на југ на [[Балкански Полуостров|Балканот]] во VII век. Оние што останале биле освоени од [[Киевски Рус|Киевска Русија]] кон крајот на 10 век. === Унгарско пристигнување === Во 896 година [[Унгарци]]те го преминале Карпатскиот венец и мигрирале во [[Панонска Низина|Панонскиот басен]]. [[Повест за минатите години|Несторовата хроника]] напишала дека унгарските племиња морале да се борат против Власите и се населиле меѓу Словените кога оделе кон Панонија. Принцот Лаборец паднал од власт под напорите на Унгарците и Киевските сили.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rnMOAQAAMAAJ&q=Laborec|title=Our people: Carpatho-Rusyns and their descendants in North America|last=Magocsi|first=Paul R.|publisher=Bolchazy-Carducci Publishers|year=2005|isbn=978-0865166110|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8p3P1u_xmEEC&q=prince+laborec&pg=PA132|title=Endangered Peoples of Europe: Struggles to Survive and Thrive|last=Forward|first=Jean S.|date=2018|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0313310065|via=Google Books}}</ref> Според [[Унгарска хроника|Унгарската хроника]], Унгарците ја поразиле обединетата [[Прво Бугарско Царство|бугарска]] и византиска војска предводена од Салан на почетокот на 10 век на рамнините на Алпар, кој владеел со територијата што конечно била освоена од Унгарците. Во текот на десеттиот и поголемиот дел од единаесеттиот век, територијата останала граница помеѓу [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]] на југ и [[Киевски Рус|Киевскотото руско]] кнежество Халич на север.<ref>{{Наведена книга|title=Historical Atlas of East Central Europe|url=https://archive.org/details/historicalatlaso0001mago|last=Magocsi|first=Paul|publisher=University of Washington Press|year=1993|isbn=978-0295972480|edition=|page=[https://archive.org/details/historicalatlaso0001mago/page/14 14]}}</ref> Словените од север (Галиција ) и од исток - кои всушност пристигнале од Подолија преку планинските премини на [[Трансилванија]] - продолжиле да се населуваат во мал број во различни делови на пограничната област на Карпатите, кои Унгарците и другите средновековни писатели ги нарекувале Маркија Рутенорум - Рускиот марш. Овие нови доселеници, од север и од исток, како и Словените кои веќе живееле во Карпатска Рутенија, до 11 век станале познати како [[Источни Русини|Русини]]. Месното словенско благородништво често се венчало со [[Унгарско благородништво|унгарските благородници]] на југ. [[Ростислав Михајлович|Принцот Ростислав]], рутински благородник кој не можел да го продолжи владеењето на неговото семејство со Киев, управувал со голем дел од Закарпатија од 1243 до 1261 година за неговиот свекор, [[Бела IV|Бела IV од Унгарија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.cambridge.org/core/books/dynasty-of-chernigov-11461246/84C3F0771AB3FE46ECB1180E4C91D71B|title=The Dynasty of Chernigov 1146–1246|last=Dimnik|first=Martin|date=2003|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521824422|doi=10.1017/CBO9780511496479|access-date=26 November 2022}}</ref> Етничката разновидност на територијата се зголемила со приливот на околу 40.000 [[Кумани|кумански]] доселеници, кои дошле во Панонскиот басен по нивниот пораз од Владимир II (Мономах) во 12 век и нивниот конечен пораз од страна на [[Монголци|Монголите]] во 1238 година.<ref>{{Наведено списание|last=Kincses-Nagy|first=Eva|date=2013|title=A Disappeared People and a Disappeared Language: The Cumans and the Cuman language of Hungary}}</ref> За време на раниот период на унгарската администрација, дел од областа била вклучена во пограничниот регион Ѓепу, додека другиот дел бил под окружни власти и бил вклучен во окрузите Унг, Борсова и Шатмар. Подоцна, административниот систем на округот бил проширен на цела Закарпатија, а областа била поделена помеѓу окрузите Унг, [[Берег (комитат)|Берег]], Угоча и Марамарос. На крајот на 13 и почетокот на 14 век, за време на колапсот на средишната моќ во Кралството Унгарија, регионот станал дел од доменот на полунезависните олигарси Амадеус Аба и Никола Пок. Иако кралот Лав I од [[Галицко-Волинско кнежевство|Галиција-Волинија]] (Лав Данилович) се обидел да го прошири своето влијание врз делови од регионот на Карпатите во доцниот 13 век, нема веродостојни историски докази дека северозападната Карпатска Рутенија била трајно припоена кон неговото кралство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.szaktars.hu/osiris/view/kristo-gyula-magyarorszag-tortenete-895-1301-osiris-tankonyvek-2003/?pg=0&layout=s|title=Magyarország története, 895-1301 (Osiris tankönyvek, 2003)|work=www.szaktars.hu|accessdate=2025-03-11}}</ref> Современите унгарски кралски повелби од тој период потврдуваат дека регионот - вклучувајќи ги клучните тврдини како Хуст и Мункач - останал под контрола на Кралството Унгарија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.hu/books?id=3RKJDwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=hu&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526|last=Engal|first=Pal|last2=Engel|first2=Pal|last3=Ayton|first3=Andrew|last4=Engel|first4=Pál|date=2001-02-23|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0-85773-173-9|language=en}}</ref> Историчарите како Ѓула Кристо и Пал Енгел се согласуваат дека интервенциите на Лав биле привремени, искористувајќи ги внатрешните судири во Унгарија, но тие не довеле до трајна окупација. Така, тврдењето дека северозападната Карпатска Рутенија му припаѓала на Кралството Галиција-Волинија помеѓу 1280 и 1320 година не е поддржано од примарни извори или мејнстрим историска студија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nat2012.nkp.hu/tankonyv/tortenelem_9/img/6418.png|title=Images|work=nat2012.nkp.hu|format=PNG|accessdate=2025-04-27|archive-date=2025-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427050854/https://nat2012.nkp.hu/tankonyv/tortenelem_9/img/6418.png|url-status=dead}}</ref> Помеѓу 12 и 15 век, областа веројатно била колонизирана од источноправославни групи влашки (романски) планинци со придружно рутенско население. Првично, Романците биле организирани во Војводството Марамуреш, формално интегрирано во Унгарија во 1402 година. Сите групи, вклучително и локалното словенско население, се измешале заедно, создавајќи посебна култура од главните рутенски говорни области. Со текот на времето, поради географската и политичката изолација од главната рутенска говорна територија, жителите развиле посебни карактеристики. === Дел од Унгарија и Трансилванија === [[Податотека:Hungary-ethnic_groups.jpg|мини| [[Етнографија|Етнографска]] карта на унгарската круна од 1885 година<div class="legend"><span class="legend-color mw-no-invert" style="background-color:gold; color:black;-webkit-print-color-adjust: exact; print-color-adjust: exact;">&nbsp;</span>&nbsp;[[Ruthenians|Рутенци]]</div>]] Во 1526 година регионот бил поделен помеѓу [[Кралството Унгарија (1526–1867)|Хабсбуршкото Кралство Унгарија]] и Источно Унгарското Кралство. Почнувајќи од 1570 година, второто се трансформирало во Кнежевството Трансилванија, кое набрзо потпаднало под [[Отоманско Царство|османлиска]] власт. Делот на Закарпатија под хабсбуршка управа бил вклучен во Капетанијата на Горна Унгарија, која била една од административните единици на [[Кралството Унгарија (1526–1867)|Хабсбуршкото Кралство Унгарија]]. Во овој период, еден важен фактор на рутинскиот културен идентитет, имено религијата, дошол на прв план. [[Брестовска унија|Брестовската унија]] (1595) и Унија на Ужхород (1646) биле воспоставени, предизвикувајќи [[Православна црква|византиските православни цркви]] на Карпатите и Закарпатска Русија да потпаднат под јурисдикција на [[Римокатоличка црква|Рим]], со што се воспоставила таканаречената „Унија“ на источните католички цркви помеѓу Рутенската у Украинската грчка католичка црква. Во 17 век (до 1648 година) целиот регион станал дел од Кнежеството Трансилванија, а меѓу 1682 и 1685 година неговиот северозападен дел бил управуван од отоманската вазална држава Горна Унгарија, додека југоисточните делови останале под управа на Трансилванија. Од 1699 година целиот регион на крајот станал дел од [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката Монархија]], поделена помеѓу [[Кралството Унгарија (1526–1867)|Кралството Унгарија]] и Кнежеството Трансилванија. Подоцна, целиот регион бил вклучен во составот на Кралството Унгарија. Помеѓу 1850 и 1860 година Хабсбуршкото Кралство Унгарија било поделено на пет воени области, а регионот бил дел од Воениот округ Кашау. === Земји на круната на Свети Стефан === По 1867 година, регионот административно бил вклучен во Земјите на Круната на Свети Стефани ли унгарскиот дел на [[Австроунгарија|Австро-Унгарија]]. Во 19 и 20 век, многу националистички групи се натпреварувале за обединување или усогласување со многу различни можни националности, сите сметајќи дека рускиот народ би било подобро да се обедини со таа нација за безбедност или да остане во рамките на нацијата Унгарија. Многу од овие групи го употребувале етничкиот состав на регионот, со идеи кои сакале да ја докажат словенската природа на Русија, и затоа ја оправдувале заедницата со Русија (или подоцна украинска држава) под тврдењето дека Русите биле дел од таа словенска културна сфера. Овие Руси или Рутени ќе ја расправаат оваа точка до раните 1900-ти кога ќе се преземе акција.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.com/search?q=With+Their+Backs+to+the+Mountains%3A+A+History+of+Carpathian+Rus%E2%80%99+and+Carpatho-Rusyns+|title=With Their Backs to the Mountains: A History of Carpathian Rus' and Carpatho-Rusyns|last=Magocsi|first=Paul|date=2015|publisher=Central European University Press|location=New York|page=5|access-date=26 November 2022}}</ref> Во 1910 година, населението на Закарпатија било 605.942, од кои 330.010 (54,5%) зборувале [[Рутенски јазик|рутенски]], 185.433 (30,6%) зборувале [[Унгарски јазик|унгарски]], 64.257 (10,6%) говореле [[Германски јазик|германски]], 11,96 говореле [[Романски јазик|романски]] (1,9%) 6,346 (1%) зборувале [[Словачки јазик|словачки]] или [[Чешки јазик|чешки]], а 8.228 (1,4%) зборувале други јазици. * Округ Унг, Унгвар ([[Ужгород|Ужхород]]) * [[Берег (комитат)|Берег]], Берегшаш (Берегово) * Угоча, Нагишулш (Виноградив) * Марамарос (само северниот дел), Марамаросцигет (Сигету Мармациеј) === Преоден период (1918–1919) === [[Податотека:Gregory_Žatkovich (cropped).jpg|мини| Григориј Жаткович ја потпишува Декларацијата за заеднички цели во Салата на независноста, [[Филаделфија]] 10–26–1918.]] По [[Прва светска војна|Првата светска војна]], австроунгарската монархија пропаднала и регионот накратко (во 1918 и 1919 година) бил прогласен за дел од независната Република [[Западноукраинска Народна Република|Западна Украина]]. Сепак, поголемиот дел од овој период регионот бил контролиран од новоформираната независна [[Прва Унгарска Република|Унгарска Демократска Република]], со краток период на контрола на Западна Украина. На 8 ноември 1918 година, во западна Рутенија се одржал првиот Национален совет (Советот од Љубовња, кој подоцна повторно се собрал како [[Прешов]]ски совет). Првиот од многуте совети, тој едноставно ја навел желбата на неговите членови да се одделат од новоформираната унгарска држава, но не прецизирал одредена алтернатива - само дека таа мора да вклучува право на [[самоопределување]].<ref name="preclik2019">Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, {{ISBN|978-8087173473}}, pp. 35–53, 106–107, 111–112, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–199.</ref> Други совети, како што се состаноците на Карпато-рутенскиот национален совет во Хуст (ноември 1918), повикале на обединување со [[Западноукраинска Народна Република|Западноукраинската Народна Република]]. Дури на почетокот на јануари 1919 година во Рутенија се слушнале првите повици за обединување со [[Чехословачка]]. ==== Руска Краина ==== Во текот на ноември и следните неколку месеци, советите се состанувале на секои неколку недели, барајќи различни решенија. Некои сакале да останат дел од Унгарската Демократска Република, но со поголема автономија; најзначајниот од нив, Советот на [[Ужгород|Ужхород]] (9 ноември 1918 година), се прогласил за претставник на [[Источни Русини|Русините]] и започнал преговори со унгарските власти. Овие преговори на крајот резултирале со донесување на ''Законот бр.10''​​[[Берег (комитат)|​]]​од страна на унгарската влада на 21 декември 1918 година, со што се основала автономната русинска покраина [[Руска Краина]] од деловите населени со русини од четири источни окрузи (округ Марамарош, округ Угоча, округ Берег, округ Унг) <ref name="magocsi2002">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/244768154|title=Encyclopedia of Rusyn history and culture|date=2002|publisher=University of Toronto Press|others=Paul R. Magocsi, Ivan Pop|isbn=978-1442674431|location=Toronto, Ont.|oclc=244768154}}</ref> На 5 февруари 1919 година била формирана привремена влада за Руска Краина. „Руска рада“ (или Русински совет), составена од 42 претставници од четирите конститутивни окрузи и предводена од претседавачот, Орест Сабов, и заменик-претседателот Августин Штефан. Следниот месец, на 4 март, се одржале избори за формалното собрание кое броело 36 пратеници. По изборот, новото собрание барало од унгарската влада да ги дефинира границите на автономниот регион, што сè уште не било елаборирано; без утврдена територија, пратениците тврделе дека собранието е бескорисна. На 21 март 1919 година, Демократската Република Унгарија била заменета со [[Унгарска Советска Република|Унгарската Советска Република]], која потоа го објавила постоењето на „Советска Руска Краина“. Изборите организирани од новата унгарска влада на народен [[Советски Сојуз|совет]] на 6 и 7 април 1919 година довеле до Руска Краина, тогаш имала два совети: оригиналното собрание и новоизбраниот совет. Претставниците од двата совети потоа решиле да се приклучат, формирајќи ја ''Радата Уријадова'' („Управен совет) на Руска Краина. ==== Пад на Советска Унгарија ==== Пред ова, во јули 1918 година, русинските имигранти во Соединетите Американски Држави се собрале и повикале на целосна [[независност]]. Доколку тоа не успеало, тие ќе направиле обид да се обединат со Галиција и [[Буковина]]; а доколку тоа не се случило, тие ќе барале автономија, иако не прецизирале во која држава. Тие се обратиле до американската влада и им било кажано дека единствената остварлива опција е обединувањето со [[Чехословачка]]. Нивниот водач, Григориј Заткович, потоа го потпишал „Договорот од Филаделфија“ со чехословачкиот претседател Томаш Гариг Масарик, гарантирајќи им автономија при обединувањето со Чехословачка на 25 октомври 1918 година.<ref>Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 str., vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, {{ISBN|978-8087173473}}, pp. 87–89, 110–112, 124–128, 140–148, 184–190</ref> Во ноември 1918 година бил одржан референдум меѓу американските русински парохии, со резултат 67% за. Други 28% гласале за унија со [[Украина]], а помалку од по 1% за Галиција, Унгарија и Русија. Помалку од 2% посакувале целосна независност. Во април 1919 година, била воспоставена [[Прва Чехословачка Република|чехословачка]] контрола на теренот, кога чехословачката армија дејствувала во координација со силите на Кралската романска армија кои пристигнувале од исток - и двете дејствувале под [[Трета Француска Република|француско]] покровителство - влегле во областа. Во серија битки тие ги поразиле и ги уништија локалните милиции на новоформираната [[Унгарска Советска Република]], која ја создала Словачката Советска Република и чија прокламирана цел била „''да ги обединат унгарските, русинските и еврејските работници против експлоататорите на истите националности''“. Комунистичките симпатизери ги обвиниле Чехословаците и Романците за злосторства, како што се јавно бесење и убивање на клада на ранети затвореници. Оваа борба го спречила доаѓањето на [[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|советската]] помош, на која унгарските комунисти залудно се надевале; [[болшевици]]те исто така биле премногу преокупирани со сопствената [[Руска граѓанска војна|граѓанска војна]] за да помогнат. Во мај 1919 година, во Соединетите Американски Држави се состанал Централниот национален совет на чело со Заткович и гласал едногласно да го прифати приемот на Карпатска Рутенија во Чехословачка. Назад во Рутенија, на 8 мај 1919 година, се одржал генерален состанок на претставници од сите претходни совети, на кој било објавено дека „''Централниот руски национален совет... целосно ја поддржува одлуката на американскиот совет да се обедини со чешко-словачката нација врз основа на целосна национална автономија''“. Забележливо е дека Централниот руски национален совет бил огранок на [[:uk:Центральна Руська Народна Рада|Централниот рутински национален совет]] и претставувал карпатски огранок на русофилското движење кое постоело во австриска Галиција. {{Efn|Слично како и во Галиција, и во Подкарпатска Рутенија имало две главни движења за самоопределување (украинофилски и русофилски).).<ref>Shevchenko, K. ''[http://zapadrus.su/slavm/ispubsm/308-2011-04-04-14-38-32.html How Subcarpathian Ruthenian became Carpathian Ukraine (Как Подкарпатская Русь стала Карпатской Украиной)]''. Zapadnaya Rus. 4 April 2011</ref>}} Унгарскиот левичарски писателк [[Бела Илеш]] сметал дека средбата била нешто повеќе од фарса, со разни „''значајни личности''“ кои биле донесени од нивните домови од полицијата, формирани во „''Национално собрание''“ без никаков привид на демократски процес и практично наредиле да се одобри присоединување во Чехословачка. Тој понатаму тврди дека [[Жорж Клемансо|Клемансо]] лично му наредил на францускиот генерал на лице место да ја вклучи областа во Чехословачка „''по секоја цена''“, за да се создаде тампон што ја дели Советска Украина од Унгарија, како дел од француската антикомунистичка политика „ Кордон санитар“, и дека ефикасната одлука ја донеле Французите, а не Чехословаците. === Дел од Чехословачка (1920–1938) === [[Податотека:Zabiełło,_Jan_-_Ruthenians_autonomy_in_Czecho-SLovak_state_declared_in_Treaty_of_Versailles_1919.jpg|мини| Карта на автономијата на Рутенците во чехословачката држава, која била ветена во [[Версајски договор|Версајскиот договор]] во член 81 и потврдена во [[Договор од Сен Жермен|Договорот од Сент Жермен]] (Јан Забиело 1920).]] Членот 53 од [[Договор од Сен Жермен|договорот од Сент Жермен]] (10 септември 1919 година) им доделил автономија на Карпатските [[Рутенци|Рутени]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.austlii.edu.au/au/other/dfat/treaties/1920/3.html|title=Treaty of Peace between the Allied and Associated Powers and Austria; Protocol, Declaration and Special Declaration [1920] ATS 3|work=www.austlii.edu.au}}</ref> која подоцна до одреден степен била потврдена со чехословачкиот устав. Некои права, сепак, биле задржани од Прага, која ги оправдала нејзините постапки со тврдењето дека процесот треба да биде постепен; а застапеноста на Рутенците во националната сфера била помала од она што се надевале тие. Карпатска Рутенија вклучувала поранешни унгарски територии на округот Унг, [[Берег (комитат)|округот Берег]], округот Угоча и округот Марамарос. По [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], Закарпатија станала дел од [[Чехословачка]]. Дали ова било широко популарно меѓу главно селското население, е дискутабилно; Сепак, познато е дека она што им било најважно на Рутенците не било во која земја ќе се приклучат, туку да им се даде автономија во неа. По нивното искуство на магијаризација, неколку Карпатски Русини сакале да останат под унгарска власт и сакале да обезбедат самоопределување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hungarian-history.hu/lib/macartney2/4Ruthenia.pdf|title=www.hungarian-history.hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924031930/http://www.hungarian-history.hu/lib/macartney2/4Ruthenia.pdf|archive-date=2015-09-24|accessdate=2014-01-07}}</ref> Според чехословачкиот устав од 1920 година, поранешниот регион на Кралството Унгарија, Рутенска Земја (''Русска Крајна''), бил официјално преименуван во Подкарпатска Рутенија (''Подкарпатска Рус''). Во 1920 година, областа била користена како канал за оружје и муниција за антисоветските Полјаци кои се бореле во [[Полско-советска војна|Полско-советската војна]] директно на север, додека местните комунисти ги саботирале возовите и се обидувале да и помогнат на советската страна. За време и по војната, голем број на украински националисти во Источна Галиција кои се противеле и на полската и на советската власт побегнале во Карпатска Рутенија.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/86068902|title=The lights that failed : European international history, 1919–1933|last=Steiner|first=Zara|date=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0191518812|location=Oxford|oclc=86068902}}</ref> Григориј Жаткович бил назначен за гувернер на покраината од Масарик на 20 април 1920 година и поднел оставка речиси една година подоцна, на 17 април 1921 година, за да се врати на својата адвокатска пракса во [[Питсбург]], [[Пенсилванија]], САД. Причина за неговата оставка било незадоволството од границите со Словачка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hungarian-history.hu/lib/macartney2/4Ruthenia.pdf|title=www.hungarian-history.hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924031930/http://www.hungarian-history.hu/lib/macartney2/4Ruthenia.pdf|archive-date=2015-09-24|accessdate=2014-01-07}} p. 223</ref> Неговиот мандат е историска аномалија како единствен американски граѓанин кој некогаш дејствувал како гувернер на провинција која подоцна станала дел од [[СССР]]. === Подкарпатска Русија (1928–1939) === [[Податотека:Carpathian_Rus'_(1920-1938).svg|мини|Карпатска Русија (1920–1938)]] Во 1928 година, [[Чехословачка]] била поделена на четири провинции: Бохемија, Моравија-Шлезија, Словачка и Подкарпатска Русија.<ref name="pudkarpatskarus.eu">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pudkarpatskarus.eu/rscz/article065.htm|title=Subcarpathian Rus – Podkarpatska Rus|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219100846/http://www.pudkarpatskarus.eu/rscz/article065.htm|archive-date=2015-02-19|accessdate=2009-08-02}}</ref> Главниот град на регионот и главен град до 1938 година бил [[Ужгород|Ужхород]]. Регионот имал површина од површина од {{км2|12,097}}, а неговото население од 1921 година се проценувало на 592.044 жители. Во периодот 1918–1938 чехословачката влада се обидела да ја подигне Подкарпатска Русија, со 70% од населението неписмени, без индустрија и начин на живот на сточари, на нивото на остатокот од Чехословачка. Илјадници чешки наставници, полицајци, службеници и бизнисмени заминале во регионот за да помогнат. Чехословачката влада изградила илјадници километри железници, патишта, аеродроми и стотици училишта и станбени згради. Русините одлучиле да се приклучат на новата држава Чехословачка, одлука што се случила паралелно со другите настани што влијаеле на овие постапки. На [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], неколку други земји (вклучувајќи ги Унгарија, Украина и Русија) полагале претензии за Карпатска Русија. Меѓутоа, сојузниците имале малку алтернативи за избор на Чехословачка. Унгарија ја загубила војната и затоа се откажала од своите претензии; Украина се сметала за политички неодржлива; а Русија била во средина на граѓанска војна. Така, единствената важност на одлуката на Русините да станат дел од Чехословачка била во создавањето, барем на почетокот, добри односи меѓу водачите на Карпатите Русија и Чехословачка. [[Украински јазик|Украинскиот јазик]] не бил активно прогонуван во Чехословачка за време на меѓувоениот период, за разлика од Полска и [[Буковина|Романија]]. 73% од локалните родители гласале против образованието на нивните деца на украински јазик на референдумот спроведен во Подкарпатска Русија во 1937 година. === Карпатска Украина (1938–1939) === [[Податотека:Subcarpathia_-_Carpatho-Ukraine.svg|јаз=en|лево|мини| Карпато-Украина во 1939 г]] Во ноември 1938 година, според Првата виенска арбитража - резултат на Минхенскиот договор - [[Втора Чехословачка Република|Чехословачка]] и ја отстапила јужна Карпатска Русија на [[Кралство Унгарија (1920–1946)|Унгарија]]. Остатокот од Подкарпатска Русија добила [[wiktionary:autonomy|автономија]], со Андреј Броди како [[премиер]] на автономната влада. По оставката на владата по локалната политичка криза, Августин Волошин станал [[премиер]] на новата влада. Во декември 1938 година, Подкарпатска Русија била преименувана во Карпатска Украина. По [[Словачка Република (1939–1945)|прогласувањето на независноста на Словачка]] на 14 март 1939 година и заземањето на Чешка од страна на нацистите на 15 март[[Берег (комитат)|,]] Карпатска Украина ја прогласила својата независност како Република Карпато-Украина, со Августин Волошин како шеф на државата, и веднаш била окупирана и анектирана од [[Кралство Унгарија (1920–1946)|Унгарија]], делумно обновувајќи ја визијата за привремено враќање на поранешните окрузи Унг, Берег и делумно Марамарос. === Подкарпатски гувернат (1939–1945) === [[Податотека:May_1944_-_Jews_from_Carpathian_Ruthenia_arrive_at_Auschwitz-Birkenau.jpg|мини| Карпатските Рутенски Евреи пристигнуваат во [[Аушвиц]] -Биркенау, мај 1944 година. Без да бидат регистрирани во системот на кампот, повеќето биле убиени во гасните комори неколку часа по пристигнувањето.]] На 23 март 1939 година, Унгарија анектирала дополнителни територии спорни со [[Словачка Република (1939–1945)|Словачка]] што се граничи со западниот дел на поранешна Карпато-Русија. Унгарската инвазија била проследена со неколкунеделен терор во кој повеќе од 27.000 луѓе биле застрелани без судење и истрага.<ref name="2660044bkarpatskoiukraini">{{in lang|uk}} [https://ukrinform.ua/rubric-society/2660044-sogodni-80ricca-z-dna-progolosenna-karpatskoi-ukraini.html Today is the 80th anniversary of the proclamation of the Carpathian Ukraine], [[Ukrinform]] (15 March 2019)</ref> Над 75.000 Украинци решиле да побараат азил во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]]; од тие речиси 60.000 од нив умреле во затворските логори во [[Гулаг]]. Други им се придружиле на преостанатите чешки трупи од чехословачката армија во егзил. По уништувањето на Карпато-Украина, на анектираната територија, бил инсталиран гувернерот на Подкарпатија и поделен на три, административни подружници на Унг, Берег и Марамарос, управуван од [[Ужгород]], Мукачево и Хуст соодветно, со [[Унгарски јазик|унгарскиот]] и [[Русински јазик|русинскиот јазик]] како официјални јазици. Мемоарите и историските истражувања даваат многу докази дека во деветнаесеттиот и почетокот на дваесеттиот век русинско-еврејските односи генерално биле мирни. Во 1939 година, пописните записи покажале дека 80.000 Евреи живееле во автономната провинција Рутенија. Евреите сочинувале приближно 14% од предвоеното население; сепак, ова население било концентрирано во поголемите градови, особено Мукачево, каде што сочинувале 43% од предвоеното население. По германската окупација на Унгарија (19 март 1944 година) [[Националсоцијализам|пронацистичката]] политика на унгарската влада резултирала со укинување и депортација на [[Евреи]]те што зборуваат унгарски, а другите групи што живееле на територијата биле десеткувани со војна. За време на [[холокауст]]от, 17 главни гета биле поставени во градовите во Карпатска Рутенија, од кои сите Евреи биле однесени во [[Аушвиц]] за истребување. Рутенските гета биле формирани во мај 1944 година и ликвидирани до јуни 1944 година. Повеќето од Евреите од Закарпатија биле убиени, иако голем број преживеале, или затоа што биле скриени од нивните соседи или биле принудени во работнички баталјони, кои често гарантирале храна и засолниште. Крајот на војната имала значително влијание врз етничкото унгарско население во областа: 10.000 избегале пред доаѓањето на [[Советски Сојуз|советските]] сили. Многу од преостанатите возрасни мажи (25.000) биле протерани во Советскиот Сојуз; околу 30% од нив умреле во советските работни логори. Како резултат на овој развој од 1938 година, унгарското население во Закарпатија било забележано различно во различни пописи и проценки од тоа време: пописот од 1930 година забележал 116.548 етнички Унгарци, додека оспорениот унгарски попис од 1941 година покажува околку 233,840 говорители на унгарски јазик. Последователните проценки покажуваат 66.000 етнички Унгарци во 1946 година и 139.700 во 1950 година, додека советскиот попис од 1959 година забележал 146.247 Унгарци. === Советско преземање и контрола (1944–1945) === [[Податотека:ZakapratskaUkraina1944.png|мини| Насловна страница на весникот Закарпатска Украина (1944) со манифест за обединување со [[Украинска Советска Социјалистичка Република|советска Украина]]]] Советското преземање на регионот започнало со Стратешката офанзива на Источните Карпати во есента 1944 година. Оваа офанзива се состоела од два дела: Битката кај преминот Дукла во обид да се поддржи Словачкото национално востание; и Ужгородската битка да се пробие до [[Голема Унгарска Низина|унгарските рамнини]] и да ги опколи [[Вермахт|германските трупи]] во [[Трансилванија]]. На 28 октомври 1944 година, по завршувањето на офанзивната кампања, поголемиот дел од Подкарпатска Рутенија бил обезбеден од [[Црвена армија|Работно-селанската Црвена армија]] (РККА). Делегацијата на чехословачката влада предводена од министерот Франтишек Немец пристигнал во Хуст за да ја воспостави привремената чехословачка администрација,<ref name="pltv365181126">Bryzh, Yevhen. ''[https://web.archive.org/web/20190605151758/https://poltava365.com/365-dnivx-nasha-istoriyax-26-listopadax-yak-zakarpattya-dobr.html 365 days. Our history. 26 November. How Transcarpathia "voluntarily" and decisively became Ukraine (365 днів. Наша історія. 26 листопада. Як Закарпаття "добровільно" і остаточно стало Україною)]''. Poltava 365. 26 November 2018.</ref> според договорите меѓу [[Советски Сојуз|советската]] и чехословачката влада на 8 мај 1944 година. Според советско-чехословачкиот договор, било договорено штом некоја ослободена територија на Чехословачка ќе престане да биде борбена зона на Црвената армија, тие земји да бидат префрлени под целосна контрола на чехословачката држава. Меѓутоа, по неколку недели, Црвената армија и НКВД почнале да ја попречуваат работата на чехословачката делегација. Комуникации помеѓу Хуст и владиниот центар во егзил во Лондон биле попречени и чехословачките власти биле принудени да користат подземно радио. На 14 ноември 1944 година подземното радио „Владислав“ ја пренелследнава порака од Хуст до Лондон: „Црвената армија сè ѝ потчинува. Бараме информации, дали е разговарано со владата. Нашата ситуација е критична. Во тек е отворена кампања за обединување на Подкарпатска Украина со Советскиот Сојуз. Присилно регрутирање во редовите на Црвената армија. Луѓето се необразовани. Чекаме ваши препораки. Итно ни требаат инструкции од владата.“ На 5 ноември 1944 година, во пресрет на советската власт, градскиот совет на Ужгород вовел [[московско време]] (2 часа пред [[средноевропско време]]). Според Магдалена Лавринцова, тоа многумина го сфатиле како знак на [[Тоталитаризам|тоталитаризмот]] што доаѓа. Во ноември 1944 година, во Мукачево се одржал состанок на претставници на организацијата на Комунистичката партија од локалните окрузи, кои создале организациски комитет за да повикаат на партиска конференција. На 19 ноември 1944 година, на конференцијата во Мукачево, била формирана Комунистичката партија на Закарпатија Украина. Конференцијата, исто така, одлучила да ја обедини Карпатска Рутенија со [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинската ССР]], да ги зајакне Народните комитети како органи на револуционерната власт и да организира помош за Црвената армија. Конференцијата, исто така, го избрала својот централен комитет и нејзиниот прв секретар, Иван Турјаница, и се согласила да се одржи конгрес на Народните одбори на 26 ноември 1944 година. Под заштита на Црвената армија во Мукачево бил формиран „Националниот совет на Подкарпатска Украина“. На 26 ноември овој комитет, предводен од Иван Турјаница (Русин кој дезертирал од чехословачката војска) ја објавил волјата на украинскиот народ да се оддели од Чехословачка и да се приклучи на [[Украинска Советска Социјалистичка Република|советска Украина]]. По двомесечни судири и преговори, делегацијата на чехословачката влада заминала од Хуст на 1 февруари 1945 година, оставајќи ја под советска контрола. === Закарпатска Украина-Советски Сојуз (1945-1991) === На 29 јуни 1945 година, Чехословачка потпишала договор со Советскиот Сојуз, официјално отстапувајќи го регионот.<ref name="Kafkadesk-2021">{{Наведена мрежна страница|url=https://kafkadesk.org/2021/06/29/on-this-day-in-1945-carpathian-ruthenia-was-annexed-by-the-soviet-union/|title=On this Day, in 1945: Carpathian Ruthenia was annexed by the Soviet Union|date=29 June 1992|publisher=Kafkadesk|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726185851/https://kafkadesk.org/2021/06/29/on-this-day-in-1945-carpathian-ruthenia-was-annexed-by-the-soviet-union/|archive-date=26 July 2021}}</ref><ref>For a discussion of the treaty see {{Наведена книга|title=State Succession in Municipal Law and International Law: Internal relations|last=O'Connell|first=Daniel P.|publisher=Cambridge University Press|year=1967|isbn=978-0521058582|volume=1|location=Cambridge|page=213}}; for a copy of the treaty see ''British and Foreign State Papers'', [https://books.google.com/books?id=h3N-IB3iQYQC volume cxlv], p. 1096.</ref> Помеѓу 1945 и 1947 година, новите советски власти ги зацврстиле новите граници, а во јули 1947 година ја прогласиле Закарпатија за „''ограничена зона на највисоко ниво''“, со контролни пунктови на планинските премини што го поврзуваат регионот со копното на Украина. Во декември 1944 година Националниот совет на Закарпатска Украина формирала специјален народен трибунал во [[Ужгород]] за да се обиде да ги осуди сите колаборационисти со претходните режими - и Унгарија и Карпатска Украина. На судот му било дозволено да изрече или 10 години принудна работа или смртна казна. Неколку рутенски водачи, вклучувајќи ги [[Andrej Bródy|Андреј Броди]] и [[Shtefan Fentsyk|Штефан Фенцик]], биле осудени и погубени во мај 1946 година. Во затвор починал и Августин Волошин. Обемот на репресијата им покажала на многу карпато-рутенски активисти како не би било можно да се најде сместување со претстојниот советски режим како што било со сите претходни. Откако ја разбиле грчката католичка црква во Источна Галиција во 1946 година, советските власти извршиле притисок за враќање на православието на грчко-католичките парохии во Закарпатија, вклучително и со инженерска несреќа што довела до смрт на непослушниот бискуп Теодор Ромжа на 1 ноември 1947 година. Во јануари 1949 година грчко-католичката епархија Мукачево била прогласена за нелегална; преостанатите свештеници и монахињи биле уапсени, а црковните имоти биле национализирани и парцелизирани за јавна употреба или позајмени на [[Руска православна црква|Руската православна црква]] ([[Патријарх на Москва и на сите Руси|Мосовска патријаршија]]), единствената прифатена верска власт во регионот. Забранети биле и културните институции, вклучително и [[Русофилија|русофилското]] друштво Духнович, украинофилската Просвита и Подкарпатското научно друштво. Биле циркулирани нови книги и публикации, вклучувајќи ја и ''Закарпатска Правда'' (130.000 примероци). Националниот универзитет во Ужхород бил отворен во 1945 година и над 816 кинематографи биле отворени до 1967 година. [[Украински јазик|Украинскиот јазик]] станал првиот наставен јазик во училиштата низ регионот, а потоа [[Руски јазик|рускиот]], кој се користел во академските кругови. Повеќето нови генерации имале пасивно познавање на [[Русински јазик|русинскиот јазик]], но немале познавање за локалната култура. Русинските интелектуалци од XIX век биле етикетирани како „''членови на реакционерната класа и инструменти на ватиканскиот опскурантизам''“. Химната на Русините била забранета за јавна изведба. Народната култура и песните на Карпато-Русините, кои биле промовирани, биле претставени како дел од регионалната култура на Закарпатската област како локална варијанта на украинската култура. Во 1924 година, [[Комунистичка интернационала|Коминтерната]] ги прогласила сите источнословенски жители на Чехословачка ([[Источни Русини|Русини]], Карпато-Руси, [[Источни Русини|Руснаци]]) за [[Украинци]]. Почнувајќи со пописот од 1946 година, сите Русини биле евидентирани како Украинци; секој што се држел до старата етикета се сметал за сепаратист и потенцијален контрареволуционер. Во февруари 1945 година, Националниот совет конфискувал 53.000 хектари земјиште од големите земјопоседници и го прераспределил на 54.000 селски домаќинства (37% од населението). Колективизацијата на земјиштето започнала во 1946 година; околу 2.000 селани биле уапсени за време на протестите во 1948-49 година и испратени на принудна работа во [[Гулаг|гулазите]]. Колективизацијата, вклучително и на планинските овчари, била завршена до мај 1950 година. Одлуките за централно планирање ја поставиле Закарпатија да стане „''земја на овоштарници и лозја''“ помеѓу 1955 и 1965 година, засадувајќи 98.000 хектари со мали резултати. Обидот за одгледување [[чај]] и цитрус исто така не успеале поради климата. Повеќето [[Лозје|лозја]] биле откорнати дваесет години подоцна, за време на кампањата на [[Михаил Горбачов|Горбачов]] против алкохолот во 1985-1987 година. Советскиот период значел и зголемување на индустријализацијата во Закарпатија. Се прошириле државните фабрики за граѓа, хемиските и прехранбените погони, а најголеми биле тутунската фабрика во Мукачево и Солотвино, кои обезбедувале стабилно вработување на жителите во регионот, надвор од традиционалното земјоделство за егзистенција. И додека традиционалните патеки за миграција на работна сила до полињата во Унгарија или фабриките во Соединетите Американски Држави биле затворени, Карпатските Рутени и Романците веќе можеле да се преселат за сезонска работа во северниот и источниот дел на Русија. Бројот на жителите на регионот постојано растел во советскиот период, од 776.000 во 1946 година на над 1,2 милиони во 1989 година. Населението на Ужгород се зголемило пет пати, од 26.000 на 117.000, а исто така и на Мукачево од 26.600 на 84.000. Овој пораст на населението ги одразува и демографските промени. Пристигнувањето на Црвената армија значело заминување на 5.100 Унгарци и 2.500 Германци, додека 15-20.000 Евреи кои го преживеале Холокаустот, исто така, одлучиле да се иселат пред да бидат запечатени границите. До 1945 година, околу 30.000 Унгарци и Германци биле испратени во работни логори во Источна Украина и Сибир; додека биле амнестирани во 1955 година, околу 5.000 не се вратиле. Во јануари 1946 година, уште 2.000 Германци биле протерани. За возврат, голем број Украинци и Руси се преселиле во Закарпатија, доколку нашле работа во индустријата, војската или цивилната администрација. До 1989 година, околу 170.000 Украинци (главно од блиската Галиција) и 49.000 Руси живееле во Закарпатија, главно во нови станбени блокови во главните градови Ужгород и Мукачево, каде доминантниот јазик набрзо се претворил од унгарски и јидиш на руски. Тие продолжиле да се сметаат за новодојденци поради нивното исклучување од селата на русинско и унгарско говорно подрачје. === Независна Украина (1991-) === Во јули 1991 година, [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинска ССР]] усвоила закон за референдуми кој траел до 2012 година. Набргу по [[Августовски државен удар|августовскиот пуч]] во Москва (19-22), на 24 август 1991 година Врховната Рада (украинскиот парламент) на [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинската ССР]] прогласила декларација за нејзината независност и исто така ја забранила Комунистичката партија во републиката. Локалната номенклатура останала во збунетост неколку дена по тие настани. Локалното народно движење на Украина (Рух) и други активисти организирале протести низ целата област (регион). Локалниот совет на градот Ужхород го преименувала плоштадот Ленин во Народен плоштад. На 30 август 1991 година, за време на протестот во Ужхород, бил отстранет споменикот на Ленин. Спомениците на Ленин биле отстранети и во други населби; сепак, оваа одлука не била универзално прифатена и во некои случаи се соочила со отпор. Во Тијачив, општина која, исто така, ја усвоила одлуката за отстранување на споменикот, се соочила со отпор од локалните „''поддржувачи на Ленин''“ од ромска етничка припадност кои се судриле со активистите на Рух. Поради поддршката на регионалниот совет на Закарпатија на организаторите на пучот во Москва, локалните „демократски сили“ барале советот да го објави неговото распуштање. Меѓу тие „демократски сили“ биле членовите на градскиот совет на Ужхород, пратениците на „Демократската платформа“ во регионалниот совет, Националното движење на Украина, Украинската републиканска партија, Демократската партија на Украина, Унгарската културна федерација во Закарпатија, Здружението за украински јазик Шевченко и регионалниот огранок на „Просвета“. Поради ситуацијата во регионот, на 26 август 1991 година, заменик-претседателот на регионалниот совет Јуриј Воробец потпишал наредба за одржување на вонредна седница на советот на 30 август, но на 29 август шефот на советот Михаило Волошчук (поранешен прв секретар на Регионалниот комитет на Закарпатија по одделна комунистичка партија) го наредил. На 28 август 1991 година, барањето за вонредна седница било поддржано од Демократската лига на младите во Закарпатија, која претходно била дел од Комсомол на Украина. За да го намали притисокот, Волошчук одобрил состав на привремена заменичка комисија за проверка на активноста на функционерите за време на пучот, која се состоела од 17 членови главно од неодамна распуштената Комунистичка партија и неколку членови на Рух (Михаило Тиводар и Љубов Караванска). Во исто време Волошчук итно побарал други раководни позиции за други партиски функционери кои останале без работа со неодамнешната ликвидација на партијата. Истовремено, регионалниот исполком (извршен комитет) ненадејно регистрирал 208 верски заедници и им ја пренел сопственоста на имотот на 83 црковни објекти. Владата на Закарпатија одлучила да се обложи на сепаратистички акции. На 27 август 1991 година, градскиот совет на Мукачево одлучил да побара од регионалниот совет на Закарпатија да донесе одлука за прогласување на регионот за „''автономна земја на Закарпатија на Украина''“. За два дена, Советот на Мукачево одлучил да побара од регионалниот совет да поднесе петиција пред Врховната Рада (украинскиот парламент) за „''доделување на статусот на автономна република на областа Закарпатија''“. Последната одлука била поддржана од советот на Берегово, градскиот совет на Ужхород и советот на Свалијава. На 1 септември 1991 година во Мукачево, Здружението на Карпато-Русините организирал протест со антиукраински слогани и обвинувања за „''насилна украинизација на Русините''“. На собирот била усвоена изјава со барање за автономија и спроведување на регионален референдум за ова прашање. На 15 септември 1991 година истото барање било изнесено од КМКСЗ. Тие Русини ја довеле во прашање законитоста на обединувањето на Закарпатија со [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинската ССР]] во 1945 година. [[Податотека:Вид_на_горы_с_горы_возле_озера_Синевир.JPG|мини|Карпатска Рутенија во 2014 г]] До крајот на септември 1991 година, во [[Закарпатска Област|Закарпатската Област]] се формирале два спротивставени политички табори. Еден проукраински камп се обединил околу Националното движење на Украина, исто така, ги вклучувал УРП, ДемПу, Партијата на зелените, Здружението за украински јазик „Шевченко“, регионални ограноци на Просвита, Меморијал и други. Кампот, исто така, бил поддржан од студентите на Државниот универзитет во Ужхород, неколку членови на градскиот совет на Ужхород, грчката католичка епархија Мукачево и мала фракција пратеници во регионалниот совет. Проукраинскиот камп се обидувал да го реизбори регионалниот совет. Другиот табор се состоел од симпатизери на регионалните функционери на номенклатурата (и порано комунистички) кои биле поддржани од Здружението на Карпато-Руси, подоцна му се приклучил и КМКСЗ (Здружение на унгарската култура на Закарпатија). Последниот камп, исто така, бил поддржан од епархијата на Руската православна црква во Закарпатија, избраните членови на Грчката католичка епархија Мукачево, како и од мнозинството на регионалниот совет. Кампот имал за цел да го спречи реизборот на регионалниот совет и да добие автономен статус за регионот. На 27 септември 1991 година конечно било објавено за вонредната седница на регионалниот совет. Раководството на советот планирало да ја заврши својата работа истиот ден, но седницата траела до 31 октомври 1991 година и центарот на политичкиот живот во [[Закарпатска Област|областа Закарпатија]] се преселил во регионалниот совет и на Народниот плоштад пред зградата на советот. Во декември 1991 година Закарпатија стана дел од независна [[Украина]]. Мнозинството 92,59% од гласачите во областа Закарпатија [[Украински референдум за независност од 1991 година|ја одобриле]] Декларацијата за независност на Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archives.gov.ua/Sections/15r-V_Ref/index.php?11|title=До 15-ї річниці Всеукраїнського референдуму|work=archives.gov.ua|publisher=ЦДАВО України|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014131250/https://archives.gov.ua/Sections/15r-V_Ref/index.php?11|archive-date=14 October 2019|accessdate=11 February 2020}}</ref> Истиот ден во областа Закарпатија се одржал и регионален референдум. 78% од гласачите гласале за автономија во рамките на Украина, која не била дадена.<ref>{{Наведени вести|title='Novyny Zakarpattya', the newspaper of the Regional Council of People's Deputies|issue=231}}</ref> == Демографија == === Етнички групи === {| class="wikitable" !Попис ![[Рутенци]] , [[Украинци]] [[Источни Русини|Русини]] !"Чехословаци" ([[Чеси]] и Словаци) !Германци ![[Унгарци]] !Евреи !Романци !Останати !Вкупно |- |1880 | style="text-align:center;" |244,742 (59.8%) | style="text-align:center;" |8,611 (2.1%) | style="text-align:center;" |31,745 (7.8%) | style="text-align:center;" |105,343 (25.8%) | style="text-align:center;" |(без опција на пописот) | style="text-align:center;" |16,713 (4.1%) | style="text-align:center;" |1,817 (0.4%) | style="text-align:center;" |408,971 (100%) |- |1921 | style="text-align:center;" |372,884 (63.0%) | style="text-align:center;" |19,737 (3.3%) | style="text-align:center;" |10,460 (1.8%) | style="text-align:center;" |102,144 (17.3%) | style="text-align:center;" |80,059 (13.5%) | style="text-align:center;" |(во „останати“) | style="text-align:center;" |6,760 (1.1%) | style="text-align:center;" |592,044 (100%) |- |1930 | style="text-align:center;" |450,925 (62.2%) | style="text-align:center;" |34,511 (4.8%) | style="text-align:center;" |13,804 (1.9%) | style="text-align:center;" |115,805 (16.0%) | style="text-align:center;" |95,008 (13.1%) | style="text-align:center;" |12,777 (1.8%) | style="text-align:center;" |2,527 (0.4%) | style="text-align:center;" |725,357 (100%) |- |1959<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/resp_nac_59.php?reg=4|title=Всесоюзная перепись населения 1959 года. Распределение городского и сельского населения областей республик СССР по полу и национальности|work=www.demoscope.ru|publisher=Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей|accessdate=11 February 2020}}</ref> | style="text-align:center;" |686,464 (74.6%) | style="text-align:center;" |Словаци 12,289 (1.3%) Чеси 964 (0.1%) | style="text-align:center;" |3,504 (0.4%) | style="text-align:center;" |146,247 (15.9%) | style="text-align:center;" |12,169 (1.3%) | style="text-align:center;" |18,346 (2%) | style="text-align:center;" |Руси 29,599 (3.2%) | style="text-align:center;" |920,173 (100%) |- |1970<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/resp_nac_70.php?reg=6|title=Всесоюзная перепись населения 1970 года. Распределение городского и сельского населения областей республик СССР по полу и национальности|work=www.demoscope.ru|publisher=Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей|accessdate=11 February 2020}}</ref> | style="text-align:center;" |808,131 (76.5%) | style="text-align:center;" |Словаци 9,573 (0.9%) Чеси 721 (0.1%) | style="text-align:center;" |4,230 (0.4%) | style="text-align:center;" |151,949 (14.4%) | style="text-align:center;" |10,856 (1%) | style="text-align:center;" |23,454 (2.2%) | style="text-align:center;" |Руси 35,189 (3.3%) | style="text-align:center;" |1,056,799 (100%) |- |1979<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/resp_nac_79.php?reg=6|title=Всесоюзная перепись населения 1979 года. Городское и сельское население областей республик СССР (кроме РСФСР) по полу и национальности|work=www.demoscope.ru|publisher=Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей|accessdate=11 February 2020}}</ref> | style="text-align:center;" |898,606 (77.8%) | style="text-align:center;" |Словаци 8,245 (0.7%) Чеси 669 (0.1%) | style="text-align:center;" |3,746 (0.3%) | style="text-align:center;" |158,446 (13.7%) | style="text-align:center;" |3,848 (0.3%) | style="text-align:center;" |27,155 (2.3%) | style="text-align:center;" |Руси 41,713 (3.6%) | style="text-align:center;" |1,155,759 (100%) |- |1989<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/resp_nac_89.php?reg=5|title=Всесоюзная перепись населения 1989 года. Распределение городского и сельского населения областей республик СССР по полу и национальности|work=www.demoscope.ru|publisher=Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей|accessdate=11 February 2020}}</ref> | style="text-align:center;" |976,749 (78.4%) | style="text-align:center;" |Словаци 7,329 (0.6%) | style="text-align:center;" |3,478 (0.3%) | style="text-align:center;" |155,711 (12.5%) | style="text-align:center;" |2,639 (0.2%) | style="text-align:center;" |29,485 (2.4%) | style="text-align:center;" |Руси 49,456 (4.0%) [[Роми]] (1.0%) | style="text-align:center;" |1,245,618 (100%) |- |2001<ref name="population 2001">{{Наведена мрежна страница|url=http://ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/zakarpatia/|language=uk|script-title=uk:Про кількість та склад населення Закарпатської області за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року|trans-title=About the number and composition of the Transcarpathian oblast according to the results of the National Census of 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430050457/http://ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/zakarpatia/|archive-date=30 April 2009}}</ref> | style="text-align:center;" |[[Украинци|Ukrainians]] 1,010,100 (80.5%) [[Источни Русини|Rusyns]] 10,100 (0.8%) | style="text-align:center;" |[[Словаци]] 5,600 (0.5%) | style="text-align:center;" |3,500 (0.3%) | style="text-align:center;" |151,500 (12.1%) | style="text-align:center;" |no data | style="text-align:center;" |32,100 (2.6%) | style="text-align:center;" |Русини 31,000 (2.5%) Roma 14,000 (1.1%) Others (0.4%) | style="text-align:center;" |(100%) |} ==Белешки== {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} == Извори== {{refbegin|2}} * Baerlein, Henri (1938). ''In Czechoslovakia's Hinterland'', Hutchinson. {{ASIN|B00085K1BA}} * Boysak, Basil (1963). ''The Fate of the Holy Union in Carpatho-Ukraine'', Toronto-New York. * {{in lang|ru}} Fentsik, Stefan A. (1935). ''Greetings from the Old Country to all of the American Russian people! (Pozdravlenije iz staroho Kraja vsemu Amerikanskomu Karpatorusskomu Narodu!)''. {{ASIN|B0008C9LY6}} * Nemec, Frantisek, and Vladimir Moudry (2nd ed., 1980). ''The Soviet Seizure of Subcarpathian Ruthenia'', Hyperion Press. {{ISBN|0830500855}} * {{in lang|de}} Ganzer, Christian (2001). ''Die Karpato-Ukraine 1938/39: Spielball im internationalen Interessenkonflikt am Vorabend des Zweiten Weltkrieges.'' Hamburg (''Die Ostreihe – Neue Folge'', Heft 12). * {{in lang|de}} Kotowski, Albert S. (2001). ''"Ukrainisches Piemont"? Die Karpartenukraine am Vorabend des Zweiten Weltkrieges'', in ''Jahrbücher für Geschichte Osteuropas 49'', Heft 1. S. 67–95. * [[Krofta, Kamil]] (1934). ''Carpathian Ruthenia and the Czechoslovak Republic''. {{ASIN|B0007JY0OG}} * {{Cite journal|last=Magocsi|first=Paul R.|author-link=Paul R. Magocsi|title=An Historiographical Guide to Subcarpathian Rus'|journal=Austrian History Yearbook|year=1973|volume=9|pages=201–265|doi=10.1017/S006723780001910X|s2cid=144778333|url=http://shron1.chtyvo.org.ua/Magochii_Pavlo_Robert/An_Historiographical_Guide_to_Subcarpathian_Rus_anhl.pdf|access-date=2019-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205040050/http://shron1.chtyvo.org.ua/Magochii_Pavlo_Robert/An_Historiographical_Guide_to_Subcarpathian_Rus_anhl.pdf|archive-date=2019-12-05|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Magocsi|first=Paul R.|author-link=Paul R. Magocsi|title=The Ruthenian Decision to Unite with Czechoslovakia|journal=Slavic Review|year=1975|volume=34|issue=2|pages=360–381|doi=10.2307/2495193|jstor=2495193|s2cid=155615547|url=http://shron1.chtyvo.org.ua/Magochii_Pavlo_Robert/The_Ruthenian_Decision_to_Unite_with_Czechoslovakia_anhl.pdf|access-date=2019-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428052942/http://shron1.chtyvo.org.ua/Magochii_Pavlo_Robert/The_Ruthenian_Decision_to_Unite_with_Czechoslovakia_anhl.pdf|archive-date=2019-04-28|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Magocsi|first=Paul R.|author-link=Paul R. Magocsi|title=The Shaping of a National Identity: Subcarpathian Rus', 1848–1948|year=1978|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0674805798|url=https://books.google.com/books?id=XcOOAAAAIAAJ}} * {{Cite book|last=Magocsi|first=Paul R.|author-link=Paul R. Magocsi|title=Galicia: A Historical Survey and Bibliographic Guide|year=1983|location=Toronto|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0802024824|url=https://books.google.com/books?id=qgTrJm85sDQC}} * {{Cite book|last=Magocsi|first=Paul R.|author-link=Paul R. Magocsi|title=Carpatho-Rusyn Studies: An Annotated Bibliography|year=1988|volume=1|location=New York|publisher=Garland|isbn=978-0824012144|url=https://books.google.com/books?id=M2EnAQAAIAAJ}} * Magocsi, Paul R. [http://mnib.malorus.org/kniga/82/ ''The Rusyn-Ukrainians Of Czechoslovakia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019203531/http://mnib.malorus.org/kniga/82/ |date=2006-10-19 }} * Magocsi, Paul R. – Pop, Ivan. ''Encyclopedia of Rusyn history and culture'', Univ. of Toronto Press, 2005. {{ISBN|0802035663}} * {{in lang|cs}} Pop, Ivan. ''Dějiny Podkarpatské Rusi v datech.'' Libri, Praha 2005. {{ISBN|8072772376}} * {{in lang|uk}} Rosokha, Stepan (1949). ''Parliament of Carpatho-Ukraine (Coйм Карпатськoї України)'', Ukrainian National Publishing Co., Ltd. for Culture and Knowledge (Культура й ocвiтa). * {{Cite book|last=Shandor |first=Vincent |year=1997 |title=Carpatho-Ukraine in the Twentieth Century: A Political and Legal History |url=https://archive.org/details/carpathoukrainei0000shan |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Harvard University Press for the Harvard Ukrainian Research Institute |isbn=0916458865 }} * Stercho, Peter (1959). ''Carpatho-Ukraine in International Affairs: 1938–1939'', Notre Dame. * Subtelny, Orest (3rd ed., 2000). ''Ukraine: A History'', University of Toronto Press {{ISBN|0802083900}} * Wilson, Andrew (2nd ed., 2002). ''The Ukrainians: Unexpected Nation'', Yale University Press. {{ISBN|0300093098}}. * Winch, Michael (1973). '' Republic for a day: An eye-witness account of the Carpatho-Ukraine incident'', University Microfilms. {{ASIN|B0006W7NUW}} * Nykolaj Beskyd. "Who Was Aleksander Duchnovyc?" Narodny Novynky. Prešov, Slovakia. No. 17. April 28, 1993. Translated by John E. Timo. * [[Paul Robert Magocsi]] (1995) ''The Carpatho-Rusyns''. * "Nation Building or Nation Destroying? Lemkos, Poles and Ukrainians in Contemporary Poland." Polish Review. XXXV 3/4. New York 1990. * John Slivka. The History of the Greek Rite Gatholics in Pannonia, Hungary, Czechoslovakia and Podkarpatska Rus 863–1949. 1974. * Ivan Panjkevic (1938) ''Українськi Говори Пiдкарпатської Руси i Сумeжних'' Областeй: Prague. * Aleksej L. Petrov (1998) ''Medieval Carpathian Rus'', New York. {{refend}} == Надворешни врски == * [http://www.carpatho-rusyn.org/ The Carpatho-Rusyn knowledge base] * [http://www.carpatho-rusyn.org/history.htm Paul R. Magocsi, Carpatho-Rusyns, brochure published by The Carpatho-Rusyn Research Center, 1995] * [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\C\A\Carpatho6Ukraine.htm Carpatho-Ukraine] (Encyclopedia of Ukraine) * [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\D\I\DietofCarpatho6Ukraine.htm Diet of Carpatho-Ukraine] (Encyclopedia of Ukraine) * [https://web.archive.org/web/20070206055441/http://ukrstor.com/karpaty.html Trans-Carpathia in UkrStor.com] (the web library of historical documents & publicism about Malorussia/Ukraine) * [https://web.archive.org/web/20060526073045/http://www.hungarian-history.hu/lib/hmcb/Tab11.htm Ethnic structure of the population on the present territory of Transcarpathia (1880–1989)] * {{in lang|ru|uk}} Mykola Vehesh, ''The greatness and the tragedy of Carpathian Ukraine'', ''[[Zerkalo Nedeli]]'', 10(485), 13–19 March 2004 [https://web.archive.org/web/20051130142316/http://www.zerkalo-nedeli.com/nn/show/485/45817/ in Russian] and [http://www.zn.kiev.ua/ie/show/485/45817/ in Ukrainian]{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.zakarpattia.ru Zakarpattia.ru]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|uk}} * {{in lang|hu}} [https://web.archive.org/web/20050901024644/http://www.karpatinfo.org.ua/ Kárpátinfo] * [https://web.archive.org/web/20070319052613/http://karpaty.prygl.net/ukrajina.php Carpathian Ruthenia] – photographs and information * [https://web.archive.org/web/20110126235948/http://hungarian-history.hu/lib/ruth/ruth00.htm "Ruthenia – Spearhead Toward the West", by Senator Charles J. Hokky, Former Member of the Czechoslovakian Parliament] [[Категорија:Русини]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1948 година]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1919 година]] [[Категорија:Украина во новиот век]] [[Категорија:Историја на Украина (1918–1991)]] [[Категорија:Историски области во Украина]] 1a2kksdjpe7exlob4to6c8u2fdeyts7 0 1373694 5623131 5581241 2026-09-02T20:24:07Z Carshalton 30527 5623131 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Ник Волтемаде | image = | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2002|2|14}} | cityofbirth = [[Бремен]] | countryofbirth = [[Германија]]<ref name="worldfootball">{{Worldfootball.net|nick-woltemade}}</ref> | height = {{height|m=1.98}}<ref name="worldfootball"/> | nationality = {{flagsport|GER}} [[Германија]] | position = {{Football/FW}}<ref name="worldfootball"/> | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 27 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Werder Bremen}} | years1 = 2020-2024 |caps1 = 48 |goals1 = 2 |clubs1 = {{Fb team Werder Bremen}} | years2 = 2022 |caps2 = 3 |goals2 = 0 |clubs2 = {{Fb team Werder Bremen II}} | years3 = 2022-2023 |caps3 = 31 |goals3 = 10 |clubs3 = →{{Fb team Elversberg}} | years4 = 2024-2025 |caps4 = 29 |goals4 = 12 |clubs4 = {{Fb team Stuttgart}} | years5 = 2025- |caps5 = 34 |goals5 = 8 |clubs5 = {{Fb team Newcastle United}} | years6 = 2026- |caps6 = 0 |goals6 = 0 |clubs6 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2018 |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 16 години|Германија 16]] | nationalyears2 = 2018-2019 |nationalcaps2 = 13 |nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 17 години|Германија 17]] | nationalyears3 = 2021-2022 |nationalcaps3 = 7 |nationalgoals3 = 2 |nationalteam3 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 20 години|Германија 20]] | nationalyears4 = 2023-2025 |nationalcaps4 = 17 |nationalgoals4 = 12 |nationalteam4 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|Германија 21]] | nationalyears5 = 2025- |nationalcaps5 = 12 |nationalgoals5 = 4 |nationalteam5 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] }} '''Ник Волтемаде''' (роден на [[14 февруари]] [[2002]], во [[Бремен]]) — [[Германија|германски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Newcastle United}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Германија|германската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== [[Напад (фудбал)|Централен напаѓач]] со импозантна физичка структура,<ref name="Технички карактеристики"/> но во исто време брз и поседува одлични технички вештини,<ref name="Технички карактеристики">{{cite web|url=https://lokalno.mk/baern-saka-da-ja-kupi-novata-dzvezda-na-shtutgart/|title=Баерн сака да ја купи новата ѕвезда на Штутгарт|publisher=lokalno.mk|language=mk|date=25 март 2025|access-date=28 јуни 2025}}</ref> поради што може да игра и на други позиции во нападот како [[Напад (фудбал)|втор напаѓач]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], па дури и како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офазивен играч од средниот ред]]. Има одлично чувство за гол и може да обезбеди голем број асистенции благодарение на неговата способност да комбинира со своите соиграчи, користејќи ја пред се својата физичка фигура за добро поставување и за спуштање на топката. Поради неговиот импозантен раст, го добил прекарот „Џинот од Бремен“.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/nick-woltemade-talento-tedesco-classe-2002/|title=Nick Woltemade: talento tedesco classe 2002|date=3 февруари 2020}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Роден во [[Бремен]], Волтемаде ја започнал својата кариера во [[Мултиспортски клуб|мултиспортскиот клуб]] од неговиот роден град, Волтмерсхаузен, каде првично играл и [[ракомет]], покрај фудбалот.<ref name="debut">{{cite news |last1=Knips |first1=Björn |title=Werder Bremen - Plötzlich in der Startelf: Das ist Nick Woltemade! |url=https://www.kreiszeitung.de/werder-bremen/werder-bremen-ploetzlich-startelf-aufstellung-fc-augsburg-ist-nick-woltemade-zr-13516392.html |accessdate=1 February 2020 |work=Kreiszeitung |date=1 February 2020 |language=German |archive-date=2020-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201212859/https://www.kreiszeitung.de/werder-bremen/werder-bremen-ploetzlich-startelf-aufstellung-fc-augsburg-ist-nick-woltemade-zr-13516392.html |url-status=dead }}</ref> Во 2010 година, тој се преселил во младинската академија на [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]]. Таму, постојано привлекувал внимание со својте настапи за младинските тимови: во сезоната 2018–2019, тој постигнал 18 гола и 8 асистенции во 24 натпревари за тимот на Вердер под 17 години во Бундеслигата У17.<ref name="debut"/> ===Вердер Бремен=== Откако во сезоната 2019-2020 постигнал седум гола во осум натпревари за тимот на Вердер под 19 години, Волтемаде бил повикан за првпат во првиот тим од тогашниот тренер на ''„зелено-белите“'' [[Флоријан Кофелт]] за натпреварот од [[Прва Бундеслига 2019-2020|Бундеслигата]] против [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]] на 26 октомври 2019 година.<ref>{{cite news |last1=Sander |first1=Carsten |title=Werder-Sturm - Sogar U19-Hüne Nick Woltemade hat Einsatzchancen |url=https://www.kreiszeitung.de/werder-bremen/werder-bremen-claudio-pizarro-fehlt-gegen-bayer-leverkusen-nick-woltemade-dabei-bundesliga-13162048.html |accessdate=1 February 2020 |work=Kreiszeitung |date=1 February 2020 |language=German}}</ref> И покрај тоа што останал само неискористена резерва во тој натпревар, тој потоа постепено бил воведен во првиот тим и редовно тренирал со професионалците, а на почетокот на 2020 година, за време на зимската пауза тој бил дел од тренинг кампот на клубот во [[Мајорка]].<ref>Carsten Sander: [https://www.deichstube.de/news/werder-bremen-nick-woltemade-gegen-fortuna-duesseldor-bundesliga-debuet-13433814.html Werder Bremen: Mit U19-Talent Nick Woltemade gegen Düsseldorf!] (Artikel auf deichstube.de vom 12. Januar 2020, abgerufen am 2. Februar 2020)</ref> Своето деби за првиот тим на Вердер Бремен го имал на 1 февруари 2020 година, во натпреварот на гости против [[ФК Аугсбург|Аугсбург]] загубен со 2-1, станувајќи најмладиот играч кој дебитирал во Бундеслигата во историјата на Вердер Бремен со 17 години, 11 месеци и 16 дена.<ref name="debut"/> Својата прва професионална сезона во кариерата ја завршил со 5 настапи во првенството и уште еден во Купот на Германија. Во сезоната 2020-2021, Волтемаде одиграл уште 6 натпревари во Бундеслигата, забележувајќи ја својата прва асистенција за голот на [[Дави Зелке]] во поразот со 1-2 на домашен терен од [[ФК Штутгарт|Штутгарт]]. По завршувањето на сезоната, Вердер испаднал во [[Втора Бундеслига]]. Во сезоната 2021-2022, во вториот ранг на натпреварување, Волтемаде го направил своето деби на 24 јули 2021, во ремито 1-1 против [[ФК Хановер 96|Хановер]] на [[Везер (стадион)|Везер]]. Во текот на сезоната, тој имал проблеми со повреда поради која пропуштил голем број натпревари и спротивно на очекувањата забележал само 7 настапи, главно како замена за стартните напаѓачи [[Никлас Филкруг]] и [[Марвин Дукш]], помагајќи за враќањето на клубот во врвната дивизија. Во август 2022 година, тој бил позајмен до крајот на сезоната 2022-2023 на новопромовираниот клуб во [[Трета фудбалска лига на Германија|германската трета лига]], [[ФК Елверсберг|Елверсберг]].<ref>{{cite web |title=Elversberg leiht Nick Woltemade von Werder aus |url=https://www.kicker.de/weitere-offensiv-power-elversberg-leiht-woltemade-aus-915329/artikel |website=kicker |access-date=30 August 2022 |language=de |date=30 August 2022}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 4 септември 2022, влегувајќи како замена на полувремето на местото на [[Кевин Кофи]] во ремито без голови на гостувањето кај [[ФК Мепен|Мепен]]. Својот прв гол во професионалната кариера го постигнал на 8 ноември, погодок со кој му донел победа на Елверсберг на гостувањето кај [[ФК Бајројт|Бајројт]] (0-1).<ref>{{cite web|url=https://www.zeit.de/news/2022-11/08/elversberg-dominiert-3-liga-1-0-sieg-in-bayreuth|title=Elversberg dominiert 3. Liga: 1:0-Sieg in Bayreuth|language=de|publisher=zeit.de|date=8 ноември 2022|access-date=29 јуни 2025}}</ref> Под водството на тренерот [[Хорст Штефен]], Волтемаде имал плодна сезона играјќи 31 првенствен натпревар (25 како стартер), на кој постигнал 10 гола и додал 9 асистенции, помагајќи му на клубот да обезбеди промоција и да се пласира во Втората Бундеслига. Последователно, тој бил избран за играч на сезоната во Третата лига во гласањето на навивачите.<ref>[https://www.kicker.de/fan-voting-hat-entschieden-woltemade-zum-spieler-der-3-liga-gewaehlt-952835/artikel Fan-Voting hat entschieden: Woltemade zum Spieler der 3. Liga gewählt], kicker.de, 23 мај 2023, Постено на 5 јули 2023.</ref> За сезоната [[ФК Вердер Бремен сезона 2023-2024|2023-2024]], Волтемаде се вратил во Вердер Бремен.<ref>[https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/infos-trainingsauftakt-02072023/ Werder vor Start in die Sommervorbereitung] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250120213347/https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/infos-trainingsauftakt-02072023/ |date=2025-01-20 }}, werder.de, 2. јули 2023, Постено на 2 јули 2023.</ref> Својте први голови (два) за Вердер ги постигнал на 4 мај 2024 година, во натпреварот од [[Прва Бундеслига 2023-2024|Бундеслигата]] на домашен терен против {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}} кој завршил 2-2.<ref>{{cite web|url=https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/woltemade-gladbach-04052024|title=Woltemade Doppelpack: "Lange auf diesen Moment gewartet"|publisher=Werder Bremen|language=de|date=4 мај 2024|access-date=29 јуни 2025}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи и 2 гола, а откако одбил продолжување на соработката,<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/keine-verlaengerung-woltemade-sagt-werder-ab-1008296/artikel|publisher=Kicker|language=de|date=4 април 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> по истекот на неговиот договор во летото 2024, тој го напуштил Вердер после 14 години поминати во клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/kurzpaesse-20052024/?s=Kurzp%C3%A4sse20052024|title=Woltemade-Ziel steht fest, Werder Zweiter per Kopf|publisher=SV Werder Bremen|language=de|date=20 мај 2024|acccess-date=29 јуни 2025}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Штутгарт=== На 20 мај 2024 година, Волтемаде потпишал четиригодишен договор со {{Fb team (N) Stuttgart}}.<ref>{{cite web|publisher=VfB Stuttgart|url=https://www.vfb.de/en/vfb/latest/news/professionals/2324/verpflichtung-nick-woltemade/|title=VfB sign Nick Woltemade|date=20 May 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> Дебитирал за клубот на 24 август 2024, во поразот со 3-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Freiburg}} во рамките на првото коло од [[Прва Бундеслига 2024-2025]], заменувајќи го [[Крис Фирих]] во 81-вата минута од натпреварот. Три дена подоцна, во својот прв старт за клубот го постигнал и првиот гол за ''„швабите“'', во убедливата победа со 5-0 над второлигашот [[ФК Пројсен Мјунстер|Пројсен Мјунстер]] во првото коло на [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|Купот на Германија]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/muenster-gegen-stuttgart-2024-dfb-pokal-4918738/spielbericht|title=Woltemade feiert Tor-Premiere: Stuttgart schlägt Münster deutlich|language=de|date=27 август 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> По тешкиот почеток во кој морал да „преголтне“ неколку разочарувања како што биле изоставањето од списокот со играчи за [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|Лигата на шампионите]] и честите започнувања на натпреварите од клупата,<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/nicht-nur-woltemade-gestrichen-der-champions-league-kader-des-vfb-1048963/artikel|title=Nicht nur Woltemade gestrichen: Der Champions-League-Kader des VfB|publisher=Kicker|language=de|date=4 септември 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> младиот напаѓач започнал полека да пробива во почетната постава на Штутгарт во текот на ноември. На 10 ноември, го постигнал својот прв гол во лигата со дресот на Штутгарт, во поразот на домашен терен од {{Fb team (N) Eintracht Frankfurt}} (2-3),<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/stuttgart-gegen-frankfurt-2024-bundesliga-4936866/analyse|title=VfB-Aufholjagd jäh gestoppt: Marmoushs Traumfreistoß führt Frankfurt zum Sieg|Kicker|language=de|date=10 ноември 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> а во следниот натпревар против {{Fb team (N) Bochum}} (добиен со 2-0) за првпат се нашол во почетната постава на Штутгарт во некој натпревар од Бундеслигата. На 6 декември, за време на натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) 1. FC Union Berlin}}, Волтемаде влегол од клупата за резерви на полувремето при негатива на неговата екипа од 0-2 и со два постигнати гола во период од само осум минути го инспирирал враќањето во натпреварот на ''„швабите“'' кои на крајот направиле пресврт и победиле со 3-2.<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/stuttgart-gegen-union-2024-bundesliga-4936894/analyse|title=Doppelter Woltemade und Karazors Tordebüt: Stuttgart dreht Partie gegen Union|publisher=Kicker|language=de|date=6 декември 2025|access-date=29 јуни 2025}}</ref> По зимската пауза, во јануари 2025, тој продолжил да игра во одлична форма, постигнувајќи голови во домашните победи над {{Fb team (N) RB Leipzig}} (2-1) и Фрајбург (4-0). На 2 април 2025, повоторно против Лајпциг, овојпат во полуфиналето на Купот на Германија, Волтемаде го постигнал вториот гол за Штутгарт во победата со 3-1, помагајќи му на клубот да стигне до финалето на натпреварувањето за првпат после 12 години.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/vfb-stuttgart-rb-leipzig-live-dfb-cup-blog-preview-report-xavi-woltemade-sesko-31478|title=VfB Stuttgart into DFB Cup final with RB Leipzig win||publisher=Bundesliga|language=de|date=2 април 2025|access-date=29 јуни 2025}}</ref> На 13 април 2024, тој го добил првиот црвен картон во својата кариера, за време на натпреварот од првенството против неговиот поранешен клуб Вердер Бремен. Сепак, враќајќи се по суспензијата, на почетокот на мај тој одиграл одлично помагајќи му на Штутгарт да оствари три победи, постигнувајќи гол во секоја од нив, стигајќи до бројката од 12 голови со колку го завршил првенството. Конечно, на 24 мај 2025, во финалето на Купот на Германија против {{Fb team (N) Arminia Bielefeld}}, Волтемаде го постигнал првиот гол во победата на Штутгарт со 4-2, освојувајќи го и својот прв поважен трофеј во кариерата.<ref>{{cite web|url=https://sportclub.mk/shtutgart-beshe-presilen-za-arminija-i-go-osvoi-kupot-na-germanija/|title=Штутгарт беше пресилен за Арминија и го освои Купот на Германија|publisher=sportclub.mk|language=mk|date=24 мај 2025|access-date=29 јуни 2025}}</ref> Сезоната ја завршил со вкупно 33 одиграни натпревари и 17 постигнати гола, и бил најдобар стрелец во Купот на Германија со 5 постигнати гола.<ref name="Најдобар стрелец КГ 2024-2025"/> ==Репрезентативна кариера== Волтемаде ја претставувал Германија во неколку младински категории: [[Фудбалска репрезентација на Германија под 16 години|под 16]], [[Фудбалска репрезентација на Германија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Германија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|под 21]] година. На 22 мај 2025, тој го добил првиот повик во [[Фудбалска репрезентација на Германија|сениорската репрезентација]],<ref>{{cite web |date=22 May 2025 |title=Mit Bischof und Woltemade: Nagelsmann nominiert 26 Spieler für Final Four |url=https://www.dfb.de/news/mit-bischof-und-woltemade-nagelsmann-nominiert-26-spieler-fuer-final-four |access-date=22 May 2025 |publisher=[[German Football Association]] |language=de}}</ref> правејќи го своето деби на 4 јуни, во полуфиналето од [[УЕФА Лига на нации 2025 - завршен турнир|Лигата на нации]] против {{NazNB|FUrep|POR}}.<ref>{{cite web |url=https://www.tagesspiegel.de/sport/fussball-nationalmannschaft-nagelsmann-denkt-um-woltemade-bleibt-beim-a-team-13805254.html |title=Fußball-Nationalmannschaft: Nagelsmann denkt um: Woltemade bleibt beim A-Team |publisher=Tagesspiegel |language=de |date=5 June 2025 }}</ref> По дебито за сениорите, тој бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] за да учествува на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|Европското првенство во категоријата]] одржано во [[Словачка]]. Таму, тој постигнал [[хет-трик]] во првиот натпревар на Германија на првенството против [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 година|Словенија]] завршен со резултат 3-0. Тој, исто така, постигнал гол и во вториот натпревар од групата против [[Фудбалска репрезентација на Чешка под 21 година|Чешка]] (добиен со 4-2),<ref>{{cite news |last1=Begley |first1=Emlyn |title=The 'two-metre Messi-Musiala' starring at U21 Euros |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c78n5d6jqgpo |access-date=22 June 2025 |work=BBC Sport |date=18 June 2025}}</ref> како и во победите над [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија]] во четвртфиналето (3-2) и [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција]] во полуфиналето. Во финалето, Германија загубила од [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија]] со 3-2 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]], но Волтемаде го завршил првенството како најдобар стрелец со 6 постигнати гола.<ref name="Најдобар стрелец ЕПУ21 2025"/> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|GER}} {{Cronopar|4-6-2025|Минхен|GER|1|2|POR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Полуфинале|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|8-6-2025|Штутгарт|GER|0|2|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|натп. за 3. место|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|4-9-2025|Братислава|SVK|2|0|GER|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|7-9-2025|Келн|GER|3|1|NIR|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|61}}}} {{Cronofin|4|0}} ==Статистика== === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 29 јуни 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2019-2020|2019-2020]] || rowspan="3" |{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Werder Bremen}} || [[Прва Бундеслига 2019-2020|БЛ]] || 5 || 0 ||[[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 6 || 0 |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 8 || 0 |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Втора Бундеслига 2021-2022|2Б]] || 7 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2021-2022|КГ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 7 || 0 |- | 2022-2023 || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Elversberg}} || [[Трета фудбалска лига на Германија 2022-2023|3Л]] || 31 || 10 ||[[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|КГ]] || 4 || 7 || - || - || - || - || - || - || 35 || 17 |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2023-2024|2023-2024]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Werder Bremen}} || [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 30 || 2 ||[[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 2 |- ! colspan="3" |Вкупно Вердер Бремен || 48 || 2 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 51 || 2 |- || [[ФК Штутгарт сезона 2024-2025|2024-2025]] ||{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Stuttgart}} || [[Прва Бундеслига 2024-2025|БЛ]] || 28 || 12 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 5 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Германија 2024|СГ]] || 0 || 0 || 33 || 17 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 107 || 24 || || 12 || 12 || || - || - || || - || - || 119 || 36 |} ==Титули== ===Клупски=== ====Елверсберг==== *'''[[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]]''' : 1 : 2022-2023 ====Штутгарт==== *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2024-2025 ===Индивидуални=== * Најдобар стрелец во [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]]: 1 :[[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|2024-2025]] <small>(5 гола)</small><ref name="Најдобар стрелец КГ 2024-2025">{{cite web |title=Germany » DFB-Pokal 2024/2025 » Top Scorer |url=https://www.worldfootball.net/goalgetter/dfb-pokal-2024-2025/ |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> * Најдобар стрелец на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство за играчи под 21 година]]: 1 :[[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|2025]] <small>(6 гола)</small><ref name="Најдобар стрелец ЕПУ21 2025">{{cite web| url=https://bulinews.com/top-scorer-woltemade-miss-out-player-tournament-u21-euros |title=Top-scorer Woltemade misses out on Player of Tournament in U21 Euros |website=bulinews.com |language=en}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Германија |image3= Flag of Germany.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/nick-woltemade/563135/ Ник Волтемаде на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/nick-woltemade/profil/spieler/455661 Ник Волтемаде на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/298349/nick-woltemade Ник Волтемаде на espn] *[https://www.whoscored.com/players/386606/show/nick-woltemade Ник Волтемаде на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Германија на ЕП фудбал под 21 година 2025}} {{Состав на Германија на СП фудбал 2026}} {{Најдобар стрелец на ЕП фудбал под 21 година}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Волтемаде, Ник}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Германски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штутгарт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Њукасл Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 0hmngght8s6z5yno0jf8y24ez1g62cu 5623132 5623131 2026-09-02T20:25:32Z Carshalton 30527 5623132 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Ник Волтемаде | image = [[Податотека:Nick Woltemade Ecuador v Germany 25 June 2026-069.jpg|200px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2002|2|14}} | cityofbirth = [[Бремен]] | countryofbirth = [[Германија]]<ref name="worldfootball">{{Worldfootball.net|nick-woltemade}}</ref> | height = {{height|m=1.98}}<ref name="worldfootball"/> | nationality = {{flagsport|GER}} [[Германија]] | position = {{Football/FW}}<ref name="worldfootball"/> | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 27 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Werder Bremen}} | years1 = 2020-2024 |caps1 = 48 |goals1 = 2 |clubs1 = {{Fb team Werder Bremen}} | years2 = 2022 |caps2 = 3 |goals2 = 0 |clubs2 = {{Fb team Werder Bremen II}} | years3 = 2022-2023 |caps3 = 31 |goals3 = 10 |clubs3 = →{{Fb team Elversberg}} | years4 = 2024-2025 |caps4 = 29 |goals4 = 12 |clubs4 = {{Fb team Stuttgart}} | years5 = 2025- |caps5 = 34 |goals5 = 8 |clubs5 = {{Fb team Newcastle United}} | years6 = 2026- |caps6 = 0 |goals6 = 0 |clubs6 = →{{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2018 |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 16 години|Германија 16]] | nationalyears2 = 2018-2019 |nationalcaps2 = 13 |nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 17 години|Германија 17]] | nationalyears3 = 2021-2022 |nationalcaps3 = 7 |nationalgoals3 = 2 |nationalteam3 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 20 години|Германија 20]] | nationalyears4 = 2023-2025 |nationalcaps4 = 17 |nationalgoals4 = 12 |nationalteam4 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|Германија 21]] | nationalyears5 = 2025- |nationalcaps5 = 12 |nationalgoals5 = 4 |nationalteam5 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] }} '''Ник Волтемаде''' (роден на [[14 февруари]] [[2002]], во [[Бремен]]) — [[Германија|германски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на {{Fb team (N) Juventus}}, на заем од {{Fb team (N) Newcastle United}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Германија|германската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== [[Напад (фудбал)|Централен напаѓач]] со импозантна физичка структура,<ref name="Технички карактеристики"/> но во исто време брз и поседува одлични технички вештини,<ref name="Технички карактеристики">{{cite web|url=https://lokalno.mk/baern-saka-da-ja-kupi-novata-dzvezda-na-shtutgart/|title=Баерн сака да ја купи новата ѕвезда на Штутгарт|publisher=lokalno.mk|language=mk|date=25 март 2025|access-date=28 јуни 2025}}</ref> поради што може да игра и на други позиции во нападот како [[Напад (фудбал)|втор напаѓач]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], па дури и како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офазивен играч од средниот ред]]. Има одлично чувство за гол и може да обезбеди голем број асистенции благодарение на неговата способност да комбинира со своите соиграчи, користејќи ја пред се својата физичка фигура за добро поставување и за спуштање на топката. Поради неговиот импозантен раст, го добил прекарот „Џинот од Бремен“.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/nick-woltemade-talento-tedesco-classe-2002/|title=Nick Woltemade: talento tedesco classe 2002|date=3 февруари 2020}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Роден во [[Бремен]], Волтемаде ја започнал својата кариера во [[Мултиспортски клуб|мултиспортскиот клуб]] од неговиот роден град, Волтмерсхаузен, каде првично играл и [[ракомет]], покрај фудбалот.<ref name="debut">{{cite news |last1=Knips |first1=Björn |title=Werder Bremen - Plötzlich in der Startelf: Das ist Nick Woltemade! |url=https://www.kreiszeitung.de/werder-bremen/werder-bremen-ploetzlich-startelf-aufstellung-fc-augsburg-ist-nick-woltemade-zr-13516392.html |accessdate=1 February 2020 |work=Kreiszeitung |date=1 February 2020 |language=German |archive-date=2020-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201212859/https://www.kreiszeitung.de/werder-bremen/werder-bremen-ploetzlich-startelf-aufstellung-fc-augsburg-ist-nick-woltemade-zr-13516392.html |url-status=dead }}</ref> Во 2010 година, тој се преселил во младинската академија на [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]]. Таму, постојано привлекувал внимание со својте настапи за младинските тимови: во сезоната 2018–2019, тој постигнал 18 гола и 8 асистенции во 24 натпревари за тимот на Вердер под 17 години во Бундеслигата У17.<ref name="debut"/> ===Вердер Бремен=== Откако во сезоната 2019-2020 постигнал седум гола во осум натпревари за тимот на Вердер под 19 години, Волтемаде бил повикан за првпат во првиот тим од тогашниот тренер на ''„зелено-белите“'' [[Флоријан Кофелт]] за натпреварот од [[Прва Бундеслига 2019-2020|Бундеслигата]] против [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]] на 26 октомври 2019 година.<ref>{{cite news |last1=Sander |first1=Carsten |title=Werder-Sturm - Sogar U19-Hüne Nick Woltemade hat Einsatzchancen |url=https://www.kreiszeitung.de/werder-bremen/werder-bremen-claudio-pizarro-fehlt-gegen-bayer-leverkusen-nick-woltemade-dabei-bundesliga-13162048.html |accessdate=1 February 2020 |work=Kreiszeitung |date=1 February 2020 |language=German}}</ref> И покрај тоа што останал само неискористена резерва во тој натпревар, тој потоа постепено бил воведен во првиот тим и редовно тренирал со професионалците, а на почетокот на 2020 година, за време на зимската пауза тој бил дел од тренинг кампот на клубот во [[Мајорка]].<ref>Carsten Sander: [https://www.deichstube.de/news/werder-bremen-nick-woltemade-gegen-fortuna-duesseldor-bundesliga-debuet-13433814.html Werder Bremen: Mit U19-Talent Nick Woltemade gegen Düsseldorf!] (Artikel auf deichstube.de vom 12. Januar 2020, abgerufen am 2. Februar 2020)</ref> Своето деби за првиот тим на Вердер Бремен го имал на 1 февруари 2020 година, во натпреварот на гости против [[ФК Аугсбург|Аугсбург]] загубен со 2-1, станувајќи најмладиот играч кој дебитирал во Бундеслигата во историјата на Вердер Бремен со 17 години, 11 месеци и 16 дена.<ref name="debut"/> Својата прва професионална сезона во кариерата ја завршил со 5 настапи во првенството и уште еден во Купот на Германија. Во сезоната 2020-2021, Волтемаде одиграл уште 6 натпревари во Бундеслигата, забележувајќи ја својата прва асистенција за голот на [[Дави Зелке]] во поразот со 1-2 на домашен терен од [[ФК Штутгарт|Штутгарт]]. По завршувањето на сезоната, Вердер испаднал во [[Втора Бундеслига]]. Во сезоната 2021-2022, во вториот ранг на натпреварување, Волтемаде го направил своето деби на 24 јули 2021, во ремито 1-1 против [[ФК Хановер 96|Хановер]] на [[Везер (стадион)|Везер]]. Во текот на сезоната, тој имал проблеми со повреда поради која пропуштил голем број натпревари и спротивно на очекувањата забележал само 7 настапи, главно како замена за стартните напаѓачи [[Никлас Филкруг]] и [[Марвин Дукш]], помагајќи за враќањето на клубот во врвната дивизија. Во август 2022 година, тој бил позајмен до крајот на сезоната 2022-2023 на новопромовираниот клуб во [[Трета фудбалска лига на Германија|германската трета лига]], [[ФК Елверсберг|Елверсберг]].<ref>{{cite web |title=Elversberg leiht Nick Woltemade von Werder aus |url=https://www.kicker.de/weitere-offensiv-power-elversberg-leiht-woltemade-aus-915329/artikel |website=kicker |access-date=30 August 2022 |language=de |date=30 August 2022}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 4 септември 2022, влегувајќи како замена на полувремето на местото на [[Кевин Кофи]] во ремито без голови на гостувањето кај [[ФК Мепен|Мепен]]. Својот прв гол во професионалната кариера го постигнал на 8 ноември, погодок со кој му донел победа на Елверсберг на гостувањето кај [[ФК Бајројт|Бајројт]] (0-1).<ref>{{cite web|url=https://www.zeit.de/news/2022-11/08/elversberg-dominiert-3-liga-1-0-sieg-in-bayreuth|title=Elversberg dominiert 3. Liga: 1:0-Sieg in Bayreuth|language=de|publisher=zeit.de|date=8 ноември 2022|access-date=29 јуни 2025}}</ref> Под водството на тренерот [[Хорст Штефен]], Волтемаде имал плодна сезона играјќи 31 првенствен натпревар (25 како стартер), на кој постигнал 10 гола и додал 9 асистенции, помагајќи му на клубот да обезбеди промоција и да се пласира во Втората Бундеслига. Последователно, тој бил избран за играч на сезоната во Третата лига во гласањето на навивачите.<ref>[https://www.kicker.de/fan-voting-hat-entschieden-woltemade-zum-spieler-der-3-liga-gewaehlt-952835/artikel Fan-Voting hat entschieden: Woltemade zum Spieler der 3. Liga gewählt], kicker.de, 23 мај 2023, Постено на 5 јули 2023.</ref> За сезоната [[ФК Вердер Бремен сезона 2023-2024|2023-2024]], Волтемаде се вратил во Вердер Бремен.<ref>[https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/infos-trainingsauftakt-02072023/ Werder vor Start in die Sommervorbereitung] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250120213347/https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/infos-trainingsauftakt-02072023/ |date=2025-01-20 }}, werder.de, 2. јули 2023, Постено на 2 јули 2023.</ref> Својте први голови (два) за Вердер ги постигнал на 4 мај 2024 година, во натпреварот од [[Прва Бундеслига 2023-2024|Бундеслигата]] на домашен терен против {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}} кој завршил 2-2.<ref>{{cite web|url=https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/woltemade-gladbach-04052024|title=Woltemade Doppelpack: "Lange auf diesen Moment gewartet"|publisher=Werder Bremen|language=de|date=4 мај 2024|access-date=29 јуни 2025}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи и 2 гола, а откако одбил продолжување на соработката,<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/keine-verlaengerung-woltemade-sagt-werder-ab-1008296/artikel|publisher=Kicker|language=de|date=4 април 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> по истекот на неговиот договор во летото 2024, тој го напуштил Вердер после 14 години поминати во клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.werder.de/aktuell/news/profis/2023/2024/kurzpaesse-20052024/?s=Kurzp%C3%A4sse20052024|title=Woltemade-Ziel steht fest, Werder Zweiter per Kopf|publisher=SV Werder Bremen|language=de|date=20 мај 2024|acccess-date=29 јуни 2025}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Штутгарт=== На 20 мај 2024 година, Волтемаде потпишал четиригодишен договор со {{Fb team (N) Stuttgart}}.<ref>{{cite web|publisher=VfB Stuttgart|url=https://www.vfb.de/en/vfb/latest/news/professionals/2324/verpflichtung-nick-woltemade/|title=VfB sign Nick Woltemade|date=20 May 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> Дебитирал за клубот на 24 август 2024, во поразот со 3-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Freiburg}} во рамките на првото коло од [[Прва Бундеслига 2024-2025]], заменувајќи го [[Крис Фирих]] во 81-вата минута од натпреварот. Три дена подоцна, во својот прв старт за клубот го постигнал и првиот гол за ''„швабите“'', во убедливата победа со 5-0 над второлигашот [[ФК Пројсен Мјунстер|Пројсен Мјунстер]] во првото коло на [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|Купот на Германија]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/muenster-gegen-stuttgart-2024-dfb-pokal-4918738/spielbericht|title=Woltemade feiert Tor-Premiere: Stuttgart schlägt Münster deutlich|language=de|date=27 август 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> По тешкиот почеток во кој морал да „преголтне“ неколку разочарувања како што биле изоставањето од списокот со играчи за [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|Лигата на шампионите]] и честите започнувања на натпреварите од клупата,<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/nicht-nur-woltemade-gestrichen-der-champions-league-kader-des-vfb-1048963/artikel|title=Nicht nur Woltemade gestrichen: Der Champions-League-Kader des VfB|publisher=Kicker|language=de|date=4 септември 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> младиот напаѓач започнал полека да пробива во почетната постава на Штутгарт во текот на ноември. На 10 ноември, го постигнал својот прв гол во лигата со дресот на Штутгарт, во поразот на домашен терен од {{Fb team (N) Eintracht Frankfurt}} (2-3),<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/stuttgart-gegen-frankfurt-2024-bundesliga-4936866/analyse|title=VfB-Aufholjagd jäh gestoppt: Marmoushs Traumfreistoß führt Frankfurt zum Sieg|Kicker|language=de|date=10 ноември 2024|access-date=29 јуни 2025}}</ref> а во следниот натпревар против {{Fb team (N) Bochum}} (добиен со 2-0) за првпат се нашол во почетната постава на Штутгарт во некој натпревар од Бундеслигата. На 6 декември, за време на натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) 1. FC Union Berlin}}, Волтемаде влегол од клупата за резерви на полувремето при негатива на неговата екипа од 0-2 и со два постигнати гола во период од само осум минути го инспирирал враќањето во натпреварот на ''„швабите“'' кои на крајот направиле пресврт и победиле со 3-2.<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/stuttgart-gegen-union-2024-bundesliga-4936894/analyse|title=Doppelter Woltemade und Karazors Tordebüt: Stuttgart dreht Partie gegen Union|publisher=Kicker|language=de|date=6 декември 2025|access-date=29 јуни 2025}}</ref> По зимската пауза, во јануари 2025, тој продолжил да игра во одлична форма, постигнувајќи голови во домашните победи над {{Fb team (N) RB Leipzig}} (2-1) и Фрајбург (4-0). На 2 април 2025, повоторно против Лајпциг, овојпат во полуфиналето на Купот на Германија, Волтемаде го постигнал вториот гол за Штутгарт во победата со 3-1, помагајќи му на клубот да стигне до финалето на натпреварувањето за првпат после 12 години.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/vfb-stuttgart-rb-leipzig-live-dfb-cup-blog-preview-report-xavi-woltemade-sesko-31478|title=VfB Stuttgart into DFB Cup final with RB Leipzig win||publisher=Bundesliga|language=de|date=2 април 2025|access-date=29 јуни 2025}}</ref> На 13 април 2024, тој го добил првиот црвен картон во својата кариера, за време на натпреварот од првенството против неговиот поранешен клуб Вердер Бремен. Сепак, враќајќи се по суспензијата, на почетокот на мај тој одиграл одлично помагајќи му на Штутгарт да оствари три победи, постигнувајќи гол во секоја од нив, стигајќи до бројката од 12 голови со колку го завршил првенството. Конечно, на 24 мај 2025, во финалето на Купот на Германија против {{Fb team (N) Arminia Bielefeld}}, Волтемаде го постигнал првиот гол во победата на Штутгарт со 4-2, освојувајќи го и својот прв поважен трофеј во кариерата.<ref>{{cite web|url=https://sportclub.mk/shtutgart-beshe-presilen-za-arminija-i-go-osvoi-kupot-na-germanija/|title=Штутгарт беше пресилен за Арминија и го освои Купот на Германија|publisher=sportclub.mk|language=mk|date=24 мај 2025|access-date=29 јуни 2025}}</ref> Сезоната ја завршил со вкупно 33 одиграни натпревари и 17 постигнати гола, и бил најдобар стрелец во Купот на Германија со 5 постигнати гола.<ref name="Најдобар стрелец КГ 2024-2025"/> ==Репрезентативна кариера== Волтемаде ја претставувал Германија во неколку младински категории: [[Фудбалска репрезентација на Германија под 16 години|под 16]], [[Фудбалска репрезентација на Германија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Германија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|под 21]] година. На 22 мај 2025, тој го добил првиот повик во [[Фудбалска репрезентација на Германија|сениорската репрезентација]],<ref>{{cite web |date=22 May 2025 |title=Mit Bischof und Woltemade: Nagelsmann nominiert 26 Spieler für Final Four |url=https://www.dfb.de/news/mit-bischof-und-woltemade-nagelsmann-nominiert-26-spieler-fuer-final-four |access-date=22 May 2025 |publisher=[[German Football Association]] |language=de}}</ref> правејќи го своето деби на 4 јуни, во полуфиналето од [[УЕФА Лига на нации 2025 - завршен турнир|Лигата на нации]] против {{NazNB|FUrep|POR}}.<ref>{{cite web |url=https://www.tagesspiegel.de/sport/fussball-nationalmannschaft-nagelsmann-denkt-um-woltemade-bleibt-beim-a-team-13805254.html |title=Fußball-Nationalmannschaft: Nagelsmann denkt um: Woltemade bleibt beim A-Team |publisher=Tagesspiegel |language=de |date=5 June 2025 }}</ref> По дебито за сениорите, тој бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] за да учествува на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|Европското првенство во категоријата]] одржано во [[Словачка]]. Таму, тој постигнал [[хет-трик]] во првиот натпревар на Германија на првенството против [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 година|Словенија]] завршен со резултат 3-0. Тој, исто така, постигнал гол и во вториот натпревар од групата против [[Фудбалска репрезентација на Чешка под 21 година|Чешка]] (добиен со 4-2),<ref>{{cite news |last1=Begley |first1=Emlyn |title=The 'two-metre Messi-Musiala' starring at U21 Euros |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c78n5d6jqgpo |access-date=22 June 2025 |work=BBC Sport |date=18 June 2025}}</ref> како и во победите над [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија]] во четвртфиналето (3-2) и [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција]] во полуфиналето. Во финалето, Германија загубила од [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија]] со 3-2 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]], но Волтемаде го завршил првенството како најдобар стрелец со 6 постигнати гола.<ref name="Најдобар стрелец ЕПУ21 2025"/> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|GER}} {{Cronopar|4-6-2025|Минхен|GER|1|2|POR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Полуфинале|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|8-6-2025|Штутгарт|GER|0|2|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|натп. за 3. место|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|4-9-2025|Братислава|SVK|2|0|GER|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|7-9-2025|Келн|GER|3|1|NIR|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|61}}}} {{Cronofin|4|0}} ==Статистика== === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 29 јуни 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2019-2020|2019-2020]] || rowspan="3" |{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Werder Bremen}} || [[Прва Бундеслига 2019-2020|БЛ]] || 5 || 0 ||[[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 6 || 0 |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 8 || 0 |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Втора Бундеслига 2021-2022|2Б]] || 7 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2021-2022|КГ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 7 || 0 |- | 2022-2023 || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Elversberg}} || [[Трета фудбалска лига на Германија 2022-2023|3Л]] || 31 || 10 ||[[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|КГ]] || 4 || 7 || - || - || - || - || - || - || 35 || 17 |- | [[ФК Вердер Бремен сезона 2023-2024|2023-2024]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Werder Bremen}} || [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 30 || 2 ||[[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 2 |- ! colspan="3" |Вкупно Вердер Бремен || 48 || 2 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 51 || 2 |- || [[ФК Штутгарт сезона 2024-2025|2024-2025]] ||{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Stuttgart}} || [[Прва Бундеслига 2024-2025|БЛ]] || 28 || 12 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 5 || 5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Германија 2024|СГ]] || 0 || 0 || 33 || 17 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 107 || 24 || || 12 || 12 || || - || - || || - || - || 119 || 36 |} ==Титули== ===Клупски=== ====Елверсберг==== *'''[[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]]''' : 1 : 2022-2023 ====Штутгарт==== *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2024-2025 ===Индивидуални=== * Најдобар стрелец во [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]]: 1 :[[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|2024-2025]] <small>(5 гола)</small><ref name="Најдобар стрелец КГ 2024-2025">{{cite web |title=Germany » DFB-Pokal 2024/2025 » Top Scorer |url=https://www.worldfootball.net/goalgetter/dfb-pokal-2024-2025/ |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> * Најдобар стрелец на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство за играчи под 21 година]]: 1 :[[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|2025]] <small>(6 гола)</small><ref name="Најдобар стрелец ЕПУ21 2025">{{cite web| url=https://bulinews.com/top-scorer-woltemade-miss-out-player-tournament-u21-euros |title=Top-scorer Woltemade misses out on Player of Tournament in U21 Euros |website=bulinews.com |language=en}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Германија |image3= Flag of Germany.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/nick-woltemade/563135/ Ник Волтемаде на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/nick-woltemade/profil/spieler/455661 Ник Волтемаде на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/298349/nick-woltemade Ник Волтемаде на espn] *[https://www.whoscored.com/players/386606/show/nick-woltemade Ник Волтемаде на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Германија на ЕП фудбал под 21 година 2025}} {{Состав на Германија на СП фудбал 2026}} {{Најдобар стрелец на ЕП фудбал под 21 година}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Волтемаде, Ник}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Германски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штутгарт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Њукасл Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] okd8l2m2tovmnre7066oa4wi0of1ga7 0 1378314 5623133 5597221 2026-09-02T20:38:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623133 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Elizabeth_Elstob.jpg|мини|229x229пкс|Иницијал со портретот на Елизабет Елстоб од нејзината ''Англо-саксонска проповед на роденденот на Свети Григориј'' (1709).]] '''Елизабет Елстоб''' (29 септември 1683 – 3 јуни 1756)<ref>Gretsch 2007.</ref> — пионерски научник на [[Англосаксонци|англосаксонскиот јазик]], позната и како „Саксонската нимфа“. Таа била првата личност што објавила граматика за [[Староанглиски јазик|староанглискиот јазик]] напишана на современ англиски јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.historytoday.com/first-female-anglo-saxonist|title=History Today}}</ref> == Живот == Елстоб била родена и израсната во областа Кејсајд во Њукасл на Тајн и, како и [[Мери Астел]] од Њукасл, денес се смета за една од првите англиски [[Протофеминизам|феминистки]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7eYM2NWzQugC&pg=PA37|title=The creation of feminist consciousness: From the middle ages to eighteen-seventy|last=Lerner, Gerda|publisher=Oxford University Press on Demand|year=1993|isbn=9780195090604|volume=2|page=37|author-link=Gerda Lerner}}</ref> Таа била ќерка на Ралф, [[трговец]], и неговата сопруга Џејн Елстоб (родена Хол).<ref name=":0"/> Таткото на Елизабет починал кога имала пет години, а нејзината мајка починала три години подоцна.<ref name=":1"/> Таа била најмладата од осум деца.<ref name=":2"/> Пред да почине нејзината мајка, таа ја охрабрила Елизабет да стане научничка, бидејќи била обожавател на учењето, особено на жените.<ref name=":1" /> До осумгодишна возраст, Елизабета веќе ја совладала [[Латинска граматика|латинската граматика]]. Елизабет станала вешта во осум јазици и била пионер во [[Англосаксонци|англосаксонските]] студии, невидено достигнување за жена во тој период.<ref name="ht"/> По смртта на двајцата нејзини родители, Елстоб била сираче и била одгледана од нејзината тетка и чичко Чарлс Елстоб, пребендар во [[Кантербери|Кентербери]]. Тој го презирал образованието на жените, верувајќи дека „еден јазик е доволен за жена“, но нејзината тетка ѝ овозможила да научи француски.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=The English woman in history|last=Stenton|first=Doris Mary Parsons, Lady|date=1977|publisher=Schocken Books|isbn=0-8052-3669-4|location=New York|oclc=3016599}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStenton1977">Stenton, Doris Mary Parsons, Lady (1977). ''The English woman in history''. New York: Schocken Books. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8052-3669-4|<bdi>0-8052-3669-4</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/3016599 3016599].</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Предлошка:Наведена книга|cite book]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: multiple names: authors list ([[:Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори|link]])</span> </ref> Дорис Мери Стентон го припишува поголемиот дел од образованието на Елстоб на нејзиниот брат Вилијам Елстоб (1673–1715), кој бил испратен во Итон и [[Кембрички универзитет|Кембриџ]].<ref name=":1" /> Како и неговата сестра, тој бил научник и ги уредувал ''„Писмата“'' на Роџер Ашам во 1703 година. Елизабет живеела со него во Оксфорд од 1696 година, а во Лондон од 1702 година. Како тинејџерка, тој ја запознал со мал, но ентузијастички круг научници кои работеле на англосаксонската историја и култура. Тој ја опишал Елизабет како „прекрасна и неуморна придружничка на моите студии“.<ref name=":1" /> [[Податотека:The_rudiments_of_grammar_for_the_English-Saxon_tongue,_first_given_in_English-_with_an_apology_for_the_study_of_northern_antiquities_Fleuron_T072424-3.png|мини|Флеурон (украсна типографија) од ''„Основи на граматиката“'' на Елстоб.]] Како дел од нејзиниот научен интерес за раниот англиски јазик, Елстоб соработувала и се допишувала со научници како Хамфри Ванли и Џорџ Хикс. Таа била запознаена со Хикс преку нејзиниот брат Вилијам.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.westminster-abbey.org/abbey-commemorations/commemorations/elizabeth-elstob|title=Elizabeth Elstob|last=pixeltocode.uk|first=PixelToCode|work=Westminster Abbey|language=en|accessdate=2022-05-25}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFpixeltocode.uk">pixeltocode.uk, PixelToCode. [https://www.westminster-abbey.org/abbey-commemorations/commemorations/elizabeth-elstob "Elizabeth Elstob"]. ''Westminster Abbey''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 May</span> 2022</span>.</cite></ref> Таа работела со Ванли на дизајнирањето на фонтот за нејзиното дело ''„Основи на граматиката за англо-саксонскиот јазик“'' од 1715 година и била вешт писар и факсимилист.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.bl.uk/digitisedmanuscripts/2020/08/elizabeth-elstob-and-the-harleian-library.html|title=Elizabeth Elstob, Old English Scholar, and the Harleian Library|last=Drieshan|first=Clark|date=August 2020|work=British Library|accessdate=26 October 2020|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029103303/https://blogs.bl.uk/digitisedmanuscripts/2020/08/elizabeth-elstob-and-the-harleian-library.html|url-status=dead}}</ref> Нејзиниот факсимил на ''„Текстус Рофенсис“'' се чува во [[Британска библиотека|Британската библиотека]] под ознаката [https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/record.asp?MSID=3580&CollID=8&NStart=1866 „Харли МС 1866“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201027055924/https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/record.asp?MSID=3580&CollID=8&NStart=1866 |date=2020-10-27 }} . Елстоб била првиот уредник на староанглискиот ''„Оросиј“,'' превод кој често му се припишува на [[Алфред Велики]], на ''„Historiae adversus paganos“'' (''Историја против паганите'') од Паулус Оросиј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.bl.uk/digitisedmanuscripts/2020/08/elizabeth-elstob-and-the-harleian-library.html|title=Elizabeth Elstob, Old English scholar, and the Harleian Library|work=blogs.bl.uk|language=en|accessdate=2022-09-23|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029103303/https://blogs.bl.uk/digitisedmanuscripts/2020/08/elizabeth-elstob-and-the-harleian-library.html|url-status=dead}}</ref> „Историја“ на Оросиј е напишана околу 417 година од нашата ера, веројатно во северна Африка, на барање на [[Свети Августин]]. Во Лондон, Елстоб го превела ''„Есеј за славата“'' од [[Мадлен де Скудери]] во 1708 година и ''Англо-саксонска проповед за раѓањето на Свети Григориј'' во 1709 година. И двете дела биле посветени на [[Ана (британска кралица)|кралицата Ана]], која била пофалена во феминистичките предговори. [[Податотека:The_rudiments_of_grammar_for_the_English-Saxon_tongue,_first_given_in_English-_with_an_apology_for_the_study_of_northern_antiquities_Fleuron_T072424-2.png|мини|Флеурон (украсна типографија) од ''„Основите на граматиката за англо-саксонскиот јазик“'' на Елстоб.]] По смртта на нејзиниот брат во 1715 година, таа останала без дом и била мачена од долгови што тој ги имал стекнато за финансирање на нивните скапи публикации. Таа се обидела да отвори училиште за девојки во Челзи, но и покрај тоа што добила толку многу ученици што „едвај имала време да јаде“, тие плаќале само еден грот (4 пени) неделно, и училиштето пропаднало во рок од шест месеци. Во 1718 година таа го напуштила Лондон да избега од нејзините доверители, оставајќи ги зад себе нејзините книги и делумен ракопис од ''„Католичките проповеди“'' на Елфрик, кој таа го превела. Ова дело никогаш не било објавено и денес е зачувано во Британската библиотека. Таа ги доверила своите трудови на пријател кој отишол во Западните Инди, а трудовите биле изгубени.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://emlo-portal.bodleian.ox.ac.uk/collections/?catalogue=elizabeth-elstob|title=The Correspondence of Elizabeth Elstob – EMLO|work=emlo-portal.bodleian.ox.ac.uk|accessdate=2022-05-25}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://emlo-portal.bodleian.ox.ac.uk/collections/?catalogue=elizabeth-elstob "The Correspondence of Elizabeth Elstob – EMLO"]. ''emlo-portal.bodleian.ox.ac.uk''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 May</span> 2022</span>.</cite></ref> Елстоб завршила во Евешам во руралниот Вустершир. Таа живеела таму многу години, зависна од своите пријателки, водејќи мало училиште за дами под лажното име Франсис Смит. Нејзината ситуација била непозната за другите во научната заедница сè до 1735 година.<ref name="ht">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.historytoday.com/yvonne-seale/first-female-anglo-saxonist|title=The First Female Anglo-Saxonist|last=Seale|first=Yvonne|date=4 February 2016|publisher=History Today|accessdate=5 February 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSeale2016">Seale, Yvonne (4 February 2016). [http://www.historytoday.com/yvonne-seale/first-female-anglo-saxonist "The First Female Anglo-Saxonist"]. History Today<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 February</span> 2016</span>.</cite></ref> Таа била погребана во дворот на црквата [[Црква Света Маргарета Антиохиска|„Света Маргарета Антиохиска“]] во Вестминстер.<ref>[[John Chambers (topographer)|John Chambers]], ''Biographical Illustrations of Worcestershire'' (1820), p. 347</ref> == Наводи == {{Наводи}} == За понатамошно читање == * {{Наведено списание|last=Ashdown|first=Margaret|year=1925|title=Elizabeth Elstob: the learned Saxonist|journal=Modern Language Review|volume=20|issue=2|pages=125–46|doi=10.2307/3714201|jstor=3714201}} * {{Наведено списание|last=Clarke|first=Norma|year=2005|title=Elizabeth Elstob (1674–1752): England's first professional woman historian?|url=https://onlinelibrary.wiley.com/action/doSearch?field1=AllField&text1=elstob&publication%5B%5D=14680424&Ppub=&AfterMonth=1&AfterYear=2005&BeforeMonth=12&BeforeYear=2005|journal=Gender & History|volume=17|pages=210–20|doi=10.1111/j.0953-5233.2005.00378.x|url-access=subscription}} * {{Наведена книга|title=Anglo-Saxon Scholarship: the first three centuries|url=https://archive.org/details/isbn_081618321|last=Collins|first=Sarah H.|publisher=G. K. Hall|year=1982|isbn=081618321X|editor-last=Berkhout|editor-first=Carl T.|location=Boston, MA|pages=[https://archive.org/details/isbn_081618321/page/107 107]–18|chapter=The Elstobs and the end of the Saxon revival|editor-last2=Gatch|editor-first2=Milton McC.}} * {{Наведено списание|last=Gretsch|first=Mechtild|year=1999|title=Elizabeth Elstob: a scholar's fight for Anglo-Saxon studies|journal=Anglia|volume=117|pages=163–300, 481–524}} *   {{Претплата}} * {{Наведена книга|title=Women Medievalists and the Academy|url=https://archive.org/details/womenmedievalist0000unse|last=Hughes|first=Shaun F. D.|publisher=University of Wisconsin Press|year=2005|isbn=0299207501|editor-last=Chance|editor-first=Jane|location=Madison, WI|pages=[https://archive.org/details/womenmedievalist0000unse/page/3 3]–24|chapter=Elizabeth Elstob (1683-1756) and the limits of women's agency in early eighteenth-century England}} * {{Наведено списание|last=Masson|first=Flora|author-link=Flora Masson|year=1934|title=When Anglo-Saxon did not pay|journal=University of Edinburgh Journal|volume=7|pages=6–11}} * {{Наведено списание|last=Murphy|first=Michael|year=1966|title=The Elstobs, scholars of Old English and Anglican apologists|journal=Durham University Journal|volume=58|pages=131–8}} * {{Наведено списание|last=Oxberry|first=John|year=1934|title=Elizabeth Elstob, Saxon scholar and author|journal=Proceedings of the Society of Antiquaries of Newcastle-upon-Tyne|series=4th|volume=6|pages=159–64}} * {{Наведена книга|title=Medievalism and the Academy, I|url=https://archive.org/details/medievalismacade0009unse|last=Smol|first=Anna|publisher=D. S. Brewer|year=1999|isbn=0859915328|editor-last=Workman|editor-first=Leslie J.|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/medievalismacade0009unse/page/80 80]–97|chapter=Pleasure, progress, and the profession: Elizabeth Elstob and contemporary Anglo-Saxon studies|editor-last2=Verduin|editor-first2=Kathleen|editor-last3=Metzger|editor-first3=David D.}} * {{Наведена книга|title=The Editing of Old English: papers from the 1990 Manchester Conference|last=Sutherland|first=Kathryn|publisher=D. S. Brewer|year=1994|editor-last=Scragg|editor-first=D. G.|location=Woodbridge|pages=213–37|chapter=Editing for a new century: Elizabeth Elstob's Anglo-Saxon manifesto and Ælfric's St Gregory homily|editor-last2=Szarmach|editor-first2=Paul E.}} * {{Наведена книга|title=Medieval Scholarship: biographical studies on the formation of a discipline|last=Sutherland|first=Kathryn|publisher=Garland|year=1998|isbn=0815328907|editor-last=Damico|editor-first=Helen|volume=2|location=New York|pages=59–73|chapter=Elizabeth Elstob (1683-1756)|editor-last2=Zavadil|editor-first2=Joseph B.}} == Надворешни врски == {{Library resources box|by=yes|onlinebooksby=yes|viaf= 47117288}} * {{cite DNB|author=Stephen, Leslie|wstitle=Elstob, Elizabeth|volume=17|pages=334–335}} * {{Gutenberg author |id=6001| name=Elizabeth Elstob}} * {{Internet Archive author |sname=Elizabeth Elstob}} * {{UK National Archives ID}} [[Категорија:Англиски јазичари]] [[Категорија:Починати во 1756 година]] [[Категорија:Родени во 1683 година]] [[Категорија:Англиска книжевност]] rmytsshq9vgl3ttg2iuq6k6nb5rwp1u 0 1379289 5622941 5465531 2026-09-02T13:03:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622941 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Доменико Кришито | image = [[Податотека:Criscito Genoa.jpg|200px|]] | fullname = Доменико Кришито<ref name="FIFA 2010">{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=15 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|1986|12|30|df=y}} | cityofbirth = [[Черкола]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | height = {{height|m=1.83}} | currentclub = | clubnumber = | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | retired = 2023 <small>(36 г.)</small> | years1 = 2003–2004 | caps1 = 1 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Genoa}} | years2 = 2004–2006 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | years3 = 2006–2007 | caps3 = 36 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Genoa}} | years4 = 2007–2008 | caps4 = 8 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | years5 = 2008–2011 | caps5 = 116 | goals5 = 5 | clubs5 = {{Fb team Genoa}} | years6 = 2011–2018 | caps6 = 155 | goals6 = 15 | clubs6 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | years7 = 2018–2022 | caps7 = 105 | goals7 = 18 | clubs7 = {{Fb team Genoa}} | years8 = 2022–2023 | caps8 = 14 | goals8 = 1 | clubs8 = {{Fb team Toronto}} | years9 = 2023 | caps9 = 16 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Genoa}} | nationalyears1 = 2003 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 17 години|Италија 17]] | nationalyears2 = 2003-2004 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 18 години|Италија 18]] | nationalyears3 = 2004–2005 | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 19 години|Италија 19]] | nationalyears4 = 2005-2006 | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 20 години|Италија 20]] | nationalyears5 = 2006–2009 | nationalcaps5 = 26 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 години|Италија 21]] | nationalyears6 = 2008 | nationalcaps6 = 4 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ITA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Италија|Италија (олимп.)]] | nationalyears7 = 2009–2018 | nationalcaps7 = 26 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | manageryears1 = 2023-2024 |managerclubs1 = {{Fb team Genoa}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(под 14)</small> | manageryears2 = 2024- |managerclubs2 = {{Fb team Genoa}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(под 17)</small> }} '''Доменико Кришито''' (роден на [[30 декември]] [[1986]], во [[Черкола]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. ==Технички карактеристики== Левоног фудбалер, кој за време на својата играчка кариера играл првенствено како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], но често играл и како [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|лев централен дефанзивец]] во одбрана од тројца играчи, улога во која најмногу бил користен во последните години од неговата кариера. Освен што е одличен изведувач на [[Пенал (фудбал)|пенали]], тој бил добар и во читаање на играта и антиципирање на противниците.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/08-12-2019/criscito-infallibile-carriera-14-rigori-segnati-14-3501718966104.shtml|title=Criscito l'infallibile: in carriera è a 14 rigori segnati su 14!|access-date=26 мај 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fantamaster.it/genoa-criscito-rigori-fantacalcio-seriea-2019-20/|title=Criscito: "i rigori sono un mix tra studio e istinto. Quel rigore a Firenze..."|author=Amleto Giannini|date=22 март 2020|access-date=26 мај 2020}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mlssoccer.com/news/toronto-fc-sign-veteran-italian-defender-domenico-criscito|title=Toronto FC sign veteran Italian defender Domenico Criscito|website=MLS|date=29 јуни 2022|language=en|access-date=30 јуни 2022}}</ref> ==Клупска кариера== ===Џенова и Јувентус=== Откако пораснал како фудбалер во младинскиот сектор на Спортинг Вола, тој бил забележан од скаути од [[ФК Џенова|Џенова]], особено од [[Клаудио Онофри]], поранешниот дефанзивец на Џенова и [[ФК Торино|Торино]], кој го довел во академијата.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttonapoli.net/?action=read&idnotizia=61847 | title=Onofri (ex osser. Genoa): "Vi racconto quando Criscito ..." | access-date=9 јуни 2011 | publisher=Tuttonapoli.net | authore = Nadia Napolitano | date=8 јуни 2011}}</ref> Тој го направил своето деби за ''„грифоните“'' на 16-годишна возраст, во [[Серија Б]] на 7 јуни 2003 година, за време на натпреварот Џенова-[[Козенца Калчо 1914|Козенца]] (3-0). Во 2004 година, Кришито се преселил во [[ФК Јувентус|Јувентус]] во договор за ко-сопственост, каде што се истакнал две сезони играјќи во [[Младински сектор на ФК Јувентус#Примавера (под 20 години)|Примавера]] тимот, со кој во 2006 година го освоил [[Кампионато Примавера|првенството во категоријата]], постигнувајќи и гол во финалето против [[ФК Фјорентина|Фјорентина]]. Во овој период, често тренирајќи со првиот тим, тој добил и неколку повици за натпреварите на главниот тим, од кои еден бил и во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Во сезоната 2006-2007, ко-сопственоста била обновена и на 19 години тој се вратил во [[ФК Џенова|Џенова]], во [[Серија Б 2006-2007|Серија Б]], за да игра за првиот тим. Тренерот на екипата од [[Лигурија]], [[Џан Пјеро Гасперини]], веднаш го сместил во почетниот состав, а неговите настапи му донеле повик и деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|италијанската репрезентација под 21 година]]. Тој го постигна својот прв гол во својата професионална кариера, во победата на Џенова со 3-2 над {{Fb team (N) Frosinone}} во декември 2006 година, пред да постигне уште 3 гола кои биле клучни за промоцијата на клубот во [[Серија А]]. Во јануари 2007 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Juventus}} за 7,5 милиони,<ref>{{cite web|url=http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=1074&Itemid=52|title=Criscito torna alla Juventus|accessdate=2025-10-22|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812174808/http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=1074&Itemid=52|url-status=dead}}. www.bianconerionline.com.</ref> но останал во Џенова до крајот на сезоната. На 25 август 2007 година, на 20-годишна возраст, тој го имал своето деби за Јувентус, а воедно и во [[Серија А]], во првото коло од [[Серија А 2007-2008|првенството]], играјќи како стартер во натпреварот Јувентус - {{Fb team (N) Livorno}} (5-1). Тренерот [[Клаудио Раниери]] го користел постојано како централен дефанзивец, меѓутоа по неколку натпревари тренерот одлучил да ја редизајнира одбранбената структура и Кришито се нашол во ситуација да мора да му го препушти своето место на [[Џорџо Кјелини]], кој претходно играл како лев бек. === Враќање во Џенова === За да му се даде можност постојано да игра во Серија А, на 4 јануари 2008 година, тој бил позајмен на Џенова до јуни, со опција за откуп во корист на ''„грифоните“''.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/index.php?action=read&id=86138|title=UFFICIALE: Criscito in prestito al Genoa}}</ref> Иако Џенова не го купила, го задржале на позајмица уште една сезона, како дел од договорот за [[Рафаеле Паладино]].<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/index.php?action=read&id=111630|title=UFFICIALE: Palladino al Genoa in comproprietà}}</ref> На 1 февруари 2009 година, тој го постигнал својот прв гол во [[Серија А]], во победата од 1-0 на над {{Fb team (N) Palermo}}; подоцна, тој постигнал уште два гола против {{Fb team (N) Atalanta}} и {{Fb team (N) Lecce}}. На 25 јуни истата година, Џенова објавила преку соопштение на својата веб-страница дека го искористиле правото да го земат играчот во ко-сопственост, договорена уште претходната година со Јувентус; поради тоа, играчот останал во Џенова,<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=157585|title=UFFICIALE: Genoa, riscattati Criscito e Jankovic}}</ref> и покрај фактот што половина од неговиот договор сè уште му припаѓал на Јуве.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2009/09/24-40503/Genoa-Juve%2C+intrecci+di+mercato|title=Genoa-Juve, intrecci di mercato|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090927050926/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2009/09/24-40503/Genoa-Juve,+intrecci+di+mercato }}</ref> Во едно интервју, Кришито изјавил: „Постои договор за слободна ко-сопственост, ќе видиме што ќе се случи на крајот од сезоната. Моите желби нема да бидат многу важни, клубовите ќе одлучат. Но, имам едно барање: сакам да играм.“<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/mondiali_2010/2009/09/02-38423/Criscito%3A+%C2%ABGiusto+lasciarla%2C+ma+per+lo+scudetto+tifo+Juve%C2%BB|title=Criscito: «Giusto lasciarla, ma per lo scudetto tifo Juve»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091005234242/http://www.tuttosport.com/calcio/mondiali_2010/2009/09/02-38423/Criscito:+%C2%ABGiusto+lasciarla,+ma+per+lo+scudetto+tifo+Juve%C2%BB }}. www.tuttosport.it.</ref> На 20 август 2009 година, тој го имал своето деби во [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските купови]] за време на натпреварот Џенова-[[Оденсе Болдклуб|Оденсе]] (3-1), првиот натпревар од плејофот на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|Лига Европа]]. На 23 август, тој постигнал гол во првиот натпревар од [[Серија А 2009-2010|првенството]] против [[ФК Рома|Рома]], додека четири дена подоцна го постигнал голот за израмнување на 1-1 во реваншот на гости против Оденсе, резултат со кој Џенова се квалификувала за групната фаза на Лигата на Европа, седумнаесет години од последниот настап на клубот во европските купови. Како многу сакан играч меѓу навивачите на Џенова, тој ја искажал својата лојалност кон клубот, откривајќи го својот сон да ја носи капитенската лента на клубот.<ref>{{cite web|url=http://www.noigenoani.net/index.php?option=com_content&task=view&id=1422&Itemid=1|title=Criscito, cuore rossoblù:«Diventerò una bandiera»|dead-link=yes}}. www.noigenoani.net / Articolo tratto da IL SECOLO XIX</ref> На 25 јуни 2010 година, [[ФК Јувентус|Јувентус]] објавил раскинување на постоечкиот договор за ко-сопственост во корист на Џенова, во замена за надомест од 6 милиони [[Евро|евра]] исплатени на три рати.<ref>{{cite web|title=Accordi con la società Genoa C.F.C S.p.A|url=http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/comunicati/2010/comunicato%2025062010%20palladinocriscito%20ita.pdf|access-date=24 декември 2019|archivedate=13 септември 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160913111821/http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/comunicati/2010/comunicato%2025062010%20palladinocriscito%20ita.pdf|dead-link=yes}}</ref> Во првенството [[Серија А 2010-2011]], тој одиграл 36 натпревари за ''„рособлу“'', играјќи 3201 минутa и постигнувајќи 1 гол. Со посебен резултат, тој ја заработил и улогата на „рекордер по бројот на дуели во Серија А“, бидејќи бил прв во генералниот пласман со 97 добиени дуели.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/genoa/?action=read&idnet=cGlhbmV0YWdlbm9hMTg5My5uZXQtMTY4NDg|title=Criscito recordman dei contrasti in serie A - Genoa - TUTTO MERCATO WEB<!-- Titolo generato automaticamente -->}}</ref> === Зенит Санкт Петербург === [[Податотека:Criscito Zenit 2017.jpg|thumb|Кришито со [[Капитен|капитенската лента]] на Зенит во 2017 година]] На 27 јуни 2011 година, Кришито бил купен за 11 милиони евра од страна на [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}},<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/napoli/2011/06/27-180688/Preziosi%3A+%C2%ABCriscito%3F+Napoli+se+la+poteva+giocare+meglio%C2%BB|title=Preziosi: «Criscito? Napoli se la poteva giocare meglio»|access-date=8 декември 2011|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150609210059/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/napoli/2011/06/27-180688/Preziosi%3A+%C2%ABCriscito%3F+Napoli+se+la+poteva+giocare+meglio%C2%BB}}</ref> со кого потпишал петгодишен договор, според кој заработувал приближно 2,8 милиони евра годишно.<ref>{{cite web|language=ru|url= http://www.fc-zenit.ru/main/news/ct1/56410.html|title= Доменико Кришито перешел в «Зенит»|publisher= Официјалниот сајт на {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}|date= 26 јуни 2011|access-date= 26 јуни 2011}}</ref><ref>{{cite web|author= Matteo Bursi|url= http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=277371|title= Criscito è dello Zenit San Pietroburgo|publisher= TuttoMercatoWeb|date= 26 јуни 2011|access-date= 26 јуни 2011}}</ref> На 6 август, тој го имал своето деби за новиот тим, под водството на сонардоникот, италијанскиот тренер [[Лучано Спалети]], во натпреварот добиен на гостински терен против [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] со резултат од 2-0. На 13 септември, го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|Лигата на шампионите]], во првиот натпревар од групната фаза во кој Зенит загубил со 2-1 на гости кај [[ФК АПОЕЛ|АПОЕЛ Никозија]]. Својот прв гол во руското првенство го постигнал на 16 март 2012 година, во победата на Зенит од 5–1 на гости против Динамо Москва. На три натпревари пред крајот, тој ја освоил шампионската титула во Русија со Зенит, неговата прва професионална титула во кариерата. На 28 јули 2012 година, тој го постигнал својот втор гол за Зенит, на второто коло од [[Премиер лига на Русија 2012-2013|првенството 2012-2013]]. На 28 февруари 2013 година, за време на пријателски натпревар против {{Fb team (N) Siena}}, тој доживеал сериозна повреда, кинејќи ги вкрстените лигаменти на коленото поради што морал да паузира шест месеци.<ref>{{cite web|url=http://www.canalegenoa.it/news/infortunio-criscito-sei-mesi-di-stop-55048|title=Infortunio Criscito: sei mesi di stop|publisher=CanaleGenoa|access-date=4 август 2014|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808044017/http://www.canalegenoa.it/news/infortunio-criscito-sei-mesi-di-stop-55048}}</ref> На 2 август 2014 година, Кришито за прв пат во својата кариера постигнал два гола на ист натпревар, во победата со 4-0 на гости против [[ФК Арсенал Тула|Арсенал Тула]].<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/2479926|title= Arsenal Tula - Zenit San Pietroburgo, 02/ago/2014 - Premier Liga - Cronaca della partita|publisher=transfermarkt|access-date=4 август 2014}}</ref> На 13 март 2015, тој го обновил договорот со Зенит до 2018 со зголемена плата од 3,4 милиони евра по сезона.<ref>{{cite web|url=http://m.tuttomercatoweb.com/europa/ufficiale-zenit-criscito-ha-rinnovato-fino-al-2018-657042|title=UFFICIALE: Zenit, Criscito ha rinnovato fino al 2018 - TuttoMercatoWeb.com<!-- Titolo generato automaticamente -->}}</ref> На 15 март, за време на натпреварот на гости против [[ФК Торпедо Москва|Торпедо Москва]] (1-1), тој ја носел [[Капитен|капитенската лента]] на својот тим за прв пат. На крајот од сезоната, тој го освоил своето второ првенство на Русија со Зенит, а на 12 јули 2015 година го постигнал решавачкиот пенал со кој му овозможи на неговиот тим да триумфира во [[Суперкуп на Русија 2015|Суперкупот на Русија]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalegenoa.it/news/supercoppa-di-russia-criscito-decisivo-118444|title=Supercoppa di Russia: Criscito decisivo|publisher=CanaleGenoa|access-date=13 јули 2015|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713172050/http://www.canalegenoa.it/news/supercoppa-di-russia-criscito-decisivo-118444}}</ref> На 16 февруари 2016 година, тој го добил својот прв црвен картон во Лигата на шампионите во првиот натпревар од осминафиналето против Бенфика, кој завршил со победа на португалците од 1-0. На 29 септември 2016 година, тој постигнал гол од пенал во победата со 5-0 во домашниот натпревар против [[ФК Аз Алкмар|Аз Алкмар]], во рамките на групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|Лига Европа]]. Дресот на Зенит, Кришито го носел до 2018 година, забележувајќи вкупно 224 настапи и 20 гола; моментално го зазема 10-тото место помеѓу играчите со најмногу настапи во историјата на рускиот клуб. === Трето враќање во Џенова === На 6 јуни 2018 година, било официјализирано третото враќање на Кришито во {{Fb team (N) Genoa}}, седум години подоцна откако последен пат го носел дресот на ''„грифоните“''.<ref>{{cite web|url=http://genoacfc.it/il-genoa-per-genova-con-mimmo-criscito/|title= IL GENOA PER GENOVA, CON MIMMO CRISCITO|editore=genoacfc.it|access-date=6 јуни 2018}}</ref> Враќањето на терен во црвено-синиот дрес во официјален натпревар, носејќи ја притоа и капитенската лента, се случило на 11 август, за време на домашната победа со 4-0 над [[УС Лече|Лече]] во рамките на третото коло од [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]]. На 26 август, за време на неговиот прв натпревар во првенството за сезоната, добиен со 2-1 против {{Fb team (N) Empoli}}, тој обезбедил две асистенции за своите соиграчи [[Кшиштоф Пјонтек]] и [[Кристијан Куаме]]. На 17 февруари 2019 година, тој го постигнал победничкиот гол против [[СС Лацио|Лацио]] во 93-тата минута, што бил неговиот прв за сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/02/17/news/genoa_batte_lazio-219385339/|title=Genoa-Lazio 2-1: Criscito fa la magia all'ultimo respiro|website=Repubblica.it|date=17 февруари 2019|language=it|access-date=17 фервуари 2019}}</ref> Следната сезона, тој бил назначен за главен изведувач на пенали во тимот и ја завршил сезоната со 8 гола зад свое име. На 24 јуни 2022 година, по крајот на [[Серија А 2021-2022|сезоната]] што резултирала со испаѓање на лигуријците во [[Серија Б]] по 15 години, Кришито го раскина договорот со клубот.<ref>{{Cite tweet|user=GenoaCFC|author=Genoa CFC|number=1540298292910858240|date=24 јуни 2022|title=📝 Il Genoa Cfc comunica la risoluzione consensuale del contratto con Mimmo #Criscito, a cui vanno i ringraziamenti per il contributo offerto in campo e fuori in tutti questi anni. Le porte del Club per un suo futuro ritorno rimarranno sempre aperte. Buona fortuna Mimmo!}}</ref> Во следните денови, во интервју за „[[Il Secolo XIX]]“, фудбалерот објаснил дека одлуката била донесена во меѓусебен договор со клубот, бидејќи, откако веќе одбил тренерска улога во клубот сакајќи да продолжи да игра, немал намера да прифаќа понуди од други клубови во Италија за да не се соочи со Џенова како противник.<ref>{{Cite web|url=https://www.ilsecoloxix.it/sport/2022/06/27/news/criscito-e-il-genoa-un-amore-senza-fine-il-club-piu-bello-e-importante-d-italia-1.41538910|title=Criscito e il Genoa, un amore senza fine: “Il club più bello e importante d’Italia”|author=Carlo Gravina|website=Il Secolo XIX|date=27 јуни 2022|access-date=30 јуни 2022|archive-date=2022-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628202349/https://www.ilsecoloxix.it/sport/2022/06/27/news/criscito-e-il-genoa-un-amore-senza-fine-il-club-piu-bello-e-importante-d-italia-1.41538910|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/criscito-e-l-addio-al-genoa-sarei-rimasto-anche-in-b-ma-mi-volevano-solo-come-dirigente/blt5047d5be52c85539|title=Criscito e l'addio al Genoa: "Sarei rimasto anche in B, ma mi volevano solo come dirigente"|author=Michael Di Chiaro|website=Goal.com|date=27 јуни 2022|access-date=30 јуни 2022}}</ref> === Торонто и четвртото враќање во Џенова === На 29 јуни 2022 година, Кришито потпишал едногодишен договор со клубот од [[МЛС|МЛС лигата]], {{Fb team (N) Toronto}}, со што станал вториот италијански играч кој се приклучил на канадскиот клуб (доаѓањето на [[Лоренцо Инсиње]] било објавено само неколку дена претходно), како и третиот севкупно кој го носел дресот на клубот.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.torontofc.ca/news/toronto-fc-sign-defender-domenico-criscito|title=Toronto FC sign defender Domenico Criscito|language=en|access-date=29 јуни 2022}}</ref> На 10 јули 2022 година, тој го имал деби за клубот и во МЛС лигата, започнувајќи го домашниот натпревар против {{Fb team (N) San Jose Earthquakes}}, кој заврши со нерешен резултат 2-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/criscito-debutta-con-un-pari-in-mls-titolare-contro-gli-earthquakes-sostituito-all-80/blt2cb42e1ef75d1301|title=Criscito debutta con un pari in MLS: titolare contro gli Earthquakes, sostituito all'80'|author=Michael Di Chiaro|website=Goal.com|date=10 јули 2022|access-date=10 јули 2022}}</ref> На 27 јули, тој учествувал во финалето на [[Канадско првенство во фудбал 2022|Канадското првенство]] против {{Fb team (N) Vancouver Whitecaps}}: откако натпреварот завршил нерешено се пристапило кон [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]], каде Кришито постигнал гол но неговиот тим загубил со вкупен резултат 5-3.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/mls/toronto-fc-vancouver-whitecaps-canadian-championship-july-26-1.6532982|title=Vancouver takes down Toronto FC in Canadian Championship to win Voyageurs Cup|author=Gemma Karstens-Smith|website=CBC|date=27 јули 2022|language=en|access-date=27 јули 2022}}</ref> На 18 август, тој го постигна својот прв гол за Торонто во домашниот натпревар против {{Fb team (N) New England Revolution}}, запечатувајќи го конечниот резултат 2-2 со моќен волеј удар со левата нога во горниот агол.<ref>{{Cite web|url=https://tuttosport.com/news/calcio/calcio-estero/2022/08/18-95930204/rigore_di_bernardeschi_e_magia_di_criscito_ma_il_toronto_fa_2-2|title=Rigore di Bernardeschi e magia di Criscito, ma il Toronto fa 2-2|website=tuttosport.com|language=it|access-date=2022-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Campionati-Esteri/18-08-2022/toronto-gol-bernardeschi-criscito-2-2-new-england-4401927548517.shtml|title=Bernardeschi su rigore e Criscito trova la perla: il Toronto fa 2-2 nella notte|website=La Gazzetta dello Sport|language=it-IT|access-date=2022-08-19}}</ref> На 15 ноември 2022 година, преку официјалната веб-страница на ФК Торонто, тој го објавил крајот на своето искуство во Канада и неговото пензионирање од играњето фудбал.<ref>{{Cite web|url=https://www.torontofc.ca/news/domenico-criscito-announces-retirement|title=Domenico Criscito announces retirement|date=15 ноември 2022|access-date=16 ноември 2022|language=en}}</ref> Нешто повеќе од еден месец подоцна, на 27 декември, тој се вратил ''„меѓу своите“'' и потпишал нов договор со {{Fb team (N) Genoa}}, со важност од 2 јануари 2023 година до крајот на сезоната<ref>{{cite tweet|user=GenoaCFC|number=1607783446503358469|date=27 декември 2022|title=🔴🔵 Bentornato Mimmo! 🤝 La Società comunica che dal 2 gennaio 2023 Domenico Criscito tornerà a vestire la maglia del Genoa.}}</ref> со минимална плата, околу 1.800 евра месечно. Дури и без да игра, на 6 мај, тој остварил промоција во Серија А за втор пат во својата кариера со ''„грифонотите“'' (по онаа во сезоната 2006-2007) по натпреварот добиен со 2-1 над {{Fb team (N) Ascoli}}.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-b/2023/05/06/genoa-ascoli-bari-promozione-oggi|title= Genoa promosso in Serie A: le immagini più belle della festa|date=6 мај 2023|access-date=20 мај 2023}}</ref> На 19 мај 2023 година, на 36-годишна возраст, тој го одиграл својот последен натпревар како фудбалер против {{Fb team (N) Bari}} (4-3),<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/serieb/genoa-criscito-dice-addio-al-calcio-la-nord-lo-omaggia-con-targa-ricordo_64980427-202302k.shtml|title=Genoa, Criscito dice addio al calcio: la Nord lo omaggia con targa ricordo|website=Sportmediaset.it|language=IT|access-date=2023-05-19}}</ref> натпревар во кој го постигнал победничкиот гол од пенал во 94-тата минута.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-b/genoa-bari-4-3-le-pagelle-festa-del-gol-a-marassi-criscito-saluta-in-grande-stile-1831646|title=Genoa-Bari 4-3, le pagelle: festa del gol a Marassi. Criscito saluta in grande stile - TUTTOmercatoWEB.com|website=www.tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=2023-05-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/serieb/genoa-criscito-dice-addio-al-calcio-la-nord-lo-omaggia-con-targa-ricordo_64980427-202302k.shtml|title=Genoa, Criscito dice addio al calcio: saluta Marassi col gol vittoria|website=Sportmediaset.it|language=IT|access-date=2023-05-19}}</ref> ==Репрезентативна кариера== ===Младински репрезентации=== Кришито играл во сите младински репрезентации од под 17 до под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|италијанската репрезентација под 21 година]] го имал под водство на селекторот [[Пјерлујџи Казираги]], на 14 ноември 2006 година, во пријателски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Чешка под 21 година|Чешка]]. Потоа, тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2007|Европското првенство под 21 година 2007]] во [[Холандија]], каде што Италија била елиминирана во групната фаза. Тој го започнал новиот двегодишен период 2007-2009, како еден од најискусните играчи на располагање на Казираги и првично бил користен како централен дефанзивец. Во 2008 година, тој учествувал со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Италија|олимписката репрезентација]] на [[Летни олимписки игри|Олимписките игри]] во [[Кина]]. Во 2009 година, тој учествувал, играјќи како лев бек, на своето второ [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2009|Европско првенство под 21 година]], во [[Шведска]], каде што Италија била елиминирана во полуфиналето. ===Сениорска репрезентација=== На 12 август 2009 година, на 22-годишна возраст, тој го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација]] под водство на селекторот [[Марчело Липи]], играјќи како стартер во пријателскиот натпревар [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]]-Италија (0-0) одигран во [[Базел]]. Тој бил повикан за [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]], каде што започнал како лев бек во трите натпревари одиграни од Италија, која била елиминирана уште во групната фаза. Тој бил вклучен од селекторот [[Чезаре Прандели]] на списокот од 32 играчи првично повикани за фазата на подготовки во пресрет на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]],<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/it/204/32096/2012/05/News.shtml|title=Trentadue Azzurri selezionati da Prandelli: molte le novità|achiveurl=https://web.archive.org/web/20121125082952/http://www.figc.it/it/204/32096/2012/05/News.shtml# }} Figc.it</ref> подоцна исклучен од конечниот список на 28 мај<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/it/204/32304/2012/05/News.shtml|title=Prandelli convoca 25 giocatori per l'amichevole con il Lussemburgo|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531002238/http://www.figc.it/it/204/32304/2012/05/News.shtml }} Figc.it</ref> по неговата вмешаност во скандалот со обложување на фудбалски натпревари, кој станал јавен истиот ден (иако подоцна бил прогласен за невин пред судот).<ref>{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2012/articoli/83157/scommesse-la-volante-a-coverciano.shtml|title=Scommesse: la volante a Coverciano|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529164958/http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2012/articoli/83157/scommesse-la-volante-a-coverciano.shtml }} sportmediaset.mediaset.it</ref> По подолга пауза, во 2018 година, новиот селектор [[Роберто Манчини]] го повикал Кришито за првите натпревари под неговото водство.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/italia/2018/05/19-43139253/nazionale_le_prime_convocazioni_di_mancini_c_balotelli/2/|title=Nazionale, le prime convocazioni di Mancini: c'è Balotelli|date=19 мај 2018}}</ref> и на 28 мај 2018 година, 4 години по неговиот последен настап, тој се вратил на теренот во пријателскиот натпревар одигран во [[Санкт Гален]] против {{NazNB|FUrep|SAU}}. Тој одиграл уште три натпревари под водството на Манчини, од кои последниот бил на 10 октомври 2018 година во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|UKR}} (1-1) одигран во [[Џенова]]. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ITA}} {{Cronopar|12-8-2009|Базел|CHE|0|0|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2009|Тбилиси|GEO|0|2|ITA|-|Квал. за СП|2010|13={{yel|24}}}} {{Cronopar|14-11-2009|Пескара|ITA|0|0|NLD|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|18-11-2009|Чезена|ITA|1|0|SWE|-|Пријателска|13={{suboff|50}}}} {{Cronopar|3-3-2010|Монако|ITA|0|0|CMR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|3-6-2010|Брисел|ITA|1|2|MEX|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-2010|Женева|CHE|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{subon|81}}}} {{Cronopar|14-6-2010|Кејптаун|ITA|1|1|PAR|-|Светско првенство|2010|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2010|Нелспруит|ITA|1|1|NZL|-|Светско првенство|2010|Прва фаза}} {{Cronopar|24-6-2010|Јоханесбург|SVK|3|2|ITA|-|Светско првенство|2010|Прва фаза|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|8-10-2010|Белфаст|NIR|0|0|ITA|-|Квал. за ЕП|2012}} {{Cronopar|12-10-2010|Џенова|ITA|3|0|SRB|-|Квал. за ЕП|2012||дод}} {{Cronopar|9-2-2011|Дортмунд|DEU|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|29-3-2011|Киев|UKR|0|2|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|7-6-2011|Лиеж|ITA|0|2|IRL|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|10-8-2011|Бари|ITA|2|1|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2011|Торшавн|FRO|0|1|ITA|-|Квал. за ЕП|2012}} {{Cronopar|11-11-2011|Вроцлав|POL|0|2|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|29-2-2012|Џенова|ITA|0|1|USA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-10-2012|Ереван|ARM|1|3|ITA|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|15-11-2013|Милано|ITA|1|1|DEU|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-3-2014|Мадирд|ESP|1|0|ITA|-|Пријателска|13={{yel|43}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|28-5-2018|Санкт Гален|ITA|2|1|SAU|-|Пријателска|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|4-6-2018|Торино|ITA|1|1|NLD|-|Пријателска|13={{sent off|0|69}}}} {{Cronopar|10-9-2018|Лисабон|PRT|1|0|ITA|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{yel|42}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|10-10-2018|Џенова|ITA|1|1|UKR|-|Пријателска|13={{subon|88}}}} {{Cronofin|26|0|139|}} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|ITA}} Јувентус==== * '''{{Трофеј-Скудето}} [[Кампионато Примавера]]''' : 1 : 2005-2006 * '''[[Турнир Вијареџо]]''' : 1 : 2005 ===={{flagsport|RUS}} Зенит Санкт Петербург ==== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2011-2012, 2014-2015 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2015-2016 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 2 : 2015, 2016 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *{{Soccerway}} *[https://www.transfermarkt.com/domenico-criscito/profil/spieler/44136 Доменико Кришито на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/104369/domenico-criscito Доменико Кришито на espn] *[https://www.whoscored.com/players/13895/show/domenico-criscito Доменико Кришито на whoscored] {{Состав на Италија на СП фудбал 2010}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кришито, Доменико}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Џенова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Зенит Санкт Петербург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Торонто]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] kmdnztrrsw652se6w7f2tlftdg1ths7 0 1380255 5622934 5622881 2026-09-02T12:53:18Z Andrew012p 85224 5622934 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}<!-- Убаво би било да се додаде слика во главната инфокутија кога системот ќе биде пуштен. -->{{Инфокутија Железничка линија | name = Градски воз Скопје | status = во завршна фаза | locale = [[Скопје]] | start = [[ГЖС „Скопје“]] | end = [[ЖС „Зелениково“]] | stations = 15 | type = [[приградска железница|градско-приградска железница]] | operator = Македонски железници — Инфраструктура | yearcommenced = 2025 | open = 1 септември 2026 | linelength_km = 24,5 | tracks = 1 (едноколосечна) | gauge = [[Стандарден колосек|1435 мм]] | electrification = 25 kV AC | speed_km/h = 100 | website = [https://mzt.mk/ mzt.mk] |image=Градски воз Скопје и спроводник.png|caption=Градскиот воз во [[ЖС „Зелениково“]], со [[Спроводник (железнички службеник|спроводникот]]}} '''Градски воз''' — систем на [[Приградска железница|градско-приградска железница]], кој го опслужува градот [[Скопје]] и околните населени места и општини на [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. Возовите го поврзуваат средиштето на Скопје ([[ГЖС „Скопје“]]) со неговите населби [[Горно Лисиче]] ([[ЖС „Лисиче“]]), [[Маџари]] ([[ЖС „Маџари“]]), [[Скопје Север]] ([[ЖС „Скопје Север“]]) и [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]] ([[ЖС „Ѓорче Петров“]]), со населените места [[Драчево]] ([[ЖС „Драчево“]]), [[Орешани]] ([[ЖС „Јане Сандански“]] и [[ЖС „Орешани“]]), [[Зелениково]] ([[ЖС „Зелениково Ново“]] и [[ЖС „Зелениково“]]), [[Волково]] ([[ЖС „Волково“]]), [[Илинден (населба)|Илинден]] ([[ЖС „Илинден“]]), [[Миладиновци]] ([[ЖС „Миладиновци“]]), како и [[Меѓународен аеродром Скопје|Меѓународниот аеродром Скопје]]. Предвидено е системот да има 3 железнички линии, со околу 15 станици и стојалишта. Првата линија од Зелениково до Скопје во должина од 24,5 километри со седум железнички станици, е пуштена во употреба на 1 септември 2026 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|title=Од Зелениково до Скопје со градски воз за 25 минути – DW – 7.11.2025|work=dw.com|language=mk|accessdate=2025-11-07}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|title=Брзиот воз во исчекување: Крај на гужвите во Скопје?|work=dw.com|language=mk|accessdate=2026-06-12}}</ref> Пругата ќе биде целосно електрифицирана. == Линии == {| class="wikitable" style="float: right; font-size: 90%;" !Линија |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] Скопје — Зелениково |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] Скопје — Миладиновци |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] Скопје — Волково |} === Легенда на линиите === {| class="wikitable sortable" !Бр. !Име на линијата !Шема !Отворена !Должина (км) !Постојки !Просечна оддалеченост (км) |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Зелениково |{{Линија Скопје-Зелениково}} |1 септември 2026 | style="text-align: right;" |24,5 | style="text-align: right;" |7 | style="text-align: right;" |3,5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Миладиновци |{{Линија Скопје-Миладиновци}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |20 | style="text-align: right;" |4 | style="text-align: right;" |5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Волково |{{Линија Скопје-Волково}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |18 | style="text-align: right" |5 | style="text-align: right;" |3,6 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Сообраќајот во Скопје]] [[Категорија:Јавен превоз во Македонија]] [[Категорија:Железнички сообраќај во Македонија]] 3sx4z6hw4kswy8eixga4x2plbdpretg 5622935 5622934 2026-09-02T12:54:30Z Andrew012p 85224 5622935 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Инфокутија Железничка линија | name = Градски воз Скопје | status = во завршна фаза | locale = [[Скопје]] | start = [[ГЖС „Скопје“]] | end = [[ЖС „Зелениково“]] | stations = 15 | type = [[приградска железница|градско-приградска железница]] | operator = Македонски железници — Инфраструктура | yearcommenced = 2025 | open = 1 септември 2026 | linelength_km = 24,5 | tracks = 1 (едноколосечна) | gauge = [[Стандарден колосек|1435 мм]] | electrification = 25 kV AC | speed_km/h = 100 | website = [https://mzt.mk/ mzt.mk] |image=Градски воз Скопје и спроводник.png|caption=Градскиот воз во [[ЖС „Зелениково“]], со [[Спроводник (железнички службеник)|спроводникот]] на должност}} '''Градски воз''' — систем на [[Приградска железница|градско-приградска железница]], кој го опслужува градот [[Скопје]] и околните населени места и општини на [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. Возовите го поврзуваат средиштето на Скопје ([[ГЖС „Скопје“]]) со неговите населби [[Горно Лисиче]] ([[ЖС „Лисиче“]]), [[Маџари]] ([[ЖС „Маџари“]]), [[Скопје Север]] ([[ЖС „Скопје Север“]]) и [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]] ([[ЖС „Ѓорче Петров“]]), со населените места [[Драчево]] ([[ЖС „Драчево“]]), [[Орешани]] ([[ЖС „Јане Сандански“]] и [[ЖС „Орешани“]]), [[Зелениково]] ([[ЖС „Зелениково Ново“]] и [[ЖС „Зелениково“]]), [[Волково]] ([[ЖС „Волково“]]), [[Илинден (населба)|Илинден]] ([[ЖС „Илинден“]]), [[Миладиновци]] ([[ЖС „Миладиновци“]]), како и [[Меѓународен аеродром Скопје|Меѓународниот аеродром Скопје]]. Предвидено е системот да има 3 железнички линии, со околу 15 станици и стојалишта. Првата линија од Зелениково до Скопје во должина од 24,5 километри со седум железнички станици, е пуштена во употреба на 1 септември 2026 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|title=Од Зелениково до Скопје со градски воз за 25 минути – DW – 7.11.2025|work=dw.com|language=mk|accessdate=2025-11-07}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|title=Брзиот воз во исчекување: Крај на гужвите во Скопје?|work=dw.com|language=mk|accessdate=2026-06-12}}</ref> Пругата ќе биде целосно електрифицирана. == Линии == {| class="wikitable" style="float: right; font-size: 90%;" !Линија |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] Скопје — Зелениково |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] Скопје — Миладиновци |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] Скопје — Волково |} === Легенда на линиите === {| class="wikitable sortable" !Бр. !Име на линијата !Шема !Отворена !Должина (км) !Постојки !Просечна оддалеченост (км) |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Зелениково |{{Линија Скопје-Зелениково}} |1 септември 2026 | style="text-align: right;" |24,5 | style="text-align: right;" |7 | style="text-align: right;" |3,5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Миладиновци |{{Линија Скопје-Миладиновци}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |20 | style="text-align: right;" |4 | style="text-align: right;" |5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Волково |{{Линија Скопје-Волково}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |18 | style="text-align: right" |5 | style="text-align: right;" |3,6 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Сообраќајот во Скопје]] [[Категорија:Јавен превоз во Македонија]] [[Категорија:Железнички сообраќај во Македонија]] atff0f1e8yqzvh8y4j510q718mtbube 5622938 5622935 2026-09-02T13:01:13Z Andrew012p 85224 Архивирање на врски 5622938 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Инфокутија Железничка линија | name = Градски воз Скопје | status = во завршна фаза | locale = [[Скопје]] | start = [[ГЖС „Скопје“]] | end = [[ЖС „Зелениково“]] | stations = 15 | type = [[приградска железница|градско-приградска железница]] | operator = Македонски железници — Инфраструктура | yearcommenced = 2025 | open = 1 септември 2026 | linelength_km = 24,5 | tracks = 1 (едноколосечна) | gauge = [[Стандарден колосек|1435 мм]] | electrification = 25 kV AC | speed_km/h = 100 | website = [https://mzt.mk/ mzt.mk] |image=Градски воз Скопје и спроводник.png|caption=Градскиот воз во [[ЖС „Зелениково“]], со [[Спроводник (железнички службеник)|спроводникот]] на должност}} '''Градски воз''' — систем на [[Приградска железница|градско-приградска железница]], кој го опслужува градот [[Скопје]] и околните населени места и општини на [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. Возовите го поврзуваат средиштето на Скопје ([[ГЖС „Скопје“]]) со неговите населби [[Горно Лисиче]] ([[ЖС „Лисиче“]]), [[Маџари]] ([[ЖС „Маџари“]]), [[Скопје Север]] ([[ЖС „Скопје Север“]]) и [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]] ([[ЖС „Ѓорче Петров“]]), со населените места [[Драчево]] ([[ЖС „Драчево“]]), [[Орешани]] ([[ЖС „Јане Сандански“]] и [[ЖС „Орешани“]]), [[Зелениково]] ([[ЖС „Зелениково Ново“]] и [[ЖС „Зелениково“]]), [[Волково]] ([[ЖС „Волково“]]), [[Илинден (населба)|Илинден]] ([[ЖС „Илинден“]]), [[Миладиновци]] ([[ЖС „Миладиновци“]]), како и [[Меѓународен аеродром Скопје|Меѓународниот аеродром Скопје]]. Предвидено е системот да има 3 железнички линии, со околу 15 станици и стојалишта. Првата линија од Зелениково до Скопје во должина од 24,5 километри со седум железнички станици, е пуштена во употреба на 1 септември 2026 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|title=Од Зелениково до Скопје со градски воз за 25 минути – DW – 7.11.2025|work=Dw|language=mk|accessdate=2025-11-07|archive-url=http://web.archive.org/web/20260902125732/https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|archive-date=2025-09-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|title=Брзиот воз во исчекување: Крај на гужвите во Скопје?|work=Dw|language=mk|accessdate=2026-06-12|archive-url=http://web.archive.org/web/20260902130028/https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|archive-date=2026-09-02}}</ref> Пругата ќе биде целосно електрифицирана. == Линии == {| class="wikitable" style="float: right; font-size: 90%;" !Линија |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] Скопје — Зелениково |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] Скопје — Миладиновци |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] Скопје — Волково |} === Легенда на линиите === {| class="wikitable sortable" !Бр. !Име на линијата !Шема !Отворена !Должина (км) !Постојки !Просечна оддалеченост (км) |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Зелениково |{{Линија Скопје-Зелениково}} |1 септември 2026 | style="text-align: right;" |24,5 | style="text-align: right;" |7 | style="text-align: right;" |3,5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Миладиновци |{{Линија Скопје-Миладиновци}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |20 | style="text-align: right;" |4 | style="text-align: right;" |5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Волково |{{Линија Скопје-Волково}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |18 | style="text-align: right" |5 | style="text-align: right;" |3,6 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Сообраќајот во Скопје]] [[Категорија:Јавен превоз во Македонија]] [[Категорија:Железнички сообраќај во Македонија]] 50423djagbwkhj1llsq8coqj80tbqh7 5622944 5622938 2026-09-02T13:07:06Z Andrew012p 85224 5622944 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Инфокутија Железничка линија | name = Градски воз Скопје | status = во завршна фаза | locale = [[Скопје]] | start = [[ГЖС „Скопје“]] | end = [[ЖС „Зелениково“]] | stations = 15 | type = [[приградска железница|градско-приградска железница]] | operator = Македонски железници — Инфраструктура | yearcommenced = 2025 | open = 1 септември 2026 | linelength_km = 24,5 | tracks = 1 (едноколосечна) | gauge = [[Стандарден колосек|1435 мм]] | electrification = 25 kV AC | speed_km/h = 100 | website = [https://mzt.mk/ mzt.mk] |image=Градски воз Скопје и спроводник.png|caption=Градскиот воз на [[ЖС „Зелениково“]], со [[Спроводник (железнички службеник)|спроводникот]] на должност}} '''Градски воз''' — систем на [[Приградска железница|градско-приградска железница]], кој го опслужува градот [[Скопје]] и околните населени места и општини на [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. Возовите го поврзуваат средиштето на Скопје ([[ГЖС „Скопје“]]) со неговите населби [[Горно Лисиче]] ([[ЖС „Лисиче“]]), [[Маџари]] ([[ЖС „Маџари“]]), [[Скопје Север]] ([[ЖС „Скопје Север“]]) и [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]] ([[ЖС „Ѓорче Петров“]]), со населените места [[Драчево]] ([[ЖС „Драчево“]]), [[Орешани]] ([[ЖС „Јане Сандански“]] и [[ЖС „Орешани“]]), [[Зелениково]] ([[ЖС „Зелениково Ново“]] и [[ЖС „Зелениково“]]), [[Волково]] ([[ЖС „Волково“]]), [[Илинден (населба)|Илинден]] ([[ЖС „Илинден“]]), [[Миладиновци]] ([[ЖС „Миладиновци“]]), како и [[Меѓународен аеродром Скопје|Меѓународниот аеродром Скопје]]. Предвидено е системот да има 3 железнички линии, со околу 15 станици и стојалишта. Првата линија од Зелениково до Скопје во должина од 24,5 километри со седум железнички станици, е пуштена во употреба на 1 септември 2026 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|title=Од Зелениково до Скопје со градски воз за 25 минути – DW – 7.11.2025|work=Dw|language=mk|accessdate=2025-11-07|archive-url=http://web.archive.org/web/20260902125732/https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|archive-date=2025-09-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|title=Брзиот воз во исчекување: Крај на гужвите во Скопје?|work=Dw|language=mk|accessdate=2026-06-12|archive-url=http://web.archive.org/web/20260902130028/https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|archive-date=2026-09-02}}</ref> Пругата ќе биде целосно електрифицирана. == Линии == {| class="wikitable" style="float: right; font-size: 90%;" !Линија |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] Скопје — Зелениково |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] Скопје — Миладиновци |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] Скопје — Волково |} === Легенда на линиите === {| class="wikitable sortable" !Бр. !Име на линијата !Шема !Отворена !Должина (км) !Постојки !Просечна оддалеченост (км) |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Зелениково |{{Линија Скопје-Зелениково}} |1 септември 2026 | style="text-align: right;" |24,5 | style="text-align: right;" |7 | style="text-align: right;" |3,5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Миладиновци |{{Линија Скопје-Миладиновци}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |20 | style="text-align: right;" |4 | style="text-align: right;" |5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Волково |{{Линија Скопје-Волково}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |18 | style="text-align: right" |5 | style="text-align: right;" |3,6 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Сообраќајот во Скопје]] [[Категорија:Јавен превоз во Македонија]] [[Категорија:Железнички сообраќај во Македонија]] oltuwznuqo41cpajcp92uub8ljujjzn 5623042 5622944 2026-09-02T15:24:29Z Andrew012p 85224 /* */ 5623042 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Инфокутија Железничка линија | name = Градски воз Скопје | status = во завршна фаза | locale = [[Скопје]] | start = [[ГЖС „Скопје“]] | end = [[ЖС „Зелениково“]] | stations = 15 | type = [[приградска железница|градско-приградска железница]] | operator = Македонски железници — Инфраструктура | yearcommenced = 2025 | open = 1 септември 2026 | linelength_km = 24,5 | tracks = 1 (едноколосечна) | gauge = [[Стандарден колосек|1435 мм]] | electrification = 25 kV AC | speed_km/h = 100 | website = [https://mzt.mk/ mzt.mk] |image=Градски воз Скопје и спроводник.png|caption=Градскиот воз на [[ЖС „Зелениково“]], со [[Спроводник (железнички службеник)|спроводник]] на должност}} '''Градски воз''' — систем на [[Приградска железница|градско-приградска железница]], кој го опслужува градот [[Скопје]] и околните населени места и општини на [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. Возовите го поврзуваат средиштето на Скопје ([[ГЖС „Скопје“]]) со неговите населби [[Горно Лисиче]] ([[ЖС „Лисиче“]]), [[Маџари]] ([[ЖС „Маџари“]]), [[Скопје Север]] ([[ЖС „Скопје Север“]]) и [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]] ([[ЖС „Ѓорче Петров“]]), со населените места [[Драчево]] ([[ЖС „Драчево“]]), [[Орешани]] ([[ЖС „Јане Сандански“]] и [[ЖС „Орешани“]]), [[Зелениково]] ([[ЖС „Зелениково Ново“]] и [[ЖС „Зелениково“]]), [[Волково]] ([[ЖС „Волково“]]), [[Илинден (населба)|Илинден]] ([[ЖС „Илинден“]]), [[Миладиновци]] ([[ЖС „Миладиновци“]]), како и [[Меѓународен аеродром Скопје|Меѓународниот аеродром Скопје]]. Предвидено е системот да има 3 железнички линии, со околу 15 станици и стојалишта. Првата линија од Зелениково до Скопје во должина од 24,5 километри со седум железнички станици, е пуштена во употреба на 1 септември 2026 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|title=Од Зелениково до Скопје со градски воз за 25 минути – DW – 7.11.2025|work=Dw|language=mk|accessdate=2025-11-07|archive-url=http://web.archive.org/web/20260902125732/https://www.dw.com/mk/gradski-voz-od-zelenikovo-do-skopje-brza-i-ekoloska-alternativa-za-patuvane/a-74660031|archive-date=2025-09-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|title=Брзиот воз во исчекување: Крај на гужвите во Скопје?|work=Dw|language=mk|accessdate=2026-06-12|archive-url=http://web.archive.org/web/20260902130028/https://www.dw.com/mk/dali-brziot-voz-ke-go-zabrza-gradskiot-zivot-od-dracevo-do-srceto-na-skopje-za-11-minuti/a-76679388|archive-date=2026-09-02}}</ref> Пругата ќе биде целосно електрифицирана. == Линии == {| class="wikitable" style="float: right; font-size: 90%;" !Линија |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] Скопје — Зелениково |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] Скопје — Миладиновци |- | [[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] Скопје — Волково |} === Легенда на линиите === {| class="wikitable sortable" !Бр. !Име на линијата !Шема !Отворена !Должина (км) !Постојки !Просечна оддалеченост (км) |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_1.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Зелениково |{{Линија Скопје-Зелениково}} |1 септември 2026 | style="text-align: right;" |24,5 | style="text-align: right;" |7 | style="text-align: right;" |3,5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_2.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Миладиновци |{{Линија Скопје-Миладиновци}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |20 | style="text-align: right;" |4 | style="text-align: right;" |5 |- |[[Податотека:Moskwa_Metro_Line_3.svg|20x20пкс]] | style="text-align: left;" |Скопје — Волково |{{Линија Скопје-Волково}} |''почеток 2028<span style="display:none">.09</span>'' | style="text-align: right;" |18 | style="text-align: right" |5 | style="text-align: right;" |3,6 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Сообраќајот во Скопје]] [[Категорија:Јавен превоз во Македонија]] [[Категорија:Железнички сообраќај во Македонија]] j7cggwrcosi6n3zgmrar56l572lsahz 0 1380898 5623060 5558145 2026-09-02T16:34:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623060 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Acipenser sturio 1879.jpg|image_caption=''Acipenser sturio''|name=Европска морска естера|status=CR|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name= iucn>{{cite iucn |author=Gessner, J. |author2=Williot, P. |author3=Rochard, E. |author4=Freyhof, J. |author5=Kottelat, M. |name-list-style = & |year=2022 |title=Acipenser sturio |article-number=e.T230A137215851 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-1.RLTS.T230A137215851.en |access-date=21 March 2023}}</ref>|status2=CITES_A1|status2_system=CITES|status2_ref=<ref>{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref>|taxon=Acipenser sturio|authority=[[Карл Линеј|Линеј]], [[1758]]|synonyms_ref=<ref>{{Cite web|last1=Froese|first1=R.|last2=Pauly|first2=D.|year=2017|title=Acipenseridae |url=http://www.fishbase.se/Summary/FamilySummary.php?ID=32|website=[[FishBase]] version (02/2017)|access-date=18 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web|title=Acipenseridae|url=http://deeplyfish.com/wp-content/uploads/2017/05/Family-Acipenseridae-PDF.pdf|website=Deeplyfish- fishes of the world|access-date=18 May 2017|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918155220/http://deeplyfish.com/wp-content/uploads/2017/05/Family-Acipenseridae-PDF.pdf}}</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true|title=<small>List</small> | ''Acipenser attilus'' <small>Рафинеск1820 corrig. Gray 1851</small> | ''Acipenser latirostris'' <small>Парнел1831-37</small> | ''Acipenser hospitus'' <small>Крејер 1852</small> | ''Acipenser thompsonii'' <small>Бал1856</small> | ''Acipenser sturioides'' <small>Малм1861</small> | ''Acipenser yarrellii'' <small>Думерил 1867</small> | ''Acipenser'' (''Huso'') ''milberti'' <small>Думерил1870</small> | ''Acipenser'' (''Huso'') ''fitzingerii'' <small>Валенсијен 1870</small> | ''Acipenser'' (''Huso'') ''ducissae'' <small>Думерил 1870</small> | ''Acipenser'' (''Huso'') ''nehelae'' <small>Думерил 1870</small> | ''Acipenser'' (''Huso'') ''podapos'' <small>Думерил 1870</small> | ''Acipenser'' (''Huso'') ''valenciennii'' <small>Думерил 1870</small> | ''Acipenser laevissimus'' <small>Валенсијен и Думерил 1870</small> | ''Acipenser europaeus'' <small>Брусина1902</small> | ''Acipenser shipus'' <small>Гилденштад 1772 non Lovetzky 1834</small> | ''Antacea shipa'' <small>(Гилденштад 1772)</small> | ''Antaceus shipus'' <small>(Гилденштад 1772)</small> | ''Shipa shipa'' <small>(Гилденштад 1772)</small> | ''Sturio vulgaris'' <small>Рафинеск 1810</small> | ''Acipenser vulgaris'' <small>(Рафинеск 1810) Билберг 1833</small> | ''Acipenser atlanticus'' <small>Рафинеск 1820.</small> }}}} '''Европската морска есетра''' ('''''Acipenser sturio'''''), позната и како '''атлантска есетра''' или '''обична есетра''' — вид [[есетра]] која живее во Европа. Порано била изобилна, се наоѓала во крајбрежните живеалишта низ цела [[Европа]].<ref>{{Наведена книга|title=Biology and Conservation of the European Sturgeon Acipenser sturio L. 1758|date=2011|isbn=978-3-642-20610-8|editor-last=Williot|editor-first=Patrick|language=en|doi=10.1007/978-3-642-20611-5|editor-last2=Rochard|editor-first2=Eric|editor-last3=Desse-Berset|editor-first3=Nathalie|editor-last4=Kirschbaum|editor-first4=Frank|editor-last5=Gessner|editor-first5=Jörn}}</ref> Најконкретно, тие стигнуваат до Црното и Балтичкото Море.<ref>{{Наведена книга|title=Biology and Conservation of the European Sturgeon Acipenser sturio L. 1758|date=2011|isbn=978-3-642-20610-8|editor-last=Williot|editor-first=Patrick|language=en|doi=10.1007/978-3-642-20611-5|editor-last2=Rochard|editor-first2=Eric|editor-last3=Desse-Berset|editor-first3=Nathalie|editor-last4=Kirschbaum|editor-first4=Frank|editor-last5=Gessner|editor-first5=Jörn}}</ref> Таа е [[Миграции на рибите|анадромна]] и се размножува во реките. Моментално е [[Критично загрозен вид|критично загрозен]] вид. Иако понекогаш се користи името '''балтичка есетра''', денес е утврдено дека есетрата од [[Балтички Регион|балтичкиот регион]] е ''[[Атлантска есетра|Атлантска естера]]'', вид кој инаку е ограничен на атлантскиот брег на Северна Америка.<ref>{{Наведено списание|last=Ludwig|first=A|last2=Arndt|first2=U|last3=Lippold|first3=S|last4=Benecke|first4=N|last5=Debus|first5=L|last6=King|first6=T. L.|last7=Matsumura|first7=S|year=2008|title=Tracing the first steps of American sturgeon pioneers in Europe|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=8|issue=1|page=221|bibcode=2008BMCEE...8..221L|doi=10.1186/1471-2148-8-221|pmc=2527320|pmid=18664258|doi-access=free}}</ref> == Опис == [[Податотека:Acipenser_sturio_head.jpg|лево|мини|Глава на европска морска есетра]] [[Податотека:Common_sturgeon_larva.jpg|лево|мини| {{center|Newly-hatched larva}}]] Клинестата глава на европската морска есетра завршува со долг врв. На лицето има многу чувствителни мрени. Грбните перки се наоѓаат многу позади на телото. На телото на рибата се наоѓаат пет надолжни линии на големи коскени плочи. Стомакот е жолт, а грбот е кафеаво-сив. Оваа есетра може да достигне 6 метри и 400 килограми во тежина, но почеста должина е 1,25 метри. Тие можат достигнат возраст од 100 години и имаат доцна сексуална зрелост (12 до 14 години за мажјаците и 16 до 18 години за женките). == Распространетост и живеалиште == Тие се наоѓаат на бреговите на Европа, освен во најсеверните региони и балтичкиот регион, и ретко е познато дека го преминуваат Атлантскиот Океан до бреговите на Северна Америка. Како и многу други есетри, тие се мрестат во реките во внатрешноста од брегот. Видот може да толерира широка соленост и го поминува поголемиот дел од својот живот во солена вода, но се преселува за мрестење во слатка вода. == Зачувување == До првите децении на 20 век, овие риби биле локално изобилни во Европа и биле ловени екстензивно поради нивниот [[кавијар]], но остриот пад поради [[Прекумерен риболов|прекумерниот риболов]] (кој значително се забрзал од втората половина на 19 век па наваму) довело до нивно исчезнување од огромното мнозинство од нивниот поранешен опсег. Тие се заштитен вид во Европа од 1982 година. И покрај нивниот проценет опсег на распространетост, тие станале толку ретки што се размножуваат единствено во сливот на реката [[Гарона]] во Франција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gov.uk/guidance/protection-of-common-sturgeon-advice-for-fishermen|title=Protection of common sturgeon: advice for fishermen|date=January 16, 2017|work=gov.uk|accessdate=2025-11-24|archive-date=2026-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411085623/https://www.gov.uk/guidance/protection-of-common-sturgeon-advice-for-fishermen|url-status=dead}}</ref> Проектите за зачувување што го вклучуваат овој вид вклучуваат реинтродукции врз основа на примероци од аквакултура со првите пуштања во 1995 година. На пример, 87 есетри биле експериментално пуштени во [[Рајна|реката Рајна]] во близина на Најмеген во 2012 и 2015 година. Понатамошни проекти за пуштање се во тек на реката [[Елба]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fv-berlin.de/infos-fuer/medien-und-oeffentlichkeit/news/artenschutz-erster-stoer-nachwuchs-seit-2015-in-die-elbe-entlassen|title=Artenschutz: Erster Stör-Nachwuchs seit 2015 in die Elbe entlassen|work=www.fv-berlin.de|language=de|accessdate=2025-07-25}}</ref> == Исхрана == Како и другите есетри, тие јадат полихетни црви и [[ракови]] кои ги наоѓаат со своите мрени. == Население == Иако не се достапни конкретни проценки за нивната бројност, изобилството на дива, зрела европска есетра се проценува на помалку од 800 единки. Последниот пат кога видот се извел бил во реката Гарона во Франција во 1994 година, а генетската анализа открила дека потомството од 1994 година било формирано само од еден пар за парење. Бидејќи дивата популација е толку мала, програмата за размножување и порибување во заробеништво е од витално значење за опстанокот на видот. Иако операциите за реставрација, како што е вештачки одгледуваното единечно повторно порибување, биле успешни во Жиронда и реката Елба (Германија), закрепнувањето на европската есетра е долг процес што може да трае 30-50 години. Споредниот улов со комерцијални трали и мрежи, загадувањето, климатските промени и потенцијалната конкуренција со други видови се опасности за видот. Се проценува дека има 20-750 зрели единки во дивината во моментот на проценката, што било во 2020 година. == Закани == Европската морска есетра се соочува со разни закани кои историски гледано ја намалувале популацијата и продолжуваат да го попречуваат закрепнувањето на самоодржливите популации. Спротивниот улов, првенствено, претставувал значајна закана со потенцијал да ги попречи напорите за зачувување. Дополнително, неколку други фактори придонесуваат за предизвиците со кои се соочува овој вид. Спротивниот улов се јавува како примарна закана за популациите на европските морски есетри, бидејќи одиграл клучна улога во намалувањето на нивниот број во минатото. Оваа тековна закана претставува значителен ризик за закрепнувањето на самоодржливите популации, што бара насочени мерки за заштита за решавање на проблемот и ублажување на неговото влијание. Екстракцијата на чакал во [[Гарона|реката Гарона]] во Франција и Шпанија претставува потенцијална закана за популациите на европските морски есетри. Оваа активност, заедно со изградбата на брани, придонесува за деградација на живеалиштата, влијаејќи на достапноста на соодветни места за мрестење и хранење. Зачувувањето на овие критични живеалишта станува неопходно за долгорочниот опстанок и закрепнување на видот. Изградбата на брани, загадувањето и регулирањето на реките дополнително ги влошуваат предизвиците со кои се соочува европската морска есетра. Овие антропогени фактори довеле до губење и деградација на клучните места за мрестење и хранење. Дополнително, воведувањето на туѓи предатори е идентификувано како значајно влијание, кое го попречува закрепнувањето на популациите на есетра, како што истакнала Конвенцијата за заштита на морската средина на Североисточниот Атлантик во 2019 година. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * ARKive - [https://web.archive.org/web/20060617055759/http://www.arkive.org/species/GES/fish/Acipenser_sturio/more_info.html слики и видеа од европската морска есетра ''(Acipenser sturio)''] [[Категорија:Критично загрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Есетри]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] a61e1ysd2mv7atif2frjhwfhg5958ay 0 1383152 5623097 5487771 2026-09-02T18:32:21Z Bjankuloski06 332 /* Литература */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623097 wikitext text/x-wiki '''Подага''' (исто така [[Латински јазик|латински]]: ''Pogaga'') — [[Полапски Словени|полапско]] божество кое имало своја статуа во храм во [[Плен (град)|Плен]]. Споменат само во Хелмолдовата хроника, која не дава приказ или функција на божеството. {{Quote|source=|author=|title=|text=Кај Словените постојат многу начини на идолопоклонство и не сите се совпаѓаат со ист вид суеверие. Некои создаваат во своите храмови статуи од фантастични форми, како што е идолот на Плен, кој се нарекува Подага, други живеат во шуми и шуми, како што е случајот со богот Проне од Олденбург, за кого не постои никаква слика.{{Sfn|Alvarez-Pedroza|2021|p=161-162}} {{hidden begin |title = Оригинален латински текст |toggle = left }} Est autem Slauis multiplex ydolatriae modus, non enim omnes in eandem supersticionis consuetudinem consentiunt. Hii enim simulachrorum ymaginarias formas pretendunt de templis, ueluti Plunense ydolum, cui nomen Pogada, alii siluas uel lucos inhabitant, ut est Prone deus Aldenburg, quibus nullae sunt effigies expressae.{{hidden end}}}} Според [[Александар Брикнер]], невозможно е да се прочита името Подага.<ref>Brückner 1985, p. 45.</ref> Григориј Илински заклучил дека Подага е друга форма на Дажбог (од *Подабог),<ref>Il'inskiy 1932, p. 46.</ref> додека Роман Јакобсон заклучил дека Подага е расипана нотација на Дажбог.<ref>Jakobson 1985, p. 8.</ref> [[Миколај Рудницки]] ја поврза нотација на Подага со името Дагоме во ''Dagome iudex'' што се однесува на [[Мјешко I]]. Според него, двата збора се поврзани еден со друг. Се претпоставува дека зборот дошол во државата Пјаст преку непознатата сопруга на Мешко, која со себе го донела култот на божицата Подага.<ref>Rudnicki 1928, p. 162.</ref> Тој ги поврза двата имиња со прасловенскиот ''*dag-'' „да гори“, а исто така и со Погода на Длугош, чие име се претпоставува дека било искривено.<ref>Rudnicki 1963, p. 428.</ref> [[Лешек Можински]] бил првиот што го поврзал Подага со полскиот збор ''potęga'' „моќ“. Според него, коренот ''-dag-'' одговара на прасловенскиот ''*tǫgъ'' „силен, цврст“, а целата латинска нотација ''Podaga'' одговара на прасловенскиот ''*Potǫga'', а божеството би била обожествена моќ, моќ (идентична со придавката ''*potǫga'' „моќ“). [[Кшиштоф Томаш]] Вичак позитивно коментираше за ова толкување во својата статија за толкувањето на латинското име ''Dagome'' од Dagome iudex. Тој го чита ''Dag-'' во ''Dagome'' и како полски ''Tęg-'' (''PS *Tǫg-''), а целото име како ''Tęgomir'', или кратенката од ова име, ''Tęgom'' (''PS'' ''*Tǫgomirъ'', ''*Tǫgomъ''). Тој се повикува на примерите за транскрипција на назалното o (полски ą) со буквата a во германските записи, на пр. ''Dabe'' ← полски ''Dąbie'', како и на флуктуациите помеѓу d и t при пишување на словенски ⟨d⟩, на пр. името ''Oda'' е забележано и како ''Ote''. Оваа етимологија ја поддржа [[Михал Лучински]]. Тој нè потсетува на забелешката на Брукнер дека теонимот даден од Хелмолд мора да се однесува на машко божество, а не на женско, бидејќи во спротивно би го нарекол божеството ''dea'' („божица“), а не само ''idolum'', и тоа значи дека последното -a во ''Podaga'' бара објаснување.<ref>Łuczyński 2020, p. 203.</ref> Последната самогласка -a понекогаш се појавувала по претходната согласка ⟨k⟩, на пр., латински ''Misaca'', ''Misica'', ''Misuka'' ← полски ''Mieszek'', латински ''*Licica'' ← полски ''*Leszek'', од што може да се заклучи дека -a можеби се појавувала и по согласката ⟨g⟩. Имајќи го ова предвид, и земајќи го предвид и поддржувајќи го толкувањето на латинскиот ''-dag-'' како ''-tęg-/*-tǫg-'', Лучински ја чита прасловенската форма на теонимот како ''*Potǫgъ''. Ова е поткрепено од старополското лично име *Потаг, реконструирано врз основа на селото Потегово, како и личното име *Ниетаг (име со негација) од 13 век.<ref>Łuczyński 2020, p. 203-206.</ref> Според [[Хенрик Ловмијански]], култот на Подага бил култ организиран од принцот Круто, а не племенски култ, бидејќи создавањето независно божество, подигањето храм и негова статуа би ги надминале можностите на мала територијална единица.<ref>Łowmiański 1979, p. 183-184.</ref> Според Лучински, новиот храм (веројатно посветен на нов бог) требало да го подигне авторитетот на моќта на принцот. Според него, Потаг затоа треба да се смета за епитет на Перун, што би имало руска аналогија во форма на создавање официјален државен култ основан во Киев од Владимир Велики. Така, Потаг првично би бил дадено име, а како придавка на божеството на крајот било препознаено како посебен теоним, прво како алтернативно име за Перун.<ref>Łuczyński 2020, p. 206-207.</ref> == Наводи == <references /> == Литература == * Алварез-Педроза, Хуан Антонио (2021). Извори на словенската претхристијанска религија. Лајден: Конинклијке Брил. <nowiki>ISBN 978-90-04-44138-5</nowiki>. * Брукнер, Александар (1985). Mitologia słowiańska (на полски). Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. <nowiki>ISBN 8301062452</nowiki>. * Il'inskiy, Grigoriy (1932). „Подага“. Mélanges de Philologie offerts à M.J.J. Микола, професор на филолошкиот роб на Универзитетот во Хелсинки, по повод годишнината од 6 јули 1931 година, par ses amis et ses élèves. Annales Academiae scientiarum Fennicae, Series B. Vol. 27. Хелсинки. * Јакобсон, Роман (1985). Избрани записи. Vol. VII. Придонеси кон компаративната митологија. Студии по лингвистика и филологија, 1972–1982 (2 ed.). Мутон. <nowiki>ISBN 978-0-89925-051-9</nowiki>. * Łowmiański, Хенрик (1979). Religia Słowian i jej upadek, w. VI-XII (на полски). Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. <nowiki>ISBN 83-01-00033-3</nowiki>. * Łuczyński, Michał (2020). Bogowie dawnych словенечки. Studium onomastyczne (на полски). Келце: Киелеки Товарзиство Наукове. <nowiki>ISBN 978-83-60777-83-1</nowiki>. * Moszyński, Leszek (1992). Die vorchristliche Religion der Slaven im Lichte der slavischen Sprachwissenschaft (на германски). Келн, Вајмар, Виена: Böhlau. <nowiki>ISBN 978-3-412-08591-9</nowiki>. * Руднички, Миколај (1928). „Полс. Дагоме и вагрјска Подага“. Slavia Occidentalis (на полски). 7: 135-165. * Руднички, Миколај (1963). „Дагоме јудекс“. Studia linguistica in honorem Thaddaei Lehr-Spławiński (на полски). Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. * Витчак, Кшиштоф Томаш (1995). „Полонија антиква. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego (на полски). 51: 107-116. [[Категорија:Словенска митологија]] exax4bbdcdzogfc6numf4m3oakym8c0 0 1383153 5623087 5577763 2026-09-02T18:31:47Z Bjankuloski06 332 /* Литература */ Правописна исправка, replaced: Киелце → Келце 5623087 wikitext text/x-wiki [[Податотека:GerovitsteinPetrikirche.JPG|мини|347x347пкс|Камен резба со наводна слика на Јаровит во црквата Свети Петар во [[Волгаст]]]] '''Јаровит''' или '''Јеровит''' — [[Полапски Словени|полапски]] бог на војната, почитуван кај Вологошч (Цирципанци) и Хоболин (Хоболци; денешен Хавелберг). Изворите даваат само краток опис на неговиот култ, неговиот главен храм се наоѓал во Вологошч, каде што имало златен штит што му припаѓал на Јаровит. Од еден христијански монах бил идентификуван со римскиот Марс.<ref name=":0">Zaroff 2002, p. 11.</ref><ref>Rosik 2020, p. 284.</ref><ref name=":1">Urbańczyk 1991, p. 181.</ref> == Етимологија == Во латинските записи, овој теоним е забележан како Gerovit и Herovith. Овие ознаки треба да се читаат како Yarovit, бидејќи во латиногерманските текстови словенскиот елемент jar- понекогаш се пишува како ⟨ger-⟩ или ⟨her-⟩ (види латински: Geressiwe = словенски Jarišov, латински: Gerus = словенски Jeruš, латински: Gergnew = словенски Jarogněv итн.). Ознаката со ⟨h⟩ е резултат на промена на графемата ⟨g⟩ → ⟨gh⟩ → ⟨h⟩ поради совпаѓање на полскиот изговор со германското пишување. Старополапската форма е реконструирана како *Jerovit.<ref name=":2">Łuczyński 2020, p. 152.</ref> Научниците го поврзуваат коренот jar- со прасловенската придавка *jarъ(jь) „силен, силен“ (сп. датиран полски: jary „силен“, долнолужички: jěry „импулсивен; немилосрден“, старословенски: jarŭ „суров“)<ref name=":3">Boryś 2005, p. 204.</ref> или со *jarъ „пролетна“ (сп. старочешки: jarý, староисточнословенски: jaryi „пролетна“).<ref name=":3" /> Во прилог на изведувањето на коренот од прасловенскиот *jarъ(jь) е поткрепено со фактот дека во прасловенскиот јазик постоел збор хомофоничен на теонимот: *jarovitъ(jь) (сп. дијалектен руски: yarovity, српски: jarovit, бугарски: yarovit).<ref name=":2" /><ref>Łuczyński 2020, p. 161.</ref> Во вториот дел се претпоставува дека постои наставка -vit (хипотетички PS *-vitъ) што значи „господар, владетел, херој“.<ref>Łuczyński 2020, p. 154, 155.</ref> Се претпоставува дека наставката потекнува од *vitędzь „воин, херој“ од германската етимологија.<ref>Zaroff 2019, p. 40–41.</ref> Сепак, некои истражувачи ја отфрлиле поврзаноста на наставката со *vitędzь токму поради германското потекло на зборот;<ref>Rosik 2020, p. 283.</ref><ref>Gieysztor 2006, p. 117.</ref> некои научници ја поврзале наставката со зборот *vitati „да покани, да посака здравје“,<ref>Urbańczyk 1991, p. 193.</ref> или со независно потврдениот глагол *viti. Во зависност од значењето на коренот jary- што го зема даден истражувач, теонимот се преведува, на пример, како „Млад господар“<ref>Szyjewski 2003, p. 120.</ref> или „Силен, Моќен Господар“.<ref name=":0" /> Некои истражувачи го делат и теонимот како Yar-ovit,<ref>Łuczyński 2020, p. 154–155.</ref> каде што наставката -ovit значи „оној што има многу (нешто)“, „окарактеризиран со (нешто)“, а теонимот Yarovit се претпоставува дека значи „Оној во кого има многу од она што е силно, моќно“.<ref>Łuczyński 2020, p. 152, 163.</ref> == Извори == Богот Јаровит се појавува во хагиографиите на Ото од Бамберг, кој ги водел мисиите за христијанизација меѓу Полапските Словени и Померанците: во 1151 година, „Животот на Свети Ото, епископ од Бамберг“ од монахот Ебо,<ref>Alvarez-Pedroza 2021, p. 113.</ref> и во „Дијалог за животот на Свети Ото од Бамберг“ напишан во 1158–1159 година од монахот Херборд.<ref>Alvarez-Pedroza 2021, p. 132.</ref> Ебо известува дека во април 1127 година, Свети Ото се вратил во Померанија за да ги продолжи своите мисии за христијанизација. Прво стигнува до Магдебург, а следниот ден оди во Хоболин (сега Хавелберг). Во овој град, речиси никој повеќе не носел христијански имиња, а кога Ото пристигнал, градот бил украсен со знамиња во чест на богот Јаровит.<ref>Alvarez-Pedroza 2021, p. 123–124.</ref> Потоа, во мај, Ото ги испраќа своите придружници, Улрих и Албин, во Вологошч, каде што се наоѓал добро познатиот храм Јаровит, и ја започнува христијанизацијата. Еден пагански свештеник кој слушнал за ова требало да го напушти градот во храмова облека и, преправајќи се дека е самиот Јаровит, да му нареди на еден жител што го сретнал во шумата да им каже на жителите на градот дека треба да ги убијат христијаните, во спротивно сите ќе умрат.<ref>Alvarez-Pedroza 2021, p. 125–127.</ref> Вечерта, истиот ден:<blockquote>[...] некои од следбениците на почитуваниот епископ сакаа да го разгледаат храмот во истиот тој град и продолжија да го прават тоа без понатамошни мерки на претпазливост; по што некои од граѓаните се посомневаа дека сакаат да го запалат својот храм и, собрани заедно, излегоа да ги пречекаат со нескладен тропот на оружје. Потоа побожниот Улрих се сврте кон своите придружници и рече: „Не е без причина што се собраа; бидете сигурни дека нашето влегување ги забрза.“ Слушајќи го ова, придружниците се вратија на својот пат и побараа засолниште за своето бегство. Но, еден свештеник по име Дитрих, кој одеше пред нив и се приближи до вратите на храмот, не знаејќи каде да се сврти, смело влета во самото светилиште и, гледајќи златен штит како виси на ѕидот, кој беше посветен на Јаровит, нивниот бог на војната, и кого го сметаа за незаконско да го допираат, го зграпчи штитот и се соочи со нив. Тие, како незнаечки едноставни луѓе, помислија дека нивниот бог Јаровит се приближува кон нив и, зашеметени, се повлекоа и паднаа на земја. Дитрих, забележувајќи ја нивната глупост, го фрли штитот и избега, благодарејќи му на Бога што сметал дека е соодветно да ги избави своите слуги од нивните раце.<ref>Alvarez-Pedroza 2021, p. 126-127.</ref> – Ебо, Житие на Свети Ото, епископ Бамбершки</blockquote>Херборд дава слични информации за обид за убивање на христијани – еден христијански свештеник кој се криел во пагански храм зел голем штит покриен со златни плочи, кој никој не можел да го допре, а кој го вадел само во време на војна. Овој штит бил посветен „на нивниот бог Јаровит, кој на латински се нарекува Марс“.<ref>Alvarez-Pedroza 2021, p. 141–142.</ref> Во верзијата на Херборд, заканата на богот изговорена преку устата на свештеникот требало да гласи вака:<blockquote>Јас сум твојот бог; Јас сум оној што ги покрива ливадите со трева и шумите со лисја, одгледува култури на полињата и дрвјата, (дава) плодност на добитокот. Сè што луѓето користат доаѓа од мојата моќ.<ref>Zaroff 2002, p. 12.</ref> – Херборд, Дијалог за животот на Свети Отон од Бамберг</blockquote> == Толкувања == Фестивалот на сеење посветен на Јаровит, на кој бил сведок Отон, веројатно се одржал на 15 април.<ref>Szyjewski 2003, p. 118.</ref> Се верува дека теонимот Јаровит е релативно нов и ги заменил претходните на табу основа.<ref name=":1" /><ref>Téra 2009, p. 308.</ref> Според Хенрик Ловмијански, приказната за свештеникот кој се преправал во Јаровит и им се заканувал на граѓаните била измислена од христијаните за да го исмеат свештеникот.<ref>Łowmiański 1979, p. 181.</ref> Научниците го толкуваат Јаровит различно. Според Александар Гиејстор, Јаровит е очигледен бог на војната и тој го споредува својот златен штит чуван во храмот со штитот чуван во римската Регија. Се вели дека овој бог е полапска хипостаза на Перун.<ref>Gieysztor 2006, p. 134, 315.</ref> Според Анджеј Шијевски, овој бог манифестира соларни, боречки квалитети, а бил одговорен и за сферата на плодноста, жетвата и младоста.<ref>Szyjewski 2003, p. 19, 114, 120.</ref> Некои истражувачи ја поврзуваат фигурата на Јаровит и со источнословенски лик по име Јарило, кој од некои истражувачи се смета за источнословенско божество.<ref name=":4">Łowmiański 1979, p. 108.</ref><ref name="Strzelczyk 1998, p. 84">Strzelczyk 1998, p. 84.</ref> Информациите за Јарило не се појавуваат сè до 1765 година, а таму е опишан како народен обичај укинат од епископот.<ref name=":4" /> Според етнографскиот материјал, едно од девојките било облечено во облеката на Јарило; Јарило требало да биде млад човек во бела мантија, бос, со човечка глава во десната рака, класови ’рж во левата, носејќи венец од билки и требало да седи на бел коњ.<ref>Szyjewski 2003, p. 118–119.</ref> Идентитетот или врската помеѓу Јаровит и Јарило е поткрепена првенствено од фактот дека обете имиња содржат исто стебло jar-<ref>Zaroff 2002, p. 15.</ref> и дека празниците поврзани со едното и другото се одржувале на 15 април (или на сличен датум). Ставот за врската помеѓу Јаровит и Јарило е поддржан, на пример, од Гиештор,<ref>Gieysztor 2006, p. 133.</ref> Михал Тера, Роман Зароф. Сепак, многу истражувачи сметаат дека врската помеѓу двете фигури е контроверзна или неоснована, како што се Ловмијански,<ref name=":4"/> Станислав Урбанчик<ref name=":1" /> или Јежи Стрзелчик, исто како што се смета за контроверзно да се толкува Јарило како божество.<ref name="Strzelczyk 1998, p. 84"/><ref>Urbańczyk 1991, p. 40.</ref> Некои научници, исто така, сметаат дека Јаровит и Световит се идентични или синонимни божества. Првиот што предложил таков став бил Александар Брикнер, кој препознал дека зборовите *jarъ(jь) и *svętъ порано биле синоними и дека двата значеле „силен“, додека *svętъ почнал да значи „свет, свет“ само под влијание на христијанството. Затоа, теонимите Јаровит и Световит значат исто, како и дадените имиња Јаропелк и Светопелк, при што се претпоставува дека теонимот Јаровит прв настанал, а подоцна Ругијците го замениле со Световит.<ref>Brückner 1985, p. 45, 247, 343.</ref> Ставот за блиска врска меѓу двете божества го поддржуваат, на пример, Урбанчик, Ловмијански или Зароф.<ref name=":0" /> Сепак, ставот дека *jarъ(jь) и *svętъ се синоними е критикуван и честопати не е поддржан од современите научници. == Во археологија == Во црквата „Свети Петар“ во Волгаст има две камени плочи. Првата, со димензии 86 × 46 см, е пронајдена во 1920 година под подот, а подоцна е вградена во ѕидот на црквата. На оваа плоча е врежан човек во долга наметка, со кренати раце, кој држи копје во десната рака. Подоцна, над неговата глава е врежан малтешки крст. Фигурата можеби стои на рид. Каменот се нарекува Јаровит камен (германски: Геровитштајн).<ref name=":5">Szczepanik 2020, p. 132–133.</ref> Втората плоча има димензии 193 × 117 см. На неа е прикажан човек облечен во долга наметка украсена под половината со украс; во десната рака држи копје, чиј врв е уништен од малтешки крст. Левата рака се извиткува над колкот, што одговара на минијатурни фигури од словенскиот период.<ref name=":5" /> == Наводи == <references /> == Литература == * Алварез-Педроза, Хуан Антонио (2021). Извори на словенската претхристијанска религија. Лајден: Конинклијке Брил. <nowiki>ISBN 978-90-04-44138-5</nowiki>. * Boryś, Wiesław (2005). Słownik etymologiczny języka polskiego. Краков: Wydawnictwo Literackie. <nowiki>ISBN 978-83-08-04191-8</nowiki>. * Брукнер, Александар (1985). Urbańczyk, Станислав (уред.). Mitologia słowiańska (на полски). Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. <nowiki>ISBN 8301062452</nowiki>. * Гијстор, Александар (2006). Словенска митологија. Варшава: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. <nowiki>ISBN 978-83-235-0234-0</nowiki>. * Лома, Александар (2002). Пракосово. Словенски и индоевропски корени српске епике (на српски). Белград. * Łowmiański, Хенрик (1979). Religia Słowian i jej upadek, w. VI-XII. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. <nowiki>ISBN 83-01-00033-3</nowiki>. * Łuczyński, Michał (2020). Bogowie dawnych словенечки. Studium onomastyczne. Келце: Киелеки Товарзиство Наукове. <nowiki>ISBN 978-83-60777-83-1</nowiki>. * Росик, Станислав (2020). Словенската религија во светлината на германските хроники од 11 и 12 век (Титмар од Мерсебург, Адам од Бремен, Хелмолд од Босау): Студии за христијанското толкување на претхристијанските култови и верувања во средниот век. Лајден: Брил. <nowiki>ISBN 9789004331488</nowiki>. * Strzelczyk, Jerzy (1998). Mity, podania i wierzenia dawnych словенечки (на полски). Познан: Дом Виданичи Ребис. <nowiki>ISBN 83-7120-688-7</nowiki>. * Шчепаник, Павел (2020). Rzeczywistość mityczna словенечки północno-zachodnich i jej materialne wyobrażenia. Торун: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. <nowiki>ISBN 978-83-231-4349-9</nowiki>. * Шијевски, Анджеј (2003). Словенска религија. Краков: Wydawnictwo WAM. <nowiki>ISBN 83-7318-205-5</nowiki>. * Тера, Михал (2009). Перун: Bůh hromovládce (на чешки). Червени Костелец: Павел Мерварт. <nowiki>ISBN 978-80-86818-82-5</nowiki>. * Urbańczyk, Станислав (1991). Дани Слование. Виара и култ. Вроцлав: Осолинеум. * Зароф, Роман (2002). „Потеклото на Свентовит од Риген“. Студија Митолошка Славика. 5: 9–18. doi:10.3986/sms.v5i0.1794. ISSN 1581-128X. * Зароф, Роман (2019). „Ругискиот словенски бог Свентовит – Уште еднаш“. Студија Митолошка Славика. 22: 37–54. doi:10.3986/SMS20192202. ISSN 1581-128X. S2CID 203280509. [[Категорија:Словенска митологија]] 77vqyla6z7i4khoyi1ix1buy2o8cg46 0 1387564 5623195 5608919 2026-09-03T07:30:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623195 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Спортист|name=Зои Садовски-Синот|image=Zoi Sadowski-Synnott in Fleeting Time trailer.jpg|caption=Садовски-Синот во 2022 г.|birth_name=Зои Кетрин Садовски-Синот|birth_date={{birth date and age|2001|3|6|df=y}}|birth_place=[[Сиднеј]], [[Нов Јужен Велс]], Австралија|height=1.65 м|weight=57 кг|country=Нов Зеланд|sport=[[Скијање на даска]]}} '''Зои Катерина Садовски-Синот''' (родена на 6.03.2001) е новозеландска [[Скијање на даска|сноубордерка]], специјализирана за слоупстајл и натпревари во голем воздух.Таа го освоила златниот медал во женскиот слоупстајл и среброто во голем воздух на [[Зимски олимписки игри 2022|Зимските олимписки игри 2022]], станувајќи прва освојувачка на златен медал од Нов Зеланд и прва што освоила повеќе медали на [[Нов Зеланд на Олимписките игри|Зимските олимписки игри]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/127701983/winter-olympics-zoi-sadowskisynnott-wins-historic-gold-for-new-zealand-in-slopestyle|title=Winter Olympics: Zoi Sadowski-Synnott wins historic gold for New Zealand in slopestyle|last=Pearson|first=Joseph|date=6 February 2022|work=Stuff|language=en|accessdate=6 February 2022}}</ref>Таа, исто така, го освоила бронзениот медал во женскиот голем воздух на [[Зимски олимписки игри 2018|Зимските олимписки игри 2018]], сребрениот медал во женскиот голем воздух и женскиот слоупстајл на [[Зимски олимписки игри 2026|Зимските олимписки игри 2026]], и ја освоила титулата во женски слоупстајл на Светското првенство во 2019 година.<ref name="stuff1">{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/110494942/kiwi-snowboarder-zoi-sadowskisynnott-wins-world-slopestyle-title|title=Kiwi snowboarder Zoi Sadowski-Synnott wins world slopestyle title|date=11 February 2019|publisher=Stuff}}</ref><ref name="rnz">{{Наведени вести|url=https://www.rnz.co.nz/news/alert-spt/587236/olympics-zoi-sadowski-synnott-wins-silver-at-women-s-snowboard-slopestyle-final|title=Zoi Sadowski-Synnott wins silver at women's Snowboard Slopestyle final|date=18 February 2026|publisher=RNZ}}</ref> == Ран живот и семејство == Садовски - Синот е родена во [[Сиднеј]], [[Нов Јужен Велс]], Австралија.<ref name="DWc">{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/101690998/Zoi-Sadowski-Synnotts-double-wildcat-catapults-her-into-NZ-Olympic-folklore|title=Zoi Sadowski-Synnott's double wildcat catapults her into NZ Olympic folklore|last=Caldwell|first=Olivia|date=22 February 2018|publisher=Stuff}}</ref>Родена е од татко Ирец и мајка Aмериканка од полско потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/127744571/winter-olympics-the-special-meaning-behind-zoi-sadowskisynnotts-name|title=Stuff|work=www.stuff.co.nz}}</ref> Има 4 браќа и сестри.<ref name="snowhere">{{Наведени вести|url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11829679|title=Snowboarding: Olympic star could be rising from snowhere|last=Rattue|first=Chris|date=1 April 2017|work=The New Zealand Herald|access-date=9 February 2018|archive-date=2018-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209002800/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11829679|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.1news.co.nz/2022/02/06/sadowski-synnott-family-celebrate-absolutely-incredible-win/|title=Sadowski-Synnott family celebrate 'absolutely incredible' win|work=1 News|accessdate=7 February 2022}}</ref><ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/127702356/shes-amazing-zoi-sadowskisynnott-stunned-family-even-as-a-sixyearold-says-her-dad|title='She's amazing': Zoi Sadowski-Synnott stunned family even as a six-year-old, says her dad|last=Cully|first=Paul|date=6 February 2022|work=Stuff|language=en|accessdate=7 February 2022}}</ref> Првично пораснала во предградието Њупорт во Сиднеј, пред да се пресели со семејството во Ванака, Нов Зеланд, кога имала 6 години.<ref name=":0" /><ref name="DWc" /><ref name="snowhere" /> Се школувала на колеџот Маунт Аспиринг.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.newstalkzb.co.nz/on-air/larry-williams-drive/audio/wayne-bosley-everyone-just-erupted-in-joy/|title=Olympic medal a win for Mt Aspiring College|last=du Plessis-Allan|first=Heather|date=22 February 2018|work=[[Newstalk ZB]]|access-date=6 August 2021}}</ref> == Кариера == Садовски - Синот го освоила сребрениот медал во слоупстајл на Светското првенство во сноуборд на ФИС во 2017 год.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://medias4.fis-ski.com/pdf/2017/SB/7046/2017SB7046RLF.pdf|title=FIS Freestyle Ski and Snowboarding World Championships 2017 Women's Snowboard Slopestyle Final Results|work=Medias4.fis-ski.com|accessdate=15 March 2017|archive-date=2022-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206051940/http://medias4.fis-ski.com/pdf/2017/SB/7046/2017SB7046RLF.pdf|url-status=dead}}</ref> Таа се натпреварувала за Нов Зеланд на [[Зимски олимписки игри 2018|Зимските олимписки игри 2018]] во Пјонгчанг, [[Јужна Кореја]].<ref name="24Oct_announce">{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/98183180/nico-porteous-joins-brother-in-team-for-winter-olympics-history-beckons|title=Nico Porteous joins brother in team for Winter Olympics, history beckon|date=24 October 2017|work=Stuff (company)|access-date=25 October 2017}}</ref> Го освоила бронзениот медал во дисциплината голем воздух за жени, станувајќи втората Новозеланѓанка што освоила медал на Зимските олимписки игри, по Анелиз Кобергер која освоила сребро во слалом за жени на [[Зимски олимписки игри 1992|Зимските олимписки игри 1992.]]<ref name="BronzeMedal1992">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11999800|title=Bronze medal! Zoi Sadowski-Synnott wins New Zealand's first Winter Olympics medal since 1992 in Big Air final|date=22 February 2018|work=The New Zealand Herald|accessdate=22 February 2018|archive-date=2018-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222032226/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11999800|url-status=dead}}</ref> Нејзините квалификации во голем воздух ѝ овозможиле да стане 1та жена што успешно спуштила свич бексајд 900 (т.е. возејќи во неприродна положба и изведувајќи 2,5 ротации во насока наназад) во натпреварување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usatoday.com/story/sports/winter-olympics-2018/2018/02/19/womens-big-air-contest-means-even-bigger-tricks-sports-progression-continues/350304002/|title=Women's big air contest means even bigger tricks as sport's progression continues|work=[[USA Today]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/snowboard/freestyle-snowboard/news-multimedia/news/article=anna-gasser-first-ever-olympic-big-air-champion.html|title=Anna Gasser first ever Olympic big air champion - FIS-SKI|archive-url=https://web.archive.org/web/20180225205859/http://www.fis-ski.com/snowboard/freestyle-snowboard/news-multimedia/news/article=anna-gasser-first-ever-olympic-big-air-champion.html|archive-date=25 February 2018|accessdate=25 February 2018}}</ref>Таа, исто така, се натпреварувала во слоупстајл за жени, завршувајќи на 13 - то место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stuff.co.nz/sport/olympics/nz-olympic-team/101367467/2018-winter-olympics-it-all-goes-awry-for-kiwi-snowboarder-zoi-sadowskisynnott|title=2018 Winter Olympics: It all goes awry for Kiwi snowboarder Zoi Sadowski-Synnott|date=12 February 2018|work=Stuff}}</ref> На возраст од 16 год и 353 дена, Садовски - Синот накратко станала најмладата носителка на олимписки медал на Нов Зеланд, соборувајќи го претходниот рекорд од 17 год и 100 дена поставен од Данион Лодер на [[Летни олимписки игри 1992|Летните олимписки игри во 1992 година]]. Рекордот бил соборен подоцна истиот ден од Нико Портеус на возраст од 16 год и 91 ден.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/101684011/a-life-in-snow-business-reaps-brazen-bronze-for-highflying-wanaka-teenager|title=2018 Winter Olympics: Meet the high-flying 16-year-olds who made New Zealand proud|last=Norquay|first=Kevin|date=22 February 2018|access-date=24 February 2018|publisher=Stuff}}</ref> Таа потоа била избрана за знаменосец на Нов Зеланд за церемонијата на затворање на Зимските олимписки игри во 2018 година, станувајќи најмладата знаменосецка на нацијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/nz-olympic-team/101753810/zoi-sadowskisynnott-to-carry-new-zealand-flag-at-closing-ceremony|title=Zoi Sadowski-Synnott to carry New Zealand flag at closing ceremony|date=25 February 2018|publisher=Stuff}}</ref> Во јануари 2019 год, Садовски - Синот го освоила златниот медал во дисциплината слоупстајл и среброто во голем воздух, на Зимските X игри во [[Аспен (Колорадо)|Аспен, Колорадо]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/110193058/gold-for-kiwi-zoi-sadowski-synnott-after-late-call-up-to-elite-us-event|title=Gold for Kiwi Zoi Sadowski Synnott after late call up to elite US event|date=27 January 2019|publisher=Stuff}}</ref> 1 месец подоцна, таа го освоила златниот медал во слоупстајл на Светското првенство во сноуборд на ФИС 2019 год.<ref name="stuff1"/> Во март 2019 год, го освоила натпреварот во слоупстајл на Отвореното првенство на Соединетите Американски Држави во Вејл, Колорадо, комплетирајќи ја тројната круна од титулата на Отвореното првенство, златото на X Games и титулата на Светското првенство. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/110980037/zoi-sadowskisynnott-claims-snowboarding-triple-crown-with-us-open-win|title=Zoi Sadowski-Synnott claims snowboarding triple crown with US Open win|date=2 March 2019|publisher=Stuff}}</ref> Во март 2020 год, го освоила златниот медал во дисциплината слоупстајл на Зимските X игри во [[Хафјел]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2020/03/snowboarding-zoi-sadowski-synnott-wins-x-games-slopestyle-gold-in-norway.html|title=Snowboarding: Zoi Sadowski-Synnott wins X Games slopestyle gold in Norway|date=9 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131033430/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2020/03/snowboarding-zoi-sadowski-synnott-wins-x-games-slopestyle-gold-in-norway.html|archive-date=31 January 2021|publisher=[[Newshub]]}}</ref> Во јануари 2021 год, таа го освоила сребрениот медал во дисциплината слоупстајл и бронзениот во голем воздух, на Зимските X игри во [[Аспен (Колорадо)|Аспен, Колорадо]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/124113301/x-games-zoi-sadowskisynnott-wins-second-medal-in-aspen-claims-bronze-in-big-air|title=X Games: Zoi Sadowski-Synnott wins second medal in Aspen, claims bronze in Big Air|date=1 February 2021|publisher=Stuff}}</ref> 2 месеци подоцна, таа го освоила златниот медал во дисциплината слоупстајл на Светското првенство во сноуборд на ФИС во 2021 г.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/124529790/zoi-sadowskisynnott-and-nico-porteous-create-history-at-world-championships|title=Zoi Sadowski-Synnott and Nico Porteous create history at World Championships|date=13 March 2021|publisher=Stuff}}</ref> Во декември 2021 год, Садовски - Синот ја однела победата во натпреварот по слоупстајл во сноуборд за жени на трката „Винтер Дју тур“ во Копер Маунтин, Колорадо, која се одржува само со покани.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/300481666/kiwi-snowboarder-zoi-sadowskisynnott-wins-prestigious-dew-tour-title|title=Kiwi snowboarder Zoi Sadowski-Synnott wins prestigious Dew Tour title|date=19 December 2021|publisher=Stuff}}</ref> Во јануари 2022 год, таа завршила втора во натпреварот по слоупстајл на Светскиот куп на Гран При на Соединетите Американски Држави во Калифорнија, Соединетите Американски Држави.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2022/01/winter-olympics-kiwi-snowboarders-zoi-sadowski-synnott-tiarn-collins-complete-ideal-build-up-with-world-cup-podiums.html|title=Winter Olympics: Kiwi snowboarders Zoi Sadowski-Synnott, Tiarn Collins complete ideal build-up with World Cup podiums|work=[[Newshub]]|access-date=9 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109082511/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2022/01/winter-olympics-kiwi-snowboarders-zoi-sadowski-synnott-tiarn-collins-complete-ideal-build-up-with-world-cup-podiums.html|archive-date=9 January 2022|language=en}}</ref> Во јануари 2022 год, Садовски - Синот го освоила златниот медал и во дисциплината слоупстајл и во големиот воздушен дисциплина на Зимските X игри во Аспен, Колорадо. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/460017/sadowski-synnott-wins-again|title=Sadowski-Synnott wins again|date=23 January 2022|publisher=Radio New Zealand}}</ref> На 6.02.2022 год, Садовски - Синот го освоила златниот медал во дисциплината слоупстајл на [[Зимски олимписки игри 2022|Зимските олимписки игри во Пекинг 2022 година]]. Ова бил [[Нов Зеланд на Олимписките игри|првиот златен медал на Нов Зеланд на Зимските олимписки игри]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/winter-olympics/60276965|title=Sadowski-Synnott wins slopestyle gold|date=6 February 2022|work=BBC Sport}}</ref> Садовски - Синот го продолжила своето злато со сребро во дисциплината Биг Ер, станувајќи првата Новозеланѓанка што освоила повеќе медали на Зимските олимписки игри.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/olympics/127773771/live-winter-olympics-zoi-sadowskisynnott-goes-for-gold-again|title=Live Winter Olympics: Zoi Sadowski-Synnott goes for gold again|last=Wilson|first=Sam|date=15 February 2022|work=[[Stuff (website)|Stuff]]|language=en}}</ref> Потоа, таа била наградена со Купот Лонсдејл за 2022 г. од страна на Олимпискиот комитет на Нов Зеланд.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/women-in-sport/130829926/kiwi-snowboarding-sensation-zoi-sadowskisynnott-wins-lonsdale-cup|title=Kiwi snowboarding sensation Zoi Sadowski-Synnott wins Lonsdale Cup|last=Caldwell|first=Olivia|date=21 December 2022|work=[[Stuff (website)|Stuff]]|access-date=21 December 2022}}</ref> На новогодишните почести во 2023 год, Садовски - Синот била назначена за [[Орден за заслужност на Нов Зеланд|член на Новозеландскиот орден за заслуги]], за заслуги во зимските спортови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dpmc.govt.nz/publications/new-year-honours-list-2023|title=New Year honours list 2023|date=31 December 2022|publisher=Department of the Prime Minister and Cabinet|accessdate=31 December 2022}}</ref> Во јануари 2023 г. таа успешно го одбранила својот златен медал во дисциплината слоупстајл на Зимските X игри во Аспен, Колорадо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/483266/sadowski-synnott-stoked-after-another-x-games-gold|title=Sadowski-Synnott stoked after another X Games gold|date=28 January 2023|publisher=Radio New Zealand}}</ref> Во февруари 2023 год, таа го освоила сребрениот медал во дисциплината слоупстајл на Светското првенство во сноуборд на ФИС во 2023 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/women-in-sport/131353141/zoi-sadowskisynnott-beaten-by-16year-sensation-at-snowboard-world-championships|title=Zoi Sadowski-Synnott beaten by 16-year sensation at Snowboard World Championships|date=28 February 2023|publisher=Stuff}}</ref> Во јануари 2025 год, Садовски - Синот го освоила златниот медал во дисциплината слоупстајл и го освоила бронзениот медал во големиот воздушен дисциплина на Зимските X игри во Аспен, Колорадо.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stuff.co.nz/sport/360559506/kiwi-zoi-sadowski-synnott-wins-another-x-games-gold-medal|title=Kiwi Zoi Sadowski-Synnott wins another X Games gold medal|date=25 January 2025|publisher=Stuff}}</ref> На тие игри станала прва жена што погодила троен корпус на која било патека за сноуборд или ски слоупстајл, со тоа што ја погодила на патека за сноуборд. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usskiandsnowboard.org/news/five-medal-friday-x-games-aspen|title=Five Medal Friday at X Games Aspen|work=www.usskiandsnowboard.org}}</ref>Во март 2025 год, таа ја освоила својата 3 светска титула во слоупстајл на Светското првенство во сноуборд на ФИС во 2025 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.olympics.com/en/news/olympic-champion-zoi-sadowski-synnott-third-slopestyle-world-title-2025-snowboard-world-championships|title=Olympic champion Zoi Sadowski-Synnott shines to seize third slopestyle world title at 2025 Snowboard World Championships|date=21 March 2025|publisher=Olympics.com}}</ref> На [[Зимски олимписки игри 2026|Зимските олимписки игри 2026]], Садовски - Синот освоила сребро и во дисциплините на голем воздух и во слоупстајл за жени. == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Садовски-Синот, Зои }} [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2018]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] <references /> [[Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026]] 9l4ysvn27be9k3qo0qagzu7i4ds7jqx 0 1389943 5623312 5584029 2026-09-03T11:35:34Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5623312 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Обичен плускавец |image = Bladder Campion.jpg |genus = Silene |species = vulgaris |authority = ([[Moench]]) Garcke |synonyms = Од видот:<ref name="POWO_158668-1">{{cite web |title=''Silene vulgaris'' (Moench) Garcke |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:158668-1 |access-date=2023-05-06 }}</ref> {{Species list |Behen oleraceum|E.H.L.Krause |Behen vulgaris|Moench |Behenantha behen|(L.) Ikonn. |Cucubalus behen|L. |Oberna behen|(L.) Ikonn. |Silene behen var. cucubalus|Kuntze |Silene cucubalus|Wibel, nom. superfl. |Silene venosa subsp. vulgaris|(Moench) Graebn., not validly publ. |Viscago behen|(L.) Hornem. }} }} [[Податотека:Silene_vulgaris_in_Aspen_(91171).jpg|мини|Цветови на обичен плускавец]] '''Обичен плускавец''' ({{науч|Silene vulgaris}}) — вид растение од родот ''[[Silene]]'' во рамките на семејството [[Каранфили|Caryophyllaceae]]. По потекло од [[Стар Свет|Стариот Свет]], растението е распространето и на други места, вклучувајќи ја и Северна Америка. Младите [[Изданок|изданоци]] и листови се јадат. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, може да достигне висина од 60 см, со белоцветни ливчиња до 1,8 см широки.<ref name="tfb">{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=60}}</ref> Стеблото е обично вертикално, листовите јајцевидни, цветовите поединечни или во цимозни соцветија. Плодната кутијка 6-10 мм во должина, потполно обвиена со чашката. Семките во пречник се околу 1 мм.<ref name=":0" /> Слични видови вклучуваат ''[[Silene noctiflora]]'' и ''[[Silene latifolia]]''.<ref>{{Наведена книга|title=Wildflowers of North America|last=Audubon|publisher=Knopf|year=2023|isbn=978-0593319949|pages=414}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Потекнуваат од Европа, умерена Азија и Северна Африка, а е распространето и во други делови од светот, особено во Северна Америка, каде што сега е широко распространето и е чест див цвет во ливади, отворени шуми и полиња. Во Македонија се среќава речиси насекаде: расте по варовнички камењари, покрај карпи, ливади, меѓи и по рабови на шумите.<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 322-323</ref> == Употреба == [[Податотека:Potaje_de_garbanzos_y_collejas5.JPG|мини|[[Слануток|Манџа од слануток]] и обичен плускавец]] Младите изданоци и нежните листови понекогаш се користат како храна во некои земји од [[Средоземно Море|Медитеранскиот]] регион.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants of Eastern North America|last=Fernald|first=Merritt Lyndon|last2=Alfred Charles Kinsey|last3=Reed C. Rollins|publisher=[[Dover Publications]]|year=1996|isbn=0-486-29104-9|location=[[New York City]]|pages=193–194|chapter=Bladder-Campion, Maiden's Tears, Snappery, ''Silene Cububalis'' (or ''latifolia'')|oclc=33666218|author-link=Merritt Lyndon Fernald|author-link2=Alfred Kinsey|access-date=23 February 2009|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qog-7IjkFNYC&pg=PA193}}</ref> Тие се сметаат за јадливи пред растението да цвета и може да се користат во салати.<ref name="tfb"/> На [[Крит]] неговите листови и нежни изданоци се јадат запечени во [[маслиново масло]].<ref>{{Наведена книга|title=Wild edible plants of Crete - Η Άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης|last=Kleonikos G. Stavridakis, Κλεόνικος Γ. Σταυριδάκης|publisher=Rethymnon Crete|year=2006|isbn=960-631-179-1}}</ref> На [[Кипар]] е многу распространето за јадење, толку многу што во последниве години повторно се одгледува и се продава во продавници во гроздови. Во [[Италија]], листовите од ова растение некогаш се користат како состојка во [[ризото]]. Во регионот [[Ла Манча]] во [[Шпанија]], каде што листовите од обичен плускавец се вреднуваат како лиснат зеленчук, порано имало луѓе кои ги береле и продавале овие растенија. Листовите се мали и тесни, па затоа се потребни многу растенија за да се добие значително количество. Во Ла Манча, листовите главно се користеле за подготовка на еден локален вид на [[гаспачо]], кој се состои од рамен леб и [[Динстување|манџа]] подготвена со „листови“. == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [http://www.dipalme.org/Servicios/Anexos/anexosiea.nsf/VAnexos/IEA-HART-c30/$File/HART-c30.pdf Guisado de collejas] (шпански рецепт * [http://www.mis-recetas.org/recetas/show/1533-arroz-con-collejas Arroz con collejas] (шпански рецепт) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Таксони опишани од Конрад Менх]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Америка]] rfj0a9pa3emfr9jf5tcb3b0eepbg32f 5623313 5623312 2026-09-03T11:36:10Z Виолетова 1975 /* Распространетост и живеалиште */ 5623313 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Обичен плускавец |image = Bladder Campion.jpg |genus = Silene |species = vulgaris |authority = ([[Moench]]) Garcke |synonyms = Од видот:<ref name="POWO_158668-1">{{cite web |title=''Silene vulgaris'' (Moench) Garcke |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:158668-1 |access-date=2023-05-06 }}</ref> {{Species list |Behen oleraceum|E.H.L.Krause |Behen vulgaris|Moench |Behenantha behen|(L.) Ikonn. |Cucubalus behen|L. |Oberna behen|(L.) Ikonn. |Silene behen var. cucubalus|Kuntze |Silene cucubalus|Wibel, nom. superfl. |Silene venosa subsp. vulgaris|(Moench) Graebn., not validly publ. |Viscago behen|(L.) Hornem. }} }} [[Податотека:Silene_vulgaris_in_Aspen_(91171).jpg|мини|Цветови на обичен плускавец]] '''Обичен плускавец''' ({{науч|Silene vulgaris}}) — вид растение од родот ''[[Silene]]'' во рамките на семејството [[Каранфили|Caryophyllaceae]]. По потекло од [[Стар Свет|Стариот Свет]], растението е распространето и на други места, вклучувајќи ја и Северна Америка. Младите [[Изданок|изданоци]] и листови се јадат. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, може да достигне висина од 60 см, со белоцветни ливчиња до 1,8 см широки.<ref name="tfb">{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=60}}</ref> Стеблото е обично вертикално, листовите јајцевидни, цветовите поединечни или во цимозни соцветија. Плодната кутијка 6-10 мм во должина, потполно обвиена со чашката. Семките во пречник се околу 1 мм.<ref name=":0" /> Слични видови вклучуваат ''[[Silene noctiflora]]'' и ''[[Silene latifolia]]''.<ref>{{Наведена книга|title=Wildflowers of North America|last=Audubon|publisher=Knopf|year=2023|isbn=978-0593319949|pages=414}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Потекнуваат од Европа, умерена Азија и Северна Африка, а е распространето и во други делови од светот, особено во Северна Америка, каде што сега е широко распространето и е чест див цвет во ливади, отворени шуми и полиња. Во [[Македонија]] се среќава речиси насекаде: расте по варовнички камењари, покрај карпи, ливади, меѓи и по рабови на шумите.<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 322-323</ref> == Употреба == [[Податотека:Potaje_de_garbanzos_y_collejas5.JPG|мини|[[Слануток|Манџа од слануток]] и обичен плускавец]] Младите изданоци и нежните листови понекогаш се користат како храна во некои земји од [[Средоземно Море|Медитеранскиот]] регион.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants of Eastern North America|last=Fernald|first=Merritt Lyndon|last2=Alfred Charles Kinsey|last3=Reed C. Rollins|publisher=[[Dover Publications]]|year=1996|isbn=0-486-29104-9|location=[[New York City]]|pages=193–194|chapter=Bladder-Campion, Maiden's Tears, Snappery, ''Silene Cububalis'' (or ''latifolia'')|oclc=33666218|author-link=Merritt Lyndon Fernald|author-link2=Alfred Kinsey|access-date=23 February 2009|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qog-7IjkFNYC&pg=PA193}}</ref> Тие се сметаат за јадливи пред растението да цвета и може да се користат во салати.<ref name="tfb"/> На [[Крит]] неговите листови и нежни изданоци се јадат запечени во [[маслиново масло]].<ref>{{Наведена книга|title=Wild edible plants of Crete - Η Άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης|last=Kleonikos G. Stavridakis, Κλεόνικος Γ. Σταυριδάκης|publisher=Rethymnon Crete|year=2006|isbn=960-631-179-1}}</ref> На [[Кипар]] е многу распространето за јадење, толку многу што во последниве години повторно се одгледува и се продава во продавници во гроздови. Во [[Италија]], листовите од ова растение некогаш се користат како состојка во [[ризото]]. Во регионот [[Ла Манча]] во [[Шпанија]], каде што листовите од обичен плускавец се вреднуваат како лиснат зеленчук, порано имало луѓе кои ги береле и продавале овие растенија. Листовите се мали и тесни, па затоа се потребни многу растенија за да се добие значително количество. Во Ла Манча, листовите главно се користеле за подготовка на еден локален вид на [[гаспачо]], кој се состои од рамен леб и [[Динстување|манџа]] подготвена со „листови“. == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [http://www.dipalme.org/Servicios/Anexos/anexosiea.nsf/VAnexos/IEA-HART-c30/$File/HART-c30.pdf Guisado de collejas] (шпански рецепт * [http://www.mis-recetas.org/recetas/show/1533-arroz-con-collejas Arroz con collejas] (шпански рецепт) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Таксони опишани од Конрад Менх]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Америка]] 8fuzyno91wtxyeo7gbqim3e1b617hv8 0 1390692 5622906 5619265 2026-09-02T12:25:35Z Gurther 105215 5622906 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Маргарита Џепа | image = Margarita Xhepa, aktore.jpg | caption = Џепа во 2021 година | birth_name = Маргарита Зои Џепа | birth_date = {{Birth date|df=yes|1932|04|02}} | birth_place = [[Лушње]], [[Кралство Албанија (1928–1939)|Албанија]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2025|4|3|1932|1|1}} | death_place = [[Тирана]], Албанија | education = Уметнички ликеум „Јордан Мисја“ | occupation = Глумица | years_active = 1958–2025 година | spouse = {{marriage|Џавит Џепа|1956|1987|reason=починал во}} | children = [[Ндрицим Џепа]], Сокол Џепа | parents = Зои Прифати, Марија Прифти | awards = [[File:Titulli "Artist i Popullit".png|17px]] [[Народен уметник на Албанија]] }} '''Маргарита Зои Џепа''' ({{Langx|rup|Margarita Gepa}};<ref>{{Наведени вести|url=https://www.yumpu.com/xx/document/read/41663279/sumedrushtator-tetor-2012-tv-radio-makedonia/10|title=Figuri ilustri di etnia aromână/vlahă tu Arbinușiă / Figura të shquara të etnisë arumune/vllahe në Shqipëri|last=Ballamaci|first=Iancu|date=September–October 2012|work=Frația|issue=198–199|volume=9–10|pages=10–11|language=sq, rup}}</ref> 2 април 1932 – 3 април 2025) — [[Власи|влашка]] [[актерка]] од [[Албанија]]. Нејзината кариера траела повеќе од осум децении со одлични изведби на 140 [[Театарска претстава|театарски претстави]] и 40 улоги во класичното и модерното кино, поради што е наречена една од големите дами на албанската уметност и култура.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://newsbomb.al/kultureart/margarita-xhepa-sezoni-i-nje-dame-intervista-e-yllit-te-kinematografi-i359116|title=Margarita Xhepa sezoni i një DAME! Intervista e yllit të kinematografisë shqiptare për Revistën Newsbomb|date=3 April 2025|work=NEWSBOMB|accessdate=6 April 2025}}</ref> ==Ран живот== Џепа била од албанска и [[власи|влашка]] етничка припадност.<ref>{{cite web|url=https://www.minoritetet.gov.al/?page_id=1391|title=Minoriteti Vllah/Arumun|publisher=State Committee on Minorities|accessdate=16 January 2022|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304120221/http://www.minoritetet.gov.al/?page_id=1391|archive-date=4 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazetadita.al/vllehte-ne-hapesirat-myzeqare/|title=Vllehtë në hapësirat myzeqare|first=Jovan|last=Bizhyti|newspaper=Gazeta DITA|date=4 October 2015|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20200420165557/http://www.gazetadita.al/vllehte-ne-hapesirat-myzeqare/|archive-date=20 April 2020}}</ref> Родена била во Лушње, Албанија, како Маргарита Прифти од Зои и Марија Прифти. Нејзината мајка починала кога Маргарита имала девет години. Уште од рана возраст, таа ја сакала [[Албанска книжевност|албанската поезија]], а нејзиниот учител ја охрабрувал да се запише на часови по глума. Гезим Либохова, добро познат наставник по [[драма]] во тоа време во културниот институт во [[Лушње]], барал меѓу локалните училишта соодветен кандидат за улогата на млада [[Руси|Русинка]] во театарска претстава. Штом ја видел Џепа, веднаш ја избрал поради нејзината руса коса и сини очи. Претставата била толку успешна што премиерно била прикажана и во Фиер и Берат. По завршувањето на основното училиште, таа аплицирала во добро познатото Лицеу Артистик (Училиште за уметности) во Тирана, на драмскиот оддел.<ref>{{Cite web|url=http://www.ekskluzive.al/diva-margarita-xhepa/|title = Diva Margarita Xhepa|date = 24 June 2018}}</ref> ==Кариера== Џепа ја започнала својата кариера во Тирана, во Националниот театар (албански: Teatri Kombëtar). Таму, таа настапувала во претстави од [[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]], [[Фридрих Шилер]], [[Николај Гогољ]] и други. Таа го претставила првиот Festivali i Këngës во 1962 година. Сметана за една од најголемите дами на албанското кино и [[театар]], таа била почестена со титулата Народен уметник на Албанија. Таа продолжила да игра во неодамнешни филмови, вклучувајќи ја улогата на Фирдус во „Bolero në vilën e pleqve“, базиран на истоимениот роман од [[Фатос Конголи]].<ref>{{Cite web |last=donika |date=6 January 2022 |title=Filmi “Bolero në vilën e pleqve” rikthen në kinema Margarita Xhepën e Robert Ndrenikën, aktorja: Isha e sëmurë, por…! |url=https://observerkult.com/filmi-bolero-ne-vilen-e-pleqve-rikthen-ne-kinema-margarita-xhepen-e-robert-ndreniken-aktorja-isha-e-semure-por/ |access-date=6 April 2025 |website=ObserverKult |language=en-US}}</ref> ==Меѓународен успех== Актерката ја добила наградата Актер на Европа на 19-тото издание на Меѓународниот театарски фестивал. Главната награда за најдобра глума ѝ припаднала како една од најважните актерки во поширокиот простор на балканскиот театар, за улогата на „Госпоѓа Мајка“ во претставата „Кој ја донел Дорунтина“, во режија на [[Лаерт Васили]].<ref>{{Cite web|url=https://prive.al/kush-triumfoi-ne-festivalin-nderkombetar-te-teatrit/|title=Kush triumfoi në "Festivalin Ndërkombëtar të Teatrit"?|date=13 July 2021|accessdate=2026-04-04|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714123108/https://prive.al/kush-triumfoi-ne-festivalin-nderkombetar-te-teatrit/|url-status=dead}}</ref> ==Смрт== Џепа починала на 3 април 2025 година, еден ден по нејзиниот 93-ти роденден.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/arti-shqiptar-ne-zi-vdes-ne-moshen-93-vjecare-artistja-e-madhe-margarita-xhepa/|title=Arti shqiptar në zi, vdes në moshën 93 vjeçare artistja e madhe Margarita Xhepa|first=|last=Gazeta Express|date=3 April 2025|accessdate=3 April 2025}}</ref> == Филмографија == {{div col}} # ''Unë Jam Lepuri dhe Breshka nga prapa'' – (1999) # ''4 Nënat e Lepurit'' dhe ''Uznova '95'' – (1995) # ''E dashur Armike'' – (1993) # ''E Zeza e Nënës'' – (1993) # ''E shtuna e 11 Korrikut Xhiro'' – (1992) # ''Gjyshja dhe Motra'' – (1992) # ''Nositi'' – (1990) # ''Uznova '89'' (1989) # ''Këngët Të Zemrës'' – (1987) # ''Vrasje Në Gjueti'' – (1987) # ''Rrethi i Kujtesës'' – (1987) # ''Fjalë pa Fund'' – (1987) # ''Dhe Vjen Një Ditë'' dhe ''Gabimi'' – (1986) # ''Gurët e shtëpisë sime'' – (1985) # ''Militanti'' – (1984) # ''Apasionata'' – (1983) # ''Dora e ngrohtë'' – (1983) # ''Shokët'' – (1982) # ''Dita e parë e emrimit'' – (1981) # ''Me hapin e shokëve'' – (1979) (TV) # ''Dollia e dasmës sime'' – (1978) # ''Gjeneral gramafoni'' – (1978) # ''Koncert në vitin 1936'' (1978) # ''Dimri i fundit'' – (1976) # ''Pylli i lirisë'' – (1976) # ''Tokë e përgjakur'' – (1976) # ''Vitet e para'' – (1965) {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|id=0944437}} * {{discogs artist|Margarita Xhepa}} * [http://www.kinemajashqiptare.com/index.php?showtopic=2759 Margarita Xhepa]{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} во Kinemaja Shqiptare (на албански) [[Категорија:Починати во 2025 година]] [[Категорија:Родени во 1932 година]] sopdd9tlx1rgu89ame1z182b8ea5ut6 5622910 5622906 2026-09-02T12:31:15Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Албански Власи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622910 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Маргарита Џепа | image = Margarita Xhepa, aktore.jpg | caption = Џепа во 2021 година | birth_name = Маргарита Зои Џепа | birth_date = {{Birth date|df=yes|1932|04|02}} | birth_place = [[Лушње]], [[Кралство Албанија (1928–1939)|Албанија]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2025|4|3|1932|1|1}} | death_place = [[Тирана]], Албанија | education = Уметнички ликеум „Јордан Мисја“ | occupation = Глумица | years_active = 1958–2025 година | spouse = {{marriage|Џавит Џепа|1956|1987|reason=починал во}} | children = [[Ндрицим Џепа]], Сокол Џепа | parents = Зои Прифати, Марија Прифти | awards = [[File:Titulli "Artist i Popullit".png|17px]] [[Народен уметник на Албанија]] }} '''Маргарита Зои Џепа''' ({{Langx|rup|Margarita Gepa}};<ref>{{Наведени вести|url=https://www.yumpu.com/xx/document/read/41663279/sumedrushtator-tetor-2012-tv-radio-makedonia/10|title=Figuri ilustri di etnia aromână/vlahă tu Arbinușiă / Figura të shquara të etnisë arumune/vllahe në Shqipëri|last=Ballamaci|first=Iancu|date=September–October 2012|work=Frația|issue=198–199|volume=9–10|pages=10–11|language=sq, rup}}</ref> 2 април 1932 – 3 април 2025) — [[Власи|влашка]] [[актерка]] од [[Албанија]]. Нејзината кариера траела повеќе од осум децении со одлични изведби на 140 [[Театарска претстава|театарски претстави]] и 40 улоги во класичното и модерното кино, поради што е наречена една од големите дами на албанската уметност и култура.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://newsbomb.al/kultureart/margarita-xhepa-sezoni-i-nje-dame-intervista-e-yllit-te-kinematografi-i359116|title=Margarita Xhepa sezoni i një DAME! Intervista e yllit të kinematografisë shqiptare për Revistën Newsbomb|date=3 April 2025|work=NEWSBOMB|accessdate=6 April 2025}}</ref> ==Ран живот== Џепа била од албанска и [[власи|влашка]] етничка припадност.<ref>{{cite web|url=https://www.minoritetet.gov.al/?page_id=1391|title=Minoriteti Vllah/Arumun|publisher=State Committee on Minorities|accessdate=16 January 2022|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304120221/http://www.minoritetet.gov.al/?page_id=1391|archive-date=4 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazetadita.al/vllehte-ne-hapesirat-myzeqare/|title=Vllehtë në hapësirat myzeqare|first=Jovan|last=Bizhyti|newspaper=Gazeta DITA|date=4 October 2015|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20200420165557/http://www.gazetadita.al/vllehte-ne-hapesirat-myzeqare/|archive-date=20 April 2020}}</ref> Родена била во Лушње, Албанија, како Маргарита Прифти од Зои и Марија Прифти. Нејзината мајка починала кога Маргарита имала девет години. Уште од рана возраст, таа ја сакала [[Албанска книжевност|албанската поезија]], а нејзиниот учител ја охрабрувал да се запише на часови по глума. Гезим Либохова, добро познат наставник по [[драма]] во тоа време во културниот институт во [[Лушње]], барал меѓу локалните училишта соодветен кандидат за улогата на млада [[Руси|Русинка]] во театарска претстава. Штом ја видел Џепа, веднаш ја избрал поради нејзината руса коса и сини очи. Претставата била толку успешна што премиерно била прикажана и во Фиер и Берат. По завршувањето на основното училиште, таа аплицирала во добро познатото Лицеу Артистик (Училиште за уметности) во Тирана, на драмскиот оддел.<ref>{{Cite web|url=http://www.ekskluzive.al/diva-margarita-xhepa/|title = Diva Margarita Xhepa|date = 24 June 2018}}</ref> ==Кариера== Џепа ја започнала својата кариера во Тирана, во Националниот театар (албански: Teatri Kombëtar). Таму, таа настапувала во претстави од [[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]], [[Фридрих Шилер]], [[Николај Гогољ]] и други. Таа го претставила првиот Festivali i Këngës во 1962 година. Сметана за една од најголемите дами на албанското кино и [[театар]], таа била почестена со титулата Народен уметник на Албанија. Таа продолжила да игра во неодамнешни филмови, вклучувајќи ја улогата на Фирдус во „Bolero në vilën e pleqve“, базиран на истоимениот роман од [[Фатос Конголи]].<ref>{{Cite web |last=donika |date=6 January 2022 |title=Filmi “Bolero në vilën e pleqve” rikthen në kinema Margarita Xhepën e Robert Ndrenikën, aktorja: Isha e sëmurë, por…! |url=https://observerkult.com/filmi-bolero-ne-vilen-e-pleqve-rikthen-ne-kinema-margarita-xhepen-e-robert-ndreniken-aktorja-isha-e-semure-por/ |access-date=6 April 2025 |website=ObserverKult |language=en-US}}</ref> ==Меѓународен успех== Актерката ја добила наградата Актер на Европа на 19-тото издание на Меѓународниот театарски фестивал. Главната награда за најдобра глума ѝ припаднала како една од најважните актерки во поширокиот простор на балканскиот театар, за улогата на „Госпоѓа Мајка“ во претставата „Кој ја донел Дорунтина“, во режија на [[Лаерт Васили]].<ref>{{Cite web|url=https://prive.al/kush-triumfoi-ne-festivalin-nderkombetar-te-teatrit/|title=Kush triumfoi në "Festivalin Ndërkombëtar të Teatrit"?|date=13 July 2021|accessdate=2026-04-04|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714123108/https://prive.al/kush-triumfoi-ne-festivalin-nderkombetar-te-teatrit/|url-status=dead}}</ref> ==Смрт== Џепа починала на 3 април 2025 година, еден ден по нејзиниот 93-ти роденден.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/arti-shqiptar-ne-zi-vdes-ne-moshen-93-vjecare-artistja-e-madhe-margarita-xhepa/|title=Arti shqiptar në zi, vdes në moshën 93 vjeçare artistja e madhe Margarita Xhepa|first=|last=Gazeta Express|date=3 April 2025|accessdate=3 April 2025}}</ref> == Филмографија == {{div col}} # ''Unë Jam Lepuri dhe Breshka nga prapa'' – (1999) # ''4 Nënat e Lepurit'' dhe ''Uznova '95'' – (1995) # ''E dashur Armike'' – (1993) # ''E Zeza e Nënës'' – (1993) # ''E shtuna e 11 Korrikut Xhiro'' – (1992) # ''Gjyshja dhe Motra'' – (1992) # ''Nositi'' – (1990) # ''Uznova '89'' (1989) # ''Këngët Të Zemrës'' – (1987) # ''Vrasje Në Gjueti'' – (1987) # ''Rrethi i Kujtesës'' – (1987) # ''Fjalë pa Fund'' – (1987) # ''Dhe Vjen Një Ditë'' dhe ''Gabimi'' – (1986) # ''Gurët e shtëpisë sime'' – (1985) # ''Militanti'' – (1984) # ''Apasionata'' – (1983) # ''Dora e ngrohtë'' – (1983) # ''Shokët'' – (1982) # ''Dita e parë e emrimit'' – (1981) # ''Me hapin e shokëve'' – (1979) (TV) # ''Dollia e dasmës sime'' – (1978) # ''Gjeneral gramafoni'' – (1978) # ''Koncert në vitin 1936'' (1978) # ''Dimri i fundit'' – (1976) # ''Pylli i lirisë'' – (1976) # ''Tokë e përgjakur'' – (1976) # ''Vitet e para'' – (1965) {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|id=0944437}} * {{discogs artist|Margarita Xhepa}} * [http://www.kinemajashqiptare.com/index.php?showtopic=2759 Margarita Xhepa]{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} во Kinemaja Shqiptare (на албански) [[Категорија:Починати во 2025 година]] [[Категорија:Родени во 1932 година]] [[Категорија:Албански Власи]] q3h8mnne0usmd12z9exwcn6ffrc1gfn 5622911 5622910 2026-09-02T12:31:38Z Gurther 105215 5622911 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Маргарита Џепа | image = Margarita Xhepa, aktore.jpg | caption = Џепа во 2021 година | birth_name = Маргарита Зои Џепа | birth_date = {{Birth date|df=yes|1932|04|02}} | birth_place = [[Лушње]], [[Кралство Албанија (1928–1939)|Албанија]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2025|4|3|1932|1|1}} | death_place = [[Тирана]], Албанија | education = Уметнички ликеум „Јордан Мисја“ | occupation = Глумица | years_active = 1958–2025 година | spouse = {{marriage|Џавит Џепа|1956|1987|reason=починал во}} | children = [[Ндрицим Џепа]], Сокол Џепа | parents = Зои Прифати, Марија Прифти | awards = [[File:Titulli "Artist i Popullit".png|17px]] [[Народен уметник на Албанија]] }} '''Маргарита Зои Џепа''' ({{Langx|rup|Margarita Gepa}};<ref>{{Наведени вести|url=https://www.yumpu.com/xx/document/read/41663279/sumedrushtator-tetor-2012-tv-radio-makedonia/10|title=Figuri ilustri di etnia aromână/vlahă tu Arbinușiă / Figura të shquara të etnisë arumune/vllahe në Shqipëri|last=Ballamaci|first=Iancu|date=September–October 2012|work=Frația|issue=198–199|volume=9–10|pages=10–11|language=sq, rup}}</ref> 2 април 1932 – 3 април 2025) — [[Власи|влашка]] [[актерка]] од [[Албанија]]. Нејзината кариера траела повеќе од осум децении со одлични изведби на 140 [[Театарска претстава|театарски претстави]] и 40 улоги во класичното и модерното кино, поради што е наречена една од големите дами на албанската уметност и култура.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://newsbomb.al/kultureart/margarita-xhepa-sezoni-i-nje-dame-intervista-e-yllit-te-kinematografi-i359116|title=Margarita Xhepa sezoni i një DAME! Intervista e yllit të kinematografisë shqiptare për Revistën Newsbomb|date=3 April 2025|work=NEWSBOMB|accessdate=6 April 2025}}</ref> ==Ран живот== Џепа била од албанска и [[власи|влашка]] етничка припадност.<ref>{{cite web|url=https://www.minoritetet.gov.al/?page_id=1391|title=Minoriteti Vllah/Arumun|publisher=State Committee on Minorities|accessdate=16 January 2022|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304120221/http://www.minoritetet.gov.al/?page_id=1391|archive-date=4 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazetadita.al/vllehte-ne-hapesirat-myzeqare/|title=Vllehtë në hapësirat myzeqare|first=Jovan|last=Bizhyti|newspaper=Gazeta DITA|date=4 October 2015|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20200420165557/http://www.gazetadita.al/vllehte-ne-hapesirat-myzeqare/|archive-date=20 April 2020}}</ref> Родена била во Лушње, Албанија, како Маргарита Прифти од Зои и Марија Прифти. Нејзината мајка починала кога Маргарита имала девет години. Уште од рана возраст, таа ја сакала [[Албанска книжевност|албанската поезија]], а нејзиниот учител ја охрабрувал да се запише на часови по глума. Гезим Либохова, добро познат наставник по [[драма]] во тоа време во културниот институт во [[Лушње]], барал меѓу локалните училишта соодветен кандидат за улогата на млада [[Руси|Русинка]] во театарска претстава. Штом ја видел Џепа, веднаш ја избрал поради нејзината руса коса и сини очи. Претставата била толку успешна што премиерно била прикажана и во Фиер и Берат. По завршувањето на основното училиште, таа аплицирала во добро познатото Лицеу Артистик (Училиште за уметности) во Тирана, на драмскиот оддел.<ref>{{Cite web|url=http://www.ekskluzive.al/diva-margarita-xhepa/|title = Diva Margarita Xhepa|date = 24 June 2018}}</ref> ==Кариера== Џепа ја започнала својата кариера во Тирана, во Националниот театар (албански: Teatri Kombëtar). Таму, таа настапувала во претстави од [[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]], [[Фридрих Шилер]], [[Николај Гогољ]] и други. Таа го претставила првиот Festivali i Këngës во 1962 година. Сметана за една од најголемите дами на албанското кино и [[театар]], таа била почестена со титулата Народен уметник на Албанија. Таа продолжила да игра во неодамнешни филмови, вклучувајќи ја улогата на Фирдус во „Bolero në vilën e pleqve“, базиран на истоимениот роман од [[Фатос Конголи]].<ref>{{Cite web |last=donika |date=6 January 2022 |title=Filmi “Bolero në vilën e pleqve” rikthen në kinema Margarita Xhepën e Robert Ndrenikën, aktorja: Isha e sëmurë, por…! |url=https://observerkult.com/filmi-bolero-ne-vilen-e-pleqve-rikthen-ne-kinema-margarita-xhepen-e-robert-ndreniken-aktorja-isha-e-semure-por/ |access-date=6 April 2025 |website=ObserverKult |language=en-US}}</ref> ==Меѓународен успех== Актерката ја добила наградата Актер на Европа на 19-тото издание на Меѓународниот театарски фестивал. Главната награда за најдобра глума ѝ припаднала како една од најважните актерки во поширокиот простор на балканскиот театар, за улогата на „Госпоѓа Мајка“ во претставата „Кој ја донел Дорунтина“, во режија на [[Лаерт Васили]].<ref>{{Cite web|url=https://prive.al/kush-triumfoi-ne-festivalin-nderkombetar-te-teatrit/|title=Kush triumfoi në "Festivalin Ndërkombëtar të Teatrit"?|date=13 July 2021|accessdate=2026-04-04|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714123108/https://prive.al/kush-triumfoi-ne-festivalin-nderkombetar-te-teatrit/|url-status=dead}}</ref> ==Смрт== Џепа починала на 3 април 2025 година, еден ден по нејзиниот 93-ти роденден.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/arti-shqiptar-ne-zi-vdes-ne-moshen-93-vjecare-artistja-e-madhe-margarita-xhepa/|title=Arti shqiptar në zi, vdes në moshën 93 vjeçare artistja e madhe Margarita Xhepa|first=|last=Gazeta Express|date=3 April 2025|accessdate=3 April 2025}}</ref> == Филмографија == {{div col}} # ''Unë Jam Lepuri dhe Breshka nga prapa'' – (1999) # ''4 Nënat e Lepurit'' dhe ''Uznova '95'' – (1995) # ''E dashur Armike'' – (1993) # ''E Zeza e Nënës'' – (1993) # ''E shtuna e 11 Korrikut Xhiro'' – (1992) # ''Gjyshja dhe Motra'' – (1992) # ''Nositi'' – (1990) # ''Uznova '89'' (1989) # ''Këngët Të Zemrës'' – (1987) # ''Vrasje Në Gjueti'' – (1987) # ''Rrethi i Kujtesës'' – (1987) # ''Fjalë pa Fund'' – (1987) # ''Dhe Vjen Një Ditë'' dhe ''Gabimi'' – (1986) # ''Gurët e shtëpisë sime'' – (1985) # ''Militanti'' – (1984) # ''Apasionata'' – (1983) # ''Dora e ngrohtë'' – (1983) # ''Shokët'' – (1982) # ''Dita e parë e emrimit'' – (1981) # ''Me hapin e shokëve'' – (1979) (TV) # ''Dollia e dasmës sime'' – (1978) # ''Gjeneral gramafoni'' – (1978) # ''Koncert në vitin 1936'' (1978) # ''Dimri i fundit'' – (1976) # ''Pylli i lirisë'' – (1976) # ''Tokë e përgjakur'' – (1976) # ''Vitet e para'' – (1965) {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|id=0944437}} * {{discogs artist|Margarita Xhepa}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Маргарита Џепа}} * [http://www.kinemajashqiptare.com/index.php?showtopic=2759 Margarita Xhepa]{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} во Kinemaja Shqiptare (на албански) [[Категорија:Починати во 2025 година]] [[Категорија:Родени во 1932 година]] [[Категорија:Албански Власи]] 7lz1na0k3pb6trkcbs6nminfptf133u 0 1390839 5623105 5535184 2026-09-02T18:44:06Z Kj1595 60877 5623105 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=Васил Шанто |native_name=Vasil Shanto |native_name_lang=sq |image=Vasil Shanto (portrait).jpg |imagesize=200п |birth date={{роден на|17|август|1913}} |birth place={{роден во|Скадар}}, [[Кнежевство Албанија|Албанија]] |death date={{починал на и возраст|df=yes|1944|2|1|1913|8|17}} |death_place={{починал во|Скадар}}, [[Германска окупација на Албанија|Албанија]] |resting place=[[Тирана]] |nationality=[[Албанија|Албанец]] |ethnicity=[[Македонец]] |occupation=политички деец |known for=основач на Комунистичката партија на Албанија (КПА) |party=[[КПА]] |parents=Петруш и Јустинијана |awards=[[Податотека:Titulli "Hero i Popullit".png|17px]] [[Народен херој на Албанија|Народен херој]] }} '''Васил Шанто''', наречен '''Васко'''<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=JTMyAQAAIAAJ|title=Зборник докумената и података о народоослободилачком рату народа Југославије|publisher=Војноисторијски институт|year=1969|series=10|volume=III|location=Белград|pages=81|language=српски}}</ref> ({{Langx|sq|Vasil Shanto}}; [[Скадар]], [[13 август]] [[1913]] – [[Скадар]], [[1 февруари]] [[1944]]) — [[Албанија|албански]] [[комунист]] од [[Македонско|македонско потекло]],<ref name=":1" /> еден од основачите на [[Комунистичка партија на Албанија|Комунистичката партија на Албанија]], водач на комунистичката група во Скадар заедно со [[Ќемал Стафа]]. За [[Список на народни херои на Албанија|народен херој]] бил прогласен по неговата смрт. == Животопис == Шанто е роден на 13 август 1913 г. во градот [[Скадар]], [[Независна Албанија|Албанија]], во семејството на Петруш Шанто и Јустинијана Мојсо.{{Sfn|Islami|1981|8}} Шантовци потекнуваат од [[Струга]].<ref name=":1" /> Најверојатно се иселиле оттаму во втората половина на XIX век.{{Sfn|Islami|1981|8}} Во меѓувоениот период, тие имале пекарница и живееле во Скадар, а во [[Втората светска војна]] се засолниле во [[Тирана]].<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=E80xAAAAMAAJ|title=Кузман Јосифовски-Питу, Време–Живот–Дело (1915–1944): прилози од научниот собир одржан на 23 и 24 февруари во Прилеп|work=|publisher=Институт за национална историја|year=1995|location=Скопје|pages=264-265|last=Михајлов|first=Миле|isbn=9789989624124}}</ref> И Васил работел како пекар.{{Sfn|Дедијер|1949|14}} Во 1928 г. стапил во раното албанско комунистичко движење.{{Sfn|Павловић|1996|62}} За време на [[Италијанска инвазија на Албанија|италијанската инвазија на Албанија]] (7–12 април 1939), Шанто бил дел од комунистичката група во Скадар, чии членови биле и [[Ќемал Стафа]], [[Лири Гега]], [[Имер Дишница]], [[Зеф Маља]] и други.{{Sfn|Павловић|1996|61}} Маља, Шанто, Стафа и [[Кристо Темелко]] биле нејзини водачи.{{Sfn|Дедијер|1949|14}} Активностите на групата ги опфаќале и [[Косово]] и [[Западна Македонија]], а организацијата вклучувала и доселеници од [[Ѓаковица]] и други места на Косово, кои се преселиле во Албанија помеѓу 1930–1937 г.{{Sfn|Павловић|1996|61}} Во август 1941 г. Комунистичката партија на Албанија била основана со договор помеѓу комунистичките групи од Скадар, предводени од Шанто и Стафа, но и од [[Горица (Албанија)|Горица]] и [[Тирана]], на чело со [[Енвер Хоџа]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=P3knunC7z_oC|title=Albania in the Twentieth Century, A History: Volume II: Albania in Occupation and War, 1939-45|last=Pearson|first=Owen|publisher=I.B. Tauris|year=2006|isbn=978-1-84511-104-5|pages=158}}</ref> Шанто бил еден од членовите на Уставотворното собрание на Скадарската група, заедно со Стафа, Темелко и [[Тук Јакова]], од 8–14 ноември 1941 г. во Тирана.{{Sfn|Павловић|1996|64}} Меѓу основачите имало 8 христијани: [[Кочо Ташко]], [[Кочи Ѕоѕе|Кочи]] [[Кочи Ѕоѕе|Ѕоѕе]], [[Панди Кристо]], [[Ѓин Марку]], Васил Шанто, Тук Јакова, Кристо Темелко и [[Анастас Љуља]], и 5 муслимани: Енвер Хоџа, Ќемал Стафа, [[Рамадан Читаку]], [[Кадри Хоџа]] и [[Садик Премте]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kHEvAQAAMAAJ|title=Ислам, Балкан и велике силе (XIV-XX век): међународни научни скуп 11-13. децембар 1996|last=Бојанић|first=Душанка|last2=Терзић|first2=Славенко|publisher=Историјски институт - САНУ|year=1997|isbn=9788677430108|location=Београд|pages=579}}</ref> Во април 1942 г. низ цела Албанија имало само 300 комунисти.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.novosti.rs/%D0%B4%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%98.524.html:522066-Cela-zemlja-300-komunista|title=Цела земља 300 комуниста!|last=Јевтић|first=Мирољуб|date=30 ноември 2014|work=Новости|dead-url=}}</ref> Околу 8 ноември 1943 г. Шанто пристигнал кај седиштето на [[Втор ударен корпус на НОВЈ|Вториот ударен корпус]] на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]] во [[Колашин]], [[Црна Гора]], како дел од делегација од ЦК на албанските комунисти за средба со командантот [[Иван Милутиновиќ]] за партиски, политички и воени прашања важни за понатамошниот развој на комунистичко движење во Албанија.<ref>{{Наведено списание|date=1984|title=Sabrana djela|url=https://books.google.com/books?id=__y0AAAAIAAJ|journal=Komunist|publisher=Institut za savremenu istoriju|volume=18}}</ref> Шанто влегол во конфликт со Хоџа, но ова било чувано во тајност од јавноста.{{Sfn|Павловић|1996|62}} Загинал на 1 февруари 1944 г. во престрелка со германските окупаторски сили во близина на Скадар.<ref name=":0" /> Сестрата на Васил, Елисавета<ref name=":1" /> била во брак со [[Петар Булатовиќ|Петар Булатовиќ-Булати]],{{Sfn|Павловић|1996|62}} поранешен полковник во [[Министерство за внатрешни работи на Албанија|Министерството за внатрешни работи]] на Албанија со двојно (албанско и [[Југославија|југословенско]]) државјанство.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vtQABAAAQBAJ|title=The Albanians: A Modern History|last=Vickers|first=Miranda|publisher=I.B. Tauris|year=2011|isbn=978-0-85773-655-0|pages=115}}</ref> Во 1956 г. Булати бил обвинет како „непријател на народот“ и „агент на [[УДБА]]“, по што бил стрелан. Поради своите семејни врски, Елисавета, заедно со други блиски роднини, била интернирана и испратена во логор.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.arkivalajmeve.com/Une-deshmitari-ne-pushkatimin-e-Liri-Geges-ishin-dhe-Kadri-Hazbiu-e-Fecor-Shehu.410274|title=Unë, dëshmitari në pushkatimin e Liri Gegës, ishin dhe Kadri Hazbiu e Feçor Shehu|last=Imaj|first=Afrim|work=Arkiva Mediatike Shqiptare|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923173702/http://www.arkivalajmeve.com/Une-deshmitari-ne-pushkatimin-e-Liri-Geges-ishin-dhe-Kadri-Hazbiu-e-Fecor-Shehu.410274/|archive-date=23 септември 2015}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IoxpAAAAMAAJ|title=Албанизација Косово и Метохије|last=Павловић|first=Благоје К.|publisher=Европско слово|year=1996}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Z2_iAAAAMAAJ|title=Југословенско-албански односи: (1939-1948)|last=Дедијер|first=Владимир|publisher=Култура|year=1949|location=Београд}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wJ24AAAAIAAJ|title=Vasil Shanto: një jetë në shërbim të Partisë Komuniste të Shqipërisë|last=Islami|first=Myslim|publisher=8 Nëntori|year=1981|location=Tiranë}} {{Народни херои на Албанија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Шанто, Васил}} [[Категорија:Луѓе со потекло од Струга]] [[Категорија:Македонци во Албанија]] [[Категорија:Албански комунисти]] [[Категорија:Албански политичари]] [[Категорија:Народни херои на Албанија]] pnt4bkseui5ifpz7dwysto6a12h3ee5 0 1391133 5623014 5614006 2026-09-02T14:49:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623014 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воен објект|name=Дубровнички ѕидини|native_name=хрв. Dubrovačke gradske zidine|location=[[Дубровник]], [[Хрватска]]|coordinates={{coord|42.640|18.108|type:landmark|display=inline}}|image=[[File:Dubrovnik s 24.jpg|thumb|Ѕидини на Дубровник од тврдината [[Ловриенац]]]] [[File:Dubrovnik1 (js).jpg|thumb|Ѕидовите го опкружуваат стариот дел на Дубровник]]|map_type=Хрватска|map_size=200|type=утврдување|built=13 век&nbsp;– 17 век<br />Дефиниран во 14 век|builder=Граѓани на Дубровник<br />Вклучени архитекти: * 1319 [[Никифор Ранјина]] * 1461–1464 [[Микелоцо]] * 1465–1466 [[Џорџо да Себенико]] ({{langx|hr|Јурај Далматинац}}) * 1466–1516 [[Паскоје Миличевиќ]] * 1538 [[Антонио Фераолино]] * 1617 [[Михајло Храњац]]|controlledby=[[Република Рагуза|Република Рагуза (Дубровник)]]|materials=Варовник|height=до 25 м|used=|condition=Добро зачуван или недопрен|ownership=Град Дубровник, Хрватска|open_to_public=од 9:00 до 17:00 од мај до ноември|events=Значајни настани кои не се поврзани со битка: * Основање на Републиката во 1358 година * [[Земјотрес во Дубровник од 1667 година|Силен земјотрес во 1667 година]] * Маршалот Мармонт ја укина Република Рагуза во 1808 година|latitude=42.6403|longitude=18.1083|map_caption=Дубровничките ѕидини на карта}} '''Дубровничките ѕидини''' ({{Langx|hr|Dubrovačke gradske zidine}}) се низа [[Бедем|одбранбени камени ѕидови]] што го опкружуваат градот [[Дубровник]] во јужна [[Хрватска]].<ref name="Bruno Milić">{{Наведена книга|title=Razvoj grada kroz stoljeća II, Srednji vijek|last=Milić|first=Bruno|publisher=[[Školska knjiga]]|year=1995|isbn=953-0-31641-0|location=Zagreb|pages=242–245|language=hr}}</ref> Ѕидовите биле изградени во периферните области на градот, вклучувајќи ги и планинските падини како дел од збир статуи од 1272 година.<ref>{{Наведено списание|date=1994|title=Dubrovnik's Old City: The Destruction of a World Heritage Cultural Site|url=https://www.jstor.org/stable/43597355|journal=The George Wright Forum|volume=11|issue=1|pages=15|issn=0732-4715|jstor=43597355}}</ref> Постојните градски ѕидини биле изградени главно во текот на 13 век па се до 17 век<ref name="Hrvatski leksikon">{{Наведена енциклопедија|location=Zagreb}}</ref> и се протегаат по непрекинат тек од приближно 1,940м во должина, опкружувајќи го поголемиот дел од стариот град и достигнувајќи максимална висина од околу 25м.<ref name="Britannica-Dubrovnik">{{Наведена енциклопедија|access-date=6 November 2009}}</ref> Бегалците од уништените градови како што бил Епидаурус, избегале во она што подоцна станало одбранбена населба Дубровник (подоцна познат и како Рагуза), која станала засолниште на многумина со изградбата на градските ѕидини.<ref>{{Наведено списание|last=Carter|first=F. W.|date=1969|title=Dubrovnik: The Early Development of a Pre-Industrial City|url=https://www.jstor.org/stable/4206098|journal=The Slavonic and East European Review|volume=47|issue=109|pages=355–368|issn=0037-6795|jstor=4206098}}</ref> Ѕидовите биле зајакнати со три кружни и 14 четириаголни [[Кула|кули]], како и пет [[бастион]]и (бедеми), две аголни утврдувања и големата тврдина Свети Јован. Копнените ѕидови биле дополнително зајакнати со еден поголем бастион и девет помали полукружни, како што е казематната тврдина Бокар, најстарата зачувана тврдина од тој вид во Европа.<ref name="geographica">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.geographica.hr/site/public/download/project_city_walls_of_dubrovnik.pdf|title=City walls of Dubrovnik|publisher=Geographica d.o.o.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124080033/http://www.geographica.hr/site/public/download/project_city_walls_of_dubrovnik.pdf|archive-date=24 January 2021|accessdate=4 November 2009}}</ref> [[Шанец|Ровот]] што се протегал околу надворешниот дел од градските ѕидини, кои биле вооружени со повеќе од 120 [[топ]]ови, обезбедувал одлични одбранбени способности на градот.<ref name="diu">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.diu.hr/en/sights/city_walls/|title=The city walls|work=Diu.hr|publisher=Dubrovnik International University|archive-url=https://web.archive.org/web/20100223192447/http://www.diu.hr/en/sights/city_walls/|archive-date=23 February 2010|accessdate=4 November 2009}}</ref> Во 1979 година, стариот град Дубровник, кој вклучува значителен дел од старите ѕидини на Дубровник, се приклучи на списокот на [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] на [[УНЕСКО]],<ref name="Britannica-Dubrovnik"/><ref name="unesco">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/95|title=Old City of Dubrovnik|work=World Heritage|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|accessdate=4 November 2009}}</ref> а денес, ѕидините на Дубровник се една од најпопуларните туристички атракции во Хрватска,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.touropia.com/tourist-attractions-in-croatia/|title=17 Top Tourist Attractions in Croatia|last=McCrea|first=Kaeylen|date=6 September 2018|work=Touropia|accessdate=17 November 2023}}</ref> со повеќе од 1,2 милиони посетители само во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedubrovniktimes.com/news/dubrovnik/item/12521-almost-400-000-visitors-on-the-iconic-dubrovnik-city-walls-so-far-this-year#:~:text=record%20breaking%20year%20of%202019%20this%20figure%20represents%20only%2032%20percent%2C%20when%201.2%20million%20people%20visited%20the%20walls.|title=Almost 400,000 visitors on the iconic Dubrovnik City Walls so far this year|last=Thomas|first=Mark|work=The Dubrovnik Times|accessdate=17 November 2023}}</ref> == Поранешни градски ѕидини == [[Податотека:Dubrovnik_City_Dubrovnik_Croatia_Travel.jpg|мини|Поглед од југ на градските ѕидини и градот. Сегашниот облик на ѕидините бил дефиниран по разорниот пожар од 1292 година.]] Изградбата на првите [[Варовник|варовнички]] тврдини околу градот започнала во [[Ран среден век|раниот среден век]], кон крајот на 8 век. Но, „старите хроники“ велат дека на полуостровот Лаве сигурно постоел некаков замок доста долго пред тоа.<ref name="diu"/> Градот прво се проширил кон ненаселениот источен дел од островчето, што објаснувало зошто сегашното име за југоисточниот дел од градот, во близина на тврдината Свети Јован, се нарекувал ''Пустијерна''. Самото името „Пустијерна“ доаѓа од латинската изјава „post terra“, што значело „надвор од градот“. Во 9 и 10 век, одбранбениот ѕид го затворил источниот дел од градот. Кога морскиот канал што го одделувал градот од копното бил исполнет со земја во 11 век, градот се споил со населбата на копно, и наскоро, бил изграден еден ѕид околу областа на денешното градско јадро.<ref name="sitiunescoadriatico">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sitiunescoadriatico.org/index.php?pg=2077|title=City Walls|work=Sitiunescoadriatico.org|publisher=[[Province of Ferrara]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115303/http://www.sitiunescoadriatico.org/index.php?pg=2077|archive-date=24 September 2015|accessdate=4 November 2009}}</ref> Во истиот овој временски период, Дубровник и околината биле опишани како дел од [[Хрвати|хрватскиот]] (''Грвасија'') ентитет, во едно од делата на познатиот [[Арапи|арапски]] географ [[Мухамед ел-Идриси|Мухамед а]] [[Мухамед ел-Идриси|л-Идриси]]. Во својата книга ''„Нузхат ал-Мушатак фи ихтирак ал-афак“'' (анг. „Радост за оние кои сакаат да пловат низ светот“) од 1154 година, тој го споменува Дубровник како најјужниот град на „земјата Хрватска и Далмација“. == Современи градски ѕидини == {{Панорама|Dubrovnik Stadtmauer.jpg|700px|Ѕидини околу стариот град Дубровник}} Градските ѕидини се за среќа сеуште зачувани до ден-денес, не само поради знаењето на квалификуваните градежни работници и постојаната грижа што ја обезбедувале жителите на градот кои ги одржувале и обновувале структурите по потреба, туку и поради брилијантно реномираната дипломатија во Рагуза, која во многу наврати успеала да избегне опасни мерки преземени од непријателите против [[Дубровничка Република]].<ref name="sitiunescoadriatico"/> Сегашниот облик на ѕидините е дизајниран според основен градски план кој датирал од 1292 година, кога пристанишниот град бил повторно изграден по пожарот<ref name="Britannica-Dubrovnik"/> и кога Дубровник бил под [[Венецијанска Република]];<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dpds.hr/#:~:text=Today%27s%20size%20of%20the%20Dubrovnik,towers%2C%20three%20fortresses%2C%20six…|title=City walls Dubrovnik}}</ref> Врвот на изградбата траел од почетокот на 15 век па се до втората половина на 16 век, а за време на ерата на независната [[Дубровничка Република]] бил ренесансно дело на италијански и хрватски архитекти и градители. Бидејќи се изградени многу цврсто, ѕидините генерално не биле погодени од [[Земјотресот во Дубровник од 1667 година|силен земјотрес што се случил во 1667 година]].<ref name="diu"/> Најголемиот стимул за континуиран развој и итни поправки и работи на рагузанските тврдини дошол како резултат на опасноста од неочекуваниот напад од [[Отоманско Царство|турските]] воени сили, особено откако го освоиле [[Цариград]] во 1453 година. Градот бил исто така под латентна опасност од напад од страна на Венецијанците.<ref name="diu" /> Со векови жителите на Дубровник биле во можност да го зачуваат својот град-република со вешто маневрирање помеѓу Исток и Запад . Стратешкиот договор со Турција ја заштитил слободата на Рагуза и ја одржал можноста за голема трговска улога меѓу [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] и Европа.<ref name="Britannica-Dubrovnik" /> Неправилниот паралелограм што го опкружувал Дубровник се состоел од четири силни тврдини на неговите најзначајни точки, така на север се наоѓала силната кружна кула Минчета, а на источната страна од градското пристаниште се наоѓала тврдината Ревелин, додека западниот влез во градот е заштитен од силната и убаво обликувана тврдина Бокар, а силната, самостојна тврдина Свети Лаврентиј (исто така позната како [[Тврдина Ловриенац|Ловријенац]]) ја штитела западната страна на градот од можни копнени и морски напади, како и големата и комплексна тврдина Свети Јован која се наоѓала на југоисточната страна од градот.<ref name="sitiunescoadriatico"/> === Копнени ѕидови === Главниот ѕид на копното е околу 4м до 6м дебелина, а на одредени локации, ѕидовите достигнувале и до 25м во висина, а ѕидовите се протегале од тврдината Бокар на запад до одвоената тврдина Ревелин на исток.<ref name="geographica"/> На копнената страна, ѕидот е заштитен со дополнителен низ од коси потпорни ѕидови како одбрана од артилериски оган, особено од можни отомански напади.<ref name="RobinHarris">{{Наведена книга|title=Dubrovnik, A History|url=https://archive.org/details/dubrovnikhistory0000harr|last=Harris|first=Robin|publisher=Saqi Books|year=2003|isbn=0-86356-332-5}}</ref> ==== Порти ==== [[Податотека:Blick_über_Dubrovnik_2019-08-23_11.jpg|мини|241x241пкс|Западниот ѕид и Портата на Пил]] Градот имал четири градски порти: две што воделе до пристаништето и две (со подвижни мостови) што воделе до копното, а во периодот кога [[Австриско Царство|Австриската империја]] ја заземала контролата врз градот, во ѕидот биле отворени уште две порти. Комуникацијата со надворешниот свет од копнената страна се одржувал со градот преку две главни добро заштитени градски порти, од кои едната поставена на западната страна од градот, а другата на источната страна. Овие влезови биле изградени така што комуникацијата со градот не можела да се врши директно; гласникот морал да влезе низ повеќе врати и да оди по кривулест премин, што е доказ за безбедносните мерки преземени како последна одбрана од можноста за ненадејно пробивање или влегување на неочекувани посетители.<ref name="sitiunescoadriatico"/> ===== Порта на Пил ===== [[Податотека:Casco_viejo_de_Dubrovnik,_Croacia,_2014-04-13,_DD_13.JPG|десно|мини|200x200пкс|Утврден комплекс на Портата на Пиле]] [[Пилските порти]] биле добро утврден комплекс со повеќе врати, бранети од тврдината Бокар и [[Шанец|ровот]] што се протегал околу надворешниот дел од градските ѕидини.<ref name="sitiunescoadriatico"/> На влезната порта во Стариот град, на западната страна од копнените ѕидини, имало камен мост помеѓу два [[Готска архитектура|готски лака]], кои биле дизајнирани од архитектот Паскоје Миличевиќ во 1471 година и кој се поврзувал со друг дрвен подвижен мост кој можел да се подигне.<ref name="dubrovnik-online">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dubrovnik-online.net/english/monuments.php|title=Monuments of Dubrovnik|work=Dubrovnik-online.net|publisher=Dubrovnik Online|accessdate=5 November 2009}}</ref> За време на републиканската ера, дрвениот подвижен мост до Пиле Гејт се подигнувал секоја вечер со значителна помпезност на церемонија на која клучевите од градот му се предавале на рагузанскиот ректор, а денес, тој се протега на сув ров чија градина нуди одмор од толпите. Над мостовите, над лакот на главната градска порта, има статуа на градскиот патрон [[Свети Власиј]]иј ({{Langx|hr|Sveti Vlaho}}), со модел на [[Ренесанса|ренесансниот]] град. Откако ќе поминете покрај оригиналната [[Готска архитектура|готска]] внатрешна порта на Пиле Портата, можно е да се стигне до една од трите пристапни точки до градските ѕидини. ===== Портата на Плоче ===== [[Податотека:Casco_viejo_de_Dubrovnik,_Croacia,_2014-04-13,_DD_02.JPG|десно|мини|300x300пкс|Портата на Плоче, на источната страна од копнените ѕидини, служи како втор голем влез во градот.]] [[Податотека:Ploče_Gate,_Dubrovnik_01.jpg|десно|мини|200x200пкс|Внатрешниот дел од портата Плоче]] На источната страна од копнените ѕидини се наоѓал вториот главен влез во градот, познат под името '''Портата на Плоче'''. Оваа порта била заштитена од самостојната тврдина Ревелин, која била поврзана со дрвен подвижен мост и камен мост со два распони што се протегал преку заштитен ров.<ref name="sitiunescoadriatico"/><ref name="dubrovnik-guide">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dubrovnik-guide.net/walls.htm|title=Dubrovnik City walls|work=Dubrovnik-guide.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210172549/http://www.dubrovnik-guide.net/walls.htm|archive-date=10 February 2010|accessdate=5 November 2009}}</ref> Надворешната порта на Плоче била дизајнирана и изградена од архитектот Михајло Храњац во 1628 година, додека двата моста до тврдината Ревелин биле изградени во 15 век од Паскоје Миличевиќ, кој воедно и ги дизајнирал мостовите на Пилеската порта, што ги објаснува сличностите меѓу мостовите. Над мостот, исто како и кај Пилеската порта, се наоѓа статуата на Свети Власијиј, светецот-заштитник на Дубровник.<ref name="dubrovnik-online"/> ===== Портата на Бужа ===== '''Портата Бужа''' (што во превод значи „дупка“) се наоѓа на северната страна од копнените ѕидини и била релативно нова во споредба со другите порти, бидејќи била изградена во раните 1900 години.<ref name="Bradtguide">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=JM6TwY9_1ZkC&q=Gate%20of%20Buza&pg=PA146|title=Dubrovnik|last=Letcher|first=Piers|last2=McKelvie|first2=Robin|last3=McKelvie|first3=Jenny|date=May 2007|publisher=[[Bradt Travel Guides]]|isbn=978-1-84162-191-3|edition=2nd|pages=145–146|orig-year=2005}}</ref> === Морски ѕидови === Главниот ѕид на Дубровник од страната што гледа кон морето се протега од: тврдината Бокар на запад па се до тврдината Свети Јован на југ, како и до тврдината Ревелин на копнената страна. Овие ѕидови биле од 1.5м до 5м дебели, во зависност од нивната локација и нивното стратешко значење,<ref name="geographica"/> а целта на овие ѕидови била да помогнат во одбраната на градот од морски напади, особено од Венецијанската Република, која честопати се сметала за закана за безбедноста на Дубровник.<ref name="RobinHarris"/> === Градско пристаниште === Како еден од најстарите сектори на Дубровник, пристаништето било изградено околу [[Доцна антика|доцноантички]] замок покрај морето и кој се протегал малку повеќе кон копното отколку што е денес, а била изграден е на местото на предроманската [[Соборна црква|катедрала]] и Ректорската палата, со што го опкружува градското пристаниште. Пристаништето е дизајнирано и изградено од инженерот Паскоје Миличевиќ кон крајот на 15 век и имено пристаништето е забележливо насликано на дланката на Свети Власијиј во [[триптих]] насликан од уметникот Никола Божидаревиќ околу 1500 година.<ref name="tzdubrovnik">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tzdubrovnik.hr/eng/vodic_novost.php?id=1540&id_main=1606#.UKeip2dD1pE|title=The City Harbour|work=Tzdubrovnik.hr|publisher=Dubrovnik Tourist Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223021213/http://www.tzdubrovnik.hr/eng/vodic_novost.php?id=1540&id_main=1606#.UKeip2dD1pE|archive-date=23 February 2014|accessdate=17 November 2012}}</ref> Најистакнатиот дел од пристаништето биле трите огромни лакови, а четвртиот оригинален лак бил заѕидан од голем арсенал изграден кон крајот на 12 век и проширен кон втората половина на 15 век, а воедно пристаништето претставувало и најстарото [[бродоградилиште]] во градот и сè уште е во употреба.<ref name="tzdubrovnik"/> Порпорела е изградена во 1873 година, веднаш до тврдината „Свети Јован“. Пристаништето Касе (Каше Брановиште) било изградено во 1485 година, според проектот на Паскоје Миличевиќ, со цел да се одбрани пристаништето и да се заштити од југоисточни ветрови и бранови. Така, брановиштето го скратило гломазниот синџир на пристаништето што се протегал ноќе од тврдината „Свети Јован“ до кулата „Свети Лука“. Било изградено од огромни камени блокови поставени врз дрвени темели без врзивно средство.<ref name="tzdubrovnik"/> Денес, во арсеналот се наоѓаат Градското кафе и кино, додека и пристаништето и Порпорела станале пријатни шеталишта и туристички атракции.<ref name="tzdubrovnik"/> {{Панорама|A Panoramic from Revelin.jpg|1000px|Панорама од тврдината Ревелин во градското пристаниште}} ==== Порти ==== Во градското пристаниште, една од најзначајните области на поморскиот трговски град, имало два влеза, првиот бил Портата Понте (пристаниште), а вториот Портата Рибниот Пазар, а целиот распоред на улиците на Дубровник, како и низа проширувања, бил наменет за брза и ефикасна комуникација со тврдините на градските ѕидини.<ref name="sitiunescoadriatico"/> ===== Портата на Понте ===== '''Портата Понте''' била изградена во 1476 година и се наоѓа западно од Големиот Арсенал. Градскиот ѕид, изграден во истиот период, води од Портата до тврдината Свети Јован. Денешната улица Дамјан Јуда е формирана во 15 век кога е завршен канализациониот систем, а градењето куќи покрај западниот градски ѕид повеќе не било дозволено.<ref name="tzdubrovnik"/> ===== Портата на Рибниот пазар ===== '''Портата на Рибниот пазар''', изградена во 1381 година, се наоѓа источно од Големиот Арсенал. Трите лакови од Малиот Арсенал од 15 век, каде што се поправале мали чамци, се наоѓаат малку подалеку. Старата кула на Свети Лука го штити пристаништето на исток, а влезот во пристаништето е опкружен и чуван од тврдината Ревелин.<ref name="tzdubrovnik"/> == Тврдини == === Тврдини во рамките на ѕидините === По [[Пад на Цариград (1453)|Падот на Цариград]] во 1453 година под Османлиите бил многу јасен знак за претпазливите граѓани на Дубровник дека се потребни итни мерки за одбрана, а зајакнувањето на неговите одбранбени структури бил најважниот проблем. Така со Падот на Босна, кој следел наскоро во 1463 година, само ги забрзала работите и како резултат на тоа, Републиката го поканила архитектот [[Микелоцо|Микелоцо ди Бартоломео од Фиренца]] да го води подобрувањето на одбраната на градот. Неговата работа во Дубровник резултирала со изградба и проширување на бројни згради од клучно значење за одбраната на Дубровник.<ref name="dubrovnik-guide"/> ==== Кула Минчета ==== [[Податотека:Minčeta_Fortress,_Dubrovnik_02.jpg|десно|мини|200x200пкс|Кулата Минчета е симбол на „неосвоивиот“ град Дубровник.]] '''Кулата Минчета''' била изградена од локален градител по име Никифор Ранџина и италијански инженери испратени од [[Папа Пиј II|папата Пиј II]] во 1463 година на врвот на турската закана.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=f-cUAAAAIAAJ&q=minceta&pg=PA27|title=The Ragusan republic: victim of Napoleon and its own conservatism|last=Towers Bjelovucic|first=Harriet|publisher=Brill|year=1970|page=59}}</ref> Првично како силна четиристрана тврдина, таа била најистакнатата точка во одбранбениот систем кон копното. Името на кулата потекнувало од името на семејството Менчетиќ, кое го поседувало земјиштето на кое била изградена кулата. Со својата висина и импресивен волумен, кулата доминира во северозападниот висок дел од градот и неговите ѕидини.<ref name="dubrovnik-guide"/> Во средината на 15 век, околу претходната четириаголна тврдина, [[Микелоцо]] изградил нова кружна кула користејќи нова техника на војување и ја споил со новиот систем на ниски ѕидови. Целосните шестметарски дебели ѕидови на новата кула имале низа заштитени отвори за топови. Архитектот и скулптор Џорџо да Себенико од [[Задар]] ја продолжил работата на кулата Минчета и ја дизајнирал, а воедно и изградил високата тесна кружна кула, додека бедемите се подоцнежен додаток. Кулата била завршена во 1464 година и станала симбол на непобедливиот град Дубровник.<ref name="dubrovnik-guide" /> По долго ископување, под кулата Минчета во Горњи угао (Горна кула) е откриена леарница за топови од 16 век. Сега е музеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.croatiatraveller.com/southern_dalmatia/Dubrovnik/Walls.htm|title=Dubrovnik's Walls|work=croatiatraveller.com}}</ref> ==== Тврдина Бокар ==== [[Податотека:Bokar_Fortress,_Dubrovnik_01.jpg|десно|мини|200x200пкс|Тврдината Бокар е клучна точка во одбраната на Пила Порта.]] '''Тврдината Бокар''', честопати наречена „Звјездан“, се сметала за меѓу најубавите примери на функционална тврдинска архитектура. Изградена како двокатна казематна тврдина од Микелоцо од 1461 до 1463 година, додека градските ѕидини биле реконструирани, таа стоела пред средновековната ѕидина што штрчи во просторот речиси со целиот свој цилиндричен волумен. Била замислена како клучна точка во одбраната на [[Пилската порта]], западниот утврден влез во градот; а по кулата Минчета, таа е втората клучна точка во одбраната на западниот копнен пристап кон градот.<ref name="dubrovnik-guide"/> ==== Тврдина „Св. Јован“ ==== [[Податотека:Dubrovnik,_am_alten_Stadthafen_IMG_8169.jpg|десно|мини|200x200пкс|Тврдината „Св. Јован“ ги спречувала непријателските бродови да пристапат до градското пристаниште.]] '''Тврдината Свети Јован''' ({{Langx|hr|Sveti Ivan}}), често нарекувана Кула Муло, е комплексна монументална градба на југоисточната страна од старото градско пристаниште, која го контролирала и заштитувала неговиот влез. Првата тврдина била изградена во средината на 14 век, но била изменета во неколку наврати во текот на 15 и 16 век, што можело да се види во триптихот направен од сликарот Никола Божидаревиќ во доминиканскиот манастир, слика која го прикажувала Свети Власиј, светецот-заштитник на Дубровник.<ref name="dubrovnik-guide"/> Доминантна во пристанишниот амбиент, тврдината Свети Јован го спречувала пристапот на [[Пиратство|пирати]] и други непријателски бродови. Секогаш претпазливи при првиот знак на опасност, жителите на Дубровник го затворале влезот во пристаништето со тешки синџири растегнати помеѓу тврдината Свети Јован и пристаништето Касе, а исто така ги заѕидувале и сите пристанишни влезови кон Големиот Арсенал.<ref name="bestindubrovnik">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bestindubrovnik.com/must_see/4/default.aspx#|title=The Old Port|work=Bestindubrovnik.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100416203458/http://www.bestindubrovnik.com/must_see/4/default.aspx|archive-date=16 April 2010|accessdate=5 November 2009}}</ref> Денес, тврдината има [[аквариум]] на приземјето, полн со риби од различни делови на Јадранското Море. На горните катови има [[Етнографија|етнографски]] и поморски музеј посветен на поморскиот период на Републиката, ерата на пареа, [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и делот за техники на едрење и навигација.<ref name="dubrovnik-online"/> === Одвоени тврдини === ==== Тврдина Ревелин ==== [[Податотека:Revelin_LS4.JPG|десно|мини|200x200пкс|Во 16 век, тврдината Ревелин станала најсилната градска тврдина.]] Во периодот на несомнена турска опасност и паѓањето на Босна под турска Власијт, во 1462 година, источно од градот била изградена одвоена тврдина, која обезбедувала дополнителна заштита на копнениот пристап кон источната Плоческа порта. Името Ревелин потекнувало од ''ривелино'' (равелин), термин во воената архитектура кој се однесува на градба изградена спроти градската порта со цел да се обезбеди подобра заштита од непријателски напад. Опасноста од венецијански напад одеднаш се зголемила во времето на Првата света лига и било потребно да се зајакне оваа ранлива точка на градските утврдувања со што сенатот го ангажирал Антонио Ферамолино како искусен градител на тврдини во служба на [[Шпанија|шпанскиот]] адмирал Дорија, доверлив пријател на Републиката. Во 1538 година, Сенатот ги одобрил неговите цртежи на новата, многу посилна тврдина Ревелин, а биле потребни 11 години за да се изгради, со што во тој период сите други градежни работи во градот биле запрени се со цел да се завршела оваа тврдина што е можно поскоро.<ref name="dubrovnik-guide"/> Новиот Ревелин станал најсилната од градските тврдини, заштитувајќи го источниот копнен пристап кон градот. Бил обликуван во форма на неправилен четириаголник со едната страна што се спушта кон морето и е заштитен со длабок ров од другата страна. Еден мост го преминува заштитниот ров и го поврзува со Плоческата порта, додека друг мост го поврзува со источното предградие. Градежните работи биле изведени толку добро што дури ни разорниот [[Земјотресот во Дубровник од 1667 година|земјотрес од 1667 година]] не успеал ни малку да го оштетил Ревелин. Поделен на три големи засводени простории во внатрешноста, Ревелин станал административен центар на Републиката.<ref name="dubrovnik-guide"/> ==== Тврдина „Св. Лаврентиј“ ==== [[Податотека:Lovrijenac,_Dubrovnik,_Croatia.JPG|десно|мини|200x200пкс|Ѕидовите на тврдината „Св. Лоренс“ изложени на непријателски оган се високи речиси 12 м дебелина.]] '''Тврдина Свети Лаврентиј''' ({{Langx|hr|Lovrijenac}}), честопати нарекуван и како Дубровнички Гибралтар, се наоѓал надвор од западните градски ѕидини, на 37м надморска височина. Тврдината имала четириаголен двор со моќни лакови и бидејќи нејзината висина била нерамна, имала 3 тераси со моќни парапети, од кои најшироката гледа кон југ кон морето. Ловриенац бил бранет со 10 големи топови, од кои најголемиот и најпознат се викал „Гуштер“ ({{Langx|hr|Gušter}}). Ѕидовите изложени на непријателски оган биле дебели речиси 12м, но големата површина на ѕидот свртена кон градот не надминува 60 [[Сантиметар|сантиметри]] (2стапки). Два подвижни моста воделе до тврдината, а над портата стоел натписот ''„Non Bene Pro Toto Libertas Venditur Auro“'' што во превод значело „Слободата не се продава за сите богатства на светот“.<ref name="dubrovnik-guide"/> За да се обезбеди лојалност, војниците во тврдината Свети Лоренс се менувале на секои 30 дена, а за да се обезбеди целосна лојалност, им биле давани само 30 дена храна кога влегувале во тврдината. Според старите списи, таа била изградена за само три месеци.<ref name="dubrovnik-online"/> Денес, нејзината внатрешност е една од најдостоинствените сцени во Европа и добро познато место за претставите [[Хамлет|на „Хамлет“ од Вилијам Шекспир]] .<ref name="dubrovnik-online"/> == Утврдувања околу Дубровник == [[Податотека:Ston-Fort-01.jpg|десно|мини|200x200пкс|Ѕидовите на Стоун се 5,5 км долго.]] [[Податотека:Ragusa.png|десно|мини|200x200пкс|Утврдувања околу Дубровник беа поставени по должината на границите на Републиката.]] [[Податотека:Prevlaka_tvrdjava.JPG|десно|мини|200x200пкс|Тврдината Превлака од 19 век била изградена како дел од системот за утврдување на Которскиот Залив.]] === Ѕидините на Стоун === '''Ѕидовите на Стоун''' првично биле серија одбранбени камени ѕидови долги повеќе од 7км,<ref name="citywallsdubrovnik">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.citywallsdubrovnik.hr/hr-stonske.htm|title=Stonske zidine|work=Citywallsdubrovnik.hr|publisher=Društvo prijatelja dubrovačke starine|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20081026064412/http://www.citywallsdubrovnik.hr/hr-stonske.htm|archive-date=26 October 2008|accessdate=4 November 2009}}</ref> но покрај малата големина, добро заштитената Дубровничка Република одлучила да го користи Пељешац за да изгради уште една одбранбена линија. На најтесната точка на Пељешац, непосредно пред спојувањето со копното, бил изграден ѕид од Стон до Мали Стон. Денешниот сид долг 5.5км што ги поврзувал овие две мали заедници има форма на петоаголник. Бил завршен во 15 век, заедно со други 40 кули и 5 тврдини. „Ѕидот“ значел заштита на скапоцените солници кои во голема мера придонеле за богатството на Дубровник, на кои сè уште се работи денес. === Соколска тврдина === '''Соколската тврдина''' ({{Langx|hr|Sokol grad}}, {{Lit|Falcon fort}}) била една од најголемите и најважните тврдини на територијата на Дубровничка Република, поради нејзината положба во планинскиот регион во близина на босанскиот копнен дел. Изградена е на местото на поранешни [[Илири|илирски]] и подоцнежни [[Римско Царство|римски]] утврдувања, што е очигледно од остатоците од керамика и римски тули во нејзините ѕидови. Во 1391 година, браќата Санковиќ, кои во тоа време биле владетели на Конавле ѝ дале на Дубровничка Република целосна власт над тврдината Сокол, додека таа паднала под конечно поседување на републиката дури во 1423 година.<ref name="kulturniturizam">{{Наведена мрежна страница|url=http://kulturniturizam.croatia.hr/Destinations/DestinationDocument.aspx?idLanguage=2&idDestination=2&idCategory=824&idDocument=2597|title=The Sokol (Falcon) Fortress|work=Kulturniturizam.croatia.hr|publisher=[[Croatian National Tourist Board]]|archive-url=https://archive.today/20130217163547/http://kulturniturizam.croatia.hr/Destinations/DestinationDocument.aspx?idLanguage=2&idDestination=2&idCategory=824&idDocument=2597|archive-date=17 February 2013|accessdate=5 November 2009}}</ref> Поради нејзината стратешка важност, Дубровничка Република постојано инвестирала во одржувањето на тврдината, која содржела цистерна, складиште за барут, вински и прехранбени подруми, стражарски кутии, воени касарни и светилишта за сместување на бегалци од околните села во случај на војна.<ref name="kulturniturizam"/> === Империјална тврдина === Империјалната тврдина се наоѓала на врвот на планината Срѓ, веднаш над градот Дубровник и била изградена за време на [[Илирски провинции|илирските провинции]] во 1806 година од маршалот Мармонт, наречен Империјален, во чест на царот [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] и претставувала од стратешка важност за одбраната на северната страна на градот. === Тврдина Превлака === '''Тврдината Превлака''' се наоѓа во Понта Оштро, на самиот крај од полуостровот Превлака. Изградена во средината на 19 век, помеѓу 1856 и 1862 година, како дел од системот за утврдување на [[Бока Которска|Которскиот Залив]] во времето на [[Кралство Далмација|Кралството Далмација]] на Австриската империја. Со својата монументалност и единствена структура, таа претставува исклучителен пример за воена архитектура од своето време. Денес, тврдината е надвор од употреба и е тешко оштетена од разни уништувања во текот на историјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.omega-engineering.hr/projekt.php?idproj=79&lang=eng|title=Prevlaka Fortress|work=Omega-engineering.hr|publisher=Omega Engineering d.o.o.|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721101405/http://www.omega-engineering.hr/projekt.php?idproj=79&lang=eng|archive-date=21 July 2011|accessdate=5 November 2009}}</ref> == Градски ѕидини за време на опсадите == [[Податотека:Saracen_fleet_against_Crete.jpg|десно|мини|200x200пкс|Сараценските корсари во 867 година го опсадуваат Дубровник (ракопис на Скилица во Мадрид).]] [[Податотека:St._Blaise_-_National_Flag_of_the_Ragusan_Republic.png|десно|мини|200x200пкс|Знаме на Дубровничка Република со [[Свети Власиј]], светецот-заштитник на Дубровник.]] [[Податотека:Map_of_Ragusa.jpg|десно|мини|200x200пкс|Стара карта на Дубровничка Република, датирана од 1678 година.]] [[Податотека:Dubrovnik_shelling.jpg|десно|мини|276x276пкс|Означена штета на градската карта, од гранатирањето на Југословенската народна армија.]] === Сараценската опсада во 866–867 година === Во 866 година, голем [[Арапи|арапски]] напад по должината [[Далмација|на Далмација]] ги погодил [[Будва]] и [[Котор]], а потоа го опсадил Дубровник во 867 година. Градот се обратил кај [[Список на византиски цареви|византискиот цар]] [[Василиј I Македонецот|Василиј I]], кој одговорил со испраќање на над сто бродови.<ref name="JohnVanAntwerpFinep257">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&q=Arab%20raid%20of%20Dubrovnik&pg=RA1-PA257|title=The early medieval Balkans: a critical survey from the sixth to the late twelfth century|last=Fine|first=John Van Antwerp|publisher=[[University of Michigan Press]]|year=1991|isbn=0-472-08149-7<!--9780472081493-->|page=257}}</ref> Конечно, опсадата на Дубровник од страна на Сарацените во 866–867 година, која траела една година и 3 месеци, била прекината поради интервенцијата на Василиј I, кој испратил флота под команда на [[Никит Орифа]] во помош на градот.<ref>{{Наведена книга|title=Islam in the Balkans|last=Norris|first=H.T.|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|year=1994|isbn=1-85065-167-1}}</ref> По оваа успешна интервенција, [[Византиска морнарица|византиската морнарица]] пловела по брегот собирајќи ветувања за лојалност кон империјата од далматинските градови.<ref name="JohnVanAntwerpFinep257" /> === Венецијанската опсада во 948 година === Со слабеењето на [[Византион|Византија]], Венеција почнала да ја гледа Рагуза како соперник кој требало да биде под нејзина контрола, но обидот за освојување на градот во 948 година не успеал. Граѓаните на градот го припишувале ова на [[Свети Власиј]], кого го посвоиле за светец-заштитник на градот.<ref name="short">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=qTLSZ3ucaZMC&q=Venetian%20siege%20in%20948&pg=PA107|title=A Short History of the Yugoslav Peoples|last=Singleton|first=Frederick Bernard|publisher=Cambridge University Press|year=1985|isbn=0-521-27485-0|page=68}}</ref> === Опсадата на Немања во 1185 година === По некои територијални спорови, избувнала војна помеѓу [[Стефан Немања]], големиот кнез на Рашка, и градот Дубровник, во тоа време под [[Нормани|норманско]] [[Сизеренство|сузеренство]]. Во 1185 година, Немања го нападнал градот и го опсадил,<ref name="JohnVanAntwerpFine">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QDFVUDmAIqIC&q=Nemanja+attacked+the+city+of+Dubrovnik&pg=PA8|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|last=Fine|first=John Van Antwerp|publisher=[[University of Michigan Press]]|year=1994|isbn=0-472-08260-4|pages=8–9}}</ref> но контранападот на Рагуза ги принудил силите на Немања да се вратат. Според хрониките од Дубровник, кои се прифатени од повеќето историчари, опсадата на крајот пропаднала.<ref name="JohnVanAntwerpFine" /> Колкава помош добил Дубровник од Норманите додека ја одбивал опсадата, исто така, не било точно познато.<ref name="JohnVanAntwerpFine" /> === Венецијанската и Четвртата крстоносна војна во 1205 година === Во 1205 година, Венецијанската Република ја нападнала [[Далмација]] со силите на [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]] со што Рагуза била принудена да плаќа данок, на крајот станувајќи извор на залихи за Венеција, со што се спасила од ограбување како Задар во [[Опсада на Задар|опсадата на Задар]], која се користела како поморска база на Венеција во јужниот дел [[Јадранско Море|на Јадранското Море]].<ref name="ReferenceA">{{Наведена книга|url=http://www.flipkart.com/venice-maritime-republic-frederic-chapin/080181460x-76w3fuf6cb#previewbook|title=Venice, a Maritime Republic|last=Lane|first=Frederic Chapin|publisher=[[Johns Hopkins University Press]]|year=1973|isbn=0-8018-1460-X|page=63}}</ref> Во 14 век, по ослободувањето од венецијанската супремација, била извршена обемна работа на ѕидините за да се обезбеди слободата на републиката.<ref name="dubrovnik-guide"/> === Опсада од Стјепан Вукчиќ Косача во 1451 година === Во 1451 година, многу моќен босански регионален господар Херцег Стјепан Вукчиќ Косача го нападнал Дубровник и го опсадил градот. Претходно бил прогласен за рагузански благородник и следствено рагузанската влада го прогласила за предавник. Награда од 15.000 [[дукат]]и, палата во Дубровник вредна 2.000 дукати и годишен приход од 300 дукати била понудена на секој што ќе го убие, заедно со ветување за наследно рагузанско благородништво, што исто така помогнало да се одржи ова ветување на оној што го сторил делото. Стјепан бил толку исплашен од заканата што конечно ја прекинал опсадата.<ref name="Viator">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=v9swtfALoisC&q=Stjepan+Vuk%C4%8Di%C4%87+Kosa%C4%8Da&pg=PA388|title=Viator|last=Medieval and Renaissance Studies|publisher=University of California Press|year=1978|isbn=0-520-03608-5|pages=388–389}}</ref> === Руската опсада во 1806 година === До 1800 година, Републиката имала високо организирана мрежа од конзулати и конзуларни канцеларии во повеќе од осумдесет градови и пристаништа низ целиот свет. Во 1806 година, силите на [[Прво Француско Царство|Првото француско царство]], предводени од генералот Жак Лористон, влегле на територијата на Републиката, кршејќи ја нејзината строга неутралност и барале да им се дозволи одмор, храна и вода во градот пред да продолжат да ги преземат своите новостекнати поседи во [[Бока Которска|Которскиот Залив]]. Сепак, ова било измама бидејќи штом влегле во градот, тие продолжиле да го окупираат во име на Наполеон.{{Sfn|Vojnović|2009}} Речиси веднаш по почетокот на француската окупација, руските и црногорските трупи влегле на територијата на Рагуза и почнале да се борат против француската армија, напаѓајќи и ограбувајќи сè по патот и кулминирајќи со опсада на окупираниот град, за време на која врз него паднале 3.000 топовски ѓулиња.{{Sfn|Vojnović|2009}} Во 1808 година, маршалот Огист де Мармон ја укинал Дубровничка Република и ја споил нејзината територија со Француските [[Илирски провинции|илирски покраини]], станувајќи „Војвода од Рагуза“ (''Duc de Raguse'').<ref name="Cosic2000">{{Наведено списание|last=Ćosić|first=Stjepan|year=2000|title=Dubrovnik Under French Rule (1810–1814)|url=http://hrcak.srce.hr/file/12648|format=PDF|journal=[[Dubrovnik Annals]]|publisher=[[Croatian Academy of Sciences and Arts]]|issue=4|pages=103–142|access-date=30 September 2009|archive-date=2012-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304171710/http://hrcak.srce.hr/file/12648|url-status=dead}}</ref> === Англо-австриската опсада во 1814 година === Австрија [[Војна на Шестата коалиција|објавила војна на Франција]] во август 1813 година и до есента [[Кралска воена морнарица|Кралската морнарица]] уживала без конкуренција доминација над Јадранското Море. Работејќи заедно со австриските армии кои сега ги напаѓале илирските покраини и Северна Италија, бродовите на контраадмиралот Томас Фримантл биле во можност брзо да транспортираат британски и австриски трупи од една до друга точка, принудувајќи предавање на стратешките пристаништа едно по друго. Капетанот Вилијам Хосте со својот брод [[HMS Bacchante (1811)|HMS ''Bacchante'']] (38 топови) заедно со HMS ''Saracen'', бригада со 18 топови, пристигнал во Рагуза која веќе била под опсада од страна на рагузанските бунтовнички сили. Рагузанците, Британците и Австријците биле во можност да ја освојат царската тврдина и позициите на островот Локрум. Со влечење топови до ридот Срѓ, тие го бомбардирале градот сè додека францускиот генерал Жозеф де Монтришар не одлучи дека нема друг избор освен да се предаде, особено затоа што се соочил со уште едно востание во самиот град, бидејќи рагузанците сакале да ја обноват Републиката. Австрискиот генерал Тодор Милутиновиќ, поттикнувајќи ја личната амбиција на еден од привремените гувернери на Републиката, Бјаџо Бернардо Кабога, со ветувања за моќ и влијание (кои подоцна биле прекинати и кој починал во срам, жигосан како предавник од својот народ), успеал да го убеди дека портата кон исток треба да се држи затворена за рагузанските сили и да им се дозволи на австриските и британските сили да влезат во градот од запад, без никакви рагузански војници, откако францускиот гарнизон од 500 војници ќе се предаде, по што Австријците продолжиле да го окупираат градот.{{Sfn|Vojnović|2009}} === Опсадата на југословенската армија во 1991–1992 година === Опсадата на Дубровник ({{Langx|hr|Opsada Dubrovnika}}) е термин што ја означува битката и опсадата на градот Дубровник и околината во [[Хрватска]] како дел од [[Хрватска војна за независност|Хрватската војна за независност]]. Дубровник беше опсаден и нападнат од силите на [[Југословенска народна армија|Југословенската народна армија]] (ЈНА), кон крајот на 1991 година, а главните борби завршиле на почетокот на 1992 година, а хрватскиот контранапад конечно ја кренла опсадата и ја ослободил областа кон средината на 1992 година. Во [[Меѓународен кривичен суд за поранешна Југославија|Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија]] (МКТЈ), обвинителството тврдел дека „целта на српските сили било да ја одвојат оваа област од Хрватска и да ја припојат кон Црна Гора“.<ref name="Summary">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icty.org/x/cases/slobodan_milosevic/ind/en/mil-2ai020728e.htm|title=Investigative Summary|date=23 October 2002|publisher=[[International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia]]|accessdate=4 September 2009}}</ref> Во 1991 година, Американскиот институт на архитекти го осудил бомбардирањето на градските згради,<ref>{{Наведено списание|last=Zaknic|first=Ivan|date=November 1992|title=The Pain of Ruins: Croatian Architecture under Siege|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-architectural-education_1992-11_46_2/page/121|journal=Journal of Architectural Education|publisher=Association of Collegiate Schools of Architecture|volume=46|issue=2|page=121|doi=10.1080/10464883.1992.10734547|jstor=1425208}}</ref> а институтот за заштита на културни споменици, во соработка со [[УНЕСКО]], открил дека од 824 згради во Стариот град, 563 (или 68,33%) биле погодени од проектили за време на опсадата. Од овие 563, девет згради биле целосно уништени од еден од неколкуте големи пожари што се случиле за време на опсадата. Во 1993 година, Институтот за рехабилитација на Дубровник и УНЕСКО ги процениле вкупните трошоци за реставрација на јавни, приватни и верски згради, улици, плоштади, фонтани, бедеми, порти и мостови на 9.657.578 [[Американски долар|долари]]. До крајот на 1999 година, за реставрација биле потрошени над 7.000.000 долари.<ref name="ICTY Press release">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icty.org/sid/7948|title=Full Contents of the Dubrovnik Indictment made Public|date=2 October 2001|publisher=[[International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia]]|accessdate=4 September 2009}}</ref> Доказ за отпорноста на античките ѕидини е тоа што повеќе згради во стариот град не биле уништени за време на бомбардирањето. Всушност, античките ѕидини биле поефикасни во отпорот на современото оружје отколку современите структури во периферијата на градот.<ref>{{Наведено списание|last=Pearson, Joseph (2010)|date=2010|title=Dubrovnik's Artistic Patrimony, and its Role in War Reporting (1991)|url=http://ehq.sagepub.com/cgi/content/abstract/40/2/197|journal=European History Quarterly|volume=40|issue=2|pages=197–216|doi=10.1177/0265691410358937|access-date=30 September 2010}}</ref> == Поврзано == * [[Тврдина Ловриенац]] * [[Список на тврдини и замоци во Хрватска|Список на замоци во Хрватска]] ==Наводи== {{Reflist|colwidth=30em}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Razvoj grada kroz stoljeća II, Srednji vijek|last=Milić|first=Bruno|publisher=[[Školska knjiga]]|year=1995|isbn=953-0-31641-0|location=Zagreb|language=hr}} * {{Наведена енциклопедија|access-date=7 November 2009}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SXVSki2c_nwC|title=Croatia|last=Oliver|first=Jeanne|publisher=[[Lonely Planet]]|year=2007|isbn=978-1-74104-916-9|edition=4th}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.geographica.hr/site/public/download/project_city_walls_of_dubrovnik.pdf|title=City walls of Dubrovnik|publisher=Geographica d.o.o.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124080033/http://www.geographica.hr/site/public/download/project_city_walls_of_dubrovnik.pdf|archive-date=24 January 2021|accessdate=4 November 2009}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.diu.hr/en/sights/city_walls/|title=The city walls|work=Diu.hr|publisher=Dubrovnik International University|archive-url=https://web.archive.org/web/20100223192447/http://www.diu.hr/en/sights/city_walls/|archive-date=23 February 2010|accessdate=4 November 2009}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.sitiunescoadriatico.org/index.php?pg=2077|title=City Walls|work=Sitiunescoadriatico.org|publisher=[[Province of Ferrara]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115303/http://www.sitiunescoadriatico.org/index.php?pg=2077|archive-date=24 September 2015|accessdate=4 November 2009}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.dubrovnik-guide.net/walls.htm|title=Dubrovnik City walls|work=Dubrovnik-guide.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210172549/http://www.dubrovnik-guide.net/walls.htm|archive-date=10 February 2010|accessdate=5 November 2009}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KIhFr8klMowC|title=Croatia|last=Stewart|first=James|publisher=Cadogan Guides|year=2006|isbn=1-86011-319-2}}  * {{Наведена книга|title=Dubrovnik, A History|url=https://archive.org/details/dubrovnikhistory0000harr|last=Harris|first=Robin|publisher=Saqi Books|year=2003|isbn=0-86356-332-5}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.tzdubrovnik.hr/eng/vodic_novost.php?id=1540&id_main=1606#.UKeip2dD1pE|title=The City Harbour|work=Tzdubrovnik.hr|publisher=Dubrovnik Tourist Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223021213/http://www.tzdubrovnik.hr/eng/vodic_novost.php?id=1540&id_main=1606#.UKeip2dD1pE|archive-date=23 February 2014|accessdate=17 November 2012}} * ''Zlatno doba Dubrovnika XV. i XVI. stoljeće'', Muzejski prostor i Dubrovački muzej, Zagreb-Dubrovnik 1987. * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C|title=The early medieval Balkans: a critical survey from the sixth to the late twelfth century|last=Fine|first=John Van Antwerp|publisher=[[University of Michigan Press]]|year=1991|isbn=0-472-08149-7<!--9780472081493-->}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QDFVUDmAIqIC|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|last=Fine|first=John Van Antwerp|publisher=[[University of Michigan Press]]|year=1994|isbn=0-472-08260-4}} * {{Наведена книга|url=http://www.flipkart.com/venice-maritime-republic-frederic-chapin/080181460x-76w3fuf6cb#previewbook|title=Venice, a Maritime Republic|last=Lane|first=Frederic Chapin|publisher=[[Johns Hopkins University Press]]|year=1973|isbn=0-8018-1460-X}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=JdA0XwAACAAJ|title=Pad Dubrovnika (1797.-1806.)|last=Vojnović|first=Lujo|publisher=Fortuna|year=2009|isbn=978-953-95981-9-6}} == Надворешни врски == * [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=95 Стариот град на Дубровник&nbsp;– Центар за светско наследство на УНЕСКО] * [https://www.youtube.com/watch?v=sQegEro5Bfo Видео, Дигитална реконструкција на Дубровник од GRAIL на Универзитетот во Вашингтон] * {{In lang|hr}} [https://web.archive.org/web/20100531171805/http://www.citywallsdubrovnik.hr/hr-gradske.htm Друштво дубровнички стари&nbsp;– Градске зидин] * [https://walkindubrovnik.com/walls-of-dubrovnik/ Водич за ѕидините на Дубровник] [[Категорија:Статии со текст на хрватски]] [[Категорија:Историја на Дубровник]] g9pivuz73xrqpxgr98pnacce7j2bwbx 0 1392964 5623015 5545930 2026-09-02T14:56:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623015 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|градот во ОБласт Видин|останати значења|Дунавци (појаснување)}} {{Инфокутија Населено место | official_name = Дунавци | native_name = Дунавци | native_name_lang = bg | image_skyline = "Рождество на Пресвета Богородица" в Дунавци.jpg | image_caption = Црквата „Рождество на Пресвета Богородица“ во Дунавци | subdivision_type = [[Земји во светот|Земја]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Видин (област)|Видин]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Видин (општина)|Видин]] | timezone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset_DST = +3 | pushpin_map = Бугарија | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Местоположба на Дунавци | pushpin_mapsize = | leader_title = Градоначалник | population_demonym = | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | image_shield = | population_total = 2.413 | elevation_m = 35 | postal_code = 3730 | area_code = 09314 | coordinates = {{coord|43|55|23|N|22|49|18|E|region:BG|display=inline,title}} | leader_name = Димчо Скорчев | image_map = | map_caption = | area_total_km2 = 23.364 | population_density_km2 = auto | website = | name = | settlement_type = [[град]] | module ={{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |frame-height=300 | stroke-width=1 |shape-fill-opacity=0.2 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} }} '''Дунавци''' ({{langx|bg|Дунавци}}) — град во северозападниот дел на [[Бугарија]], дел од [[Општина Видин]] во [[Видин (област)|Видинската област]]. Сместен е во близина на реката [[Дунав]] и претставува важен сообраќаен јазол во регионот. Има 2.413 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Историја == Дунавци бил формиран во [[1949]] година со спојување на две постари села — '''Видбол''' и '''Гурково''' , а во [[1974]] година бил прогласен за [[град]]. Името го добива по реката Дунав, која тече во непосредна близина. Населбата Видбол има стара историја, поврзана со стратешката положба покрај истоимената река Видбол, која се влева во Дунав. Градот денес е мирен центар со земјоделски профил, карактеристичен за плодната Видинска низина. == Економија == Поради близината до обласниот центар [[Видин]] и неговата положба покрај главните патни и железнички правци, иако нема статус на општински центар, градот успева да го задржи економскиот развој и по [[1989]] година. Најразвиено е земјоделството, а во градот работи фабрика за сточна храна, погон за производство на колбаси, како и логистички бази на транспортни фирми и разни услужни дејности. Покрај градот поминува првокласниот државен пат I-1 ([[Софија]] – Видин), кој е дел од европскиот коридор E79 и Паневропскиот транспортен коридор 4. Населбата ја опслужуваат железничката станица „Видбол“ и стојалиштето „Синаговци-Гурково“ на главната пруга Видин – Софија. Исто така, низ градот поминуваат редовни автобуски линии кои го поврзуваат Видин со другите населени места, вклучувајќи ги Софија и [[Бургас]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.vidin.bg/ Официјално мрежно место на Општина Видин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190811033450/http://www.vidin.bg/ |date=2019-08-11 }} {{Општина Видин}} {{Дунав}} [[Категорија:Градови во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во Општина Видин]] 39oa2wvk7eivqdsvv6sdy1cdq5asf2d 0 1394250 5623177 5558702 2026-09-03T05:12:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623177 wikitext text/x-wiki '''Здружението „Ентони Пауел“''' — меѓународно [[книжевно друштво]] посветено на делата на англискиот романописец [[Ентони Пауел]] и членството било отворено за сите заинтересирани за ''„[[Танц со музиката на времето]]“'' и другите дела на Пауел. Пауел бил сметан од писатели како [[Ивлин Во|Евелин Во]] и [[Кингсли Амис]] за еден од најголемите британски романописци на 20 век, став кој бил поддржан од денешните критичари како што е [[А.Н. Вилсон]]. Тој бил наречен англиски еквивалент на [[Марсел Пруст]], а неговото дело останало предмет на широк ентузијазам кај растечкиот круг читатели. Друштвото одржувало редовни состаноци во поширокито регион на [[Лондон]], [[Велика Британија]] и во метрополитенските области на [[Њујорк (град)|Њујорк]] и [[Чикаго]], [[САД]], а поретко во [[Канада]], [[Австралија]], [[Шведска]] и [[Јапонија]]. Тие исто така издавале списание, ''„Тајни хармонии“'' и билтен, а воедно организирало двегодишни конференции и било домаќин на мрежна дискусиона група. == Позадина и цели == Здружението „Ентони Пауел“ било основано во јуни 2000 година од група научници и ентузијасти по смртта на Пауел во март истата година на 94-годишна возраст со цел да се промовира јавно добро, образование и интерес за неговиот живот и дела и било регистрирано како добротворна организација во [[Велика Британија]]. Друштвото произлегло од веб-страницата „Ентони Пауел Ресорсис“, основана во 1994 година од д-р Кит Маршал, и нејзината поврзана листа за дискусија преку е-пошта, што произлегла од интересот за Пауел, стимулиран од драматизацијата на ''„Танц на музиката на времето“'' на британската телевизија [[Channel 4|Канал 4]] во есента 1997 година и по неговата смрт. Формирањето на Друштвото било активно поздравено од неговата покојна вдовица, [[Вајолет Пауел|г-ѓа Вајолет Пауел]], и продолжило да добива поддршка и охрабрување од неговото семејство и литературни извршители, а во 2003 година здружението добило статусот на добротворна организација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anthonypowell.org/home.php|title=Anthony Powell Society|work=Anthony Powell Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20140723221007/http://www.anthonypowell.org/home.php|archive-date=23 July 2014|accessdate=15 September 2014}}</ref> Моментално, почесен секретар на групата е Пол Миликен; претседател е Робин Бајно; а претседател е Фердинанд Маунт, додека поранешни претседатели се Хју Масингберд; [[Сајмон Расел Бил|Сер Сајмон Расел Бил]]; [[Греј Говри|Лорд Говри]]. == Публикации == Друштвото објавувало квартален билтен и списание, ''„Тајни хармонии“,'' уреденувано од Стивен Вокер, а 100-тото издание на билтенот било објавено во 2025 година. Исто така, објавувале и оригинални дела, вклучувајќи водичи, конкорданци и необјавени или непечатени новинарски трудови на [[Ентони Пауел]], како и фотографски запис од колажот во „Шантри“ (куќата во Сомерсет каде што живееле Ентони Пауел и неговата сопруга Лејди Вајолет од 1952 година). == Изложби == Стогодишнината од изложбата во спомен на животот и делото на Пауел била одржана во [[Волесова збирка|Волесовата збирка]] во [[Лондон]], од ноември 2005 до февруари 2006 година<ref>{{Наведени вести|url=http://www.lrb.co.uk/v28/n02/peter-campbell/at-the-wallace-collection|title=At the Wallace Collection|last=Campbell|first=Peter|date=26 January 2006|access-date=15 September 2014|publisher=London Review of Books}}</ref>, а помали изложби биле одржани во текот на 2005 и 2006 година во [[Итонски колеџ|колеџот Итон]] ; [[Кембрички универзитет|Универзитетот Кембриџ]] ; [[Клубот на непоправливите оптимисти|клубот Гролиер]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]] и [[Џорџтаунски универзитет|Универзитетот Џорџтаун]] во [[Вашингтон]]. == Мрежна страница == Друштвото е домаќин на сеопфатна веб-страница [http://anthonypowell.org www.anthonypowell.org] која нуди биографски информации за Пауел, целосна библиографија, ресурси и референтни библиотеки, плус квизови и често поставувани прашања, а во неа се вклучени и извештаи за биеналните конференции и изложби. Покрај конференциите и состаноците што ги организирало Друштвото, членовите ширум светот, исто така, основале регионални групи и воделе локални настани. Преку листата за дискусија преку е-пошта, членовите обезбедиле помош со преводот на DeProm на почетните томови од ''[[„Танц кон музиката на времето“]]'' на холандски јазик. == Конференции == Конференции на кои се обраќале истакнати автори, критичари и научници се организирале секоја втора година. * Во 2001 година се одржала првата конференција во јавното училиште на Пауел, колеџот Итон; * Вo 2003 година се одржала втората конференција на која домаќин бил колеџот Балиол во Оксфорд, од каде што дипломирал. * Во декември 2005 година се одржала третата конференција во [[Волесова збирка|Волесовата збирка]] во [[Лондон]], домот на сликата од која ремек-делото на Пауел го добило своето име со цел да се совпадне со голема изложба по повод стогодишнината од неговото раѓање. * Во 2007 година се одржала четвртата конференција „Ентони Пауел“ на [[Батски универзитет|Универзитетот во Бат]], [[Велика Британија]]. * Во септември 2009 година се одржала петтата конференција во [[Вашингтон]]. * Во септември 2011 година се одржала шестата конференција во Морнаричкиот и воен клуб („Влез и излез“) во [[Лондон]]. * Од 27 до 28 семптември 2013 година се одржала седмата конференција во [[Итонски колеџ|колеџот Итон]] * Во октомври 2014 година се одржала осмата конференција во [[Фондација Џорџо Чини|Фондацијата Џорџо Чини]], [[Венеција]]. * Во април 2016 година се одржала деветата конференција во[[Јорк]]. * Од 31 август до 2 септември 2018 година се одржала во [[Мертон|колеџот Мертон]], [[Оксфорд]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.anthonypowell.org Официјална мрежна страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061206091246/http://www.anthonypowell.org.uk/dance/dancesum.htm |date=2006-12-06 }} [[Категорија:Книжевни друштва]] o1xc78z6ffghgb7dm1ynyzoh3onuquc 0 1395209 5623154 5622796 2026-09-02T22:32:03Z BT405 9277 /* Список на учесници */ 5623154 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=11 мај 2027|semi2=13 мај 2027|final=15 мај 2027|host=Бургас <br> {{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=23 <small>(заклучно со {{TODAY}})</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=Eurovision Song Contest 2027 logo.svg |director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]|venue=„Арена Бургас“|edition=2027|website=https://www.eurovision.tv|url=www.eurovision.tv|slogan=United by Music - Обединети од музика}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бургас]], [[Бугарија]], после победата на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „[[:en:Bangaranga|Бангаранга]]“ <small>(англиски)</small> на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Натпреварот ќе се одржи на 11, 13 и 15 [[мај]] [[2027]] година. == Местоположба == Ова ќе биде прво издание на натпреварот чиј домаќин е Бугарија и втор евровизиски настан одржан во земјата, по [[Детска Евровизија|Детскиот избор за песна на Евровизија во 2015]] година во [[Софија]]. Избраната локација за натпреварот е „Арена Бургас“ со капацитет од 15.000 седишта, која служи како простор за спортски и концертни настани во затворен простор. ===== Градови што изразиле интерес за домаќинство на натпреварот: ===== {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Местоположба на бугарските градови што изразиле интерес. Градот домаќин е означен со сина боја, а второпласираниот со зелена. |places= | label1='''[[Бургас]]'''|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Blue pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Green pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Red pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Red pog.svg }} {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Капацитет |- style="background:#90D5FF" !scope="row" style="background:#90D5FF" |Бургас |Арена Бургас |15.000<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- ! colspan="3" |Второ место |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |Софија |Арена Софија |17.906<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- ! colspan="3" |Останати дисквалификувани кандидати |-style="background:#F4B8B8" !scope="row" style="background:#F4B8B8"|Варна |Конгресна сала |6.000<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |-style="background:#F4B8B8" !scope="row" style="background:#F4B8B8"|Пловдив |Колодрума |7.500<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} Правилникот за организирање на натпреварот се состои од 200 страници. Правилата бараат салата да биде климатизирана и да има капацитет од 7.000 до 10.000 гледачи. Тоа е бројот на седишта што треба да останат достапни по поставувањето на сцената и сите дополнителни простори поврзани со неа. Местото треба да се наоѓа во близина на меѓународен аеродром и да располага со доволен број хотелски капацитети за сместување. Исто така, треба да обезбеди доволно слободен простор за голем прес-центар, простории за артистите и нивните тимови. === Трошоци === Бугарската влада најавила дека планира да го финансира Изборот за песна на Евровизија 2027 година од државниот буџет. Формирана е меѓуинституционална работна група предводена од вицепремиерот Иво Христов за поддршка на подготовките за натпреварот. Христов очекува трошоците за организирање на Евровизија 2027 во Бугарија да изнесуваат помеѓу 20 и 30 милиони евра. == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата на {{TODAY}}, 23 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Наводи |- |{{Esc|Австралија}} |SBS | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/09/01/australia-sbs-eurovision-2027-participation/|title=🇦🇺 Australia: SBS Confirms Eurovision 2027 Participation|last=Granger|first=Anthony|date=2026-09-01|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-09-01}}</ref> |- |{{Esc|Австрија}} |ORF | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/28/austria-begins-search-for-eurovision-2027-representative/|title=🇦🇹 Austria: Begins Search for Eurovision 2027 Representative|last=Shepherd|first=Em|date=2026-07-28|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-29}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Албанија}} | RTSH ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | декември 2026 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/08/04/albania-applications-festivali-i-kenges-open-in-september/}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC |style="background:#DDDEFC" | 2026 | |[[Англиски јазик|англиски]], [[Француски јазик|француски]] | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Латвија}} |LSM ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 06. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/24/latvia-eurovision-2027-participation/|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-25}}</ref> |- |{{Esc|Литванија}} |LRT | | | | |<ref>{{Наведено списание|date=2026-08-11|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1368898426|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Малта}} |PBS | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206240/malta-pbs-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Malta: PBS confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-08-14|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-08-14}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- |{{Esc|Полска}} |TVP | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eska.pl/rozrywka/gwiazdy/tylko-u-nas-polska-potwierdza-udzial-w-eurowizji-2027-znamy-decyzje-tvp-aa-Dv3T-9sWV-GvKX.html|title=Tylko u nas! Polska potwierdza udział w Eurowizji 2027. Znamy decyzję TVP|work=www.eska.pl|language=pl|accessdate=2026-08-27}}</ref> |- |{{Esc|Романија}} |TVR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvr.ro/ca-al-tvr-a-aprobat-participarea-romaniei-la-eurovision-song-contest-2027_55716.html}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 6. март 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |- |scope="row" |{{Esc|Шведска}} |SVT !colspan="4" style="background:#DDDEFC" |март 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/08/melodifestivalen-2027-svt-unveils-the-rules-for-swedens-eurovision-selection/|title="Melodifestivalen 2027: SVT Unveils the Rules for Sweden's Eurovision Selection"}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Кипар}}– Во јули 2026 година, CyBC објави дека усвоил нова политика за учество во сите три музички натпревари на European Broadcasting Union, вклучувајќи го и Изборот за песна на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/19/cyprus-cybc-commits-participating-in-all-three-music-eurovision-contests/|title=🇨🇾 Cyprus: CyBC Commits to Participating in all Three Music Eurovision Contests|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-19|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-08-27}}</ref>. Официјалната потврда за учеството во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Андора}}<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/06/andorra-eurovision-2027/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-06|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-13}}</ref>, '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref>, '''{{Esc|Монако}}<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/14/tvmonaco-has-not-yet-considered-eurovision-2027-participation/|title=🇲🇨 Monaco: TVMonaco Has Not Yet Considered Eurovision 2027 Participation|last=Granger|first=Anthony|date=2026-06-14|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-21}}</ref> и '''{{Esc|Словачка}} ==== Останати држави кои сеуште не се изјасниле: ==== '''{{Esc|Азербејџан}}''', '''{{Esc|Белгија}}''', '''{{Esc|Грузија}}''', '''{{Esc|Естонија}}''', '''{{Esc|Малта}}''', '''{{Esc|Молдавија}}''', '''{{Esc|Португалија}}''', '''{{Esc|Турција}}'','' {{Esc|Франција}}''', '''{{Esc|Хрватска}}''', '''{{Esc|Чешка}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. На 1 септември 2026 беше потврдено нивно учество. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. ==== Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: ==== {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. Официјална одлука треба да биде донесена. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– На 24 август 2026 година, AVROTROS објави дека нема да се врати на натпреварот во 2027 година, истакнувајќи дека континуираното учество на Израел го нарушува неутралниот карактер на настанот. NPO, чадор-организацијата на холандскиот јавен радиодифузен систем, разгледува дали ќе учествува во разговори за учество преку друг радиодифузер. Omroep Max изрази подготвеност да го преземе учеството на Холандија на натпреварот доколку NPO обезбеди финансиска поддршка, но подоцна се откажа од својот интерес. BNNVARA, EO, KRO-NCRV и PowNed, исто така, ја отфрлија можноста за учество. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == Изборот за песна на Евровизија 2027 година ќе биде во продукција на бугарскиот национален сервисер БНТ. Во јули 2026 година, бугарската влада усвои акциски план за организација на натпреварот. Според планот, извршниот продуцент и креативниот директор треба да бидат назначени до 30 август, а договорот со избраната арена да се потпише до 10 септември, со тоа што просторот ќе биде ставен на располагање до крајот на истиот месец. Предлог-буџетот треба да биде подготвен до 10 октомври, додека креативниот концепт и визуелниот идентитет треба да се комплетираат до 15 декември. Изборот на водителите и сценаристите е предвиден за периодот меѓу ноември 2026 и април 2027 година, а изградбата на сцената и техничките проби ќе се одвиваат од средината на март до крајот на април. Евровизиското село ќе работи од 13 април до 31 мај, додека враќањето на арената во нејзината редовна намена е планирано за периодот меѓу 18 и 24 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/23158481|title=Вижте всички важни дати за "Евровизия"|work=www.24chasa.bg|language=en|accessdate=2026-08-13}}</ref> === '''Систем на гласање и структура на натпреварот''' === На 12 август 2026 година, ЕБУ објави прелиминарен преглед на правилата за изданието во 2027 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/newsroom/release/eurovision-song-contest-updates-rules-for-2027/|title=Eurovision Song Contest updates rules for 2027|date=2026-08-12|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-08-13}}</ref>. Меѓу најважните промени е тоа што телевизијата на земјата победничка автоматски ја губи можноста да го организира следниот натпревар доколку „вооружен конфликт, чувствителна геополитичка ситуација или каков било друг настан сериозно ја загрозува безбедноста или стабилноста на земјата или нејзиниот регион“. Воведени се и дополнителни мерки за ограничување на прекумерното користење на однапред снимени придружни вокали. Покрај тоа, изведувачите мора да имаат наполнето најмалку 18 години на денот на нивната прва проба, за разлика од досегашното правило за минимум 16 години кое важеше од [[Евровизија 1990|1990 година]]. На крајот, во зависност од конечното одобрение, победниците во полуфиналињата ќе се одлучуваат или целосно со гласање од публиката, или со комбинација од жиро и публика во сооднос кој дополнето ќе се дефинира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/newsroom/rules-of-the-contest/|title=Rules of the Eurovision Song Contest|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-08-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/08/12/eurovision-2027-ebu-updates-contest-rules/|title=Eurovision 2027: EBU Updates Contest Rules|last=Farren|first=Neil|date=2026-08-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-08-13}}</ref> === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери на 11 и 13 мај, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Австралија}} | | | | | |- |{{Esc|Австрија}} | | | | | |- |{{Esc|Албанија}} | | | | | |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Израел}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Латвија}} | | | | | |- |{{Esc|Литванија}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Малта}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- |{{Esc|Полска}} | | | | | |- |{{Esc|Романија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |- |{{Esc|Шведска}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи на 15 мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Австриска музика]] [[Категорија:Музиката во 2026 година]] daw4t0mjxn6oiaya0hp4gtw901vl65o 0 1396898 5623125 5578577 2026-09-02T19:39:40Z Carshalton 30527 /* Норвешка - Сенегал */ 5623125 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група И''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]], [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]], [[Фудбалска репрезентација на Ирак|Ирак]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | И1 || style=white-space:nowrap | {{fb|FRA}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Д|групата Д во УЕФА квалификациите]] || 13 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | И2 || style=white-space:nowrap | {{fb|SEN}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Б|групата Б]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value="4.1" | 19 || |- | И3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRQ}} || 4 || [[АФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 2]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || 58 || |- | И4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NOR}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="7.3" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]) || 29 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Франција - Сенегал=== <section begin=I1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Сенегал|Франција - Сенегал]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26h |pattern_so = _liverpool0405h |leftarm = 1F14DE |body = 1F14DE |rightarm = 1F14DE |shorts = FFFFFF |socks = FF0000 |title = Франција<ref name="FRA-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12499/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – France v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26h |pattern_b = _sen26h |pattern_ra = _sen26h |pattern_sh = _sen26A |pattern_so = _sen26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 00924f |socks = FFFFFF |title = Сенегал<ref name="FRA-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелиен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |AM ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|80}} |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12''' ||[[Бредли Баркола]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''24''' ||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SEN 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Едуар Менди]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''3''' ||[[Калиду Кулибали]] {{Капитен}} |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] || || {{suboff|88}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]] || || {{suboff|83}} |- |RF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{suboff|83}} |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''21'''||[[Хабиб Диара]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''13'''||[[Илман Ндиај]] || || {{subon|83}} |- |FW ||'''9'''||[[Бамба Диенг]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''6'''||[[Пате Сис]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мајкл Олисе]] (Франција)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакриндис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Ирак - Норвешка=== <section begin=I2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Ирак - Норвешка|Ирак - Норвешка]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _iraq26h |pattern_b = _iraq26h |pattern_ra = _iraq26h |pattern_sh = _iraq26h |pattern_so = _blacktopl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Ирак<ref name="IRQ-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12497/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – Iraq v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h3 |pattern_so = |leftarm = BA0003 |body = BA0003 |rightarm = BA0003 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Норвешка<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Џалал Хасан]] {{Капитен}} |- |RB ||'''3''' ||[[Хусеин Али (фудбалер 2002)|Хусеин Али]] || || {{suboff|73}} |- |CB ||'''4''' ||[[Заид Тахсин]] || {{yel|86}} |- |CB ||'''5''' ||[[Акам Хашим]] |- |LB ||'''23'''||[[Мерхас Доски]] |- |RM ||'''8''' ||[[Ибрахим Бајеш]] || || {{suboff|78}} |- |CM ||'''24'''||[[Заид Исмаил]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''16'''||[[Амир Ал-Амари]] |- |LM ||'''17'''||[[Али Џасим]] || || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајмен Хусеин]] |- |CF ||'''9''' ||[[Али Ал-Хамади]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21''' ||[[Марко Фарџи]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''14''' ||[[Зидан Икбал]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''25''' ||[[Мустафа Саадун]] || || {{subon|73}} |- |MF ||'''11''' ||[[Ахмед Касем]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''10''' ||[[Моханад Али]] || || {{subon|78}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|AUS}} [[Греам Арнолд]] |} |valign="top"|[[File:IRQ-NOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|73}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|73}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|73}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''18''' ||[[Кристијан Торствет]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''21''' ||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''22''' ||[[Оскар Боб]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|GAB}} Борис Дицога <br />{{flagsport|GAB}} Амос Абеињ Ндонг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел Фарик <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Ирак=== <section begin=I3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Ирак|Франција - Ирак]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ===Норвешка - Сенегал=== <section begin=I4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Сенегал|Норвешка - Сенегал]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ===Норвешка - Франција=== <section begin=I5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Франција|Норвешка - Франција]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ===Сенегал - Ирак=== <section begin=I6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Сенегал - Ирак|Сенегал - Ирак]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|И]] {{Светско првенство во фудбал 2026}} ndet7pe5gstq5jmf8xxuzm7j5wjqldl 0 1396903 5623170 5584087 2026-09-03T03:08:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623170 wikitext text/x-wiki {{Политика на Обединетото Кралство}}'''Предлог-законите и актите за кралско наследување''' — закони или предложени законски одредби со кои се одредувала правната линија на наследување на [[Монархија на Обединетото Кралство|монархијата на Обединетото Кралство]]. [[Наследство на британскиот престол|Законот за наследување на круната]] бил предложен закон во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], презентиран како закон на приватни пратеници или како владин закон, презентиран во [[Долниот дом на Обединетото Кралство|Долниот дом]] или [[Дом на лордовите|Домот на лордовите]], кој имал за цел да ги измени законите за наследување на монархијата во Обединетото Кралство. Круната била корпоративна самостојна единица што претставувала правно олицетворение на [[Извршна власт|извршната]], [[Законодавна власт|законодавната]] или [[Судска власт|судската]] власт и која еволуирала како одвојување на буквалната круна и имот на [[Национална држава|националната држава]] од личноста и личниот имот на монархот, во чиј контекст, не требало да се меша со никаква физичка круна. Претставува предложен закон што го разгледувал [[Законодавна власт|законодавното тело]], а предлог-законот не бил закон сè додека не биде усвоен од законодавното тело и, во повеќето случаи, одобрен од [[Извршна власт|извршната власт]], [[Таен совет на Обединетото Кралство|Тајниот совет]] и монархот со [[кралска согласност]], а откако ќе станел закон се нарекувал „[[Закон на Парламентот|закон]]“ или „[[Закон|статут]]“. == Позадина на законите за наследување == Бројни закони и акти за наследување биле користени за утврдување на наследниците и потенцијалните наследници на престолот, за време на владеењето на актуелниот монарх, а особено пред, за време и по промените помеѓу [[Тјудори|Тјудорите]], [[Стјуартска династија|Стјуартовите]], [[Куќата на Хановер|Хановерјанците]] и [[Династијата Саксо-Кобург и Гота|Саксобурготските и Готски]] до сегашните [[House of Windsor|Виндзори]], од кои сите барале измени и дополнувања на претходното законодавство за наследување за да се прилагодат на околностите од тоа време. Историски гледано, а и во моментов, законодавството за изменување на законите за наследување генерално барало измени на неколку историски акти, оценети како релевантни за прашањата за наследување од тоа време. * [[Повелба за правата од 1689 година|Повелбата за правата од 1688 година]] и [[Закон за крунисување заклетва од 1688 година|Законот за крунисување на заклетвата од 1688 година]], * [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1700 година]], * Законот за [[Акти на Унијата од 1707 година|Унијата со Шкотска од 1706 година]], [[Закон за натурализација на Софија од 1705 година|Законот за натурализација на Софија од 1705 година]] и [[Закон за пречесност на принцезата Софија од 1711 година|Законот за првенство на принцезата Софија од 1711 година]], * [[Закон за кралски бракови од 1772 година|Законот за кралски бракови од 1772 година]], * [[Acts of Union 1800|Законот за Унијата со Ирска од 1800 година]], * [[Закон за декларација за пристапување од 1910 година|Законот за декларација за пристапување од 1910 година]], * [[Регентски закони|Законот за регентство од 1937 година]]. Законот за регентство од 1937 година стапил на законодавно ниво како последица на абдикацијата на кралот Едвард VIII и како такво минливо наследување на неговиот брат Алберт, војводата од Јорк (кралот Џорџ VI) во 1937 година, кој бил наследен од неговата ќерка[[Елизабета II|, кралицата Елизабета II]] во 1952 година. == Законодавни процедури за предлог-закони == [[Податотека:Legislative_procedure_uk.svg|десно|мини|316x316пкс|Претставување на законодавната постапка.]] Претходна законодавна проверка, односно зеднички комитет од двата дома го разгледувал законот и гласал за амандманите што владата можела да ги прифати или отфрли, а во подоцнежните фази извештаите биле влијателни бидејќи отфрлените препораки на комитетот се обновувале за да се гласа за нив. [[Податотека:Number-1_(dark_green).svg|25x25пкс]]Прво читање: Не се гласало, бил презентиран Предлог-законот, печатен, а кај предлог-законите на приватните пратеници, се одредил датум за второ читање. [[Податотека:Number-2_(dark_green).svg|25x25пкс]]Второ читање: По дебатата за општите принципи на законот следувало гласање. Фаза на комитет: Комитетот ја разгледувал секоја клаузула од законот и можел да внесува измени. Фаза на извештај: Можност за измена на законот, а клаузите за кои биле поднесени амандмани биле разгледувани од домот. [[Податотека:Number-3_(dark_green).svg|25x25пкс]]Трето читање: Дебата за конечниот текст како што бил изменет во Лордскиот дом и во оваа фаза можело да се поднесат дополнителни амандмани. Усвојување: Потоа, законот се испраќал до другиот Дом кој можел да го измени. [[Податотека:NYCS-bull-trans-1.svg|25x25пкс]]Прво читање: ''Исти процедури'' [[Податотека:NYCS-bull-trans-2.svg|25x25пкс]]Второ читање: ''Исти процедури'' Фаза на комитет: ''Исти процедури'' Фаза на извештај: ''Исти процедури'' [[Податотека:NYCS-bull-trans-3.svg|25x25пкс]]Трето читање: ''Исти процедури'' Усвојување: Потоа законот се враќал во првобитниот состав на Претставничкиот дом. Предзаконодавна проверка за да се разгледаат сите амандмани. Потоа, законот се обработувал за кралска согласност, а доколку бил усвоен, станувал закон. {| class="wikitable" width="100%" ![[Податотека:BBC_Parliament_2021_logo.svg|50x50пкс]] ! [https://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/bbc_parliament/2290085.stm Создавање нов закон]{{Фатирање|1em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2290403.stm Видови сметки]{{Фатирање|1.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2295875.stm Постапка за фактурирање]{{Фатирање|1.5em}}[https://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/bbc_parliament/2297381.stm Прво читање]{{Фатирање|1.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2298827.stm Второ читање]{{Фатирање|1.5em}}[https://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/bbc_parliament/2298941.stm Фаза на комитетот за општини]{{Фатирање|.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2300537.stm Фаза на комитетот на лордовите]{{Фатирање|.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2300667.stm Фаза на извештај]{{Фатирање|.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2306475.stm Трето читање]{{Фатирање|.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2306571.stm Премин низ другата куќа]{{Фатирање|.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2327561.stm Кралска согласност]{{Фатирање|.5em}}[https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/2306919.stm Делегирано законодавство] ![[Податотека:BBC_Parliament_2021_logo.svg|50x50пкс]] |- |} == Современи закони и акти за наследување == === Елизабета II === Законот за наследување на круната од 2004 година бил закон на британски приватен пратеник, чија цел била да се реформира начинот на наследување на [[Монархија на Обединетото Кралство|британската монархија]]. Законот бил објавен на 9 декември 2004 година во [[Дом на лордовите|Домот на лордовите]] од страна на [[Лабуристичка партија (Обединето Кралство)|лабуристичкиот]] колега [[Алф Дабс, Барон Дабс|лорд Дабс]], а на 14 јануари 2005 година бил повлечен од негова страна откако Владата изјавила дека ќе го блокира Законот. Најнепосредниот ефект од усвојувањето и стапувањето во сила на Законот ќе било поместувањето на [[Ана (кралска принцеза)|принцезата Ана]] од нејзината тогашна деветта позиција на линијата на наследување на британскиот престол на четвртата и така заменувајќи го [[Ендрју Маунтбатен-Виндзор|принцот Ендру, војводата од Јорк]]. Законот се потпирал на препораките на Комисијата за иднината на монархијата на [[Фабијанско друштво|Фабијанското друштво]], која поднела извештај во 2003 година. На 18 јануари 2011 година во [[Долниот дом на Обединетото Кралство|Долниот дом]] бил поднесен Законот за наследување на круната од 2011 од страна на [[Британски пратеник|пратеникот]] [[Лабуристичка партија (Обединето Кралство)|од Лабуристичката партија]] [[Кит Ваз]] според [[Правило од десет минути|Правилото од десет минути]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://services.parliament.uk/calendar/2011/01/18/events.html|title=Parliamentary Calendar: Tuesday 18 January 2011|accessdate=2011-01-18|archive-date=2010-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101108162902/http://services.parliament.uk/calendar/2011/01/18/events.html|url-status=dead}}</ref> кој има за цел да „отстрани каква било разлика меѓу половите при одредувањето на наследувањето на тронот“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thisisleicestershire.co.uk/news/MP-wants-right-royal-debate/article-3102997-detail/article.html|title=Should the heir to the throne be the first-born regardless of gender?|date=2011-01-17|accessdate=2011-01-18}}</ref> со замена на сегашниот систем на [[Првородство|машко првородство]] при наследувањето на [[Монархија на Обединетото Кралство|тронот на Обединетото Кралство]] со [[Првородство|апсолутна сродна првородство]]. Законот за наследување на круната од 2011 требал да го добие своето [[Reading (legislature)|второ читање]] на 9 септември, но второто читање не се одржало на тој датум и наместо тоа било презакажано за 25 ноември 2011 година, а на 28 октомври 2011 година, [[Шеф на влада|шефовите на владите]] на 16-те [[Крунска земја на Комонвелтот|кралства на Комонвелтот]] кои ја делеле [[Елизабета II]] како [[Шеф на држава|шеф на државата]] објавијале дека таквата промена во законот наскоро ќе се спроведе во сите 16 независни нации, вклучувајќи го и Обединетото Кралство. [[Премиер на Обединетото Кралство|Премиерот]] [[Дејвид Камерон]] изјави дека со [[Закони на Парламентот во Обединетото Кралство|Закон на Парламентот]] ќе се изменел [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], Законот за кралски бракови од 1772 година и [[Повелба за правата од 1689 година|Повелбата за права од 1689 година]] со цел да се воспостави апсолутно сродно примогенитура за потомците на [[Чарлс III|Чарлс, принцот од Велс]],<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-15492607|title=Girls equal in British throne succession|date=2011-10-28|work=BBC News|access-date=2011-10-28}}</ref> а објавата во декември 2012 година дека [[Катерина (принцеза од Велс)|војвотката од Кембриџ]] го очекувала своето прво дете довело до објавување на нов, владино спонзориран [[Закон за наследување на круната од 2012 година|Закон за наследување на круната]]. [[Закон за наследување на круната од 2013 година|Законот за наследување на круната од 2013 година]] — закон во Обединетото Кралство, објавен на 13 декември 2012 година кој имал за цел да ги изменил законите за наследување на британскиот престол<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://services.parliament.uk/bills/2012-13/successiontothecrown.html|title=Succession to the Crown Act - Parliamentary Bills - UK Parliament}}</ref> и добил кралска согласност на 25 април 2013 година. Познат како [[Пертски договор]], одржан на 28 октомври 2011 година, на состанокот на шефовите на влади на Комонвелтот во [[Перт]], Западна Австралија, каде шефовите на влади на 16 кралства на Комонвелтот, кои ја делеле кралицата Елизабета II како шеф на државата, објавиле дека ќе воведат закон за ставање крај на приматот на машките деца над женските деца во наследувањето на круната<ref name="bbcgirlsequal">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-15492607|title=Girls equal in British throne succession|date=28 October 2011|access-date=28 October 2011|publisher=BBC}}</ref> кој го ставил во сила во Обединетото Кралство договорот меѓу шефовите на владите. Аргументот за промена на законот за наследување можел да се наведе едноставно, Законот, каков што беше, се сметаше за дискриминаторски кон жените и [[Римокатоличка црква|католиците]], а владата на тоа изјавила дека се спротивставувала [[Дискриминација|на дискриминацијата]] во сите форми, вклучително и кон католиците, но сепак, бројните обиди за промена на наследувањето за отстранување на ваквите клаузули преку [[Закони на приватен член|закони на приватниот член]] не биле успешни, па затоа Владата донела сопствено законодавство за ова прашање. Следствено, за да го промени законот, владата побарала и добила согласност од 15 земји од Комонвелтот кои ја имале кралицата за [[Шеф на држава|шеф на државата]], според преамбулата на [[Статут на Вестминстер од 1931 година|Статутот на Вестминстер од 1931 година]], а измената на старото законодавство фундаментално за британскиот устав покренало дополнителни прашања за природата на [[Црква на Англија|воспоставената црква]] и Унијата меѓу [[Англија]] и [[Шкотска]]. == Историски закони и акти за наследување == ===Хенри VIII=== {{Multiple images | direction = horizontal | image1 = Henry VIII of England, by Hans Holbein.jpg | caption1 = [[Хенри VIII од Англија|Хенри VIII]] | image3 = Anne boleyn.jpg | caption3 = [[Ана Болејн]] | image5 = Hans Holbein the Younger (workshop of) - Jane Seymour (Mauritshuis).jpg | caption5 = [[Џејн Симор]] | image2 = Elizabeth I when a Princess.jpg | caption2 = [[Елизабета I]] | image4 = Mary I by Master John.png | caption4 = [[Мери I од Англија|Мери I]] | image6 = Edward VI of England c. 1546.jpg | caption6 = [[Едвард VI од Англија|Едвард VI]] | perrow = 2 | width = | total_width = 180 }} Сите 3 закони за наследување биле создадени со цел да се утврдат наследниците на [[Хенри VIII]], како последица на неговите [[Сопруги на Хенри VIII|сопруги]], околности кои предизвикале дополнително законодавство, а како одговор на неговата [[Англиска реформација|екскомуникација]], дека ''царската круна'' на Хенри била намалена од „неразумните и немилосрдни узурпации и барања“ на папата, [[Закони за врховенството|Законот за врховност]] од 1534 година прогласил дека кралот бил „единствениот врховен поглавар на Земјата на Англиканската црква“, а [[Закон за предавства од 1534 година|Законот за предавства од 1534 година]] го направил велепредавство, [[Смртна казна|казниво со смрт]], одбивањето да се признае кралот како таков. На 23 март 1534 година, Парламентот го усвоил [[Прво право на наследство|Првиот закон за наследување]] со кој наследувањето на англиската круна им било доделено на децата на кралот Хенри VIII и Ана Болејн што ефикасно ја поставило [[Елизабета I|принцезата Елизабета]] (подоцна Елизабета I) прва на редот за тронот, прогласувајќи ја [[Марија I|принцезата Мери]] (подоцна Мери I) за нелегитимна. Исто така, било прогласено дека доколку им било наложено, поданиците требале да се заколнат дека ќе го признаат овој закон, како и превласта на кралот, а луѓето кои одбиле да ја положат заклетвата, вклучувајќи го и [[Томас Мор|Сер Томас Мор]], биле обвинети за предавство. [[Second Succession Act|Вториот закон за наследување]] од владеењето [[Хенри VIII|на Хенри VIII]] бил донесен во јуни 1536 година, со што и [[Марија I|Мери]] и [[Елизабета I|Елизабета]] биле отстранети од линијата на наследување, а законов следел по погубувањето на [[Ана Болејн]] и го заменил [[Прво право на наследство|Првиот закон за наследување]] и сега ја прогласил и Елизабета за нелегитимна, а како резултат на тоа, Хенри останал без легитимен наследник кој требал да го наследи тронот сè додека во октомври 1537 година не се родил неговиот син [[Едвард VI|принцот Едвард]]. Во јули 1543 година, Парламентот го донел [[Закон за трето наследување|Третиот закон за наследување]] со кој бил поништен првиот закон за наследување од 1534 година и вториот закон за наследување од 1536 година. Овој трет закон, кој добил кралска согласност при затворањето на Парламентот во февруари 1544 година, ја утврдил новата линија на наследување: најпрво синот од бракот со [[Џејн Симор]], [[Едвард VI|принцот Едвард]] (подоцна Едвард VI) и сите негови можни потомци на тој син, потоа евентуален син што Хенри VIII би можел да го има со со [[Катерина Пар]] и можните потомци на тој син, потоа децата од браковите по кралицата Катерина, доколку ги имала, па Марија и нејзините можни потомци и на крај Елизабета. === Вилијам и Мери === [[Податотека:William_II,_Prince_of_Orange_and_Mary_Henrietta_Stuart,_by_Gerard_van_Honthorst.jpg|мини|221x221пкс|[[Марија II|Мери II]] и [[Вилијам III]]]] Историскиот преседан на претходните акти за наследување обично ги одредувал подоцнежните прашања за наследување, а постоеле неколку настани во историјата на кралските наследувања што покажале зошто актите за наследување биле неопходни во времето на нивното создавање. [[Повелба за правата од 1689 година|Повелбата за правата од 1688 година]] произлегла како последица на околностите по [[Англиска реставрација|Реставрацијата на монархијата]] во 1660 година и наследувањата на [[Вилијам III]] и [[Марија II|Мери II]], кои станале регенти во замена за прифаќањето на оваа Повелба за правата и новиот [[Закон за крунисување заклетва од 1688 година|Закон за крунисување од 1688 година]] (1 тестамент и март. околу 6), од [[Конвенциски парламент (Англија)|Конвенцискиот парламент]]. Повелбата за правата ја ограничила кралската власт и ја воспоставила [[Закон за признавање на круната и парламентот од 1689 година|супремацијата на Парламентот]] и воедно законот ја утврдил фреквенцијата на парламентите, слободата на говорот во парламентот, дебатите или постапките што не требале да се доведуваат во прашање надвор од парламентот, а исто така, особено утврдил дека; „без парламентарна согласност, кралот не може“ да суспендира или да донесува закони, да ги зголемува даноците по прерогатив или да формира постојана војска во мирно време. Законот за заклетва го повторил преседанот дека „Според законот и древната употреба на ова царство“ монарсите на Англија полагале свечена [[Крунисување|крунисувачка]] заклетва со цел да ги одржуваат законските закони и обичаи на земјата и на нејзините жители и со тоа се воспоставила нова крунисувачка заклетва што требала да ја положат идните монарси. Оваа заклетва била различна од традиционалната крунисувачка заклетва која ги признавала законите како дар од кралот, додека новата заклетва на Законот барала кралот да владее според законот договорен во парламентот. === Едвард VIII === [[Податотека:Bundesarchiv_Bild_102-13538,_Edward_Herzog_von_Windsor.jpg|мини|237x237пкс|Кралот Едвард VIII]] Законот за декларација за абдикација на Неговото Височество од 1936 година бил Законот на [[Парламент на Обединетото Кралство|Британскиот парламент]] со кој се признала и ратификувала абдикацијата на [[Едвард VIII]] од тронот на Обединетото Кралство и териториите на Британскиот Комонвелт, и воедно му го предала наследството на неговиот брат, принцот Алберт, војводата од Јорк (кој станал крал [[Џорџ VI]]). Законот, исто така, ги исклучил сите можни идни потомци на Едвард од линијата на наследување, по што [[Едвард VIII]] [[Абдикација|абдицирал]] за да се ожени со својата љубовница, [[Волис Симпсон]], откако се соочил со противење од владите на Обединетото Кралство и британските територии, но иако потпишал декларација за абдикација претходниот ден на 10 декември 1936 година, сепак тој сè уште бил крал сè додека не дал кралска согласност за овој Закон, што се случило на 11 декември и така законот бил усвоен низ Домовите на Парламентот за еден ден, без амандмани. == Поврзано == * [[Мерки на Англиканската црква]], кои имаат иста сила и ефект како и актите на Парламентот. * [[Линија на наследување на британскиот престол]] * ''[[Статутите на Халсбери]]'' – стандардно дело на авторитет за законодавниот дом во Англија и Велс == Наводи == {{Наводи|colwidth=30em}} == Надворешни врски == * [http://avalon.law.yale.edu/17th_century/england.asp Текст на Повелбата за права] * [http://www.parliament.uk/archives Парламентарните архиви] — го чуваат оригиналот на овој историски запис * [https://publications.parliament.uk/pa/ld200405/ldbills/011/05011.1-i.html Вистинскиот текст на Законот за наследување на круната] * [https://web.archive.org/web/20050123221410/http://politics.guardian.co.uk/print/0,3858,5082405-107973,00.html Статија во ''„Гардијан“'' за Законот за наследување на круната] * [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,542-1396885,00.html Уреднички текст во ''„Тајмс“'' во поддршка на предлозите од Законот за наследување на круната]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=January 2025}} * [https://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/4175509.stm Статија ''на BBC News'' за повлекувањето на Законот за наследување на круната] [[Категорија:Историја на човековите права]] [[Категорија:Повелби]] [[Категорија:Британска монархија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] ofmvymzg4m50loukgi22rkablzv5rau 0 1397017 5623051 5581349 2026-09-02T16:14:13Z Carshalton 30527 5623051 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група К''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]], [[Фудбалска репрезентација на ДР Конго|ДР Конго]], [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] и [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]]. Натпреварите се одиграле од 17 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | К1 || style=white-space:nowrap | {{fb|POR}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ф|групата Ф во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1966|1966]]) || data-sort-value="1.0" | 6 || |- | К2 || style=white-space:nowrap | {{fb|COD}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 1]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || data-sort-value="4.1" | 56 || |- | К3 || style=white-space:nowrap | {{fb|UZB}} || 3 || [[АФК]] || Второ место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="4.1" | — || 50 || |- | К4 || style=white-space:nowrap | {{fb|COL}} || 2 || [[КОНМЕБОЛ]] || 3. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="7.3" | 13 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Португалија - ДР Конго=== <section begin=K1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - ДР Конго|Португалија - ДР Конго]] |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12511/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group K – Portugal v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 17, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = {{nowrap|ДР Конго}}<ref name="POR-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] |- |CB ||'''4''' ||[[Томаш Араужо]] || {{yel|90+2}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|13}} || {{suboff|46}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|72}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || {{yel|88}} || {{subon|72}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамош]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-COD 2026-06-17.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} || {{yel|32}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |CB ||'''3''' ||[[Стив Капуади]] |- |RWB||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] || || {{suboff|85}} |- |LWB||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајаел Мукау]] || || {{suboff|57}} |- |CM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] |- |CM ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Седрик Бакамбу]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || || {{subon|57}} |- |MF ||'''18'''||[[Шарл Пикел]] || || {{subon|74}} |- |DF ||'''12'''||[[Жорис Кајембе]] || || {{subon|74}} |- |DF ||'''24'''||[[Жедеон Калулу]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''23'''||[[Симон Банза]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Жоао Невеш]] (Португалија)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 17, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|QAT}} Талеб Ал-Мари <br />{{flagsport|QAT}} Сауд Ал-Макале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Узбекистан - Колумбија=== <section begin=K2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Узбекистан - Колумбија|Узбекистан - Колумбија]] |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = 1–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _uzb26a |pattern_ra = |pattern_sh = _uzb26a |pattern_so = _uzb26al |leftarm = FFFFFF |body = |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Узбекистан<ref name="UZB-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12513/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group K – Uzbekistan v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 17, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26a |pattern_b = _col26aA |pattern_ra = _col26a |pattern_sh = _col26a |pattern_so = _col26a2l |leftarm = 243561 |body = 243561 |rightarm = 243561 |shorts = 243561 |socks = FFFF00 |title = Колумбија<ref name="UZB-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Уткир Јусупов]] |- |CB ||'''2''' ||[[Абдукодир Хусанов]] || {{yel|34}} |- |CB ||'''18'''||[[Абдула Абдулаев]] |- |CB ||'''5''' ||[[Рустам Ашурматов]] || || {{suboff|77}} |- |RM ||'''24'''||[[Бехруз Каримов]] |- |CM ||'''7''' ||[[Отабек Шукуров]] |- |CM ||'''6''' ||[[Акмал Мозговој]] |- |LM ||'''13'''||[[Шерзод Насрулаев]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Абосек Фајзулаев]] || || {{suboff|77}} |- |CF ||'''14'''||[[Елдор Шомуродов]] {{Капитен}} || || {{suboff|90+3}} |- |LF ||'''11'''||[[Остон Урунов]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Заемни:''' |- |DF ||'''4'''||[[Фарух Сајфиев]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Достонбек Хамдамов]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''26'''||[[Јахонгир Урозов]] || || {{subon|77}} |- |FW ||'''20'''||[[Азизбек Амонов]] || || {{subon|77}} |- |FW ||'''21'''||[[Игор Сергеев (узбекистански фудбалер)|Игор Сергеев]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Фабио Канаваро]] |} |valign="top"|[[File:UZB-COL 2026-06-17.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] || {{yel|7}} |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас (фудбалер)|Џон Аријас]] || || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{suboff|80}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''6'''||[[Ричард Риос]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''26'''||[[Андрес Гомес (фудбалер)|Андрес Гомес]] || || {{subon|90+3}} |- |MF ||'''5'''||[[Кевин Кастањо]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="UZB-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CRI}} [[Хуан Габриел Калдерон]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Португалија - Узбекистан=== <section begin=K3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Узбекистан|Португалија - Узбекистан]] |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ===Колумбија - ДР Конго=== <section begin=K4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - ДР Конго|Колумбија - ДР Конго]] |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12510/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group K – Colombia v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=June 23, 2026 |access-date=June 23, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = {{nowrap|ДР Конго}}<ref name="COL-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || {{yel|56}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || {{yel|90+4}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас (фудбалер)|Џон Аријас]] || || {{suboff|77}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|58}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|77}} |- |colspan=3|'''Тренер:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-COD 2026-06-23.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансе Мбемба]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |CB ||'''3''' ||[[Стив Капуади]] |- |RWB||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |LWB||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајаел Мукау]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''17'''||[[Седрик Бакамбу]] || || {{suboff|57}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''23'''||[[Симон Банза]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''12'''||[[Жорис Кајембе]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''18'''||[[Шарл Пикел]] || {{yel|90+3}} || {{subon|71}} |- |MF ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br /> [[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CRI}} [[Хуан Габриел Калдерон]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Колумбија - Португалија=== <section begin=K5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Португалија|Колумбија - Португалија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ===ДР Конго - Узбекистан=== <section begin=K6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари ДР Конго - Узбекистан|ДР Конго - Узбекистан]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|К]] 12ajomvp0kw6qgs65vstagykrxp7gix 5623052 5623051 2026-09-02T16:14:44Z Carshalton 30527 /* Колумбија - ДР Конго */ 5623052 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група К''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]], [[Фудбалска репрезентација на ДР Конго|ДР Конго]], [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] и [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]]. Натпреварите се одиграле од 17 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | К1 || style=white-space:nowrap | {{fb|POR}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ф|групата Ф во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1966|1966]]) || data-sort-value="1.0" | 6 || |- | К2 || style=white-space:nowrap | {{fb|COD}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 1]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || data-sort-value="4.1" | 56 || |- | К3 || style=white-space:nowrap | {{fb|UZB}} || 3 || [[АФК]] || Второ место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="4.1" | — || 50 || |- | К4 || style=white-space:nowrap | {{fb|COL}} || 2 || [[КОНМЕБОЛ]] || 3. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="7.3" | 13 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Португалија - ДР Конго=== <section begin=K1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - ДР Конго|Португалија - ДР Конго]] |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12511/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group K – Portugal v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 17, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = {{nowrap|ДР Конго}}<ref name="POR-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] |- |CB ||'''4''' ||[[Томаш Араужо]] || {{yel|90+2}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|13}} || {{suboff|46}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|72}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || {{yel|88}} || {{subon|72}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамош]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-COD 2026-06-17.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} || {{yel|32}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |CB ||'''3''' ||[[Стив Капуади]] |- |RWB||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] || || {{suboff|85}} |- |LWB||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајаел Мукау]] || || {{suboff|57}} |- |CM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] |- |CM ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Седрик Бакамбу]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || || {{subon|57}} |- |MF ||'''18'''||[[Шарл Пикел]] || || {{subon|74}} |- |DF ||'''12'''||[[Жорис Кајембе]] || || {{subon|74}} |- |DF ||'''24'''||[[Жедеон Калулу]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''23'''||[[Симон Банза]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Жоао Невеш]] (Португалија)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 17, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|QAT}} Талеб Ал-Мари <br />{{flagsport|QAT}} Сауд Ал-Макале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Узбекистан - Колумбија=== <section begin=K2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Узбекистан - Колумбија|Узбекистан - Колумбија]] |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = 1–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _uzb26a |pattern_ra = |pattern_sh = _uzb26a |pattern_so = _uzb26al |leftarm = FFFFFF |body = |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Узбекистан<ref name="UZB-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12513/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group K – Uzbekistan v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 17, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26a |pattern_b = _col26aA |pattern_ra = _col26a |pattern_sh = _col26a |pattern_so = _col26a2l |leftarm = 243561 |body = 243561 |rightarm = 243561 |shorts = 243561 |socks = FFFF00 |title = Колумбија<ref name="UZB-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Уткир Јусупов]] |- |CB ||'''2''' ||[[Абдукодир Хусанов]] || {{yel|34}} |- |CB ||'''18'''||[[Абдула Абдулаев]] |- |CB ||'''5''' ||[[Рустам Ашурматов]] || || {{suboff|77}} |- |RM ||'''24'''||[[Бехруз Каримов]] |- |CM ||'''7''' ||[[Отабек Шукуров]] |- |CM ||'''6''' ||[[Акмал Мозговој]] |- |LM ||'''13'''||[[Шерзод Насрулаев]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Абосек Фајзулаев]] || || {{suboff|77}} |- |CF ||'''14'''||[[Елдор Шомуродов]] {{Капитен}} || || {{suboff|90+3}} |- |LF ||'''11'''||[[Остон Урунов]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Заемни:''' |- |DF ||'''4'''||[[Фарух Сајфиев]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Достонбек Хамдамов]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''26'''||[[Јахонгир Урозов]] || || {{subon|77}} |- |FW ||'''20'''||[[Азизбек Амонов]] || || {{subon|77}} |- |FW ||'''21'''||[[Игор Сергеев (узбекистански фудбалер)|Игор Сергеев]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Фабио Канаваро]] |} |valign="top"|[[File:UZB-COL 2026-06-17.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] || {{yel|7}} |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас (фудбалер)|Џон Аријас]] || || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{suboff|80}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''6'''||[[Ричард Риос]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''26'''||[[Андрес Гомес (фудбалер)|Андрес Гомес]] || || {{subon|90+3}} |- |MF ||'''5'''||[[Кевин Кастањо]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="UZB-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CRI}} [[Хуан Габриел Калдерон]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Португалија - Узбекистан=== <section begin=K3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Узбекистан|Португалија - Узбекистан]] |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ===Колумбија - ДР Конго=== <section begin=K4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - ДР Конго|Колумбија - ДР Конго]] |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12510/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group K – Colombia v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=June 23, 2026 |access-date=June 23, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = {{nowrap|ДР Конго}}<ref name="COL-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || {{yel|56}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || {{yel|90+4}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас (фудбалер)|Џон Аријас]] || || {{suboff|77}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|58}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|77}} |- |colspan=3|'''Тренер:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-COD 2026-06-23.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансе Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |CB ||'''3''' ||[[Стив Капуади]] |- |RWB||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |LWB||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајаел Мукау]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''17'''||[[Седрик Бакамбу]] || || {{suboff|57}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''23'''||[[Симон Банза]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''12'''||[[Жорис Кајембе]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''18'''||[[Шарл Пикел]] || {{yel|90+3}} || {{subon|71}} |- |MF ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br /> [[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CRI}} [[Хуан Габриел Калдерон]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Колумбија - Португалија=== <section begin=K5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Португалија|Колумбија - Португалија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ===ДР Конго - Узбекистан=== <section begin=K6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари ДР Конго - Узбекистан|ДР Конго - Узбекистан]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|К]] fcvazcdkexe9ensf72qgfsl8z91p3mt 4 1397620 5622992 5611668 2026-09-02T13:58:23Z Jtasevski123 69538 /* Учесници */ 5622992 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|200п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:WPWP logo 1.png|200п]] |} <Center><span style="background:#000;color:white;padding:20px;"> #WPWP од 1 јули до 31 август. Приклучете се!</span></Center> '''Статии без илустрација''' (анг. ''Wikipedia Pages Wanting Photos'', WPWP) е натпревар за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Илјадници фотографии се поставени на Заедничката ризница преку разни ГЛАМ проекти, како и преку фотографските натпревари низ годиниве. Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации во соодветните статии. Ова е огромен јаз кој оваа кампања се обидува да го премости. <gallery> Податотека:Baha'i Temple at Dusk.jpg Податотека:غار ایوب 2.jpg Податотека:Серпантин в Гоначхирском ущелье.jpg Податотека:-تيناكاشاكير- الحضيرة الوطنية لطاسيلي الهقار - تامنراست - الجزائر.jpg Податотека:Sandance OneTime Film.jpg Податотека:Ak55-Busy afternoon.jpg Податотека:Thira festival of andalurkkavu.jpg Податотека:Group dance HSS3.jpg Податотека:Egyptian Grains.jpg Податотека:Kisra maker.jpeg Податотека:Berliner Dom, 170409, ako (2).jpg Податотека:Stopića Pećina2.jpg </gallery> == Како да учествувате? == 1. Мора да имате корисничка сметка на Википедија, создадена пред 1 јули 2025 година.<br> 2. Најдете статија без илустрација<br> 3. Најдете соодветна илустрација на [[:c:Special:Search|Ризницата]]<br> 4. Поставете ја илустрацијата на соодветно место во статијата, и зачувајте ги промените<br> 5. Поставете го записот #WPWPMK во делот „Опис“ на промените што ги правите.<br> ::'''Напомена:''' Доколку не го поставите записот, таа промена нема да влезе во вашиот краен резултат. Алатката поврзана со хатштагот брои еден поен за едно зачувување, без разлика колку илустрации сте поставиле. 6. Поставете илустрација само на статија објавена пред 1 јули 2026 година<br> ::'''Напомена:''' Новосоздадени статии нема да се земаат предвид, и таквите придонеси нема да влезат во вкупниот број на поени. 7. За полесно наоѓање на статии без илустрација може да ја користите алатката [http://petscan.wmflabs.org/ Петскан], а упатството за тоа како се користи алатката е на следната [https://www.ixa.eus/sites/default/files/dokumentuak/13139/NewPossiblearticleswithPetscan.pdf Петскан]. ::'''Накратко:''' ::1. Влезете на страницата: [http://petscan.wmflabs.org http://petscan.wmflabs.org]<br> ::2. Во делот „Јазик“, одберете го јазичниот код (mk за македонски јазик)<br> ::3. Одберете статии според категоријата, односно во делот „Категории“ внесете го името на категоријата, на пример: Градови во Африка<br> ::4. Притиснете на јазичето „Page Property“, потоа во делот „Lead image“ притиснете „Nо“.<br> ::5. Притиснете на „do it“.<br> ::6. Најдолу ќе ви бидат прикажани статиите од таа категорија кои немаат илустрација. ==Правила== {| class="wikitable" style="width:100%; margin:20px auto; border:0; text-align:center; vertical-align:top;" | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-calendar.svg|80п]]<br /><center> Додавањето на фотографии во статии без илустрација треба да се одвива меѓу 1 јули и 31 август 2026 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-trophy.svg|80п]]<br /><center> '''Нема ограничување во врска со бројот на илустрации''' што може да ги употребите. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-unlocked.svg|80п]]<br /><center> Фотографијата што ја користите мора да биде поставена '''под слободна лиценца''' или во јавна сопственост. Други лиценци што се прифаќаат се: CC-BY-SA 4.0, CC-BY 4.0, CC0 1.0. |- | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-profle.svg|80п]]<br /><center> Учесниците мора да се регистрирани на било која јазична Википедија и да учествуваат со своето корисничко име, кое треба да е регистрирано пред 1 јули 2025 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-compose.svg|80п]]<br /><center> Описот што се додава под сликата мора да биде јасен и соодветен. | width=33% | [[Податотека:Hashtag Icon.png|80п]]<br /><center> Учесниците мора да го вклучуваат записот '''#WPWPMK''' на секое зачувување на промени кога внесуваат илустрација, и на секоја статија на која внесуваат илустрација. |} ==Временска рамка== Кампањата се одржува еднаш годишно. * '''Почеток:''' 1 јули 2026 г., 00:01 (UTC) * '''Крај:''' 31 август 2026 г., 23:59 (UTC) * '''Објавување на резултатите:''' почеток на септември ==Награди== Наградите за овој натпревар се предвидени да бидат вредносни купони за техничка стока и ваучери за книги. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на натпреварот во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Доколку сакате ваучер од специфична продавница или книжарница, ве молам наведете ни, по завршувањето на натпреварот. Одбраните корисници на наградите треба да си ги подигнат наградите во просториите на Викимедија МКД, '''најдоцна 90 дена по објавување на резултатите'''. Доколку наградата / ваучерот не е подигната на време, или се оштети на некој начин по подигнувањето, Викимедија МКД не сноси одговорност. За учесниците се обезбедени награди. Вкупно има на располагање 5 награди поделени на следниов начин: # '''Прва награда''' - ваучер во вредност од 12.000 денари (се доделува 1 ваучер на еден корисник) # '''Втора награда''' - ваучер во вредност од 6.000 денари (се доделуваат 4 ваучери на четири различни корисници) '''Забелешка:''' Наградите ќе бидат доделени на најплодните учесници, кои имаат поставено илустрација на најмалку 100 различни статии на Википедија на македонски јазик. Доколку овој услов не биде постигнат, организаторите го задржуваат правото да не ги доделат наградите. Поените за наградите ќе се пресметуваат по принципот: една статија еден поен за илустрациите, без разлика колку илустрации сте поставиле во таа статија. Доколку имате некои прашања, поставете ги на страницата за разговор на оваа страница. == Учесници == # [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] # [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] # [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] # [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] # [[Корисник:19user99|19user99]] # [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] # [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] # ~2026-41828-39 == Резултати == [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] {| <div style="text-align: center;"> class="wikitable" |- ! Број !! Корисник !! Вкупно покриени статии !! Валидни придонеси !! Одбиени илустрации без опис вон инфокутија/податотека !! Други одбиени илустрации¹ |- | style="background:#f2f2ce;" | 1 || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || 1310 || '''1148''' || 2 || 160 |- | style="background:#ddf;" | 2 || [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] || 544 || '''390''' || 33 || 121 |- | style="background:#ddf;" | 3 || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] || 303 || '''290''' || 11 || 2 |- | style="background:#ddf;" | 4 || [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] || 318 || '''285''' || 4 || 29 |- | style="background:#ddf;" | 5 || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] || 134 || '''128''' || 3 || 3 |- || 6 || [[Корисник:19user99|19user99]] || 111 || 110 || 0 || 1 |- || 7 || [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] || 2 || 1 || 0 || 1 |- || 8 || ~2026-41828-39 || 2 || 0 || 0 || 2 |- || '''Вкупно''' || ||'''2724''' || '''2352''' || || <div> |} ¹ '''Други одбиени илустрации''' * '''Илустрации на статии што се создадени после 1 јули 2026 година ''' * '''Илустрации на статии кои што имаат постоечки илустрации ''' * '''Погрешно поставени илустрации''' iqxfpwkwe038al7d009ng21a5cnioxo 5622993 5622992 2026-09-02T13:58:47Z Jtasevski123 69538 /* Резултати */ 5622993 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|200п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:WPWP logo 1.png|200п]] |} <Center><span style="background:#000;color:white;padding:20px;"> #WPWP од 1 јули до 31 август. Приклучете се!</span></Center> '''Статии без илустрација''' (анг. ''Wikipedia Pages Wanting Photos'', WPWP) е натпревар за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Илјадници фотографии се поставени на Заедничката ризница преку разни ГЛАМ проекти, како и преку фотографските натпревари низ годиниве. Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации во соодветните статии. Ова е огромен јаз кој оваа кампања се обидува да го премости. <gallery> Податотека:Baha'i Temple at Dusk.jpg Податотека:غار ایوب 2.jpg Податотека:Серпантин в Гоначхирском ущелье.jpg Податотека:-تيناكاشاكير- الحضيرة الوطنية لطاسيلي الهقار - تامنراست - الجزائر.jpg Податотека:Sandance OneTime Film.jpg Податотека:Ak55-Busy afternoon.jpg Податотека:Thira festival of andalurkkavu.jpg Податотека:Group dance HSS3.jpg Податотека:Egyptian Grains.jpg Податотека:Kisra maker.jpeg Податотека:Berliner Dom, 170409, ako (2).jpg Податотека:Stopića Pećina2.jpg </gallery> == Како да учествувате? == 1. Мора да имате корисничка сметка на Википедија, создадена пред 1 јули 2025 година.<br> 2. Најдете статија без илустрација<br> 3. Најдете соодветна илустрација на [[:c:Special:Search|Ризницата]]<br> 4. Поставете ја илустрацијата на соодветно место во статијата, и зачувајте ги промените<br> 5. Поставете го записот #WPWPMK во делот „Опис“ на промените што ги правите.<br> ::'''Напомена:''' Доколку не го поставите записот, таа промена нема да влезе во вашиот краен резултат. Алатката поврзана со хатштагот брои еден поен за едно зачувување, без разлика колку илустрации сте поставиле. 6. Поставете илустрација само на статија објавена пред 1 јули 2026 година<br> ::'''Напомена:''' Новосоздадени статии нема да се земаат предвид, и таквите придонеси нема да влезат во вкупниот број на поени. 7. За полесно наоѓање на статии без илустрација може да ја користите алатката [http://petscan.wmflabs.org/ Петскан], а упатството за тоа како се користи алатката е на следната [https://www.ixa.eus/sites/default/files/dokumentuak/13139/NewPossiblearticleswithPetscan.pdf Петскан]. ::'''Накратко:''' ::1. Влезете на страницата: [http://petscan.wmflabs.org http://petscan.wmflabs.org]<br> ::2. Во делот „Јазик“, одберете го јазичниот код (mk за македонски јазик)<br> ::3. Одберете статии според категоријата, односно во делот „Категории“ внесете го името на категоријата, на пример: Градови во Африка<br> ::4. Притиснете на јазичето „Page Property“, потоа во делот „Lead image“ притиснете „Nо“.<br> ::5. Притиснете на „do it“.<br> ::6. Најдолу ќе ви бидат прикажани статиите од таа категорија кои немаат илустрација. ==Правила== {| class="wikitable" style="width:100%; margin:20px auto; border:0; text-align:center; vertical-align:top;" | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-calendar.svg|80п]]<br /><center> Додавањето на фотографии во статии без илустрација треба да се одвива меѓу 1 јули и 31 август 2026 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-trophy.svg|80п]]<br /><center> '''Нема ограничување во врска со бројот на илустрации''' што може да ги употребите. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-unlocked.svg|80п]]<br /><center> Фотографијата што ја користите мора да биде поставена '''под слободна лиценца''' или во јавна сопственост. Други лиценци што се прифаќаат се: CC-BY-SA 4.0, CC-BY 4.0, CC0 1.0. |- | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-profle.svg|80п]]<br /><center> Учесниците мора да се регистрирани на било која јазична Википедија и да учествуваат со своето корисничко име, кое треба да е регистрирано пред 1 јули 2025 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-compose.svg|80п]]<br /><center> Описот што се додава под сликата мора да биде јасен и соодветен. | width=33% | [[Податотека:Hashtag Icon.png|80п]]<br /><center> Учесниците мора да го вклучуваат записот '''#WPWPMK''' на секое зачувување на промени кога внесуваат илустрација, и на секоја статија на која внесуваат илустрација. |} ==Временска рамка== Кампањата се одржува еднаш годишно. * '''Почеток:''' 1 јули 2026 г., 00:01 (UTC) * '''Крај:''' 31 август 2026 г., 23:59 (UTC) * '''Објавување на резултатите:''' почеток на септември ==Награди== Наградите за овој натпревар се предвидени да бидат вредносни купони за техничка стока и ваучери за книги. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на натпреварот во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Доколку сакате ваучер од специфична продавница или книжарница, ве молам наведете ни, по завршувањето на натпреварот. Одбраните корисници на наградите треба да си ги подигнат наградите во просториите на Викимедија МКД, '''најдоцна 90 дена по објавување на резултатите'''. Доколку наградата / ваучерот не е подигната на време, или се оштети на некој начин по подигнувањето, Викимедија МКД не сноси одговорност. За учесниците се обезбедени награди. Вкупно има на располагање 5 награди поделени на следниов начин: # '''Прва награда''' - ваучер во вредност од 12.000 денари (се доделува 1 ваучер на еден корисник) # '''Втора награда''' - ваучер во вредност од 6.000 денари (се доделуваат 4 ваучери на четири различни корисници) '''Забелешка:''' Наградите ќе бидат доделени на најплодните учесници, кои имаат поставено илустрација на најмалку 100 различни статии на Википедија на македонски јазик. Доколку овој услов не биде постигнат, организаторите го задржуваат правото да не ги доделат наградите. Поените за наградите ќе се пресметуваат по принципот: една статија еден поен за илустрациите, без разлика колку илустрации сте поставиле во таа статија. Доколку имате некои прашања, поставете ги на страницата за разговор на оваа страница. == Учесници == # [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] # [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] # [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] # [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] # [[Корисник:19user99|19user99]] # [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] # [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] # ~2026-41828-39 == Резултати == [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] {| <div style="text-align: center;"> class="wikitable" |- ! Број !! Корисник !! Вкупно покриени статии !! Валидни придонеси !! Одбиени илустрации без опис вон инфокутија/податотека !! Други одбиени илустрации¹ |- | style="background:#f2f2ce;" | 1 || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || 1310 || '''1148''' || 2 || 160 |- | style="background:#ddf;" | 2 || [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] || 544 || '''390''' || 33 || 121 |- | style="background:#ddf;" | 3 || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] || 303 || '''290''' || 11 || 2 |- | style="background:#ddf;" | 4 || [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] || 318 || '''285''' || 4 || 29 |- | style="background:#ddf;" | 5 || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] || 134 || '''128''' || 3 || 3 |- || 6 || [[Корисник:19user99|19user99]] || 111 || 110 || 0 || 1 |- || 7 || [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] || 2 || 1 || 0 || 1 |- || 8 || ~2026-41828-39 || 2 || 0 || 0 || 2 |- || '''Вкупно''' || 8 учесници||'''2724''' || '''2352''' || || <div> |} ¹ '''Други одбиени илустрации''' * '''Илустрации на статии што се создадени после 1 јули 2026 година ''' * '''Илустрации на статии кои што имаат постоечки илустрации ''' * '''Погрешно поставени илустрации''' 9tc6ex71lh3futufejrxho7o0mtqvnl 5622994 5622993 2026-09-02T13:59:01Z Jtasevski123 69538 /* Резултати */ 5622994 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|200п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:WPWP logo 1.png|200п]] |} <Center><span style="background:#000;color:white;padding:20px;"> #WPWP од 1 јули до 31 август. Приклучете се!</span></Center> '''Статии без илустрација''' (анг. ''Wikipedia Pages Wanting Photos'', WPWP) е натпревар за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Илјадници фотографии се поставени на Заедничката ризница преку разни ГЛАМ проекти, како и преку фотографските натпревари низ годиниве. Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации во соодветните статии. Ова е огромен јаз кој оваа кампања се обидува да го премости. <gallery> Податотека:Baha'i Temple at Dusk.jpg Податотека:غار ایوب 2.jpg Податотека:Серпантин в Гоначхирском ущелье.jpg Податотека:-تيناكاشاكير- الحضيرة الوطنية لطاسيلي الهقار - تامنراست - الجزائر.jpg Податотека:Sandance OneTime Film.jpg Податотека:Ak55-Busy afternoon.jpg Податотека:Thira festival of andalurkkavu.jpg Податотека:Group dance HSS3.jpg Податотека:Egyptian Grains.jpg Податотека:Kisra maker.jpeg Податотека:Berliner Dom, 170409, ako (2).jpg Податотека:Stopića Pećina2.jpg </gallery> == Како да учествувате? == 1. Мора да имате корисничка сметка на Википедија, создадена пред 1 јули 2025 година.<br> 2. Најдете статија без илустрација<br> 3. Најдете соодветна илустрација на [[:c:Special:Search|Ризницата]]<br> 4. Поставете ја илустрацијата на соодветно место во статијата, и зачувајте ги промените<br> 5. Поставете го записот #WPWPMK во делот „Опис“ на промените што ги правите.<br> ::'''Напомена:''' Доколку не го поставите записот, таа промена нема да влезе во вашиот краен резултат. Алатката поврзана со хатштагот брои еден поен за едно зачувување, без разлика колку илустрации сте поставиле. 6. Поставете илустрација само на статија објавена пред 1 јули 2026 година<br> ::'''Напомена:''' Новосоздадени статии нема да се земаат предвид, и таквите придонеси нема да влезат во вкупниот број на поени. 7. За полесно наоѓање на статии без илустрација може да ја користите алатката [http://petscan.wmflabs.org/ Петскан], а упатството за тоа како се користи алатката е на следната [https://www.ixa.eus/sites/default/files/dokumentuak/13139/NewPossiblearticleswithPetscan.pdf Петскан]. ::'''Накратко:''' ::1. Влезете на страницата: [http://petscan.wmflabs.org http://petscan.wmflabs.org]<br> ::2. Во делот „Јазик“, одберете го јазичниот код (mk за македонски јазик)<br> ::3. Одберете статии според категоријата, односно во делот „Категории“ внесете го името на категоријата, на пример: Градови во Африка<br> ::4. Притиснете на јазичето „Page Property“, потоа во делот „Lead image“ притиснете „Nо“.<br> ::5. Притиснете на „do it“.<br> ::6. Најдолу ќе ви бидат прикажани статиите од таа категорија кои немаат илустрација. ==Правила== {| class="wikitable" style="width:100%; margin:20px auto; border:0; text-align:center; vertical-align:top;" | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-calendar.svg|80п]]<br /><center> Додавањето на фотографии во статии без илустрација треба да се одвива меѓу 1 јули и 31 август 2026 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-trophy.svg|80п]]<br /><center> '''Нема ограничување во врска со бројот на илустрации''' што може да ги употребите. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-unlocked.svg|80п]]<br /><center> Фотографијата што ја користите мора да биде поставена '''под слободна лиценца''' или во јавна сопственост. Други лиценци што се прифаќаат се: CC-BY-SA 4.0, CC-BY 4.0, CC0 1.0. |- | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-profle.svg|80п]]<br /><center> Учесниците мора да се регистрирани на било која јазична Википедија и да учествуваат со своето корисничко име, кое треба да е регистрирано пред 1 јули 2025 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-compose.svg|80п]]<br /><center> Описот што се додава под сликата мора да биде јасен и соодветен. | width=33% | [[Податотека:Hashtag Icon.png|80п]]<br /><center> Учесниците мора да го вклучуваат записот '''#WPWPMK''' на секое зачувување на промени кога внесуваат илустрација, и на секоја статија на која внесуваат илустрација. |} ==Временска рамка== Кампањата се одржува еднаш годишно. * '''Почеток:''' 1 јули 2026 г., 00:01 (UTC) * '''Крај:''' 31 август 2026 г., 23:59 (UTC) * '''Објавување на резултатите:''' почеток на септември ==Награди== Наградите за овој натпревар се предвидени да бидат вредносни купони за техничка стока и ваучери за книги. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на натпреварот во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Доколку сакате ваучер од специфична продавница или книжарница, ве молам наведете ни, по завршувањето на натпреварот. Одбраните корисници на наградите треба да си ги подигнат наградите во просториите на Викимедија МКД, '''најдоцна 90 дена по објавување на резултатите'''. Доколку наградата / ваучерот не е подигната на време, или се оштети на некој начин по подигнувањето, Викимедија МКД не сноси одговорност. За учесниците се обезбедени награди. Вкупно има на располагање 5 награди поделени на следниов начин: # '''Прва награда''' - ваучер во вредност од 12.000 денари (се доделува 1 ваучер на еден корисник) # '''Втора награда''' - ваучер во вредност од 6.000 денари (се доделуваат 4 ваучери на четири различни корисници) '''Забелешка:''' Наградите ќе бидат доделени на најплодните учесници, кои имаат поставено илустрација на најмалку 100 различни статии на Википедија на македонски јазик. Доколку овој услов не биде постигнат, организаторите го задржуваат правото да не ги доделат наградите. Поените за наградите ќе се пресметуваат по принципот: една статија еден поен за илустрациите, без разлика колку илустрации сте поставиле во таа статија. Доколку имате некои прашања, поставете ги на страницата за разговор на оваа страница. == Учесници == # [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] # [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] # [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] # [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] # [[Корисник:19user99|19user99]] # [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] # [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] # ~2026-41828-39 == Резултати == [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] {| <div style="text-align: center;"> class="wikitable" |- ! Број !! Корисник !! Вкупно покриени статии !! Валидни придонеси !! Одбиени илустрации без опис вон инфокутија/податотека !! Други одбиени илустрации¹ |- | style="background:#f2f2ce;" | 1 || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || 1310 || '''1148''' || 2 || 160 |- | style="background:#ddf;" | 2 || [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] || 544 || '''390''' || 33 || 121 |- | style="background:#ddf;" | 3 || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] || 303 || '''290''' || 11 || 2 |- | style="background:#ddf;" | 4 || [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] || 318 || '''285''' || 4 || 29 |- | style="background:#ddf;" | 5 || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] || 134 || '''128''' || 3 || 3 |- || 6 || [[Корисник:19user99|19user99]] || 111 || 110 || 0 || 1 |- || 7 || [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] || 2 || 1 || 0 || 1 |- || 8 || ~2026-41828-39 || 2 || 0 || 0 || 2 |- || '''Вкупно''' || '''8 учесници'''||'''2724''' || '''2352''' || || <div> |} ¹ '''Други одбиени илустрации''' * '''Илустрации на статии што се создадени после 1 јули 2026 година ''' * '''Илустрации на статии кои што имаат постоечки илустрации ''' * '''Погрешно поставени илустрации''' 1k5rlsw90mhqoak7qxbn0ckm5v5za0l 0 1400189 5623159 5610333 2026-09-02T23:07:39Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623159 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Fb team RB Leipzig}} | clubnumber = 1 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | years11= 2026- | caps11 = 0 | goals11 = 0 | clubs11 = {{Fb team RB Leipzig}} | nationalyears1 = 2006 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 16 години|Норвешка 16]] | nationalyears2 = 2006-2007 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 17 години|Норвешка 17]] | nationalyears3 = 2008 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears4 = 2011-2013 | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears5 = 2013- | nationalcaps5 = 76 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}} на {{Fb team (N) RB Leipzig}} и на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]]. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Ниланд ја започнал кариерата во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Во својата прва година во клубот, тој не настапил ниту еднаш поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можеле да платат колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== [[Податотека:Orjan Nyland Zarya-Molde.jpg|thumb|280px|left|Ниланд во времето кога играл за [[ФК Молде|Молде]]]] Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== [[Податотека:Nyland, Ørjan Ingolstadt 17-18 (2) WP.jpg|thumb|200px|Ниланд со [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] во 2017]] На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de | publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de | archive-date=2025-09-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250907180653/https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | url-status=dead }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Озџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошле искусни голмани како [[Том Хитон]] и [[Пепе Реина]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020, но играл во финалето на [[Лига куп на Англија 2019-2020|Лига купот]] во кое Астон Вила била поразена од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] со 1-2. На 18 јуни 2020 година, бил вмешан во контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преминувајќи ја гол-линијата, откако по фаќањето на топката по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] тој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> На 9 октомври 2022 година, после четири години во Англија, Ниланд се вратил во Германија каде му се приклучил на [[РБ Лајпциг]] потпишувајќи договор до јуни 2023 година. Ангажиран како замена за привремено повредените [[Петер Гулачи]] и [[Јанис Бласвих]], Ниланд дебитирал за клубот на 29 октомври 2022, во победата на домашен терен со 2-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]. Неговиот следен настап бил на 1 февруари 2023, во победата со 3-1 над Хофенхајм во [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]]. Конечно, својот последен натпревар за РБ Лајпциг го имал во последното коло од [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] на 27 мај против [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], асистирајќи во последните секунди за голот на [[Кристофер Нкунку]] со кој францускиот напаѓач станал најдобар стрелец во лигата. ===Севиља=== На 20 август 2023 година, Ниланд со слободен трансфер се приклучил на шпанската екипа [[ФК Севиља|Севиља]].<ref>{{Cite web|url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/fichaje-nyland-2023|title=EL INTERNACIONAL NORUEGO ÖRJAN NYLAND, REFUERZO PARA LA PORTERÍA SEVILLISTA|language=es|access-date=2023-08-21}}</ref> Соето деби го имал на 23 септември, против [[ФК Осасуна|Осасуна]], забележувајќи чиста мрежа во ремито без голови (0-0).<ref>{{cite web |url=https://sevillafc.es/en/actual/news/nyland-signs |title=ÖRJAN NYLAND SIGNS FOR THE CLUB |website=Sevilla FC |date=20 August 2023 |access-date=20 August 2023 |archive-date=20 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820101321/https://sevillafc.es/en/actual/news/nyland-signs |url-status=dead }}</ref> Во првата сезона во Севиља, тој бил стартен голман на тимот, забележувајќи 24 настапи во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023-2024|првенството]], 2 во [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|Лигата на шампионите]] и 2 во [[Фудбалски куп на Шпанија 2023-2024|Купот на Шпанија]]. Тој го задржал своето место во почетниот тим и во следната сезона играјќи 31 натпревар помеѓу првенството и купот; на 16 март 2025, во натпреварот против [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] загубен на домашен терен со 0-1, Ниланд му одбранил пенал на [[Микел Весга]]. Неговата трета и последна сезона во Севиља, Ниланд ја започнал како стартер но кон крајот на септември го загубил местото во стартната постава од грчкиот голман [[Одисеас Влаходимос]]. До крајот на сезоната, тој бил втора опција и играл само во натпревари од Купот на Шпанија. Сепак, во последното коло од првенството против {{Fb team (N) Celta Vigo}}, Ниланд добил шанса да го одигра својот последен натпревар во дресот на Севиља, започнувајќи и играјќи ги сите 90 минути во поразот со 1-0. Тој го напуштил клубот по истекот на неговиот договор во јуни 2026.<ref>{{cite web |last1=Rubio |first1=Alberto |title=Nyland, de salir del Sevilla por la puerta de atrás a tumbar a Brasil: "Me alegro por lo mal que lo ha pasado" |url=https://www.marca.com/futbol/mundial/2026/07/06/nyland-salir-sevilla-puerta-atras-tumbar-brasil-me-alegro-mal-pasado.html |website=Marca |publisher=Marca |access-date=6 July 2026 |date=5 July 2026|language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=EL SEVILLA FC AGRADECE SU ETAPA EN EL CLUB A LOS SIETE JUGADORES QUE FINALIZAN SUS CONTRATOS |url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/agradecimiento-jugadores-finalizan-contrato-2026 |website=Sevilla FC |publisher=Sevilla FC |access-date=6 July 2026 |date=1 July 2026|language=es}}</ref> ===Враќање во РБ Лајпциг=== На 4 август 2026 година, Ниланд се вратил во РБ Лајпциг, приклучувајќи му се на клубот како слободен играч со договор до 2028 година.<ref>{{Cite web |title=Welcome back to Leipzig, Ørjan Nyland! |url=https://rbleipzig.com/en/news/oerjan-nyland-return-rb-leipzig-transfer-goalkeeper-2026 |access-date=2026-08-04 |website=rbleipzig.com}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Ниланд ја претставувал Норвешка во младинските репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 16 години|под 16]], [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 17 години|под 17]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|под 18 години]]. Откако станал прв избор на голманската позиција во Хед, тој бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] во јуни 2011 и го направил своето деби за неа во поразот со 1–4 од [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|Шведска]].<ref>{{cite news |url=http://www.vikebladet.no/nyhende/article345219.ece |language=no |title=Vanskeleg for Ørjan Nyland i U21-debuten |publisher=Vikebladet |first=Svein Halvor |last=Moe |date=3 June 2011 |access-date=29 November 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055035/http://www.vikebladet.no/nyhende/article345219.ece |url-status=dead }}</ref> Потоа, Ниланд бил дел од успешната квалификациска кампања на репрезентацијата за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2013|Европското првенство за играчи под 21 година 2013]] и бил повикан да учествува на самиот турнир кој се одржал во [[Израел]]. Тој ја добил битката со конкурентот [[Арилд Естбе]] за местото стартен голман на норвешката репрезентација под 21 година на првенството,<ref name="deGea" /> на кое Норвешка стигнала до полуфиналето во кое загубиле од подоцнежниот шампион, [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија]].<ref name="deGea">{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/100Sport/fotball/--Bedre-enn-de-Gea-377879_1.snd |language=no |title=– Nyland bedre enn de Gea i EM |newspaper=Aftenposten |first=Bernhard |last=Veland |date=20 June 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Ниланд импресионирал и бил пофален за неговите настапи на првенството, особено во натпреварот против Шпанија, a последователно бил вклучен во [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2013#Тим на турнирот|„Ол стар тимот на првенството“]] заедно со сонародникот [[Стефан Страндберг]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under21/news/0252-0cd3add5c6c6-33fdf8fdc07a-1000--thiago-leads-all-star-squad-dominated-by-spain/|title=Thiago leads all-star squad dominated by Spain|publisher=[[UEFA]]|date=21 June 2013|access-date=21 June 2013}}</ref> [[Податотека:Norway Italy - June 2025 D 18.jpg|thumb|300px|Ниланд (лево) играјќи за Норвешка, дегажира пред италијанскиот напаѓач [[Матео Ретеги]] во натпревар меѓу двете репрезентации во јуни 2025.]] Ниланд првпат бил повикан во составот на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|сениорската репрезентација]] за квалификациските натпревари за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] против [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] во септември 2013 година.<ref>{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/Landslag/A-menn/2013/Norges-tropp-til-VM-kvalikkamper/ |language=no |title=Norges tropp til VM-kvalikkamper |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Stanisic |last=Waagaard |date=26 August 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Сепак, своето деби го имал неколку месеци подоцна во пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]] на 20 ноември 2013 година, на домашниот терен на Молде, [[Стадион Акер|Стадионот Акер]].<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10137072 |language=no |title=Nyland: – Kunne ikke ha hatt et bedre år |newspaper=Verdens Gang |first=Øyvind |last=Askeland |date=20 November 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Од тој момент, со мали прекини најчесто поради повреди, Ниланд бил прв голман на Норвешка речиси во целата следна декада. На 21 мај 2026 година, Ниланд бил вклучен во составот од 26 играчи избрани од селекторот на норвешката репрезентација, [[Столе Солбакен]], за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|access-date=1 June 2026 |date=21 May 2026 |language=en |title=Norway squad announcement |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/norway-squad-announcement-stale-solbakken |website=[[FIFA]]}}</ref> Своето мундијалско деби го имал во победата од 4–1 над [[Фудбалска репрезентација на Ирак|Ирак]], станувајќи најстариот норвешки играч што некогаш настапил на Светските првенства на возраст од 35 години и 279 дена.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/iraq-norway-highlights-match-report |title=Haaland brace helps guide Norway past Iraq |publisher=FIFA |date=17 June 2026 }}</ref> Во осминафиналето против {{NazNB|FUrep|BRA}}, тој направил неколку клучни одбрани, вклучувајќи го и одбранетиот пенал на [[Бруно Гимараеш]], помагајќи ѝ на Норвешка да забележи победа од 2–1 и да се пласира во своето прво четвртфинале на Светските првенства.<ref>{{cite web |last=Keyser |first=Hannah |url=https://edition.cnn.com/2026/07/05/sport/world-cup-round-of-16-sunday |title=Norway stuns Brazil with two late goals to knock out the 5-time World Cup champions |publisher=CNN |date=5 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Rajan |first=Adwaidh |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c3wyl9qe4xgt |title=Brazil 1–2 Norway |publisher=BBC Sport |date=5 July 2026 }}</ref> Во [[Продолжеток (спорт)|продолжението]] од четвртфиналето против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]], тој го одбил кратко ударот на [[Морган Роџерс]], дозволувајќи му на [[Џуд Белингам]] да постигне гол од непосредна близина за вториот гол на Англија во натпреварот, со кој Норвешка била поразена со 1–2.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/norway-england-match-report-highlights |title=Bellingham double fires England into last four |publisher=FIFA |date=12 July 2026 }}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|NOR}} {{Cronopar|19-11-2013|Молде|NOR|0|1|SCO|-1|Пријателска}} {{Cronopar|15-1-2014|Абу Даби|MDA|1|2|NOR|-1|Пријателска}} {{Cronopar|5-3-2014|Прага|CZE|2|2|NOR|-2|Пријателска}} {{Cronopar|27-5-2014|Сен Дени|FRA|4|0|NOR|-4|Пријателска}} {{Cronopar|3-9-2014|Лондон|ENG|1|0|NOR|-1|Пријателска}} {{Cronopar|9-9-2014|Осло|NOR|0|2|ITA|-2|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|10-10-2014|Та Кали|MLT|0|3|NOR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-10-2014|Осло|NOR|2|1|BGR|-1|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|12-11-2014|Осло|NOR|0|1|EST|-1|Пријателска}} {{Cronopar|16-11-2014|Баку|AZE|0|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|28-3-2015|Загреб|HRV|5|1|NOR|-5|Квал. за ЕП|2016|13={{yel|66}}}} {{Cronopar|8-6-2015|Осло|NOR|0|0|SWE|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-6-2015|Осло|NOR|0|0|AZE|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|3-9-2015|Софија|BGR|0|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|6-9-2015|Осло|NOR|2|0|HRV|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|10-10-2015|Осло|NOR|2|0|MLT|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-10-2015|Рим|ITA|2|1|NOR|-2|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|12-11-2015|Осло|NOR|0|1|HUN|-1|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|15-11-2015|Будимпешта|HUN|2|1|NOR|-2|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|29-3-2016|Осло|NOR|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|1-6-2016|Осло|NOR|3|2|ISL|-2|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-2016|Брисел|BEL|3|2|NOR|-3|Пријателска}} {{Cronopar|31-8-2016|Осло|NOR|0|1|BLR|-1|Пријателска}} {{Cronopar|13-6-2017|Осло|NOR|1|1|SWE|-1|Пријателска}} {{Cronopar|8-10-2017|Осло|NOR|1|0|NIR|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|26-3-2018|Елбасан|ALB|0|1|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-6-2018|Осло|NOR|1|0|PAN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Та Кали|MLT|1|2|NOR|-1|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|7-9-2021|Осло|NOR|5|1|GIB|-1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|8-10-2021|Истанбул|TUR|1|1|NOR|-1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-10-2021|Осло|NOR|2|0|MNE|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|13-11-2021|Осло|NOR|0|0|LAT|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|16-11-2021|Ротердам|NLD|2|0|NOR|-2|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|25-3-2022|Осло|NOR|2|0|SVK|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-6-2022|Белград|SRB|0|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|5-6-2022|Солна|SWE|1|2|NOR|-1|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|9-6-2022|Осло|NOR|0|0|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|12-6-2022|Осло|NOR|3|2|SWE|-2|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|24-9-2022|Љубљана|SVN|2|1|NOR|-2|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|27-9-2022|Осло|NOR|0|2|SRB|-2|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|17-11-2022|Даблин|IRL|1|2|NOR|-1|Пријателска}} {{Cronopar|20-11-2022|Осло|NOR|1|1|FIN|-1|Пријателска}} {{Cronopar|25-3-2023|Малага|ESP|3|0|NOR|-3|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|28-3-2023|Батуми|GEO|1|1|NOR|-1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|17-6-2023|Осло|NOR|1|2|SCO|-2|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|20-6-2023|Осло|NOR|3|1|CYP|-1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|7-9-2023|Осло|NOR|6|0|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Осло|NOR|2|1|GEO|-1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|12-10-2023|Ларнака|CYP|0|4|NOR|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|15-10-2023|Осло|NOR|0|1|ESP|-1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|22-3-2024|Осло|NOR|1|2|CZE|-2|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Осло|NOR|1|1|SVK|-1|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-2024|Осло|NOR|3|0|KOS|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2024|Брондбивестер|DNK|3|1|NOR|-3|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2024|Алмати|KAZ|0|0|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|9-9-2024|Осло|NOR|2|1|AUT|-1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|10-10-2024|Осло|NOR|3|0|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|13-10-2024|Линц|AUT|5|1|NOR|-5|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|22-3-2025|Кишињев|MDA|0|5|NOR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|25-3-2025|Дебрецин|ISR|2|4|NOR|-2|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|6-6-2025|Осло|NOR|3|0|ITA|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|9-6-2025|Талин|EST|0|1|NOR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|9-9-2025|Осло|NOR|11|1|MDA|-1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|11-10-2025|Осло|NOR|5|0|ISR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-10-2025|Осло|NOR|1|1|NZL|-1|Пријателска}} {{Cronopar|13-11-2025|Осло|NOR|4|1|EST|-1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|16-11-2025|Милано|ITA|1|4|NOR|-1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|27-3-2026|Амстердам|NLD|2|1|NOR|-2|Пријателска|13=}} {{Cronopar|31-3-2026|Осло|NOR|0|0|SUI|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|1-6-2026|Осло|NOR|3|1|SWE|-1|Пријателска}} {{Cronopar|7-6-2026|Харисон|MAR|1|1|NOR|-1|Пријателска|13={{suboff|72}}|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|16-6-2026|Фоксборо|IRQ|1|4|NOR|-1|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|детали]]}} {{Cronopar|22-6-2026|Ист Ратердфорд|NOR|3|2|SEN|-2|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|30-6-2026|Далас|CIV|1|2|NOR|-1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|детали]]}} {{Cronopar|5-7-2026|Ист Ратерфорд|BRA|1|2|NOR|-1|Светско првенство|2026|Осминафинале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|детали]]}} {{Cronopar|11-7-2026|Мајами Гарденс|NOR|1|2|ENG|-2|Светско првенство|2026|Четвртфинале|dts|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|детали]]}} {{Cronofin|76|-82}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 30 јули 2026.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2006 || rowspan=1|{{flagsport|NOR}} Волда || [[Трета фудбалска дивизија на Норвешка 2006|3Д]] || 10 || -? || [[Фудбалски куп на Норвешка 2006|КН]] || ? || -? || - || - || - || - || - || - || ? || -? |- | 2007 || rowspan=6|{{flagsport|NOR}} [[ФК Хед|Хед]] || [[Втора фудбалска дивизија на Норвешка 2007|2Д]] || ? || -? || [[Фудбалски куп на Норвешка 2007|КН]] || ? || -? || - || - || - || - || - || - || ? || -? |- | 2008 || [[Прва фудбалска дивизија на Норвешка 2008|1Д]] || 3 ||-7|| - || - || - || - || - || - || - || - || - ||3||-7 |- | 2009 || [[Втора фудбалска дивизија на Норвешка 2009|2Д]] || ? || -? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || -? |- | 2010 || [[Втора фудбалска дивизија на Норвешка 2010|2Д]] || ? || -? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || -? |- | 2011 || [[Прва фудбалска дивизија на Норвешка 2011|1Д]] ||20||-35|| - || - || - || - || - || - || - || - || - ||20||-35 |- | 2012 || [[Прва фудбалска дивизија на Норвешка 2012|1Д]] || 28 ||-48|| [[Фудбалски куп на Норвешка 2012|КН]] ||7||-5|| - || - || - || - || - || - ||35||-53 |- !colspan="3"| Вкупно Хед || ? || -? || || ? || -? || || - || - || || - || - || ? || -? |- | [[ФК Молде сезона 2013|2013]] || rowspan=3|{{flagsport|NOR}} [[ФК Молде|Молде]] || [[Елитсериен 2013|ЕС]] || 20 || -25 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|КН]] || 6 || -7 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 4+2<ref name=tutprel>Настапи во квалификациските кола.</ref> || -1 + -5 || - || - || - || 32 ||-38 |- | [[ФК Молде сезона 2014|2014]] || [[Елитсериен 2014|ЕС]] || 28 || -22 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2014|КН]] || 5 || -3 || [[УЕФА Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 4<ref name=tutprel /> || -5 || - || - || - || 37 ||-30 |- | [[ФК Молде сезона 2015|јан.-јун. 2015]] || [[Елитсериен 2015|ЕС]] || 13 || -14 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|КН]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || - || - || - || - || - || 15 ||-14 |- !colspan="3"| Вкупно Молде || 61 || -61 || || 13 || -10 || ||10||-11|| || - || - || 84 ||-82 |- | [[ФК Инголштат 04 сезона 2015-2016|2015-2016]] || rowspan=3|{{flagsport|DEU}} [[ФК Инголштат 04|Инголштат 04]] || [[Прва Бундеслига 2015-2016|БЛ]] || 6 || -13 || [[Фудбалски куп на Германија 2015-2016|КГ]] || 1 || -2 || - || - || - || - || - || - || 7 || -15 |- | [[ФК Инголштат 04 сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Прва Бундеслига 2016-2017|БЛ]] || 12 || -23 || [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 13 || -23 |- | [[ФК Инголштат 04 сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Втора Бундеслига 2017-2018|2Б]] || 30 || -36 || [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|КГ]] || 3 || -3 || - || - || - || - || - || - || 33 || -39 |- !colspan="3"| Вкупно Инголштат 04 || 48 || -72 || || 5 || -5 || || - || - || || - || - || 53 || -77 |- || [[ФК Астон Вила сезона 2018-2019|2018-2019]] || rowspan=3|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Aston Villa}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|ФЛЧ]] || 23 || -34 || [[ФА куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 23 || -34 |- || [[ФК Астон Вила сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 7 || -12 || [[ФА куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+4 || -2 + -4 || - || - || - || - || - || - || 12 || -18 |- || [[ФК Астон Вила сезона 2020-2021|авг.-окт. 2020]] || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 0 || 0 || [[ФА куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 0+1 || 0 + -1 || - || - || - || - || - || - || 1 || -1 |- !colspan="3"| Вкупно Астон Вила || 30 || -46 || || 6 || -7 || || - || - || || - || - || 36 || -52 |- || [[ФК Норич Сити сезона 2020-2021|фев.-јун. 2021]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Norwich City}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2020-2021|ФЛЧ]] || 0 || 0 || [[ФА куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 0 || 0 |- || [[АФК Борнмут сезона 2021-2022|ago. 2021-gen. 2022]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|ФЛЧ]] || 1 || 0 || [[ФА куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 1+1 || -1 + -6 || - || - || - || - || - || - || 3 || -7 |- || март-јун. 2022 || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Reading}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|ФЛЧ]] || 10 || -15 || [[ФА куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 10 || -15 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || {{flagsport|DEU}} {{Fb team (N) RB Leipzig}} || [[Прва Бундеслига 2022-2023|БЛ]] || 2 || -2 || [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|КГ]] || 1 || -1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Германија 2022|СГ]] || - || - || 3 || -3 |- || [[ФК Севиља сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=3|{{flagsport|ESP}} {{Fb team (N) Sevilla}} || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023-2024|ПД]] || 21 || -22 || [[Фудбалски куп на Шпанија 2023-2024|КШ]] || 2 || -1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 2|| -4 || [[Суперкуп на УЕФА 2023|СУ]] || 0 || 0 || 25 || -27 |- || [[ФК Севиља сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2024-2025|ПД]] || 30 || -39 || [[Фудбалски куп на Шпанија 2024-2025|КШ]] || 1 || -4 || - || - || - || - || - || - || 31 || -43 |- || [[ФК Севиља сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2025-2026|ПД]] || 5 || -8 || [[Фудбалски куп на Шпанија 2025-2026|КШ]] || 2 || -2 ||- || - || - || - || - || - || 7 || -8 |- !colspan="3"| Вкупно Севиља || 56 || -69 || || 5 || -7 || || 2 || -4 || || 0 || 0 || 63 || -80 |- !colspan="3"| Вкупно во кариерата || 208+ || -265+ || || 32+ || -35+ || || 12 || -15 || || 0 || 0 || 252+ || -316+ |} ===Репрезентативна статистика=== {{updated|11 јули 2026}}<ref name="NFT">{{cite web |title=Ørjan Nyland |url=https://www.national-football-teams.com/player/54111/Orjan_Nyland.html |website=National Football Teams |access-date=6 June 2018 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan=14|{{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] |2013||1||0 |- |2014||9||0 |- |2015||9||0 |- |2016||4||0 |- |2017||2||0 |- |2018||2||0 |- |2019||1||0 |- |2020||0||0 |- |2021||5||0 |- |2022||9||0 |- |2023||8||0 |- |2024||8||0 |- |2025||9||0 |- |2026||9||0 |- !colspan=2|Вкупно!!76!!0 |} ==Титули== ===Клупски=== ;Хед *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 1 : 2012 ;Молде *'''[[Елитсериен|Норвешко првенство]]''' : 1 : 2014 *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 2 : 2013, 2014 ;РБ Лајпциг *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2022-2023 ===Индивидуални=== *Тим на првенството на Европското првенство за играчи под 21 година: [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2013#Тим на турнирот|2013]]<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/under21/news/0283-1876f534fb25-e069a027749d-1000--2023-under-21-euro-team-of-the-tournament/ |title=2023 Under-21 EURO Team of the Tournament |date=11 July 2023 |publisher=Union of European Football Associations |access-date=28 June 2024}}</ref> *[[Награда Книксен|Голман на годината во Елитсериен]]: 2014, 2015<ref>{{cite news |url=https://www.nrk.no/sport/fotball/gullballen-til-stefan-johansen-1.12036237 |language=no |title=Stefan Johansen ble Gullballen-vinner |website=nrk.no |publisher=[[NRK]] |date=10 November 2014 |access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.h-avis.no/sport/fotball/flere-lokale-gullballer/s/5-62-137253 |language=no |title=Flere lokale gullballer |website=h-avis.no |publisher=[[Haugesunds Avis]] |date=8 November 2015 |access-date=13 February 2020}}</ref> *[[Одбрана на месецот во Примера Дивисион (Шпанија)|Одбрана на месецот во Примера Дивисион]]: Април 2025<ref name="SOTM2504">{{cite news |date=25 April 2025 |title=Ørjan Nyland, LaLiga EA Sports Best Save of the Month for April |url=https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |publisher=La Liga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425140120/https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |archive-date=25 April 2025 |access-date=25 April 2025}}</ref><ref name="SOTM2504V">{{cite tweet |author=La Liga |user=LaLigaEN |number=1915752656963854423 |date=25 April 2025 |title=What A Stop! 🧤<br>@SevillaFC_ENG keeper, @OrjanHNyland1 wins #LaLigaEASports Save of the Month for April! |access-date=25 April 2025}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] pktwar7gmojrp0uzz5hnxri7chxdf5s 0 1400969 5623137 5609318 2026-09-02T21:26:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623137 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Емерик Блум |image = Emerik Blum.jpg |caption = |office = 26th [[Список на градоначалниците на Сараево|Градоначалник на Сараево]] |term_start = 1981 |term_end = 1983 |predecessor = Анто Сучиќ |successor = [[Угљеша Узелац]] |birth_date = {{Birth date|1911|08|07|df=yes}} |birth_place = [[Сараево]], [[Австроунгарска Босна и Херцеговина]], [[Австроунгарија]] |death_date = {{Death date and age|1984|06|24|1911|08|07|df=yes}} |death_place = [[Фојница]], [[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина]], [[СФРЈ|СФР Југославија]] |party = [[КПЈ]] |spouse = [[Матусја Блум]] (до 1984, неговата смрт) |alma_mater = [[Чешки технички универзитет]] (дипломиран инженер) }} '''Емерик Блум''' ([[Сараево]], [[7 август]] [[1911]] – [[Фојница]], [[24 јуни]] [[1984]]) — учесник во НОБ, стопанственик, општествено-политички работник на [[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина]] и херој на социјалистичкиот труд. == Животопис == Роден е на [[7 август]] [[1911|1911 година]], во [[Сараево]], [[Босна и Херцеговина]]<ref>{{нмс|url=http://sarajevo.co.ba/sjecanje-emerik-blum/|title=SJEĆANJE: EMERIK BLUM|publisher=Sarajevo|date=24 јуни 2013|accessdate=13 јануари 2014|archive-date=2025-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20251107093116/https://sarajevo.co.ba/sjecanje-emerik-blum/|url-status=dead}}</ref> во скромно [[Историја на Евреите во Босна и Херцеговина|еврејско]] семејство. По школувањето во [[Чехословачка]], т.е. откако дипломирал [[електротехника]] на Техничкиот универзитет во [[Прага]], се вратил во [[Сараево]]. Во своите дваесетти години заедно со Оскар Данон, [[Меша Селимовиќ]], Исмет Мујезиновиќ и [[Војо Димитријевиќ]] го основале [[Колегиум артистикум]].<ref name="jr">Јаша Романо, 1980. pp. 338</ref> Во [[1941|1941 година]] станал член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] (КПЈ). === Националноослободителна борба === По основањето на [[Независна Држава Хрватска|Независната Држава Хрватска]] (НДХ), тој се приклучил во Националноослободителната војна. Во 1941 година, [[Усташи|усташите]] го уапсиле и го депортирале во [[Јасеновац (логор)|концентрациониот логор Јасеновац]], каде што работел како затвореник-инженер ја одржувал електраната. Во [[1944|1944 година]], организирал успешно бегство од Јасеновац.<ref>{{нмс|url=http://www.jadovno.com/the-director-of-sarajevo-energoinvest-witness-of-slana.html|title=THE DIRECTOR OF SARAJEVO “ENERGOINVEST” WITNESS OF SLANA|publisher=Jadovno|date=11 July 2010|accessdate=13 јануари 2014}}</ref> По бегството, и се приклучил на [[Југословенски партизани|Народноослободителната армија на Југославија]]. Извесно време работел на територијата на Западна Босна, а потоа бил назначен за офицер за реконструкција во Националниот антифашистички совет за национално ослободување на Босна и Херцеговина (ЗАВНОБиХ). === Повоена кариера === [[Податотека:Josip_Broz_Tito_i_Emerik_Blum.jpg|десно|мини|262x262пкс| Блум со [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]]]] По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], тој бил началник на Министерството за индустрија и рударство на [[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|Народна Република Босна и Херцеговина]], генерален инженер на Генералниот директорат на Федералната електроенергетска индустрија, генерален директор на Дирекцијата за електроенергетска индустрија на [[Влада на ФНРЈ|Владата на ФНР Југославија]], помошник на министерот за електроенергетска индустрија и претседател на Комитетот за електроенергетска индустрија. Тој бил еден од основачите на компанијата „Електропроект“ во [[1951|1951 година]], кој подоцна станал регионалниот гигант „Енергоинвест“, кој работел низ целиот свет. Емерик Блум бил застапник на идејата за изградба на капацитети на големи индустриски постројки, особено фабриката за алуминиум во [[Мостар]], како и „Фабриката за алуминиум“ во [[Зворник]]. Неговата заслуга вклучува и создавање капацитет во производството на електрична и механичка опрема. Така е изградена фабриката „ТАТ“ во Илиџа, фабриката за електрична енергија во Лукавица кај Сараево, фабриките во [[Добој]], [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]], [[Чрнуче]], [[Тешањ|Тешње]], [[Вишеград]], [[Приштина]], [[Тузла]] и други места во Југославија. Тој обезбедувал стипендии и обучувал стручњаци во различни технички области и вовел постојана практика на специјализирање на југословенски стручњаци во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Западна Германија|Германија]], [[Франција]], [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] и други земји. Блум ја основал „Лабораторијата за заварување и откривање на дефекти“ во [[1954|1954 година]] со цел да се основа Друштвото за заварување во СР БиХ и училиште за заварување. Емерик Блум бил градоначалник на Сараево за време на најголемиот бум на градот, од [[1981]] до [[1983|1983 година]]. Починал на [[24 јуни|24]] [[24 јуни|јуни]] [[1984|1984 година]] по завршувањето на неговите последни должности во Организацискиот комитет<ref>{{нмс|url=http://www.slobodna-bosna.ba/vijest/1436/emerik_blum_financial_times_ga_je_opisao_kao_olichenje_socijalistichke_poslovnosti.html|title=EMERIK BLUM: Financial Times ga je opisao kao "oličenje socijalističke poslovnosti"|publisher=Slobodna-Bosna|date=25 јуни 2012|accessdate=13 јануари 2014}}</ref> на [[Зимски олимписки игри 1984|Зимските олимписки игри во Сараево]].<ref name="radiosarajevo">{{нмс|url=https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/emerik-blum-proslo-je-39-godina-od-smrti-genijalnog-sarajevskog-vizonara/501795|title=Emerik Blum: Prošlo je 39 godina od smrti genijalnog sarajevskog vizonara|date=24 јуни 2023|access-date=24 јуни 2023|language=bs|publisher=Radio Sarajevo}}</ref> == Признание и наследство == Емерик Блум во [[1974|1974 година]] бил одликуван со титулата Витез на Француската [[Легија части|легија на честа]]. Една улица во сараевската Грбавица, која била улица Београдска пред распадот на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФРЈ]], сега го носи неговото име,<ref>{{нмс|url=https://nap.ba/post/738310/emerik-blum-sarajlija-koji-je-jugoslaviju-uveo-na-svjetsko-trziste|title=Emerik Blum: Sarajlija koji je Jugoslaviju uveo na svjetsko tržište|date=24 јуни2018|access-date=24 јуни 2018|language=bs|website=nap.ba}}</ref> а негова биста е подигната пред зградата на Енергоинвест. Емерик Блум бил опишан од престижниот „Фајненшл тајмс“ како „олицетворение на социјалистичкиот бизнис“. Добитник е на бројни југословенски одликувања, вклучувајќи го и Орденот јунак на социјалистичкиот труд, кој му бил доделен постхумно на [[27 јуни|27]] [[27 јуни|јуни]] [[1984|1984 година]]. Во 2024 година бил снимен [[Документарен филм|документарниот филм]] „Блум: Господари на својата иднина“ кој ја опишува Блумовата преобразба на Енергоинвест од мало во огромно претпријатие.<ref>{{нмс|url=https://zagrebdox.net/en/film/blum-gospodari-svoje-buducnosti |title=Blum: Masters of Their Own Destiny |first=Jasmila |last= Žbanić |date=31 мај 2025|access-date=16 септември 2025|website= ZagrebDox |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блум, Емерик}} [[Категорија:Јунаци на социјалистичкиот труд]] [[Категорија:Југословенски партизани]] [[Категорија:Луѓе од Сараево]] [[Категорија:Починати во 1984 година]] [[Категорија:Родени во 1911 година]] 0lylnj9va50hlgd5x4h2ocmh7rkvogs 0 1401121 5623160 5609860 2026-09-02T23:17:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623160 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Естонија'' |ship_image = [[Податотека:MS Estonia.png|300px]] |image_caption = Траектот ''Естонија'' во 1993/1994 г. |ship_owner = 1980 — 1988: [[Rederi Ab Sally]]<br>1988 — 1992: [[Effoa]]<br>1992 — 1993: Effdo 3 Oy<br>1993 — 1994: [[Estline Marine Co Ltd]] |builder = [[Meyer Werft]], [[Папенбург]], [[Западна Германија]] |laid_down = 18 октомври 1979 |launched = 26 април 1980 |renamed = 1980 — 1990: ''Viking Sally''<br>1990 — 1991: ''Silja Star''<br>1991 — 1993: ''Wasa King''<br>1993 — 1994: ''Естонија''<ref name = "Ferry site">{{cite web | title=M/F Estonia | website=The ferry site | url= http://www.ferry-site.dk/ferry.php?id=7921033&lang=en | language=en | access-date=21 October 2021}}</ref> |status = превртен и потонат на 28 септември 1994 г. |port_of_registry = 1980 — 1991: [[Мариехамн]], Финска<br>1991 — 1993: [[Васа]], Финска<br>1993 — 1994: [[Талин]], Естонија |length = 155,43 м (изграден)<br>157,02 м (од 1984 наваму) |beam = 24,21 м |draught = 5,60 м |speed = 21,1 јазли |capacity = 2.000 патници<br>1.190 легла за патници<br>460 автомобили |complement = |notes = Оператори: <br>1980 — 1987: Rederi Ab Sally (сообраќај на Viking Line)<br>1987 — 1990: [[Rederi AB Slite]] (сообраќај на Viking Line)<br>1990 — 1991: [[Silja Line]]<br>1991 — 1993: [[Wasa Line]]<br>1993 — 1994: [[Estline]] |flag_state=Естонија|ship_flag={{shipboxflag|Estonia|civil}}}} {{Закосен наслов}} '''''Естонија''''' (порано ''Viking Sally'', ''Silja Star'', ''Wasa King'') — [[Естонија|естонски]] [[траект]] на бродската компанија EstLine, изграден во 1979 г. во [[Германија|ФРГ]] во бродоградилиштето [[Meyer Werft]] во [[Папенбург]]. Потонал во Балтичкото Море во ноќта меѓу 27 и 28 септември 1994 г., при што исчезнале 757 лица и загинале 95 лица (вкупно 852) од 989 патници и членови на [[Екипаж|екипажот]] што се наоѓале на [[брод|бродот]].<ref>[http://www.onnettomuustutkinta.fi/estonia/chapt07_2.html#1 Дел 7.6] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070321165617/http://www.onnettomuustutkinta.fi/estonia/chapt07_2.html#1 |date=2007-03-21 }} од извештајот на естонско-финско-шведската истражна комисија{{ref|en}}</ref> Ова е најголемата бродска несреќа во мирно време во [[Европа]].<ref>{{Cite web|url=http://rus.delfi.lv/news/daily/abroad/852-zhertvy-na-baltike-18-let-nazad-zatonul-parom-estoniya.d?id=42705974|title=852 жертвы на Балтике: 18 лет назад затонул паром «Эстония»|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029213928/http://rus.delfi.lv/news/daily/abroad/852-zhertvy-na-baltike-18-let-nazad-zatonul-parom-estoniya.d?id=42705974|archive-date=2013-10-29|access-date=2013-05-09|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.travelzone.lv/eesti/viskas/estonija_parom/index.php|title=Паром Estonia|lang=lv|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029210314/http://www.travelzone.lv/eesti/viskas/estonija_parom/index.php|archive-date=2013-10-29|access-date=2013-05-09|url-status=dead}}</ref> Според своите последици и бројот на жртви, оваа катастрофа може да се спореди само со најголемата поморска трагедија во историјата на Естонија, што се случила на 24 август 1941 г., кога на излезот од талинското пристаниште по напад од германски авиони, најголемиот естонски брод — паробродот ''Eestirand'' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Естонски брег'') добил оштетувања и потонал во близина на островот [[Прангли]]. На него, бегајќи пред надоаѓачкиот [[Вермахт]], Талин го напуштале неколку илјади луѓе (44 лица загинале при бомбардирањето, а неколку стотици луѓе се фрлиле во морето).<ref>{{Cite web|url=http://www.dzd.ee/540132/istoriki-i-voennye-jestonii-otmechajut-70-letie-samoj-krupnoj-morskoj-tragedii-v-istorii-strany/|title=Историки и военные Эстонии отмечают 70-летие самой крупной морской трагедии в истории страны|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110826053145/http://www.dzd.ee/540132/istoriki-i-voennye-jestonii-otmechajut-70-letie-samoj-krupnoj-morskoj-tragedii-v-istorii-strany/|archive-date=2011-08-26|access-date=2011-08-24|url-status=live}}</ref> == Историја на траектот == Траектот бил изграден за финската компанија [[Viking Line]] и бил наречен ''Viking Sally''. Тој сообраќал меѓу [[Турку]], [[Мариехамн]] и [[Стокхолм]]. Во 1986 г. бил продаден на компанијата [[Silja Line]] и преименуван во ''Silja Star'', при што ја задржал истата линија. Во 1991 г. со траектот започнала да управува компанијата Wasa Line, која била во целосна сопственост на Silja Line, па под името ''Wasa King'' започнал да сообраќа меѓу финскиот град Васа и шведскиот град [[Умео]]. Во јануари 1993 г., за да се обезбеди траектен сообраќај меѓу [[Талин]] и Стокхолм, шведската компанија Nordström & Thulin и естонската државна компанија Estonian Shipping Company („Естонска бродска компанија“, скратено — ESCo) основале заедничко претпријатие EstLine, кое го купило траектот ''Wasa King'' и го преименувало во ''Естонија''. == Бродолом == ''Естонија'' го напуштила пристаништето во Талин вечерта на 27 септември 1994 г. упатувајќи се кон Стокхолм, во време кога на морето беснеело невреме, а брзината на ветерот надминувала 20 метри во секунда. На полноќ ''Естонија'' се разминала на море со траектот на компанијата Viking Line, ''Мариела''), каде што брзината на ''Естонија'' ја сметале за превисока. Во час и половина по полноќ од судот бил испратен краток повик за помош, а наскоро бродот исчезнал од радарот на траектот ''Мариела''. Се смета дека испраќач на пораката бил вториот или четвртиот офицер на стража. Од пораката било јасно дека наклонот на бродот во тој миг бил исклучително опасен — 20 до 30 степени, а се слушало и дека на бродот е вклучена сирената за магла за да се разбудат патниците. Траектот потонал меѓу 00:55 и 01:50 часот (UTC+02). На современите навигациски карти е означено местото на потонувањето на траектот: {{coord|59|22.907|N|21|40.601|E}} (длабочина 83 м). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|IMO 7921033}} *[http://www.ferry-site.dk/ferry.php?id=7921033&lang=en The Ferry Site: Images of MS Estonia (when she was named Viking Sally and Silja Star)] *[https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2004/05/a-sea-story/302940/ A Sea Story (from ''The Atlantic'')] [[Категорија:Патнички бродови]] g5k4me1o6oui6yo5n7rbtyfcrwt383p 0 1401459 5622997 5613734 2026-09-02T14:14:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5622997 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Скапоцен камен|image=[[Датотека:Diamanter, Några stora och ryktbara diamanter, Nordisk familjebok.png|250п|мини|Најголеми дијаманти на светот: 1. Стормгул, 2. и 11. [[Регент (дијамант)|Регент]], 3. и 5. [[Фирентински дијамант]], 4. и 12. [[Јужна ѕвезда]], 6. [[Сенси]], 7. [[Дрезденски зелен дијамант]], 8. i 10. [[Кох–и-Нор]] (старо и ново сечење), 9. [[Хоупов дијамант]]]]|caption=|gem_name=Дрезденски зелен дијамант|weight=41|grams=8,2|color=зелена|cut=|mine=непознат|country=[[Саксонија]]|cutter=|found=[[1722]].|original_owner=[[Фредерик Август II]]|owner=Државен музеј Дрезден|value=непозната}} '''Дрезденски зелен дијамант (Дрезден Зелен Дијамант''' ){{Lang-de|Dresdner Grüner Diamant}}) е природен зелен [[дијамант]] од 41 карати (8,2 г) кој првпат бил споменат во [[1722|1722 година]], кога стати за него се појавила во [[Лондон]] на 25 октомври. Тој го добил своето име по Слободна држава [[Саксонија]], [[Германија|Германија,]] каде што се најмногу изложувал во текот на последните два века. На крајот од Втората светска војна, тој бил префрлен во [[Советски Сојуз|Сојузот на Советските Социјалистички Републики]]. Се чувал во [[Советски Сојуз|СССР]] до [[1958|1958 година]]. Во [[2000]] година бил изложен во [[Смитсонијан]]<nowiki/>колекција [[Соединети Американски Држави|на]] дијаманти во [[Вашингтон]], каде што бил поставен во истата просторија како и слично познатиот Хоупов дијамант. Дијамантот денес е изложен во Зелениот трезор, дел од [[Државни музеј Дрезден|Државниот музеј во Дрезден]]. Уникатната зелена боја на овој скапоцен камен е резултат на долготрајна изложеност на радиоактивни материјали.Каменот бил користен како тест за проверка на разлика помеѓу природни и синтетички дијаманти со надеж дека тоа ќе биде чекор поблиску до осмислува тест што ќе ги утврди разлики помеѓу [[Дијамант|синтетички и природни дијаманти]], кои инаку се доста ретки. == Види повеќе == * Список на најпознати дијаманти * [[Дијамант]] == Надворешни врски == * [http://famousdiamonds.tripod.com/dresdengreendiamond.html]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска}} * [https://web.archive.org/web/20070209140510/http://www.farlang.com/diamonds/streeter_great_diamonds/page_275 Поглавје „Дрезденски зелен дијамант“ во „Големите дијаманти на светот“] од Едвин Стритер [[Категорија:Дрезден]] [[Категорија:Дијаманти]] [[Категорија:Статии со текст на германски]] 3ds75hp9xvwb9czu7fal5ikko0qmtbk 0 1401461 5623168 5613768 2026-09-03T02:07:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5623168 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Скапоцен камен|image=[[податотека:Tiffany Diamond.jpg|200п]]|caption=Жолт дијамант Тифани и Птица на карпа|gem_name=Жулт дијамант Тифани|weight=128,54|grams=25,708|color=жолта|cut=Modified antique cushion brilliant|mine=[[Кимберли рудник]]|country=Јужна Африка|cutter=<nowiki>-{</nowiki>[[Џорџ Фредерик Канз]]}-|found=1878|original_owner=|owner=[[Тифани]]|value=}} '''Жолтиот дијамант Тифани''' ( {{Lang-en|Tiffany Yellow Diamond}}) е еден од најпознати модни [[Дијамант|дијаманти]] во светот. Кога бил откриен, тежел 287,42 [[Карат|карати]], или 57,484. Сепак, последователно [[Брушење|брусење]] и сечење значително ја намалија вредноста на дијамантот, а денес тој е 128,54 карати, т.е. 25.708. Дијамантот е пронајден во [[1877|1877 година.]] во јужноафрикански рудник во близина на градот Кимберли, каде што го купил [[Чарлс Тифани]]. Каменот бил исечен во [[Париз]] а потоа дијамантот бил изложен во институт Смитсонијан, каде што останал до [[23 септември|23]] [[23 септември|септември]] [[2007|2007 година]]. Интересно е што жолтиот дијамант на Тифани досега го носеле само две дами, госпоѓица Шелдон Вајтхаус во 1957 година. на Тифани балот како дел од ѓердан со бели дијаманти<ref>[http://famousdiamonds.tripod.com/tiffanyyellowdiamond.html Жути дијамант Тифани] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20260326135242/https://famousdiamonds.tripod.com/tiffanyyellowdiamond.html |date=2026-03-26 }}, Најпознатији дијаманти</ref> а подоцна и позната актерка и модел [[Одри Хепберн]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.modernsilver.com/tiffany.htm|title=www.modernsilver.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703152514/http://www.modernsilver.com/tiffany.htm|archive-date=03. 07. 2009|accessdate=27. 01. 2009}}</ref>. == Види повеќе == * Список на најпознатите дијаманти * [[Дијамант]] == Наводи == <templatestyles src="Б=Наводи/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Дијаманти]] [[Категорија:Статии со текст на англиски]] dnns2yuu99jcs943qya83mvko2qn1ks 0 1401969 5623047 5622626 2026-09-02T15:53:08Z Carshalton 30527 5623047 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Лукуми | image = [[Податотека:Jhon Lucumí September 2019.jpg|200px]] | fullname = Џон Ханер Лукуми Бониља<ref name="Jhon Lucumi">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List FIFA World Cup 2026 - Jhon Janer Lucumi Bonilla|language=en|date=|access-date=31 август 2026}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name="Jhon Lucumi"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|6|26}}<ref name="Jhon Lucumi"/> | cityofbirth = {{роден во|Кали|}} | countryofbirth = [[Колумбија]] | nationality = {{flagsport|COL}} [[Колумбија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 26 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Deportivo Cali}} | years1 = 2015-2018 | caps1 = 42 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Deportivo Cali}} | years2 = 2018-2022 | caps2 = 91 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Genk}} | years3 = 2022-2026 | caps3 = 123 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Bologna}} | years4 = 2026- | caps4 = 1 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|COL}} [[Фудбалска репрезентација на Колумбија под 17 години|Колумбија 17]] | nationalyears2 = 2019- | nationalcaps2 = 42 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|COL}} [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]] }} '''Џон Ханер Лукуми Бониља''' (роден на [[26 јуни]] [[1998]], во [[Кали]]) — [[Колумбија|колумбиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Јувентус|Јувентус]] и на [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|колумбиската репрезентација]].<ref name="Jhon Lucumi"/> ==Технички карактеристики== Левоног [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]] со силни физички предиспозиции, вешт во воздухот, елегантен во движењата и способен да гради акции од задната линија. Може да игра и во [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]] како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|медијано]]. ==Клупска кариера== ===Депортиво Кали и Генк=== Лукуми ја започнал својата кариера во родниот град [[Кали]], приклучувајќи му се на локалниот клуб [[Клуб Депортиво Кали|Депортиво Кали]] во 2015 година. Како продукт на младинската школа, тој го направил своето деби за првиот тим на 26 септември 2015 година, во првенствениот натпревар добиен со 2-1 против [[Кортулуа]]. Набрзо во следните години, тој постепено се етаблирал како ветувачки млад дефанзивец, но поради две операции на десното колено, не успеал да има континуитет во текот на четирите години поминати во клубот, завршувајќи го своето играчко искуство во Колумбија со вкупно 59 настапи. Во јули 2018 година, Лукуми бил купен од [[Белгија|белгискиот]] клуб {{Fb team (N) Genk}}, кој во касата на колумбискиот клуб уплатил 200.000 евра. Во првата сезона, првично ги започнува натпреварите од клупата, но подоцна станал стандарден првотимец и придонесува за освојувањето на [[Белгиска Про лига 2018-2019|првенството]]. Во следните сезони, станува еден од столбовите на одбраната на Генк, и покрај младата возраст, при што во два наврати е прогласен и за „Најдобар дефанзивец во белгиското првенство“. На 17 септември 2019 година, го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Salzburg}}, во кој го постигнал и својот прв гол за клубот.<ref>{{Cite web |title=FC Red Bull Salzburg v Genk Overview |url=https://www.premierleague.com/en/match/2027023 |access-date=2025-09-14 |website=www.premierleague.com |language=en}}</ref> Во завршните часови на летниот трансфер-период во 2021 година, Лукуми постигнал договор за трансфер во {{Fb team (N) Barcelona}}, која требало да му исплати на Генк 20 милиони евра. Сепак, трансферот не бил реализиран поради задоцнување од 22 минути при доставувањето на документацијата.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilrestodelcarlino.it/bologna/sport/il-bologna-adesso-incassa-il-si-di-lucumi-8abfc028|title=Il Bologna adesso incassa il sì di Lucumì|website=Il Resto del Carlino|date=2022-08-14|access-date=2026-07-12}}</ref> Тој останал во Генк уште една сезона, завршувајќи го своето искуство во клубот после вкупно 137 настапи и 3 гола. ===Болоња=== Во летото 2022 година, Лукуми потпишал за {{Fb team (N) Bologna}},<ref>{{Cite web|url=https://www.krcgenk.be/nl/nieuws/4786/jhon-lucumi-24-maakt-de-overgang-naar-bologna-fc|title=Jhon Lucumi (24) maakt de overgang naar Bologna FC|language=nl|access-date=2022-08-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/jhon-lucumi-al-bologna/|title=Jhon Lucumi al Bologna|date=2022-08-18|access-date=2022-08-18}}</ref> во трансфер вреден околу 8 милиони евра. Дебитирал во [[Серија А]] на 27 август, започнувајќи во натпреварот загубен со 2-0 на гостувањето кај [[ФК Милан|Милан]]. На 27 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол за ''„рособлу“'' во домашниот натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Лил|Лил]], со кој привремено израмнил на 1-1 во натпреварот кој на крајот тој и соиграчите го загубиле со 1-2.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Bologna/27-11-2024/bologna-lilla-1-2-gol-mukau-lukumi-mukau.shtml|title=Non basta il gol di Lucumi, Bologna battuto in casa dal Lilla: ora la strada è in salita|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2024-11-28}}</ref> На 14 мај 2025 година, започнувајќи и играјќи го целиот натпревар во финалето добиено со 1-0 против Милан, тој го освоил [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|Купот на Италија]], со што трофејот се вратил во [[Болоња]] по 51 година.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.legaseriea.it/it/media/coppa-italia/serieas.hiwaymedia.it/media/coppa-italia/milan-bologna-match-report-finale-coppa-italia-frecciarossa-2025|title=Il trionfo dei rossoblù!|sito=www.legaseriea.it|access-date=2025-09-10}}</ref> На 9 ноември 2025 година, го постигнал својот прв гол во Серија А во својот 104-ти настап, во победата со 2-0 над [[ФК Наполи|Наполи]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/11/09/serie-a-bologna-napoli-2-0_646defc4-1c2f-43ce-a6c5-9694c5a2d8fa.html|title=Serie A: il Napoli cade al Dall'Ara, Bologna sogna in grande|date=2025-11-09|access-date=2025-11-09}}</ref> По четири сезони поминати во Болоња, во кои бил стандарден првотимец и забележал вкупно 152 настапи и 2 гола во сите натпреварувања, тој го напуштил клубот од [[Емилија-Ромања]] на една година пред истекот на неговиот договор.<ref name="Juventus">{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/lucumi-alla-juventus/|title=Lucumí alla Juventus|date=17 август 2026|access-date=17 август 2026}}</ref> ===Јувентус=== На 17 август 2026 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Juventus}} за околу 20 милиони евра, со кого потпишал договор со важност до 30 јуни 2030 година.<ref name="Juventus"/><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-jhon-lucumi-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Jhon Lucumi è un nuovo giocatore della Juventus|access-date=2026-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/vm4xeobiltvhzxpzfst7.pdf|title=Accordo con il Bologna per l'acquisizione definitiva del calciatore Lucumí|date=17 август 2026|access-date=17 август 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Лукуми играл за [[Фудбалска репрезентација на Колумбија под 17 години|колумбиската репрезентација под 17 години]], пред да дебитира за [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|сениорската репрезентација]] на 4 јуни 2019 година, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539194|title=Colombia v Panama game report|date=3 јуни 2019|language=en}}</ref> Подоцна истиот месец, тој бил вклучен во составот на репрезентацијата за [[Копа Америка 2019]] во Бразил, каде што направил еден настап, играјќи во натпреварот од [[Копа Америка 2019 - група Б|групната фаза]] против {{NazNB|FUrep|PAR}}. Во следните години, тој бил повикан за уште два турнири на [[Копа Америка]], повторно во [[Копа Америка 2021|Бразил 2021]]<ref>{{cite web |url=https://en.as.com/en/2021/06/14/soccer/1623690475_049892.html |title=Colombia squad for 2021 Copa América: selected players absences... – AS USA – Diario AS |date=14 June 2021 |access-date=2025-05-28}}</ref> и во [[Копа Америка 2024|САД 2024]],<ref>{{cite web |date=14 June 2024 |title=Convocatoria de la Selección Masculina de Mayores para la CONMEBOL Copa América USA 2024 |url=https://www.fcf.com.co/2024/06/14/convocatoria-de-la-seleccion-masculina-de-mayores-para-la-conmebol-copa-america-usa-2024/ |access-date=2024-10-20 |website=Federación Colombiana de Futbol |language=es}}</ref> на кои заедно запишал само еден настап и тоа на вториот турнир, повторно во натпревар против Парагвај во групната фаза.<ref>{{cite web |url=https://www.foxsports.com/soccer/jhon-lucumi-player |title=Jhon Lucumi – Soccer News, Rumors, & Updates | website= Fox Sports |access-date=2024-10-20}}</ref> На 10 октомври 2025 година, тој го постигнал својот прв гол со дресот на репрезентацијата во победата со 0-4 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар.<ref>{{Cite web|language=es|url=https://www.espn.com.pa/futbol/mundial/nota/_/id/15803045/lucumi-marco-gol-con-colombia-en-el-amistoso-frente-a-mexico|title=Lucumí marcó su primer gol con Colombia en el amistoso frente a México|date=2025-10-12|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|language=es|url=https://cnnespanol.cnn.com/2025/10/12/deportes/colombia-golea-mexico-partido-amistoso-mundial-2026-reux|title=Colombia golea 4-0 a México en partido de preparación para Mundial 2026|date=2025-10-12|access-date=2025-10-21}}</ref> На 25 мај 2026 година, тој бил избран во конечниот состав од 26 играчи на селекторот [[Нестор Лоренцо]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-convocati-mondiale-coppa-del-mondo-fifa-2026|website=www.fifa.com|access-date=2026-07-24}}</ref> Своето ​​деби на Мундијалот го имал како стартер на 17 јуни во победата од 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]]. Тој ги одиграл сите пет натпревари на Колумбија на турнирот, која стигнала до осминафиналето губејќи на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од {{NazNB|FUrep|SUI}},<ref>{{Cite web|url=https://www.dazn.com/it-IT/news/calcio/highlights-mondiali-2026-svizzera-colombia-4-3-dopo-i-calci-di-rigore-riguarda-gli-highlights-su-dazn/xrhfcaypo3uc15v5sqwiz6fv1|title=Highlights Svizzera-Colombia 4-3 dopo i calci di rigore|date=2026-07-08|access-date=2026-08-18}}</ref> и бил пофален за своите изведби како ја предводел одбраната на Колумбија која на целиот турнир примила само еден гол.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/en/football/world-cup/05-07-2026/world-cup-lucumi-interview-colombia-flying-high-juve-we-ll-talk.shtml|title=Lucumi: 'Colombia Must Not Get Complacent'; Juventus Interest 'Not For Now'|publisher=Gazzeta dello Sport|language=it|date=5 јули 2026|access-date=1 септември 2026}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|COL}} {{Cronopar|4-6-2019|Богота|COL|3|0|PAN|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-6-2019|Салвадор|COL|1|0|PAR|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|13={{yel|42}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|10-9-2019|Тампа|COL|0|0|VEN|-|Пријателска|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|19-11-2019|Харисон|ECU|0|1|COL|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|5-6-2022|Мурсија|SAU|0|1|COL|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|25-9-2022|Харисон|COL|4|1|GTM|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|28-9-2022|Санта Клара|MEX|2|3|COL|-|Пријателска|13={{subon|73}}|14=Санта Клара (Калифорнија)}} {{Cronopar|20-11-2022|Форт Лодердејл|COL|2|0|PAR|-|Пријателска}} {{Cronopar|24-3-2023|Улсан|KOR|2|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|28-3-2023|Осака|JPN|1|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|16-6-2023|Валенсија|COL|1|0|IRQ|-|Пријателска}} {{Cronopar|20-6-2023|Гелзенкирхен|DEU|0|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|7-9-2023|Баранкиља|COL|1|0|VEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|12-9-2023|Сантјаго|CHL|0|0|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|16-11-2023|Баканкиља|COL|2|1|BRA|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|21-11-2023|Асунсион|PAR|0|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|22-3-2024|Лондон|ESP|0|1|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Мадрид|COL|3|2|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|24-6-2024|Хјустон|COL|2|1|PAR|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|25}}}} {{Cronopar|6-9-2024|Лима|PER|1|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-9-2024|Баранкиља|COL|2|1|ARG|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-10-2024|Ел Алто|BOL|1|0|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|15-10-2024|Баранкиља|COL|4|0|CHL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|15-11-2024|Монтевидео|URU|3|2|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|19-11-2024|Баранкиља|COL|0|1|ECU|-|Квал. за СП|2026|13={{yel|90+5}}}} {{Cronopar|20-3-2025|Бразил|BRA|2|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|25-3-2025|Баранкиља|COL|2|2|PAR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-6-2025|Буенос Аирес|ARG|1|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|4-9-2025|Баранкиља|COL|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-10-2025|Арлингтон|MEX|0|4|COL|1|Пријателска|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|14-10-2025|Харисон|CAN|0|0|COL|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|15-11-2025|Форт Лодердејл|COL|2|1|NZL|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|19-11-2025|Њујорк|COL|3|0|AUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2026|Орландо|COL|1|2|CRO|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-6-2026|Богота|COL|3|1|CRI|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-6-2026|Сан Диего|COL|2|0|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|17-6-2026|Мексико|UZB|1|3|COL|-|Светско првенство|2026|Прва фаза}} {{Cronopar|23-6-2026|Гвадалахара|COL|1|0|COD|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|56}}}} {{Cronopar|27-6-2026|Мајами Гарденс|COL|0|0|POR|-|Светско првенство|2026|Прва фаза}} {{Cronopar|3-7-2026|Канзас Сити (Мисури)|COL|1|0|GHA|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале}} {{Cronopar|7-7-2026|Ванкувер|CHE|0|0|COL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|dts|4 – 3|13={{suboff|119}}}} {{Cronofin|42|1}} == Титули == ===Клупски=== ====Генк==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2018-2019 *'''[[Фудбалски куп на Белгија|Куп на Белгија]]''' : 1 : 2020-2021 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2019 ====Болоња==== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024-2025]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Jhon Lucumi}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Колумбија |image3=Flag of Colombia.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/lucumi-jhon/O8NaVz3G/ Џон Лукуми на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/jhon-lucumi/profil/spieler/413565 Џон Лукуми на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/227697/jhon-lucumi Џон Лукуми на espn] *[https://www.whoscored.com/players/363653/show/jhon-lucum%C3%AD Џон Лукуми на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Колумбија на Копа Америка 2019}} {{Состав на Колумбија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лукуми, Џон}} [[Категорија:Колумбиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Депортиво Кали]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Генк]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 9jq19hhfpta1czhazd6yjoaoeeg40q6 5623049 5623047 2026-09-02T15:58:57Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5623049 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Лукуми | image = [[Податотека:Jhon Lucumí September 2019.jpg|200px]] | fullname = Џон Ханер Лукуми Бониља<ref name="Jhon Lucumi">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List FIFA World Cup 2026 - Jhon Janer Lucumi Bonilla|language=en|date=|access-date=31 август 2026}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name="Jhon Lucumi"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|6|26}}<ref name="Jhon Lucumi"/> | cityofbirth = {{роден во|Кали|}} | countryofbirth = [[Колумбија]] | nationality = {{flagsport|COL}} [[Колумбија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 26 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Deportivo Cali}} | years1 = 2015-2018 | caps1 = 42 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Deportivo Cali}} | years2 = 2018-2022 | caps2 = 91 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Genk}} | years3 = 2022-2026 | caps3 = 123 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Bologna}} | years4 = 2026- | caps4 = 1 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|COL}} [[Фудбалска репрезентација на Колумбија под 17 години|Колумбија 17]] | nationalyears2 = 2019- | nationalcaps2 = 42 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|COL}} [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]] }} '''Џон Ханер Лукуми Бониља''' (роден на [[26 јуни]] [[1998]], во [[Кали]]) — [[Колумбија|колумбиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Јувентус|Јувентус]] и на [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|колумбиската репрезентација]].<ref name="Jhon Lucumi"/> ==Технички карактеристики== Левоног [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]] со силни физички предиспозиции, вешт во воздухот, елегантен во движењата и способен да гради акции од задната линија. Може да игра и во [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]] како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|медијано]]. ==Клупска кариера== ===Депортиво Кали и Генк=== Лукуми ја започнал својата кариера во родниот град [[Кали]], приклучувајќи му се на локалниот клуб [[Клуб Депортиво Кали|Депортиво Кали]] во 2015 година. Како продукт на младинската школа, тој го направил своето деби за првиот тим на 26 септември 2015 година, во првенствениот натпревар добиен со 2-1 против [[Кортулуа]]. Набрзо во следните години, тој постепено се етаблирал како ветувачки млад дефанзивец, но поради две операции на десното колено, не успеал да има континуитет во текот на четирите години поминати во клубот, завршувајќи го своето играчко искуство во Колумбија со вкупно 59 настапи. Во јули 2018 година, Лукуми бил купен од [[Белгија|белгискиот]] клуб {{Fb team (N) Genk}}, кој во касата на колумбискиот клуб уплатил 200.000 евра. Во првата сезона, првично ги започнува натпреварите од клупата, но подоцна станал стандарден првотимец и придонесува за освојувањето на [[Белгиска Про лига 2018-2019|првенството]]. Во следните сезони, станува еден од столбовите на одбраната на Генк, и покрај младата возраст, при што во два наврати е прогласен и за „Најдобар дефанзивец во белгиското првенство“. На 17 септември 2019 година, го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Salzburg}}, во кој го постигнал и својот прв гол за клубот.<ref>{{Cite web |title=FC Red Bull Salzburg v Genk Overview |url=https://www.premierleague.com/en/match/2027023 |access-date=2025-09-14 |website=www.premierleague.com |language=en}}</ref> Во завршните часови на летниот трансфер-период во 2021 година, Лукуми постигнал договор за трансфер во {{Fb team (N) Barcelona}}, која требало да му исплати на Генк 20 милиони евра. Сепак, трансферот не бил реализиран поради задоцнување од 22 минути при доставувањето на документацијата.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilrestodelcarlino.it/bologna/sport/il-bologna-adesso-incassa-il-si-di-lucumi-8abfc028|title=Il Bologna adesso incassa il sì di Lucumì|website=Il Resto del Carlino|date=2022-08-14|access-date=2026-07-12}}</ref> Тој останал во Генк уште една сезона, завршувајќи го своето искуство во клубот после вкупно 137 настапи и 3 гола. ===Болоња=== Во летото 2022 година, Лукуми потпишал за {{Fb team (N) Bologna}},<ref>{{Cite web|url=https://www.krcgenk.be/nl/nieuws/4786/jhon-lucumi-24-maakt-de-overgang-naar-bologna-fc|title=Jhon Lucumi (24) maakt de overgang naar Bologna FC|language=nl|access-date=2022-08-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/jhon-lucumi-al-bologna/|title=Jhon Lucumi al Bologna|date=2022-08-18|access-date=2022-08-18}}</ref> во трансфер вреден околу 8 милиони евра. Дебитирал во [[Серија А]] на 27 август, започнувајќи во натпреварот загубен со 2-0 на гостувањето кај [[ФК Милан|Милан]]. На 27 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол за ''„рособлу“'' во домашниот натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Лил|Лил]], со кој привремено израмнил на 1-1 во натпреварот кој на крајот тој и соиграчите го загубиле со 1-2.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Bologna/27-11-2024/bologna-lilla-1-2-gol-mukau-lukumi-mukau.shtml|title=Non basta il gol di Lucumi, Bologna battuto in casa dal Lilla: ora la strada è in salita|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2024-11-28}}</ref> На 14 мај 2025 година, започнувајќи и играјќи го целиот натпревар во финалето добиено со 1-0 против Милан, тој го освоил [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|Купот на Италија]], со што трофејот се вратил во [[Болоња]] по 51 година.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.legaseriea.it/it/media/coppa-italia/serieas.hiwaymedia.it/media/coppa-italia/milan-bologna-match-report-finale-coppa-italia-frecciarossa-2025|title=Il trionfo dei rossoblù!|sito=www.legaseriea.it|access-date=2025-09-10}}</ref> На 9 ноември 2025 година, го постигнал својот прв гол во Серија А во својот 104-ти настап, во победата со 2-0 над [[ФК Наполи|Наполи]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/11/09/serie-a-bologna-napoli-2-0_646defc4-1c2f-43ce-a6c5-9694c5a2d8fa.html|title=Serie A: il Napoli cade al Dall'Ara, Bologna sogna in grande|date=2025-11-09|access-date=2025-11-09}}</ref> По четири сезони поминати во Болоња, во кои бил стандарден првотимец и забележал вкупно 152 настапи и 2 гола во сите натпреварувања, тој го напуштил клубот од [[Емилија-Ромања]] на една година пред истекот на неговиот договор.<ref name="Juventus">{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/lucumi-alla-juventus/|title=Lucumí alla Juventus|date=17 август 2026|access-date=17 август 2026}}</ref> ===Јувентус=== На 17 август 2026 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Juventus}} за околу 20 милиони евра, со кого потпишал договор со важност до 30 јуни 2030 година.<ref name="Juventus"/><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-jhon-lucumi-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Jhon Lucumi è un nuovo giocatore della Juventus|access-date=2026-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/vm4xeobiltvhzxpzfst7.pdf|title=Accordo con il Bologna per l'acquisizione definitiva del calciatore Lucumí|date=17 август 2026|access-date=17 август 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Лукуми играл за [[Фудбалска репрезентација на Колумбија под 17 години|колумбиската репрезентација под 17 години]], пред да дебитира за [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|сениорската репрезентација]] на 4 јуни 2019 година, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539194|title=Colombia v Panama game report|date=3 јуни 2019|language=en}}</ref> Подоцна истиот месец, тој бил вклучен во составот на репрезентацијата за [[Копа Америка 2019]] во Бразил, каде што направил еден настап, играјќи во натпреварот од [[Копа Америка 2019 - група Б|групната фаза]] против {{NazNB|FUrep|PAR}}. Во следните години, тој бил повикан за уште два турнири на [[Копа Америка]], повторно во [[Копа Америка 2021|Бразил 2021]]<ref>{{cite web |url=https://en.as.com/en/2021/06/14/soccer/1623690475_049892.html |title=Colombia squad for 2021 Copa América: selected players absences... – AS USA – Diario AS |date=14 June 2021 |access-date=2025-05-28}}</ref> и во [[Копа Америка 2024|САД 2024]],<ref>{{cite web |date=14 June 2024 |title=Convocatoria de la Selección Masculina de Mayores para la CONMEBOL Copa América USA 2024 |url=https://www.fcf.com.co/2024/06/14/convocatoria-de-la-seleccion-masculina-de-mayores-para-la-conmebol-copa-america-usa-2024/ |access-date=2024-10-20 |website=Federación Colombiana de Futbol |language=es}}</ref> на кои заедно запишал само еден настап и тоа на вториот турнир, повторно во натпревар против Парагвај во групната фаза.<ref>{{cite web |url=https://www.foxsports.com/soccer/jhon-lucumi-player |title=Jhon Lucumi – Soccer News, Rumors, & Updates | website= Fox Sports |access-date=2024-10-20}}</ref> На 10 октомври 2025 година, тој го постигнал својот прв гол со дресот на репрезентацијата во победата со 0-4 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар.<ref>{{Cite web|language=es|url=https://www.espn.com.pa/futbol/mundial/nota/_/id/15803045/lucumi-marco-gol-con-colombia-en-el-amistoso-frente-a-mexico|title=Lucumí marcó su primer gol con Colombia en el amistoso frente a México|date=2025-10-12|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|language=es|url=https://cnnespanol.cnn.com/2025/10/12/deportes/colombia-golea-mexico-partido-amistoso-mundial-2026-reux|title=Colombia golea 4-0 a México en partido de preparación para Mundial 2026|date=2025-10-12|access-date=2025-10-21}}</ref> На 25 мај 2026 година, тој бил избран во конечниот состав од 26 играчи на селекторот [[Нестор Лоренцо]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-convocati-mondiale-coppa-del-mondo-fifa-2026|website=www.fifa.com|access-date=2026-07-24}}</ref> Своето ​​деби на Мундијалот го имал како стартер на 17 јуни во победата од 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]]. Тој ги одиграл сите пет натпревари на Колумбија на турнирот, која стигнала до осминафиналето губејќи на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од {{NazNB|FUrep|SUI}},<ref>{{Cite web|url=https://www.dazn.com/it-IT/news/calcio/highlights-mondiali-2026-svizzera-colombia-4-3-dopo-i-calci-di-rigore-riguarda-gli-highlights-su-dazn/xrhfcaypo3uc15v5sqwiz6fv1|title=Highlights Svizzera-Colombia 4-3 dopo i calci di rigore|date=2026-07-08|access-date=2026-08-18}}</ref> и бил пофален за своите изведби како ја предводел одбраната на Колумбија која на целиот турнир примила само еден гол.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/en/football/world-cup/05-07-2026/world-cup-lucumi-interview-colombia-flying-high-juve-we-ll-talk.shtml|title=Lucumi: 'Colombia Must Not Get Complacent'; Juventus Interest 'Not For Now'|publisher=Gazzeta dello Sport|language=it|date=5 јули 2026|access-date=1 септември 2026}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|COL}} {{Cronopar|4-6-2019|Богота|COL|3|0|PAN|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-6-2019|Салвадор|COL|1|0|PAR|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|13={{yel|42}}|14=Салвадор (Бразил)|15=[[Копа Америка 2019 - група Б#Колумбија - Парагвај|детали]]}} {{Cronopar|10-9-2019|Тампа|COL|0|0|VEN|-|Пријателска|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|19-11-2019|Харисон|ECU|0|1|COL|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|5-6-2022|Мурсија|SAU|0|1|COL|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|25-9-2022|Харисон|COL|4|1|GTM|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|28-9-2022|Санта Клара|MEX|2|3|COL|-|Пријателска|13={{subon|73}}|14=Санта Клара (Калифорнија)}} {{Cronopar|20-11-2022|Форт Лодердејл|COL|2|0|PAR|-|Пријателска}} {{Cronopar|24-3-2023|Улсан|KOR|2|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|28-3-2023|Осака|JPN|1|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|16-6-2023|Валенсија|COL|1|0|IRQ|-|Пријателска}} {{Cronopar|20-6-2023|Гелзенкирхен|DEU|0|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|7-9-2023|Баранкиља|COL|1|0|VEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|12-9-2023|Сантјаго|CHL|0|0|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|16-11-2023|Баканкиља|COL|2|1|BRA|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|21-11-2023|Асунсион|PAR|0|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|22-3-2024|Лондон|ESP|0|1|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Мадрид|COL|3|2|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|24-6-2024|Хјустон|COL|2|1|PAR|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|25}}}} {{Cronopar|6-9-2024|Лима|PER|1|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-9-2024|Баранкиља|COL|2|1|ARG|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-10-2024|Ел Алто|BOL|1|0|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|15-10-2024|Баранкиља|COL|4|0|CHL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|15-11-2024|Монтевидео|URU|3|2|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|19-11-2024|Баранкиља|COL|0|1|ECU|-|Квал. за СП|2026|13={{yel|90+5}}}} {{Cronopar|20-3-2025|Бразил|BRA|2|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|25-3-2025|Баранкиља|COL|2|2|PAR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-6-2025|Буенос Аирес|ARG|1|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|4-9-2025|Баранкиља|COL|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-10-2025|Арлингтон|MEX|0|4|COL|1|Пријателска|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|14-10-2025|Харисон|CAN|0|0|COL|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|15-11-2025|Форт Лодердејл|COL|2|1|NZL|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|19-11-2025|Њујорк|COL|3|0|AUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2026|Орландо|COL|1|2|CRO|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-6-2026|Богота|COL|3|1|CRI|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-6-2026|Сан Диего|COL|2|0|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|17-6-2026|Мексико|UZB|1|3|COL|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|детали]]}} {{Cronopar|23-6-2026|Гвадалахара|COL|1|0|COD|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|56}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|детали]]}} {{Cronopar|27-6-2026|Мајами Гарденс|COL|0|0|POR|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|детали]]}} {{Cronopar|3-7-2026|Канзас Сити (Мисури)|COL|1|0|GHA|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|детали]]}} {{Cronopar|7-7-2026|Ванкувер|CHE|0|0|COL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|dts|4 – 3|13={{suboff|119}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|детали]]}} {{Cronofin|42|1}} == Титули == ===Клупски=== ====Генк==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2018-2019 *'''[[Фудбалски куп на Белгија|Куп на Белгија]]''' : 1 : 2020-2021 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2019 ====Болоња==== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024-2025]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Jhon Lucumi}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Колумбија |image3=Flag of Colombia.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/lucumi-jhon/O8NaVz3G/ Џон Лукуми на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/jhon-lucumi/profil/spieler/413565 Џон Лукуми на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/227697/jhon-lucumi Џон Лукуми на espn] *[https://www.whoscored.com/players/363653/show/jhon-lucum%C3%AD Џон Лукуми на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Колумбија на Копа Америка 2019}} {{Состав на Колумбија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лукуми, Џон}} [[Категорија:Колумбиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Депортиво Кали]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Генк]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] nafya2dhqqdukvz0ovlrafc244aoafq 5623136 5623049 2026-09-02T21:17:15Z Carshalton 30527 5623136 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Лукуми | image = [[Податотека:Jhon Lucumí September 2019.jpg|200px]] | fullname = Џон Ханер Лукуми Бониља<ref name="Jhon Lucumi">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List FIFA World Cup 2026 - Jhon Janer Lucumi Bonilla|language=en|date=|access-date=31 август 2026}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name="Jhon Lucumi"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|6|26}}<ref name="Jhon Lucumi"/> | cityofbirth = {{роден во|Кали|}} | countryofbirth = [[Колумбија]] | nationality = {{flagsport|COL}} [[Колумбија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 26 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Deportivo Cali}} | years1 = 2015-2018 | caps1 = 42 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Deportivo Cali}} | years2 = 2018-2022 | caps2 = 91 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Genk}} | years3 = 2022-2026 | caps3 = 123 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Bologna}} | years4 = 2026- | caps4 = 1 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|COL}} [[Фудбалска репрезентација на Колумбија под 17 години|Колумбија 17]] | nationalyears2 = 2019- | nationalcaps2 = 42 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|COL}} [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]] }} '''Џон Ханер Лукуми Бониља''' (роден на [[26 јуни]] [[1998]], во [[Кали]]) — [[Колумбија|колумбиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Јувентус|Јувентус]] и на [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|колумбиската репрезентација]].<ref name="Jhon Lucumi"/> ==Технички карактеристики== Левоног [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]] со силни физички предиспозиции, вешт во воздухот, елегантен во движењата и способен да гради акции од задната линија. Може да игра и во [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]] како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|медијано]]. ==Клупска кариера== ===Депортиво Кали и Генк=== Лукуми ја започнал својата кариера во родниот град [[Кали]], приклучувајќи му се на локалниот клуб [[Клуб Депортиво Кали|Депортиво Кали]] во 2015 година. Како продукт на младинската школа, тој го направил своето деби за првиот тим на 26 септември 2015 година, во првенствениот натпревар добиен со 2-1 против [[Кортулуа]]. Набрзо во следните години, тој постепено се етаблирал како ветувачки млад дефанзивец, но поради две операции на десното колено, не успеал да има континуитет во текот на четирите години поминати во клубот, завршувајќи го своето играчко искуство во Колумбија со вкупно 59 настапи. Во јули 2018 година, Лукуми бил купен од [[Белгија|белгискиот]] клуб {{Fb team (N) Genk}}, кој во касата на колумбискиот клуб уплатил 200.000 евра. Во првата сезона, првично ги започнува натпреварите од клупата, но подоцна станал стандарден првотимец и придонесува за освојувањето на [[Белгиска Про лига 2018-2019|првенството]]. Во следните сезони, станува еден од столбовите на одбраната на Генк, и покрај младата возраст, при што во два наврати е прогласен и за „Најдобар дефанзивец во белгиското првенство“. На 17 септември 2019 година, го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Salzburg}}, во кој го постигнал и својот прв гол за клубот.<ref>{{Cite web |title=FC Red Bull Salzburg v Genk Overview |url=https://www.premierleague.com/en/match/2027023 |access-date=2025-09-14 |website=www.premierleague.com |language=en}}</ref> Во завршните часови на летниот трансфер-период во 2021 година, Лукуми постигнал договор за трансфер во {{Fb team (N) Barcelona}}, која требало да му исплати на Генк 20 милиони евра. Сепак, трансферот не бил реализиран поради задоцнување од 22 минути при доставувањето на документацијата.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilrestodelcarlino.it/bologna/sport/il-bologna-adesso-incassa-il-si-di-lucumi-8abfc028|title=Il Bologna adesso incassa il sì di Lucumì|website=Il Resto del Carlino|date=2022-08-14|access-date=2026-07-12}}</ref> Тој останал во Генк уште една сезона, завршувајќи го своето искуство во клубот после вкупно 137 настапи и 3 гола. ===Болоња=== Во летото 2022 година, Лукуми потпишал за {{Fb team (N) Bologna}},<ref>{{Cite web|url=https://www.krcgenk.be/nl/nieuws/4786/jhon-lucumi-24-maakt-de-overgang-naar-bologna-fc|title=Jhon Lucumi (24) maakt de overgang naar Bologna FC|language=nl|access-date=2022-08-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/jhon-lucumi-al-bologna/|title=Jhon Lucumi al Bologna|date=2022-08-18|access-date=2022-08-18}}</ref> во трансфер вреден околу 8 милиони евра. Дебитирал во [[Серија А]] на 27 август, започнувајќи во натпреварот загубен со 2-0 на гостувањето кај [[ФК Милан|Милан]]. На 27 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол за ''„рособлу“'' во домашниот натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Лил|Лил]], со кој привремено израмнил на 1-1 во натпреварот кој на крајот тој и соиграчите го загубиле со 1-2.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Bologna/27-11-2024/bologna-lilla-1-2-gol-mukau-lukumi-mukau.shtml|title=Non basta il gol di Lucumi, Bologna battuto in casa dal Lilla: ora la strada è in salita|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2024-11-28}}</ref> На 14 мај 2025 година, започнувајќи и играјќи го целиот натпревар во финалето добиено со 1-0 против Милан, тој го освоил [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|Купот на Италија]], со што трофејот се вратил во [[Болоња]] по 51 година.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.legaseriea.it/it/media/coppa-italia/serieas.hiwaymedia.it/media/coppa-italia/milan-bologna-match-report-finale-coppa-italia-frecciarossa-2025|title=Il trionfo dei rossoblù!|sito=www.legaseriea.it|access-date=2025-09-10}}</ref> На 9 ноември 2025 година, го постигнал својот прв гол во Серија А во својот 104-ти настап, во победата со 2-0 над [[ФК Наполи|Наполи]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/11/09/serie-a-bologna-napoli-2-0_646defc4-1c2f-43ce-a6c5-9694c5a2d8fa.html|title=Serie A: il Napoli cade al Dall'Ara, Bologna sogna in grande|date=2025-11-09|access-date=2025-11-09}}</ref> По четири сезони поминати во Болоња, во кои бил стандарден првотимец и забележал вкупно 152 настапи и 2 гола во сите натпреварувања, тој го напуштил клубот од [[Емилија-Ромања]] на една година пред истекот на неговиот договор.<ref name="Juventus">{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/lucumi-alla-juventus/|title=Lucumí alla Juventus|date=17 август 2026|access-date=17 август 2026}}</ref> ===Јувентус=== На 17 август 2026 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Juventus}} за околу 20 милиони евра, со кого потпишал договор со важност до 30 јуни 2030 година.<ref name="Juventus"/><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-jhon-lucumi-e-un-nuovo-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Jhon Lucumi è un nuovo giocatore della Juventus|access-date=2026-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/vm4xeobiltvhzxpzfst7.pdf|title=Accordo con il Bologna per l'acquisizione definitiva del calciatore Lucumí|date=17 август 2026|access-date=17 август 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Лукуми играл за [[Фудбалска репрезентација на Колумбија под 17 години|колумбиската репрезентација под 17 години]], пред да дебитира за [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|сениорската репрезентација]] на 4 јуни 2019 година, во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539194|title=Colombia v Panama game report|date=3 јуни 2019|language=en}}</ref> Подоцна истиот месец, тој бил вклучен во составот на репрезентацијата за [[Копа Америка 2019]] во Бразил, каде што направил еден настап, играјќи во натпреварот од [[Копа Америка 2019 - група Б|групната фаза]] против {{NazNB|FUrep|PAR}}. Во следните години, тој бил повикан за уште два турнири на [[Копа Америка]], повторно во [[Копа Америка 2021|Бразил 2021]]<ref>{{cite web |url=https://en.as.com/en/2021/06/14/soccer/1623690475_049892.html |title=Colombia squad for 2021 Copa América: selected players absences... – AS USA – Diario AS |date=14 June 2021 |access-date=2025-05-28}}</ref> и во [[Копа Америка 2024|САД 2024]],<ref>{{cite web |date=14 June 2024 |title=Convocatoria de la Selección Masculina de Mayores para la CONMEBOL Copa América USA 2024 |url=https://www.fcf.com.co/2024/06/14/convocatoria-de-la-seleccion-masculina-de-mayores-para-la-conmebol-copa-america-usa-2024/ |access-date=2024-10-20 |website=Federación Colombiana de Futbol |language=es}}</ref> на кои заедно запишал само еден настап и тоа на вториот турнир, повторно во натпревар против Парагвај во групната фаза.<ref>{{cite web |url=https://www.foxsports.com/soccer/jhon-lucumi-player |title=Jhon Lucumi – Soccer News, Rumors, & Updates | website= Fox Sports |access-date=2024-10-20}}</ref> На 10 октомври 2025 година, тој го постигнал својот прв гол со дресот на репрезентацијата во победата со 0-4 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар.<ref>{{Cite web|language=es|url=https://www.espn.com.pa/futbol/mundial/nota/_/id/15803045/lucumi-marco-gol-con-colombia-en-el-amistoso-frente-a-mexico|title=Lucumí marcó su primer gol con Colombia en el amistoso frente a México|date=2025-10-12|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|language=es|url=https://cnnespanol.cnn.com/2025/10/12/deportes/colombia-golea-mexico-partido-amistoso-mundial-2026-reux|title=Colombia golea 4-0 a México en partido de preparación para Mundial 2026|date=2025-10-12|access-date=2025-10-21}}</ref> На 25 мај 2026 година, тој бил избран во конечниот состав од 26 играчи на селекторот [[Нестор Лоренцо]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-convocati-mondiale-coppa-del-mondo-fifa-2026|website=www.fifa.com|access-date=2026-07-24}}</ref> Своето ​​деби на Мундијалот го имал како стартер на 17 јуни во победата од 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]]. Тој ги одиграл сите пет натпревари на Колумбија на турнирот, која стигнала до осминафиналето губејќи на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од {{NazNB|FUrep|SUI}},<ref>{{Cite web|url=https://www.dazn.com/it-IT/news/calcio/highlights-mondiali-2026-svizzera-colombia-4-3-dopo-i-calci-di-rigore-riguarda-gli-highlights-su-dazn/xrhfcaypo3uc15v5sqwiz6fv1|title=Highlights Svizzera-Colombia 4-3 dopo i calci di rigore|date=2026-07-08|access-date=2026-08-18}}</ref> и бил пофален за своите изведби како ја предводел одбраната на Колумбија која на целиот турнир примила само еден гол.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/en/football/world-cup/05-07-2026/world-cup-lucumi-interview-colombia-flying-high-juve-we-ll-talk.shtml|title=Lucumi: 'Colombia Must Not Get Complacent'; Juventus Interest 'Not For Now'|publisher=Gazzeta dello Sport|language=it|date=5 јули 2026|access-date=1 септември 2026}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|COL}} {{Cronopar|4-6-2019|Богота|COL|3|0|PAN|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-6-2019|Салвадор|COL|1|0|PAR|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|13={{yel|42}}|14=Салвадор (Бразил)|15=[[Копа Америка 2019 - група Б#Колумбија - Парагвај|детали]]}} {{Cronopar|10-9-2019|Тампа|COL|0|0|VEN|-|Пријателска|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|19-11-2019|Харисон|ECU|0|1|COL|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|5-6-2022|Мурсија|SAU|0|1|COL|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|25-9-2022|Харисон|COL|4|1|GTM|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|28-9-2022|Санта Клара|MEX|2|3|COL|-|Пријателска|13={{subon|73}}|14=Санта Клара (Калифорнија)}} {{Cronopar|20-11-2022|Форт Лодердејл|COL|2|0|PAR|-|Пријателска}} {{Cronopar|24-3-2023|Улсан|KOR|2|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|28-3-2023|Осака|JPN|1|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|16-6-2023|Валенсија|COL|1|0|IRQ|-|Пријателска}} {{Cronopar|20-6-2023|Гелзенкирхен|DEU|0|2|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|7-9-2023|Баранкиља|COL|1|0|VEN|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|12-9-2023|Сантјаго|CHL|0|0|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|16-11-2023|Баканкиља|COL|2|1|BRA|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|21-11-2023|Асунсион|PAR|0|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|22-3-2024|Лондон|ESP|0|1|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Мадрид|COL|3|2|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|24-6-2024|Хјустон|COL|2|1|PAR|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|25}}}} {{Cronopar|6-9-2024|Лима|PER|1|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-9-2024|Баранкиља|COL|2|1|ARG|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-10-2024|Ел Алто|BOL|1|0|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|15-10-2024|Баранкиља|COL|4|0|CHL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|15-11-2024|Монтевидео|URU|3|2|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|19-11-2024|Баранкиља|COL|0|1|ECU|-|Квал. за СП|2026|13={{yel|90+5}}}} {{Cronopar|20-3-2025|Бразил|BRA|2|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|25-3-2025|Баранкиља|COL|2|2|PAR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-6-2025|Буенос Аирес|ARG|1|1|COL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|4-9-2025|Баранкиља|COL|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|10-10-2025|Арлингтон|MEX|0|4|COL|1|Пријателска|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|14-10-2025|Харисон|CAN|0|0|COL|-|Пријателска|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|15-11-2025|Форт Лодердејл|COL|2|1|NZL|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|19-11-2025|Њујорк|COL|3|0|AUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2026|Орландо|COL|1|2|CRO|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-6-2026|Богота|COL|3|1|CRI|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-6-2026|Сан Диего|COL|2|0|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|17-6-2026|Мексико|UZB|1|3|COL|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|детали]]}} {{Cronopar|23-6-2026|Гвадалахара|COL|1|0|COD|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|56}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|детали]]}} {{Cronopar|27-6-2026|Мајами Гарденс|COL|0|0|POR|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|детали]]}} {{Cronopar|3-7-2026|Канзас Сити (Мисури)|COL|1|0|GHA|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттина финале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|детали]]}} {{Cronopar|7-7-2026|Ванкувер|CHE|0|0|COL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|dts|4 – 3|13={{suboff|119}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|детали]]}} {{Cronofin|42|1}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 29 август 2026.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2015 ||rowspan="4"| {{flagsport|COL}} [[Депортиво Кали]] || [[Категорија Примера А 2015|А]] || 6+2<ref name="Fase Final">Fase Final.</ref> || 0 || [[Фудбалски куп на Колумбија 2015|КК]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 8 || 0 |- || 2016 || [[Категорија Примера А 2016|А]] || 4 || 0 || [[Фудбалски куп на Колумбија 2016|КК]] || 0 || 0 || [[Копа Либертадорес 2016|КЛ]] || 1 || 0 || [[Суперлига Коломбијана 2016|СК]] || 1 || 0 || 6 || 0 |- || 2017 || [[Категорија Примера А 2017|А]] || 10+1<ref name="Fase Final" /> || 0 || [[Фудбалски куп на Колумбија 2017|КК]] || 7 || 0 || [[Копа Судамерикана 2017|КС]] || 1<ref name="prel">Nei turni preliminari.</ref> || 0 || - || - || - || 19 || 0 |- || јан.-јун. 2018 || [[Категорија Примера А 2018|А]] || 16+2<ref name="Fase Final" /> || 0 || [[Фудбалски куп на Колумбија 2018|КК]] || - || - || [[Копа Судамерикана 2018|КС]] || 2<ref name="prel" /> || 0 || - || - || - || 20 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Депортиво Кали || 41 || 0 || || 7 || 0 || || 4 || 0 || || 1 || 0 || 53 || 0 |- || 2018-2019 ||rowspan="5"| {{flagsport|BEL}} {{Fb team (N) Genk}} || [[Белгиска Про лига 2018-2019|ПЛ]] || 10+7<ref name=PO>Play-off.</ref> || 0 || [[Фудбалски куп на Белгија 2018-2019|КБ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 8<ref>5 настапи во квалификациските кола.</ref>|| 0 || -|| - || - || 27 || 0 |- || 2019-2020 || [[Белгиска Про лига 2019-2020|ПЛ]] || 22 || 1 || [[Фудбалски куп на Белгија 2019-2020|КБ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] || 6 || 1 || [[Суперкуп на Белгија 2019|СБ]]|| 0 || 0 || 29 || 2 |- || 2020-2021 || [[Белгиска Про лига 2020-2021|ПЛ]] || 32+6<ref name=PO/> || 0 || [[Фудбалски куп на Белгија 2020-2021|КБ]] || 3 || 0 || -|| - || - || -|| - || - || 41 || 0 |- || 2021-2022 || [[Белгиска Про лига 2021-2022|ПЛ]] || 24+5<ref name=PO/> || 1+0 || [[Фудбалски куп на Белгија 2021-2022|КБ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 2<ref name="prel" />+5 || 0 || [[Суперкуп на Белгија 2021|СБ]]|| - || - || 37 || 1 |- || [[ФК Генк сезона 2022-2023|јул.-авг. 2022]] || [[Белгиска Про лига 2022-2023|ПЛ]] || 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Белгија 2022-2023|КБ]] || - || - || -|| - || - || -|| - || - || 3 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Генк || 109 || 2 || || 7 || 0 || || 21 || 1 || || 0 || 0 || 137 || 3 |- || [[ФК Болоња сезона 2022-2023|авг. 2022-2023]] ||rowspan="4"| {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Bologna}} || [[Серија А 2022-2023|А]] || 33 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || -|| - || - || -|| - || - || 34 || 0 |- | [[ФК Болоња сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Серија А 2023-2024|А]] || 29 ||0 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 31 || 0 |- || [[ФК Болоња сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 32 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 5 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 7 || 1 || - || - || - || 44 || 1 |- || [[ФК Болоња сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Серија А 2025-2026|А]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|ЛЕ]] || 10 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2025|СИ]] || 2 || 0 || 43 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Болоња || 123 || 1 || || 10 || 0 || || 17 || 1 || || 2 || 0 || 152 || 2 |- || [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] ||rowspan="1"| {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus|N}} || [[Серија А 2026-2027|А]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || - || - || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || - || - || -|| - || - || 1 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 274 || 3 || || 24 || 0 || || 42 || 2 || || 3 || 0 || 343 || 5 |} == Титули == ===Клупски=== ====Генк==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2018-2019 *'''[[Фудбалски куп на Белгија|Куп на Белгија]]''' : 1 : 2020-2021 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2019 ====Болоња==== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024-2025]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Jhon Lucumi}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Колумбија |image3=Flag of Colombia.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/lucumi-jhon/O8NaVz3G/ Џон Лукуми на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/jhon-lucumi/profil/spieler/413565 Џон Лукуми на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/227697/jhon-lucumi Џон Лукуми на espn] *[https://www.whoscored.com/players/363653/show/jhon-lucum%C3%AD Џон Лукуми на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Колумбија на Копа Америка 2019}} {{Состав на Колумбија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лукуми, Џон}} [[Категорија:Колумбиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Депортиво Кали]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Генк]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] kp7nl7y0x1wu135fa76ort5jp0gcru9 0 1402004 5622905 5622802 2026-09-02T12:18:59Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5622905 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Drosera_spatulata_KansaiHabit.jpg | image_caption = ''[[Drosera tokaiensis]]'' | taxon = Drosera | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Subgenera | subdivision = * ''[[Drosera subg. Acturia|Acturia]]'' * ''[[drosera burmanni subg. Bryastrum|Bryastrum]]'' * ''[[Drosera subg. Coelophylla|Coelophylla]]'' * ''[[Drosera subg. Drosera|Drosera]]'' * ''[[Drosera subg. Ergaleium|Ergaleium]]'' * ''[[Drosera subg. Lasiocephala|Lasiocephala]]'' * ''[[Drosera subg. Meristocaulis|Meristocaulis]]'' * ''[[Drosera subg. Phycopsis|Phycopsis]]'' * ''[[Drosera subg. Regiae|Regiae]]'' * ''[[Drosera subg. Stelogyne|Stelogyne]]'' * ''[[Drosera subg. Thelocalyx|Thelocalyx]]'' | synonyms = *''Adenopa'' <small>Raf.</small> *''Dismophyla'' <small>Raf.</small> *''Drossera'' <small>Gled.</small> *''Esera'' <small>Neck.</small> *''Filicirna'' <small>Raf.</small> *''Freatulina'' <small>Chrtek & Slavíková</small> *''Rorella'' <small>Hill</small> *''Rossolis'' <small>Adans.</small> *''Sondera'' <small>Lehm.</small> | synonyms_ref = <ref name="POWO-2023">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001036-2 |title=''Drosera'' L. |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=13 January 2023}}</ref> }} '''''Drosera''''' е еден од најголемите [[Род (биологија)|родови]] [[Месојадно растение|месојадни растенија]], со најмалку 194 [[Вид (биологија)|видови]].<ref name="McPherson-2010">{{Наведена книга|title=Carnivorous Plants and their Habitats|last=McPherson|first=S.R.|publisher=Redfern Natural History Productions Ltd.|year=2010|location=Poole, England, UK}} 2 volumes.</ref> Членовите на семејството [[Droseraceae]] ги мамат, фаќаат и варат инсектите користејќи жлезди на стеблото што ги покриваат површините на нивните листови. Инсектите се користат за дополнување на слабата минерална исхрана на почвата во која растат растенијата. Различни видови, кои многу се разликуваат по големина и форма, се автохтони на секој континент освен на [[Антарктик|Антарктикот]].<ref name="McPherson-2008">{{Наведена книга|title=Glistening Carnivores|last=McPherson|first=S.R.|publisher=Redfern Natural History Productions Ltd.|year=2008|location=Poole, England, UK}}</ref> [[Чарлс Дарвин]] извршил голем дел од раните истражувања за ''Drosera'', и извршил долга серија експерименти со ''[[Круголисна дрозера|Drosera rotundifolia]]'', кои биле првите кои ја потврдиле месојадноста кај растенијата.<ref name="Pain-2022">{{Наведено списание|last=Pain|first=Stephanie|date=2 March 2022|title=How plants turned predator|url=https://knowablemagazine.org/article/living-world/2022/how-plants-turned-predator|journal=Knowable Magazine|doi=10.1146/knowable-030122-1|url-access=subscription|access-date=11 March 2022|doi-access=free}}</ref><ref name="Hedrich-2021">{{Наведено списание|last=Hedrich|first=Rainer|last2=Fukushima|first2=Kenji|date=17 June 2021|title=On the Origin of Carnivory: Molecular Physiology and Evolution of Plants on an Animal Diet|journal=Annual Review of Plant Biology|volume=72|issue=1|pages=133–153|bibcode=2021AnRPB..72..133H|doi=10.1146/annurev-arplant-080620-010429|issn=1543-5008|pmid=33434053|doi-access=free}}</ref><ref name="Darwin-1875">{{Наведена книга|url=http://darwin-online.org.uk/EditorialIntroductions/Freeman_InsectivorousPlants.html|title=Insectivorous Plants|last=Darwin|first=Charles|publisher=John Murray|year=1875|location=London|access-date=14 March 2022}}</ref> Во писмо од 1860 година, Дарвин напишал: „...во моментов, повеќе ме интересира ''Drosera'' отколку потеклото на сите видови во светот“.<ref>{{Наведено списание|last=Ellison|first=Aaron M.|last2=Gotelli|first2=Nicholas J.|date=1 January 2009|title=Energetics and the evolution of carnivorous plants—Darwin's 'most wonderful plants in the world'|url=https://academic.oup.com/jxb/article/60/1/19/567619|journal=Journal of Experimental Botany|language=en|volume=60|issue=1|pages=19–42|doi=10.1093/jxb/ern179|issn=0022-0957|pmid=19213724|doi-access=free}}</ref> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија. Листовите обично во розета. Листовите круглести до ланцетни или линејни, целокрајни, на горната страна со многубројни топчести лепливи жлезди на долги дршки (тентакули). Цветовите во гроздовидно соцветие. Чашкините ливчиња 5, во основата сраснати помеѓу себе. Венечните ливчиња 5, слободни. Прашниците 5. Плодникот образуван од 3 карпели. Плодот е кутијка. Столпчињата 3, слободни, до основата расечени на два дела.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1093-1094}}</ref> == Етимологија == Ботаничкото име од [[Старогрчки јазик|грчкиот]] {{Јаз|el|δρόσος}} - „роса, капки роса“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=dro/sos|title=δρόσος|last=Liddell|first=Henry George|last2=Scott|first2=Robert|date=1940|work=A Greek-English Lexicon|publisher=Perseus Digital Library}}</ref> се однесува на блескавите капки слуз на врвот на жлездестите трихоми кои личат на капки Drosera. ''Drosera'' за прв пат била опишана во „''Species Plantarum“'' на [[Карл Линеј]]. == Таксономија == Кладограмот без корен, прикажан десно, ги прикажува односите помеѓу различните подродови и секции утврдени со анализата на Ривадавија и сор. Монотипската секција ''Meristocaulis'' не била вклучена во студијата, па затоа нејзиното место во овој систем е нејасно. Поновите истражувања ја сместуваат оваа група во близина на секцијата ''Bryastrum'', поради што таа е прикажана таму подолу. Исто така, вреди да се напомене дека позицијата на секцијата ''Regiae'' во однос на ''Aldrovanda'' и ''Dionaea'' е неизвесна. Бидејќи секцијата ''Drosera'' е полифилетска, таа се појавува повеќепати на кладограмот (*). [[Податотека:DroseraZonariaTuber2-.jpg|мини| Корен од ''[[D. zonaria]]'', со започнат зимски раст.]] ''Drosera'' се [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] (или ретко [[Едногодишно растение|годишни]]) [[Тревесто растение|тревни растенија]], кои обично формираат пространи или исправени розети помеѓу 1-100 цм во висина, во зависност од видот. Докажано е дека ''Drosera'' може да достигне животен век од 50 години.<ref name="Barthlott-2004">{{Наведена книга|title=Karnivoren Biologie und Kultur fleischfressender Pflanzen|last=Barthlott|first=Wilhelm|last2=Porembski|first2=Stefan|last3=Seine|first3=Rüdiger|last4=Theisen|first4=Inge|date=1 June 2004|publisher=Verlag Eugen Ulmer|isbn=9783800141449|location=Stuttgart (Hohenheim)}}</ref> Родот е специјализиран за апсорпција на [[Хранлива материја|хранливи материи]] преку своето месојадно однесување. === Форма на раст === Родот може да се подели на неколку навики или форми на раст: * Умерени Drosera: Овие видови формираат густа група од расплеткани лисја наречени хибернакулум во зимскиот период на мирување. Сите видови од северна Азија, Европа и Северна Америка припаѓаат на оваа група. ''Drosera arcturi'' од Австралија и Нов Зеланд е уште еден умерен вид кој изумира во хибернакулум во облик на рог. * Суптропски Drosera: Овие видови одржуваат вегетативен раст преку целата година под униформни или речиси униформни климатски услови. * Пигмејски ''Drosera'': Група од околу 40 австралиски видови, кои се одликуваат со минијатурен раст, [[бесполово размножување]] и густо формирање на влакна во центарот на круната. Овие влакна служат за заштита на растенијата од интензивното летно сонце на Австралија. Пигмејските ''Drosera'' го формираат подродот ''[[Drosera subg. Bryastrum|Bryastrum]]''. * Туберозни ''Drosera'' : Овие речиси 50 австралиски видови формираат подземна [[кртола]] за да ги преживеат екстремно сувите лета во нивното живеалиште, и повторно се појавуваат на есен. Овие можат понатаму да се поделат во две групи, оние што формираат розети и оние што формираат качувачки стебла. [[Податотека:Drosera_derbyensis_ne1.JPG|мини| ''D. derbyensis'', од комплексот petiolaris]] * Комплексот ''Drosera petiolaris'' : Група тропски австралиски видови, тие живеат во постојано топли, но понекогаш влажни услови. Неколку од 14-те видови што ја сочинуваат оваа група развиле посебни стратегии за справување со наизменично сувите услови. На пример, многу видови имаат [[Лисна дршка|лисни дршки]] густо покриени со трихоми, кои одржуваат доволно влажна средина и служат како зголемена површина за [[кондензација]] за Drosera. Комплексот ''D. petiolaris'' го опфаќа делот ''[[Lasiocephala]]''. Иако тие не формираат единствена строго дефинирана форма на раст, голем број видови често се групираат во дополнителна група: * Квинслендска ''Drosera'': Мала група од три вида (''Drosera adelae, Drosera schizandra, Drosera prolifera''), сите се автохтони во високо влажни живеалишта во темните подлоги на австралиската дождовна шума. === Лисја и месојад === [[Податотека:Drosera_capensis_bend.JPG|мини| Движење на листот и пипалата на ''Drosera capensis'']] ''Drosera'' се месојадни растенија чии листови се покриени со жлездени пипала што лачат леплива слуз. Процесот на заробување и варење на пленот најчесто го овозможуваат два типа жлезди. Педункуларните, односно жлездите со стебленце, произведуваат сладок секрет кој ги привлекува инсектите, а истовремено лачат и дигестивни ензими со кои се разградува пленот. Сесилните жлезди, пак, ги апсорбираат хранливите материи ослободени при варењето, иако тие не се присутни кај сите видови, како на пример кај ''Drosera erythrorhiza''. Инсектите, кои претставуваат најголем дел од пленот, се привлечени од слаткиот секрет на педункуларните жлезди. Кога ќе стапат во контакт со него, се прилепуваат за површината на листот, бидејќи лепливата слуз го ограничува нивното движење и го оневозможува бегството. Со текот на времето, пленот угинува поради исцрпеност или поради тоа што слузта го обвива телото и ги блокира дишните патишта. Процесот на угинување обично трае околу 15 минути.<ref name="Darwin-1875" /> Во меѓувреме, растението лачи [[Ензим|ензими]] естераза, пероксидаза, фосфатаза и протеаза.<ref name="Barthlott-2004" /> Овие ензими го раствораат инсектот и ги ослободуваат хранливите материи содржани во него. Оваа хранлива смеса потоа се апсорбира преку површините на листовите за да ја користи остатокот од растението. [[Податотека:Drosera_Glandular_Hair.jpg|мини| ''Drosera'' жлездена коса]] === Цвеќиња и овошје === [[Податотека:DroseraKenneallyiFlora.jpg|мини| Цвет на ''[[Drosera kennealli]]'']] Кај ''Drosera'', како и кај повеќето месојадни растенија, цветовите се издигнати над листовите и се наоѓаат на долги цветни стебленца. Ова просторно одвојување на цветовите од листовите што служат како стапици се смета за адаптација која го намалува ризикот од заробување на потенцијалните опрашувачи. Соцветијата најчесто се слабо разгранети и имаат форма на класови, при што цветовите се отвораат последователно, еден по еден, и обично остануваат отворени релативно кратко време. Отворањето на цветовите е условено од интензитетот на светлината, па кај многу видови цветовите се отвораат претежно при директна сончева светлина. Покрај тоа, целото соцветие покажува [[Хелиотропизам|хелиотропно]] движење, односно ја следи промената на положбата на сонцето. [[Податотека:Drosera_with_flower_stem.jpg|алт=Multiple drosera plants with long flower stalks|мини| Повеќе растенија ''Drosera'' со долги цветни стебленца]] Цветовите на Drosera се радијално симетрични, односно актиноморфни, и најчесто се двополови, со пет цветни делови. Исклучоци се ''Drosera pygmaea'', која има четири ливчиња, и ''D. heterophylla'', кај која бројот на ливчиња се движи од осум до дванаесет. Кај најголемиот број видови цветовите се релативно мали, со дијаметар помал од 1,5 cm. Сепак, кај одредени видови, како ''D. regia'' и ''D. cistiflora'', цветовите можат да достигнат дијаметар од 4 цм или повеќе. Вообичаено, цветовите се бели или розови, но кај австралиските претставници на родот се забележува значително поголема разновидност во обоеноста. Така, цветовите можат да бидат портокалови кај ''D. callistos'', црвени кај ''D. adelae'', жолти кај ''D. zigzagia'', а кај ''D. microphylla'' може да имаат карактеристична металик-виолетова боја. === Корени === [[Податотека:Drosera_anglica_ne2.jpg|мини| ''Drosera anglica'' со плен]] Кореновиот систем на повеќето ''Drosera'' често е само слабо развиен или ги има изгубено своите оригинални функции.<ref name="Adlassnig-2005">{{Наведено списание|last=Adlassnig|first=Wolfram|last2=Peroutka|first2=Marianne|last3=Lambers|first3=Hans|last4=Lichtscheidl|first4=Irene K.|date=July 2005|title=The Roots of Carnivorous Plants|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s11104-004-2754-2|journal=Plant and Soil|volume=274|issue=1–2|pages=127–140|bibcode=2005PlSoi.274..127A|doi=10.1007/s11104-004-2754-2|url-access=subscription}}</ref> Тие се релативно бескорисни за апсорпција на хранливи материи и служат главно за апсорпција на вода и за стабилност на растението.<ref name="Adlassnig-2005" /> Кај некои јужноафрикански видови Drosera, кореновиот систем има улога во складирањето вода и хранливи материи. Одредени видови развиваат издржливи корени кои можат да преживеат ниски температури и мраз, дури и кога надземниот дел од растението ќе угине. Кај видови како ''D. adelae'' и ''D. hamiltonii'', корените учествуваат и во бесполовото размножување, при што долж нивната површина можат да се развијат нови растенија. Одредени австралиски видови формираат подземни луковици кои служат како органи за складирање и му овозможуваат на растението да ги преживее сушните летни периоди. Пигмејските Drosera често имаат исклучително долг коренов систем во однос на големината на надземниот дел. Така, растение високо само околу 1 цм може да развие корени кои навлегуваат повеќе од 15 цм во длабочина. Кај некои видови, како ''D. lasiantha'' и ''D. scorpioides'', покрај главниот коренов систем се формираат и адвентивни корени, кои можат да имаат потпорна функција. == Размножување == Многу видови Drosera се самоплодни; нивните цветови често се самоопрашуваат по затворањето. Drosera често создаваат голем број ситни, црни семиња. Нивното 'ртење е поттикнато од присуството на влага и светлина. Кај видовите што се распространети во умерените климатски подрачја, покрај влагата и светлината, за успешно 'ртење е потребен и период на ладна и влажна стратификација. Кај туберозните видови, семето има поинакви услови за 'ртење, односно потребно е претходно да помине низ топол и сув летен период, по кој следува студена и влажна зима. [[Вегетативно размножување|Вегетативното размножување]] се јавува природно кај некои видови кои имаат столони или кога корените ќе се доближат до почвата. Од постарите лисја што ја допираат земјата може да никнат садници. Пигмејските Drosera се размножуваат бесполово користејќи специјализирани лисја слични на лушпи наречени геми . Туберозните Drosera можат да создадат нови растенија од нивните луковици.<ref name="D'Amato, Peter-1998">{{Наведена книга|title=The Savage Garden: Cultivating Carnivorous Plants|title-link=The Savage Garden: Cultivating Carnivorous Plants|last=D'Amato, Peter|publisher=Ten Speed Press|year=1998|isbn=978-0-89815-915-8|location=Berkeley, California}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Drosera_distribution.svg|мини| Распространетост на родот ''Drosera'' прикажана со зелена боја]] Ареалот на родот ''Drosera'' се протега на широк простор, од Алјаска на север до Нов Зеланд на југ. Најголемата разновидност на видови е забележана во Австралија, каде што се среќава приближно половина од досега познатите видови. Значајни центри на разновидност претставуваат и Јужна Америка и јужниот дел на Африка, каде што се застапени повеќе од 20 видови. Помал број видови се распространети и во поголеми подрачја на Евроазија и Северна Америка. Сепак, овие региони се сметаат за периферни делови од ареалот на родот, бидејќи сончевите роси главно не се среќаваат во вистински умерени и арктички области. Порано се претпоставувало дека диверзификацијата и видообразувањето кај родот се поврзани со распаѓањето на Гондвана и последователното континентално поместување. Според поновите сознанија, сепак, оваа еволутивна диверзификација најверојатно се одвивала преку постепено и повеќекратно ширење на ареалот на родот во различни географски подрачја.<ref name="Hasebe, Mitsuyasu-2003">{{Наведено списание|last=Rivadavia, Fernando|last2=Kondo, Katsuhiko|last3=Kato, Masahiro|last4=Hasebe, Mitsuyasu|year=2003|title=Phylogeny of the sundews, ''Drosera'' (Droseraceae), based on chloroplast rbcL and nuclear 18S ribosomal DNA Sequences|journal=[[American Journal of Botany]]|volume=90|issue=1|pages=123–130|doi=10.3732/ajb.90.1.123|pmid=21659087|doi-access=free}}</ref> Се смета дека потеклото на родот е во Африка или Австралија.<ref name="Hasebe, Mitsuyasu-2003" /> Европа е дом на само три вида; ''[[Drosera anglica]]'', ''[[Drosera intermedia]]'', и ''[[Круголисна дрозера]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.2d9|title=''Drosera intermedia × rotundifolia'' = ''D. × eloisiana''|work=PlantAtlas|accessdate=2025-09-12}}</ref> Северна Америка е дом и на четири дополнителни вида; [[Drosera brevifolia|''Drosera'' ''brevifolia'']]'','' [[Drosera capillaris|''Drosera'' ''capillaris'']], [[Drosera linearis|''Drosera'' ''linearis'']], [[Drosera filiformis|''Drosera'' ''filiformis'']]. Овој род често се опишува како [[Космополитизам (биологија)|космополитски]], со светска дистрибуција. Ботаничарот [[Лудвиг Дилс]], автор на единствената [[монографија]] на семејството до денес, смета дека овој опис е „нарачана погрешна проценка за крајно невообичаените дистрибутивни околности на овој род“ но признава дека овој вид опфаќа значаен дел од Земјината топка.<ref name="Diels-1906">{{Наведено списание|last=Diels|first=Friedrich Ludwig Emil|date=1906|editor-last=Engler|editor-first=Adolf|title=Droseraceae|url=https://bibdigital.rjb.csic.es/en/records/item/10988-droseraceae-in-engler-das-pflanzenreich-heft-26-iv-112?offset=2|journal=Das Pflanzenreich|volume=IV|issue=112|access-date=14 March 2022}}</ref> Тој особено посочил на отсуството на видовите ''Drosera'' од речиси сите [[Сува клима|сушни]] климатски зони, повеќето [[Дождовна шума|дождовни шуми]], американскиот пацифички брег, [[Полинезија]], медитеранскиот регион и Северна Африка, како и на ниската разновидност на видови во умерените зони, како што се Европа и Северна Америка.<ref name="Diels-1906" /> == Живеалиште == ''Drosera'' генерално растат во сезонски влажни или поретко во постојано влажни живеалишта со кисели почви и високи нивоа на сончева светлина. Вообичаените живеалишта вклучуваат мочуришта и влажни брегови на потоци. Многу видови растат во комбинација со сфагнум мов, кој апсорбира голем дел од хранливите материи во почвата, а исто така ја закиселува почвата, правејќи ги хранливите материи помалку достапни за растителниот свет. Ова им овозможува на ''Drosera'', кои не се потпираат на хранливи материи поврзани со почвата, да напредуваат таму каде што доминантната вегетација обично би ги надминала. Сепак, родот е многу варијабилен во однос на живеалиштето. Поединечните видови ''Drosera'' се адаптирале на широк спектар на средини, вклучувајќи атипични живеалишта, како што се дождовни шуми, пустини (D. burmanni и D. indica), па дури и многу засенчени средини. Умерените видови, кои формираат хибернакула во зима, се примери за таква адаптација на живеалиштата. Генерално, ''Drosera'' имаат тенденција да живеат во топли клими и се само умерено отпорни на мраз. == Употреба == Луковиците од ''Drosera'' кои потекнуваат од [[Австралија]] се сметаат за деликатес од страна на домородните Австралијанци.<ref>{{Наведена книга|title=Karnivoren|last=Theisen|first=Inge|date=2004-06-30|publisher=Ulmer Eugen Verlag|isbn=978-3-8001-4144-9}}</ref>  Некои од овие луковици се користеле и за боење текстил, додека друга виолетова или жолта боја традиционално се подготвувала во [[Шкотски Гори|Шкотските]] [[Шкотски Гори|Гори]] со употреба на ''D. rotundifolia''. Ликер од ''Drosera'' се прави со употреба на свежи лисја главно од ''D. capensis, D. spatulata и D. rotundifolia.'' Народот Зафиманири од централен [[Мадагаскар]] ја користи ''Drosera madagascariensis'' за лекување дизентерија и треска. Во западната традиционална медицина, ''Drosera'' се користи уште од 12 век, најмногу како средство против кашлица и респираторни заболувања. Историски се применувала при бронхитис, голема кашлица, астма и инфекции на белите дробови, а денес најчесто се користи во препарати против кашлица во Германија и други европски земји.<ref>{{Наведено списание|last=Ghate|first=Nb|last2=Das|first2=A|last3=Chaudhuri|first3=D|last4=Panja|first4=S|last5=Mandal|first5=N|date=2016-01-18|title=Sundew plant, a potential source of anti-inflammatory agents, selectively induces G2/M arrest and apoptosis in MCF-7 cells through upregulation of p53 and Bax/Bcl-2 ratio|url=https://www.nature.com/articles/cddiscovery201562|journal=Cell Death Discovery|language=en|volume=2|issue=1|doi=10.1038/cddiscovery.2015.62|issn=2058-7716}}</ref> Екстрактите главно се добиваат од култивирани видови, бидејќи многу автохтони видови се заштитени. ''Drosera'' во народната медицина се споменува и како афродизијак и како средство против брадавици, курји очи и пеги.<ref>{{Наведено списание|last=Crowder|first=A. A.|last2=Pearson|first2=M. C.|last3=Grubb|first3=P. J.|last4=Langlois|first4=P. H.|date=1990-03|title=Drosera L.|url=https://www.jstor.org/stable/2261048?origin=crossref|journal=The Journal of Ecology|volume=78|issue=1|pages=233|doi=10.2307/2261048}}</ref> == Галерија на плен == <gallery> Податотека:Drosera._Tipulidae.jpg|алт=Tipulidae (crane fly) trapped by Drosera filiformis| Tipulidae (жеравска мува) заробена од ''Drosera filiformis'' Податотека:Drosera._Phalaenophana.jpg|алт=Moth, Phalaenophana pyramusalis (dark-banded owlet) trapped by Drosera filiformis| Молец, ''Phalaenophana pyramusalis'' (був со темна лента) заробена од ''Drosera filiformis'' Податотека:Drosera._Eusarca_confusaria.jpg|алт=Eusarca confusaria moth trapped by Drosera filiformis| Молецот ''Eusarca confusaria'' заробен од ''Drosera filiformis'' Податотека:Drosera._Tabanus_ventral.jpg|алт=Tabanus fly trapped by Drosera filiformis| Мува ''Табанус'' заробена од ''Drosera filiformis'' Податотека:Drosophila_melanogaster_♀_Melgen,_1830,_Drosera_capensis_Linnaeus,_1753_1100.1.2171.JPG|алт=Drosophila melanogaster fly trapped by Drosera capensis| Мува ''Drosophila melanogaster'' заробена од ''Drosera capensis'' </gallery> == Наводи == {{наводи}}{{Taxonbar|from=Q266}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 71tk7qy4o9w9yfr6sz8256h1ni8q8ht 0 1402010 5622902 5622812 2026-09-02T12:17:11Z BosaFi 115936 5622902 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |fossil_range = [[Paleocene]] - Recent |image = AldrovandaVesiculosa1.jpg |image_caption = ''Aldrovanda vesiculosa'' |taxon = Aldrovanda |authority = [[L.]] |synonyms = *''Drosera aldrovanda'' <small>F.Muell., superfluous name</small> *''Aldrovanda verticillata'' <small>Roxb.</small> *''Aldrovanda generalis'' <small>E.H.L.Krause</small> }} '''''Aldrovanda''''' е род на [[месојадно растение]] со еден вид ''[[Водениче|Aldrovanda vesiculosa]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nas.er.usgs.gov/queries/FactSheet.aspx?SpeciesID=2958|title=waterwheel plant (Aldrovanda vesiculosa) - Species Profile|work=USGS Nonindigenous Aquatic Species Database|language=en|accessdate=2025-10-18}}</ref> Исто така, опфаќа бројни изумрени [[Таксон|таксони]]. Родот е именуван во чест на италијанскиот натуралист [[Улисе Алдрованди]], основачот на Ботаничката градина во Болоња.<ref name="Genaust1983">Genaust, Helmut (1976). ''Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen'' {{ISBN|3-7643-0755-2}}</ref> Примарното живеалиште ''на Aldrovanda vesiculosa'' се плитки води кои не течат со хумусни елементи.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Horstmann|first=M|last2=Heier|first2=L|last3=Kruppert|first3=S|last4=Weiss|first4=L C|last5=Tollrian|first5=R|last6=Adamec|first6=L|last7=Westermeier|first7=A|last8=Speck|first8=T|last9=Poppinga|first9=S|date=2019-01-01|title=Comparative Prey Spectra Analyses on the Endangered Aquatic Carnivorous Waterwheel Plant ( Aldrovanda vesiculosa, Droseraceae) at Several Naturalized Microsites in the Czech Republic and Germany|journal=Integrative Organismal Biology|language=en|volume=1|issue=1|doi=10.1093/iob/oby012|issn=2517-4843|pmc=7671111|pmid=33793692}}</ref> Може да се најде на расфрлани локации во Европа, Азија, Африка и Австралија. == Опис == Подводно растение без корења. Листовите во пршлени и се состојат од два дела. Цветовите 5-члени во пазувите на листовите.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1093}}</ref> == Изумрени роднини == Изумрените видови се познати само од [[Фосил|фосилен]] [[полен]] и [[Семе|семиња]],<ref>{{Наведено списание|last=Degreef|first=J.D.|year=1997|title=''Fossil ''Aldrovanda|url=http://carnivorousplants.org/cpn/articles/CPNv26n3p93_97.pdf|journal=[[Carnivorous Plant Newsletter]]|volume=26|issue=3|pages=93–97|doi=10.55360/cpn263.jd244}}</ref> со исклучок на ''A.&#x20;inopinata'', која е позната и од фосилизираните [[Лист|мистови]].<ref>{{Наведено списание|last=Schlauer|first=J|year=1997|title=Fossil ''Aldrovanda'' — additions|url=http://carnivorousplants.org/cpn/articles/CPNv26n3p98.pdf|journal=[[Carnivorous Plant Newsletter]]|volume=26|issue=3|page=98|doi=10.55360/cpn263.js888}}</ref> Долго време се сметало дека ''Aldrovanda'' е поврзана со таксонот ''[[Palaeoaldrovanda splendens]]'' од [[доцна креда]], но истражувањето објавено во 2010 година сугерира дека остатоците што ѝ се припишуваат на ''Palaeoaldrovanda'' всушност претставуваат фосилизирани [[Јајце|јајца од инсекти]].<ref name="eggs">{{Наведено списание|last=Heřmanová|first=Z.|last2=Kvaček|first2=J.|year=2010|title=Late Cretaceous ''Palaeoaldrovanda'', not seeds of a carnivorous plant, but eggs of an insect|url=http://www.nm.cz/publikace/publikace-download.php?name=File1&dir=archiv&table=tabPublikaceArchiv&id=2785|journal=Journal of the National Museum|series=Natural History Series|location=Prague|volume=179|issue=9|pages=105–118|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052905/http://www.nm.cz/publikace/publikace-download.php?name=File1&dir=archiv&table=tabPublikaceArchiv&id=2785|archive-date=2016-03-04|access-date=2012-10-17}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Schlauer|first=J|year=2012|title=Literature reviews|journal=[[Carnivorous Plant Newsletter]]|volume=41|issue=3|page=121}}</ref> == Зачувување == ''Aldrovanda vesiculosa'' е наведена како „Загрозена“ на [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список на МСЗП]]. Потекнува од Европа, Азија, Африка и Австралија, но се смета за исчезнат во поголемиот дел од својот опсег, првенствено поради [[еутрофикација]].<ref name="iucn" /> И покрај тоа што е загрозен, бил воведен во САД и е пријавено дека брзо се шири во водите на планините Кетскил во Њујорк, САД, каде што се оценува како потенцијално проблематичен [[инвазивен вид]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2019/08/13/science/waterwheel-plants-carnivorous.html|title=This Carnivorous Plant Invaded New York. That May Be Its Only Hope.|last=Renault|first=Marion|date=2019-08-13|work=The New York Times|access-date=2019-12-14|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Видови == * †''Aldrovanda borysthenica'' * †''Aldrovanda clavata'' * †''Aldrovanda dokturovskyi'' * †''Aldrovanda eleanorae'' * †''Aldrovanda europaea'' * †''Aldrovanda inopinata'' * †''Aldrovanda intermedia'' * †''Aldrovanda kuprianovae'' * †''Aldrovanda megalopolitana'' * †''Aldrovanda nana'' * †''Aldrovanda ovata'' * †''Aldrovanda praevesiculosa'' * †''Aldrovanda rugosa'' * †''Aldrovanda sibirica'' * †''Aldrovanda sobolevii'' * †''Aldrovanda unica'' * ''[[Aldrovanda vesiculosa]]'' * †''Aldrovanda zussii'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Росилки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pqfp7u6h2zbqtemgx7fo57oeygu6mck 5622903 5622902 2026-09-02T12:17:39Z BosaFi 115936 5622903 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |fossil_range = [[Paleocene]] - Recent |image = AldrovandaVesiculosa1.jpg |image_caption = ''Aldrovanda vesiculosa'' |taxon = Aldrovanda |authority = [[L.]] |synonyms = *''Drosera aldrovanda'' <small>F.Muell., superfluous name</small> *''Aldrovanda verticillata'' <small>Roxb.</small> *''Aldrovanda generalis'' <small>E.H.L.Krause</small> }} '''''Aldrovanda''''' е род на [[месојадно растение]] со еден вид ''[[Водениче|Aldrovanda vesiculosa]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nas.er.usgs.gov/queries/FactSheet.aspx?SpeciesID=2958|title=waterwheel plant (Aldrovanda vesiculosa) - Species Profile|work=USGS Nonindigenous Aquatic Species Database|language=en|accessdate=2025-10-18}}</ref> Исто така, опфаќа бројни изумрени [[Таксон|таксони]]. Родот е именуван во чест на италијанскиот натуралист [[Улисе Алдрованди]], основачот на Ботаничката градина во Болоња.<ref name="Genaust1983">Genaust, Helmut (1976). ''Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen'' {{ISBN|3-7643-0755-2}}</ref> Примарното живеалиште ''на Aldrovanda vesiculosa'' се плитки води кои не течат со хумусни елементи.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Horstmann|first=M|last2=Heier|first2=L|last3=Kruppert|first3=S|last4=Weiss|first4=L C|last5=Tollrian|first5=R|last6=Adamec|first6=L|last7=Westermeier|first7=A|last8=Speck|first8=T|last9=Poppinga|first9=S|date=2019-01-01|title=Comparative Prey Spectra Analyses on the Endangered Aquatic Carnivorous Waterwheel Plant ( Aldrovanda vesiculosa, Droseraceae) at Several Naturalized Microsites in the Czech Republic and Germany|journal=Integrative Organismal Biology|language=en|volume=1|issue=1|doi=10.1093/iob/oby012|issn=2517-4843|pmc=7671111|pmid=33793692}}</ref> Може да се најде на расфрлани локации во Европа, Азија, Африка и Австралија. == Опис == Подводно растение без корења. Листовите во пршлени и се состојат од два дела. Цветовите 5-члени во пазувите на листовите.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1093}}</ref> == Изумрени роднини == Изумрените видови се познати само од [[Фосил|фосилен]] [[полен]] и [[Семе|семиња]],<ref>{{Наведено списание|last=Degreef|first=J.D.|year=1997|title=''Fossil ''Aldrovanda|url=http://carnivorousplants.org/cpn/articles/CPNv26n3p93_97.pdf|journal=[[Carnivorous Plant Newsletter]]|volume=26|issue=3|pages=93–97|doi=10.55360/cpn263.jd244}}</ref> со исклучок на ''A.&#x20;inopinata'', која е позната и од фосилизираните [[Лист|мистови]].<ref>{{Наведено списание|last=Schlauer|first=J|year=1997|title=Fossil ''Aldrovanda'' — additions|url=http://carnivorousplants.org/cpn/articles/CPNv26n3p98.pdf|journal=[[Carnivorous Plant Newsletter]]|volume=26|issue=3|page=98|doi=10.55360/cpn263.js888}}</ref> Долго време се сметало дека ''Aldrovanda'' е поврзана со таксонот ''[[Palaeoaldrovanda splendens]]'' од [[доцна креда]], но истражувањето објавено во 2010 година сугерира дека остатоците што ѝ се припишуваат на ''Palaeoaldrovanda'' всушност претставуваат фосилизирани [[Јајце|јајца од инсекти]].<ref name="eggs">{{Наведено списание|last=Heřmanová|first=Z.|last2=Kvaček|first2=J.|year=2010|title=Late Cretaceous ''Palaeoaldrovanda'', not seeds of a carnivorous plant, but eggs of an insect|url=http://www.nm.cz/publikace/publikace-download.php?name=File1&dir=archiv&table=tabPublikaceArchiv&id=2785|journal=Journal of the National Museum|series=Natural History Series|location=Prague|volume=179|issue=9|pages=105–118|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052905/http://www.nm.cz/publikace/publikace-download.php?name=File1&dir=archiv&table=tabPublikaceArchiv&id=2785|archive-date=2016-03-04|access-date=2012-10-17}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Schlauer|first=J|year=2012|title=Literature reviews|journal=[[Carnivorous Plant Newsletter]]|volume=41|issue=3|page=121}}</ref> == Зачувување == ''Aldrovanda vesiculosa'' е наведена како „Загрозена“ на [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список на МСЗП]]. Потекнува од Европа, Азија, Африка и Австралија, но се смета за исчезнат во поголемиот дел од својот опсег, првенствено поради [[еутрофикација]]. И покрај тоа што е загрозен, бил воведен во САД и е пријавено дека брзо се шири во водите на планините Кетскил во Њујорк, САД, каде што се оценува како потенцијално проблематичен [[инвазивен вид]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2019/08/13/science/waterwheel-plants-carnivorous.html|title=This Carnivorous Plant Invaded New York. That May Be Its Only Hope.|last=Renault|first=Marion|date=2019-08-13|work=The New York Times|access-date=2019-12-14|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Видови == * †''Aldrovanda borysthenica'' * †''Aldrovanda clavata'' * †''Aldrovanda dokturovskyi'' * †''Aldrovanda eleanorae'' * †''Aldrovanda europaea'' * †''Aldrovanda inopinata'' * †''Aldrovanda intermedia'' * †''Aldrovanda kuprianovae'' * †''Aldrovanda megalopolitana'' * †''Aldrovanda nana'' * †''Aldrovanda ovata'' * †''Aldrovanda praevesiculosa'' * †''Aldrovanda rugosa'' * †''Aldrovanda sibirica'' * †''Aldrovanda sobolevii'' * †''Aldrovanda unica'' * ''[[Aldrovanda vesiculosa]]'' * †''Aldrovanda zussii'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Росилки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tqn0jjbixnrtm4k6wzcaa6tk0r806w6 0 1402013 5622918 5622848 2026-09-02T12:39:54Z Виолетова 1975 5622918 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=COI00059351 - Silene gigantea - Sieber, Franz - s.n..jpg |image_caption= |genus=Silene |species=gigantea |authority=[[L.]] |synonyms= }} '''Silene gigantea''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|310}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. g. gigantea'' * ''S. g. hellenica'' * ''S. g. rhodopea'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9n2jlg8t1k4jfp294nsyodcxdryce3s 5622920 5622918 2026-09-02T12:41:12Z Виолетова 1975 5622920 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=COI00059351 - Silene gigantea - Sieber, Franz - s.n..jpg |image_caption= |genus=Silene |species=gigantea |authority=[[L.]] |synonyms= }} '''Џиновски плускавец''' ([[науч.]] ''Silene gigantea'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|310}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. g. gigantea'' * ''S. g. hellenica'' * ''S. g. rhodopea'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8rfvklay8qrfl9ad2lb8rhek90iyw7r 5622925 5622920 2026-09-02T12:46:40Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5622925 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=COI00059351 - Silene gigantea - Sieber, Franz - s.n..jpg |image_caption= |genus=Silene |species=gigantea |authority=[[L.]] |synonyms= }} '''Џиновски плускавец''' ([[науч.]] ''Silene gigantea'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Двегодишно растение високо до 100 см. Стеблото обично е поединечно, вертикално, во долниот дел со густи многу ситни влакненца свртени надолу, а во горниот дел голо. Базалните листови ланцетно лопатовидни. Соцветието е прилично разгрането, а најдолните цветни гранчиња се најдолги. Чашката е трубесто ѕвонеста, 8 мм долга, ципеста, белузлава, зеленикава или црвеникава. Венечните ливчиња се бели, розови или зеленикави. Плодната кутијка е јајцевидна.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|310}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. g. gigantea'' * ''S. g. hellenica'' * ''S. g. rhodopea'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви места, брдски пасишта, камењари и ретки дабови шуми, од низините до 1000 метри надморска височина.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] mmxj44colayuswamdufmxgs8kfm6mxf 0 1402014 5622927 5622819 2026-09-02T12:48:10Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene nutans]] на [[Овиснат плускавец]] 5622819 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene ''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} 4ru1ovx1e663bleiebi28403eo6es0f 5622931 5622927 2026-09-02T12:51:06Z Виолетова 1975 5622931 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=nutans|authority=[[]]|synonyms=}} '''Овиснат плускавец''' ([[науч.]] ''Silene nutans'') — вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|311}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] t4xkfb3kyqtuz5sby488qooldv1ivg6 5622932 5622931 2026-09-02T12:52:34Z Виолетова 1975 5622932 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene nutans 220505.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=nutans|authority=[[L.]]|synonyms=*''Silene dubia'' <small>Herbich</small> *''Silene glabra'' <small>Schkuhr</small> *''Silene grecescui'' <small>Gusul</small> *''Silene infracta'' <small>Kit.</small> *''Silene insubrica'' <small>Gaudin</small> *''Silene livida'' <small>Willd.</small> *''Silene brachypoda'' <small>Rouy</small>}} '''Овиснат плускавец''' ([[науч.]] ''Silene nutans'') — вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|311}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Commons category|Silene nutans}} {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] p8mm1rmw8eadowdyt2l5k1i2yreq5nl 5622936 5622932 2026-09-02T12:57:04Z Виолетова 1975 5622936 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene nutans 220505.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=nutans|authority=[[L.]]|synonyms=*''Silene dubia'' <small>Herbich</small> *''Silene glabra'' <small>Schkuhr</small> *''Silene grecescui'' <small>Gusul</small> *''Silene infracta'' <small>Kit.</small> *''Silene insubrica'' <small>Gaudin</small> *''Silene livida'' <small>Willd.</small> *''Silene brachypoda'' <small>Rouy</small>}} '''Овиснат плускавец''' ([[науч.]] ''Silene nutans'') — вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно растение високо до 60 см, со куси стерилни гранчиња во основата. Цветните стебленца се поединечни или по неколку, обично неразгранети, во долмиот дел со расперени влакна и малку свиени надолу. Цветовите образуваат едно многу ретко соцветие. Страничните цветни гранчиња се со многу куси дршки. Чашката е цилиндрична, во основата стеснета, во горниот дел малку подуена, долга до 10 мм, белузлава или црвеникава. Плодната кутијка е долга 8-12 мм.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|311}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по варовнички камењари, каменливи пасишта и покрај букови шуми, на надморска височина од 1000 до 2100 метри. Овој вид се среќава на Кораб, Дешат, Јабланица, Бистра, Мавровско и Кичево - Тајмиште.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Commons category|Silene nutans}} {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] q3av56gtziv17r7sy3sn3w2tin0rx57 0 1402015 5622937 5622820 2026-09-02T13:00:49Z Виолетова 1975 5622937 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viridiflora PID1843-2.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viridiflora|authority=[[L.]]|synonyms=''Silene pauciflora'' <small>[[Ucria]]</small><br>''Silene lesbiaca'' <small>[[P. Candargy]]</small><br>''Silene amana'' <small>[[Boiss.]]</small><br>''Otites viridiflora'' <small>[[Opiz]]</small>}} '''Зеленоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene viridiflora'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|311}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 2zpqweoxyon65iq1rrf8ulydgs58z5s 5622939 5622937 2026-09-02T13:01:16Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene viridiflora]] на [[Зеленоцветен плускавец]] 5622937 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viridiflora PID1843-2.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viridiflora|authority=[[L.]]|synonyms=''Silene pauciflora'' <small>[[Ucria]]</small><br>''Silene lesbiaca'' <small>[[P. Candargy]]</small><br>''Silene amana'' <small>[[Boiss.]]</small><br>''Otites viridiflora'' <small>[[Opiz]]</small>}} '''Зеленоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene viridiflora'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|311}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 2zpqweoxyon65iq1rrf8ulydgs58z5s 5622942 5622939 2026-09-02T13:06:16Z Виолетова 1975 5622942 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viridiflora PID1843-2.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viridiflora|authority=[[L.]]|synonyms=''Silene pauciflora'' <small>[[Ucria]]</small><br>''Silene lesbiaca'' <small>[[P. Candargy]]</small><br>''Silene amana'' <small>[[Boiss.]]</small><br>''Otites viridiflora'' <small>[[Opiz]]</small>}} '''Зеленоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene viridiflora'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно тревесто растение високо 50-90 см. Стеблото е вертикално, поединечно во базалниот дел со густи влакненца прилегнати и свртени надолу, и со по некое подолго и расперено влакно. Во горниот дел се појавуваат жлездести влакна, така што соцветието е исклучиво жлездесто, влакнесто и лепливо. Листовите се од обете страни со густи куси влакна, а по работи трепавичести. Соцветието е ретко, најдолните странични гранчиња се најдолги и имаат 1-3 цвета. Цветовите се со долги дршки.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|311}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте покрај реки, карпи, грмушести растенија, во ретки шуми, од низните па до 1500 метри надморска височина. Претставува доста често растение, познато за Скопје, Водно, Скопска Црна Гора, Шар Планина, Јакупица, Кадина Река, Прилеп, Дебар, Мал Крчин, Кожуф, Гевгелија, Пехчево, Осогово, и Крива Паланка.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] aifub55cbtq3jmp9xd13c1cq7fnethl 0 1402016 5622945 5622822 2026-09-02T13:08:48Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5622945 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene ''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] fsrzomcl0s8ced34qfqbxojzwrvu2dt 5622946 5622945 2026-09-02T13:13:00Z Виолетова 1975 5622946 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene bupleuroides - Berlin Botanical Garden - IMG 8496.JPG|image_caption=|genus=Silene|species=bupleuroides|authority=[[L.]]|synonyms=}} '''Долгоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene bupleuroides'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|313-314}}</ref> == Подвидови == Познати се овие подвидови: * ''S. b. bupleuroides'' * ''S. b. ganiatsasiana'' * ''S. b. ramosa'' * ''S. b. solenocalyx'' * ''S. b. staticifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}} * {{commonscat|Silene bupleuroides}} * {{wikispecies|Silene bupleuroides}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] o2pysuag6q5tw0jdibjhcsnkwygokp2 5622948 5622946 2026-09-02T13:13:24Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene bupleuroides]] на [[Долгоцветен плускавец]] 5622946 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene bupleuroides - Berlin Botanical Garden - IMG 8496.JPG|image_caption=|genus=Silene|species=bupleuroides|authority=[[L.]]|synonyms=}} '''Долгоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene bupleuroides'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|313-314}}</ref> == Подвидови == Познати се овие подвидови: * ''S. b. bupleuroides'' * ''S. b. ganiatsasiana'' * ''S. b. ramosa'' * ''S. b. solenocalyx'' * ''S. b. staticifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}} * {{commonscat|Silene bupleuroides}} * {{wikispecies|Silene bupleuroides}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] o2pysuag6q5tw0jdibjhcsnkwygokp2 5622952 5622948 2026-09-02T13:17:43Z Виолетова 1975 5622952 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene bupleuroides - Berlin Botanical Garden - IMG 8496.JPG|image_caption=|genus=Silene|species=bupleuroides|authority=[[L.]]|synonyms=}} '''Долгоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene bupleuroides'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно растение високо 25-80 см, со здрвенето подземно стебло. Стеблото е неразгрането, сивкаво, со восочен налеп, голо или само во долниот дел рапаво поради присуство на многу куси четинести влакна. Листовите се зелени, со восочен налеп, голи. Цветовите се групирани во метличести соцветија. Чашката е 20-30 мм долга, цилиндрична, во горниот дел малку проширена, со 10 црвени спроводни жили. Венечните ливчиња се бели, розикави или зеленикави. Плодната кутијка е 10-12 мм долга, сосема обвисната од чашката. <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|313-314}}</ref> == Подвидови == Познати се овие подвидови: * ''S. b. bupleuroides'' * ''S. b. ganiatsasiana'' * ''S. b. ramosa'' * ''S. b. solenocalyx'' * ''S. b. staticifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по брдски пасишта и камењари, од 500 до 2500 метри надморска височина. Ова е широко распространето растение, и се среќава речиси по целата територија на Македонија.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}} * {{commonscat|Silene bupleuroides}} * {{wikispecies|Silene bupleuroides}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] moma994wp628cx3azlgfb5j0d0fwjq8 0 1402017 5622953 5622823 2026-09-02T13:21:33Z Виолетова 1975 5622953 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene frivaldskyana 2015-05-17 01.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=frivaldszkyana|authority=[[Hampe]]|synonyms= ''Silene tincta'' <small>[[Friv.]] ex [[Griseb.]]</small>}} '''Фривалдскиев плускавец''' ([[науч.]] ''Silene frivaldszkyana'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 0hs1nqngq1xtr4hmbxvsrwrzhe7aq8i 5622954 5622953 2026-09-02T13:21:55Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene frivaldszkyana]] на [[Фривалдскиев плускавец]] 5622953 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene frivaldskyana 2015-05-17 01.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=frivaldszkyana|authority=[[Hampe]]|synonyms= ''Silene tincta'' <small>[[Friv.]] ex [[Griseb.]]</small>}} '''Фривалдскиев плускавец''' ([[науч.]] ''Silene frivaldszkyana'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 0hs1nqngq1xtr4hmbxvsrwrzhe7aq8i 5622957 5622954 2026-09-02T13:26:09Z Виолетова 1975 5622957 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene frivaldskyana 2015-05-17 01.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=frivaldszkyana|authority=[[Hampe]]|synonyms= ''Silene tincta'' <small>[[Friv.]] ex [[Griseb.]]</small>}} '''Фривалдскиев плускавец''' ([[науч.]] ''Silene frivaldszkyana'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно тревесто, сивкаво зелено растение високо 80-120 см. Стеблата се поединечни или некои се заедно, голи, во горниот дел со една или неколку лепливи зони, неразгранети или разгранети од основата на соцветието. Листовите се голи, чашката е 12-16 мм долга, цилиндрична, гола, бледозеленикава или горната половина црвеникава, со 10 речиси незабележливи жили. Венечните ливчиња се бели или белузлави до бледорозеви, длабокот всечени.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви тревести и каменливи места, по меѓи, ендеци и напуштени ниви, од низините до 1000 метри надморска височина. Видот е познат за Куманово, Штип, Струмица, Пехчево, Крива Паланка, Гевгелија, и Битола.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] qvtl1aei10igxgv2ijbahekpo6ff1mt 0 1402018 5622958 5622824 2026-09-02T13:26:48Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5622958 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene ''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] fsrzomcl0s8ced34qfqbxojzwrvu2dt 5622962 5622958 2026-09-02T13:29:23Z Виолетова 1975 5622962 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viscosa.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viscosa|authority=([[L.]]) [[Pers.]]|synonyms={{Collapsible list| *''Carpophora viscosa'' {{small|(L.) Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''kossinskyi'' {{small|Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''krascheninnikovii'' {{small|Tzvelev}} *''Cucubalus dubrensis'' {{small|Mill.}} *''Cucubalus royenii'' {{small|M.Bieb.}} *''Cucubalus viscidus'' {{small|Krock.}} *''Cucubalus viscosus'' {{small|L.}} *''Elisanthe viscosa'' {{small|(L.) Rupr.}} *''Lychnis viscosa'' {{small|(L.) Scop.}} *''Melandrium griffithii'' {{small|(Boiss.) Rohrb.}} *''Melandrium viscosum'' {{small|(L.) Čelak.}} *''Silene griffithii'' {{small|Boiss.}} *''Silene royenii'' {{small|Pers.}} *''Silene taurica'' {{small|Fisch. ex Sweet}} *''Viscago glutinosa'' {{small|Baumg.}} *''Viscago viscosa'' {{small|(L.) Moench}} }} }} '''Леплив плускавец''' (науч. ''Silene viscosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315-316}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] qspnwzj33pdoanswccitmdlu8gjjlys 5622963 5622962 2026-09-02T13:29:41Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene viscosa]] на [[Леплив плускавец]] 5622962 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viscosa.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viscosa|authority=([[L.]]) [[Pers.]]|synonyms={{Collapsible list| *''Carpophora viscosa'' {{small|(L.) Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''kossinskyi'' {{small|Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''krascheninnikovii'' {{small|Tzvelev}} *''Cucubalus dubrensis'' {{small|Mill.}} *''Cucubalus royenii'' {{small|M.Bieb.}} *''Cucubalus viscidus'' {{small|Krock.}} *''Cucubalus viscosus'' {{small|L.}} *''Elisanthe viscosa'' {{small|(L.) Rupr.}} *''Lychnis viscosa'' {{small|(L.) Scop.}} *''Melandrium griffithii'' {{small|(Boiss.) Rohrb.}} *''Melandrium viscosum'' {{small|(L.) Čelak.}} *''Silene griffithii'' {{small|Boiss.}} *''Silene royenii'' {{small|Pers.}} *''Silene taurica'' {{small|Fisch. ex Sweet}} *''Viscago glutinosa'' {{small|Baumg.}} *''Viscago viscosa'' {{small|(L.) Moench}} }} }} '''Леплив плускавец''' (науч. ''Silene viscosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315-316}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] qspnwzj33pdoanswccitmdlu8gjjlys 5622966 5622963 2026-09-02T13:30:10Z Виолетова 1975 5622966 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viscosa.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viscosa|authority=([[L.]]) [[Pers.]]|synonyms={{Collapsible list| *''Carpophora viscosa'' {{small|(L.) Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''kossinskyi'' {{small|Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''krascheninnikovii'' {{small|Tzvelev}} *''Cucubalus dubrensis'' {{small|Mill.}} *''Cucubalus royenii'' {{small|M.Bieb.}} *''Cucubalus viscidus'' {{small|Krock.}} *''Cucubalus viscosus'' {{small|L.}} *''Elisanthe viscosa'' {{small|(L.) Rupr.}} *''Lychnis viscosa'' {{small|(L.) Scop.}} *''Melandrium griffithii'' {{small|(Boiss.) Rohrb.}} *''Melandrium viscosum'' {{small|(L.) Čelak.}} *''Silene griffithii'' {{small|Boiss.}} *''Silene royenii'' {{small|Pers.}} *''Silene taurica'' {{small|Fisch. ex Sweet}} *''Viscago glutinosa'' {{small|Baumg.}} *''Viscago viscosa'' {{small|(L.) Moench}} }} }} '''Леплив плускавец''' ([[науч.]] ''Silene viscosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315-316}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] gw2gz0v68uyno6wcjmlqvttoalrrehg 5623016 5622966 2026-09-02T15:01:58Z Виолетова 1975 5623016 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene viscosa.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=viscosa|authority=([[L.]]) [[Pers.]]|synonyms={{Collapsible list| *''Carpophora viscosa'' {{small|(L.) Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''kossinskyi'' {{small|Tzvelev}} *''Carpophora viscosa'' var. ''krascheninnikovii'' {{small|Tzvelev}} *''Cucubalus dubrensis'' {{small|Mill.}} *''Cucubalus royenii'' {{small|M.Bieb.}} *''Cucubalus viscidus'' {{small|Krock.}} *''Cucubalus viscosus'' {{small|L.}} *''Elisanthe viscosa'' {{small|(L.) Rupr.}} *''Lychnis viscosa'' {{small|(L.) Scop.}} *''Melandrium griffithii'' {{small|(Boiss.) Rohrb.}} *''Melandrium viscosum'' {{small|(L.) Čelak.}} *''Silene griffithii'' {{small|Boiss.}} *''Silene royenii'' {{small|Pers.}} *''Silene taurica'' {{small|Fisch. ex Sweet}} *''Viscago glutinosa'' {{small|Baumg.}} *''Viscago viscosa'' {{small|(L.) Moench}} }} }} '''Леплив плускавец''' ([[науч.]] ''Silene viscosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Двегодишно а понекогаш и повеќегодишно растение високо до 60 см, целото препокриено со жлездести влакна и лепливо. Стеблата поединечни или по неколку заедно, вертикални. Листовите целокрајни, базалните листови јајцевидно ланцетни, а стеблените приседнати, на врвот заострени, по работ брановидно набрчкани. Соцветието гроздовидно, големо, долго, со привидно пршленесто распоредување на цветовите. Цветовите се крупни и хермафродитни. Чашката е цилиндрична, во средината малку подуена, Плодната кутијка околу 12 мм е долга. <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|315-316}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по тревести и каменливи места. Овој вид се посочува само за околината на Скопје, Скопска Црна Гора, кај манастирот Свети Илија и клисурата на реката Треска. <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 9y35fo218qxeg9vodrivc4sw48m81i5 0 1402019 5623019 5622825 2026-09-02T15:05:38Z Виолетова 1975 5623019 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=spergulifolia|authority=[[]]|synonyms=}} '''Пршленколистен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene spergulifolia'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|316}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. s. soskae'' * ''S. s. spergulifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 8a8ne7zwyd8xvxch9lfz0z0aq9ls6j8 5623022 5623019 2026-09-02T15:09:02Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene spergulifolia]] на [[Пршленколистен плускавец]] 5623019 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=spergulifolia|authority=[[]]|synonyms=}} '''Пршленколистен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene spergulifolia'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|316}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. s. soskae'' * ''S. s. spergulifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 8a8ne7zwyd8xvxch9lfz0z0aq9ls6j8 5623026 5623022 2026-09-02T15:09:41Z Виолетова 1975 5623026 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=spergulifolia|authority=[[Griseb.]]|synonyms=}} '''Пршленколистен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene spergulifolia'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|316}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. s. soskae'' * ''S. s. spergulifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 6sl2e29q7nig982ewg3anjlez9zwjgm 5623028 5623026 2026-09-02T15:15:41Z Виолетова 1975 5623028 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=spergulifolia|authority=[[Griseb.]]|synonyms=}} '''Пршленколистен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene spergulifolia'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно растение со задрвенет базален дел, во основата силно разгрането, со гранчиња високи 15-25 см, целото со густи, куси, прилегнати, и надолу свртени четинести влакненца. Цветните гранчиња се во голем број и обично неразгранети. Листовите се долги 6-13 мм, линејно до тесно линејно ланцетни, а често и преклопени, со една жила. Цветовите се групирани во дихазиуми, поединечни или по 2 или 3 на врвот на гранчињата. Чашката е долга 8-11 мм, цилиндрична, белузлава, со 10 зеленикави или црвени жили, со густи жлездести влакна. Венечните ливчиња се бели до бледокремаво зелени. Плодната кутијка е 3-5 мм долга.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|316}}</ref> == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''S. s. soskae'' * ''S. s. spergulifolia'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по варовнички камењари и врз гипс, на надморска височина од 600 до 1000 метри. Варијантата ''S. s. spergulifolia'' не се среќава во Македонија, а ''S. s. spergulifolia'' е познат за Дебар, бања Косоврасти, Прилеп и Козјак. <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] mi94wv6mom4qe6j3x26no62vmlncmhu 0 1402020 5623030 5622826 2026-09-02T15:16:57Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5623030 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene ''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 0lli9oni5nnhk70g4yr7mq9qisc2h17 5623031 5623030 2026-09-02T15:17:49Z Виолетова 1975 +[[Категорија:Флора на Европа]]; +[[Категорија:Плускавец (растение)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5623031 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene ''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] fsrzomcl0s8ced34qfqbxojzwrvu2dt 5623032 5623031 2026-09-02T15:20:20Z Виолетова 1975 5623032 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=COI00059419 - Silene radicosa - Orphanides, Theodoros Georgios - 178.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=radicosa|authority=[[Boiss.]] &amp; Heldr.|synonyms=}} '''Коренест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene radicosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] b5x0g4empxwoi2y3oz83yh3ko5v7w8v 5623034 5623032 2026-09-02T15:20:54Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene radicosa]] на [[Коренест плускавец]] 5623032 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=COI00059419 - Silene radicosa - Orphanides, Theodoros Georgios - 178.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=radicosa|authority=[[Boiss.]] &amp; Heldr.|synonyms=}} '''Коренест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene radicosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] b5x0g4empxwoi2y3oz83yh3ko5v7w8v 5623207 5623034 2026-09-03T08:00:11Z Виолетова 1975 5623207 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=COI00059419 - Silene radicosa - Orphanides, Theodoros Georgios - 178.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=radicosa|authority=[[Boiss.]] &amp; Heldr.|synonyms=}} '''Коренест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene radicosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно баздовидно растение со дебел задрвенет приземен и подземен дел од стеблото, од кое се развиваат вегетативните гранчиња и цветните стебленца. Стебленцата се во голем број, високи 15-30 см, вертикални, во долниот дел со мали, прилегнати влакненца свртени надолу, а во горниот дел голи. <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] tscun3kvt7mzy5qjqv8sq00g01tqjb5 5623216 5623207 2026-09-03T08:24:39Z Виолетова 1975 5623216 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=COI00059419 - Silene radicosa - Orphanides, Theodoros Georgios - 178.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=radicosa|authority=[[Boiss.]] &amp; Heldr.|synonyms=}} '''Коренест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene radicosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно баздовидно растение со дебел задрвенет приземен и подземен дел од стеблото, од кое се развиваат вегетативните гранчиња и цветните стебленца. Стебленцата се во голем број, високи 15-30 см, вертикални, во долниот дел со мали, прилегнати влакненца свртени надолу, а во горниот дел голи. Цветовите се групирани во ретко гроздовидно соцветие, образувано од 2-5 цвета. Чашката е 8-12 мм долга, во средината поширока, со јасно изразени надложни бразди, со 10 зелени или црвеникави жили. Венечните ливчиња се бели.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на планината Галичица, Прилеп, Козјак, Кичево, Илиница и Баба Сач, како и во Скопје, и над селото Нова Брезница.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 1jsq8lsgb33jruznzacwvxl3gmj1mrz 0 1402021 5623218 5622827 2026-09-03T08:28:16Z Виолетова 1975 5623218 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=skorpilii|authority=[[Velen.]]|synonyms=}} '''Шкорпилов плускавец''' ([[науч.]] ''Silene skorpilii'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] kaogtvcoz2cu0gk171urr38dlel47rx 5623220 5623218 2026-09-03T08:28:50Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene skorpilii]] на [[Шкорпилов плускавец]] 5623218 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=skorpilii|authority=[[Velen.]]|synonyms=}} '''Шкорпилов плускавец''' ([[науч.]] ''Silene skorpilii'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] kaogtvcoz2cu0gk171urr38dlel47rx 5623224 5623220 2026-09-03T08:33:08Z Виолетова 1975 5623224 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=skorpilii|authority=[[Velen.]]|synonyms=}} '''Шкорпилов плускавец''' ([[науч.]] ''Silene skorpilii'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо 80-100 см, со прилично задрвенето подземно стебло. Стеблото е вертикално, препокриено со многу куси четинести влакна, свртени надолу, во најгорниот дел лепливо и тоа под самите цветови. Листовите се сивкаво зелени, со густи, куси расперени, четинести влакна. Соцветието е гроздовидно, цветните дршки се куси, процветните листови околу 2,5 мм долги, со широк ципест раб и со долги цилии. Чашката е долга 10-12 мм, цилиндрична. Венечните ливчиња се тенки, зеленикави, ламината многу плитко всечена. Плодната кутијка е долга 7-9 мм.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|317}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви тревести места, покрај грмушки врз лапор и по меѓите. Ова претставува ретко растение, познато само за Велес, клисурата на реката Тополка, Штип, Кочани, Градско, Стоби и Неготино.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] j1e4d2qi0nwsx8ic4tophf2yxf1m9ll 0 1402022 5623228 5622828 2026-09-03T08:35:53Z Виолетова 1975 5623228 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=roemeri|authority=[[Friv.]]|synonyms=}} '''Ремеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene roemeri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|318}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се следниве подвидови: S. r. macrocarpa S. r. roemeri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 8i4t82gn68ni9rbj8v7jkqa6p37kymv 5623230 5623228 2026-09-03T08:36:16Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene roemeri]] на [[Ремеров плускавец]] 5623228 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=roemeri|authority=[[Friv.]]|synonyms=}} '''Ремеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene roemeri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|318}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се следниве подвидови: S. r. macrocarpa S. r. roemeri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 8i4t82gn68ni9rbj8v7jkqa6p37kymv 5623238 5623230 2026-09-03T08:48:18Z Виолетова 1975 5623238 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=roemeri|authority=[[Friv.]]|synonyms=}} '''Ремеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene roemeri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Дводомно многугодишно растение високо 15-50 см, со силно разгранет ризом и со неколку куси стерилни гранчиња во основата на стеблото. Стеблото е поединечно, во основата со густи куси влакна свртени надолу, кои во горниот дел се поретки или ги нема. Базалните листови се густо влакнести, издолжено лопатовидни, на врвот заострени. Цветовите еднополни, групирани во главичести или речиси главичести соцветија. Чашката емдолга 3-4 мм, со ѕвонест облик, гола, бледа до бледозеленикава. Венечните ливчиња се бели.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|318-319}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се следниве подвидови: <nowiki>*</nowiki>S. r. macrocarpa <nowiki>*</nowiki>S. r. roemeri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по тревести места, пасишта, ливади и камењари од 500 до 2600 метри надморска височина. Ова е многу често растение по нашите планини. <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] qyywhy49jvzavhcmxjuj7ff1f8cds8n 0 1402023 5623239 5622829 2026-09-03T08:51:08Z Виолетова 1975 5623239 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=sendtneri|authority=[[]]|synonyms=}} '''Зентнеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene sendtneri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|319}}</ref> ==Подвидови== Профатени с еовие подвидови: *S. s. balcanica *S. s. sendtneri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] g3j4quifo4ma83d80zvxu6sk6n77gkh 5623241 5623239 2026-09-03T08:51:37Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene sendtneri]] на [[Зентнеров плускавец]] 5623239 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=sendtneri|authority=[[]]|synonyms=}} '''Зентнеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene sendtneri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|319}}</ref> ==Подвидови== Профатени с еовие подвидови: *S. s. balcanica *S. s. sendtneri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] g3j4quifo4ma83d80zvxu6sk6n77gkh 5623245 5623241 2026-09-03T08:52:10Z Виолетова 1975 5623245 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=sendtneri|authority=[[Boiss.]]|synonyms=}} '''Зентнеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene sendtneri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|319}}</ref> ==Подвидови== Профатени с еовие подвидови: *S. s. balcanica *S. s. sendtneri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] efo04tjljnnw14ht0uy9nlygzlwhtsc 5623246 5623245 2026-09-03T08:54:03Z Виолетова 1975 5623246 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=sendtneri|authority=[[Boiss.]]|synonyms=}} '''Зентнеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene sendtneri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно дводомно тревесто растение високо до 40 см, со разгранет ризом и со снопчиња од листови од стерилни гранчиња во основата. Стеблото е вертикално, поединечно или по неколку, обично со 1-3 пара листови, во основата со куси, густи влакненца свртени надолу. <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|319}}</ref> ==Подвидови== Профатени с еовие подвидови: *S. s. balcanica *S. s. sendtneri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] lxuf9p77j39q8f7tii4xwhmrh07hddw 5623280 5623246 2026-09-03T10:57:39Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5623280 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=sendtneri|authority=[[Boiss.]]|synonyms=}} '''Зентнеров плускавец''' ([[науч.]] ''Silene sendtneri'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно дводомно тревесто растение високо до 40 см, со разгранет ризом и со снопчиња од листови од стерилни гранчиња во основата. Стеблото е вертикално, поединечно или по неколку, обично со 1-3 пара листови, во основата со куси, густи влакненца свртени надолу. Листовите се со ретки куси влакна, брактеите се бели, ципести, цветовите во голем број и собрани во терминални главичести соцветија. Чашката е ѕвонеста, венечните ливчиња се белузлави или бледокремави, по работ целокрајни или едвај забележливо всечени. <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|319}}</ref> ==Подвидови== Профатени с еовие подвидови: *S. s. balcanica *S. s. sendtneri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по планинските пасишта од 1500 до 2500 метри надморска височина. Овој вид е познат за планините Шар Планина, Рудока, Бистра, Кораб, Дешат, Крчин.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] j0hfnli97w63oe41na39cj2srh2bz5m 0 1402024 5623286 5622830 2026-09-03T11:03:32Z Виолетова 1975 5623286 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=ventricosa|authority=[[Adamović]]|synonyms=''Otites ventricosa'' <small>(Adamović) [[Holub]]</small>}} '''Испапчен плускавец'''([[науч.]] ''Silene ventricosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|320}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 1u4p2js3dus7yku4s22kcf9nxn1scm7 5623287 5623286 2026-09-03T11:04:05Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene ventricosa]] на [[Испапчен плускавец]] 5623286 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=ventricosa|authority=[[Adamović]]|synonyms=''Otites ventricosa'' <small>(Adamović) [[Holub]]</small>}} '''Испапчен плускавец'''([[науч.]] ''Silene ventricosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|320}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 1u4p2js3dus7yku4s22kcf9nxn1scm7 5623292 5623287 2026-09-03T11:09:16Z Виолетова 1975 5623292 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=ventricosa|authority=[[Adamović]]|synonyms=''Otites ventricosa'' <small>(Adamović) [[Holub]]</small>}} '''Испапчен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene ventricosa'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно дводомно растение со многу разгранет ризом, со разгранети вегетативни гранчиња и со едно или неколку цветни стебленца. Стебленцата се високи 20-30 см, по целата должина со густи, куси и свртени надолу влакненца. Листовите се зелени и со густи, куси расперени влакна. Цветовите се групирани во терминални збиени главичести соцветија од поголем број цветови. Чашката е ѕвонеста, подуена, долга 4-6 мм, по површината со ситни влакненца, белокремава или во горниот дел црвеникава, со 10 слабо изразени зелени жили. Венечните ливчиња се бели, многу малку всечени.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|320}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по планински пасишта на длабока почва, на силикатна подлога на надморска височина од 1600 до 2400 метри. Се среќава на Бистра, Илинска Планина, Јабланица, Баба со Пелистер, Ниџе со Кајмакчалан, Дудица и Кожуф.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] bs3u7lyd5nou2cybas48o78h9e48kc6 0 1402025 5623293 5622831 2026-09-03T11:11:05Z Виолетова 1975 +[[Категорија:Флора на Македонија]]; +[[Категорија:Флора на Европа]]; +[[Категорија:Плускавец (растение)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5623293 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=otites|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene otites''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] lhganayxhn9b3h8xezgipey4hf59t3g 5623294 5623293 2026-09-03T11:14:38Z Виолетова 1975 5623294 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene otites 2002-05-11 Radobyl CZ.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=otites|authority=([[L.]]) [[Wibel]]<ref>Prim. Fl. Werth.: 241 (1799)</ref>|synonyms={{collapsible list| *''Cucubalus dioicus'' <small>Gilib.</small> *''Cucubalus hermaphroditus'' <small>Gilib.</small> *''Cucubalus otites'' <small>L.</small> *''Cucubalus parviflorus'' <small>Lam.</small> *''Diplogama otites'' <small>(L.) Opiz</small> *''Lychnis otites'' <small>(L.) Scop.</small> *''Otites cuneifolius'' <small>Raf.</small> *''Otites cuneifolius'' subsp. ''arenarius'' <small>(Podp.) Holub</small> *''Otites trichocalycinus'' <small>(Boiss.) Holub</small> *''Silene effusa'' <small>Otth</small> *''Silene otitis'' <small>St.-Lag.</small> *''Silene pedicellata'' <small>Boiss.</small> *''Silene trichocalycina'' <small>(Boiss.) Bornm.</small> *''Viscago otites'' <small>(L.) Hornem.</small> *''Viscago polygama'' <small>Stokes</small> }}}} '''Ушест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene otitesе'') вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321}}</ref> ==Подвидови == Прифатени се овие подвидови: *''Silene otites'' subsp. ''hungarica'' <small>Wrigley</small> *''Silene otites'' subsp. ''otites'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] ted0ii1f09z9n3tclpozhxx7mnislm4 5623295 5623294 2026-09-03T11:14:57Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene otites]] на [[Ушест плускавец]] 5623294 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene otites 2002-05-11 Radobyl CZ.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=otites|authority=([[L.]]) [[Wibel]]<ref>Prim. Fl. Werth.: 241 (1799)</ref>|synonyms={{collapsible list| *''Cucubalus dioicus'' <small>Gilib.</small> *''Cucubalus hermaphroditus'' <small>Gilib.</small> *''Cucubalus otites'' <small>L.</small> *''Cucubalus parviflorus'' <small>Lam.</small> *''Diplogama otites'' <small>(L.) Opiz</small> *''Lychnis otites'' <small>(L.) Scop.</small> *''Otites cuneifolius'' <small>Raf.</small> *''Otites cuneifolius'' subsp. ''arenarius'' <small>(Podp.) Holub</small> *''Otites trichocalycinus'' <small>(Boiss.) Holub</small> *''Silene effusa'' <small>Otth</small> *''Silene otitis'' <small>St.-Lag.</small> *''Silene pedicellata'' <small>Boiss.</small> *''Silene trichocalycina'' <small>(Boiss.) Bornm.</small> *''Viscago otites'' <small>(L.) Hornem.</small> *''Viscago polygama'' <small>Stokes</small> }}}} '''Ушест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene otitesе'') вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321}}</ref> ==Подвидови == Прифатени се овие подвидови: *''Silene otites'' subsp. ''hungarica'' <small>Wrigley</small> *''Silene otites'' subsp. ''otites'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] ted0ii1f09z9n3tclpozhxx7mnislm4 5623300 5623295 2026-09-03T11:21:14Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5623300 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene otites 2002-05-11 Radobyl CZ.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=otites|authority=([[L.]]) [[Wibel]]<ref>Prim. Fl. Werth.: 241 (1799)</ref>|synonyms={{collapsible list| *''Cucubalus dioicus'' <small>Gilib.</small> *''Cucubalus hermaphroditus'' <small>Gilib.</small> *''Cucubalus otites'' <small>L.</small> *''Cucubalus parviflorus'' <small>Lam.</small> *''Diplogama otites'' <small>(L.) Opiz</small> *''Lychnis otites'' <small>(L.) Scop.</small> *''Otites cuneifolius'' <small>Raf.</small> *''Otites cuneifolius'' subsp. ''arenarius'' <small>(Podp.) Holub</small> *''Otites trichocalycinus'' <small>(Boiss.) Holub</small> *''Silene effusa'' <small>Otth</small> *''Silene otitis'' <small>St.-Lag.</small> *''Silene pedicellata'' <small>Boiss.</small> *''Silene trichocalycina'' <small>(Boiss.) Bornm.</small> *''Viscago otites'' <small>(L.) Hornem.</small> *''Viscago polygama'' <small>Stokes</small> }}}} '''Ушест плускавец''' ([[науч.]] ''Silene otitesе'') вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно растение со разгранет ризом и со стерилни лисни розети. Стеблото е вертикално, високо 30-60 см, неразгрането или разгрането во горниот дел, во основата со густи многу мали и свртени надолу влакненца. Листовите се ланцетни до лопатовидно ланцетни, на врвот тапи. Соцветието е ретко и издолжено, најгорните цветни гранчиња се со најдолги дршки. Цветовите се еднополни, машки или женски, во горниот дел на стеблото групирани во пршленовидни образувања со куси дршки. Чашката е 3-5 мм долга, гола, обично зеленикава, нежна, со 10 зелени жили. Венечните ливчиња се речиси незабележливи, жолтеникаво зелени, линејни, целокрајни и без грлени лушпи.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321}}</ref> ==Подвидови == Прифатени се овие подвидови: *''Silene otites'' subsp. ''hungarica'' <small>Wrigley</small> *''Silene otites'' subsp. ''otites'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] е познато дека расте во Скопје, Водно, Скопска Црна Гора, клисурата на реката Треска, Матка, Таорска Клисура, Тетово, Велес, Штип, Кочани, Делчево, Кавадарци, Гевгелија и Дебар.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] pgwl2ycwdbyn93afh6mjhxris4y15fm 0 1402026 5623302 5622832 2026-09-03T11:27:51Z Виолетова 1975 5623302 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene densiflora 39212020.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=densiflora|authority=[[d'Urv.]]|synonyms=}} '''Густоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene densiflora'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321-322}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се следниве подвидови: *S. d. densiflora *S. d. sillingeri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] mh4mddvc9kx76zk0dlkvcpjdttuj8bn 5623305 5623302 2026-09-03T11:29:21Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene densiflora]] на [[Густоцветен плускавец]] 5623302 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene densiflora 39212020.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=densiflora|authority=[[d'Urv.]]|synonyms=}} '''Густоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene densiflora'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321-322}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се следниве подвидови: *S. d. densiflora *S. d. sillingeri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] mh4mddvc9kx76zk0dlkvcpjdttuj8bn 5623309 5623305 2026-09-03T11:33:28Z Виолетова 1975 5623309 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene densiflora 39212020.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=densiflora|authority=[[d'Urv.]]|synonyms=}} '''Густоцветен плускавец''' ([[науч.]] ''Silene densiflora'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно тревесто растение со разгранет ризом и со стерилни гранчиња во основата. Стеблото е високо до 180 см, вертикално, поединечно или неколку, неразгрането, а подоцна се развиваат странични гранчиња. Листовите се густо влакнести, со долги расперени влакна. Соцветието обично е многу разгрането, со цветовите собрани во топчести пршлени поради големиот број на цветови. Цветните дршки се 2-7 мм долги, а цветовите се еднополни. Венечните ливчиња се неупадливи, зеленикави, линејни.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|321-322}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се следниве подвидови: *S. d. densiflora *S. d. sillingeri == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по брдски пасишта, по меѓи на лозјата и други култури, во низинските делови до 500 метри надморска височина. Видот е познат за Скопје, Катланово, Скопска Црна Гора, Радишани, Бродец, Таорска Клисура, Велес, Овче Поле, Радовиш, Демир Капија.<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 90m692zd21txshtlg3ydb6fbzskgkh4 0 1402027 5623310 5622834 2026-09-03T11:34:10Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5623310 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=|image_caption=|genus=Silene|species=|authority=[[]]|synonyms=}} '''Silene ''' е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] itv0h1awhhx1ut0udzyxosd70d28rlr 5623314 5623310 2026-09-03T11:38:40Z Виолетова 1975 5623314 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene fabarioides kz01.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=fabarioides|authority=[[Hausskn.]]|synonyms= ''Oberna fabarioides'' <small>([[Hausskn.]]) J. Holub</small>}} '''Бобовиден плускавец''' ([[науч.]] ''Silene fabarioides'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|324}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 7czkyphul9276hky31gki03efk2nq2e 5623316 5623314 2026-09-03T11:39:15Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene fabarioides]] на [[Бобовиден плускавец]] 5623314 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene fabarioides kz01.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=fabarioides|authority=[[Hausskn.]]|synonyms= ''Oberna fabarioides'' <small>([[Hausskn.]]) J. Holub</small>}} '''Бобовиден плускавец''' ([[науч.]] ''Silene fabarioides'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|324}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] 7czkyphul9276hky31gki03efk2nq2e 5623320 5623316 2026-09-03T11:44:12Z Виолетова 1975 5623320 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene fabarioides kz01.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=fabarioides|authority=[[Hausskn.]]|synonyms= ''Oberna fabarioides'' <small>([[Hausskn.]]) J. Holub</small>}} '''Бобовиден плускавец''' ([[науч.]] ''Silene fabarioides'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. == Опис == Многугодишно растение, многу разгрането, високо до 60 см. Листовите се голи, сивозелени. Соцветието е дихазиум со два еднакви дела по должина. Чашката е гола, ципеста, безлузлава, розевкаста или зеленкаста. Венечните ливчиња се бели, ламината на венечните ливчиња е насечена речиси до основата.<ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|324}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по каменливи места и покрај шуми. Познат вид само за гевгелиската страна на планината [[Кожуф]], [[Круша (планински венец)|Круша]] и [[Смрдлива Вода]].<ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] du6q6w8cglzfgyy1xujyjnuj75su4n2 0 1402028 5623322 5622835 2026-09-03T11:48:47Z Виолетова 1975 5623322 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silenefl.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=flavescens|authority=[[Waldst.]] & [[Kit.]] (1804)|synonyms=}} '''Жолтеникав плускавец''' ([[науч.]] ''Silene flavescens'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. Природниот опсег му е [[Балканскиот Полусотров]] и [[Унгарија]]. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се овие подвидови: *''Silene flavescens'' subsp. ''dictaea'' {{small|(Rech.f.) Greuter}} *''Silene flavescens'' subsp. ''flavescens'' *''Silene flavescens'' subsp. ''stojanovii'' {{small|(Panov) Delip.}} *''Silene flavescens'' subsp. ''thessalonica'' {{small|(Boiss. & Heldr.) Nyman}} == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] d1gsqfjgqo4vbzr82c65ogcffm0nueb 5623323 5623322 2026-09-03T11:49:25Z Виолетова 1975 5623323 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silenefl.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=flavescens|authority=[[Waldst.]] & [[Kit.]] (1804)|synonyms=}} '''Жолтеникав плускавец''' ([[науч.]] ''Silene flavescens'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. Природниот опсег му е [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и [[Унгарија]]. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се овие подвидови: *''Silene flavescens'' subsp. ''dictaea'' {{small|(Rech.f.) Greuter}} *''Silene flavescens'' subsp. ''flavescens'' *''Silene flavescens'' subsp. ''stojanovii'' {{small|(Panov) Delip.}} *''Silene flavescens'' subsp. ''thessalonica'' {{small|(Boiss. & Heldr.) Nyman}} == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] h0ug1n38tk3yx1e1cj25yisys4fh2gq 5623324 5623323 2026-09-03T11:50:53Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene flavescens]] на [[Жолтеникав плускавец]] 5623323 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silenefl.jpg|image_caption=|genus=Silene|species=flavescens|authority=[[Waldst.]] & [[Kit.]] (1804)|synonyms=}} '''Жолтеникав плускавец''' ([[науч.]] ''Silene flavescens'') е вид цветно растение од семејството [[каранфили]], од родот плускавец, ''[[Silene]]''. Природниот опсег му е [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и [[Унгарија]]. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение високо до <ref name="ФлораМак1.2">{{ФлораМак1.2|308-309}}</ref> ==Подвидови== Прифатени се овие подвидови: *''Silene flavescens'' subsp. ''dictaea'' {{small|(Rech.f.) Greuter}} *''Silene flavescens'' subsp. ''flavescens'' *''Silene flavescens'' subsp. ''stojanovii'' {{small|(Panov) Delip.}} *''Silene flavescens'' subsp. ''thessalonica'' {{small|(Boiss. & Heldr.) Nyman}} == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по <ref name="ФлораМак1.2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Плускавец (растение)]] h0ug1n38tk3yx1e1cj25yisys4fh2gq 0 1402044 5622904 5622889 2026-09-02T12:18:20Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5622904 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|Late Cretaceous|Recent}} | image = Drosera rotundifolia habitat.jpg | image_caption = ''[[Drosera rotundifolia]]'' in habitat in [[Oregon]] | taxon = Droseraceae | authority = [[Salisb.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> | subdivision_ranks = Genera | subdivision = {{unbulleted list |''[[Aldrovanda]]'' |''[[Venus flytrap|Dionaea]]'' |''[[Drosera]]'' |†?''[[Droserapollis]]'' |†?''[[Droserapites]]'' |†?''[[Droseridites]]'' |†?''[[Fischeripollis]]'' |†?''[[Palaeoaldrovanda]]'' |†?''[[Saxonipollis]]'' }} }} '''''Droseraceae''''' е [[Семејство (биологија)|семејство]] на месојадни [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]]. Се состои од приближно 180 видови во три постоечки рода, од кои огромното мнозинство е од родот ''[[Drosera]]''. Семејството ги содржи и добро познатата [[Венерина муволовка]] (''Dionaea muscipula'') и понепознатото растение [[водениче]] (''Aldrovanda vesiculosa)'', кои се единствените живи видови од нивните соодветни родови.<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|publisher=Magnolia Press|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> Претставници на ''Droseraceae'' се наоѓаат на сите континенти освен Антарктикот. == Опис == ''Droseraceae'' се [[Месојадно растение|месојадни тревни растенија]] кои можат да бидат едногодишни или повеќегодишни. Нивните листови се наизменични и адксално кружно распоредени, со барем една површина на листот што содржи влакна со жлезди што произведуваат слуз на врвот. Нивните цветови се бисексуални, обично со три [[Толчник (ботаника)|карпели]] и пет [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] и [[Прашник|прашници]]. Нивните поленови зрна се трипорни или мултипорни и се ослободуваат во тетради. И покрај тоа што се месојади, нивните цветови се опрашуваат со инсекти, обично со бели до виолетови цветови кои се затвораат ноќе. Тие произведуваат мали семиња кои се шират со ветер и вода.<ref name="Judd-2018">{{Наведена книга|title=Plant Systematics: A Phylogenetic Approach|last=Judd|first=Walter|last2=Campbell|first2=Christopher|last3=Kellogg|first3=Elizabeth|last4=Stevens|first4=Peter|last5=Donoghue|first5=Michael|publisher=Sinauer Associates|year=2018|isbn=978-1-60535-389-0|location=MA, USA|page=459}}</ref> ''Aldrovanda'' - Подводно растение, без корења. Листовите во пршлени. ''Drosera -'' Копнено растение со листови во основата. Лисната ламина по површи- ната со жлезди на долги дршки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1092}}</ref> === ''Drosera'' === ''Drosera'' е еден од најголемите родови месојадни растенија, а поединечните видови значително се разликуваат во нивната специфична морфологија. Заедничко за сите членови на ''Drosera'' се високо модифицираните листови обложени со жлездени трихоми слични на пипала. === ''Dionaea'' === ''[[Венерина муволовка|Dionaea muscipula]]'', попозната како [[Венерина муволовка]], е глобално познато месојадно растение и според [[Чарлс Дарвин]], „едно од најпрекрасните во светот“.<ref name="darwin">{{Наведена книга|url=http://darwin-online.org.uk|title=Insectivorous Plants|last=Darwin, C.|publisher=John Murray|year=1875|location=London, UK}}</ref> === ''Aldrovanda'' === ''[[Водениче|Aldrovanda vesiculosa]]'' е слободно лебдечко, без корен, водно растение. Помалку е познато од неговиот роднина ''Dionaea muscipula'', но двете имаат слични структури на стапици. Во 1875 година, Дарвин ја опишал ''Алдрованда'' како „минијатурна водна ''Dionaea''“.<ref name="darwin" /> == Филогенеза == Во 1867 година, Бентам и Хукер сместиле шест рода во ''Droseraceae'': ''Dionaea, Aldrovanda, Drosera, Drosophyllum, Byblis'' и ''Roridula''.<ref name="Ellison-2009">{{Наведено списание|last=Ellison|first=Aaron M.|last2=Gotelli|first2=Nicholas J.|date=2009-01-01|title=Energetics and the evolution of carnivorous plants—Darwin's 'most wonderful plants in the world'|url=https://academic.oup.com/jxb/article/60/1/19/567619|journal=Journal of Experimental Botany|language=en|volume=60|issue=1|pages=19–42|doi=10.1093/jxb/ern179|issn=0022-0957|pmid=19213724|doi-access=free}}</ref> Иако овие родови имале значителни разлики во морфологијата на листовите и цветовите, тие биле групирани врз основа на стапици за инсекти кои изгледале хомологни.<ref name="Ellison-2018">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=l_pADwAAQBAJ|title=Carnivorous Plants: Physiology, Ecology, and Evolution|last=Ellison|first=Aaron M.|last2=Adamec|first2=Lubomír|date=2018|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-877984-1|language=en}}</ref> Во 1922 година, ''Byblis и Roridula'' биле преместени во ново семејство, Byblidaceae (а подоцна дополнително се одвоиле, формирајќи го семејството Roridulaceae).<ref name="Ellison-2018" /> На крајот, се покажало дека ''Drosophyllum'' е поблизок до ''[[Triphyophyllum]]'' и ''[[Ancistrocladus]]'', и затоа е класифициран на друго место (поточно, во неговото монотипско семејство Drosophyllaceae). <ref name="cameron">{{Наведено списание|last=Cameron, K. M.|last2=Wurdack|first2=K. J.|last3=Jobson|first3=R. W.|year=2002|title=Molecular evidence for the common origin of snap-traps among carnivorous plants|journal=American Journal of Botany|volume=89|issue=9|pages=1503–9|bibcode=2002AmJB...89.1503C|doi=10.3732/ajb.89.9.1503|pmid=21665752}}</ref> и APG III (2009) го сместиле во сопствено семејство, Drosophyllaceae.<ref name="Ellison-2018" /> Ова ги остава само трите рода (''Dionaea, Aldrovanda, Drosera'') кои денес се класифицирани како ''Droseraceae''. Неодамнешните молекуларни и биохемиски докази<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html|title=ANGIOSPERM PHYLOGENY WEBSITE, version 14}}</ref> сугерираат дека месојадните таксони од редот [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']] (семејствата ''Droseraceae'', ''Drosophyllaceae'', ''Nepenthaceae'' и видот ''Triphyophyllum peltatum'') припаѓаат на истиот [[клад]], кој не се состои само од месојадни растенија, туку и од некои немесојадни растенија како што се оние од семејството ''[[Ancistrocladaceae]]''. Фосилниот запис на ''Droseraceae'' е најбогат од која било друга фамилија месојадни растенија. Фосилниот [[полен]] се припишува на неколку постоечки, како и изумрени родови, иако некои се со сомнителна валидност. == Галерија == <gallery perrow="5"> Податотека:Drosera_communis.jpg| ''Drosera communis'' Податотека:Drosera_rotundifolia_leaf1.jpg| ''Drosera rotundifolia'' Податотека:Drosera_filiformis_leaf_Darwiniana.jpg| ''Drosera filiformis'' Податотека:AldrovandaVesiculosa4.jpg| ''Aldrovanda vesiculosa'' Податотека:Dionaea,_muscoid_fly.jpg| ''Dionaea muscipula'' </gallery> == Наводи == {{наводи}}{{Taxonbar|from=Q156185}} [[Категорија:Росилки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] krh68e34627pa26vh5olcikck0n27r1 0 1402046 5622900 2026-09-02T12:14:48Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354643073|Parnassiaceae]]“ 5622900 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Parnassia_palustris.JPG|мини| ''Parnassia palustris'']] '''Parnassiaceae''' <small>[[Семјуел Фредерик Греј|Gray]]</small> биле [[Семејство (биологија)|семејство]] на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од [[Евдикоти|евдикотскиот]] [[Ред (биологија)|ред]] ''[[Celastrales]]''. Семејството не е препознаено во системот за класификација на растенијата [[APG III]] . <ref name="apgiii">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|date=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x}}</ref> Кога системот бил објавен во 2009 година, ''Parnassiaceae'' биле третирани како потсемејство ''Parnassioideae'' од проширеното семејство ''Celastraceae.'' Семејството имало само два [[Род (биологија)|рода]], ''Lepuropetalon'' и ''[[Parnassia]].'' ''Lepuropetalon''има само еден [[Вид (биологија)|вид]], ''[[Lepuropetalon spathulatum]]'', [[Едногодишно растение|зимско едногодишно растение]] кое обично претпочита [[Песок|песоклива]] [[Почва|почва,]] има дисјунктна дистрибуција, позната е од југоисточните [[Соединети Американски Држави]] и централно [[Чиле]], но веројатно е многу почест отколку што е забележано. ''Parnassia'' е род на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]], до 60 цм високи, кои растат во [[Тресетиште|мочуришта]] и други влажни подрачја, главно во ладни [[Клима|клими]] на северната [[Умерена клима|умерена зона]]. Постојат најмалку 70 видови.<ref name="wu2005">{{Наведено списание|last=Wu|first=Ding|last2=Wang|first2=Hong|last3=Li|first3=De-Zhu|last4=Blackmore|first4=Stephen|date=2005|title=Pollen morphology of ''Parnassia'' L. (Parnassiaceae) and its systematic implications|journal=Journal of Integrative Plant Biology|volume=47|issue=1|pages=2–12|doi=10.1111/j.1744-7909.2005.00008.x}}</ref> Шеесет и три видови растат во [[Народна Република Кина|Кина]], а 49 од нив не растат никаде на друго место. Втора област на [[Биоразновидност|разновидност]] за ''Parnassia'' е [[Северна Америка]] и таму се среќаваат околу 9 видови. ''[[Parnassia palustris]]'' е најпознатиот и најраспространетиот вид. Се протега низ поголемиот дел од северна [[Евроазија]], [[Канада]] и западниот дел [[Соединети Американски Држави|на Соединетите Американски Држави]]. == Опис == ''Parnassiaceae'' опфаќаат ризоматозни повеќегодишни тревести растенија од родот ''[[Parnassia]]'', како и зимски едногодишни растенија без ризом од родот ''Lepuropetalon''. Најмладиот дел од стеблото се одликува со три колатерални васкуларни снопови. Епидермисот на стеблата, листовите и цветовите содржи структури во форма на кесички исполнети со танини. Листовите се распоредени наизменично или субспротивно, без стипули, со цел раб. Тие се релативно широки во однос на нивната должина, а секундарната венација е субпалматна. Кај родот ''Parnassia'', листовите се групирани во базална розета, над која се развиваат неколку каулински листови. За разлика од него, кај ''Lepuropetalon'' сите листови се распоредени на стеблото. Кај двата рода, долните каулински листови се псевдонезаседни, односно нивните петeоли се припоени кон стеблото. Доколку се присутни, горните каулински листови се вистински приседнати. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APweb/orders/celastralesweb.html|title=Celastrales|work=Angiosperm Phylogeny Website|publisher=[[Missouri Botanical Garden]]|accessdate=2009-02-13}} * [http://www.botanicus.org/title/b12069590 Species Plantarum] * [https://books.google.com/books?id=-OEYAAAAYAAJ&q=A+Natural+Arrangement+of+British+Plants ''A Natural Arrangement of British Plants...''] * [https://books.google.com/books?id=Uq4YAAAAYAAJ&q=A+Sketch+of+the+Botany+of+South-Carolina+and+Georgia A Sketch of the Botany of South Carolina and Georgia] [[Категорија:Куриковидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9ilq7pd26r3p9birkc8cx5jptj9gspk 5622901 5622900 2026-09-02T12:15:24Z BosaFi 115936 /* Надворешни врски */ 5622901 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Parnassia_palustris.JPG|мини| ''Parnassia palustris'']] '''Parnassiaceae''' <small>[[Семјуел Фредерик Греј|Gray]]</small> биле [[Семејство (биологија)|семејство]] на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од [[Евдикоти|евдикотскиот]] [[Ред (биологија)|ред]] ''[[Celastrales]]''. Семејството не е препознаено во системот за класификација на растенијата [[APG III]] . <ref name="apgiii">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|date=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x}}</ref> Кога системот бил објавен во 2009 година, ''Parnassiaceae'' биле третирани како потсемејство ''Parnassioideae'' од проширеното семејство ''Celastraceae.'' Семејството имало само два [[Род (биологија)|рода]], ''Lepuropetalon'' и ''[[Parnassia]].'' ''Lepuropetalon''има само еден [[Вид (биологија)|вид]], ''[[Lepuropetalon spathulatum]]'', [[Едногодишно растение|зимско едногодишно растение]] кое обично претпочита [[Песок|песоклива]] [[Почва|почва,]] има дисјунктна дистрибуција, позната е од југоисточните [[Соединети Американски Држави]] и централно [[Чиле]], но веројатно е многу почест отколку што е забележано. ''Parnassia'' е род на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]], до 60 цм високи, кои растат во [[Тресетиште|мочуришта]] и други влажни подрачја, главно во ладни [[Клима|клими]] на северната [[Умерена клима|умерена зона]]. Постојат најмалку 70 видови.<ref name="wu2005">{{Наведено списание|last=Wu|first=Ding|last2=Wang|first2=Hong|last3=Li|first3=De-Zhu|last4=Blackmore|first4=Stephen|date=2005|title=Pollen morphology of ''Parnassia'' L. (Parnassiaceae) and its systematic implications|journal=Journal of Integrative Plant Biology|volume=47|issue=1|pages=2–12|doi=10.1111/j.1744-7909.2005.00008.x}}</ref> Шеесет и три видови растат во [[Народна Република Кина|Кина]], а 49 од нив не растат никаде на друго место. Втора област на [[Биоразновидност|разновидност]] за ''Parnassia'' е [[Северна Америка]] и таму се среќаваат околу 9 видови. ''[[Parnassia palustris]]'' е најпознатиот и најраспространетиот вид. Се протега низ поголемиот дел од северна [[Евроазија]], [[Канада]] и западниот дел [[Соединети Американски Држави|на Соединетите Американски Држави]]. == Опис == ''Parnassiaceae'' опфаќаат ризоматозни повеќегодишни тревести растенија од родот ''[[Parnassia]]'', како и зимски едногодишни растенија без ризом од родот ''Lepuropetalon''. Најмладиот дел од стеблото се одликува со три колатерални васкуларни снопови. Епидермисот на стеблата, листовите и цветовите содржи структури во форма на кесички исполнети со танини. Листовите се распоредени наизменично или субспротивно, без стипули, со цел раб. Тие се релативно широки во однос на нивната должина, а секундарната венација е субпалматна. Кај родот ''Parnassia'', листовите се групирани во базална розета, над која се развиваат неколку каулински листови. За разлика од него, кај ''Lepuropetalon'' сите листови се распоредени на стеблото. Кај двата рода, долните каулински листови се псевдонезаседни, односно нивните петeоли се припоени кон стеблото. Доколку се присутни, горните каулински листови се вистински приседнати. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APweb/orders/celastralesweb.html|title=Celastrales|work=Angiosperm Phylogeny Website|publisher=[[Missouri Botanical Garden]]|accessdate=2009-02-13}} * [http://www.botanicus.org/title/b12069590 Species Plantarum] * [https://books.google.com/books?id=-OEYAAAAYAAJ&q=A+Natural+Arrangement+of+British+Plants ''A Natural Arrangement of British Plants...''] * [https://books.google.com/books?id=Uq4YAAAAYAAJ&q=A+Sketch+of+the+Botany+of+South-Carolina+and+Georgia A Sketch of the Botany of South Carolina and Georgia]{{Taxonbar|from=Q162149}} [[Категорија:Куриковидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 5iapp1k0ax1e8jhpxudswvw4yi88ja7 14 1402047 5622907 2026-09-02T12:29:37Z Gurther 105215 Создадена празна страница 5622907 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5622908 5622907 2026-09-02T12:29:44Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Власи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5622908 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Власи]] 5talxm7ga9d87sg3rv21474jy0vcoyz 1 1402048 5622919 2026-09-02T12:40:12Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622919 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402049 5622928 2026-09-02T12:48:10Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene nutans]] на [[Овиснат плускавец]] 5622928 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Овиснат плускавец]] md4cs9hj698jhhbbtew8tj0f42oyt15 6 1402050 5622930 2026-09-02T12:51:03Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = Градскиот воз во Зелениково |Извор = https://tocka.com.mk/vesti/569426/trgna-gradskiot-voz-periferijata-se-povrzuva-so-centarot-na-skopje |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Градски воз (Скопје) |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} 5622930 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = Градскиот воз во Зелениково |Извор = https://tocka.com.mk/vesti/569426/trgna-gradskiot-voz-periferijata-se-povrzuva-so-centarot-na-skopje |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Градски воз (Скопје) |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Јс-Македонија}} ciy8g5rhzd81ezk4k7boioht5oxm56z 1 1402051 5622933 2026-09-02T12:52:45Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622933 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402052 5622940 2026-09-02T13:01:17Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene viridiflora]] на [[Зеленоцветен плускавец]] 5622940 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Зеленоцветен плускавец]] 0f3kheygyvoc80u03g83ga48jh5ov8t 1 1402053 5622943 2026-09-02T13:06:35Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622943 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1402054 5622947 2026-09-02T13:13:11Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622947 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5622950 5622947 2026-09-02T13:13:24Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene bupleuroides]] на [[Разговор:Долгоцветен плускавец]] 5622947 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402055 5622949 2026-09-02T13:13:24Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene bupleuroides]] на [[Долгоцветен плускавец]] 5622949 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Долгоцветен плускавец]] qqee7ca6akdafedse1dqbyesofk77b1 1 1402056 5622951 2026-09-02T13:13:24Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene bupleuroides]] на [[Разговор:Долгоцветен плускавец]] 5622951 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Долгоцветен плускавец]] bu8hnpnhd5kx3gj2t0g8m6t6oo0vs9r 0 1402057 5622955 2026-09-02T13:21:55Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene frivaldszkyana]] на [[Фривалдскиев плускавец]] 5622955 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Фривалдскиев плускавец]] o9pqts5h094mcc7ex3fy2f8wsjtwhxp 1 1402058 5622956 2026-09-02T13:22:07Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5622956 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402059 5622964 2026-09-02T13:29:41Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene viscosa]] на [[Леплив плускавец]] 5622964 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Леплив плускавец]] ajb1bkatz0sya2vpuo55h9g4myz6odk 0 1402060 5622998 2026-09-02T14:16:29Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368626361|Amaranthaceae]]“ 5622998 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}|synonyms_ref=<ref name="TropicsSyn"/>}}{{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' illustration, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' flower, India|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' flower, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' pollen grains}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == <templatestyles src="Module:Gallery/styles.css"></templatestyles>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}}{{Наводи|2|refs=<ref name="Akhani"> Hossein Akhani, Gerald Edwards, Eric H. Roalson (2007): Diversification Of The Old World Salsoleae s.l. (Chenopodiaceae): Molecular Phylogenetic Analysis Of Nuclear And Chloroplast Data Sets And A Revised Classification. – ''International Journal of Plant Sciences'', '''168'''(6), p.931–956.</ref> <ref name="APGIV">{{cite journal |author=Angiosperm Phylogeny Group |year=2016 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=181 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free }} {{open access}}</ref> <ref name="APW"> [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.]</ref> <ref name="Judd"> Judd et al. (2008). Plant Systematics: A Phylogenetic Approach, Third Edition. Sinauer Associates, Inc. Sunderland, MA</ref> <ref name="Kadereit2003"> Gudrun Kadereit, Thomas Borsch, Kurt Weising, Helmut Freitag (2003): Phylogeny of Amaranthaceae and Chenopodiaceae and the evolution of C₄ photosynthesis. – ''International Journal of Plant Sciences'', Volume '''164''' (6), p.959–986.</ref> <ref name="Kadereit2006Beto"> G. Kadereit, S. Hohmann, J.W. Kadereit (2006): A synopsis of Chenopodiaceae subfam. Betoideae and notes on the taxonomy of Beta. – ''Willdenowia'' '''36''', p.9-19.</ref> <ref name="Kadereit2006Salic"> Gudrun Kadereit, Ladislav Mucina, Helmut Freitag (2006): Phylogeny of Salicornioideae (Chenopodiaceae): diversification, biogeography, and evolutionary trends in leaf and flower morphology. – ''Taxon'' '''55'''(3), p. 617–642.</ref> <ref name="Kadereit2010"> Gudrun Kadereit, Evgeny V. Mavrodiev, Elizabeth H. Zacharias, Alexander P. Sukhorukov (2010): Molecular phylogeny of Atripliceae (Chenopodioideae, Chenopodiaceae): Implications for systematics, biogeography, flower and fruit evolution, and the origin of C4 Photosynthesis. – ''American Journal of Botany'' '''97'''(10), p. 1664-1687.</ref> <ref name="Kadereit2011"> Gudrun Kadereit, Helmut Freitag (2011): Molecular phylogeny of Camphorosmeae (Camphorosmoideae, Chenopodiaceae): Implications for biogeography, evolution of C4-photosynthesis and taxonomy. – ''Taxon'' '''60'''(1), p. 51-78</ref> <ref name="Kapralov"> Maxim V. Kapralov, Hossein Akhani, Elena V. Voznesenskaya, Gerald Edwards, Vincent Franceschi, Eric H. Roalson (2006): Phylogenetic Relationships in the Salicornioideae / Suaedoideae / Salsoloideae s.l. (Chenopodiaceae) Clade and a Clarification of the Phylogenetic Position of Bienertia and Alexandra Using Multiple DNA Sequence Datasets. – ''Systematic Botany''.</ref> <ref name="Masson"> Rüdiger Masson & Gudrun Kadereit (2013): Phylogeny of Polycnemoideae (Amaranthaceae): Implications for biogeography, character evolution and taxonomy. ''Taxon'' 62 (1): 100–111. [http://www.ingentaconnect.com/content/iapt/tax/2013/00000062/00000001/art00009]</ref> <ref name="Müller2005"> Kai Müller, Thomas Borsch (2005): Phylogenetics of Amaranthaceae using matK/trnK sequence data – evidence from parsimony, likelihood and Bayesian approaches. – ''Annals of the Missouri Botanical Garden'', '''92''', p. 66-102.</ref> <ref name=PiirLiebKade17>{{Citation |mode=cs1 |last1=Piirainen |first1=Mikko |last2=Liebisch |first2=Oskar |last3=Kadereit |first3=Gudrun |date=2017 |title=Phylogeny, biogeography, systematics and taxonomy of Salicornioideae (Amaranthaceae/Chenopodiaceae) – A cosmopolitan, highly specialized hygrohalophyte lineage dating back to the Oligocene |journal=Taxon |volume=66 |issue=1 |pages=109–132 |doi=10.12705/661.6 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/MBOT/article/view/59820 |name-list-style=amp }}</ref> <ref name="Sanchez del-Pino 2009"> Ivonne Sánchez del-Pino, Thomas Borsch, Timothy J. Motle (2009): trnL-F and rpl16 Sequence Data and Dense Taxon Sampling Reveal Monophyly of Unilocular Anthered Gomphrenoideae (Amaranthaceae) and an Improved Picture of Their Internal Relationships. – ''Systematic Botany'', Volume '''34''' (1), p. 57-67. {{doi|10.1600/036364409787602401}}</ref> <ref name="Schütze2003"> Peter Schütze, Helmut Freitag, Kurt Weising (2003): An integrated molecular and morphological study of the subfamily Suaedoideae Ulbr. (Chenopodiaceae). – ''Plant Systematics and Evolution'', Volume '''239''', p. 257-286. abstract: {{doi|10.1007/s00606-003-0013-2|}}</ref> <ref name="Sukhorukov"> Alexander P. Sukhorukov (2007): Fruit anatomy and its taxonomic significance in Corispermum (Corispermoideae, Chenopodiaceae). – ''Willdenowia'' '''37''', {{ISSN|0511-9618}}, p.63-87, {{doi|10.3372/wi.37.37103}}</ref> <ref name="TropicsSyn">{{cite web |title=Tropics: Amaranthaceae Juss. – synonyms |year=2018 |url=http://www.tropicos.org/Name/42000073?tab=synonyms |access-date=2018-06-16 }}</ref>}}{{Таксонска лента}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Cladogram of Amaranthaceae ''sl'', модифициран и поедноставен, базиран на филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" !Потсемејство !Род |- |Amaranthoideae |''Achyranthes'', ''Aerva'', ''Allmania'', ''Allmaniopsis'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''Arthraerua'', ''Bosea'', ''Calicorema'', ''Celosia'', ''Centema'', ''Centemopsis'', ''Centrostachys'', ''Chamissoa'', ''Charpentiera'', ''Chionothrix'', ''Cyathula'', ''Dasysphaera'', ''Deeringia'', ''Digera'', ''Eriostylos'', ''Evelynastra'', ''Henonia'', ''Herbstia'', ''Hermbstaedtia'', ''Indobanalia'', ''Kyphocarpa'', ''Lagrezia'', ''Lecosia'', ''Leucosphaera'', ''Lopriorea'', ''Marcelliopsis'', ''Mechowia'', ''Neocentema'', ''Nothosaerva'', ''Nototrichium'', ''Nyssanthes'', ''Omegandra'', ''Ouret'', ''Pandiaka'', ''Paraerva'', ''Pleuropetalum'', ''Pleuropterantha'', ''Polyrhabda'', ''Psilotrichopsis'', ''Psilotrichum'', ''Ptilotus'', ''Pupalia'', ''Rosifax'', ''Saltia'', ''Sebsebea'', ''Sericocoma'', ''Sericorema'', ''Sericostachys'', ''Siamosia'', ''Stilbanthus'', ''Trichuriella'', ''Volkensinia, Wadithamnus'' |- |Gomphrenoideae |''Alternanthera'', ''Froelichia'', ''Froelichiella'', ''Gomphrena'', ''Guilleminea'', ''Hebanthe'', ''Hebanthodes'', ''Iresine'', ''Pedersenia'', ''Pfaffia'', ''Pseudoplantago'', ''Quaternella'', ''Tidestromia'', ''Xerosiphon'' |- |Betoideae |''Acroglochin'', ''Aphanisma'', ''Beta'', ''Hablitzia'', ''Oreobliton'', ''Patellifolia'' |- |Camphorosmoideae |''Bassia'', ''Camphorosma'', ''Chenolea'', ''Didymanthus'', ''Dissocarpus'', ''Enchylaena'', ''Eokochia'', ''Eremophea'', ''Eriochiton'', ''Grubovia'', ''Maireana'', ''Malacocera'', ''Neobassia'', ''Neokochia'', ''Osteocarpum'', ''Roycea'', ''Sclerolaena'', ''Spirobassia'', ''Threlkeldia'' |- |Chenopodioideae |''Archiatriplex'', ''[[Лобода|Atriplex]]'', ''Axyris'', ''Baolia'', ''Blitum'', ''Ceratocarpus'', ''Chenopodiastrum'', ''[[Дива лобода|Chenopodium]]'', ''Dysphania'', ''Exomis'', ''Extriplex'', ''Grayia'', ''Halimione'', ''Holmbergia'', ''Krascheninnikovia'', ''Lipandra'', ''[[× Lipastrum]]'', ''Manochlamys'', ''Microgynoecium'', ''Micromonolepis'', ''Neomonolepis'', ''Oxybasis'', ''Proatriplex'', ''Spinacia'', ''Stutzia'', ''Suckleya'', ''Teloxys'' |- |Corispermoideae |''Agriophyllum'', ''Anthochlamys'', ''Corispermum'' |- |Polycnemoideae |''Hemichroa'', ''[[Нитрофили|Nitrophila]]'', ''Polycnemum'', ''Surreya'' |- |Salicornioideae |''Allenrolfea'', ''Arthrocaulon'' (split from ''Arthrocnemum''), ''Arthroceras'' (split from ''Arthrocnemum''), ''Halocnemum'', ''Halopeplis'', ''Halostachys'', ''Heterostachys'', ''Kalidium'', ''Mangleticornia'', ''Microcnemum'', ''Salicornia'', ''Tecticornia'' |- |Salsoloideae |''Afrosalsola'', ''Agathophora'', ''Akhania'', ''Anabasis'', ''Arthrophytum'', ''Caroxylon'', ''Climacoptera'', ''Cornulaca'', ''Cyathobasis'', ''Fadenia'', ''Girgensohnia'', ''Halanthium'', ''Halarchon'', ''Halimocnemis'', ''Halocharis'', ''Halogeton'', ''Halothamnus'', ''Haloxylon'', ''Hammada'', ''Horaninovia'', ''Iljinia'', ''Kaviria'', ''Lagenantha'', ''Nanophyton'', ''Noaea'', ''Nucularia'', ''Ofaiston'', ''Oreosalsola'', ''Petrosimonia'', ''Piptoptera'', ''Pyankovia'', ''Rhaphidophyton'', ''[[Солненка|Salsola]]'', ''Sevada'', ''Soda'', ''Sympegma'', ''Traganopsis'', ''Traganum'', ''Turania'', ''Xylosalsola'' |- |Suaedoideae |''Bienertia'', ''Suaeda'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Наводи == == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} * [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{ITIS|taxon=Amaranthaceae}} * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] j5homduw6ky4pif9isfgzunebcajpjc 5623000 5622998 2026-09-02T14:25:22Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5623000 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}|synonyms_ref=<ref name="TropicsSyn"/>}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=401}}</ref>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Cladogram of Amaranthaceae ''sl'', модифициран и поедноставен, базиран на филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" !Потсемејство !Род |- |''Amaranthoideae'' |''Achyranthes,'' ''Aerva,'' ''Allmania,'' ''Allmaniopsis,'' ''[[Штир|Amaranthus]],'' ''Arthraerua,'' ''Bosea,'' ''Calicorema,'' ''Celosia,'' ''Centema,'' ''Centemopsis,'' ''Centrostachys,'' ''Chamissoa,'' ''Charpentiera,'' ''Chionothrix,'' ''Cyathula,'' ''Dasysphaera,'' ''Deeringia,'' ''Digera,'' ''Eriostylos,'' ''Evelynastra,'' ''Henonia,'' ''Herbstia,'' ''Hermbstaedtia,'' ''Indobanalia,'' ''Kyphocarpa,'' ''Lagrezia,'' ''Lecosia,'' ''Leucosphaera,'' ''Lopriorea,'' ''Marcelliopsis,'' ''Mechowia,'' ''Neocentema,'' ''Nothosaerva,'' ''Nototrichium,'' ''Nyssanthes,'' ''Omegandra,'' ''Ouret,'' ''Pandiaka,'' ''Paraerva,'' ''Pleuropetalum,'' ''Pleuropterantha,'' ''Polyrhabda,'' ''Psilotrichopsis,'' ''Psilotrichum,'' ''Ptilotus,'' ''Pupalia,'' ''Rosifax,'' ''Saltia,'' ''Sebsebea,'' ''Sericocoma,'' ''Sericorema,'' ''Sericostachys,'' ''Siamosia,'' ''Stilbanthus,'' ''Trichuriella,'' ''Volkensinia, Wadithamnus'' |- |''Gomphrenoideae'' |''Alternanthera,'' ''Froelichia,'' ''Froelichiella,'' ''Gomphrena,'' ''Guilleminea,'' ''Hebanthe,'' ''Hebanthodes,'' ''Iresine,'' ''Pedersenia,'' ''Pfaffia,'' ''Pseudoplantago,'' ''Quaternella,'' ''Tidestromia,'' ''Xerosiphon'' |- |''Betoideae'' |''Acroglochin,'' ''Aphanisma,'' ''Beta,'' ''Hablitzia,'' ''Oreobliton,'' ''Patellifolia'' |- |''Camphorosmoideae'' |''Bassia,'' ''Camphorosma,'' ''Chenolea,'' ''Didymanthus,'' ''Dissocarpus,'' ''Enchylaena,'' ''Eokochia,'' ''Eremophea,'' ''Eriochiton,'' ''Grubovia,'' ''Maireana,'' ''Malacocera,'' ''Neobassia,'' ''Neokochia,'' ''Osteocarpum,'' ''Roycea,'' ''Sclerolaena,'' ''Spirobassia,'' ''Threlkeldia'' |- |''Chenopodioideae'' |''Archiatriplex,'' ''[[Лобода|Atriplex]],'' ''Axyris,'' ''Baolia,'' ''Blitum,'' ''Ceratocarpus,'' ''Chenopodiastrum,'' ''[[Дива лобода|Chenopodium]],'' ''Dysphania,'' ''Exomis,'' ''Extriplex,'' ''Grayia,'' ''Halimione,'' ''Holmbergia,'' ''Krascheninnikovia,'' ''Lipandra,'' ''[[× Lipastrum]],'' ''Manochlamys,'' ''Microgynoecium,'' ''Micromonolepis,'' ''Neomonolepis,'' ''Oxybasis,'' ''Proatriplex,'' ''Spinacia,'' ''Stutzia,'' ''Suckleya,'' ''Teloxys'' |- |''Corispermoideae'' |''Agriophyllum,'' ''Anthochlamys,'' ''Corispermum'' |- |''Polycnemoideae'' |''Hemichroa,'' ''[[Нитрофили|Nitrophila]],'' ''Polycnemum,'' ''Surreya'' |- |''Salicornioideae'' |''Allenrolfea,'' ''Arthrocaulon (split from'' ''Arthrocnemum),'' ''Arthroceras (split from'' ''Arthrocnemum),'' ''Halocnemum,'' ''Halopeplis,'' ''Halostachys,'' ''Heterostachys,'' ''Kalidium,'' ''Mangleticornia,'' ''Microcnemum,'' ''Salicornia,'' ''Tecticornia'' |- |''Salsoloideae'' |''Afrosalsola,'' ''Agathophora,'' ''Akhania,'' ''Anabasis,'' ''Arthrophytum,'' ''Caroxylon,'' ''Climacoptera,'' ''Cornulaca,'' ''Cyathobasis,'' ''Fadenia,'' ''Girgensohnia,'' ''Halanthium,'' ''Halarchon,'' ''Halimocnemis,'' ''Halocharis,'' ''Halogeton,'' ''Halothamnus,'' ''Haloxylon,'' ''Hammada,'' ''Horaninovia,'' ''Iljinia,'' ''Kaviria,'' ''Lagenantha,'' ''Nanophyton,'' ''Noaea,'' ''Nucularia,'' ''Ofaiston,'' ''Oreosalsola,'' ''Petrosimonia,'' ''Piptoptera,'' ''Pyankovia,'' ''Rhaphidophyton,'' ''[[Солненка|Salsola]],'' ''Sevada,'' ''Soda,'' ''Sympegma,'' ''Traganopsis,'' ''Traganum,'' ''Turania,'' ''Xylosalsola'' |- |''Suaedoideae'' |''Bienertia,'' ''Suaeda'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Галерија == {{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' илустрација, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' цвет, Индија|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' цвет, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' полен}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} *[https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{ITIS|taxon=Amaranthaceae}} * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China {{Таксонска лента}} [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] mbfyk7cbswn84gzfjx4o0jd1rit01qj 5623005 5623000 2026-09-02T14:27:18Z BosaFi 115936 5623005 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}|synonyms_ref=<ref name="TropicsSyn"/>}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=401}}</ref>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Cladogram of Amaranthaceae ''sl'', модифициран и поедноставен, базиран на филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" |- ! Subfamily !! Genera |- | [[Amaranthoideae]] || ''[[Achyranthes]]'', ''[[Aerva]]'', ''[[Allmania]]'', ''[[Allmaniopsis]]'', ''[[Amaranthus]]'', ''[[Arthraerua]]'', ''[[Bosea (plant)|Bosea]]'', ''[[Calicorema]]'', ''[[Celosia]]'', ''[[Centema]]'', ''[[Centemopsis]]'', ''[[Centrostachys]]'', ''[[Chamissoa]]'', ''[[Charpentiera]]'', ''[[Chionothrix]]'', ''[[Cyathula]]'', ''[[Dasysphaera]]'', ''[[Deeringia]]'', ''[[Digera]]'', ''[[Eriostylos]]'', ''[[Evelynastra]]'', ''[[Henonia]]'', ''[[Herbstia (plant)|Herbstia]]'', ''[[Hermbstaedtia]]'', ''[[Indobanalia]]'', ''[[Kyphocarpa]]'', ''[[Lagrezia]]'', ''[[Lecosia]]'', ''[[Leucosphaera (plant)|Leucosphaera]]'', ''[[Lopriorea]]'', ''[[Marcelliopsis]]'', ''[[Mechowia]]'', ''[[Neocentema]]'', ''[[Nothosaerva]]'', ''[[Nototrichium]]'', ''[[Nyssanthes]]'', ''[[Omegandra]]'', ''[[Ouret]]'', ''[[Pandiaka]]'', ''[[Paraerva]]'', ''[[Pleuropetalum]]'', ''[[Pleuropterantha]]'', ''[[Polyrhabda]]'', ''[[Psilotrichopsis]]'', ''[[Psilotrichum]]'', ''[[Ptilotus]]'', ''[[Pupalia]]'', ''[[Rosifax]]'', ''[[Saltia (plant)|Saltia]]'', ''[[Sebsebea]]'', ''[[Sericocoma]]'', ''[[Sericorema]]'', ''[[Sericostachys]]'', ''[[Siamosia]]'', ''[[Stilbanthus]]'', ''[[Trichuriella]]'', ''[[Volkensinia]], [[Wadithamnus]]'' |- | [[Gomphrenoideae]] || ''[[Alternanthera]]'', ''[[Froelichia]]'', ''[[Froelichiella]]'', ''[[Gomphrena]]'', ''[[Guilleminea]]'', ''[[Hebanthe]]'', ''[[Hebanthodes]]'', ''[[Iresine]]'', ''[[Pedersenia]]'', ''[[Pfaffia]]'', ''[[Pseudoplantago]]'', ''[[Quaternella]]'', ''[[Tidestromia]]'', ''[[Xerosiphon]]'' |- | [[Betoideae]] ||''[[Acroglochin]]'', ''[[Aphanisma]]'', ''[[Beta (plant)|Beta]]'', ''[[Hablitzia]]'', ''[[Oreobliton]]'', ''[[Patellifolia]]'' |- | [[Camphorosmoideae]] || ''[[Bassia]]'', ''[[Camphorosma]]'', ''[[Chenolea]]'', ''[[Didymanthus]]'', ''[[Dissocarpus]]'', ''[[Enchylaena]]'', ''[[Eokochia]]'', ''[[Eremophea]]'', ''[[Eriochiton]]'', ''[[Grubovia]]'', ''[[Maireana]]'', ''[[Malacocera]]'', ''[[Neobassia]]'', ''[[Neokochia]]'', ''[[Osteocarpum]]'', ''[[Roycea]]'', ''[[Sclerolaena]]'', ''[[Spirobassia]]'', ''[[Threlkeldia]]'' |- | [[Chenopodioideae]] || ''[[Archiatriplex]]'', ''[[Atriplex]]'', ''[[Axyris]]'', ''[[Baolia]]'', ''[[Blitum]]'', ''[[Ceratocarpus]]'', ''[[Chenopodiastrum]]'', ''[[Chenopodium]]'', ''[[Dysphania (plant)|Dysphania]]'', ''[[Exomis (plant)|Exomis]]'', ''[[Extriplex]]'', ''[[Grayia (plant)|Grayia]]'', ''[[Halimione]]'', ''[[Holmbergia]]'', ''[[Krascheninnikovia]]'', ''[[Lipandra]]'', ''[[× Lipastrum]]'', ''[[Manochlamys]]'', ''[[Microgynoecium]]'', ''[[Micromonolepis]]'', ''[[Neomonolepis]]'', ''[[Oxybasis]]'', ''[[Proatriplex]]'', ''[[Spinacia]]'', ''[[Stutzia]]'', ''[[Suckleya]]'', ''[[Teloxys]]'' |- | [[Corispermoideae]] || ''[[Agriophyllum]]'', ''[[Anthochlamys]]'', ''[[Corispermum]]'' |- | [[Polycnemoideae]] || ''[[Hemichroa (plant)|Hemichroa]]'', ''[[Nitrophila]]'', ''[[Polycnemum]]'', ''[[Surreya]]'' |- | [[Salicornioideae]] || ''[[Allenrolfea]]'', ''[[Arthrocaulon]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''),<ref name=PiirLiebKade17/> ''[[Arthroceras (plant)|Arthroceras]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''),<ref name=PiirLiebKade17/> ''[[Halocnemum]]'', ''[[Halopeplis]]'', ''[[Halostachys]]'', ''[[Heterostachys]]'', ''[[Kalidium]]'', ''[[Mangleticornia]]'', ''[[Microcnemum]]'', ''[[Salicornia]]'', ''[[Tecticornia]]'' |- | [[Salsoloideae]] || ''[[Afrosalsola]]'', ''[[Agathophora]]'', ''[[Akhania]]'', ''[[Anabasis (plant)|Anabasis]]'', ''[[Arthrophytum]]'', ''[[Caroxylon]]'', ''[[Climacoptera (plant)|Climacoptera]]'', ''[[Cornulaca]]'', ''[[Cyathobasis]]'', ''[[Fadenia zygophylloides|Fadenia]]'', ''[[Girgensohnia]]'', ''[[Halanthium]]'', ''[[Halarchon]]'', ''[[Halimocnemis]]'', ''[[Halocharis (plant)|Halocharis]]'', ''[[Halogeton]]'', ''[[Halothamnus]]'', ''[[Haloxylon]]'', ''[[Hammada (plant)|Hammada]]'', ''[[Horaninovia]]'', ''[[Iljinia]]'', ''[[Kaviria]]'', ''[[Lagenantha]]'', ''[[Nanophyton]]'', ''[[Noaea]]'', ''[[Nucularia]]'', ''[[Ofaiston]]'', ''[[Oreosalsola]]'', ''[[Petrosimonia]]'', ''[[Piptoptera]]'', ''[[Pyankovia]]'', ''[[Rhaphidophyton]]'', ''[[Salsola]]'', ''[[Sevada]]'', ''[[Soda (plant)|Soda]]'', ''[[Sympegma]]'', ''[[Traganopsis]]'', ''[[Traganum]]'', ''[[Turania (plant)|Turania]]'', ''[[Xylosalsola]]'' |- | [[Suaedoideae]] || ''[[Bienertia]]'', ''[[Suaeda]]'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Галерија == {{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' илустрација, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' цвет, Индија|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' цвет, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' полен}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} *[https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{ITIS|taxon=Amaranthaceae}} * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China {{Таксонска лента}} [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jp9090b25ky51f5ssuxkswwjjodme47 5623008 5623005 2026-09-02T14:30:42Z BosaFi 115936 5623008 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=401}}</ref>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Cladogram of Amaranthaceae ''sl'', модифициран и поедноставен, базиран на филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" |- ! Subfamily !! Genera |- | [[Amaranthoideae]] || ''[[Achyranthes]]'', ''[[Aerva]]'', ''[[Allmania]]'', ''[[Allmaniopsis]]'', ''[[Amaranthus]]'', ''[[Arthraerua]]'', ''[[Bosea (plant)|Bosea]]'', ''[[Calicorema]]'', ''[[Celosia]]'', ''[[Centema]]'', ''[[Centemopsis]]'', ''[[Centrostachys]]'', ''[[Chamissoa]]'', ''[[Charpentiera]]'', ''[[Chionothrix]]'', ''[[Cyathula]]'', ''[[Dasysphaera]]'', ''[[Deeringia]]'', ''[[Digera]]'', ''[[Eriostylos]]'', ''[[Evelynastra]]'', ''[[Henonia]]'', ''[[Herbstia (plant)|Herbstia]]'', ''[[Hermbstaedtia]]'', ''[[Indobanalia]]'', ''[[Kyphocarpa]]'', ''[[Lagrezia]]'', ''[[Lecosia]]'', ''[[Leucosphaera (plant)|Leucosphaera]]'', ''[[Lopriorea]]'', ''[[Marcelliopsis]]'', ''[[Mechowia]]'', ''[[Neocentema]]'', ''[[Nothosaerva]]'', ''[[Nototrichium]]'', ''[[Nyssanthes]]'', ''[[Omegandra]]'', ''[[Ouret]]'', ''[[Pandiaka]]'', ''[[Paraerva]]'', ''[[Pleuropetalum]]'', ''[[Pleuropterantha]]'', ''[[Polyrhabda]]'', ''[[Psilotrichopsis]]'', ''[[Psilotrichum]]'', ''[[Ptilotus]]'', ''[[Pupalia]]'', ''[[Rosifax]]'', ''[[Saltia (plant)|Saltia]]'', ''[[Sebsebea]]'', ''[[Sericocoma]]'', ''[[Sericorema]]'', ''[[Sericostachys]]'', ''[[Siamosia]]'', ''[[Stilbanthus]]'', ''[[Trichuriella]]'', ''[[Volkensinia]], [[Wadithamnus]]'' |- | [[Gomphrenoideae]] || ''[[Alternanthera]]'', ''[[Froelichia]]'', ''[[Froelichiella]]'', ''[[Gomphrena]]'', ''[[Guilleminea]]'', ''[[Hebanthe]]'', ''[[Hebanthodes]]'', ''[[Iresine]]'', ''[[Pedersenia]]'', ''[[Pfaffia]]'', ''[[Pseudoplantago]]'', ''[[Quaternella]]'', ''[[Tidestromia]]'', ''[[Xerosiphon]]'' |- | [[Betoideae]] ||''[[Acroglochin]]'', ''[[Aphanisma]]'', ''[[Beta (plant)|Beta]]'', ''[[Hablitzia]]'', ''[[Oreobliton]]'', ''[[Patellifolia]]'' |- | [[Camphorosmoideae]] || ''[[Bassia]]'', ''[[Camphorosma]]'', ''[[Chenolea]]'', ''[[Didymanthus]]'', ''[[Dissocarpus]]'', ''[[Enchylaena]]'', ''[[Eokochia]]'', ''[[Eremophea]]'', ''[[Eriochiton]]'', ''[[Grubovia]]'', ''[[Maireana]]'', ''[[Malacocera]]'', ''[[Neobassia]]'', ''[[Neokochia]]'', ''[[Osteocarpum]]'', ''[[Roycea]]'', ''[[Sclerolaena]]'', ''[[Spirobassia]]'', ''[[Threlkeldia]]'' |- | [[Chenopodioideae]] || ''[[Archiatriplex]]'', ''[[Atriplex]]'', ''[[Axyris]]'', ''[[Baolia]]'', ''[[Blitum]]'', ''[[Ceratocarpus]]'', ''[[Chenopodiastrum]]'', ''[[Chenopodium]]'', ''[[Dysphania (plant)|Dysphania]]'', ''[[Exomis (plant)|Exomis]]'', ''[[Extriplex]]'', ''[[Grayia (plant)|Grayia]]'', ''[[Halimione]]'', ''[[Holmbergia]]'', ''[[Krascheninnikovia]]'', ''[[Lipandra]]'', ''[[× Lipastrum]]'', ''[[Manochlamys]]'', ''[[Microgynoecium]]'', ''[[Micromonolepis]]'', ''[[Neomonolepis]]'', ''[[Oxybasis]]'', ''[[Proatriplex]]'', ''[[Spinacia]]'', ''[[Stutzia]]'', ''[[Suckleya]]'', ''[[Teloxys]]'' |- | [[Corispermoideae]] || ''[[Agriophyllum]]'', ''[[Anthochlamys]]'', ''[[Corispermum]]'' |- | [[Polycnemoideae]] || ''[[Hemichroa (plant)|Hemichroa]]'', ''[[Nitrophila]]'', ''[[Polycnemum]]'', ''[[Surreya]]'' |- | [[Salicornioideae]] || ''[[Allenrolfea]]'', ''[[Arthrocaulon]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''),<ref name=PiirLiebKade17/> ''[[Arthroceras (plant)|Arthroceras]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''),<ref name=PiirLiebKade17/> ''[[Halocnemum]]'', ''[[Halopeplis]]'', ''[[Halostachys]]'', ''[[Heterostachys]]'', ''[[Kalidium]]'', ''[[Mangleticornia]]'', ''[[Microcnemum]]'', ''[[Salicornia]]'', ''[[Tecticornia]]'' |- | [[Salsoloideae]] || ''[[Afrosalsola]]'', ''[[Agathophora]]'', ''[[Akhania]]'', ''[[Anabasis (plant)|Anabasis]]'', ''[[Arthrophytum]]'', ''[[Caroxylon]]'', ''[[Climacoptera (plant)|Climacoptera]]'', ''[[Cornulaca]]'', ''[[Cyathobasis]]'', ''[[Fadenia zygophylloides|Fadenia]]'', ''[[Girgensohnia]]'', ''[[Halanthium]]'', ''[[Halarchon]]'', ''[[Halimocnemis]]'', ''[[Halocharis (plant)|Halocharis]]'', ''[[Halogeton]]'', ''[[Halothamnus]]'', ''[[Haloxylon]]'', ''[[Hammada (plant)|Hammada]]'', ''[[Horaninovia]]'', ''[[Iljinia]]'', ''[[Kaviria]]'', ''[[Lagenantha]]'', ''[[Nanophyton]]'', ''[[Noaea]]'', ''[[Nucularia]]'', ''[[Ofaiston]]'', ''[[Oreosalsola]]'', ''[[Petrosimonia]]'', ''[[Piptoptera]]'', ''[[Pyankovia]]'', ''[[Rhaphidophyton]]'', ''[[Salsola]]'', ''[[Sevada]]'', ''[[Soda (plant)|Soda]]'', ''[[Sympegma]]'', ''[[Traganopsis]]'', ''[[Traganum]]'', ''[[Turania (plant)|Turania]]'', ''[[Xylosalsola]]'' |- | [[Suaedoideae]] || ''[[Bienertia]]'', ''[[Suaeda]]'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Галерија == {{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' илустрација, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' цвет, Индија|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' цвет, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' полен}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} *[https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{ITIS|taxon=Amaranthaceae}} * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China {{Таксонска лента}} [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3n17puct54m74iv0fz0kyt7y6gvw6f3 5623010 5623008 2026-09-02T14:31:10Z BosaFi 115936 /* Таксономија */ 5623010 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=401}}</ref>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Cladogram of Amaranthaceae ''sl'', модифициран и поедноставен, базиран на филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" |- ! Subfamily !! Genera |- | [[Amaranthoideae]] || ''[[Achyranthes]]'', ''[[Aerva]]'', ''[[Allmania]]'', ''[[Allmaniopsis]]'', ''[[Amaranthus]]'', ''[[Arthraerua]]'', ''[[Bosea (plant)|Bosea]]'', ''[[Calicorema]]'', ''[[Celosia]]'', ''[[Centema]]'', ''[[Centemopsis]]'', ''[[Centrostachys]]'', ''[[Chamissoa]]'', ''[[Charpentiera]]'', ''[[Chionothrix]]'', ''[[Cyathula]]'', ''[[Dasysphaera]]'', ''[[Deeringia]]'', ''[[Digera]]'', ''[[Eriostylos]]'', ''[[Evelynastra]]'', ''[[Henonia]]'', ''[[Herbstia (plant)|Herbstia]]'', ''[[Hermbstaedtia]]'', ''[[Indobanalia]]'', ''[[Kyphocarpa]]'', ''[[Lagrezia]]'', ''[[Lecosia]]'', ''[[Leucosphaera (plant)|Leucosphaera]]'', ''[[Lopriorea]]'', ''[[Marcelliopsis]]'', ''[[Mechowia]]'', ''[[Neocentema]]'', ''[[Nothosaerva]]'', ''[[Nototrichium]]'', ''[[Nyssanthes]]'', ''[[Omegandra]]'', ''[[Ouret]]'', ''[[Pandiaka]]'', ''[[Paraerva]]'', ''[[Pleuropetalum]]'', ''[[Pleuropterantha]]'', ''[[Polyrhabda]]'', ''[[Psilotrichopsis]]'', ''[[Psilotrichum]]'', ''[[Ptilotus]]'', ''[[Pupalia]]'', ''[[Rosifax]]'', ''[[Saltia (plant)|Saltia]]'', ''[[Sebsebea]]'', ''[[Sericocoma]]'', ''[[Sericorema]]'', ''[[Sericostachys]]'', ''[[Siamosia]]'', ''[[Stilbanthus]]'', ''[[Trichuriella]]'', ''[[Volkensinia]], [[Wadithamnus]]'' |- | [[Gomphrenoideae]] || ''[[Alternanthera]]'', ''[[Froelichia]]'', ''[[Froelichiella]]'', ''[[Gomphrena]]'', ''[[Guilleminea]]'', ''[[Hebanthe]]'', ''[[Hebanthodes]]'', ''[[Iresine]]'', ''[[Pedersenia]]'', ''[[Pfaffia]]'', ''[[Pseudoplantago]]'', ''[[Quaternella]]'', ''[[Tidestromia]]'', ''[[Xerosiphon]]'' |- | [[Betoideae]] ||''[[Acroglochin]]'', ''[[Aphanisma]]'', ''[[Beta (plant)|Beta]]'', ''[[Hablitzia]]'', ''[[Oreobliton]]'', ''[[Patellifolia]]'' |- | [[Camphorosmoideae]] || ''[[Bassia]]'', ''[[Camphorosma]]'', ''[[Chenolea]]'', ''[[Didymanthus]]'', ''[[Dissocarpus]]'', ''[[Enchylaena]]'', ''[[Eokochia]]'', ''[[Eremophea]]'', ''[[Eriochiton]]'', ''[[Grubovia]]'', ''[[Maireana]]'', ''[[Malacocera]]'', ''[[Neobassia]]'', ''[[Neokochia]]'', ''[[Osteocarpum]]'', ''[[Roycea]]'', ''[[Sclerolaena]]'', ''[[Spirobassia]]'', ''[[Threlkeldia]]'' |- | [[Chenopodioideae]] || ''[[Archiatriplex]]'', ''[[Atriplex]]'', ''[[Axyris]]'', ''[[Baolia]]'', ''[[Blitum]]'', ''[[Ceratocarpus]]'', ''[[Chenopodiastrum]]'', ''[[Chenopodium]]'', ''[[Dysphania (plant)|Dysphania]]'', ''[[Exomis (plant)|Exomis]]'', ''[[Extriplex]]'', ''[[Grayia (plant)|Grayia]]'', ''[[Halimione]]'', ''[[Holmbergia]]'', ''[[Krascheninnikovia]]'', ''[[Lipandra]]'', ''[[× Lipastrum]]'', ''[[Manochlamys]]'', ''[[Microgynoecium]]'', ''[[Micromonolepis]]'', ''[[Neomonolepis]]'', ''[[Oxybasis]]'', ''[[Proatriplex]]'', ''[[Spinacia]]'', ''[[Stutzia]]'', ''[[Suckleya]]'', ''[[Teloxys]]'' |- | [[Corispermoideae]] || ''[[Agriophyllum]]'', ''[[Anthochlamys]]'', ''[[Corispermum]]'' |- | [[Polycnemoideae]] || ''[[Hemichroa (plant)|Hemichroa]]'', ''[[Nitrophila]]'', ''[[Polycnemum]]'', ''[[Surreya]]'' |- | [[Salicornioideae]] || ''[[Allenrolfea]]'', ''[[Arthrocaulon]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''), ''[[Arthroceras (plant)|Arthroceras]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''), ''[[Halocnemum]]'', ''[[Halopeplis]]'', ''[[Halostachys]]'', ''[[Heterostachys]]'', ''[[Kalidium]]'', ''[[Mangleticornia]]'', ''[[Microcnemum]]'', ''[[Salicornia]]'', ''[[Tecticornia]]'' |- | [[Salsoloideae]] || ''[[Afrosalsola]]'', ''[[Agathophora]]'', ''[[Akhania]]'', ''[[Anabasis (plant)|Anabasis]]'', ''[[Arthrophytum]]'', ''[[Caroxylon]]'', ''[[Climacoptera (plant)|Climacoptera]]'', ''[[Cornulaca]]'', ''[[Cyathobasis]]'', ''[[Fadenia zygophylloides|Fadenia]]'', ''[[Girgensohnia]]'', ''[[Halanthium]]'', ''[[Halarchon]]'', ''[[Halimocnemis]]'', ''[[Halocharis (plant)|Halocharis]]'', ''[[Halogeton]]'', ''[[Halothamnus]]'', ''[[Haloxylon]]'', ''[[Hammada (plant)|Hammada]]'', ''[[Horaninovia]]'', ''[[Iljinia]]'', ''[[Kaviria]]'', ''[[Lagenantha]]'', ''[[Nanophyton]]'', ''[[Noaea]]'', ''[[Nucularia]]'', ''[[Ofaiston]]'', ''[[Oreosalsola]]'', ''[[Petrosimonia]]'', ''[[Piptoptera]]'', ''[[Pyankovia]]'', ''[[Rhaphidophyton]]'', ''[[Salsola]]'', ''[[Sevada]]'', ''[[Soda (plant)|Soda]]'', ''[[Sympegma]]'', ''[[Traganopsis]]'', ''[[Traganum]]'', ''[[Turania (plant)|Turania]]'', ''[[Xylosalsola]]'' |- | [[Suaedoideae]] || ''[[Bienertia]]'', ''[[Suaeda]]'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Галерија == {{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' илустрација, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' цвет, Индија|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' цвет, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' полен}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} *[https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{ITIS|taxon=Amaranthaceae}} * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China {{Таксонска лента}} [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hxdl4ic0sbw3uyly4jt8ix3icja999v 5623039 5623010 2026-09-02T15:23:14Z Виолетова 1975 /* Таксономија */ 5623039 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=401}}</ref>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Модифициран и поедноставен кладограм, базиран врз филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" |- ! Потсемејство !! Род |- | [[Amaranthoideae]] || ''[[Achyranthes]]'', ''[[Aerva]]'', ''[[Allmania]]'', ''[[Allmaniopsis]]'', ''[[Amaranthus]]'', ''[[Arthraerua]]'', ''[[Bosea (plant)|Bosea]]'', ''[[Calicorema]]'', ''[[Celosia]]'', ''[[Centema]]'', ''[[Centemopsis]]'', ''[[Centrostachys]]'', ''[[Chamissoa]]'', ''[[Charpentiera]]'', ''[[Chionothrix]]'', ''[[Cyathula]]'', ''[[Dasysphaera]]'', ''[[Deeringia]]'', ''[[Digera]]'', ''[[Eriostylos]]'', ''[[Evelynastra]]'', ''[[Henonia]]'', ''[[Herbstia (plant)|Herbstia]]'', ''[[Hermbstaedtia]]'', ''[[Indobanalia]]'', ''[[Kyphocarpa]]'', ''[[Lagrezia]]'', ''[[Lecosia]]'', ''[[Leucosphaera (plant)|Leucosphaera]]'', ''[[Lopriorea]]'', ''[[Marcelliopsis]]'', ''[[Mechowia]]'', ''[[Neocentema]]'', ''[[Nothosaerva]]'', ''[[Nototrichium]]'', ''[[Nyssanthes]]'', ''[[Omegandra]]'', ''[[Ouret]]'', ''[[Pandiaka]]'', ''[[Paraerva]]'', ''[[Pleuropetalum]]'', ''[[Pleuropterantha]]'', ''[[Polyrhabda]]'', ''[[Psilotrichopsis]]'', ''[[Psilotrichum]]'', ''[[Ptilotus]]'', ''[[Pupalia]]'', ''[[Rosifax]]'', ''[[Saltia (plant)|Saltia]]'', ''[[Sebsebea]]'', ''[[Sericocoma]]'', ''[[Sericorema]]'', ''[[Sericostachys]]'', ''[[Siamosia]]'', ''[[Stilbanthus]]'', ''[[Trichuriella]]'', ''[[Volkensinia]], [[Wadithamnus]]'' |- | [[Gomphrenoideae]] || ''[[Alternanthera]]'', ''[[Froelichia]]'', ''[[Froelichiella]]'', ''[[Gomphrena]]'', ''[[Guilleminea]]'', ''[[Hebanthe]]'', ''[[Hebanthodes]]'', ''[[Iresine]]'', ''[[Pedersenia]]'', ''[[Pfaffia]]'', ''[[Pseudoplantago]]'', ''[[Quaternella]]'', ''[[Tidestromia]]'', ''[[Xerosiphon]]'' |- | [[Betoideae]] ||''[[Acroglochin]]'', ''[[Aphanisma]]'', ''[[Beta (plant)|Beta]]'', ''[[Hablitzia]]'', ''[[Oreobliton]]'', ''[[Patellifolia]]'' |- | [[Camphorosmoideae]] || ''[[Bassia]]'', ''[[Camphorosma]]'', ''[[Chenolea]]'', ''[[Didymanthus]]'', ''[[Dissocarpus]]'', ''[[Enchylaena]]'', ''[[Eokochia]]'', ''[[Eremophea]]'', ''[[Eriochiton]]'', ''[[Grubovia]]'', ''[[Maireana]]'', ''[[Malacocera]]'', ''[[Neobassia]]'', ''[[Neokochia]]'', ''[[Osteocarpum]]'', ''[[Roycea]]'', ''[[Sclerolaena]]'', ''[[Spirobassia]]'', ''[[Threlkeldia]]'' |- | [[Chenopodioideae]] || ''[[Archiatriplex]]'', ''[[Atriplex]]'', ''[[Axyris]]'', ''[[Baolia]]'', ''[[Blitum]]'', ''[[Ceratocarpus]]'', ''[[Chenopodiastrum]]'', ''[[Chenopodium]]'', ''[[Dysphania (plant)|Dysphania]]'', ''[[Exomis (plant)|Exomis]]'', ''[[Extriplex]]'', ''[[Grayia (plant)|Grayia]]'', ''[[Halimione]]'', ''[[Holmbergia]]'', ''[[Krascheninnikovia]]'', ''[[Lipandra]]'', ''[[× Lipastrum]]'', ''[[Manochlamys]]'', ''[[Microgynoecium]]'', ''[[Micromonolepis]]'', ''[[Neomonolepis]]'', ''[[Oxybasis]]'', ''[[Proatriplex]]'', ''[[Spinacia]]'', ''[[Stutzia]]'', ''[[Suckleya]]'', ''[[Teloxys]]'' |- | [[Corispermoideae]] || ''[[Agriophyllum]]'', ''[[Anthochlamys]]'', ''[[Corispermum]]'' |- | [[Polycnemoideae]] || ''[[Hemichroa (plant)|Hemichroa]]'', ''[[Nitrophila]]'', ''[[Polycnemum]]'', ''[[Surreya]]'' |- | [[Salicornioideae]] || ''[[Allenrolfea]]'', ''[[Arthrocaulon]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''), ''[[Arthroceras (plant)|Arthroceras]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''), ''[[Halocnemum]]'', ''[[Halopeplis]]'', ''[[Halostachys]]'', ''[[Heterostachys]]'', ''[[Kalidium]]'', ''[[Mangleticornia]]'', ''[[Microcnemum]]'', ''[[Salicornia]]'', ''[[Tecticornia]]'' |- | [[Salsoloideae]] || ''[[Afrosalsola]]'', ''[[Agathophora]]'', ''[[Akhania]]'', ''[[Anabasis (plant)|Anabasis]]'', ''[[Arthrophytum]]'', ''[[Caroxylon]]'', ''[[Climacoptera (plant)|Climacoptera]]'', ''[[Cornulaca]]'', ''[[Cyathobasis]]'', ''[[Fadenia zygophylloides|Fadenia]]'', ''[[Girgensohnia]]'', ''[[Halanthium]]'', ''[[Halarchon]]'', ''[[Halimocnemis]]'', ''[[Halocharis (plant)|Halocharis]]'', ''[[Halogeton]]'', ''[[Halothamnus]]'', ''[[Haloxylon]]'', ''[[Hammada (plant)|Hammada]]'', ''[[Horaninovia]]'', ''[[Iljinia]]'', ''[[Kaviria]]'', ''[[Lagenantha]]'', ''[[Nanophyton]]'', ''[[Noaea]]'', ''[[Nucularia]]'', ''[[Ofaiston]]'', ''[[Oreosalsola]]'', ''[[Petrosimonia]]'', ''[[Piptoptera]]'', ''[[Pyankovia]]'', ''[[Rhaphidophyton]]'', ''[[Salsola]]'', ''[[Sevada]]'', ''[[Soda (plant)|Soda]]'', ''[[Sympegma]]'', ''[[Traganopsis]]'', ''[[Traganum]]'', ''[[Turania (plant)|Turania]]'', ''[[Xylosalsola]]'' |- | [[Suaedoideae]] || ''[[Bienertia]]'', ''[[Suaeda]]'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Галерија == {{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' илустрација, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' цвет, Индија|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' цвет, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' полен}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} *[https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{ITIS|taxon=Amaranthaceae}} * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China {{Таксонска лента}} [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2cfvrbaothan19pf6nim4oulcfrlp5t 5623041 5623039 2026-09-02T15:24:19Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5623041 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Amaranthus retroflexus full1.jpg|image_caption=''[[Amaranthus retroflexus]]''|taxon=Amaranthaceae|authority=[[Juss.]]|type_genus=''[[Amaranthus]]''|type_genus_authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subfamilies|subdivision=*[[Amaranthoideae]] *[[Betoideae]] *[[Camphorosmoideae]] *[[Chenopodioideae]] *[[Corispermoideae]] *[[Gomphrenoideae]] *[[Polycnemoideae]] *[[Salicornioideae]] *[[Salsoloideae]] *[[Suaedoideae]]|synonyms=Chenopodiaceae {{small|Vent.}}}}'''''Amaranthaceae''''' е семејство на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] во однос на неговиот тип род ''[[Штир|Amaranthus]]''. Вклучува поранешно семејство '''''Chenopodiaceae''''' и содржи околу 165 родови и 2.040 видови,<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен [[Ред (биологија)|ред]], [[Каранфиловидни|''Caryophyllales'']]. == Опис == Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=401}}</ref>{{Галерија|A splendens.jpg|''[[Achyranthes splendens]]'', Amaranthoideae|Gomphrena arborescens-1.jpg|''[[Gomphrena arborescens]]'', Gomphrenoideae|Suikerbiet bloeiwijze Beta vulgaris.jpg|[[Sugar beet]], ''[[Beta vulgaris]]'' subsp. ''vulgaris'' 'altissima', Betoideae|Grayia spinosa 1.jpg|''[[Grayia spinosa]]'', Chenopodioideae|Arthrocnemum perenne.jpg|''[[Salicornia perennis]]'', Salicornioideae|Salsola kali flowers.jpg|''[[Salsola kali]]'', Salsoloideae|Suaeda nigra 2.jpg|''[[Suaeda nigra]]'', Suaedoideae}} === Хромозомски број === Основниот број на [[Хромозом|хромозоми]] е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17). == Таксономија == [[Податотека:Cladogramm_Amaranthaceae.jpg|мини| Модифициран и поедноставен кладограм, базиран врз филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit ''et al.'' 2006, Санчез дел-Пино ''и сор.'' 2009 година]] Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. {| class="wikitable" |- ! Потсемејство !! Род |- | [[Amaranthoideae]] || ''[[Achyranthes]]'', ''[[Aerva]]'', ''[[Allmania]]'', ''[[Allmaniopsis]]'', ''[[Amaranthus]]'', ''[[Arthraerua]]'', ''[[Bosea (plant)|Bosea]]'', ''[[Calicorema]]'', ''[[Celosia]]'', ''[[Centema]]'', ''[[Centemopsis]]'', ''[[Centrostachys]]'', ''[[Chamissoa]]'', ''[[Charpentiera]]'', ''[[Chionothrix]]'', ''[[Cyathula]]'', ''[[Dasysphaera]]'', ''[[Deeringia]]'', ''[[Digera]]'', ''[[Eriostylos]]'', ''[[Evelynastra]]'', ''[[Henonia]]'', ''[[Herbstia (plant)|Herbstia]]'', ''[[Hermbstaedtia]]'', ''[[Indobanalia]]'', ''[[Kyphocarpa]]'', ''[[Lagrezia]]'', ''[[Lecosia]]'', ''[[Leucosphaera (plant)|Leucosphaera]]'', ''[[Lopriorea]]'', ''[[Marcelliopsis]]'', ''[[Mechowia]]'', ''[[Neocentema]]'', ''[[Nothosaerva]]'', ''[[Nototrichium]]'', ''[[Nyssanthes]]'', ''[[Omegandra]]'', ''[[Ouret]]'', ''[[Pandiaka]]'', ''[[Paraerva]]'', ''[[Pleuropetalum]]'', ''[[Pleuropterantha]]'', ''[[Polyrhabda]]'', ''[[Psilotrichopsis]]'', ''[[Psilotrichum]]'', ''[[Ptilotus]]'', ''[[Pupalia]]'', ''[[Rosifax]]'', ''[[Saltia (plant)|Saltia]]'', ''[[Sebsebea]]'', ''[[Sericocoma]]'', ''[[Sericorema]]'', ''[[Sericostachys]]'', ''[[Siamosia]]'', ''[[Stilbanthus]]'', ''[[Trichuriella]]'', ''[[Volkensinia]], [[Wadithamnus]]'' |- | [[Gomphrenoideae]] || ''[[Alternanthera]]'', ''[[Froelichia]]'', ''[[Froelichiella]]'', ''[[Gomphrena]]'', ''[[Guilleminea]]'', ''[[Hebanthe]]'', ''[[Hebanthodes]]'', ''[[Iresine]]'', ''[[Pedersenia]]'', ''[[Pfaffia]]'', ''[[Pseudoplantago]]'', ''[[Quaternella]]'', ''[[Tidestromia]]'', ''[[Xerosiphon]]'' |- | [[Betoideae]] ||''[[Acroglochin]]'', ''[[Aphanisma]]'', ''[[Beta (plant)|Beta]]'', ''[[Hablitzia]]'', ''[[Oreobliton]]'', ''[[Patellifolia]]'' |- | [[Camphorosmoideae]] || ''[[Bassia]]'', ''[[Camphorosma]]'', ''[[Chenolea]]'', ''[[Didymanthus]]'', ''[[Dissocarpus]]'', ''[[Enchylaena]]'', ''[[Eokochia]]'', ''[[Eremophea]]'', ''[[Eriochiton]]'', ''[[Grubovia]]'', ''[[Maireana]]'', ''[[Malacocera]]'', ''[[Neobassia]]'', ''[[Neokochia]]'', ''[[Osteocarpum]]'', ''[[Roycea]]'', ''[[Sclerolaena]]'', ''[[Spirobassia]]'', ''[[Threlkeldia]]'' |- | [[Chenopodioideae]] || ''[[Archiatriplex]]'', ''[[Atriplex]]'', ''[[Axyris]]'', ''[[Baolia]]'', ''[[Blitum]]'', ''[[Ceratocarpus]]'', ''[[Chenopodiastrum]]'', ''[[Chenopodium]]'', ''[[Dysphania (plant)|Dysphania]]'', ''[[Exomis (plant)|Exomis]]'', ''[[Extriplex]]'', ''[[Grayia (plant)|Grayia]]'', ''[[Halimione]]'', ''[[Holmbergia]]'', ''[[Krascheninnikovia]]'', ''[[Lipandra]]'', ''[[× Lipastrum]]'', ''[[Manochlamys]]'', ''[[Microgynoecium]]'', ''[[Micromonolepis]]'', ''[[Neomonolepis]]'', ''[[Oxybasis]]'', ''[[Proatriplex]]'', ''[[Spinacia]]'', ''[[Stutzia]]'', ''[[Suckleya]]'', ''[[Teloxys]]'' |- | [[Corispermoideae]] || ''[[Agriophyllum]]'', ''[[Anthochlamys]]'', ''[[Corispermum]]'' |- | [[Polycnemoideae]] || ''[[Hemichroa (plant)|Hemichroa]]'', ''[[Nitrophila]]'', ''[[Polycnemum]]'', ''[[Surreya]]'' |- | [[Salicornioideae]] || ''[[Allenrolfea]]'', ''[[Arthrocaulon]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''), ''[[Arthroceras (plant)|Arthroceras]]'' (одвоено од ''Arthrocnemum''), ''[[Halocnemum]]'', ''[[Halopeplis]]'', ''[[Halostachys]]'', ''[[Heterostachys]]'', ''[[Kalidium]]'', ''[[Mangleticornia]]'', ''[[Microcnemum]]'', ''[[Salicornia]]'', ''[[Tecticornia]]'' |- | [[Salsoloideae]] || ''[[Afrosalsola]]'', ''[[Agathophora]]'', ''[[Akhania]]'', ''[[Anabasis (plant)|Anabasis]]'', ''[[Arthrophytum]]'', ''[[Caroxylon]]'', ''[[Climacoptera (plant)|Climacoptera]]'', ''[[Cornulaca]]'', ''[[Cyathobasis]]'', ''[[Fadenia zygophylloides|Fadenia]]'', ''[[Girgensohnia]]'', ''[[Halanthium]]'', ''[[Halarchon]]'', ''[[Halimocnemis]]'', ''[[Halocharis (plant)|Halocharis]]'', ''[[Halogeton]]'', ''[[Halothamnus]]'', ''[[Haloxylon]]'', ''[[Hammada (plant)|Hammada]]'', ''[[Horaninovia]]'', ''[[Iljinia]]'', ''[[Kaviria]]'', ''[[Lagenantha]]'', ''[[Nanophyton]]'', ''[[Noaea]]'', ''[[Nucularia]]'', ''[[Ofaiston]]'', ''[[Oreosalsola]]'', ''[[Petrosimonia]]'', ''[[Piptoptera]]'', ''[[Pyankovia]]'', ''[[Rhaphidophyton]]'', ''[[Salsola]]'', ''[[Sevada]]'', ''[[Soda (plant)|Soda]]'', ''[[Sympegma]]'', ''[[Traganopsis]]'', ''[[Traganum]]'', ''[[Turania (plant)|Turania]]'', ''[[Xylosalsola]]'' |- | [[Suaedoideae]] || ''[[Bienertia]]'', ''[[Suaeda]]'' |} == Распространетост и живеалиште == ''Amaranthaceae'' е широко распространето и [[Космополитизам (биологија)|космополитско семејство]] од тропските предели до ладните умерени региони. ''Amaranthaceae'' (''sensu stricto'') се претежно тропски, додека поранешните ''Chenopodiaceae'' имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се [[халофити]], толерираат [[Готварска сол|солени]] почви или растат во суви степи или полупустини. == Употреба == Некои видови, како што се [[Спанаќ|спанаќот]] (''[[Спанаќ|Spinacia oleracea]]'') или форми на [[цвекло]] (''[[Beta vulgaris]]''), се користат како [[зеленчук]]. Формите на ''Beta vulgaris'' вклучуваат сточна репка и [[шеќерна репка]]. Семето од ''[[штир]]'', ''[[Chenopodium berlandieri]]'' ''Chenopodium quinoa'' и [[кањива]] (''Chenopodium pallidicaule'') се јадливи и се користат како [[псевдожитарки]]. Голем број видови се популарни градинарски [[Украсно растение|украсни растенија]], особено видовите од родовите ''[[Alternanthera]]'', ''[[Штир|Amaranthus]]'', ''[[Celosia]]'' и ''[[Iresine]]''. Други видови се сметаат за [[плевел]], на пример, ''[[Amaranthus retroflexus]]'' и ''[[Alternanthera philoxeroides]]'', а неколку се проблематични [[Инвазивен вид|инвазивни видови]], особено во Северна Америка, вклучувајќи ги ''[[Salsola tragus]]'' и ''[[Bassia scoparia]]''. Познато е дека многу видови предизвикуваат [[Алергиски ринитис|алергии на полен]]. == Галерија == {{Галерија|Illustration Bassia laniflora0 clean.JPG|''[[Bassia laniflora]]'' илустрација, [[Camphorosmoideae]]|Silver Cockscomb (Celosia argentea) in Tirunelveli.jpg|''[[Celosia argentea]]'' цвет, Индија|Nitrophila occidentalis 7.jpg|''[[Nitrophila occidentalis]]'' цвет, [[Polycnemoideae]]|Halothamnus Pollen 1.JPG|''[[Halothamnus glaucus]]'' полен}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред|Amaranthaceae}} *[https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/caryophyllalesweb.htm#Amaranthaceae The family Amaranthaceae] at [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] * [https://web.archive.org/web/20041118053822/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?48 Genera of ''Amaranthaceae''] at [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Germplasm Resources Information Network (USDA)]] * {{NCBI taxid|3563|Amaranthaceae}} * [http://www.tropicos.org/Name/42000073 Amaranthaceae] at Tropicos * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/AMARANTHACEAE.html Amaranthaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] * [http://www.iucnredlist.org/search IUCN link: Amaranthaceae threatened species] * Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of North America * Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of North America * Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10185 Chenopodiaceae] in Flora of China * Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10031 Amaranthaceae] in Flora of China {{Таксонска лента}} [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kwtg2a8j4to1qms4twos1vrs6cfjgpy 0 1402061 5623012 2026-09-02T14:42:19Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1329643136|Silene undulata]]“ 5623012 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene capensis (flowering).jpg|genus=Silene undulata|species=Silene|authority=[[William Aiton|Aiton]]|synonyms=* ''Silene capensis'' {{small|Otth}} * ''Melandrium undulatum'' {{small|(Ait.) Rohrb.}}}} '''''Silene undulata''''' е растение кое потекнува од [[Источен Кејп]] во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]].<ref name="Sobiecki">{{Наведено списание|last=J. F. Sobiecki|date=2008|title=A review of plants used in divination in southern Africa and their psychoactive effects|journal=Southern African Humanities|volume=20|pages=333–351}}</ref><ref name="pmid29403350">{{Наведено списание|last=Sanz|first=Camila|last2=Zamberlan|first2=Federico|last3=Erowid|first3=Earth|last4=Erowid|first4=Fire|last5=Tagliazucchi|first5=Enzo|date=2018|title=The Experience Elicited by Hallucinogens Presents the Highest Similarity to Dreaming within a Large Database of Psychoactive Substance Reports|journal=[[Frontiers in Neuroscience]]|volume=12|doi=10.3389/fnins.2018.00007|issn=1662-453X|pmc=5786560|pmid=29403350|doi-access=free}}</ref> == Одгледување == Во одгледувањето, Silene undulata е лесно одгледувачка билка, но бара многу влага. Отпорно е на екстремна топлина, над 40 C степени и умерена студена состојба,-5 C степени. Од суштинско значење е садница која ја задржува влагата. Миризливите цвеќиња се отвораат ноќе и се затвораат преку ден. Тоа е двегодишно до краткотрајно повеќегодишно растение, а коренот може да се бере по втората година. == Употреба == Silene undulata од народот Коса (етничка група) се смета за свето растение. Неговиот корен традиционално се користи за предизвикување живописни (и според Коса, пророчки) [[Свесен сон|свесни соништа]] за време на процесот на иницијација на традиционалните исцелители, класифицирајќи го како природно настанат онироген сличен на попознатата билка за соништа ''Calea zacatechichi.''<ref name="Sobiecki" /> <ref name="pmid29403350" /> == Составни делови == Се покажало дека ''Silene undulata'' содржи β-карболини како што се норхарман, хармалол и хармалин, како и хармин, како и ибогаин.<ref name="AlhawarriOlimat2025">{{Наведено списание|date=2025|title=Potential Serotonin 5-HT2A Receptor Agonist of Psychoactive Components of Silene undulata Aiton: LC-MS/MS, ADMET, and Molecular Docking Studies|url=|journal=Curr Pharm Biotechnol|volume=26|issue=2|pages=260–275|doi=10.2174/0113892010299804240324140017|pmid=38561607}}</ref> Покрај тоа, се предвидува дека овие состојки дејствуваат како агонисти [[Серотонин|на серотонин]] 5-HT <nowiki><sub id="mwPw">2A</sub></nowiki> рецепторот.<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> Овие компоненти, а со тоа и активирањето на серотонин 5-HT _2A рецепторот, може да бидат вклучени во психоактивните ефекти на ''Silene undulata.''<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> [[Податотека:Silene capensis (from top).jpg|мини|Silene undulata во мала сакција]] * == Наводи == == Поврзано == * Жан-Франсоа Собиецки: ''Психоактивни духовни лекови и динамика на лекување во процесот на иницијација на јужните банту гатачи.'' Во: ''Весник за психоактивни дроги.'' 44, 2012, С.216–223,{{DOI|10.1080/02791072.2012.703101}} . * Ват, Ј.М. и Брејер-Брандвајк, МЈ 1962 година. Лековити и отровни растенија од јужна и источна Африка. Второ издание. Единбург: Е. и С. Ливингстон. == Надворешни врски == {{Викивидови-ред}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Флора]] 9dx1cwpbknwntud84w1i63t07i1ty6u 5623013 5623012 2026-09-02T14:45:04Z Lili Arsova 86688 5623013 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene capensis (flowering).jpg|genus=Silene undulata|species=Silene|authority=[[William Aiton|Aiton]]|synonyms=* ''Silene capensis'' {{small|Otth}} * ''Melandrium undulatum'' {{small|(Ait.) Rohrb.}}}} '''''Silene undulata''''' е растение кое потекнува од [[Источен Кејп]] во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]].<ref name="Sobiecki">{{Наведено списание|last=J. F. Sobiecki|date=2008|title=A review of plants used in divination in southern Africa and their psychoactive effects|journal=Southern African Humanities|volume=20|pages=333–351}}</ref><ref name="pmid29403350">{{Наведено списание|last=Sanz|first=Camila|last2=Zamberlan|first2=Federico|last3=Erowid|first3=Earth|last4=Erowid|first4=Fire|last5=Tagliazucchi|first5=Enzo|date=2018|title=The Experience Elicited by Hallucinogens Presents the Highest Similarity to Dreaming within a Large Database of Psychoactive Substance Reports|journal=[[Frontiers in Neuroscience]]|volume=12|doi=10.3389/fnins.2018.00007|issn=1662-453X|pmc=5786560|pmid=29403350|doi-access=free}}</ref> == Одгледување == Во одгледувањето, Silene undulata е лесно одгледувачка билка, но бара многу влага. Отпорно е на екстремна топлина, над 40 C степени и умерена студена состојба,-5 C степени. Од суштинско значење е садница која ја задржува влагата. Миризливите цвеќиња се отвораат ноќе и се затвораат преку ден. Тоа е двегодишно до краткотрајно повеќегодишно растение, а коренот може да се бере по втората година. == Употреба == Silene undulata од народот Коса (етничка група) се смета за свето растение. Неговиот корен традиционално се користи за предизвикување живописни (и според Коса, пророчки) [[Свесен сон|свесни соништа]] за време на процесот на иницијација на традиционалните исцелители, класифицирајќи го како природно настанат онироген сличен на попознатата билка за соништа ''Calea zacatechichi.''<ref name="Sobiecki" /> <ref name="pmid29403350" /> == Составни делови == Се покажало дека ''Silene undulata'' содржи β-карболини како што се норхарман, хармалол и хармалин, како и хармин, како и ибогаин.<ref name="AlhawarriOlimat2025">{{Наведено списание|date=2025|title=Potential Serotonin 5-HT2A Receptor Agonist of Psychoactive Components of Silene undulata Aiton: LC-MS/MS, ADMET, and Molecular Docking Studies|url=|journal=Curr Pharm Biotechnol|volume=26|issue=2|pages=260–275|doi=10.2174/0113892010299804240324140017|pmid=38561607}}</ref> Покрај тоа, се предвидува дека овие состојки дејствуваат како агонисти [[Серотонин|на серотонин]] 5-HT <nowiki><sub id="mwPw">2A</sub></nowiki> рецепторот.<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> Овие компоненти, а со тоа и активирањето на серотонин 5-HT _2A рецепторот, може да бидат вклучени во психоактивните ефекти на ''Silene undulata.''<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> [[Податотека:Silene capensis (from top).jpg|мини|Silene undulata во мала сакција]] * == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * Жан-Франсоа Собиецки: ''Психоактивни духовни лекови и динамика на лекување во процесот на иницијација на јужните банту гатачи.'' Во: ''Весник за психоактивни дроги.'' 44, 2012, С.216–223,{{DOI|10.1080/02791072.2012.703101}} . * Ват, Ј.М. и Брејер-Брандвајк, МЈ 1962 година. Лековити и отровни растенија од јужна и источна Африка. Второ издание. Единбург: Е. и С. Ливингстон. == Надворешни врски == {{Викивидови-ред}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Флора]] jzpoymtkus003wu7952am45dzynobdh 5623043 5623013 2026-09-02T15:25:58Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5623043 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene capensis (flowering).jpg|genus=Silene undulata|species=Silene|authority=[[William Aiton|Aiton]]|synonyms=* ''Silene capensis'' {{small|Otth}} * ''Melandrium undulatum'' {{small|(Ait.) Rohrb.}}}} '''''Silene undulata''''' е растение кое потекнува од [[Источен Кејп]] во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]].<ref name="Sobiecki">{{Наведено списание|last=J. F. Sobiecki|date=2008|title=A review of plants used in divination in southern Africa and their psychoactive effects|journal=Southern African Humanities|volume=20|pages=333–351}}</ref><ref name="pmid29403350">{{Наведено списание|last=Sanz|first=Camila|last2=Zamberlan|first2=Federico|last3=Erowid|first3=Earth|last4=Erowid|first4=Fire|last5=Tagliazucchi|first5=Enzo|date=2018|title=The Experience Elicited by Hallucinogens Presents the Highest Similarity to Dreaming within a Large Database of Psychoactive Substance Reports|journal=[[Frontiers in Neuroscience]]|volume=12|doi=10.3389/fnins.2018.00007|issn=1662-453X|pmc=5786560|pmid=29403350|doi-access=free}}</ref> == Одгледување == Во одгледувањето, Silene undulata е лесно одгледувачка билка, но бара многу влага. Отпорно е на екстремна топлина, над 40 C степени и умерена студена состојба,-5 C степени. Од суштинско значење е садница која ја задржува влагата. Миризливите цвеќиња се отвораат ноќе и се затвораат преку ден. Тоа е двегодишно до краткотрајно повеќегодишно растение, а коренот може да се бере по втората година. == Употреба == Silene undulata од народот Коса (етничка група) се смета за свето растение. Неговиот корен традиционално се користи за предизвикување живописни (и според Коса, пророчки) [[Свесен сон|свесни соништа]] за време на процесот на иницијација на традиционалните исцелители, класифицирајќи го како природно настанат онироген сличен на попознатата билка за соништа ''Calea zacatechichi.''<ref name="Sobiecki" /> <ref name="pmid29403350" /> == Составни делови == Се покажало дека ''Silene undulata'' содржи β-карболини како што се норхарман, хармалол и хармалин, како и хармин, како и ибогаин.<ref name="AlhawarriOlimat2025">{{Наведено списание|date=2025|title=Potential Serotonin 5-HT2A Receptor Agonist of Psychoactive Components of Silene undulata Aiton: LC-MS/MS, ADMET, and Molecular Docking Studies|url=|journal=Curr Pharm Biotechnol|volume=26|issue=2|pages=260–275|doi=10.2174/0113892010299804240324140017|pmid=38561607}}</ref> Покрај тоа, се предвидува дека овие состојки дејствуваат како агонисти [[Серотонин|на серотонин]] 5-HT <nowiki><sub id="mwPw">2A</sub></nowiki> рецепторот.<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> Овие компоненти, а со тоа и активирањето на серотонин 5-HT _2A рецепторот, може да бидат вклучени во психоактивните ефекти на ''Silene undulata.''<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> [[Податотека:Silene capensis (from top).jpg|мини|Silene undulata во мала сакција]] * == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * Жан-Франсоа Собиецки: ''Психоактивни духовни лекови и динамика на лекување во процесот на иницијација на јужните банту гатачи.'' Во: ''Весник за психоактивни дроги.'' 44, 2012, С.216–223,{{DOI|10.1080/02791072.2012.703101}} . * Ват, Ј.М. и Брејер-Брандвајк, МЈ 1962 година. Лековити и отровни растенија од јужна и источна Африка. Второ издание. Единбург: Е. и С. Ливингстон. == Надворешни врски == {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Флора]] k5cii1m5p72ikwc2l4u3yadar88f7sl 5623044 5623043 2026-09-02T15:27:46Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5623044 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Silene capensis (flowering).jpg|genus=Silene undulata|species=Silene|authority=[[William Aiton|Aiton]]|synonyms=* ''Silene capensis'' {{small|Otth}} * ''Melandrium undulatum'' {{small|(Ait.) Rohrb.}}}} '''''Silene undulata''''' е растение кое потекнува од [[Источен Кејп]] во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]].<ref name="Sobiecki">{{Наведено списание|last=J. F. Sobiecki|date=2008|title=A review of plants used in divination in southern Africa and their psychoactive effects|journal=Southern African Humanities|volume=20|pages=333–351}}</ref><ref name="pmid29403350">{{Наведено списание|last=Sanz|first=Camila|last2=Zamberlan|first2=Federico|last3=Erowid|first3=Earth|last4=Erowid|first4=Fire|last5=Tagliazucchi|first5=Enzo|date=2018|title=The Experience Elicited by Hallucinogens Presents the Highest Similarity to Dreaming within a Large Database of Psychoactive Substance Reports|journal=[[Frontiers in Neuroscience]]|volume=12|doi=10.3389/fnins.2018.00007|issn=1662-453X|pmc=5786560|pmid=29403350|doi-access=free}}</ref> == Одгледување == Во одгледувањето, ''Silene undulata'' е лесно одгледувачка билка, но бара многу влага. Отпорно е на екстремна топлина, над 40 C° и умерена студена состојба, -5 C°. Од суштинско значење е садница која ја задржува влагата. Миризливите цвеќиња се отвораат ноќе и се затвораат преку ден. Тоа е двегодишно до краткотрајно повеќегодишно растение, а коренот може да се бере по втората година. == Употреба == ''Silene undulata'' се смета за свето растение од народот Коса (етничка група). Неговиот корен традиционално се користи за предизвикување живописни (и според Коса, пророчки) [[Свесен сон|свесни соништа]] за време на процесот на иницијација на традиционалните исцелители, класифицирајќи го како природно настанат онироген сличен на попознатата билка за соништа ''[[Calea zacatechichi]].''<ref name="Sobiecki" /> <ref name="pmid29403350" /> == Составни делови == Се покажало дека ''Silene undulata'' содржи β-карболини како што се норхарман, хармалол и хармалин, како и хармин, како и ибогаин.<ref name="AlhawarriOlimat2025">{{Наведено списание|date=2025|title=Potential Serotonin 5-HT2A Receptor Agonist of Psychoactive Components of Silene undulata Aiton: LC-MS/MS, ADMET, and Molecular Docking Studies|url=|journal=Curr Pharm Biotechnol|volume=26|issue=2|pages=260–275|doi=10.2174/0113892010299804240324140017|pmid=38561607}}</ref> Покрај тоа, се предвидува дека овие состојки дејствуваат како агонисти [[Серотонин|на серотонин]] 5-HT <nowiki><sub id="mwPw">2A</sub></nowiki> рецепторот.<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> Овие компоненти, а со тоа и активирањето на серотонин 5-HT _2A рецепторот, може да бидат вклучени во психоактивните ефекти на ''Silene undulata.''<ref name="AlhawarriOlimat2025" /> [[Податотека:Silene capensis (from top).jpg|мини|Silene undulata во мала саксија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Флора]] 8qkads3g92aucjv57m74dx07ji4trrd 1 1402062 5623017 2026-09-02T15:02:15Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623017 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402063 5623018 2026-09-02T15:04:17Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1124619382|Lathyrus niger]]“ 5623018 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Black pea|image=Lathyrus_niger_(Schwarz-Platterbse)_IMG_7523.JPG|genus=Lathyrus|species=niger|authority=(L.) Bernth.}} '''''Lathyrus niger''''', познат и како '''црн грашок''', '''поцрнет плоскав грашок''' и '''црн горчлив граор''', е повеќегодишна мешункаста билка која е родена во [[Европа]]. Неговото вообичаено име се однесува на поцрнувањето на лисјата на растението додека умира. Семето на видот не треба да се меша со јадливиот „црн грашок“, кој е форма на ''[[Грашок]]''. Семето од видот Lathyrus е токсично, содржи ензим кој се меша со синтезата на колаген и ја предизвикува болеста латиризам. == Опис == ''Lathyrus niger'' е повеќегодишно тревесто растение со краток, дебел, дрвенест ризом. Има исправени, самоносечки стебла кои растат од 30 до 80 см.Стеблото е обично голо, матно зелено и станува темно кафеаво до црно кога е суво. Листовите се наизменично распоредени со кратки крилести стебла и тесни [[Прилисник|прилисници]]. Листовите се перусти со четири до осум пара тесни елиптични ливчиња со остри врвови, цели рабови и без ластари. Долната страна на листовите е синкаво-зелена. [[Соцветие|Соцветието]] го сочинуваат кратки гроздови, една третина до три пати подолги од листовите, со неколку брановидни стебла покриени со фини, меки влакна. Гроздовите носат од три до десет цветови во пазувите на мали, ефемерни ливчиња. Стеблата се долги 2-3 мм. Цветовите растат од аксилите и често се еднострани. Тие имаат долги стебла со од два до десет црвени цветови, секое од 10 до 16 мм долго, стануваат посини како што стареат. Секој цвет има пет чашки и пет ливчиња и е неправилен. Има десет прашници и еден плодник. Плодот е долга црна мешунка што содржи до осум семиња. Ова растение цвета од мај до јули.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/black-pea|title=Black pea: ''Lathyrus niger''|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-31}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Lathyrus niger'' е роден во Европа и делови од Азија. Негово типично живеалиште се широколисни шуми, шумски рабови, шумски чистини и ливади.<ref name="NatureGate" /> == Екологија == Цветовите на ''Lathyrus niger'' се опрашуваат од [[пчели]], а помалите инсекти не се во можност да стигнат до изворот на [[нектар]]. Младите цветови се црвени и ги посетуваат пчели, но кога ќе се опрашат, тие стануваат сини и престануваат да произведуваат нектар, па пчелите одат на друго место. Растението станува црно како што лисјата венеат на крајот од сезоната на растење.<ref name="NatureGate" /> == Наводи == [[Категорија:Флора на Србија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Граор]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pogbm1ag76k7rbwfqeutb7ldr4jt4zr 5623020 5623018 2026-09-02T15:05:45Z Lili Arsova 86688 5623020 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Black pea|image=Lathyrus_niger_(Schwarz-Platterbse)_IMG_7523.JPG|genus=Lathyrus|species=niger|authority=(L.) Bernth.}} '''''Lathyrus niger''''', познат и како '''црн грашок''', '''поцрнет плоскав грашок''' и '''црн горчлив граор''', е повеќегодишна мешункаста билка која е родена во [[Европа]]. Неговото вообичаено име се однесува на поцрнувањето на лисјата на растението додека умира. Семето на видот не треба да се меша со јадливиот „црн грашок“, кој е форма на ''[[Грашок]]''. Семето од видот Lathyrus е токсично, содржи ензим кој се меша со синтезата на колаген и ја предизвикува болеста [[латиризам]]. == Опис == ''Lathyrus niger'' е повеќегодишно тревесто растение со краток, дебел, дрвенест [[ризом]]. Има исправени, самоносечки стебла кои растат од 30 до 80 см. Стеблото е обично голо, матно зелено и станува темно кафеаво до црно кога е суво. Листовите се наизменично распоредени со кратки крилести стебла и тесни [[Прилисник|прилисници]]. Листовите се перусти со четири до осум пара тесни елиптични ливчиња со остри врвови, цели рабови и без ластари. Долната страна на листовите е синкаво-зелена. [[Соцветие|Соцветието]] го сочинуваат кратки гроздови, една третина до три пати подолги од листовите, со неколку брановидни стебла покриени со фини, меки влакна. Гроздовите носат од три до десет цветови во пазувите на мали, ефемерни ливчиња. Стеблата се долги 2-3 мм. Цветовите растат од аксилите и често се еднострани. Тие имаат долги стебла со од два до десет црвени цветови, секое од 10 до 16 мм долго, стануваат посини како што стареат. Секој цвет има пет чашки и пет ливчиња и е неправилен. Има десет прашници и еден плодник. Плодот е долга црна мешунка што содржи до осум семиња. Ова растение цвета од мај до јули.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/black-pea|title=Black pea: ''Lathyrus niger''|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-31}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Lathyrus niger'' е роден во Европа и делови од Азија. Негово типично живеалиште се широколисни шуми, шумски рабови, шумски чистини и ливади.<ref name="NatureGate" /> == Екологија == Цветовите на ''Lathyrus niger'' се опрашуваат од [[пчели]], а помалите инсекти не се во можност да стигнат до изворот на [[нектар]]. Младите цветови се црвени и ги посетуваат пчели, но кога ќе се опрашат, тие стануваат сини и престануваат да произведуваат нектар, па пчелите одат на друго место. Растението станува црно како што лисјата венеат на крајот од сезоната на растење.<ref name="NatureGate" /> == Наводи == [[Категорија:Флора на Србија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Граор]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0a872vvo29zubeg6uj6kukc9zuskxyp 1 1402064 5623021 2026-09-02T15:05:48Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623021 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5623024 5623021 2026-09-02T15:09:03Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene spergulifolia]] на [[Разговор:Пршленколистен плускавец]] 5623021 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402065 5623023 2026-09-02T15:09:03Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene spergulifolia]] на [[Пршленколистен плускавец]] 5623023 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Пршленколистен плускавец]] 2pkgb66u9v2trh6xxuhpkdd9a4vynrv 1 1402066 5623025 2026-09-02T15:09:03Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene spergulifolia]] на [[Разговор:Пршленколистен плускавец]] 5623025 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Пршленколистен плускавец]] 3hj0642ertptxeoj8supccjjy15ayk5 0 1402067 5623027 2026-09-02T15:13:35Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354889817|Crocus kosaninii]]“ 5623027 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|status=|status_ref=|image=Crocus_kosaninii_-_Flickr_-_peganum_(1).jpg|image_caption=''Crocus kosaninii''|taxon=Crocus kosaninii|authority=Pulevic|synonyms=* ''Crocus kosaninii'' f. ''albidus'' <small>Randjel.</small>|synonyms_ref=<ref>{{Cite web|title=Crocus kosaninii Pulevic {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:436579-1|access-date=2022-01-10|website=Plants of the World Online|language=en}}</ref>}} '''''Crocus kosaninii''''' е вид растение [[скриеносеменици]] од родот Crocus од фамилијата Iridaceae. Тоа е [[Грутчеста луковица|грутчесто луковично]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно растение,]] автохтоно од јужна Србија до Косово. == Наводи == [[Категорија:Флора на Косово]] [[Категорија:Флора на Србија]] [[Категорија:Флора]] nj25n6wnqen6shgz0qzc1obpxuxtr7c 0 1402068 5623029 2026-09-02T15:16:12Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Пршленколистен плускавец]] 5623029 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Пршленколистен плускавец]] f5txvp7et72o47eamvy51urlcd184u9 1 1402069 5623033 2026-09-02T15:20:39Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623033 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5623036 5623033 2026-09-02T15:20:54Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene radicosa]] на [[Разговор:Коренест плускавец]] 5623033 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402070 5623035 2026-09-02T15:20:54Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene radicosa]] на [[Коренест плускавец]] 5623035 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Коренест плускавец]] sb3jln8g0p0x79gek2z1t2prplx5csy 1 1402071 5623037 2026-09-02T15:20:55Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene radicosa]] на [[Разговор:Коренест плускавец]] 5623037 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Коренест плускавец]] pcqlqizforxhkn7r4ulf6vie6rwz1kg 0 1402072 5623038 2026-09-02T15:22:18Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1267259496|Aquilegia grata]]“ 5623038 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Aquilegia grata Bijela gora petals.JPG|image_caption=Flower|authority=[[Joseph Karl Maly|Maly]] ex {{ill|Zimmeter|de|Albert Zimmeter}}<ref name="POWO"/>}} '''''Пријатна кандилка (лат:Aquilegia grata)''''' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[Лутичиња]], [[Ендемизам|ендемично]] за северозападниот [[Балкански Полуостров]]. == Опис == Пријатна кандилка расте до 80см високо, со разгранети, тенко влакнести стебла. Листовите се 6-7мм долги и пердувести, а базалните ливчиња се сивкасто-зелени и трилистни. Цветовите се лилаво-виолетови и се виткаат или се исправени, со испакнати прашници и нектарски клас со димензии 16-18мм. [[Податотека:Aquilegia_Bijela_gora.jpg|алт=An aquilegia in flower in a verdant environment, tall and slender with purple petals|десно|мини| Цело растение со цвет]] == Таксономија == ''Пријатна кандилка'' припаѓа на [[клад]] што ги содржи повеќето европски видови колумбини, кои се чини дека се одвоиле од нивните најблиски роднини во Азија во раниот [[плеистоцен]], пред нешто повеќе од 2 милиони години. Се верува дека е тесно поврзано со ''Aquilegia ottonis'', ''Aquilegia nikolicii'', а особено со ''[[Aquilegia nigricans]]''. Видот првпат го опишал австрискиот ботаничар [[Алберт Циметер]] (1848–1897) во [[1875|1875 година]] од примероци собрани од Јозеф Карл Мали (1797–1866) од планинскиот венец Орјен во Црна Гора во [[1864|1864 година]], а популациите подоцна биле пронајдени на други локации од Мали и други во Динарските Алпи, иако се поставува прашањето дали примероците од локации различни од Орјен се всушност ''A. nikolicii''. === Етимологија === [[Биномна номенклатура|Специфичниот епитет]] ''[[wiktionary:grata#Latin|grata]]'' значи „пријатно“ или „пријатно“ на [[Латински јазик|латински]].  == Распространетост и живеалиште == ''Пријатна кандилка'' е ендемска за југоисточните [[Динариди|Динарски Алпи]] во [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]], [[Црна Гора]], [[Србија]] и [[Република Косово|Косово]]. == Зачувување == Видот не е оценет за [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на IUCN]]. == Наводи == {{Наводи|30em|refs=<ref name="COL">{{Catalogue of Life|id=FZRV|title=''Aquilegia grata'' Maly ex Zimmeter|option=taxon|access-date=13 November 2024}}</ref> <ref name="Fior">{{cite journal |last1= Fior|first1= Simone|last2= Li|first2= Mingai|last3= Oxelman|first3= Bengt|last4= Viola|first4= Roberto|last5= Hodges|first5= Scott A.|last6= Ometto|first6= Lino|last7= Varotto|first7= Claudio|title= Spatiotemporal reconstruction of the ''Aquilegia'' rapid radiation through next-generation sequencing of rapidly evolving cpDNA regions|journal= New Phytologist|year= 2013|volume= 198|issue= 2|pages= 579–592|doi=10.1111/nph.12163 |pmid= 23379348|doi-access= free|bibcode= 2013NewPh.198..579F}}</ref> <ref name="IUCN">{{cite web |title=Aquilegia - genus |url=https://www.iucnredlist.org/search?taxonomies=105408&searchType=species |date=2024 |website=IUCN Red List |access-date=13 November 2024 }}</ref> <ref name="Niketic">{{cite journal |last1= Niketić |first1= Marjan|last2= Cikovac|first2= Pavle|last3= Stevanović|first3= Vladimir|title= Taxonomic and nomenclature notes on Balkan columbines (''Aquilegia'' L., Ranunculaceae)|journal= Bulletin of the Natural History Museum|year= 2013|volume= 6|issue= 6|pages= 33–42|doi=10.5937/bnhmb1306033N |doi-access= free}}</ref> <ref name="POWO">{{cite POWO |id=708905-1 |title=''Aquilegia grata'' Maly ex Zimmeter |access-date=13 November 2024}}</ref> <ref name="Silic">Silic, C. ''Endemicne biljke'' (Svjetlost, 1990), p.227</ref>}} [[Категорија:Флора на Србија]] [[Категорија:Флора на Црна Гора]] [[Категорија:Флора на Косово]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Флора]] ffdwmqo634dhwpkcan6w56o1ui6c9p4 5623040 5623038 2026-09-02T15:23:35Z Lili Arsova 86688 5623040 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Aquilegia grata Bijela gora petals.JPG|image_caption=Flower|authority=[[Joseph Karl Maly|Maly]] ex {{ill|Zimmeter|de|Albert Zimmeter}}<ref name="POWO"/>}} '''''Пријатна кандилка (лат:Aquilegia grata)''''' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[Лутичиња]], [[Ендемизам|ендемично]] за северозападниот [[Балкански Полуостров]]. == Опис == Пријатна кандилка расте до 80см високо, со разгранети, тенко влакнести стебла. Листовите се 6-7мм долги и пердувести, а базалните ливчиња се сивкасто-зелени и трилистни. Цветовите се лилаво-виолетови и се виткаат или се исправени, со испакнати прашници и нектарски клас со димензии 16-18мм. [[Податотека:Aquilegia_Bijela_gora.jpg|алт=An aquilegia in flower in a verdant environment, tall and slender with purple petals|десно|мини| Цело растение со цвет]] == Таксономија == ''Пријатна кандилка'' припаѓа на [[клад]] што ги содржи повеќето европски видови колумбини, кои се чини дека се одвоиле од нивните најблиски роднини во Азија во раниот [[плеистоцен]], пред нешто повеќе од 2 милиони години. Се верува дека е тесно поврзано со ''Aquilegia ottonis'', ''Aquilegia nikolicii'', а особено со ''[[Aquilegia nigricans]]''. Видот првпат го опишал австрискиот ботаничар [[Алберт Циметер]] (1848–1897) во [[1875|1875 година]] од примероци собрани од Јозеф Карл Мали (1797–1866) од планинскиот венец Орјен во Црна Гора во [[1864|1864 година]], а популациите подоцна биле пронајдени на други локации од Мали и други во Динарските Алпи, иако се поставува прашањето дали примероците од локации различни од Орјен се всушност ''A. nikolicii''. === Етимологија === [[Биномна номенклатура|Специфичниот епитет]] ''[[wiktionary:grata#Latin|grata]]'' значи „пријатно“ или „пријатно“ на [[Латински јазик|латински]].  == Распространетост и живеалиште == ''Пријатна кандилка'' е ендемска за југоисточните [[Динариди|Динарски Алпи]] во [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]], [[Црна Гора]], [[Србија]] и [[Република Косово|Косово]]. == Зачувување == Видот не е оценет за [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на МСЗП]]. == Наводи == {{Наводи|30em|refs=<ref name="COL">{{Catalogue of Life|id=FZRV|title=''Aquilegia grata'' Maly ex Zimmeter|option=taxon|access-date=13 November 2024}}</ref> <ref name="Fior">{{cite journal |last1= Fior|first1= Simone|last2= Li|first2= Mingai|last3= Oxelman|first3= Bengt|last4= Viola|first4= Roberto|last5= Hodges|first5= Scott A.|last6= Ometto|first6= Lino|last7= Varotto|first7= Claudio|title= Spatiotemporal reconstruction of the ''Aquilegia'' rapid radiation through next-generation sequencing of rapidly evolving cpDNA regions|journal= New Phytologist|year= 2013|volume= 198|issue= 2|pages= 579–592|doi=10.1111/nph.12163 |pmid= 23379348|doi-access= free|bibcode= 2013NewPh.198..579F}}</ref> <ref name="IUCN">{{cite web |title=Aquilegia - genus |url=https://www.iucnredlist.org/search?taxonomies=105408&searchType=species |date=2024 |website=IUCN Red List |access-date=13 November 2024 }}</ref> <ref name="Niketic">{{cite journal |last1= Niketić |first1= Marjan|last2= Cikovac|first2= Pavle|last3= Stevanović|first3= Vladimir|title= Taxonomic and nomenclature notes on Balkan columbines (''Aquilegia'' L., Ranunculaceae)|journal= Bulletin of the Natural History Museum|year= 2013|volume= 6|issue= 6|pages= 33–42|doi=10.5937/bnhmb1306033N |doi-access= free}}</ref> <ref name="POWO">{{cite POWO |id=708905-1 |title=''Aquilegia grata'' Maly ex Zimmeter |access-date=13 November 2024}}</ref> <ref name="Silic">Silic, C. ''Endemicne biljke'' (Svjetlost, 1990), p.227</ref>}} [[Категорија:Флора на Србија]] [[Категорија:Флора на Црна Гора]] [[Категорија:Флора на Косово]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Флора]] jcxp65avl2nsbw6r0onf6bmou3nlabb 5623045 5623040 2026-09-02T15:27:46Z Lili Arsova 86688 5623045 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Aquilegia grata Bijela gora petals.JPG|image_caption=Flower|authority=[[Joseph Karl Maly|Maly]] ex {{ill|Zimmeter|de|Albert Zimmeter}} '''''Пријатна кандилка (лат:Aquilegia grata)''''' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[Лутичиња]], [[Ендемизам|ендемично]] за северозападниот [[Балкански Полуостров]].<ref> "Aquilegia grata Maly ex Zimmeter". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 13 November 2024.</ref> == Опис == Пријатна кандилка расте до 80см високо, со разгранети, тенко влакнести стебла. Листовите се 6-7мм долги и пердувести, а базалните ливчиња се сивкасто-зелени и трилистни. Цветовите се лилаво-виолетови и се виткаат или се исправени, со испакнати прашници и нектарски клас со димензии 16-18мм. [[Податотека:Aquilegia_Bijela_gora.jpg|алт=An aquilegia in flower in a verdant environment, tall and slender with purple petals|десно|мини| Цело растение со цвет]] == Таксономија == ''Пријатна кандилка'' припаѓа на [[клад]] што ги содржи повеќето европски видови колумбини, кои се чини дека се одвоиле од нивните најблиски роднини во Азија во раниот [[плеистоцен]], пред нешто повеќе од 2 милиони години. Се верува дека е тесно поврзано со ''Aquilegia ottonis'', ''Aquilegia nikolicii'', а особено со ''[[Aquilegia nigricans]]''. Видот првпат го опишал австрискиот ботаничар [[Алберт Циметер]] (1848–1897) во [[1875|1875 година]] од примероци собрани од Јозеф Карл Мали (1797–1866) од планинскиот венец Орјен во Црна Гора во [[1864|1864 година]], а популациите подоцна биле пронајдени на други локации од Мали и други во Динарските Алпи, иако се поставува прашањето дали примероците од локации различни од Орјен се всушност ''A. nikolicii''. === Етимологија === [[Биномна номенклатура|Специфичниот епитет]] ''[[wiktionary:grata#Latin|grata]]'' значи „пријатно“ или „пријатно“ на [[Латински јазик|латински]].  == Распространетост и живеалиште == ''Пријатна кандилка'' е ендемска за југоисточните [[Динариди|Динарски Алпи]] во [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]], [[Црна Гора]], [[Србија]] и [[Република Косово|Косово]].<ref> Catalogue of Life. Species 2000: Leiden, the Netherlands. Retrieved 13 November 2024.</ref> == Зачувување == Видот не е оценет за [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на МСЗП]]. == Наводи == {{Наводи|30em|refs={{Catalogue of Life|id=FZRV|title=''Aquilegia grata'' Maly ex Zimmeter|option=taxon|access-date=13 November 2024}}</ref> {{cite journal |last1= Fior|first1= Simone|last2= Li|first2= Mingai|last3= Oxelman|first3= Bengt|last4= Viola|first4= Roberto|last5= Hodges|first5= Scott A.|last6= Ometto|first6= Lino|last7= Varotto|first7= Claudio|title= Spatiotemporal reconstruction of the ''Aquilegia'' rapid radiation through next-generation sequencing of rapidly evolving cpDNA regions|journal= New Phytologist|year= 2013|volume= 198|issue= 2|pages= 579–592|doi=10.1111/nph.12163 |pmid= 23379348|doi-access= free|bibcode= 2013NewPh.198..579F}}</ref> {{cite web |title=Aquilegia - genus |url=https://www.iucnredlist.org/search?taxonomies=105408&searchType=species |date=2024 |website=IUCN Red List |access-date=13 November 2024 }}</ref> {{cite journal |last1= Niketić |first1= Marjan|last2= Cikovac|first2= Pavle|last3= Stevanović|first3= Vladimir|title= Taxonomic and nomenclature notes on Balkan columbines (''Aquilegia'' L., Ranunculaceae)|journal= Bulletin of the Natural History Museum|year= 2013|volume= 6|issue= 6|pages= 33–42|doi=10.5937/bnhmb1306033N |doi-access= free}}</ref> {{cite POWO |id=708905-1 |title=''Aquilegia grata'' Maly ex Zimmeter |access-date=13 November 2024}}</ref> Silic, C. ''Endemicne biljke'' (Svjetlost, 1990), p.227</ref>}} [[Категорија:Флора на Србија]] [[Категорија:Флора на Црна Гора]] [[Категорија:Флора на Косово]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Флора]] krznv4tdtqu8r6jjv5kb9jmxbteup7d 0 1402073 5623054 2026-09-02T16:15:02Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1297709644|Petrorhagia]]“ 5623054 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petrorhagia_saxifraga.jpg|десно|мини|200x200пкс| ''Petrorhagia saxifraga'']] '''''Petrorhagia''''' е мал [[Род (биологија)|род]] на [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од семејството [[каранфили]], претежно родени во [[Средоземно Море|медитеранскиот]] регион. Има низок раст, жилави стебла и тесни лисја слични на трева. Цветовите се мали,,во гроздови слични на членовите на родот ''[[Каранфил (род)|каранфил]]'', во розова, [[Јоргован|виолетова]] или [[бела боја]], бисексуални, актиноморфни, осамени на врвовите на стеблата и нивните гранки или собрани во ретко компресирана дихазијално-паникуларна или густа капитатна дихазијална или монохазиска инфлоресценција. Чашката е цевчеста, цевчесто-кампануларна или камбануларна, мембранозна, петзабеста. Има 10 прашници. Јајчникот е формиран од 2 споени толчници носи 2 стилодиуми на врвот. Семето е рамно со задебелен раб, јајцевидно, темно кафеаво, збрчкано или ситно туберкулозно., слично на [[стрнишница]], но пократко, и се користи во карпести градини.  Овие растенија се главно автохтони во Евроазија, но некои видови можат да се најдат речиси низ целиот свет, бидејќи биле воведени на други континенти.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6393-1|title=''Petrorhagia'' (Ser. ex DC.) Link|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens Kew|accessdate=21 March 2024}}</ref> == Видови == {{На|2024}}, „[[Plants of the World Online|Plants of the World Online“]] [[Kew|на Кју]] наведува 29 прифатени видови на ''Petrorhagia:''<ref name="powo" />{{Столбови-список|* ''[[Petrorhagia arabica]]'' <small>(Boiss.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia cyrenaica]]'' <small>(E.A.Durand & Barratte) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia dianthoides]]'' <small>(Sm.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia dubia]]'' <small>(Raf.) G.López & Romo</small> – hairy pink * ''[[Petrorhagia elymaitica]]'' <small>(Mozaff.) Falat., Assadi & F.Ghahrem.</small> * ''[[Petrorhagia fasciculata]]'' <small>(Margot & Reut.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia glumacea]]'' <small>(Bory & Chaub.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia graminea]]'' <small>(Sm.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia grandiflora]]'' <small>Iatroú</small> * ''[[Petrorhagia hispidula]]'' <small>(Boiss. & Heldr.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia kennedyae]]'' <small>(A.K.Jacks. & Turrill) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia laconica]]'' <small>Trigas, Kalpoutz. & Kougioum.</small> * ''[[Petrorhagia lycica]]'' <small>(P.H.Davis) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia macra]]'' <small>(Boiss. & Hausskn.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia nanteuilii]]'' <small>(Burnat) P.W.Ball & Heywood</small> – childing pink * ''[[Petrorhagia obcordata]]'' <small>(Margot & Reut.) Greuter &</small> * ''[[Petrorhagia ochroleuca]]'' <small>(Sm.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia pamphylica]]'' <small>(Boiss. & Balansa) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia peroninii]]'' <small>(Boiss.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia phthiotica]]'' <small>(Boiss. & Heldr.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia prolifera]]'' <small>(L.) P.W.Ball & Heywood</small> – proliferous pink * ''[[Petrorhagia rhiphaea]]'' <small>(Pau & Font Quer) P.W.Ball</small> * ''[[Petrorhagia rupestris]]'' <small>Brullo & Furnari</small> * ''[[Petrorhagia sarbaghiae]]'' <small>S.A.Ahmad</small> * ''[[Petrorhagia saxifraga]]'' <small>(L.) Link</small> – tunic-flower * ''[[Petrorhagia syriaca]]'' <small>(Boiss.) Mouterde & Greuter</small> * ''[[Petrorhagia thessala]]'' <small>(Boiss.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia wheeler-hainesii]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Petrorhagia zoharyana]]'' <small>Liston</small>|colwidth=35em}} == Наводи == == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2907,2982 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PETRO Профил на растенија од USDA: ''Petrorhagia'' во Северна Америка] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=124740 Флора на Северна Америка] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] gdhqskedtzn8nyxk18khi5sgyjc9iu1 5623055 5623054 2026-09-02T16:15:27Z Lili Arsova 86688 5623055 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petrorhagia_saxifraga.jpg|десно|мини|200x200пкс| ''Petrorhagia saxifraga'']] '''''Petrorhagia''''' е мал [[Род (биологија)|род]] на [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од семејството [[каранфили]], претежно родени во [[Средоземно Море|медитеранскиот]] регион. Има низок раст, жилави стебла и тесни лисја слични на трева. Цветовите се мали,,во гроздови слични на членовите на родот ''[[Каранфил (род)|каранфил]]'', во розова, [[Јоргован|виолетова]] или [[бела боја]], бисексуални, актиноморфни, осамени на врвовите на стеблата и нивните гранки или собрани во ретко компресирана дихазијално-паникуларна или густа капитатна дихазијална или монохазиска инфлоресценција. Чашката е цевчеста, цевчесто-кампануларна или камбануларна, мембранозна, петзабеста. Има 10 прашници. Јајчникот е формиран од 2 споени толчници носи 2 стилодиуми на врвот. Семето е рамно со задебелен раб, јајцевидно, темно кафеаво, збрчкано или ситно туберкулозно., слично на [[стрнишница]], но пократко, и се користи во карпести градини.  Овие растенија се главно автохтони во Евроазија, но некои видови можат да се најдат речиси низ целиот свет, бидејќи биле воведени на други континенти.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6393-1|title=''Petrorhagia'' (Ser. ex DC.) Link|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens Kew|accessdate=21 March 2024}}</ref> == Видови == {{На|2024}}, „[[Plants of the World Online|Plants of the World Online“]] [[Kew|на Кју]] наведува 29 прифатени видови на ''Petrorhagia:''<ref name="powo" />{{Столбови-список|* ''[[Petrorhagia arabica]]'' <small>(Boiss.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia cyrenaica]]'' <small>(E.A.Durand & Barratte) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia dianthoides]]'' <small>(Sm.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia dubia]]'' <small>(Raf.) G.López & Romo</small> – hairy pink * ''[[Petrorhagia elymaitica]]'' <small>(Mozaff.) Falat., Assadi & F.Ghahrem.</small> * ''[[Petrorhagia fasciculata]]'' <small>(Margot & Reut.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia glumacea]]'' <small>(Bory & Chaub.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia graminea]]'' <small>(Sm.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia grandiflora]]'' <small>Iatroú</small> * ''[[Petrorhagia hispidula]]'' <small>(Boiss. & Heldr.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia kennedyae]]'' <small>(A.K.Jacks. & Turrill) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia laconica]]'' <small>Trigas, Kalpoutz. & Kougioum.</small> * ''[[Petrorhagia lycica]]'' <small>(P.H.Davis) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia macra]]'' <small>(Boiss. & Hausskn.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia nanteuilii]]'' <small>(Burnat) P.W.Ball & Heywood</small> – childing pink * ''[[Petrorhagia obcordata]]'' <small>(Margot & Reut.) Greuter &</small> * ''[[Petrorhagia ochroleuca]]'' <small>(Sm.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia pamphylica]]'' <small>(Boiss. & Balansa) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia peroninii]]'' <small>(Boiss.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia phthiotica]]'' <small>(Boiss. & Heldr.) P.W.Ball &</small> * ''[[Petrorhagia prolifera]]'' <small>(L.) P.W.Ball & Heywood</small> – proliferous pink * ''[[Petrorhagia rhiphaea]]'' <small>(Pau & Font Quer) P.W.Ball</small> * ''[[Petrorhagia rupestris]]'' <small>Brullo & Furnari</small> * ''[[Petrorhagia sarbaghiae]]'' <small>S.A.Ahmad</small> * ''[[Petrorhagia saxifraga]]'' <small>(L.) Link</small> – tunic-flower * ''[[Petrorhagia syriaca]]'' <small>(Boiss.) Mouterde & Greuter</small> * ''[[Petrorhagia thessala]]'' <small>(Boiss.) P.W.Ball & Heywood</small> * ''[[Petrorhagia wheeler-hainesii]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Petrorhagia zoharyana]]'' <small>Liston</small>|colwidth=35em}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2907,2982 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PETRO Профил на растенија од USDA: ''Petrorhagia'' во Северна Америка] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=124740 Флора на Северна Америка] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] jxbyb8ux33njdd6js0y8jdnn6ge491p 0 1402074 5623061 2026-09-02T16:35:56Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306454313|Petrorhagia saxifraga]]“ 5623061 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Petrorhagia saxifraga.jpg|genus=Petrorhagia|species=saxifraga|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]]<ref name=powo/>|synonyms={{collapsible list| {{species list |Dianthus filiformis |Lam. |Dianthus saxifragus |L. |Gypsophila arenicola |Dufour |Gypsophila asperula |Dufour ex Nyman |Gypsophila eubonensis |Sibth. & Boiss. |Gypsophila multicaulis |Poir. |Gypsophila permixta |Guss. |Gypsophila rigida |L. |Gypsophila saxifraga |L. |Gypsophila scabra |Schult. ex Steud. |Imperatia filiformis |Moench |Kohlrauschia saxifraga |(L.) Dandy |Silene tunica |E.H.L.Krause |Tunica arenicola |Nyman |Tunica ciliata |Dulac |Tunica erecta |Jord. & Fourr. |Tunica saxifraga |(L.) Scop. |Tunica xerophila |Jord. & Fourr. }} }}|synonyms_ref=<ref name=powo/>}} '''''Petrorhagia saxifraga''''', позната како '''цвет од туника''' или '''цвет од крзно''', е мало, тревесто [[скриеносеменици]] од семејството [[каранфили]]. [[Домороден вид]] од централна и јужна Европа, Турција, Кавказ и Иран, а е воведено и во САД и Канада, Велика Британија, балтичките држави, Полска и Шведска. Тоа е жилаво растение со бројни разгранети стебла, тесни лисја и цветови кои растат осамени на краевите на гранките. Ливчињата се со боја од розова до бела. Најчесто се одгледува во карпести градини и се користи покрај граничници, каде што расте во тревници, покрај патишта, покрај бреговите и во други песочни нарушени области. Цветот првично бил опишан како ''Dianthus saxifragus'' од [[Карл Линеј]] во 1753 година, а преименуван во ''Petrorhagia saxifraga'' во 1831 година. Родот и името на видот се однесуваат на неговото природно живеалиште, пукнатини во карпите. Прифатени се два подвида: * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''gasparrinii'' <small>(Guss.) Pignatti ex Greuter & Burdet</small> – Сицилија * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''саксифрага'' <small>(L.) Линк</small> {{Галерија|Petrorhagia_saxifraga_sl3.jpg|растение|Petrorhagia saxifraga sl10.jpg|цвет|Petrorhagia saxifraga sl13.jpg|плод и семе}} == Наводи == [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] dec3jpiw2wqpk13otmmjha5ir7n44sx 5623062 5623061 2026-09-02T16:39:47Z Lili Arsova 86688 5623062 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Petrorhagia saxifraga.jpg|genus=Petrorhagia|species=saxifraga|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]]|synonyms={{collapsible list| {{species list |Dianthus filiformis |Lam. |Dianthus saxifragus |L. |Gypsophila arenicola |Dufour |Gypsophila asperula |Dufour ex Nyman |Gypsophila eubonensis |Sibth. & Boiss. |Gypsophila multicaulis |Poir. |Gypsophila permixta |Guss. |Gypsophila rigida |L. |Gypsophila saxifraga |L. |Gypsophila scabra |Schult. ex Steud. |Imperatia filiformis |Moench |Kohlrauschia saxifraga |(L.) Dandy |Silene tunica |E.H.L.Krause |Tunica arenicola |Nyman |Tunica ciliata |Dulac |Tunica erecta |Jord. & Fourr. |Tunica saxifraga |(L.) Scop. |Tunica xerophila |Jord. & Fourr. }} }}|synonyms_ref=}} '''''Petrorhagia saxifraga''''', позната како '''цвет од туника''' или '''цвет од крзно''', е мало, тревесто [[скриеносеменици]] од семејството [[каранфили]].<ref> "Petrorhagia saxifraga (L.) Link". Plants of the World Online. Royal Botanical Gardens Kew. Retrieved 6 January 2018.</ref> <ref>Rabeler, Richard K.; Ronald L. Hartman (2005). "Petrorhagia saxifraga"</ref>[[Домороден вид]] од централна и јужна Европа, Турција, Кавказ и Иран, а е воведено и во САД и Канада, Велика Британија, балтичките држави, Полска и Шведска. Тоа е жилаво растение со бројни разгранети стебла, тесни лисја и цветови кои растат осамени на краевите на гранките. Ливчињата се со боја од розова до бела.<ref>Wilhelm, Gerould; Rericha, Laura (2017). Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis. Indiana Academy of Sciences</ref> Најчесто се одгледува во карпести градини и се користи покрај граничници, каде што расте во тревници, покрај патишта, покрај бреговите и во други песочни нарушени области. Цветот првично бил опишан како ''Dianthus saxifragus'' од [[Карл Линеј]] во 1753 година, а преименуван во ''Petrorhagia saxifraga'' во 1831 година. Родот и името на видот се однесуваат на неговото природно живеалиште, пукнатини во карпите. Прифатени се два подвида: * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''gasparrinii'' <small>(Guss.) Pignatti ex Greuter & Burdet</small> – Сицилија * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''саксифрага'' <small>(L.) Линк</small> {{Галерија|Petrorhagia_saxifraga_sl3.jpg|растение|Petrorhagia saxifraga sl10.jpg|цвет|Petrorhagia saxifraga sl13.jpg|плод и семе}} == Наводи == [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] 1o0iebcg7qqnv0s5go8o6b9ncajqqcz 5623199 5623062 2026-09-03T07:42:37Z Виолетова 1975 5623199 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Petrorhagia saxifraga.jpg|genus=Petrorhagia|species=saxifraga|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]]|synonyms={{collapsible list| {{species list |Dianthus filiformis |Lam. |Dianthus saxifragus |L. |Gypsophila arenicola |Dufour |Gypsophila asperula |Dufour ex Nyman |Gypsophila eubonensis |Sibth. & Boiss. |Gypsophila multicaulis |Poir. |Gypsophila permixta |Guss. |Gypsophila rigida |L. |Gypsophila saxifraga |L. |Gypsophila scabra |Schult. ex Steud. |Imperatia filiformis |Moench |Kohlrauschia saxifraga |(L.) Dandy |Silene tunica |E.H.L.Krause |Tunica arenicola |Nyman |Tunica ciliata |Dulac |Tunica erecta |Jord. & Fourr. |Tunica saxifraga |(L.) Scop. |Tunica xerophila |Jord. & Fourr. }} }}|synonyms_ref=}} '''''Petrorhagia saxifraga''''' е мало, тревесто [[скриеносеменици]] од семејството [[каранфили]].<ref> "Petrorhagia saxifraga (L.) Link". Plants of the World Online. Royal Botanical Gardens Kew. Retrieved 6 January 2018.</ref><ref>Rabeler, Richard K.; Ronald L. Hartman (2005). "Petrorhagia saxifraga"</ref>[[Домороден вид]] од централна и јужна Европа, Турција, Кавказ и Иран, а е воведено и во САД и Канада, Велика Британија, балтичките држави, Полска и Шведска. Тоа е жилаво растение со бројни разгранети стебла, тесни лисја и цветови кои растат осамени на краевите на гранките. Ливчињата се со боја од розова до бела.<ref>Wilhelm, Gerould; Rericha, Laura (2017). Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis. Indiana Academy of Sciences</ref> Најчесто се одгледува во карпести градини и се користи покрај граничници, каде што расте во тревници, покрај патишта, покрај бреговите и во други песочни нарушени области. Цветот првично бил опишан како ''Dianthus saxifragus'' од [[Карл Линеј]] во 1753 година, а преименуван во ''Petrorhagia saxifraga'' во 1831 година. Родот и името на видот се однесуваат на неговото природно живеалиште, пукнатини во карпите. Прифатени се два подвида: * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''gasparrinii'' <small>(Guss.) Pignatti ex Greuter & Burdet</small> – Сицилија * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''саксифрага'' <small>(L.) Линк</small> {{Галерија|Petrorhagia_saxifraga_sl3.jpg|растение|Petrorhagia saxifraga sl10.jpg|цвет|Petrorhagia saxifraga sl13.jpg|плод и семе}} == Наводи == [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] iam4yq2eujdt15tpu5bbbymad8p439x 5623201 5623199 2026-09-03T07:43:29Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5623201 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Petrorhagia saxifraga.jpg|genus=Petrorhagia|species=saxifraga|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]]|synonyms={{collapsible list| {{species list |Dianthus filiformis |Lam. |Dianthus saxifragus |L. |Gypsophila arenicola |Dufour |Gypsophila asperula |Dufour ex Nyman |Gypsophila eubonensis |Sibth. & Boiss. |Gypsophila multicaulis |Poir. |Gypsophila permixta |Guss. |Gypsophila rigida |L. |Gypsophila saxifraga |L. |Gypsophila scabra |Schult. ex Steud. |Imperatia filiformis |Moench |Kohlrauschia saxifraga |(L.) Dandy |Silene tunica |E.H.L.Krause |Tunica arenicola |Nyman |Tunica ciliata |Dulac |Tunica erecta |Jord. & Fourr. |Tunica saxifraga |(L.) Scop. |Tunica xerophila |Jord. & Fourr. }} }}|synonyms_ref=}} '''''Petrorhagia saxifraga''''' е мало, тревесто [[скриеносеменици]] од семејството [[каранфили]].<ref> "Petrorhagia saxifraga (L.) Link". Plants of the World Online. Royal Botanical Gardens Kew. Retrieved 6 January 2018.</ref><ref>Rabeler, Richard K.; Ronald L. Hartman (2005). "Petrorhagia saxifraga"</ref>[[Домороден вид]] од централна и јужна Европа, Турција, Кавказ и Иран, а е воведено и во САД и Канада, Велика Британија, балтичките држави, Полска и Шведска. Тоа е жилаво растение со бројни разгранети стебла, тесни лисја и цветови кои растат осамени на краевите на гранките. Ливчињата се со боја од розова до бела.<ref>Wilhelm, Gerould; Rericha, Laura (2017). Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis. Indiana Academy of Sciences</ref> Најчесто се одгледува во карпести градини и се користи покрај граничници, каде што расте во тревници, покрај патишта, покрај бреговите и во други песочни нарушени области. Цветот првично бил опишан како ''Dianthus saxifragus'' од [[Карл Линеј]] во 1753 година, а преименуван во ''Petrorhagia saxifraga'' во 1831 година. Родот и името на видот се однесуваат на неговото природно живеалиште, пукнатини во карпите. Прифатени се два подвида: * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''gasparrinii'' <small>(Guss.) Pignatti ex Greuter & Burdet</small> – Сицилија * ''Petrorhagia saxifraga'' subsp. ''саксифрага'' <small>(L.) Линк</small> {{Галерија|Petrorhagia_saxifraga_sl3.jpg|растение|Petrorhagia saxifraga sl10.jpg|цвет|Petrorhagia saxifraga sl13.jpg|плод и семе}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] so0jv23267l5xsxobhkbv7pukx1ja99 0 1402075 5623064 2026-09-02T16:49:39Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1268809585|Petrorhagia prolifera]]“ 5623064 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Petrorhagia prolifera eF.jpg|genus=Petrorhagia|species=prolifera|authority=(L.) P.W.Ball & [[Vernon Heywood|Heywood]]}} '''''Petrorhagia prolifera''''' е вид цветно растение [[скриеносеменици]] кое припаѓа на семејството [[Каранфили]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:155983-1|title=Petrorhagia prolifera (L.) P.W.Ball & Heywood {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=3 February 2021}}</ref> Неговиот роден опсег се протега од [[Европа]] до [[Иран]], северозападна Африка.<ref name="POWO" /> == Наводи == [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] m8n3a30zjm2gve9467v81k8qyf9xn6l 0 1402076 5623073 2026-09-02T17:31:59Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Gray855.png|мини|Страничен поглед на носната празнина, мекото непце се гледа долу десно]] '''Меко непце''' ({{langx|la|palatum molle s. pendulum}}), понекогаш '''непчена завеса''' — задниот дел од [[Непце|непцето]], наборот од [[слузница]] што кај [[цицачи|цицачите]] ви... 5623073 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gray855.png|мини|Страничен поглед на носната празнина, мекото непце се гледа долу десно]] '''Меко непце''' ({{langx|la|palatum molle s. pendulum}}), понекогаш '''непчена завеса''' — задниот дел од [[Непце|непцето]], наборот од [[слузница]] што кај [[цицачи|цицачите]] виси над основата на [[Јазик (анатомија)|јазикот]] и ја одвојува [[усна празнина|усната празнина]] од [[Голтник|голтникот]].<ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2005|isbn=978-0-8089-2306-0|location=Philadelphia|page=1000}}</ref> == Градба == Слузницата на мекото непце е двоен слој (дупликатура) од слузницата на носната празнина, во чија длабочина се сместени мускулите на мекото непце. Задниот дел е претставен со слободно висечка '''непчена завеса''', која завршува со '''ресичка''' ({{langx|la|uvula}}). Ресичката го дели мекото непце на две полутопки во облик на лак, кои кон страничните ѕидови на [[Голтник|голтникот]] се делат на два '''непчени лака''' ({{langx|la|arcus palatini}}): преден или '''непчено-јазичен''' ({{langx|la|arcus palatoglossus}}), кој води кон страничниот раб на јазикот, и заден или '''непчено-голтнички''' ({{langx|la|arcus palatapharyngeus}}), кој преаѓа во слузницата на голтникот. Меѓу двата лака се наоѓа непчениот [[Крајници|крајник]] ({{langx|la|tonsilla s. amygdala}}). == Возрасни особености == Мекото непце кај новороденчето е кратко и е поставено хоризонтално. Непчената завеса не ја допира задната ѕидина на [[Голтник|голтникот]], со што се постигнува слободно дишење при цицањето. == Поврзано == * [[Непце]] * [[Тврдо непце]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://web.archive.org/web/20060717044541/http://images.webmd.com/images/hw/media65/medical/hw/nd551248.jpg Image at WebMD] [[Категорија:Анатомија]] 71p0elh6b9hdimb3auxrwlxcsuedgd3 1 1402077 5623074 2026-09-02T17:32:11Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623074 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402078 5623079 2026-09-02T18:14:54Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368233245|Chenopodium ficifolium]]“ 5623079 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=좀명아주.JPG|image_caption=In bloom in South Korea|genus=Chenopodium|species=ficifolium|authority=[[Sm.]]<ref>Fl. Brit. 1:276. 1800</ref>|synonyms=*''Chenopodium filifolium'' <small>Krock.</small> *''Chenopodium trilobatum'' <small>Jáv., 1926</small>}} '''''Смокволисна дива лобода (лат:Chenopodium ficifolium)''''', е растителен вид од семејството [[Amaranthaceae]], првично по потекло од Ирано-туранскиот флористички регион.<ref>{{Наведено списание|last=Nobis|first=Agnieszka|last2=Nowak|first2=Arkadiusz|last3=Rola|first3=Kaja|year=2018|title=Do invasive alien plants really threaten river bank vegetation? A case study based on plant communities typical for ''Chenopodium ficifolium''—An indicator of large river valleys|journal=PLOS ONE|volume=13|issue=3|bibcode=2018PLoSO..1394473N|doi=10.1371/journal.pone.0194473|pmc=5854390|pmid=29543919|doi-access=free}}</ref> Тоа е [[археофит]] плевел во Европа и сега може да се најде во умерените региони за одгледување култури во поголемиот дел од светот.<ref>{{Наведена книга|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap|first=Simon|date=2014-09-25|isbn=978-1-4081-8987-0}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] spaf2sl7s2oi7huxd4oxts8v4x9paxy 5623080 5623079 2026-09-02T18:15:32Z Lili Arsova 86688 5623080 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=좀명아주.JPG|image_caption=In bloom in South Korea|genus=Chenopodium|species=ficifolium|authority=[[Sm.]]<ref>Fl. Brit. 1:276. 1800</ref>|synonyms=*''Chenopodium filifolium'' <small>Krock.</small> *''Chenopodium trilobatum'' <small>Jáv., 1926</small>}} '''''Смокволисна дива лобода''''' (лат:Chenopodium ficifolium), е растителен вид од семејството [[Amaranthaceae]], првично по потекло од Ирано-туранскиот флористички регион.<ref>{{Наведено списание|last=Nobis|first=Agnieszka|last2=Nowak|first2=Arkadiusz|last3=Rola|first3=Kaja|year=2018|title=Do invasive alien plants really threaten river bank vegetation? A case study based on plant communities typical for ''Chenopodium ficifolium''—An indicator of large river valleys|journal=PLOS ONE|volume=13|issue=3|bibcode=2018PLoSO..1394473N|doi=10.1371/journal.pone.0194473|pmc=5854390|pmid=29543919|doi-access=free}}</ref> Тоа е [[археофит]] плевел во Европа и сега може да се најде во умерените региони за одгледување култури во поголемиот дел од светот.<ref>{{Наведена книга|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap|first=Simon|date=2014-09-25|isbn=978-1-4081-8987-0}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] j7rwm3wvg32kgicg9o6fp7iv6jl824g 5623330 5623080 2026-09-03T11:57:06Z Lili Arsova 86688 5623330 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=좀명아주.JPG|image_caption=In bloom in South Korea|genus=Chenopodium|species=ficifolium|authority=[[Sm.]]<ref>Fl. Brit. 1:276. 1800</ref>|synonyms=*''Chenopodium filifolium'' <small>Krock.</small> *''Chenopodium trilobatum'' <small>Jáv., 1926</small>}} '''''Смокволисна дива лобода''''' (лат:Chenopodium ficifolium), е растителен вид од семејството [[Amaranthaceae]], првично по потекло од Ирано-туранскиот флористички регион.<ref>{{Наведено списание|last=Nobis|first=Agnieszka|last2=Nowak|first2=Arkadiusz|last3=Rola|first3=Kaja|year=2018|title=Do invasive alien plants really threaten river bank vegetation? A case study based on plant communities typical for ''Chenopodium ficifolium''—An indicator of large river valleys|journal=PLOS ONE|volume=13|issue=3|bibcode=2018PLoSO..1394473N|doi=10.1371/journal.pone.0194473|pmc=5854390|pmid=29543919|doi-access=free}}</ref> Тоа е [[археофит]] плевел во Европа и сега може да се најде во умерените региони за одгледување култури во поголемиот дел од светот.<ref>{{Наведена книга|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap|first=Simon|date=2014-09-25|isbn=978-1-4081-8987-0}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} 6cdp0ys1iqp93vnl1lm011n9x9dwkdx 0 1402079 5623085 2026-09-02T18:27:53Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1333127597|Chenopodium opulifolium]]“ 5623085 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chenopodium opulifolium sl90.jpg}} '''''Калинолисна дива лобода''''' (лат:Chenopodium opulifolium), е вид на едногодишна билка од семејството [[Amaranthaceae]] (свински плевел). Тие имаат самоодржлива форма на растење. Поврзани се со слатководно живеалиште и имаат едноставни, широки лисја. Поедини растенија од видот можат да пораснат до 67см високи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/586725|title=Chenopodium opulifolium Schrader - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref> <ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60447126-2|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=April 17, 2025}}</ref> <ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/TXHJ|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Catalogue of Life|publisher=Species 2000|accessdate=April 17, 2025}}</ref> Едногодишно тревно растение со голо, исправено, разгрането, тапоаголно стебло, високо 25-60 см. Листовите се заоблено-ромбни, тапи на врвот, широко клинести и цели во основата, а неправилно засечени и назабени во остатокот. Петеолот е малку или до половина пократок од ливчето, кое е долго 1- 4 см и речиси исто толку широк. Горните листови се потесни, овално-ланцетни и белузлаво-сирести, претежно на долната страна. Цветните гроздови се во ретки, кратки гроздови, собрани во метлички. Лобусите на [[Околуцветник|околуцветникот]] се белузлави, овални, тапи, вдлабнати и тапо заоблени на задната страна, покривајќи ги плодовите по цветањето. Семето е црно, сјајно, многу фино точкасто, со тап раб околу обемот, со дијаметар од околу 1 мм. == Галерија == <gallery> Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl56.jpg|алт=Growing wild in Austria.| Расте диво во Австрија. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl40.jpg|алт=Close up.| Одблизу. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl16.jpg|алт=Inflorescence.| Инфлоресценција. </gallery> == Наводи == [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] 1mjqq6tgd1awxj1dk3s5afr2h692bxm 5623086 5623085 2026-09-02T18:28:53Z Lili Arsova 86688 5623086 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chenopodium opulifolium sl90.jpg}} '''''Калинолисна дива лобода''''' (лат:Chenopodium opulifolium), е вид на едногодишна билка од семејството [[Amaranthaceae]] (свински плевел). Тие имаат самоодржлива форма на растење. Поврзани се со слатководно живеалиште и имаат едноставни, широки лисја. Поедини растенија од видот можат да пораснат до 67см високи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/586725|title=Chenopodium opulifolium Schrader - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref> <ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60447126-2|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=April 17, 2025}}</ref> <ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/TXHJ|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Catalogue of Life|publisher=Species 2000|accessdate=April 17, 2025}}</ref> Едногодишно тревно растение со голо, исправено, разгрането, тапоаголно стебло, високо 25-60 см. Листовите се заоблено-ромбни, тапи на врвот, широко клинести и цели во основата, а неправилно засечени и назабени во остатокот. Петеолот е малку или до половина пократок од ливчето, кое е долго 1- 4 см и речиси исто толку широк. Горните листови се потесни, овално-ланцетни и белузлаво-сирести, претежно на долната страна. Цветните гроздови се во ретки, кратки гроздови, собрани во метлички. Лобусите на [[Околуцветник|околуцветникот]] се белузлави, овални, тапи, вдлабнати и тапо заоблени на задната страна, покривајќи ги плодовите по цветањето. Семето е црно, сјајно, многу фино точкасто, со тап раб околу обемот, со дијаметар од околу 1 мм. == Галерија == <gallery> Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl56.jpg|алт=Growing wild in Austria.| Расте диво во Австрија. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl40.jpg|алт=Close up.| Одблизу. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl16.jpg|алт=Inflorescence.| Инфлоресценција. </gallery> == Наводи == [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] gvzp572kx84ibe0trlo57mbuawkd78s 5623328 5623086 2026-09-03T11:55:36Z Lili Arsova 86688 5623328 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chenopodium opulifolium sl90.jpg}} '''''Калинолисна дива лобода''''' (лат:Chenopodium opulifolium), е вид на едногодишна билка од семејството [[Amaranthaceae]] (свински плевел). Тие имаат самоодржлива форма на растење. Поврзани се со слатководно живеалиште и имаат едноставни, широки лисја. Поедини растенија од видот можат да пораснат до 67см високи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/586725|title=Chenopodium opulifolium Schrader - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref> <ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60447126-2|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=April 17, 2025}}</ref> <ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/TXHJ|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Catalogue of Life|publisher=Species 2000|accessdate=April 17, 2025}}</ref> Едногодишно тревно растение со голо, исправено, разгрането, тапоаголно стебло, високо 25-60 см. Листовите се заоблено-ромбни, тапи на врвот, широко клинести и цели во основата, а неправилно засечени и назабени во остатокот. Петеолот е малку или до половина пократок од ливчето, кое е долго 1- 4 см и речиси исто толку широк. Горните листови се потесни, овално-ланцетни и белузлави, претежно на долната страна. Цветните гроздови се во ретки, кратки гроздови, собрани во метлички. Лобусите на [[Околуцветник|околуцветникот]] се белузлави, овални, тапи, вдлабнати и тапо заоблени на задната страна, покривајќи ги плодовите по цветањето. Семето е црно, сјајно, многу фино точкасто, со тап раб околу обемот, со дијаметар од околу 1 мм. == Галерија == <gallery> Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl56.jpg|алт=Growing wild in Austria.| Расте диво во Австрија. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl40.jpg|алт=Close up.| Одблизу. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl16.jpg|алт=Inflorescence.| Инфлоресценција. </gallery> == Наводи == [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] {{Таксонска лента}} n41pxfhbfsg3tbuvrhnz85mlaa6zjn5 5623329 5623328 2026-09-03T11:56:16Z Lili Arsova 86688 5623329 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chenopodium opulifolium sl90.jpg}} '''''Калинолисна дива лобода''''' (лат:Chenopodium opulifolium), е вид на едногодишна билка од семејството [[Amaranthaceae]] (свински плевел). Тие имаат самоодржлива форма на растење. Поврзани се со слатководно живеалиште и имаат едноставни, широки лисја. Поедини растенија од видот можат да пораснат до 67см високи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/586725|title=Chenopodium opulifolium Schrader - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref> <ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60447126-2|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=April 17, 2025}}</ref> <ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/TXHJ|title=Chenopodium opulifolium Schrad. ex W.D.J.Koch & Ziz|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Catalogue of Life|publisher=Species 2000|accessdate=April 17, 2025}}</ref> Едногодишно тревно растение со голо, исправено, разгрането, тапоаголно стебло, високо 25-60 см. Листовите се заоблено-ромбни, тапи на врвот, широко клинести и цели во основата, а неправилно засечени и назабени во остатокот. Петеолот е малку или до половина пократок од ливчето, кое е долго 1- 4 см и речиси исто толку широк. Горните листови се потесни, овално-ланцетни и белузлави, претежно на долната страна. Цветните гроздови се во ретки, кратки гроздови, собрани во метлички. Лобусите на [[Околуцветник|околуцветникот]] се белузлави, овални, тапи, вдлабнати и тапо заоблени на задната страна, покривајќи ги плодовите по цветањето. Семето е црно, сјајно, многу фино точкасто, со тап раб околу обемот, со дијаметар од околу 1 мм. == Галерија == <gallery> Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl56.jpg|алт=Growing wild in Austria.| Расте диво во Австрија. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl40.jpg|алт=Close up.| Одблизу. Податотека:Chenopodium_opulifolium_sl16.jpg|алт=Inflorescence.| Инфлоресценција. </gallery> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] {{Таксонска лента}} oj8g5ia9gvq12nc98g1qhc3k995h48p 0 1402080 5623107 2026-09-02T18:59:15Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Долька спелого грейпфрута крупным планом.jpg|thumb|Блиска снимка на кришка црвен грејпфрут што ја прикажува зрнестата текстура, сочните меурчиња и дебелината на белиот слој на лушпата.]]'''Грејпфрут''' ({{langx|la|Cītrus paradīsi}})<ref>{{Cite book |author=Wulf, E. V. |a... 5623107 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Долька спелого грейпфрута крупным планом.jpg|thumb|Блиска снимка на кришка црвен грејпфрут што ја прикажува зрнестата текстура, сочните меурчиња и дебелината на белиот слој на лушпата.]]'''Грејпфрут''' ({{langx|la|Cītrus paradīsi}})<ref>{{Cite book |author=Wulf, E. V. |author2=Maleeva, O. F. |title=World Resources of Useful Plants |trans-title=Мировые ресурсы полезных растений |chapter=Citrus paradisi Macfad. - Грейпфрут, Гроздевидный пампельмус |chapter-url=http://www.cnshb.ru/AKDiL/0016/base/k5150022.shtm}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20060912232510/http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/73216/Tel7Mab167.pdf |title=Internet Archive: Scheduled Maintenance |archive-url=https://web.archive.org/web/20060912232510/http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/73216/Tel7Mab167.pdf |archive-date=2006-09-12}}</ref> — суптропско зимзелено дрво, важна овошна култура; [[Биолошки вид|вид]] од родот [[цитрус]] од семејството [[седефчиња]]; истото име го носат и плодовите од ова растение, кои достигнуваат [[пречник]] од 10 до 15 см.<ref>{{Cite web |url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/grapefruit.html |title=Grapefruit |author=Morton, J. |year=1987 |work=Fruits of Warm Climates |pages=152–158 |access-date=2012-02-09 |archive-date=2000-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001006072046/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/grapefruit.html |url-status=live }}</ref> == Историски податоци == Прв му раскажал на светот за грејпфрутот велшкиот ботаничар и свештеник Грифитс Хјуџес во 1750 г. Тој го нарекол овошјето „забранет плод“. Подоцна, грејпфрутот почнале да го нарекуваат „мал шедок“ поради неговата сличност со [[Помело|помелото]], кое тогаш го нарекувале шедок (според презимето на англискиот капетан Шедок, кој го донел во XVII век на островот [[Барбадос]]), а во 1814 г. на [[Јамајка|Јамајка]] трговците го преименувале плодот во грејпфрут. Претставува случаен хибрид помеѓу помелото и портокалот.<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110118101600.htm|title=Genetic origin of cultivated citrus determined: Researchers find evidence of origins of orange, lime, lemon, grapefruit, other citrus species|publisher=ScienceDaily|lang=en|access-date=2019-07-16|archive-date=2017-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921192729/https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110118101600.htm|url-status=live}}</ref> По 1880 г. започнал брз раст на индустриското производство на оваа култура во [[САД]], а потоа и во земјите од [[Западни Инди|Карипскиот Басен]], [[Бразил]], [[Израел]] и [[ЈАР]]. Во XX век грејпфрутот го зазел водечкото место на светскиот пазар на овошје. Според надворешниот изглед, плодовите на грејпфрутот се слични на плодовите на [[портокал|портокалот]], но нивната внатрешност е покисела и со горчлив вкус. И покрај тоа, во енциклопедиите тие се класифицираат како диететски плодови. Подоцна, врз основа на грејпфрутот, одгледувачите создале [[танџело]] (хибрид ''Citrus paradisi'' x ''Citrus reticulata'', 1905) и минеола (вид танџело, производ од [[мандарина]] од сортите ''Dancy'' и грејпфрут од сортата ''Duncan'', 1931). Просечниот рок за кој плодовите созреваат изнесува приближно 9 до 12 месеци. На 2 февруари во земјите каде што се одгледува грејпфрут започнува „Празник на берба на грејпфрут“, кој трае неколку дена. Во Бразил овој празник е национален. == Етимологија == Името е создадено од англиските зборови {{langx|en|grape}} (грозје) и ''fruit'' (овошје/плод), бидејќи плодовите на грејпфрутот често се собираат во гроздови, потсетувајќи на гроздовите од [[Винова лоза|грозје]]. Растението било сметано за помело сѐ до 1830-тите, кога му било доделено латинското име ''Citrus paradisi''. == Ботанички опис == [[Податотека:Citrus-x-paradisi-20080322.JPG|thumb|left|Цветови од грејпфрут]] [[Зимзелени растенија|Зимзелено]] дрво, обично со висина од околу 5 до 6 м, но забележани се и случаи кога дрвото достигнувало 13 до 15 м. Листовите се темнозелени, долги (до 15 см) и тенки. Цветовите се бели, со четири до пет ливчиња и со пречник од околу 5 см. [[Плод|Плодот]] е со пречник од околу 10 до 15 см, со кисело-слатка горчлива внатрешност (месестиот дел) поделена на кришки. Бојата на внатрешноста разнообразува во зависност од сортата — од светложолта до црвено-рубин. Лушпата на плодовите е жолта, а кај сортите со црвена внатрешност може да добие црвеникава нијанса. Плодовите содржат [[Гликозиди|гликозид]] [[Нарингенин|наринген]], кој им дава горчлив вкус.<ref>{{Cite encyclopedia |encyclopedia=Great Soviet Encyclopedia (1969–1978) |title=Грейпфрут |url=https://bse.slovaronline.com/7123-GREYPFRUT}}</ref> <gallery> Seedling royal grapefruit.jpg|{{comment|Вистинските листови|не се семилосни листови}} на грејпфрутот имаат широки крилести рабови на [[Лисна дршка|дршката]] Blatt Citrus paradisi.jpg|Млад изданок Starr-150326-0701-Citrus x paradisi-flower buds-Citrus Grove Town Sand Island-Midway Atoll (25266723815).jpg|Гроздови од пупки на грејпфрут Grappefruits on Epau Village - panoramio.jpg|Гроздови од плодови што созреваат Grapefruit.ebola.jpeg|Гранка со плодови </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Грейпфрут&#x20;//&#x20;Большая советская энциклопедия&#x20;: [в 30 т.]&#x20;/ гл. ред. А. М. Прохоров.&#x20;— 3-е изд.&#x20;— <abbr>М.</abbr>&#x20;: Советская энциклопедия, 1969—1978. (руски) [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Цитруси]] [[Категорија:Тропско земјоделство]] [[Категорија:Овошни дрва]] gv0dfjgrhw88e159grhwgauluxuwn90 5623109 5623107 2026-09-02T19:01:44Z Andrew012p 85224 5623109 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Долька спелого грейпфрута крупным планом.jpg|thumb|Блиска снимка на кришка црвен грејпфрут што ја прикажува зрнестата текстура, сочните меурчиња и дебелината на белиот слој на лушпата.]]'''Грејпфрут''' ({{langx|la|Cītrus paradīsi}})<ref>{{Cite book |author=Wulf, E. V. |author2=Maleeva, O. F. |title=World Resources of Useful Plants |trans-title=Мировые ресурсы полезных растений |chapter=Citrus paradisi Macfad. - Грейпфрут, Гроздевидный пампельмус |chapter-url=http://www.cnshb.ru/AKDiL/0016/base/k5150022.shtm}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20060912232510/http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/73216/Tel7Mab167.pdf |title=Internet Archive: Scheduled Maintenance |archive-url=https://web.archive.org/web/20060912232510/http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/73216/Tel7Mab167.pdf |archive-date=2006-09-12}}</ref> — [[Суптропски појас|суптропско]] [[Зимзелено растение|зимзелено дрво]], важна овошна култура; [[Биолошки вид|вид]] од родот [[цитрус]] од семејството [[седефчиња]]; истото име го носат и плодовите од ова растение, кои достигнуваат [[пречник]] од 10 до 15 см.<ref>{{Cite web |url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/grapefruit.html |title=Grapefruit |author=Morton, J. |year=1987 |work=Fruits of Warm Climates |pages=152–158 |access-date=2012-02-09 |archive-date=2000-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001006072046/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/grapefruit.html |url-status=live }}</ref> == Историски податоци == Прв му раскажал на светот за грејпфрутот велшкиот ботаничар и свештеник Грифитс Хјуџес во 1750 г. Тој го нарекол овошјето „забранет плод“. Подоцна, грејпфрутот почнале да го нарекуваат „мал шедок“ поради неговата сличност со [[Помело|помелото]], кое тогаш го нарекувале шедок (според презимето на англискиот капетан Шедок, кој го донел во XVII век на островот [[Барбадос]]), а во 1814 г. на [[Јамајка|Јамајка]] трговците го преименувале плодот во грејпфрут. Претставува случаен хибрид помеѓу помелото и портокалот.<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110118101600.htm|title=Genetic origin of cultivated citrus determined: Researchers find evidence of origins of orange, lime, lemon, grapefruit, other citrus species|publisher=ScienceDaily|lang=en|access-date=2019-07-16|archive-date=2017-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921192729/https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110118101600.htm|url-status=live}}</ref> По 1880 г. започнал брз раст на индустриското производство на оваа култура во [[САД]], а потоа и во земјите од [[Западни Инди|Карипскиот Басен]], [[Бразил]], [[Израел]] и [[ЈАР]]. Во XX век грејпфрутот го зазел водечкото место на светскиот пазар на овошје. Според надворешниот изглед, плодовите на грејпфрутот се слични на плодовите на [[портокал|портокалот]], но нивната внатрешност е покисела и со горчлив вкус. И покрај тоа, во енциклопедиите тие се класифицираат како диететски плодови. Подоцна, врз основа на грејпфрутот, одгледувачите создале [[танџело]] (хибрид ''Citrus paradisi'' x ''Citrus reticulata'', 1905) и минеола (вид танџело, производ од [[мандарина]] од сортите ''Dancy'' и грејпфрут од сортата ''Duncan'', 1931). Просечниот рок за кој плодовите созреваат изнесува приближно 9 до 12 месеци. На 2 февруари во земјите каде што се одгледува грејпфрут започнува „Празник на берба на грејпфрут“, кој трае неколку дена. Во Бразил овој празник е национален. == Етимологија == Името е создадено од англиските зборови {{langx|en|grape}} (грозје) и ''fruit'' (овошје/плод), бидејќи плодовите на грејпфрутот често се собираат во гроздови, потсетувајќи на гроздовите од [[Винова лоза|грозје]]. Растението било сметано за помело сѐ до 1830-тите, кога му било доделено латинското име ''Citrus paradisi''. == Ботанички опис == [[Податотека:Citrus-x-paradisi-20080322.JPG|thumb|left|Цветови од грејпфрут]] [[Зимзелени растенија|Зимзелено]] дрво, обично со висина од околу 5 до 6 м, но забележани се и случаи кога дрвото достигнувало 13 до 15 м. Листовите се темнозелени, долги (до 15 см) и тенки. Цветовите се бели, со четири до пет ливчиња и со пречник од околу 5 см. [[Плод|Плодот]] е со пречник од околу 10 до 15 см, со кисело-слатка горчлива внатрешност (месестиот дел) поделена на кришки. Бојата на внатрешноста разнообразува во зависност од сортата — од светложолта до црвено-рубин. Лушпата на плодовите е жолта, а кај сортите со црвена внатрешност може да добие црвеникава нијанса. Плодовите содржат [[Гликозиди|гликозид]] [[Нарингенин|наринген]], кој им дава горчлив вкус.<ref>{{Cite encyclopedia |encyclopedia=Great Soviet Encyclopedia (1969–1978) |title=Грейпфрут |url=https://bse.slovaronline.com/7123-GREYPFRUT}}</ref> <gallery> Seedling royal grapefruit.jpg|{{comment|Вистинските листови|не се семилосни листови}} на грејпфрутот имаат широки крилести рабови на [[Лисна дршка|дршката]] Blatt Citrus paradisi.jpg|Млад изданок Starr-150326-0701-Citrus x paradisi-flower buds-Citrus Grove Town Sand Island-Midway Atoll (25266723815).jpg|Гроздови од пупки на грејпфрут Grappefruits on Epau Village - panoramio.jpg|Гроздови од плодови што созреваат Grapefruit.ebola.jpeg|Гранка со плодови </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Грейпфрут&#x20;//&#x20;Большая советская энциклопедия&#x20;: [в 30 т.]&#x20;/ гл. ред. А. М. Прохоров.&#x20;— 3-е изд.&#x20;— <abbr>М.</abbr>&#x20;: Советская энциклопедия, 1969—1978. (руски) [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Цитруси]] [[Категорија:Тропско земјоделство]] [[Категорија:Овошни дрва]] kzqlqtplntpkndges7bayvwts3gjcrm 1 1402081 5623108 2026-09-02T18:59:32Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623108 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402082 5623113 2026-09-02T19:08:27Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369230293|Chenopodium album]]“ 5623113 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Melganzenvoet bloeiwijze Chenopodium album.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Chenopodium|species=album|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|range_map=Chenopodium album GBIFDistMap1.png|range_map_caption=Distribution, from [[GBIF]]<ref name="gbif">''Chenopodium album'' L. GBIF.org (25 November 2018) GBIF Occurrence Download {{doi|10.15468/dl.ie2d48}}</ref>|synonyms=*''Atriplex alba'' {{small|(L.) Crantz (1766)}} *''Botrys albus'' {{small|(L.) Nieuwl. (1914)}} *''Chenopodium album'' var. ''commune'' {{small|Moq. (1849), not validly publ.}} *''Chenopodium viride'' var. ''album'' {{small|(L.) Hartm. (1820)}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{Cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:55993-2 |title=Chenopodium album L. |work=[[Plants of the World Online]] |access-date=7 April 2024}}</ref>}} '''''Бела дива лобода''''' (лат:Chenopodium album''''')''''' е брзорастечко [[едногодишно растение]] од семејството [[Скриеносеменици|скриеносеменици,]] [[Amaranthaceae]]. Иако се одгледува во некои региони, растението на други места се смета за [[плевел]]. Вообичаени имиња вклучуваат , '''гускино стапало''', '''див спанаќ''', иако неколку се користат и за други видови од родот ''[[Дива лобода]]'', поради што често се разликува како '''бело гускино стапало.'''<ref name="bsbi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bsbi.org.uk/BSBI2007.xls|title=Database of names (xls file)|work=BSBI|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090707234654/http%3A//www.bsbi.org.uk/BSBI2007.xls|archive-date=2009-07-07}}</ref> <ref name="pier">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hear.org/pier/species/chenopodium_album.htm|title=Chenopodium album: info from PIER (PIER species info)|work=www.hear.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> <ref name="fna">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200006809|title=Chenopodium album in Flora of North America @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> == Опис == [[Податотека:Chenopodium_albium_(wild_spinach),_wild_field,_Warsaw,_Poland.jpg|мини| Дива лобода]] На почетокот има тенденција да расте исправено, достигнувајќи висина од 10-150 см, ретко до 3 м, потоа обично легнува по цветањето (поради тежината на лисјата и семето) освен ако не е потпрено од други растенија. [[Лист|Листовите]] се наизменични и имаат различен изглед. Првите листови, во близина на основата на растението, се забести и приближно во облик на дијамант, 3–7см долги и 3–6см широк. Листовите на горниот дел од цветните стебла се цели и ланцетно-ромбоидни, 1–5см долги и 0,4–2см широки, тие се обложени со восок, немоќни и брашести по изглед, со белузлава обвивка на долната страна. Малите [[Цвет|цветови]] се радијално симетрични и растат во мали групи на густо разгрането [[соцветие]] долги од 10–40см.<ref name="pier" /><ref name="fna" /><ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006809|title=Chenopodium album in Flora of China @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> Понатаму, цветовите се бисексуални и женски, со пет тепали кои се брадести на надворешната површина и кратко се спојуваат во основата.<ref name="vicflora" /> Има пет прашници.<ref name="vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/c9356d6f-6324-4aa2-996b-2bc9108d49ca|title=VicFlora (Flora of Victoria) ''Chenopodium album''|publisher=Royal Botanic Gardens Foundation, Victoria|accessdate=26 November 2018}}</ref> === Слични видови === Отровната црна ноќница изгледа слично на овој вид кога е млада, но листовите на ''C.album'' имаат бела, брашнеста текстура, а неговите аксиларни линии имаат црвена линија.<ref>{{Наведена книга|title=Foraging Washington: Finding, Identifying, and Preparing Edible Wild Foods|last=Nyerges|first=Christopher|publisher=Falcon Guides|year=2017|isbn=978-1-4930-2534-3|location=Guilford, CT|oclc=965922681}}</ref> == Таксономија == ''Chenopodium album'' има сложена [[таксономија]] и е поделен на бројни микровидови, подвидови и вариетети, но тешко е да се направи разлика меѓу нив. Следните сорти се прифатени од ''[[Plants of the World Online]]'': * ''Chenopodium album'' var. ''албум'' – умерена Евроазија и Индискиот потконтинент, Северна Африка и Етиопија * ''Chenopodium album'' var. ''missouriense'' {{Мали|([[Paul Aellen|Aellen]]) Bassett & Crompton}} (синоним ''Chenopodium missouriense'' {{Мали|Aellen}} ) – источни и централни Соединети Американски Држави * ''Chenopodium album'' var. ''reticulatum'' {{Мали|(Aellen) Uotila}} (синоним ''Chenopodium reticulatum'' {{Мали|Aellen}} ) – Франција и Велика Британија == Распространетост и живеалиште == Неговиот автохтон опсег е нејасен поради обемното одгледување, но вклучува поголем дел од [[Европа]],<ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Chenopodium&SPECIES_XREF=album&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=Flora Europaea Search Results|work=websites.rbge.org.uk|accessdate=2024-05-31}}</ref> од каде што [[Карл Линеј|Карл Линеj]] го опишал видот во 1753 година.<ref name="l">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanicus.org/page/358238|title=Botanicus.org: Caroli Linnaei ... Species plantarum|work=www.botanicus.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> Растенијата што потекнуваат од источна Азија се вклучени под ''C. album'', но честопати се разликуваат од европските примероци.<ref name="foc" /> Според ''[[Plants of the World Online|„Plants of the World Online“]]'', природната распространетост на видот ги вклучува умерена Евроазија од западна Европа до Кина и рускиот Далечен Исток, индискиот потконтинент, Северна Африка, Етиопија и источните и централните делови на Соединетите Американски Држави. Широко е натурализиран на други места, како што се [[Африка]],<ref name="afpd">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cjbg.ch/|title=Conservatoire et Jardin botaniques de Genève|date=2024-03-20|work=www.cjbg.ch|language=fr|accessdate=2024-05-31}}</ref> [[Австралазија]],<ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/63374|title=''Chenopodium album''|work=Australian Plant Name Index|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, Australian Government|accessdate=15 March 2023}}</ref> Северна Америка,<ref name="fna" /> и [[Океанија]],<ref name="pier" /> и сега се јавува речиси насекаде (освен [[Антарктик]]) во почви богати со [[азот]], особено на пустелија.  == Одгледување == === Региони === Видот се одгледува како житна или градинарска култура (како на пример наместо спанаќ), како и како храна за животни во Азија<ref>{{Наведена книга|title=Handbook on Herbs Cultivation and Processing|last=National Institute of Industrial Research|date=2004|publisher=Asia Pacific Business Press|isbn=81-7833-074-1|publication-place=[[Delhi]], India|page=146|oclc=60522522}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Bathua.html|title=Chenopodium album - Bathua|publisher=Flowersofindia.net|accessdate=15 August 2013}}</ref> и Африка, додека во Европа и Северна Америка, најчесто се смета за [[плевел]] на места како што се полињата со компири, додека во [[Австралија]] е натурализиран во сите држави и се смета за [[Инвазивен вид|еколошки плевел]] во [[Нов Јужен Велс]], [[Викторија (Австралија)|Викторија]], [[Западна Австралија]] и [[Северна Територија|Северната Територија]].<ref name="lucid">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/chenopodium_album.htm|title=''Chenopodium album'' Weeds of Australia|publisher=Biosecurity Queensland Edition, Queensland Government|accessdate=26 November 2018}}</ref> Додека варијацијата. ''album'' се смета за инвазивен во некои региони на САД, var. ''missouriense'' is native.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://invasions.si.edu/nemesis/chesreport/species_summary/Chenopodium%20album|title=Chenopodium album|work=Chesapeake Bay Introduced Species Database|accessdate=2024-01-21}}</ref> === Потенцијално влијание врз конвенционалните култури === Тоа е еден од посилните и поконкурентни плевели, исклучително способен за колонизирање на нови области.<ref>{{Наведена книга|title=The World's Worst Weeds: distribution and biology|last=Holm|first=LeRoy G.|last2=Plucknett|first2=Donald L.|last3=Pancho|first3=Juan V.|last4=Herberger|first4=James P.|date=1977|publisher=University Press of Hawaii|isbn=0-8248-0295-0|location=Honolulu|page=84}}</ref> Може да произведе до 50 милиони семиња на хектар, неговите семиња остануваат одржливи 30 до 40 години во почвата и покажуваат висока фенотипска пластичност, модифицирајќи ја својата форма на раст за условите во кои се наоѓа.<ref>{{Наведена книга|title=The World's Worst Weeds: distribution and biology|last=Holm|first=LeRoy G.|last2=Plucknett|first2=Donald L.|last3=Pancho|first3=Juan V.|last4=Herberger|first4=James P.|date=1977|publisher=University Press of Hawaii|isbn=0-8248-0295-0|location=Honolulu|page=86}}</ref> Може да се контролира со темна обработка на почвата, ротационо окопување или пламен кога растенијата се мали. Ротацијата на културите на мали зрна ќе ја потисне наездата. Лесно се контролира со голем број хербициди пред појава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://edis.ifas.ufl.edu/fw011|title=University of Florida IAS extension|publisher=Edis.ifas.ufl.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014175242/http://edis.ifas.ufl.edu/fw011|archive-date=14 October 2013|accessdate=15 August 2013}}</ref> Неговиот [[полен]] може да придонесе за [[Алергија|алергии]] слични [[Алергиски ринитис|на поленска треска]].<ref name="mbr">{{Наведено списание|last=Amini, A.|last2=Sankian, M.|last3=Assarehzedegan, M.A.|last4=Vahedi, F.|last5=Varasteh, A.|date=April 2011|title=''Chenopodium album'' pollen profilin (Che a 2): homology modeling and evaluation of cross-reactivity with allergenic profilins based on predicted potential IgE epitopes and IgE reactivity analysis|journal=Molecular Biology Reports|volume=38|issue=4|pages=2578–87|doi=10.1007/s11033-010-0398-2|pmid=21086179}}</ref> === Контрола на штетници === ''Chenopodium album'' е ранлив на лисните рудари, се ларви од инсекти кои живеат во ткивото на листот, што го прави корисна култура-стапица како придружно растение . Растејќи во близина на други растенија, привлекува копачи на лисја кои инаку можеби би ја нападнале културата што треба да се заштити. Тоа е растение домаќин на листот од цвекло, инсект кој го пренесува вирусот на кадравиот врв на културите [[Цвекло|од цвекло.]] == Употреба == {{Хранлива вредност | name = Lambsquarters, raw | kJ = 180 | protein = 4.2 g | fat = 0.8 g | carbs = 7.3 g | note = [https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169244/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Исхрана === Суровите четвртинки од јагнешко месо содржат 84% вода, 7% јаглехидрати, 4% протеини и 1% масти. Во референтна количина од 100 грама, четвртинките од јагнешко месо обезбедуваат 43 килокалории и се богат извор (20% или повеќе од дневната вредност, ДВ) на витамин Ц (96% ДВ), витамин А (73% ДВ), рибофлавин (37% ДВ), витамин Б6 (21% ДВ), манган (37% ДВ) и калциум (31% ДВ), со неколку други диететски минерали во помали количини. === Кулинарска употреба === [[Податотека:Rice_and_chenopodium_album_leaf_curry_with_potatoes_and_onions40.JPG|мини| [[Ориз]] и ''C.album'' со кари кромид и компири]] Младите изданоци може да се јадат сурови или варени.<ref name="Benoliel-2011">{{Наведена книга|title=Northwest Foraging: The Classic Guide to Edible Plants of the Pacific Northwest|last=Benoliel|first=Doug|publisher=Skipstone|year=2011|isbn=978-1-59485-366-1|edition=Rev. and updated|location=Seattle, WA|pages=111|oclc=668195076}}</ref> Листовите по можност се варат.<ref>{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=53}}</ref> Цветните пупки и цветовите може да се јадат и варени.<ref name="Benoliel-2011" /> Секое растение произведува десетици илјади црни [[Семе|семиња]]. Киноата, тесно сроден вид, се одгледува специјално за нејзините семиња.<ref name="protabase">{{Наведена мрежна страница|url=http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Chenopodium+album&RF=Webdisplay|title=Chenopodium album|work=PROTAbase|archive-url=https://web.archive.org/web/20070804060332/http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Chenopodium+album&RF=Webdisplay|archive-date=August 4, 2007}}</ref> Народот Зуни ги готват зелените зеленчуци од младите растенија. [[Археологија|Археолозите,]] анализирајќи ги карбонизираните растителни остатоци пронајдени во складишта и печки на локалитети [[Железно време|од железното доба]], [[Викинзи|викиншкото]] доба и римското време во Европа, пронашле негови семиња измешани со конвенционални зрна, па дури и во стомаците на тела од [[Данска|данско]] мочуриште.<ref>{{Наведена книга|title=An introduction to Archaeology|last=Miles, David|publisher=Ward Lock|year=1978|isbn=978-0-7063-5725-7|location=Great Britain|page=99}}</ref> Во Индија, растението се нарекува ''батуа'' и се среќава изобилно во зимската сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tarladalal.com/glossary-Bathua-(Cheel-Bhaji)-1815i|title=Bathua (cheel Bhaji) Glossary &#124; Recipes with Bathua (cheel Bhaji)|publisher=Tarladalal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161131/https://www.tarladalal.com/glossary-Bathua-(Cheel-Bhaji)-1815i|archive-date=2020-10-26|accessdate=2013-08-15}}</ref> Листовите и младите изданоци на ова растение се користат во јадења како што се супи, кари и парата - полнети лебови, вообичаени во Северна Индија. Семето или зрната се користат во ''фамбра'', јадења од типот на каша во [[Химачал Прадеш]], и во благо алкохолни ферментирани пијалоци како што се ''сура'' и ''ганти''. Во државата [[Харајана|Харијана]], ''„bathue ka raita“,'' односно ''raita'' (придружба на јогурт) направена со батуа, најчесто се јаде во зима. Во [[Непал]], познат е како ''бете'' или ''бету''. Се користи за подготовка на јадење познато како саг. Листовите се пржат со зачини, чили и сецкан лук. Ферментирано јадење познато како ''масаура'' се прави и со потопување на листовите во тесто од леќа со зачини, а потоа сушење на сонце неколку дена. Ферментираната ''масаура'' може да се направи во кари и да се сервира со ориз. === Храна за животни === Како што сугерираат некои од вообичаените имиња, се користи и како храна (и лисја и семиња) за [[Кокошка|кокошки]] и друга [[живина]].  === Градежништво === Сокот од ова растение е моќна состојка за мешавина од малтер за ѕидови, според „Самарангана Сутрадхара“, што е санскритски трактат што се занимава со Шилпашастра (хиндуистичка наука за уметност и градежништво).<ref>{{Наведена книга|title=The Theory of Citrasutras in Indian Painting|last=Nardi|first=Isabella|publisher=Routledge|year=2007|isbn=978-1134165230|pages=121}}</ref> === Ајурведа === Во традиционалната [[Ајурведа|ајурведска]] медицина, се смета дека батуата е корисна за лекување на разни болести,<ref name="name1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pqms9BE7a_oC&dq=bathua+in+ayurveda&pg=PA113|title=CRC Handbook of Ayurvedic Medicinal Plants|last=Kapoor|first=L. D.|date=1989-12-21|publisher=CRC Press|isbn=978-0-8493-0559-7|pages=113|language=en}}</ref> иако нема клинички докази дека таквата употреба е безбедна или ефикасна.  == Галерија == <gallery> Податотека:Melganzenvoet_bloemen_Chenopodium_album.jpg|алт=Close-up of flower and flower bud| Крупен план на цвет и цветна пупка </gallery> == Наводи == == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато}} * {{Викивидови-ред}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Јадливи оревести плодови и семки]] [[Категорија:Флора на Етиопија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] kysau5vh4fl5vf65jvypknv5lqzsvdx 5623327 5623113 2026-09-03T11:53:41Z Lili Arsova 86688 5623327 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Melganzenvoet bloeiwijze Chenopodium album.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Chenopodium|species=album|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|range_map=Chenopodium album GBIFDistMap1.png|range_map_caption=Distribution, from [[GBIF]]<ref name="gbif">''Chenopodium album'' L. GBIF.org (25 November 2018) GBIF Occurrence Download {{doi|10.15468/dl.ie2d48}}</ref>|synonyms=*''Atriplex alba'' {{small|(L.) Crantz (1766)}} *''Botrys albus'' {{small|(L.) Nieuwl. (1914)}} *''Chenopodium album'' var. ''commune'' {{small|Moq. (1849), not validly publ.}} *''Chenopodium viride'' var. ''album'' {{small|(L.) Hartm. (1820)}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{Cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:55993-2 |title=Chenopodium album L. |work=[[Plants of the World Online]] |access-date=7 April 2024}}</ref>}} '''''Бела дива лобода''''' (лат:Chenopodium album''''')''''' е брзорастечко [[едногодишно растение]] од семејството [[Скриеносеменици|скриеносеменици,]] [[Amaranthaceae]]. Иако се одгледува во некои региони, растението на други места се смета за [[плевел]]. Вообичаени имиња вклучуваат , '''гускино стапало''', '''див спанаќ''', иако неколку се користат и за други видови од родот ''[[Дива лобода]]'', поради што често се разликува како '''бело гускино стапало.'''<ref name="bsbi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bsbi.org.uk/BSBI2007.xls|title=Database of names (xls file)|work=BSBI|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090707234654/http%3A//www.bsbi.org.uk/BSBI2007.xls|archive-date=2009-07-07}}</ref> <ref name="pier">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hear.org/pier/species/chenopodium_album.htm|title=Chenopodium album: info from PIER (PIER species info)|work=www.hear.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> <ref name="fna">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200006809|title=Chenopodium album in Flora of North America @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> == Опис == [[Податотека:Chenopodium_albium_(wild_spinach),_wild_field,_Warsaw,_Poland.jpg|мини| Дива лобода]] На почетокот има тенденција да расте исправено, достигнувајќи висина од 10-150 см, ретко до 3 м, потоа обично легнува по цветањето (поради тежината на лисјата и семето) освен ако не е потпрено од други растенија. [[Лист|Листовите]] се наизменични и имаат различен изглед. Првите листови, во близина на основата на растението, се забести и приближно во облик на дијамант, 3–7см долги и 3–6см широк. Листовите на горниот дел од цветните стебла се цели и ланцетно-ромбоидни, 1–5см долги и 0,4–2см широки, тие се обложени со восок, немоќни и брашести по изглед, со белузлава обвивка на долната страна. Малите [[Цвет|цветови]] се радијално симетрични и растат во мали групи на густо разгрането [[соцветие]] долги од 10–40см.<ref name="pier" /><ref name="fna" /><ref name="foc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006809|title=Chenopodium album in Flora of China @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> Понатаму, цветовите се бисексуални и женски,кои се брадести на надворешната површина и кратко се спојуваат во основата.<ref name="vicflora" /> Има пет прашници.<ref name="vicflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/c9356d6f-6324-4aa2-996b-2bc9108d49ca|title=VicFlora (Flora of Victoria) ''Chenopodium album''|publisher=Royal Botanic Gardens Foundation, Victoria|accessdate=26 November 2018}}</ref> === Слични видови === Отровната црна ноќница изгледа слично на овој вид кога е млада, но листовите на ''C.album'' имаат бела, брашнеста текстура, а неговите линии имаат црвена линија.<ref>{{Наведена книга|title=Foraging Washington: Finding, Identifying, and Preparing Edible Wild Foods|last=Nyerges|first=Christopher|publisher=Falcon Guides|year=2017|isbn=978-1-4930-2534-3|location=Guilford, CT|oclc=965922681}}</ref> == Таксономија == ''Chenopodium album'' има сложена [[таксономија]] и е поделен на бројни микровидови, подвидови и вариетети, но тешко е да се направи разлика меѓу нив. Следните сорти се прифатени од ''[[Plants of the World Online]]'': * ''Chenopodium album'' var. ''албум'' – умерена Евроазија и Индискиот потконтинент, Северна Африка и Етиопија * ''Chenopodium album'' var. ''missouriense'' {{Мали|([[Paul Aellen|Aellen]]) Bassett & Crompton}} (синоним ''Chenopodium missouriense'' {{Мали|Aellen}} ) – источни и централни Соединети Американски Држави * ''Chenopodium album'' var. ''reticulatum'' {{Мали|(Aellen) Uotila}} (синоним ''Chenopodium reticulatum'' {{Мали|Aellen}} ) – Франција и Велика Британија == Распространетост и живеалиште == Неговиот автохтон опсег е нејасен поради обемното одгледување, но вклучува поголем дел од [[Европа]],<ref name="fe">{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Chenopodium&SPECIES_XREF=album&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=Flora Europaea Search Results|work=websites.rbge.org.uk|accessdate=2024-05-31}}</ref> од каде што [[Карл Линеј|Карл Линеj]] го опишал видот во 1753 година.<ref name="l">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanicus.org/page/358238|title=Botanicus.org: Caroli Linnaei ... Species plantarum|work=www.botanicus.org|accessdate=2024-05-31}}</ref> Растенијата што потекнуваат од источна Азија се вклучени под ''C. album'', но честопати се разликуваат од европските примероци.<ref name="foc" /> Според ''[[Plants of the World Online|„Plants of the World Online“]]'', природната распространетост на видот ги вклучува умерена Евроазија од западна Европа до Кина и рускиот Далечен Исток, индискиот потконтинент, Северна Африка, Етиопија и источните и централните делови на Соединетите Американски Држави. Широко е натурализиран на други места, како што се [[Африка]],<ref name="afpd">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cjbg.ch/|title=Conservatoire et Jardin botaniques de Genève|date=2024-03-20|work=www.cjbg.ch|language=fr|accessdate=2024-05-31}}</ref> [[Австралазија]],<ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/63374|title=''Chenopodium album''|work=Australian Plant Name Index|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, Australian Government|accessdate=15 March 2023}}</ref> Северна Америка,<ref name="fna" /> и [[Океанија]],<ref name="pier" /> и сега се јавува речиси насекаде (освен [[Антарктик]]) во почви богати со [[азот]], особено на пустелија.  == Одгледување == === Региони === Видот се одгледува како житна или градинарска култура (како на пример наместо спанаќ), како и како храна за животни во Азија<ref>{{Наведена книга|title=Handbook on Herbs Cultivation and Processing|last=National Institute of Industrial Research|date=2004|publisher=Asia Pacific Business Press|isbn=81-7833-074-1|publication-place=[[Delhi]], India|page=146|oclc=60522522}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Bathua.html|title=Chenopodium album - Bathua|publisher=Flowersofindia.net|accessdate=15 August 2013}}</ref> и Африка, додека во Европа и Северна Америка, најчесто се смета за [[плевел]] на места како што се полињата со компири, додека во [[Австралија]] е натурализиран во сите држави и се смета за [[Инвазивен вид|еколошки плевел]] во [[Нов Јужен Велс]], [[Викторија (Австралија)|Викторија]], [[Западна Австралија]] и [[Северна Територија|Северната Територија]].<ref name="lucid">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/chenopodium_album.htm|title=''Chenopodium album'' Weeds of Australia|publisher=Biosecurity Queensland Edition, Queensland Government|accessdate=26 November 2018}}</ref> Додека варијацијата. ''album'' се смета за инвазивен во некои региони на САД, var. ''missouriense'' is native.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://invasions.si.edu/nemesis/chesreport/species_summary/Chenopodium%20album|title=Chenopodium album|work=Chesapeake Bay Introduced Species Database|accessdate=2024-01-21}}</ref> === Потенцијално влијание врз конвенционалните култури === Тоа е еден од посилните и поконкурентни плевели, исклучително способен за колонизирање на нови области.<ref>{{Наведена книга|title=The World's Worst Weeds: distribution and biology|last=Holm|first=LeRoy G.|last2=Plucknett|first2=Donald L.|last3=Pancho|first3=Juan V.|last4=Herberger|first4=James P.|date=1977|publisher=University Press of Hawaii|isbn=0-8248-0295-0|location=Honolulu|page=84}}</ref> Може да произведе до 50 милиони семиња на хектар, неговите семиња остануваат одржливи 30 до 40 години во почвата и покажуваат висока фенотипска пластичност, модифицирајќи ја својата форма на раст за условите во кои се наоѓа.<ref>{{Наведена книга|title=The World's Worst Weeds: distribution and biology|last=Holm|first=LeRoy G.|last2=Plucknett|first2=Donald L.|last3=Pancho|first3=Juan V.|last4=Herberger|first4=James P.|date=1977|publisher=University Press of Hawaii|isbn=0-8248-0295-0|location=Honolulu|page=86}}</ref> Може да се контролира со темна обработка на почвата, ротационо окопување или пламен кога растенијата се мали. Ротацијата на културите на мали зрна ќе ја потисне наездата. Лесно се контролира со голем број хербициди пред појава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://edis.ifas.ufl.edu/fw011|title=University of Florida IAS extension|publisher=Edis.ifas.ufl.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014175242/http://edis.ifas.ufl.edu/fw011|archive-date=14 October 2013|accessdate=15 August 2013}}</ref> Неговиот [[полен]] може да придонесе за [[Алергија|алергии]] слични [[Алергиски ринитис|на поленска треска]].<ref name="mbr">{{Наведено списание|last=Amini, A.|last2=Sankian, M.|last3=Assarehzedegan, M.A.|last4=Vahedi, F.|last5=Varasteh, A.|date=April 2011|title=''Chenopodium album'' pollen profilin (Che a 2): homology modeling and evaluation of cross-reactivity with allergenic profilins based on predicted potential IgE epitopes and IgE reactivity analysis|journal=Molecular Biology Reports|volume=38|issue=4|pages=2578–87|doi=10.1007/s11033-010-0398-2|pmid=21086179}}</ref> === Контрола на штетници === ''Chenopodium album'' е ранлив на лисните рудари, се ларви од инсекти кои живеат во ткивото на листот, што го прави корисна култура-стапица како придружно растение . Растејќи во близина на други растенија, привлекува копачи на лисја кои инаку можеби би ја нападнале културата што треба да се заштити. Тоа е растение домаќин на листот од цвекло, инсект кој го пренесува вирусот на кадравиот врв на културите [[Цвекло|од цвекло.]] == Употреба == {{Хранлива вредност | name = Lambsquarters, raw | kJ = 180 | protein = 4.2 g | fat = 0.8 g | carbs = 7.3 g | note = [https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169244/nutrients Link to USDA Database entry] }} === Исхрана === Суровите четвртинки од јагнешко месо содржат 84% вода, 7% јаглехидрати, 4% протеини и 1% масти. Во референтна количина од 100 грама, четвртинките од јагнешко месо обезбедуваат 43 килокалории и се богат извор (20% или повеќе од дневната вредност, ДВ) на витамин Ц (96% ДВ), витамин А (73% ДВ), рибофлавин (37% ДВ), витамин Б6 (21% ДВ), манган (37% ДВ) и калциум (31% ДВ), со неколку други диететски минерали во помали количини. === Кулинарска употреба === [[Податотека:Rice_and_chenopodium_album_leaf_curry_with_potatoes_and_onions40.JPG|мини| [[Ориз]] и ''C.album'' со кари кромид и компири]] Младите изданоци може да се јадат сурови или варени.<ref name="Benoliel-2011">{{Наведена книга|title=Northwest Foraging: The Classic Guide to Edible Plants of the Pacific Northwest|last=Benoliel|first=Doug|publisher=Skipstone|year=2011|isbn=978-1-59485-366-1|edition=Rev. and updated|location=Seattle, WA|pages=111|oclc=668195076}}</ref> Листовите по можност се варат.<ref>{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=53}}</ref> Цветните пупки и цветовите може да се јадат и варени.<ref name="Benoliel-2011" /> Секое растение произведува десетици илјади црни [[Семе|семиња]]. Киноата, тесно сроден вид, се одгледува специјално за нејзините семиња.<ref name="protabase">{{Наведена мрежна страница|url=http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Chenopodium+album&RF=Webdisplay|title=Chenopodium album|work=PROTAbase|archive-url=https://web.archive.org/web/20070804060332/http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Chenopodium+album&RF=Webdisplay|archive-date=August 4, 2007}}</ref> Народот Зуни ги готват зелените зеленчуци од младите растенија. [[Археологија|Археолозите,]] анализирајќи ги карбонизираните растителни остатоци пронајдени во складишта и печки на локалитети [[Железно време|од железното доба]], [[Викинзи|викиншкото]] доба и римското време во Европа, пронашле негови семиња измешани со конвенционални зрна, па дури и во стомаците на тела од [[Данска|данско]] мочуриште.<ref>{{Наведена книга|title=An introduction to Archaeology|last=Miles, David|publisher=Ward Lock|year=1978|isbn=978-0-7063-5725-7|location=Great Britain|page=99}}</ref> Во Индија, растението се нарекува ''батуа'' и се среќава изобилно во зимската сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tarladalal.com/glossary-Bathua-(Cheel-Bhaji)-1815i|title=Bathua (cheel Bhaji) Glossary &#124; Recipes with Bathua (cheel Bhaji)|publisher=Tarladalal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161131/https://www.tarladalal.com/glossary-Bathua-(Cheel-Bhaji)-1815i|archive-date=2020-10-26|accessdate=2013-08-15}}</ref> Листовите и младите изданоци на ова растение се користат во јадења како што се супи, кари и парата - полнети лебови, вообичаени во Северна Индија. Семето или зрната се користат во ''фамбра'', јадења од типот на каша во [[Химачал Прадеш]], и во благо алкохолни ферментирани пијалоци како што се ''сура'' и ''ганти''. Во државата [[Харајана|Харијана]], ''„bathue ka raita“,'' односно ''raita'' (придружба на јогурт) направена со батуа, најчесто се јаде во зима. Во [[Непал]], познат е како ''бете'' или ''бету''. Се користи за подготовка на јадење познато како саг. Листовите се пржат со зачини, чили и сецкан лук. Ферментирано јадење познато како ''масаура'' се прави и со потопување на листовите во тесто од леќа со зачини, а потоа сушење на сонце неколку дена. Ферментираната ''масаура'' може да се направи во кари и да се сервира со ориз. === Храна за животни === Како што сугерираат некои од вообичаените имиња, се користи и како храна (и лисја и семиња) за [[Кокошка|кокошки]] и друга [[живина]].  === Градежништво === Сокот од ова растение е моќна состојка за мешавина од малтер за ѕидови, според „Самарангана Сутрадхара“, што е санскритски трактат што се занимава со Шилпашастра (хиндуистичка наука за уметност и градежништво).<ref>{{Наведена книга|title=The Theory of Citrasutras in Indian Painting|last=Nardi|first=Isabella|publisher=Routledge|year=2007|isbn=978-1134165230|pages=121}}</ref> === Ајурведа === Во традиционалната [[Ајурведа|ајурведска]] медицина, се смета дека батуата е корисна за лекување на разни болести,<ref name="name1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pqms9BE7a_oC&dq=bathua+in+ayurveda&pg=PA113|title=CRC Handbook of Ayurvedic Medicinal Plants|last=Kapoor|first=L. D.|date=1989-12-21|publisher=CRC Press|isbn=978-0-8493-0559-7|pages=113|language=en}}</ref> иако нема клинички докази дека таквата употреба е безбедна или ефикасна.  == Галерија == <gallery> Податотека:Melganzenvoet_bloemen_Chenopodium_album.jpg|алт=Close-up of flower and flower bud| Крупен план на цвет и цветна пупка </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато}} * {{Викивидови-ред}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Јадливи оревести плодови и семки]] [[Категорија:Флора на Етиопија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] {{Таксонска лента}} relgvou2v0mexj0v84djnuzfxjnkge8 0 1402083 5623122 2026-09-02T19:27:56Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1371351447|Chenopodium strictum]]“ 5623122 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chenopodium strictum sl2.jpg|genus=Chenopodium|species=strictum|authority=Roth|synonyms=''Chenopodium album'' subsp. ''striatum''}} '''''Chenopodium strictum''''', е вид на годишна билка од фамилијата [[Amaranthaceae]]. Тие имаат самоодржлива форма на раст и едноставни, широки лисја. Поедини растенија можат да пораснат до 55 см високи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/1283680|title=Chenopodium strictum Roth - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.maltawildplants.com/AMAR/Chenopodium_strictum.php|title=Chenopodium strictum (Striated Fat Hen) : MaltaWildPlants.com - the online Flora of the Maltese Islands.|last=Mifsud|first=Stephen|date=2002-08-23|work=www.maltawildplants.com|language=en-us|accessdate=2022-02-15}}</ref> Исправеното стебло носи раширени, речиси хоризонтални и растечки гранки, особено во основата. Горните странични гранки растат цврсто исправено. Површината на стеблото е пругаста и ребреста зелена и црвена, често со црвени лисни оски, понекогаш целосно црвена кога плодот е зрел, и е без влакна или само малку брашнест. Малку брашнестите листови се темно маслинесто-зелени (до синкаво-зелена) на горната површина, синкаво-зелена на долната страна и често се рабовити во црвена боја. Листот е околу два до три пати подолг од ливчето и елипсоидно-овален до издолжено-ланцетно, со димензии од 1,5 до 6 см во должина и 1 до 2,8 см во ширина. Заоблениот врв на листот понекогаш има мал, зашилен врв. Основата на ливчето се стеснува широко во клинозна форма кај ливчето. Во горниот дел од гранките се појавуваат тесно-пирамидални, прекинати шилчести, безбраздени соцветија. Цветниот период трае од август до октомври. Опрашувањето обично се случува преку ветер.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.1515/9783112764237-058|title=53. Gemeiner Gänsefuß|date=1962-12-31|publisher=De Gruyter|isbn=978-3-11-276423-7|pages=96–96}}</ref> == Извори ==  Оваа статија содржи текст од дело со бесплатна содржина. Лиценцирано под CC0 (изјава за лиценца/дозвола). Текстот е преземен од [[Chenopodium strictum]]. Енциклопедија на животот. == Наводи == [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Флора на Македонија]] mm6pbc22xpq6nh45oiaw4bpt9avs6e8 5623321 5623122 2026-09-03T11:48:34Z Lili Arsova 86688 5623321 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Chenopodium strictum sl2.jpg|genus=Chenopodium|species=strictum|authority=Roth|synonyms=''Chenopodium album'' subsp. ''striatum''}} '''''Chenopodium strictum''''', е вид на годишна билка од фамилијата [[Amaranthaceae]]. Тие имаат самоодржлива форма на раст и едноставни, широки лисја. Поедини растенија можат да пораснат до 55 см високи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/1283680|title=Chenopodium strictum Roth - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.maltawildplants.com/AMAR/Chenopodium_strictum.php|title=Chenopodium strictum (Striated Fat Hen) : MaltaWildPlants.com - the online Flora of the Maltese Islands.|last=Mifsud|first=Stephen|date=2002-08-23|work=www.maltawildplants.com|language=en-us|accessdate=2022-02-15}}</ref> Исправеното стебло носи раширени, речиси хоризонтални и растечки гранки, особено во основата. Горните странични гранки растат цврсто исправено. Површината на стеблото е пругаста и ребреста зелена и црвена, често со црвени лисни оски, понекогаш целосно црвена кога плодот е зрел, и е без влакна или само малку брашнест. Малку брашнестите листови се темно маслинесто-зелени (до синкаво-зелена) на горната површина, синкаво-зелена на долната страна и често се рабовити во црвена боја. Листот е околу два до три пати подолг од ливчето и елипсоидно-овален до издолжено-ланцетно, со димензии од 1,5 до 6 см во должина и 1 до 2,8 см во ширина. Заоблениот врв на листот понекогаш има мал, зашилен врв. Основата на ливчето се стеснува широко во клинозна форма кај ливчето. Во горниот дел од гранките се појавуваат тесно-пирамидални, прекинати шилчести, безбраздени соцветија. Цветниот период трае од август до октомври. Опрашувањето обично се случува преку ветер.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.1515/9783112764237-058|title=53. Gemeiner Gänsefuß|date=1962-12-31|publisher=De Gruyter|isbn=978-3-11-276423-7|pages=96–96}}</ref> == Извори ==  Оваа статија содржи текст од дело со бесплатна содржина. Лиценцирано под CC0 (изјава за лиценца/дозвола). Текстот е преземен од [[Chenopodium strictum]]. Енциклопедија на животот. == Наводи == [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Дива лобода]] [[Категорија:Штирови]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} 4sq5cspmd2xx5m8fa46nqmb82jsoo29 0 1402084 5623143 2026-09-02T22:04:23Z ГП 23995 нова страница 5623143 wikitext text/x-wiki '''„Одбрани раскази“''' – збирка [[расказ|раскази]] на македонскиот писател [[Петре М. Андреевски]] од 1970 година, објавена како издание на [[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]] во рамките на Новогодишната библиотека. [[Книга|Книгата]], со обем од 123 страници, била испечатена во [[Графички завод „Гоце Делчев“|Графичкиот завод „Гоце Делчев“]] во Скопје, во тираж од 30 000 примероци.<ref>Петре М. Андреевски, ''Одбрани раскази''. Мисла, Скопје, 1970.</ref> ==Содржина== Збирката содржи десет раскази: Повраток Жена без лице Помеѓу Софроние и божјиот суд Седмиот ден Незнаен страв Прогонства на Бога и Јуда Последниот разговор на Меглена Ковилкоска и Јоаким Јоноски Синот на ѓаволот Пролет за приказ ==Осврт кон делото== Во предговорот со наслов „Петре М. Андреевски или Самостојна акција на личноста“, [[Слободан Мицковиќ]] нагласува дека прозата на Андреевски потекнуваат од асоцијациите кои ги сугерира неговата [[поезија]]. Притоа, неговите раскази се синтеза меѓу нарацијата на авторот и самостојната акција на ликовите. Во нив авторот транспонира една поетска опсервација во формата во која таа опстојува – исполнета со [[Метафора|метафорика]] која се темели врз асоцијативното поврзување на нештата. Расказите живеат во читателот претежно низ емотивната прегнантност на односите, на атмосферата и на доживувањето а помалку со фабулата. Ликовите во расказите се маѓепсани, опседнати со мотиви надвор од вистинскиот свет. Главниот лик во нив е многувидниот селанец кој е единствениот дух на земјата и човекот мултиплициран во одделни личности. Авторот разоткрива една мрачна атмосфера која владее меѓу примитивните и груби луѓе вовлечени во [[паганство|паганството]] на секојдневното постоење, но поентата на авторот треба да се бара во вчудовидувачката виталност која луѓето ги држи во постојано опстојување. Неговите раскази даваат слика за една реалност согледана во самото извориште на светот. Во оваа проза реалност е и светот на магијата, чудата, катаклизмата, смртта. Притоа, иако расказите се поставени во еден еден автентичен регионален свет со препознатлива географија, тие поставуваат прашања кои се релевантни за човекот воопшто.<ref>Слободан Мицковиќ, „Петре М. Андреевски или Самостојна акција на личноста“, во: Петре М. Андреевски, ''Одбрани раскази''. Мисла, Скопје, 1970, стр. 5-12.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Петре М. Андреевски]] [[Категорија:Изданија на Мисла]] [[Категорија:Македонски раскази]] [[Категорија:Македонски дела од 1970 година]] [[Категорија:Книги од 1970 година]] [[Категорија:Појавено во 1970 година во Македонија]] nywqrq22h15sb8418l5r33w5uo664fp 0 1402085 5623147 2026-09-02T22:20:12Z ГП 23995 нова страница 5623147 wikitext text/x-wiki '''„Случајно“''' — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. ==Содржина== Миша се враќа рано наутро во својот стан каде го пречекува загрижената сопруга Катја. По нејзиното упорно навалување, Миша признава дека на карти ги изгубил парите од [[банка|банката]] во која работи. По првичното прекорување, Катја почнува да го теши, советувајќи го да излаже дека бил ограбен од непознати крадци. Во исто време, два ката подолу во истата зграда, кнезот Островски го испраќа синот Вока да ѝ однесе колачи на дадилката, но тој ги јаде сите колачи, а го теши сестра му Тања.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 428-432.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] 4p0xy40ditbi605ks59lndyh7opb4ac 5623158 5623147 2026-09-02T22:36:17Z ГП 23995 дополнување 5623158 wikitext text/x-wiki '''„Случајно“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Нечаянно'') — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. ==Содржина== Миша се враќа рано наутро во својот стан каде го пречекува загрижената сопруга Катја. По нејзиното упорно навалување, Миша признава дека на карти ги изгубил парите од [[банка|банката]] во која работи. По првичното прекорување, Катја почнува да го теши, советувајќи го да излаже дека бил ограбен од непознати крадци. Во исто време, два ката подолу во истата зграда, кнезот Островски го испраќа синот Вока да ѝ однесе колачи на дадилката, но тој ги јаде сите колачи, а го теши сестра му Тања.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 428-432.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] 2nch5i1ashy1f00sgpttfgtp00ud9u6 0 1402086 5623148 2026-09-02T22:21:50Z ГП 23995 нова страница 5623148 wikitext text/x-wiki '''„Ходинка“''' — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. ==Содржина== На 17 мај 1896 година, Александра, позната како Рина, ќерката на [[кнез|кнезот]] Павле Голицин, одбива да го следи претстојното крунисување заедно со благородниците, туку посакува да биде заедно со народот. Таткото попушта и утредента, придружувана од братот Алек, таа заминува на Ходинското поле во близината на [[Москва]]. На свеченоста присуствува и работникот Јемељан Јагоднов, заедно со другарите. Кога организаторите започнуваат да фрлаат подароци кон присутните, доаѓа до голема турканица која со себе го повлекува Миша кој едвај успева да се извлече без потреби од толпата. Меѓутоа, Рина е притисната од народот и паѓа во несвест, а ја спасува Јагоднов. Во знак на благодарност, Рина му нуди парична награда, но тој одбива. Сепак, двајцата се сеќаваат на тој настан до крајот на нивните животи.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 418-427.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] p1sjhver3avj4y8hpcozr9hdukp7o06 5623149 5623148 2026-09-02T22:22:45Z ГП 23995 /* Содржина */ 5623149 wikitext text/x-wiki '''„Ходинка“''' — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. ==Содржина== На 17 мај 1896 година, Александра, позната како Рина, ќерката на [[кнез|кнезот]] Павле Голицин, одбива да го следи претстојното крунисување заедно со [[Благородништво|благородниците]], туку посакува да биде заедно со народот. Таткото попушта и утредента, придружувана од братот Алек, таа заминува на Ходинското поле во близината на [[Москва]]. На свеченоста присуствува и работникот Јемељан Јагоднов, заедно со другарите. Кога организаторите започнуваат да фрлаат подароци кон присутните, доаѓа до голема турканица која со себе го повлекува Миша кој едвај успева да се извлече без потреби од толпата. Меѓутоа, Рина е притисната од народот и паѓа во несвест, а ја спасува Јагоднов. Во знак на благодарност, Рина му нуди парична награда, но тој одбива. Сепак, двајцата се сеќаваат на тој настан до крајот на нивните животи.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 418-427.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] 89lmxmj0qeb6pw6329uj0dybjonis3c 5623155 5623149 2026-09-02T22:32:43Z ГП 23995 дополнување 5623155 wikitext text/x-wiki '''„Ходинка“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Ходынка е'') — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]], напишан во 1910 а објавен во 1912 година. ==Содржина== На 17 мај 1896 година, Александра, позната како Рина, ќерката на [[кнез|кнезот]] Павле Голицин, одбива да го следи претстојното крунисување заедно со [[Благородништво|благородниците]], туку посакува да биде заедно со народот. Таткото попушта и утредента, придружувана од братот Алек, таа заминува на Ходинското поле во близината на [[Москва]]. На свеченоста присуствува и работникот Јемељан Јагоднов, заедно со другарите. Кога организаторите започнуваат да фрлаат подароци кон присутните, доаѓа до голема турканица која со себе го повлекува Миша кој едвај успева да се извлече без потреби од толпата. Меѓутоа, Рина е притисната од народот и паѓа во несвест, а ја спасува Јагоднов. Во знак на благодарност, Рина му нуди парична награда, но тој одбива. Сепак, двајцата се сеќаваат на тој настан до крајот на нивните животи.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 418-427.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] koxa427ed3l554l44pido6lv79363uk 5623157 5623155 2026-09-02T22:34:07Z ГП 23995 5623157 wikitext text/x-wiki '''„Ходинка“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Ходынка'') — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]], напишан во 1910 а објавен во 1912 година. ==Содржина== На 17 мај 1896 година, Александра, позната како Рина, ќерката на [[кнез|кнезот]] Павле Голицин, одбива да го следи претстојното крунисување заедно со [[Благородништво|благородниците]], туку посакува да биде заедно со народот. Таткото попушта и утредента, придружувана од братот Алек, таа заминува на Ходинското поле во близината на [[Москва]]. На свеченоста присуствува и работникот Јемељан Јагоднов, заедно со другарите. Кога организаторите започнуваат да фрлаат подароци кон присутните, доаѓа до голема турканица која со себе го повлекува Миша кој едвај успева да се извлече без потреби од толпата. Меѓутоа, Рина е притисната од народот и паѓа во несвест, а ја спасува Јагоднов. Во знак на благодарност, Рина му нуди парична награда, но тој одбива. Сепак, двајцата се сеќаваат на тој настан до крајот на нивните животи.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 418-427.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] ti7ubz28lk2c0ywnigdbj6fewy9h0lq 0 1402087 5623150 2026-09-02T22:25:21Z ГП 23995 нова страница 5623150 wikitext text/x-wiki '''„Благодарната земја (од дневникот)“''' — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. Расказот е започнат на 21.6.1909 во Мешќерско, а завршен на 9.7.1909 во [[Јасна Полјана]]. ==Содржина== Одејќи да се сретне со својот другар Чертков, раскажувачот патем го среќава младиот и вреден селанец Александар и започнува разговор за селскиот живот. Притоа, тој го советува селанецот да се откаже од пиењето [[Алкохолен пијалак|алкохол]], а тој го прифаќа советот и ветува дека ќе го послуша. Вечерта, Александар навистина доаѓа на имотот на раскажувачот за да ја земе брошурата за [[Алкохолизам|алкохолизмот]] при што му кажува дека наесне треба да се ожени. Расказот заврпува со тврдењето дека општествената елита го упропастува чесниот народ, нудејќи му само неморален, празен и злосторнички живот.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 433-440.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] 9rapy42qbqig0cxuosxzijn4gzspipz 5623156 5623150 2026-09-02T22:33:48Z ГП 23995 дополнување 5623156 wikitext text/x-wiki '''„Благодарната земја (од дневникот)“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Благодарная почва'') — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. Расказот е започнат на 21.6.1909 во Мешќерско, а завршен на 9.7.1909 во [[Јасна Полјана]]. ==Содржина== Одејќи да се сретне со својот другар Чертков, раскажувачот патем го среќава младиот и вреден селанец Александар и започнува разговор за селскиот живот. Притоа, тој го советува селанецот да се откаже од пиењето [[Алкохолен пијалак|алкохол]], а тој го прифаќа советот и ветува дека ќе го послуша. Вечерта, Александар навистина доаѓа на имотот на раскажувачот за да ја земе брошурата за [[Алкохолизам|алкохолизмот]] при што му кажува дека наесне треба да се ожени. Расказот заврпува со тврдењето дека општествената елита го упропастува чесниот народ, нудејќи му само неморален, празен и злосторнички живот.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 433-440.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] f90dahxidt8ylpqjmsp91m7hmsdtiph 0 1402088 5623152 2026-09-02T22:29:14Z ГП 23995 нова страница 5623152 wikitext text/x-wiki '''„Три дена в село“''' — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]]. ==Содржина== ===Прв ден: Скитници=== Во Русија се намножуваат бедните луѓе кои немаат никаков излез, туку стануваат скитници и питачи. Иако и самите живеат во голема беда, селаните им помагаат на скитниците. Таа голема војска од скитници и просјаци е голема закана за опшеството, зашто тие луѓе ги мразат богатите и зборуваат за одмзда. Расказот завршува со искажувањето на раскаѓувачот дека за таквата состојба е виновна неспособната власт.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 395-403.</ref> ===Втор ден: Оние кои живеат и оние кои умираат=== Еден ден, во домот на раскажувачот доаѓа сиромашна жена од блиското [[село]], жалејќи се дека власта со присила го зела нејзиниот маж во [[војска|војската]]. Потоа, едно девојче бара помош за себе и за четирите браќа и сестри, кои останале сираци по смртта на мајка им. Писателот го посетува домот на сопругата на [[војник|војникот]], а оттаму посетува уште неколку сиромашни луѓе. Потоа, тој и [[лекар|лекарот]] заедно посетуваат еден многу болен човек по што се враќаат во домот на писателот каде ги чекаат богат ручек, бројни слуги, цвеќиња и раскош.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 404-412.</ref> ===Трет ден. Давачки=== Писателот го посетуваат тројца селани со молба за помош поради запленетиот имот. Раскажувачот разговара со кметот, кој сочувствува со селаните, но не може да им помогне. Потоа, тој оди во општината каде разговара со старешината и со градоначалникот, кои му ги објаснуваат сите давачки што ги наметнува власта, бранејќи ги нивните постапки. Расказот завршува со осуда на власта која со многубројните давачки им ја влошува состојбата на селаните. <ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 413-417.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] 1a1ejw07tnddajpeoiaxvb6zogbfmm7 5623153 5623152 2026-09-02T22:31:55Z ГП 23995 дополнување 5623153 wikitext text/x-wiki '''„Три дена в село“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Три дня в деревне'') — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Толстој]], напишан во 1909 а објавен во 1910 година. ==Содржина== ===Прв ден: Скитници=== Во Русија се намножуваат бедните луѓе кои немаат никаков излез, туку стануваат скитници и питачи. Иако и самите живеат во голема беда, селаните им помагаат на скитниците. Таа голема војска од скитници и просјаци е голема закана за опшеството, зашто тие луѓе ги мразат богатите и зборуваат за одмзда. Расказот завршува со искажувањето на раскаѓувачот дека за таквата состојба е виновна неспособната власт.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 395-403.</ref> ===Втор ден: Оние кои живеат и оние кои умираат=== Еден ден, во домот на раскажувачот доаѓа сиромашна жена од блиското [[село]], жалејќи се дека власта со присила го зела нејзиниот маж во [[војска|војската]]. Потоа, едно девојче бара помош за себе и за четирите браќа и сестри, кои останале сираци по смртта на мајка им. Писателот го посетува домот на сопругата на [[војник|војникот]], а оттаму посетува уште неколку сиромашни луѓе. Потоа, тој и [[лекар|лекарот]] заедно посетуваат еден многу болен човек по што се враќаат во домот на писателот каде ги чекаат богат ручек, бројни слуги, цвеќиња и раскош.<ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 404-412.</ref> ===Трет ден. Давачки=== Писателот го посетуваат тројца селани со молба за помош поради запленетиот имот. Раскажувачот разговара со кметот, кој сочувствува со селаните, но не може да им помогне. Потоа, тој оди во општината каде разговара со старешината и со градоначалникот, кои му ги објаснуваат сите давачки што ги наметнува власта, бранејќи ги нивните постапки. Расказот завршува со осуда на власта која со многубројните давачки им ја влошува состојбата на селаните. <ref>Лав Николајевич Толстој, ''Хаџи Мурат и друге приповетке''. Просвета - Рад, Београд, 1983, стр. 413-417.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] tssi1tph5kt7f0kyw5o4wlpizqlgnt1 0 1402089 5623187 2026-09-03T06:49:03Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365771425|Amaranthus retroflexus]]“ 5623187 wikitext text/x-wiki {{Галерија|Amaranthus retroflexus, Thomé 1885-1.png|1885 илустрација}}'''''Amaranthus retroflexus''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Amaranthaceae]].<ref name="Pammel1903">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=croUAAAAYAAJ|title=Some Weeds of Iowa|last=Pammel|first=Louis Hermann|publisher=Experiment Station, Iowa State College of Agriculture and the Mechanic Arts|year=1903|pages=470}}</ref> Надвор од својот домороден опсег, се смета за плевел. Листовите, стеблата и семките може да се јадат сурови и варени, листовите имаат висока хранлива вредност.<ref>{{Наведено списание|last=Spórna‑Kucab|first=Aneta|last2=Tekieli|first2=Anna|last3=Kisiel|first3=Aneta|last4=Grzegorczyk|first4=Agnieszka|last5=Skalicka‑Woźniak|first5=Krystyna|last6=Starzak|first6=Karolina|last7=Wybraniec|first7=Sławomir|date=2023|title=Antioxidant and Antimicrobial Effects of Baby Leaves of Amaranthus tricolor L. Harvested as Vegetable in Correlation with Their Phytochemical Composition|journal=Molecules|volume=28|issue=3|pages=1463|doi=10.3390/molecules28031463|pmc=9919180|pmid=36771133|doi-access=free}}</ref> Кога се одгледуваат на почви богати со азот, познато е дека концентрираат [[Нитрат|нитрати]] во листовите, што е особено забележливо на земјиште каде што се користи нитратно [[Гноиво|ѓубриво]].<ref>{{Наведено списание|last=Terzieva|first=S|last2=Baycheva|first2=S|last3=Tzanova|first3=M|last4=Ivanova|first4=T|last5=Dimitrova|first5=D|last6=Grozeva|first6=NH|date=2026|title=Multifunctional Edible Amaranths: A Review of Nutritional Benefits, Anti-Nutritional Factors, and Potential in Sustainable Food Systems|journal=Foods|volume=15|issue=1|pages=130|doi=10.3390/foods15010130|pmc=12785712|pmid=41517196|doi-access=free}}</ref> == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, до 100 цм високо, неразгрането или разгрането, со густи меки влакна, и тоа особено во погорниот дел. Листовите ромбично-овални, кон основата и кон врвот стеснети, по работ брановидно набрчкани, голи или пак со влакна по јасно испакнатите жили на долната страна на листовите, со долги дршки. Цветовите во групи, а тие групирани во бледозеленикави збиени куси класови. Брактеолите со променлива должина, 3-6 мм долги, 1-1,5 пати подолги од перијантот, тврди, со ципест раб и завршуваат со јаки трнови. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот 2,5-3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, обично тапи, но со шилесто врвче; прашниците 5. Женските цветови 2,5-3 мм долги. Ливчињата на перијантот во основата линејно-клиновидни, кон врвот постепено лопатовидно проширени, на врвот тапи, но со шилесто осилче, со зелена жила, по работ ципести. Плодникот елипсо- виден, странично сплеснат, со 3 жили. Плодната кутијка помала од перијантот и пука со една напречна пукнатина. Семката кафеаво-црна, лековидна, сјајна и со заострен раб. Распространетост во Македонија По ѓубришта, меѓи, ниви и покрај патишта. ''Amaranthus retroflexus'' е широко распространето растение на територијата на Република Македонија. Познато за потесната и пошироката околина на градовите [[Скопје]], [[Велес]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Прилеп]], [[Демир Хисар]], [[Битола]], [[Гевгелија]], потоа во клисурата на р. [[Радика]], [[Таорска Клисура]] и др. места. Се посочува и за [[Демир Капија]], [[Крива Паланка]], [[Кавадарци]] - с. [[Мајден]], [[Општина Дојран|Дојран]] - с. [[Николиќ]] и [[Струмица]]. {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Amaranthus retroflexus'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Amaranthus_retroflexus_flower1.jpg|безрамка]] |- style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_TNC_G5.svg|алт=Secure|класа=skin-invert-image|безрамка]]<br /><br />Secure<small>&nbsp;([[NatureServe conservation status|NatureServe]])<ref><cite class="citation web cs1" id="CITEREFNatureServe2023"><span class="cx-segment" data-segmentid="216">NatureServe (5 May 2023). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="217">[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.138217/Amaranthus_retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="218">''NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="219">Arlington, Virginia: NatureServe<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="220"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">17 May</span> 2023</span>.</span></cite></ref></small></div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks taxobox-edit-taxonomy skin-invert" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg|врска=Template:Taxonomy/Amaranthus|15x15пкс|Edit this classification]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant|Plantae]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Eudicots]] |- class="taxonrow" |Order: |[[Caryophyllales]] |- class="taxonrow" |Family: |[[Amaranthaceae]] |- class="taxonrow" |Genus: |[[Amaranth|''Amaranthus'']] |- class="taxonrow" |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;retroflexus'''''</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Amaranthus retroflexus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation cs1">[https://www.tropicos.org/NameSearch.aspx?projectid=&name=Amaranthus+retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </cite></ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2633061 The Plant List]</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Amaranthus bulgaricus'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus bullatus'' <small>Besser ex Spreng.</small> * ''Amaranthus chlorostachys'' <small>Willk.</small> * ''Amaranthus curvifolius'' <small>Spreng.</small> * ''Amaranthus delilei'' <small>Richt.</small> <small>& Loret</small> * ''Amaranthus johnstonii'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus recurvatus'' <small>Desf.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''delilei'' (<small>Richt. & Loret) Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''delilei'' <small>(Richt. & Loret) Tzvelev</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''genuinus'' <small>(L.) Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' f. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''salicifolius'' <small>lI.</small><small>M.Johnst.</small> * ''Amaranthus rigidus'' <small>Schult.</small> <small>ex Steud.</small> * ''Amaranthus spicatus'' <small>Lam.</small> * ''Amaranthus strictus'' <small>Ten.</small> * ''Amaranthus tricolor'' <small>L.</small> * ''Galliaria retroflexa'' <small>(L.) Nieuwl.</small> * ''Galliaria scabra'' <small>Bubani</small> |} == Распространетост и живеалиште == Домороден е во неотропските предели<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/database/feis/plants/forb/amaret/all.html|title=''Amaranthus retroflexus''|work=[[Fire Effects Information System]] (FEIS)}}</ref> или Централна и Источна Северна Америка,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/amaranthus/retroflexus/|title=''Amaranthus retroflexus'' (red-rooted amaranth)|work=[[Go Botany]]}}</ref> но е широко распространет како воведен вид на повеќето континенти во голем број живеалишта. == Потенцијална токсичност == Не е познато дека ниеден вид од родот ''Amaranthus'' е отровен за луѓето, <ref>[http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus Plants for a future] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090115175949/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus}}</ref> но листовите на ''A.&nbsp;retroflexus'' содржат [[оксална киселина]] и може да содржат [[Нитрат|нитрати]] ако се одгледуваат во почви богати со нитрати.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Northwest Foraging: The Classic Guide to Edible Plants of the Pacific Northwest|last=Benoliel|first=Doug|publisher=Skipstone|year=2011|isbn=978-1-59485-366-1|edition=Rev. and updated|location=Seattle, WA|pages=95|oclc=668195076}}</ref> Како и многу други видови на ''Amaranthus'', ова растение може да биде штетно, па дури и смртоносно кога се користи за храна на [[Домашно говедо|говеда]] и [[Домашна свиња|свињи]] во големи количини во текот на неколку дена. Таквата сточна храна може да предизвика фатална нефротоксичност, веројатно поради високата содржина на оксалат. Други симптоми, како што се надуеност или метхемоглобинемија во најтешките случаи, може да ја одразуваат неговата висока содржина на нитрати.<ref name="vWvHvO">{{Наведена книга|title=Poisonous Plants of South Africa|last=van Wyk, Ben-Erik|last2=van Heerden, Fanie|last3=van Oudtshoorn, Bosch|publisher=Briza|year=2002|isbn=978-1-875093-30-4|location=Pretoria}}</ref> == Употреба == === Кулинарски === Ова растение се јаде како зеленчук во различни делови од светот. Водата во која се вари треба да се фрли поради присуството на оксална киселина и евентуално нитрати. Младите изданоци и лисја може да се јадат сурови.<ref name=":1" /> Листовите се богати со калциум, железо, протеини и [[фосфор]].<ref name=":1" /> ''A. retroflexus'' се користел за мноштво прехранбени и медицински цели од страна на многу индијански групи во западниот дел на САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://naeb.brit.org/uses/search/?string=amaranthus+retroflexus|title=Native American Ethnobotany Data Base, search of Amaranthus retroflexus|accessdate=March 6, 2022}}</ref> Тоа е меѓу видовите што се консумираат како зеленчук на мексиканските пазари како ''Quelite quintonil''. Се користи во [[Индија|индиската]] држава [[Керала]] за подготовка на популарно јадење познато како ''торан''. Семките се јадат сурови<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> или печени, а може да се мелат во брашно и да се користат за леб, топли житарки или како згуснувач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|title=Amaranthus retroflexus {{!}} Redroot Pigweed {{!}} Male Finger|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304063932/http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|archive-date=2014-03-04|accessdate=2014-02-28}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,306 Рачен третман на Џепсон] * {{CalPhotos|Amaranthus|reflexus}} базата на податоци за фотографии * База на податоци за слики од лековити растенија [http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00733 Amaranthus retroflexus L.] (Факултет за кинеска медицина, Баптистички универзитет во Хонг Конг) {{In lang|zh-hant}} {{In lang|en}} {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7i5j0eoq2dyxxostudg8tn98g9tpup7 5623190 5623187 2026-09-03T06:52:07Z BosaFi 115936 5623190 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Amaranthus retroflexus'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Amaranthus_retroflexus_flower1.jpg|безрамка]] |- style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_TNC_G5.svg|алт=Secure|класа=skin-invert-image|безрамка]]<br /><br />Secure<small>&nbsp;([[NatureServe conservation status|NatureServe]])<ref><cite class="citation web cs1" id="CITEREFNatureServe2023"><span class="cx-segment" data-segmentid="216">NatureServe (5 May 2023). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="217">[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.138217/Amaranthus_retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="218">''NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="219">Arlington, Virginia: NatureServe<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="220"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">17 May</span> 2023</span>.</span></cite></ref></small></div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks taxobox-edit-taxonomy skin-invert" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg|врска=Template:Taxonomy/Amaranthus|15x15пкс|Edit this classification]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant|Plantae]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Eudicots]] |- class="taxonrow" |Order: |[[Caryophyllales]] |- class="taxonrow" |Family: |[[Amaranthaceae]] |- class="taxonrow" |Genus: |[[Amaranth|''Amaranthus'']] |- class="taxonrow" |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;retroflexus'''''</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Amaranthus retroflexus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation cs1">[https://www.tropicos.org/NameSearch.aspx?projectid=&name=Amaranthus+retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </cite></ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2633061 The Plant List]</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Amaranthus bulgaricus'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus bullatus'' <small>Besser ex Spreng.</small> * ''Amaranthus chlorostachys'' <small>Willk.</small> * ''Amaranthus curvifolius'' <small>Spreng.</small> * ''Amaranthus delilei'' <small>Richt.</small> <small>& Loret</small> * ''Amaranthus johnstonii'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus recurvatus'' <small>Desf.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''delilei'' (<small>Richt. & Loret) Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''delilei'' <small>(Richt. & Loret) Tzvelev</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''genuinus'' <small>(L.) Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' f. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''salicifolius'' <small>lI.</small><small>M.Johnst.</small> * ''Amaranthus rigidus'' <small>Schult.</small> <small>ex Steud.</small> * ''Amaranthus spicatus'' <small>Lam.</small> * ''Amaranthus strictus'' <small>Ten.</small> * ''Amaranthus tricolor'' <small>L.</small> * ''Galliaria retroflexa'' <small>(L.) Nieuwl.</small> * ''Galliaria scabra'' <small>Bubani</small> |} '''''Amaranthus retroflexus''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Amaranthaceae]].<ref name="Pammel1903">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=croUAAAAYAAJ|title=Some Weeds of Iowa|last=Pammel|first=Louis Hermann|publisher=Experiment Station, Iowa State College of Agriculture and the Mechanic Arts|year=1903|pages=470}}</ref> Надвор од својот домороден опсег, се смета за плевел. Листовите, стеблата и семките може да се јадат сурови и варени, листовите имаат висока хранлива вредност.<ref>{{Наведено списание|last=Spórna‑Kucab|first=Aneta|last2=Tekieli|first2=Anna|last3=Kisiel|first3=Aneta|last4=Grzegorczyk|first4=Agnieszka|last5=Skalicka‑Woźniak|first5=Krystyna|last6=Starzak|first6=Karolina|last7=Wybraniec|first7=Sławomir|date=2023|title=Antioxidant and Antimicrobial Effects of Baby Leaves of Amaranthus tricolor L. Harvested as Vegetable in Correlation with Their Phytochemical Composition|journal=Molecules|volume=28|issue=3|pages=1463|doi=10.3390/molecules28031463|pmc=9919180|pmid=36771133|doi-access=free}}</ref> Кога се одгледуваат на почви богати со азот, познато е дека концентрираат [[Нитрат|нитрати]] во листовите, што е особено забележливо на земјиште каде што се користи нитратно [[Гноиво|ѓубриво]].<ref>{{Наведено списание|last=Terzieva|first=S|last2=Baycheva|first2=S|last3=Tzanova|first3=M|last4=Ivanova|first4=T|last5=Dimitrova|first5=D|last6=Grozeva|first6=NH|date=2026|title=Multifunctional Edible Amaranths: A Review of Nutritional Benefits, Anti-Nutritional Factors, and Potential in Sustainable Food Systems|journal=Foods|volume=15|issue=1|pages=130|doi=10.3390/foods15010130|pmc=12785712|pmid=41517196|doi-access=free}}</ref> == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, до 100 цм високо, неразгрането или разгрането, со густи меки влакна, и тоа особено во погорниот дел. Листовите ромбично-овални, кон основата и кон врвот стеснети, по работ брановидно набрчкани, голи или пак со влакна по јасно испакнатите жили на долната страна на листовите, со долги дршки. Цветовите во групи, а тие групирани во бледозеленикави збиени куси класови. Брактеолите со променлива должина, 3-6 мм долги, 1-1,5 пати подолги од перијантот, тврди, со ципест раб и завршуваат со јаки трнови. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот 2,5-3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, обично тапи, но со шилесто врвче; прашниците 5. Женските цветови 2,5-3 мм долги. Ливчињата на перијантот во основата линејно-клиновидни, кон врвот постепено лопатовидно проширени, на врвот тапи, но со шилесто осилче, со зелена жила, по работ ципести. Плодникот елипсо- виден, странично сплеснат, со 3 жили. Плодната кутијка помала од перијантот и пука со една напречна пукнатина. Семката кафеаво-црна, лековидна, сјајна и со заострен раб. {{Галерија|Amaranthus retroflexus, Thomé 1885-1.png|1885 илустрација}} == Распространетост и живеалиште == Домороден е во неотропските предели<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/database/feis/plants/forb/amaret/all.html|title=''Amaranthus retroflexus''|work=[[Fire Effects Information System]] (FEIS)}}</ref> или Централна и Источна Северна Америка,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/amaranthus/retroflexus/|title=''Amaranthus retroflexus'' (red-rooted amaranth)|work=[[Go Botany]]}}</ref> но е широко распространет како воведен вид на повеќето континенти во голем број живеалишта. === Распространетост во Македонија === ''Amaranthus retroflexus'' е широко распространето растение на територијата на Република Македонија и расте по ѓубришта, меѓи, ниви и покрај патишта. Познато за потесната и пошироката околина на градовите [[Скопје]], [[Велес]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Прилеп]], [[Демир Хисар]], [[Битола]], [[Гевгелија]], потоа во клисурата на р. [[Радика]], [[Таорска Клисура]] и др. места. Се посочува и за [[Демир Капија]], [[Крива Паланка]], [[Кавадарци]] - с. [[Мајден]], [[Општина Дојран|Дојран]] - с. [[Николиќ]] и [[Струмица]]. == Потенцијална токсичност == Не е познато дека ниеден вид од родот ''Amaranthus'' е отровен за луѓето, <ref>[http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus Plants for a future] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090115175949/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus}}</ref> но листовите на ''A.&nbsp;retroflexus'' содржат [[оксална киселина]] и може да содржат [[Нитрат|нитрати]] ако се одгледуваат во почви богати со нитрати.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Northwest Foraging: The Classic Guide to Edible Plants of the Pacific Northwest|last=Benoliel|first=Doug|publisher=Skipstone|year=2011|isbn=978-1-59485-366-1|edition=Rev. and updated|location=Seattle, WA|pages=95|oclc=668195076}}</ref> Како и многу други видови на ''Amaranthus'', ова растение може да биде штетно, па дури и смртоносно кога се користи за храна на [[Домашно говедо|говеда]] и [[Домашна свиња|свињи]] во големи количини во текот на неколку дена. Таквата сточна храна може да предизвика фатална нефротоксичност, веројатно поради високата содржина на оксалат. Други симптоми, како што се надуеност или метхемоглобинемија во најтешките случаи, може да ја одразуваат неговата висока содржина на нитрати.<ref name="vWvHvO">{{Наведена книга|title=Poisonous Plants of South Africa|last=van Wyk, Ben-Erik|last2=van Heerden, Fanie|last3=van Oudtshoorn, Bosch|publisher=Briza|year=2002|isbn=978-1-875093-30-4|location=Pretoria}}</ref> == Употреба == === Кулинарски === Ова растение се јаде како зеленчук во различни делови од светот. Водата во која се вари треба да се фрли поради присуството на оксална киселина и евентуално нитрати. Младите изданоци и лисја може да се јадат сурови.<ref name=":1" /> Листовите се богати со калциум, железо, протеини и [[фосфор]].<ref name=":1" /> ''A. retroflexus'' се користел за мноштво прехранбени и медицински цели од страна на многу индијански групи во западниот дел на САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://naeb.brit.org/uses/search/?string=amaranthus+retroflexus|title=Native American Ethnobotany Data Base, search of Amaranthus retroflexus|accessdate=March 6, 2022}}</ref> Тоа е меѓу видовите што се консумираат како зеленчук на мексиканските пазари како ''Quelite quintonil''. Се користи во [[Индија|индиската]] држава [[Керала]] за подготовка на популарно јадење познато како ''торан''. Семките се јадат сурови<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> или печени, а може да се мелат во брашно и да се користат за леб, топли житарки или како згуснувач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|title=Amaranthus retroflexus {{!}} Redroot Pigweed {{!}} Male Finger|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304063932/http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|archive-date=2014-03-04|accessdate=2014-02-28}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,306 Рачен третман на Џепсон] * {{CalPhotos|Amaranthus|reflexus}} базата на податоци за фотографии * База на податоци за слики од лековити растенија [http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00733 Amaranthus retroflexus L.] (Факултет за кинеска медицина, Баптистички универзитет во Хонг Конг) {{In lang|zh-hant}} {{In lang|en}} {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6z9ay9n2eas2t8z19vxqgc81iir4xgm 5623191 5623190 2026-09-03T06:53:32Z BosaFi 115936 5623191 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Amaranthus retroflexus'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Amaranthus_retroflexus_flower1.jpg|безрамка]] |- style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_TNC_G5.svg|алт=Secure|класа=skin-invert-image|безрамка]]<br /><br />Secure<small>&nbsp;([[NatureServe conservation status|NatureServe]])<ref><cite class="citation web cs1" id="CITEREFNatureServe2023"><span class="cx-segment" data-segmentid="216">NatureServe (5 May 2023). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="217">[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.138217/Amaranthus_retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="218">''NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="219">Arlington, Virginia: NatureServe<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="220"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">17 May</span> 2023</span>.</span></cite></ref></small></div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks taxobox-edit-taxonomy skin-invert" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg|врска=Template:Taxonomy/Amaranthus|15x15пкс|Edit this classification]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant|Plantae]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Eudicots]] |- class="taxonrow" |Order: |[[Caryophyllales]] |- class="taxonrow" |Family: |[[Amaranthaceae]] |- class="taxonrow" |Genus: |[[Amaranth|''Amaranthus'']] |- class="taxonrow" |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;retroflexus'''''</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Amaranthus retroflexus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation cs1">[https://www.tropicos.org/NameSearch.aspx?projectid=&name=Amaranthus+retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </cite></ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2633061 The Plant List]</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Amaranthus bulgaricus'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus bullatus'' <small>Besser ex Spreng.</small> * ''Amaranthus chlorostachys'' <small>Willk.</small> * ''Amaranthus curvifolius'' <small>Spreng.</small> * ''Amaranthus delilei'' <small>Richt.</small> <small>& Loret</small> * ''Amaranthus johnstonii'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus recurvatus'' <small>Desf.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''delilei'' (<small>Richt. & Loret) Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''delilei'' <small>(Richt. & Loret) Tzvelev</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''genuinus'' <small>(L.) Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' f. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''salicifolius'' <small>lI.</small><small>M.Johnst.</small> * ''Amaranthus rigidus'' <small>Schult.</small> <small>ex Steud.</small> * ''Amaranthus spicatus'' <small>Lam.</small> * ''Amaranthus strictus'' <small>Ten.</small> * ''Amaranthus tricolor'' <small>L.</small> * ''Galliaria retroflexa'' <small>(L.) Nieuwl.</small> * ''Galliaria scabra'' <small>Bubani</small> |} '''''Amaranthus retroflexus''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Amaranthaceae]].<ref name="Pammel1903">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=croUAAAAYAAJ|title=Some Weeds of Iowa|last=Pammel|first=Louis Hermann|publisher=Experiment Station, Iowa State College of Agriculture and the Mechanic Arts|year=1903|pages=470}}</ref> Надвор од својот домороден опсег, се смета за плевел. Листовите, стеблата и семките може да се јадат сурови и варени, листовите имаат висока хранлива вредност.<ref>{{Наведено списание|last=Spórna‑Kucab|first=Aneta|last2=Tekieli|first2=Anna|last3=Kisiel|first3=Aneta|last4=Grzegorczyk|first4=Agnieszka|last5=Skalicka‑Woźniak|first5=Krystyna|last6=Starzak|first6=Karolina|last7=Wybraniec|first7=Sławomir|date=2023|title=Antioxidant and Antimicrobial Effects of Baby Leaves of Amaranthus tricolor L. Harvested as Vegetable in Correlation with Their Phytochemical Composition|journal=Molecules|volume=28|issue=3|pages=1463|doi=10.3390/molecules28031463|pmc=9919180|pmid=36771133|doi-access=free}}</ref> Кога се одгледуваат на почви богати со азот, познато е дека концентрираат [[Нитрат|нитрати]] во листовите, што е особено забележливо на земјиште каде што се користи нитратно [[Гноиво|ѓубриво]].<ref>{{Наведено списание|last=Terzieva|first=S|last2=Baycheva|first2=S|last3=Tzanova|first3=M|last4=Ivanova|first4=T|last5=Dimitrova|first5=D|last6=Grozeva|first6=NH|date=2026|title=Multifunctional Edible Amaranths: A Review of Nutritional Benefits, Anti-Nutritional Factors, and Potential in Sustainable Food Systems|journal=Foods|volume=15|issue=1|pages=130|doi=10.3390/foods15010130|pmc=12785712|pmid=41517196|doi-access=free}}</ref> == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, до 100 цм високо, неразгрането или разгрането, со густи меки влакна, и тоа особено во погорниот дел. Листовите ромбично-овални, кон основата и кон врвот стеснети, по работ брановидно набрчкани, голи или пак со влакна по јасно испакнатите жили на долната страна на листовите, со долги дршки. Цветовите во групи, а тие групирани во бледозеленикави збиени куси класови. Брактеолите со променлива должина, 3-6 мм долги, 1-1,5 пати подолги од перијантот, тврди, со ципест раб и завршуваат со јаки трнови. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот 2,5-3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, обично тапи, но со шилесто врвче; прашниците 5. Женските цветови 2,5-3 мм долги. Ливчињата на перијантот во основата линејно-клиновидни, кон врвот постепено лопатовидно проширени, на врвот тапи, но со шилесто осилче, со зелена жила, по работ ципести. Плодникот елипсо- виден, странично сплеснат, со 3 жили. Плодната кутијка помала од перијантот и пука со една напречна пукнатина. Семката кафеаво-црна, лековидна, сјајна и со заострен раб.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=403}}</ref> {{Галерија|Amaranthus retroflexus, Thomé 1885-1.png|1885 илустрација}} == Распространетост и живеалиште == Домороден е во неотропските предели<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/database/feis/plants/forb/amaret/all.html|title=''Amaranthus retroflexus''|work=[[Fire Effects Information System]] (FEIS)}}</ref> или Централна и Источна Северна Америка,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/amaranthus/retroflexus/|title=''Amaranthus retroflexus'' (red-rooted amaranth)|work=[[Go Botany]]}}</ref> но е широко распространет како воведен вид на повеќето континенти во голем број живеалишта. === Распространетост во Македонија === ''Amaranthus retroflexus'' е широко распространето растение на територијата на Република Македонија и расте по ѓубришта, меѓи, ниви и покрај патишта. Познато за потесната и пошироката околина на градовите [[Скопје]], [[Велес]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Прилеп]], [[Демир Хисар]], [[Битола]], [[Гевгелија]], потоа во клисурата на р. [[Радика]], [[Таорска Клисура]] и др. места. Се посочува и за [[Демир Капија]], [[Крива Паланка]], [[Кавадарци]] - с. [[Мајден]], [[Општина Дојран|Дојран]] - с. [[Николиќ]] и [[Струмица]].<ref name=":02" /> == Потенцијална токсичност == Не е познато дека ниеден вид од родот ''Amaranthus'' е отровен за луѓето, <ref>[http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus Plants for a future] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090115175949/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus}}</ref> но листовите на ''A.&nbsp;retroflexus'' содржат [[оксална киселина]] и може да содржат [[Нитрат|нитрати]] ако се одгледуваат во почви богати со нитрати.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Northwest Foraging: The Classic Guide to Edible Plants of the Pacific Northwest|last=Benoliel|first=Doug|publisher=Skipstone|year=2011|isbn=978-1-59485-366-1|edition=Rev. and updated|location=Seattle, WA|pages=95|oclc=668195076}}</ref> Како и многу други видови на ''Amaranthus'', ова растение може да биде штетно, па дури и смртоносно кога се користи за храна на [[Домашно говедо|говеда]] и [[Домашна свиња|свињи]] во големи количини во текот на неколку дена. Таквата сточна храна може да предизвика фатална нефротоксичност, веројатно поради високата содржина на оксалат. Други симптоми, како што се надуеност или метхемоглобинемија во најтешките случаи, може да ја одразуваат неговата висока содржина на нитрати.<ref name="vWvHvO">{{Наведена книга|title=Poisonous Plants of South Africa|last=van Wyk, Ben-Erik|last2=van Heerden, Fanie|last3=van Oudtshoorn, Bosch|publisher=Briza|year=2002|isbn=978-1-875093-30-4|location=Pretoria}}</ref> == Употреба == === Кулинарски === Ова растение се јаде како зеленчук во различни делови од светот. Водата во која се вари треба да се фрли поради присуството на оксална киселина и евентуално нитрати. Младите изданоци и лисја може да се јадат сурови.<ref name=":1" /> Листовите се богати со калциум, железо, протеини и [[фосфор]].<ref name=":1" /> ''A. retroflexus'' се користел за мноштво прехранбени и медицински цели од страна на многу индијански групи во западниот дел на САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://naeb.brit.org/uses/search/?string=amaranthus+retroflexus|title=Native American Ethnobotany Data Base, search of Amaranthus retroflexus|accessdate=March 6, 2022}}</ref> Тоа е меѓу видовите што се консумираат како зеленчук на мексиканските пазари како ''Quelite quintonil''. Се користи во [[Индија|индиската]] држава [[Керала]] за подготовка на популарно јадење познато како ''торан''. Семките се јадат сурови<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> или печени, а може да се мелат во брашно и да се користат за леб, топли житарки или како згуснувач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|title=Amaranthus retroflexus {{!}} Redroot Pigweed {{!}} Male Finger|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304063932/http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|archive-date=2014-03-04|accessdate=2014-02-28}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,306 Рачен третман на Џепсон] * {{CalPhotos|Amaranthus|reflexus}} базата на податоци за фотографии * База на податоци за слики од лековити растенија [http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00733 Amaranthus retroflexus L.] (Факултет за кинеска медицина, Баптистички универзитет во Хонг Конг) {{In lang|zh-hant}} {{In lang|en}} {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0f4pgpz4x6q7m44nixrgfce2g1bm0xz 5623229 5623191 2026-09-03T08:35:56Z BosaFi 115936 5623229 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Amaranthus retroflexus'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Amaranthus_retroflexus_flower1.jpg|безрамка]] |- style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_TNC_G5.svg|алт=Secure|класа=skin-invert-image|безрамка]]<br /><br />Secure<small>&nbsp;([[NatureServe conservation status|NatureServe]])<ref><cite class="citation web cs1" id="CITEREFNatureServe2023"><span class="cx-segment" data-segmentid="216">NatureServe (5 May 2023). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="217">[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.138217/Amaranthus_retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="218">''NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="219">Arlington, Virginia: NatureServe<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="220"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">17 May</span> 2023</span>.</span></cite></ref></small></div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks taxobox-edit-taxonomy skin-invert" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg|врска=Template:Taxonomy/Amaranthus|15x15пкс|Edit this classification]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant|Plantae]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- class="taxonrow" |''Clade'': |[[Eudicots]] |- class="taxonrow" |Order: |[[Caryophyllales]] |- class="taxonrow" |Family: |[[Amaranthaceae]] |- class="taxonrow" |Genus: |[[Amaranth|''Amaranthus'']] |- class="taxonrow" |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;retroflexus'''''</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Amaranthus retroflexus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Карл Линеј|L.]]</div> |- ! colspan="2" style="color:inherit; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation cs1">[https://www.tropicos.org/NameSearch.aspx?projectid=&name=Amaranthus+retroflexus "''Amaranthus retroflexus''"]. </cite></ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2633061 The Plant List]</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Amaranthus bulgaricus'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus bullatus'' <small>Besser ex Spreng.</small> * ''Amaranthus chlorostachys'' <small>Willk.</small> * ''Amaranthus curvifolius'' <small>Spreng.</small> * ''Amaranthus delilei'' <small>Richt.</small> <small>& Loret</small> * ''Amaranthus johnstonii'' <small>Kov.</small> * ''Amaranthus recurvatus'' <small>Desf.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''delilei'' (<small>Richt. & Loret) Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''delilei'' <small>(Richt. & Loret) Tzvelev</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''genuinus'' <small>(L.) Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> * ''Amaranthus retroflexus'' f. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> <small>ex Probst</small> * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''salicifolius'' <small>lI.</small><small>M.Johnst.</small> * ''Amaranthus rigidus'' <small>Schult.</small> <small>ex Steud.</small> * ''Amaranthus spicatus'' <small>Lam.</small> * ''Amaranthus strictus'' <small>Ten.</small> * ''Amaranthus tricolor'' <small>L.</small> * ''Galliaria retroflexa'' <small>(L.) Nieuwl.</small> * ''Galliaria scabra'' <small>Bubani</small> |} '''''Amaranthus retroflexus''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Amaranthaceae]].<ref name="Pammel1903">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=croUAAAAYAAJ|title=Some Weeds of Iowa|last=Pammel|first=Louis Hermann|publisher=Experiment Station, Iowa State College of Agriculture and the Mechanic Arts|year=1903|pages=470}}</ref> Надвор од својот домороден опсег, се смета за плевел. Листовите, стеблата и семките може да се јадат сурови и варени, листовите имаат висока хранлива вредност.<ref>{{Наведено списание|last=Spórna‑Kucab|first=Aneta|last2=Tekieli|first2=Anna|last3=Kisiel|first3=Aneta|last4=Grzegorczyk|first4=Agnieszka|last5=Skalicka‑Woźniak|first5=Krystyna|last6=Starzak|first6=Karolina|last7=Wybraniec|first7=Sławomir|date=2023|title=Antioxidant and Antimicrobial Effects of Baby Leaves of Amaranthus tricolor L. Harvested as Vegetable in Correlation with Their Phytochemical Composition|journal=Molecules|volume=28|issue=3|pages=1463|doi=10.3390/molecules28031463|pmc=9919180|pmid=36771133|doi-access=free}}</ref> Кога се одгледуваат на почви богати со азот, познато е дека концентрираат [[Нитрат|нитрати]] во листовите, што е особено забележливо на земјиште каде што се користи нитратно [[Гноиво|ѓубриво]].<ref>{{Наведено списание|last=Terzieva|first=S|last2=Baycheva|first2=S|last3=Tzanova|first3=M|last4=Ivanova|first4=T|last5=Dimitrova|first5=D|last6=Grozeva|first6=NH|date=2026|title=Multifunctional Edible Amaranths: A Review of Nutritional Benefits, Anti-Nutritional Factors, and Potential in Sustainable Food Systems|journal=Foods|volume=15|issue=1|pages=130|doi=10.3390/foods15010130|pmc=12785712|pmid=41517196|doi-access=free}}</ref> == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, до 100 цм високо, неразгрането или разгрането, со густи меки влакна, и тоа особено во погорниот дел. Листовите ромбично-овални, кон основата и кон врвот стеснети, по работ брановидно набрчкани, голи или пак со влакна по јасно испакнатите жили на долната страна на листовите, со долги дршки. Цветовите во групи, а тие групирани во бледозеленикави збиени куси класови. Брактеолите со променлива должина, 3-6 мм долги, 1-1,5 пати подолги од перијантот, тврди, со ципест раб и завршуваат со јаки трнови. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот 2,5-3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, обично тапи, но со шилесто врвче; прашниците 5. Женските цветови 2,5-3 мм долги. Ливчињата на перијантот во основата линејно-клиновидни, кон врвот постепено лопатовидно проширени, на врвот тапи, но со шилесто осилче, со зелена жила, по работ ципести. Плодникот елипсо- виден, странично сплеснат, со 3 жили. Плодната кутијка помала од перијантот и пука со една напречна пукнатина. Семката кафеаво-црна, лековидна, сјајна и со заострен раб.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=403}}</ref> {{Галерија|Amaranthus retroflexus, Thomé 1885-1.png|1885 илустрација}} == Распространетост и живеалиште == Домороден е во неотропските предели<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/database/feis/plants/forb/amaret/all.html|title=''Amaranthus retroflexus''|work=[[Fire Effects Information System]] (FEIS)}}</ref> или Централна и Источна Северна Америка,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/amaranthus/retroflexus/|title=''Amaranthus retroflexus'' (red-rooted amaranth)|work=[[Go Botany]]}}</ref> но е широко распространет како воведен вид на повеќето континенти во голем број живеалишта. === Распространетост во Македонија === ''Amaranthus retroflexus'' е широко распространето растение на територијата на Република Македонија и расте по ѓубришта, меѓи, ниви и покрај патишта. Познато за потесната и пошироката околина на градовите [[Скопје]], [[Велес]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Прилеп]], [[Демир Хисар]], [[Битола]], [[Гевгелија]], потоа во клисурата на р. [[Радика]], [[Таорска Клисура]] и др. места. Се посочува и за [[Демир Капија]], [[Крива Паланка]], [[Кавадарци]] - с. [[Мајден]], [[Општина Дојран|Дојран]] - с. [[Николиќ]] и [[Струмица]].<ref name=":02" /> == Потенцијална токсичност == Не е познато дека ниеден вид од родот ''Amaranthus'' е отровен за луѓето, <ref>[http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus Plants for a future] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090115175949/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amaranthus+retroflexus}}</ref> но листовите на ''A.&nbsp;retroflexus'' содржат [[оксална киселина]] и може да содржат [[Нитрат|нитрати]] ако се одгледуваат во почви богати со нитрати.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Northwest Foraging: The Classic Guide to Edible Plants of the Pacific Northwest|last=Benoliel|first=Doug|publisher=Skipstone|year=2011|isbn=978-1-59485-366-1|edition=Rev. and updated|location=Seattle, WA|pages=95|oclc=668195076}}</ref> Како и многу други видови на ''Amaranthus'', ова растение може да биде штетно, па дури и смртоносно кога се користи за храна на [[Домашно говедо|говеда]] и [[Домашна свиња|свињи]] во големи количини во текот на неколку дена. Таквата сточна храна може да предизвика фатална нефротоксичност, веројатно поради високата содржина на оксалат. Други симптоми, како што се надуеност или метхемоглобинемија во најтешките случаи, може да ја одразуваат неговата висока содржина на нитрати.<ref name="vWvHvO">{{Наведена книга|title=Poisonous Plants of South Africa|last=van Wyk, Ben-Erik|last2=van Heerden, Fanie|last3=van Oudtshoorn, Bosch|publisher=Briza|year=2002|isbn=978-1-875093-30-4|location=Pretoria}}</ref> == Употреба == === Кулинарски === Ова растение се јаде како зеленчук во различни делови од светот. Водата во која се вари треба да се фрли поради присуството на оксална киселина и евентуално нитрати. Младите изданоци и лисја може да се јадат сурови.<ref name=":1" /> Листовите се богати со калциум, железо, протеини и [[фосфор]].<ref name=":1" /> ''A. retroflexus'' се користел за мноштво прехранбени и медицински цели од страна на многу индијански групи во западниот дел на САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://naeb.brit.org/uses/search/?string=amaranthus+retroflexus|title=Native American Ethnobotany Data Base, search of Amaranthus retroflexus|accessdate=March 6, 2022}}</ref> Тоа е меѓу видовите што се консумираат како зеленчук на мексиканските пазари како ''Quelite quintonil''. Се користи во [[Индија|индиската]] држава [[Керала]] за подготовка на популарно јадење познато како ''торан''. Семките се јадат сурови<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> или печени, а може да се мелат во брашно и да се користат за леб, топли житарки или како згуснувач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|title=Amaranthus retroflexus {{!}} Redroot Pigweed {{!}} Male Finger|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304063932/http://www.survivalplantsmemorycourse.com/2012/01/amaranthus-retroflexus-redroot-pigweed-male-finger/|archive-date=2014-03-04|accessdate=2014-02-28}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,306 Рачен третман на Џепсон] * {{CalPhotos|Amaranthus|reflexus}} базата на податоци за фотографии * База на податоци за слики од лековити растенија [http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00733 Amaranthus retroflexus L.] (Факултет за кинеска медицина, Баптистички универзитет во Хонг Конг) {{In lang|zh-hant}} {{In lang|en}} {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dfks7lyqm2aa9n5ddrr1cuai2usg4vi 0 1402090 5623197 2026-09-03T07:40:27Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369413875|Amaranthus hybridus]]“ 5623197 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amarant grün.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Amaranthus|species=hybridus|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Amaranthus aureus'' Moq. * ''Amaranthus batalleri'' Sennen * ''Amaranthus bellardii'' Moq. * ''Amaranthus berchtholdii'' Moq. * ''Amaranthus catechu'' Moq. * ''Amaranthus caudatus'' Baker & Clarke * ''Amaranthus chlorostachys'' Willd. * ''Amaranthus eugenii'' Sennen * ''Amaranthus flavescens'' Moq. * ''Amaranthus hecticus'' Willd. * ''Amaranthus incurvatus'' Trimen ex Gren. & Gord. * ''Amaranthus intermedius'' Guss. ex Moq. * ''Amaranthus laetus'' Willd. * ''Amaranthus laxiflorus'' Comelli ex Pollini * ''Amaranthus neglectus'' Moq. * ''Amaranthus nepalensis'' Moq. * ''Amaranthus paniculatus'' var. ''sanguineus'' Regel * ''Amaranthus patulus'' f. ''multispiculatus'' (Sennen) Priszter * ''Amaranthus patulus'' var. ''multispiculatus'' Sennen * ''Amaranthus pseudoretroflexus'' (Thell.) Almq. * ''Amaranthus quitensis'' Kunth * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''chlorostachys'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''hybridus'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''quitensis'' (Kunth) O.Bolòs & Vigo * ''Amaranthus spicatus'' Rchb. * ''Amaranthus timeroyi'' Jord. ex Moq. * ''Amaranthus trivialis'' Rota * ''Galliaria hybrida ''(L.) Nieuwl. }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=amaranthus+hybridus|title=The Plant List}}</ref>}} '''''Amaranthus hybridus''''' е вид на едногодишно [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]]. Тоа е плевелен вид што сега се наоѓа низ поголемиот дел од Северна Америка и е воведен во Европа и Евроазија. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, обично силно разгрането, до 100 цм високо, зелено, голо или со ретки влакна кои се погусти во горниот дел. Листовите јајцевидно-ромбични, зелени, со долги дршки, кон врвот и кон основата стеснети, на врвот тапи но со едно кусо осилесто трнче, голи, но со ретки влакна по испакнатите жили на долната страна на листот. Цветовите групирани во групи, а тие во долги класовидни соцветија, од кои терминалното класовидно соцветие е тенко и најдолго. Класовидни соцветија има и во пазувите на листовите. Брактеолите кај женските цветови 4-6 мм долги, во основата јајцевидни, потоа се стеснуваат и преминуваат во тенок линеен дел кој завршува со тенка бледожолтеникава боцка. Средната жила по целата должина зелена, така што брактеолите се изразито зелени. Брактеолите двапати подолги од перијантот. Машките цветови најчесто со 5 перијантни ливчиња, но по врвовите на групите од цветови може да се сретнат и со 4 и 3 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот долгнавесто-ланцетни, на врвот зашилени, со зелена средна жила и ципести рабови. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња, а со редукција можат да бидат сведени на 4 или 3. Перијантните ливчиња тесно елиптични, на врвот тапи или зашилени, еднакви со плодникот. Плодот странично сплеснат. Капачето на кутијката се отвора со една напречна пукнатина. Семката темнокафеава, лековидна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=402}}</ref> [[Податотека:Amaranthushybridus.jpg|лево|мини|409x409пкс| ''Amaranthus hybridus'']] == Распространетост == ''Amaranthus hybridus'' првично било пионерско растение во источна [[Северна Америка]]. Може да се најде во секоја држава освен во [[Вајоминг]], [[Јута]] и [[Алјаска]]. Исто така, се наоѓа во многу провинции на [[Канада]] и во делови од [[Мексико]], [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]] и [[Јужна Америка]]. Натурализиран е на многу места со потопла клима. Расте на многу различни места, вклучувајќи ги и нарушените живеалишта. Распространетост во Македонија ''Amaranthus hybridus'' на територијата на Македонија може да се најде по песокливи места, покрај потоци, реки, езера и други влажни станишта. Познато за [[Струмица]] - с. [[Банско]]; [[Стар Дојран]] - с. [[Сретеново]]; [[Струга]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Македонски Брод]] - с. [[Самоков]].<ref name=":02" /> == Таксономија == Има голема варијабилност, а се смета дека многу други видови ''Amaranthus'' се природни хибриди или потекнуваат од ''A. hybridus''. == Употреба == Семките и варените лисја се јадат.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Растението се користело за храна и лекови од неколку индијански народи и во традиционалната африканска медицина. Тоа е еден од видовите што се консумираат како ''Quelite quintonil'' на мексиканските пазари за храна. Има слаба антимикробна активност, но содржи ветувачки антиканцерогени фитохемикалии.<ref>{{Наведено списание|last=Romero-Benavides|first=Juan Carlos|last2=Guaraca-Pino|first2=Evelyn|last3=Duarte-Casar|first3=Rodrigo|last4=Rojas-Le-Fort|first4=Marlene|last5=Bailon-Moscoso|first5=Natalia|date=December 2023|title=Chenopodium quinoa Willd. and Amaranthus hybridus L.: Ancestral Andean Food Security and Modern Anticancer and Antimicrobial Activity|journal=Pharmaceuticals|language=en|volume=16|issue=12|pages=1728|doi=10.3390/ph16121728|issn=1424-8247|pmc=10747716|pmid=38139854|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,303 Рачен третман на Џепсон] * [http://www.hear.org/starr/hiplants/images/thumbnails/html/amaranthus_hybridus.htm Различни слики од зелен амарант] Archived * [http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Amaranthus+hybridus Етноботаника] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dp1v2kkf8e5sg29ck8ztulfenp76k79 5623198 5623197 2026-09-03T07:40:51Z BosaFi 115936 /* Распространетост */ 5623198 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amarant grün.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Amaranthus|species=hybridus|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Amaranthus aureus'' Moq. * ''Amaranthus batalleri'' Sennen * ''Amaranthus bellardii'' Moq. * ''Amaranthus berchtholdii'' Moq. * ''Amaranthus catechu'' Moq. * ''Amaranthus caudatus'' Baker & Clarke * ''Amaranthus chlorostachys'' Willd. * ''Amaranthus eugenii'' Sennen * ''Amaranthus flavescens'' Moq. * ''Amaranthus hecticus'' Willd. * ''Amaranthus incurvatus'' Trimen ex Gren. & Gord. * ''Amaranthus intermedius'' Guss. ex Moq. * ''Amaranthus laetus'' Willd. * ''Amaranthus laxiflorus'' Comelli ex Pollini * ''Amaranthus neglectus'' Moq. * ''Amaranthus nepalensis'' Moq. * ''Amaranthus paniculatus'' var. ''sanguineus'' Regel * ''Amaranthus patulus'' f. ''multispiculatus'' (Sennen) Priszter * ''Amaranthus patulus'' var. ''multispiculatus'' Sennen * ''Amaranthus pseudoretroflexus'' (Thell.) Almq. * ''Amaranthus quitensis'' Kunth * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''chlorostachys'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''hybridus'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''quitensis'' (Kunth) O.Bolòs & Vigo * ''Amaranthus spicatus'' Rchb. * ''Amaranthus timeroyi'' Jord. ex Moq. * ''Amaranthus trivialis'' Rota * ''Galliaria hybrida ''(L.) Nieuwl. }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=amaranthus+hybridus|title=The Plant List}}</ref>}} '''''Amaranthus hybridus''''' е вид на едногодишно [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]]. Тоа е плевелен вид што сега се наоѓа низ поголемиот дел од Северна Америка и е воведен во Европа и Евроазија. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, обично силно разгрането, до 100 цм високо, зелено, голо или со ретки влакна кои се погусти во горниот дел. Листовите јајцевидно-ромбични, зелени, со долги дршки, кон врвот и кон основата стеснети, на врвот тапи но со едно кусо осилесто трнче, голи, но со ретки влакна по испакнатите жили на долната страна на листот. Цветовите групирани во групи, а тие во долги класовидни соцветија, од кои терминалното класовидно соцветие е тенко и најдолго. Класовидни соцветија има и во пазувите на листовите. Брактеолите кај женските цветови 4-6 мм долги, во основата јајцевидни, потоа се стеснуваат и преминуваат во тенок линеен дел кој завршува со тенка бледожолтеникава боцка. Средната жила по целата должина зелена, така што брактеолите се изразито зелени. Брактеолите двапати подолги од перијантот. Машките цветови најчесто со 5 перијантни ливчиња, но по врвовите на групите од цветови може да се сретнат и со 4 и 3 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот долгнавесто-ланцетни, на врвот зашилени, со зелена средна жила и ципести рабови. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња, а со редукција можат да бидат сведени на 4 или 3. Перијантните ливчиња тесно елиптични, на врвот тапи или зашилени, еднакви со плодникот. Плодот странично сплеснат. Капачето на кутијката се отвора со една напречна пукнатина. Семката темнокафеава, лековидна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=402}}</ref> [[Податотека:Amaranthushybridus.jpg|лево|мини|409x409пкс| ''Amaranthus hybridus'']] == Распространетост == ''Amaranthus hybridus'' првично било пионерско растение во источна [[Северна Америка]]. Може да се најде во секоја држава освен во [[Вајоминг]], [[Јута]] и [[Алјаска]]. Исто така, се наоѓа во многу провинции на [[Канада]] и во делови од [[Мексико]], [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]] и [[Јужна Америка]]. Натурализиран е на многу места со потопла клима. Расте на многу различни места, вклучувајќи ги и нарушените живеалишта. === Распространетост во Македонија === ''Amaranthus hybridus'' на територијата на Македонија може да се најде по песокливи места, покрај потоци, реки, езера и други влажни станишта. Познато за [[Струмица]] - с. [[Банско]]; [[Стар Дојран]] - с. [[Сретеново]]; [[Струга]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Македонски Брод]] - с. [[Самоков]].<ref name=":02" /> == Таксономија == Има голема варијабилност, а се смета дека многу други видови ''Amaranthus'' се природни хибриди или потекнуваат од ''A. hybridus''. == Употреба == Семките и варените лисја се јадат.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Растението се користело за храна и лекови од неколку индијански народи и во традиционалната африканска медицина. Тоа е еден од видовите што се консумираат како ''Quelite quintonil'' на мексиканските пазари за храна. Има слаба антимикробна активност, но содржи ветувачки антиканцерогени фитохемикалии.<ref>{{Наведено списание|last=Romero-Benavides|first=Juan Carlos|last2=Guaraca-Pino|first2=Evelyn|last3=Duarte-Casar|first3=Rodrigo|last4=Rojas-Le-Fort|first4=Marlene|last5=Bailon-Moscoso|first5=Natalia|date=December 2023|title=Chenopodium quinoa Willd. and Amaranthus hybridus L.: Ancestral Andean Food Security and Modern Anticancer and Antimicrobial Activity|journal=Pharmaceuticals|language=en|volume=16|issue=12|pages=1728|doi=10.3390/ph16121728|issn=1424-8247|pmc=10747716|pmid=38139854|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,303 Рачен третман на Џепсон] * [http://www.hear.org/starr/hiplants/images/thumbnails/html/amaranthus_hybridus.htm Различни слики од зелен амарант] Archived * [http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Amaranthus+hybridus Етноботаника] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pysw6rrlghoqhjalvlbr6deasg2pxnw 5623227 5623198 2026-09-03T08:35:33Z BosaFi 115936 5623227 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amarant grün.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Amaranthus|species=hybridus|authority=[[L.]]|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Amaranthus aureus'' Moq. * ''Amaranthus batalleri'' Sennen * ''Amaranthus bellardii'' Moq. * ''Amaranthus berchtholdii'' Moq. * ''Amaranthus catechu'' Moq. * ''Amaranthus caudatus'' Baker & Clarke * ''Amaranthus chlorostachys'' Willd. * ''Amaranthus eugenii'' Sennen * ''Amaranthus flavescens'' Moq. * ''Amaranthus hecticus'' Willd. * ''Amaranthus incurvatus'' Trimen ex Gren. & Gord. * ''Amaranthus intermedius'' Guss. ex Moq. * ''Amaranthus laetus'' Willd. * ''Amaranthus laxiflorus'' Comelli ex Pollini * ''Amaranthus neglectus'' Moq. * ''Amaranthus nepalensis'' Moq. * ''Amaranthus paniculatus'' var. ''sanguineus'' Regel * ''Amaranthus patulus'' f. ''multispiculatus'' (Sennen) Priszter * ''Amaranthus patulus'' var. ''multispiculatus'' Sennen * ''Amaranthus pseudoretroflexus'' (Thell.) Almq. * ''Amaranthus quitensis'' Kunth * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''chlorostachys'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''hybridus'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''quitensis'' (Kunth) O.Bolòs & Vigo * ''Amaranthus spicatus'' Rchb. * ''Amaranthus timeroyi'' Jord. ex Moq. * ''Amaranthus trivialis'' Rota * ''Galliaria hybrida ''(L.) Nieuwl. }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=amaranthus+hybridus|title=The Plant List}}</ref>}} '''''Amaranthus hybridus''''' е вид на едногодишно [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]]. Тоа е плевелен вид што сега се наоѓа низ поголемиот дел од Северна Америка и е воведен во Европа и Евроазија. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, обично силно разгрането, до 100 цм високо, зелено, голо или со ретки влакна кои се погусти во горниот дел. Листовите јајцевидно-ромбични, зелени, со долги дршки, кон врвот и кон основата стеснети, на врвот тапи но со едно кусо осилесто трнче, голи, но со ретки влакна по испакнатите жили на долната страна на листот. Цветовите групирани во групи, а тие во долги класовидни соцветија, од кои терминалното класовидно соцветие е тенко и најдолго. Класовидни соцветија има и во пазувите на листовите. Брактеолите кај женските цветови 4-6 мм долги, во основата јајцевидни, потоа се стеснуваат и преминуваат во тенок линеен дел кој завршува со тенка бледожолтеникава боцка. Средната жила по целата должина зелена, така што брактеолите се изразито зелени. Брактеолите двапати подолги од перијантот. Машките цветови најчесто со 5 перијантни ливчиња, но по врвовите на групите од цветови може да се сретнат и со 4 и 3 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот долгнавесто-ланцетни, на врвот зашилени, со зелена средна жила и ципести рабови. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња, а со редукција можат да бидат сведени на 4 или 3. Перијантните ливчиња тесно елиптични, на врвот тапи или зашилени, еднакви со плодникот. Плодот странично сплеснат. Капачето на кутијката се отвора со една напречна пукнатина. Семката темнокафеава, лековидна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=402}}</ref> [[Податотека:Amaranthushybridus.jpg|лево|мини|409x409пкс| ''Amaranthus hybridus'']] == Распространетост == ''Amaranthus hybridus'' првично било пионерско растение во источна [[Северна Америка]]. Може да се најде во секоја држава освен во [[Вајоминг]], [[Јута]] и [[Алјаска]]. Исто така, се наоѓа во многу провинции на [[Канада]] и во делови од [[Мексико]], [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]] и [[Јужна Америка]]. Натурализиран е на многу места со потопла клима. Расте на многу различни места, вклучувајќи ги и нарушените живеалишта. === Распространетост во Македонија === ''Amaranthus hybridus'' на територијата на Македонија може да се најде по песокливи места, покрај потоци, реки, езера и други влажни станишта. Познато за [[Струмица]] - с. [[Банско]]; [[Стар Дојран]] - с. [[Сретеново]]; [[Струга]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Македонски Брод]] - с. [[Самоков]].<ref name=":02" /> == Таксономија == Има голема варијабилност, а се смета дека многу други видови ''Amaranthus'' се природни хибриди или потекнуваат од ''A. hybridus''. == Употреба == Семките и варените лисја се јадат.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=72|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Растението се користело за храна и лекови од неколку индијански народи и во традиционалната африканска медицина. Тоа е еден од видовите што се консумираат како ''Quelite quintonil'' на мексиканските пазари за храна. Има слаба антимикробна активност, но содржи ветувачки антиканцерогени фитохемикалии.<ref>{{Наведено списание|last=Romero-Benavides|first=Juan Carlos|last2=Guaraca-Pino|first2=Evelyn|last3=Duarte-Casar|first3=Rodrigo|last4=Rojas-Le-Fort|first4=Marlene|last5=Bailon-Moscoso|first5=Natalia|date=December 2023|title=Chenopodium quinoa Willd. and Amaranthus hybridus L.: Ancestral Andean Food Security and Modern Anticancer and Antimicrobial Activity|journal=Pharmaceuticals|language=en|volume=16|issue=12|pages=1728|doi=10.3390/ph16121728|issn=1424-8247|pmc=10747716|pmid=38139854|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,303 Рачен третман на Џепсон] * [http://www.hear.org/starr/hiplants/images/thumbnails/html/amaranthus_hybridus.htm Различни слики од зелен амарант] Archived * [http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Amaranthus+hybridus Етноботаника] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] szjbnuqf3vgks88pqgh1i8n4owctas5 0 1402091 5623202 2026-09-03T07:44:20Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Petrorhagia saxifraga]] 5623202 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Petrorhagia saxifraga]] 605oavmt6w2wsdh6v1dxn6g7h10t00j 0 1402092 5623203 2026-09-03T07:48:34Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Смокволисна дива лобода]] 5623203 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Смокволисна дива лобода]] lubr4uln4whva48ab19n3oetc2mxy1f 0 1402093 5623204 2026-09-03T07:50:07Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Калинолисна дива лобода]] 5623204 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Калинолисна дива лобода]] 02nwrg5ivq9tqysublnd30o2kqoj90d 0 1402094 5623205 2026-09-03T07:50:40Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Бела дива лобода]] 5623205 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бела дива лобода]] 8xrlhwb8fc4ac4zhzqcc3q2az4y8le8 3 1402095 5623211 2026-09-03T08:15:53Z Zxilef 130399 Создадена страница со: {{unblock|Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Маке... 5623211 wikitext text/x-wiki {{unblock|Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Македонец. Сигурен сум дека информациите во изворот велат дека во 1900 година, сите 340 жители биле Бугари. Линк до уредувањето: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98&diff=5623206&oldid=5623176 here] Линк до текстот на изворот: [http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm#:~:text=90-,lisolai,-340 here] Тагни ја личноста што ме блокираше: {{Корисник|Виолетова}} [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:15, 3 септември 2026 (CEST)}} 988iuqrwi931rwc9kz34iiaouhhoo4s 5623213 5623211 2026-09-03T08:17:04Z Zxilef 130399 5623213 wikitext text/x-wiki {{unblock|причина=Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Македонец. Сигурен сум дека информациите во изворот велат дека во 1900 година, сите 340 жители биле Бугари. Линк до уредувањето: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98&diff=5623206&oldid=5623176 here] Линк до текстот на изворот: [http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm#:~:text=90-,lisolai,-340 here] Тагни ја личноста што ме блокираше: {{Корисник|Виолетова}} [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:15, 3 септември 2026 (CEST)}} 71qqo7xf2ec3y4xl99p3abq4dy859c8 5623214 5623213 2026-09-03T08:20:29Z Виолетова 1975 5623214 wikitext text/x-wiki {{unblock|причина=Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Македонец. Сигурен сум дека информациите во изворот велат дека во 1900 година, сите 340 жители биле Бугари. Линк до уредувањето: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98&diff=5623206&oldid=5623176 here] Линк до текстот на изворот: [http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm#:~:text=90-,lisolai,-340 here] Тагни ја личноста што ме блокираше: {{Корисник|Виолетова}} [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:15, 3 септември 2026 (CEST)}} [[User:Zxilef|Zxilef]], Текстот што го вметна во статија беше на бугарски јазик - българин. Ако треба да користиш машински превод за да сработиш нешто на македонски јазик, подобро немој, така се прават многу грешки. Работи си на јазиците кои ги знаеш. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:20, 3 септември 2026 (CEST) qr2fyys1oftp9gf9aa58xe9bd1kdtce 5623215 5623214 2026-09-03T08:24:11Z Zxilef 130399 /* */ Одговор 5623215 wikitext text/x-wiki {{unblock|причина=Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Македонец. Сигурен сум дека информациите во изворот велат дека во 1900 година, сите 340 жители биле Бугари. Линк до уредувањето: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98&diff=5623206&oldid=5623176 here] Линк до текстот на изворот: [http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm#:~:text=90-,lisolai,-340 here] Тагни ја личноста што ме блокираше: {{Корисник|Виолетова}} [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:15, 3 септември 2026 (CEST)}} [[User:Zxilef|Zxilef]], Текстот што го вметна во статија беше на бугарски јазик - българин. Ако треба да користиш машински превод за да сработиш нешто на македонски јазик, подобро немој, така се прават многу грешки. Работи си на јазиците кои ги знаеш. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:20, 3 септември 2026 (CEST) :Навистина? Извинете, но учам македонски јазик и обично не уредувам на Википедија ако веб-страницата не е на англиски јазик. Нема да уредувам, но не сакам ни да бидам блокиран. Ќе бидам внимателен, дали би можеле да ме одблокирате? [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:24, 3 септември 2026 (CEST) 4br37zj45b8q2ir0qbtl0sygn50n4k3 5623233 5623215 2026-09-03T08:40:40Z Виолетова 1975 5623233 wikitext text/x-wiki {{unblock|причина=Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Македонец. Сигурен сум дека информациите во изворот велат дека во 1900 година, сите 340 жители биле Бугари. Линк до уредувањето: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98&diff=5623206&oldid=5623176 here] Линк до текстот на изворот: [http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm#:~:text=90-,lisolai,-340 here] Тагни ја личноста што ме блокираше: {{Корисник|Виолетова}} [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:15, 3 септември 2026 (CEST)}} [[User:Zxilef|Zxilef]], Текстот што го вметна во статија беше на бугарски јазик - българин. Ако треба да користиш машински превод за да сработиш нешто на македонски јазик, подобро немој, така се прават многу грешки. Работи си на јазиците кои ги знаеш. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:20, 3 септември 2026 (CEST) :Навистина? Извинете, но учам македонски јазик и обично не уредувам на Википедија ако веб-страницата не е на англиски јазик. Нема да уредувам, но не сакам ни да бидам блокиран. Ќе бидам внимателен, дали би можеле да ме одблокирате? [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:24, 3 септември 2026 (CEST) ::Го намалив блокот на 3 дена, размисли за тоа време каде, како и колку можеш да придонесуваш на јазик што не го познаваш, како што самиот рече. - Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:40, 3 септември 2026 (CEST) bslqkbresh8xitiw8sww0xphh1pis9w 5623237 5623233 2026-09-03T08:46:53Z Zxilef 130399 /* */ Одговор 5623237 wikitext text/x-wiki {{unblock|причина=Жал ми е, но користев машински превод за моето уредување и за овој апел. Текстот што го вметнав во статијата беше на македонски јазик, иако пораката беше на абхазиски јазик, не знам зошто. Мојот мајчин јазик е англискиот, но јас сум етнички Македонец. Сигурен сум дека информациите во изворот велат дека во 1900 година, сите 340 жители биле Бугари. Линк до уредувањето: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98&diff=5623206&oldid=5623176 here] Линк до текстот на изворот: [http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm#:~:text=90-,lisolai,-340 here] Тагни ја личноста што ме блокираше: {{Корисник|Виолетова}} [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:15, 3 септември 2026 (CEST)}} [[User:Zxilef|Zxilef]], Текстот што го вметна во статија беше на бугарски јазик - българин. Ако треба да користиш машински превод за да сработиш нешто на македонски јазик, подобро немој, така се прават многу грешки. Работи си на јазиците кои ги знаеш. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:20, 3 септември 2026 (CEST) :Навистина? Извинете, но учам македонски јазик и обично не уредувам на Википедија ако веб-страницата не е на англиски јазик. Нема да уредувам, но не сакам ни да бидам блокиран. Ќе бидам внимателен, дали би можеле да ме одблокирате? [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:24, 3 септември 2026 (CEST) ::Го намалив блокот на 3 дена, размисли за тоа време каде, како и колку можеш да придонесуваш на јазик што не го познаваш, како што самиот рече. - Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:40, 3 септември 2026 (CEST) :::Ви благодарам! [[User:Zxilef|Zxilef]] <small>([[User talk:Zxilef|разговор]])</small> 10:46, 3 септември 2026 (CEST) mt8ojrgngzgyuk55oayf9j4j7dafqha 1 1402096 5623219 2026-09-03T08:28:30Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623219 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5623222 5623219 2026-09-03T08:28:50Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene skorpilii]] на [[Разговор:Шкорпилов плускавец]] 5623219 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402097 5623221 2026-09-03T08:28:50Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene skorpilii]] на [[Шкорпилов плускавец]] 5623221 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Шкорпилов плускавец]] h1rr1dkm8xp1q4rz5d7gez7o3ekng4a 1 1402098 5623223 2026-09-03T08:28:50Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene skorpilii]] на [[Разговор:Шкорпилов плускавец]] 5623223 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Шкорпилов плускавец]] mzb1wwwjhfsph25pvcuva0ddxw9f8hd 0 1402099 5623225 2026-09-03T08:34:40Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369405501|Amaranthus blitoides]]“ 5623225 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus blitoides absnd.jpg|genus=Amaranthus|species=blitoides|authority=[[S.Wats.]]}} '''''Amaranthus blitoides''''' е едногодишен растителен вид. Обично расте до 60 цм, иако може да порасне до 1м. Цвета од лето до есен. Се верува дека е домороден во централниот и веројатно источниот дел на Соединетите Американски Држави, но се натурализирал во речиси цела умерена [[Северна Америка]]. Исто така, натурализиран е во [[Јужна Америка]] и [[Евроазија]]. Некои научници го наведуваат како [[инвазивен вид]]. Опис Едногодишно растение. Стеблото легнато, голо или папилозно влакнесто во горниот дел, до 50 цм долго, од основата силно разгрането. Листовите последователни, кожести, 1,5-3 цм долги, долгнавесто-ланцетни до обратно-јајцевидно-лопатовидни. Листовите на врвот тапи, но со едно кусо осилесто трнче, голи или само по спроводните жили на долната страна на ламината со ретки влакна, сивкасто-зелени и со белузлав тесен раб. Лисната дршка помала од ламината. Цветовите во групи во пазувите на листовите. Брактеолите ланцетни, ципести, покуси од перијантот и со зелена жила. Кај машките цветови перијантните ливчиња најчесто 4, јајцевидно-ланцетни, ципести, околу 2 мм долги, на врвот заострени. Женските цветови со 4 или 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот тесно-ланцетни, на врвот заострени, ципести, со зелена жила по средината. Плодникот со 3 жига. Плодната кутијка скоро круглеста, малку сплескана, мазна, обично покуса од перијантот. Семката лековидна, црна, сјајна, со остар раб.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=403-404}}</ref> Распространетост во Македонија ''Amaranthus blitoides'' на територијата на Република Македонија расте по ѓубришта и обработливи површини. Не располагаме со доволно податоци за неговото распространување. Единствено познат локалитет е [[Дервенска Клисура]] кај жел. станица [[Рашче]].<ref name=":02" /> [[Податотека:Amaranthus_blitoides_flowers_8601.JPG|мини]] == Употреба == Семето на ''Amaranthus blitoides'' било употребувано како извор на храна од страна на голем број индијански племиња. Народот Зуни, семето првично го јадел сурово, но подоцна го мелел со црно пченкарно брашно. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,297 Рачен третман на Џепсон] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Amaranthus+blitoides Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8zjhf05pz39bkl2n5kyi7atiythjlco 5623226 5623225 2026-09-03T08:35:01Z BosaFi 115936 5623226 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus blitoides absnd.jpg|genus=Amaranthus|species=blitoides|authority=[[S.Wats.]]}} '''''Amaranthus blitoides''''' е едногодишен растителен вид. Обично расте до 60 цм, иако може да порасне до 1м. Цвета од лето до есен. Се верува дека е домороден во централниот и веројатно источниот дел на Соединетите Американски Држави, но се натурализирал во речиси цела умерена [[Северна Америка]]. Исто така, натурализиран е во [[Јужна Америка]] и [[Евроазија]]. Некои научници го наведуваат како [[инвазивен вид]]. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото легнато, голо или папилозно влакнесто во горниот дел, до 50 цм долго, од основата силно разгрането. Листовите последователни, кожести, 1,5-3 цм долги, долгнавесто-ланцетни до обратно-јајцевидно-лопатовидни. Листовите на врвот тапи, но со едно кусо осилесто трнче, голи или само по спроводните жили на долната страна на ламината со ретки влакна, сивкасто-зелени и со белузлав тесен раб. Лисната дршка помала од ламината. Цветовите во групи во пазувите на листовите. Брактеолите ланцетни, ципести, покуси од перијантот и со зелена жила. Кај машките цветови перијантните ливчиња најчесто 4, јајцевидно-ланцетни, ципести, околу 2 мм долги, на врвот заострени. Женските цветови со 4 или 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот тесно-ланцетни, на врвот заострени, ципести, со зелена жила по средината. Плодникот со 3 жига. Плодната кутијка скоро круглеста, малку сплескана, мазна, обично покуса од перијантот. Семката лековидна, црна, сјајна, со остар раб.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=403-404}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Amaranthus blitoides'' на територијата на Република Македонија расте по ѓубришта и обработливи површини. Не располагаме со доволно податоци за неговото распространување. Единствено познат локалитет е [[Дервенска Клисура]] кај жел. станица [[Рашче]].<ref name=":02" /> [[Податотека:Amaranthus_blitoides_flowers_8601.JPG|мини]] == Употреба == Семето на ''Amaranthus blitoides'' било употребувано како извор на храна од страна на голем број индијански племиња. Народот Зуни, семето првично го јадел сурово, но подоцна го мелел со црно пченкарно брашно. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,297 Рачен третман на Џепсон] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Amaranthus+blitoides Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dumc4ikamd0uobztn5f1nnhvkeaflka 0 1402100 5623231 2026-09-03T08:36:16Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene roemeri]] на [[Ремеров плускавец]] 5623231 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ремеров плускавец]] 0jktbqfiv2mqldhv2kxeahrt12m61rn 1 1402101 5623232 2026-09-03T08:36:29Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623232 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1402102 5623240 2026-09-03T08:51:19Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623240 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5623243 5623240 2026-09-03T08:51:37Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene sendtneri]] на [[Разговор:Зентнеров плускавец]] 5623240 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402103 5623242 2026-09-03T08:51:37Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene sendtneri]] на [[Зентнеров плускавец]] 5623242 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Зентнеров плускавец]] rpbvypf2atbclib1y5ybmfle0xcfpzn 1 1402104 5623244 2026-09-03T08:51:37Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene sendtneri]] на [[Разговор:Зентнеров плускавец]] 5623244 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Зентнеров плускавец]] 8ilq6sr2hfg0yv7r1wxixattst72xbb 0 1402105 5623248 2026-09-03T09:10:53Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1322258907|Amaranthus crispus]]“ 5623248 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus crispus BB-1913.png|genus=Amaranthus|species=crispus|authority=(Lesp. & Thévenau) [[A.Braun]] ex [[J.M.Coult.]] & [[S.Watson]]|synonyms=''Albersia crispa'' <small>(Lesp. & Thévenau) Asch. ex Hausskn.</small><br> ''Amaranthus cristulatus'' <small>Speg.</small><br> ''Euxolus crispus'' <small>Lesp. & Thévenau</small>|synonyms_ref=<ref name=KewPOWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1161987-2 |title=Amaranthus crispus (Lesp. & Thévenau) A.Braun ex J.M.Coult. & S.Watson |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Plants of the World Online |publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=26 September 2020}}</ref>}} '''''Amaranthus crispus''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Amaranthaceae]]. Тоа е [[Тревесто растение|тревесто]], едногодишно растение. Може да порасне до 0,5&nbsp;м во висина. Цвета од лето до есен. Обично расте на пусти места, нарушени живеалишта или во близина на вода. Потекнува од Аргентина, Чиле и Уругвај, а е воведено и во Австралија, Австрија, Бугарија, [[Крим (полуостров)|Крим]], поранешна Чехословачка, Франција, Унгарија, Италија, Романија, [[Сардинија]], САД и поранешна Југославија. Опис Едногодишно растение. Стеблото ползечко или придигнато, до 40 цм високо, силно разгрането, влакнесто, зелено или црвеникаво и со густи листови. Листовите мали, 5-12 мм долги, јајцевидно-ромбични или ланцетовидно-ромбични, по работ брановидно набрчкани и црвеникави, кон основата и врвот постепено стеснети, на врвот зашилени. Горната страна на ламината гола, а долната страна со куси влакна и со силно испакнати спроводни жили. Лисните дршки по големина скоро еднакви со ламината. Цветовите собрани во топчести или јајцевидно- гроздести соцветија. Брактеолите јајцевидни, заострени, за половина помали од перијантот на цветовите, ципести, со тенка зелена жила. Цветовите со 5 перијантни ливчиња. Перијантните ливчиња на машките цветови 1,2-1,3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, ципести, со тенка зелена жила, тапи, на врвот со нежно кончесто осилче. Филаментите изразито подолги од перијантот. Перијантните ливчиња кај женските цветови обратно-јајцевидни до лопатовидни, во основата стеснети, на врвот тапи, а кај развиениот плод врвовите свртени кон него, ципести, со зелена тенка жила. Плодникот со 3 жига. Плодот широко елипсовиден, кон врвот заострен, по површината густо набрчкан, кон врвот помазен, подолг од перијантот и не распукнува со напречна пукнатина. Семката јајцевидна, лековидно сплескана, црна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=404}}</ref> Распространетост во Македонија Расте покрај згради во селски населби, патишта и по брегот на реките. Познато само за пл. [[Јакупица]] - помеѓу планинарскиот дом „Караџица" и [[Солунска Глава]]. Се посочува за крајбрежјето на [[Вардар]] помеѓу [[Велес]] и [[Демир Капија]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242415672 Таксономски, научни и информации за дистрибуција] на Флора на Северна Америка (efloras.org) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Уругвај]] [[Категорија:Флора на Чиле]] [[Категорија:Флора на Аргентина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 58osycaf1h6ekzw9s760yadefkar9o9 5623249 5623248 2026-09-03T09:11:21Z BosaFi 115936 5623249 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus crispus BB-1913.png|genus=Amaranthus|species=crispus|authority=(Lesp. & Thévenau) [[A.Braun]] ex [[J.M.Coult.]] & [[S.Watson]]|synonyms=''Albersia crispa'' <small>(Lesp. & Thévenau) Asch. ex Hausskn.</small><br> ''Amaranthus cristulatus'' <small>Speg.</small><br> ''Euxolus crispus'' <small>Lesp. & Thévenau</small>|synonyms_ref=<ref name=KewPOWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1161987-2 |title=Amaranthus crispus (Lesp. & Thévenau) A.Braun ex J.M.Coult. & S.Watson |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Plants of the World Online |publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=26 September 2020}}</ref>}} '''''Amaranthus crispus''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Amaranthaceae]]. Тоа е [[Тревесто растение|тревесто]], едногодишно растение. Може да порасне до 0,5&nbsp;м во висина. Цвета од лето до есен. Обично расте на пусти места, нарушени живеалишта или во близина на вода. Потекнува од Аргентина, Чиле и Уругвај, а е воведено и во Австралија, Австрија, Бугарија, [[Крим (полуостров)|Крим]], поранешна Чехословачка, Франција, Унгарија, Италија, Романија, [[Сардинија]], САД и поранешна Југославија. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото ползечко или придигнато, до 40 цм високо, силно разгрането, влакнесто, зелено или црвеникаво и со густи листови. Листовите мали, 5-12 мм долги, јајцевидно-ромбични или ланцетовидно-ромбични, по работ брановидно набрчкани и црвеникави, кон основата и врвот постепено стеснети, на врвот зашилени. Горната страна на ламината гола, а долната страна со куси влакна и со силно испакнати спроводни жили. Лисните дршки по големина скоро еднакви со ламината. Цветовите собрани во топчести или јајцевидно- гроздести соцветија. Брактеолите јајцевидни, заострени, за половина помали од перијантот на цветовите, ципести, со тенка зелена жила. Цветовите со 5 перијантни ливчиња. Перијантните ливчиња на машките цветови 1,2-1,3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, ципести, со тенка зелена жила, тапи, на врвот со нежно кончесто осилче. Филаментите изразито подолги од перијантот. Перијантните ливчиња кај женските цветови обратно-јајцевидни до лопатовидни, во основата стеснети, на врвот тапи, а кај развиениот плод врвовите свртени кон него, ципести, со зелена тенка жила. Плодникот со 3 жига. Плодот широко елипсовиден, кон врвот заострен, по површината густо набрчкан, кон врвот помазен, подолг од перијантот и не распукнува со напречна пукнатина. Семката јајцевидна, лековидно сплескана, црна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=404}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте покрај згради во селски населби, патишта и по брегот на реките. Познато само за пл. [[Јакупица]] - помеѓу планинарскиот дом „Караџица" и [[Солунска Глава]]. Се посочува за крајбрежјето на [[Вардар]] помеѓу [[Велес]] и [[Демир Капија]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242415672 Таксономски, научни и информации за дистрибуција] на Флора на Северна Америка (efloras.org) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Уругвај]] [[Категорија:Флора на Чиле]] [[Категорија:Флора на Аргентина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ommjeb2ql0od5tvy1v3q0oar6wn417g 0 1402106 5623250 2026-09-03T09:24:32Z Jtasevski123 69538 нс 5623250 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = LythrumHyssopifolia2.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2013 |title=''Lythrum hyssopifolia'' |volume=2013 |article-number=e.T164091A13564968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164091A13564968.en |language=en |access-date=22 July 2026}}</ref> | genus = Lythrum | species = hyssopifolia | authority = [[L.]] }}'''Мал врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum hyssopifolia'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на голо растение од [[Фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1389-1390}}</ref> Растението се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Малиот врболист е едногодишно голо растение, 10–40 см високо. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, обично од основата разгрането, округлесто-четириаглесто, со тесни надолжни крила по рабовите. [[Лист|Листовите]] се наизменични, скоро приседнати и прилегнати кон стеблото, скоро вертикални, линејни, долгнавести до елиптични, 6–15 мм долги, на врвот заострени, а кон основата стеснети. [[Цвет|Цветовите]] се 5–6-члени, поединечни во пазувите на листовите по целата должина на стебленцата, исправени и прилегнати кон стеблото; брактеолите линејно-шиловидни, нежни, белузлави, околу 1 мм долги. Хипантиумот е цилиндрично-обратно-конусовиден, а кај плодовите цилиндричен, 4–6 мм долг; лобовите на епикаликсот шиловидни, 1–1,5 мм долги, за време на цветањето странично расперени или полурасперени. Чашкините ливчиња се ципести, широко-триаглести, делтоидни, со шилесто продолжување на врвот. Венечните ливчиња розови, 2–3 мм долги, долгнавесто-обратно-јајцевидни, на врвот тапи, кон основата клиновидно стеснети. [[Прашник|Прашниците]] се во број од 4 до 6, поставени во трубестиот дел на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутија, околу 6 мм долга, обвиена од хипантиумот. Столчето е 1,5–2 мм долго, на врвот со топчеста жиговна глава.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Малиот врболист расте по песокливи и влажни места, влажни ливади и други влажни станишта. Растението се среќава во [[Скопје]] во селото [[Петровец]]; [[Прилеп]] помеѓу Прилеп и манастирот [[Трескавец]] и помеѓу манастирот Трескавец и [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], с. [[Чепигово]]; [[Ресен]] помеѓу с. [[Езерани]] и с. [[Долно Перово]]; [[Струмица]] - околу [[Моноспитовско Блато]], кај с. [[Банско]] и помеѓу с. Банско и с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]]; [[Гевгелија]] - околината на [[Дојранско Езеро|Дојранското Езеро]].<ref name=":02" /> == Галерија == <gallery> File:Lythrum hyssopifolia Enfoque 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia Habito 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia Habitus 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia1 Herbar.jpg File:Lythrum hyssopifolia2 Herbar.jpg File:LythrumHyssopifolia.jpg </gallery> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{commonscat|Lythrum hyssopifolia|Lythrum hyssopifolia}} * {{wikispecies|Lythrum hyssopifolia|Lythrum hyssopifolia}} 673sdz1vl58yxcq3qcpch6wssjmx7cl 5623252 5623250 2026-09-03T09:24:55Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Lythrum hyssopifolia]] на [[Мал врболист]] 5623250 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = LythrumHyssopifolia2.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2013 |title=''Lythrum hyssopifolia'' |volume=2013 |article-number=e.T164091A13564968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164091A13564968.en |language=en |access-date=22 July 2026}}</ref> | genus = Lythrum | species = hyssopifolia | authority = [[L.]] }}'''Мал врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum hyssopifolia'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на голо растение од [[Фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1389-1390}}</ref> Растението се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Малиот врболист е едногодишно голо растение, 10–40 см високо. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, обично од основата разгрането, округлесто-четириаглесто, со тесни надолжни крила по рабовите. [[Лист|Листовите]] се наизменични, скоро приседнати и прилегнати кон стеблото, скоро вертикални, линејни, долгнавести до елиптични, 6–15 мм долги, на врвот заострени, а кон основата стеснети. [[Цвет|Цветовите]] се 5–6-члени, поединечни во пазувите на листовите по целата должина на стебленцата, исправени и прилегнати кон стеблото; брактеолите линејно-шиловидни, нежни, белузлави, околу 1 мм долги. Хипантиумот е цилиндрично-обратно-конусовиден, а кај плодовите цилиндричен, 4–6 мм долг; лобовите на епикаликсот шиловидни, 1–1,5 мм долги, за време на цветањето странично расперени или полурасперени. Чашкините ливчиња се ципести, широко-триаглести, делтоидни, со шилесто продолжување на врвот. Венечните ливчиња розови, 2–3 мм долги, долгнавесто-обратно-јајцевидни, на врвот тапи, кон основата клиновидно стеснети. [[Прашник|Прашниците]] се во број од 4 до 6, поставени во трубестиот дел на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутија, околу 6 мм долга, обвиена од хипантиумот. Столчето е 1,5–2 мм долго, на врвот со топчеста жиговна глава.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Малиот врболист расте по песокливи и влажни места, влажни ливади и други влажни станишта. Растението се среќава во [[Скопје]] во селото [[Петровец]]; [[Прилеп]] помеѓу Прилеп и манастирот [[Трескавец]] и помеѓу манастирот Трескавец и [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], с. [[Чепигово]]; [[Ресен]] помеѓу с. [[Езерани]] и с. [[Долно Перово]]; [[Струмица]] - околу [[Моноспитовско Блато]], кај с. [[Банско]] и помеѓу с. Банско и с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]]; [[Гевгелија]] - околината на [[Дојранско Езеро|Дојранското Езеро]].<ref name=":02" /> == Галерија == <gallery> File:Lythrum hyssopifolia Enfoque 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia Habito 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia Habitus 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia1 Herbar.jpg File:Lythrum hyssopifolia2 Herbar.jpg File:LythrumHyssopifolia.jpg </gallery> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{commonscat|Lythrum hyssopifolia|Lythrum hyssopifolia}} * {{wikispecies|Lythrum hyssopifolia|Lythrum hyssopifolia}} 673sdz1vl58yxcq3qcpch6wssjmx7cl 5623256 5623252 2026-09-03T09:26:40Z Jtasevski123 69538 5623256 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = LythrumHyssopifolia2.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2013 |title=''Lythrum hyssopifolia'' |volume=2013 |article-number=e.T164091A13564968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164091A13564968.en |language=en |access-date=22 July 2026}}</ref> | genus = Lythrum | species = hyssopifolia | authority = [[L.]] }}'''Мал врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum hyssopifolia'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на голо растение од [[Фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1389-1390}}</ref> Растението се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Малиот врболист е едногодишно голо растение, 10–40 см високо. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, обично од основата разгрането, округлесто-четириаглесто, со тесни надолжни крила по рабовите. [[Лист|Листовите]] се наизменични, скоро приседнати и прилегнати кон стеблото, скоро вертикални, линејни, долгнавести до елиптични, 6–15 мм долги, на врвот заострени, а кон основата стеснети. [[Цвет|Цветовите]] се 5–6-члени, поединечни во пазувите на листовите по целата должина на стебленцата, исправени и прилегнати кон стеблото; брактеолите линејно-шиловидни, нежни, белузлави, околу 1 мм долги. Хипантиумот е цилиндрично-обратно-конусовиден, а кај плодовите цилиндричен, 4–6 мм долг; лобовите на епикаликсот шиловидни, 1–1,5 мм долги, за време на цветањето странично расперени или полурасперени. Чашкините ливчиња се ципести, широко-триаглести, делтоидни, со шилесто продолжување на врвот. Венечните ливчиња розови, 2–3 мм долги, долгнавесто-обратно-јајцевидни, на врвот тапи, кон основата клиновидно стеснети. [[Прашник|Прашниците]] се во број од 4 до 6, поставени во трубестиот дел на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутија, околу 6 мм долга, обвиена од хипантиумот. Столчето е 1,5–2 мм долго, на врвот со топчеста жиговна глава.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Малиот врболист расте по песокливи и влажни места, влажни ливади и други влажни станишта. Растението се среќава во [[Скопје]] во селото [[Петровец]]; [[Прилеп]] помеѓу Прилеп и манастирот [[Трескавец]] и помеѓу манастирот Трескавец и [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], с. [[Чепигово]]; [[Ресен]] помеѓу с. [[Езерани]] и с. [[Долно Перово]]; [[Струмица]] - околу [[Моноспитовско Блато]], кај с. [[Банско]] и помеѓу с. Банско и с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]]; [[Гевгелија]] - околината на [[Дојранско Езеро|Дојранското Езеро]].<ref name=":02" /> == Галерија == <gallery> File:Lythrum hyssopifolia Enfoque 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia Habito 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia Habitus 2010-6-06 SierraMadrona.jpg File:Lythrum hyssopifolia1 Herbar.jpg File:Lythrum hyssopifolia2 Herbar.jpg File:LythrumHyssopifolia.jpg </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Lythrum hyssopifolia|Lythrum hyssopifolia}} * {{wikispecies|Lythrum hyssopifolia|Lythrum hyssopifolia}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] odimpc8l2x4hlk0dcrds8xbfujuedlu 1 1402107 5623251 2026-09-03T09:24:43Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5623251 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 5623254 5623251 2026-09-03T09:24:56Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Разговор:Lythrum hyssopifolia]] на [[Разговор:Мал врболист]] 5623251 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1402108 5623253 2026-09-03T09:24:56Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Lythrum hyssopifolia]] на [[Мал врболист]] 5623253 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Мал врболист]] 67oa3y9mnnuw6bu3mqv46ujk30i3mcg 1 1402109 5623255 2026-09-03T09:24:56Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Разговор:Lythrum hyssopifolia]] на [[Разговор:Мал врболист]] 5623255 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Мал врболист]] l6er38lnpf20vitm1b49pwzarbf0kph 0 1402110 5623262 2026-09-03T09:54:07Z Jtasevski123 69538 нс 5623262 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum thymifolia plant.jpg | status = | status_system = | status_ref = | genus = Lythrum | species = thymifolia | authority = [[L.]] }}'''Tимјанолистен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum thymifolia'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1390}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[подвидови]]. == Опис == Тимјанолистниот врболист е едногодишно растение, обично неразгрането, 5–15 см високо, по површината обично рапаво. [[Стебло|Стебленцата]] се вертикални, поретко полегнати, округлесто-четириаглести, со многу тенки и скоро незабележливи надолжни крила по рабовите. [[Лист|Листовите]] се наизменични, 5–9 мм долги, 1–2 мм широки, линејни до линејно-копјести, приседнати, на врвот тапо заострени, а кон основата клиновидни. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни во пазувите на листовите по должината на гранчињата, мономорфни, 4-члени; брактеолите многу мали и скоро незабележливи. Хипантиумот е 4–6 мм долг, гол, цилиндрично-обратно-конусовиден, а кај развиените плодови цилиндричен и со скоро неизразени надолжни ребра. Деловите на епикаликсот се шиловидни, околу 0,5–1 мм долги, странично расперени. Чашкините ливчиња сеципести, многу мали и широко-триаглести. Венечните ливчиња розови до пурпурни, 1–2 мм долги, обратно-јајцевидни до долгнавесто-обратно-јајцевидни. [[Прашник|Прашниците]] се 2–3, поставени во внатрешноста на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутија, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Тимјанолистниот врболист расте по влажни места, а во [[Македонија]] се среќава единствено во [[Прилеп]] кај [[Селечка Планина]] кај превојот [[Слива (превој)|Слива]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum thymifolia|Lythrum thymifolia}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врболистови]] 78mekvq8bludbbu08iznrj4rwhhuze5 5623265 5623262 2026-09-03T09:55:16Z Jtasevski123 69538 додадена [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5623265 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum thymifolia plant.jpg | status = | status_system = | status_ref = | genus = Lythrum | species = thymifolia | authority = [[L.]] }}'''Tимјанолистен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum thymifolia'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1390}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[подвидови]]. == Опис == Тимјанолистниот врболист е едногодишно растение, обично неразгрането, 5–15 см високо, по површината обично рапаво. [[Стебло|Стебленцата]] се вертикални, поретко полегнати, округлесто-четириаглести, со многу тенки и скоро незабележливи надолжни крила по рабовите. [[Лист|Листовите]] се наизменични, 5–9 мм долги, 1–2 мм широки, линејни до линејно-копјести, приседнати, на врвот тапо заострени, а кон основата клиновидни. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни во пазувите на листовите по должината на гранчињата, мономорфни, 4-члени; брактеолите многу мали и скоро незабележливи. Хипантиумот е 4–6 мм долг, гол, цилиндрично-обратно-конусовиден, а кај развиените плодови цилиндричен и со скоро неизразени надолжни ребра. Деловите на епикаликсот се шиловидни, околу 0,5–1 мм долги, странично расперени. Чашкините ливчиња сеципести, многу мали и широко-триаглести. Венечните ливчиња розови до пурпурни, 1–2 мм долги, обратно-јајцевидни до долгнавесто-обратно-јајцевидни. [[Прашник|Прашниците]] се 2–3, поставени во внатрешноста на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутија, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Тимјанолистниот врболист расте по влажни места, а во [[Македонија]] се среќава единствено во [[Прилеп]] кај [[Селечка Планина]] кај превојот [[Слива (превој)|Слива]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum thymifolia|Lythrum thymifolia}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врболистови]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 3gbtxbllw450sjxrshca7289s8m6955 5623270 5623265 2026-09-03T10:19:33Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Врболистови]]; додадена [[Категорија:Врболист]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5623270 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lythrum thymifolia plant.jpg | status = | status_system = | status_ref = | genus = Lythrum | species = thymifolia | authority = [[L.]] }}'''Tимјанолистен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum thymifolia'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1390}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[подвидови]]. == Опис == Тимјанолистниот врболист е едногодишно растение, обично неразгрането, 5–15 см високо, по површината обично рапаво. [[Стебло|Стебленцата]] се вертикални, поретко полегнати, округлесто-четириаглести, со многу тенки и скоро незабележливи надолжни крила по рабовите. [[Лист|Листовите]] се наизменични, 5–9 мм долги, 1–2 мм широки, линејни до линејно-копјести, приседнати, на врвот тапо заострени, а кон основата клиновидни. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни во пазувите на листовите по должината на гранчињата, мономорфни, 4-члени; брактеолите многу мали и скоро незабележливи. Хипантиумот е 4–6 мм долг, гол, цилиндрично-обратно-конусовиден, а кај развиените плодови цилиндричен и со скоро неизразени надолжни ребра. Деловите на епикаликсот се шиловидни, околу 0,5–1 мм долги, странично расперени. Чашкините ливчиња сеципести, многу мали и широко-триаглести. Венечните ливчиња розови до пурпурни, 1–2 мм долги, обратно-јајцевидни до долгнавесто-обратно-јајцевидни. [[Прашник|Прашниците]] се 2–3, поставени во внатрешноста на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутија, обвиена од хипантиумот.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Тимјанолистниот врболист расте по влажни места, а во [[Македонија]] се среќава единствено во [[Прилеп]] кај [[Селечка Планина]] кај превојот [[Слива (превој)|Слива]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum thymifolia|Lythrum thymifolia}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врболист]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 5e5h075yw5zwsfs86bplvfsrrwb56ww 1 1402111 5623263 2026-09-03T09:54:41Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5623263 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1402112 5623264 2026-09-03T09:55:03Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Тимјанолистен врболист]] 5623264 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Тимјанолистен врболист]] 29cj0xcrb0epo37qeah3704l8683h4v 0 1402113 5623268 2026-09-03T10:08:41Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1347652612|Amaranthus spinosus]]“ 5623268 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus.spinosus1web.jpg|genus=Amaranthus|species=spinosus|authority=[[L.]]|status=G5|status_system=TNC|status_ref=<ref name="TNC status 22 Jun 2022">{{Cite web|date=2022-06-22 |url= https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.144076|access-date=22 Jun 2022 |website=NatureServe Explorer Amaranthus spinosus|title = NatureServe Explorer - Amaranthus spinosus |publisher=NatureServe}}</ref>}} '''''Amaranthus spinosus''''' е растение кое е по потекло од тропските предели на Америка, но е присутно на повеќето континенти како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел. Може да биде сериозен плевел во одгледувањето [[ориз]] во [[Азија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ver3qCQF9EEC&q=field+guide|title=A practical field guide to weeds of rice in Asia|last=Caton, B. P.|last2=M. Mortimer|last3=J. E. Hill|publisher=International Rice Research Institute|year=2004|isbn=9789712201912|pages=20–21}}</ref> == Опис == Едногодишно растение, стеблото вертикалнодо 70 цм високо, обично црвеникаво-кафеаво, мазно или надолжно набраздено. Сосема голо или во горниот дел на соцветието со ретки, меки влакна. Листовите последователни и голи, лисната ламина јајцевидно-ромбична до издолжено-ромбична, а понекогаш и ланцетна, на врвот тапа и со кусо трнче, а во основата на лисната дршка скоро секој лист носи по 2 малку искривени јаки трна. Lисната дршка тенка и долга. Цветовите групирани во топчести соцветија во пазувите на листовите, а на врвот на гранчињата е формирана една класовидна метличка која завршува со едно долго и тенко класовидно образување, во чија основа има неколку такви, но многу куси класовидни образувања. Женските цветови се во долниот дел на класовидните соцветија, а машките цветови во горниот дел. Брактеолите ципести, јајцевидни, долги колку цветовите или покуси, со зелена жила, на врвот зашилени. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот околу 2 мм долги, издолжено-ланцетни, на врвот тапи или зашилени, ципести, со зелена средна жила, прашниците 3. Филаментите на прашниците долги колку перијантните ливчиња. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот околу 2 мм долги, долгнавесто-лопатовидни, на врвот обично тапи и со кусо трнче, ципести и со широка зелена жила. Плодникот јајцевидно-ромбичен, со 3 жига. Плодната кутијка обично пука со една напречна пукнатина или пак неправилно се раскинува. Семката околу 0,75 мм во пречник, скоро круглеста, лековидно сплесната, темнокафеава, мазна, сјајна. Распространетост во Македонија Расте како плевел по окопните култури и покрај градините во потоплите делови. Познато само за околината на [[Струмица]], с. [[Банско]]. == Употреба == === Употреба на боја === Неговата пепел историски се користела како боја за сива ткаенина во [[Виетнам]] и [[Камбоџа]]. === Употреба на храна === Како и неколку сродни видови, ''A. spinosus'' е ценето растение за храна во Африка. Во јужен Мозамбик се користи како храна за луѓето и за некои цицачи. Во Бразил се користи чисто динстано или се додава во солени подготовки за каша. Се цени и во тајландската кујна. Се користи како храна на [[Филипини|Филипините]]. Листовите од ова растение се користеле во исхраната на [[Малдиви|Малдивите]]. Во Мексико, тој е меѓу видовите означени како ''quelite quintonil'' на мексиканските пазари. Семето го јадат многу птици.<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=320|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> === Народна медицина === Во народната медицина на [[Индија]], пепелта од плодовите на ''Amaranthus spinosus'' се користи во лекување на [[жолтица]].<ref>{{Наведено списание|last=Tewari|first=Devesh|last2=Mocan|first2=Andrei|last3=Parvanov|first3=Emil D|last4=Sah|first4=Archana N|last5=Nabavi|first5=Seyed M|last6=Huminiecki|first6=Lukasz|last7=Ma|first7=Zheng Feei|last8=Lee|first8=Yeong Yeh|last9=Horbańczuk|first9=Jarosław O|year=2017|title=Ethnopharmacological Approaches for Therapy of Jaundice: Part I|journal=Frontiers in Pharmacology|volume=8|page=518|doi=10.3389/fphar.2017.00518|pmc=5559545|pmid=28860989|doi-access=free}}</ref> Водните екстракти од неговите корени и листови се користат како диуретик во Виетнам.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden|last=Tanaka|first=Yoshitaka|last2=Van Ke|first2=Nguyen|date=2007|publisher=Thailand: Orchid Press|isbn=978-9745240896|page=22}}</ref>  == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hibyrx3u7lucd54xg6daf2i47hbkmgj 5623269 5623268 2026-09-03T10:09:49Z BosaFi 115936 5623269 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus.spinosus1web.jpg|genus=Amaranthus|species=spinosus|authority=[[L.]]|status=G5|status_system=TNC|status_ref=<ref name="TNC status 22 Jun 2022">{{Cite web|date=2022-06-22 |url= https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.144076|access-date=22 Jun 2022 |website=NatureServe Explorer Amaranthus spinosus|title = NatureServe Explorer - Amaranthus spinosus |publisher=NatureServe}}</ref>}} '''''Amaranthus spinosus''''' е растение кое е по потекло од тропските предели на Америка, но е присутно на повеќето континенти како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел. Може да биде сериозен плевел во одгледувањето [[ориз]] во [[Азија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ver3qCQF9EEC&q=field+guide|title=A practical field guide to weeds of rice in Asia|last=Caton, B. P.|last2=M. Mortimer|last3=J. E. Hill|publisher=International Rice Research Institute|year=2004|isbn=9789712201912|pages=20–21}}</ref> == Опис == Едногодишно растение, стеблото вертикално до 70 цм високо, обично црвеникаво-кафеаво, мазно или надолжно набраздено. Сосема голо или во горниот дел на соцветието со ретки, меки влакна. Листовите последователни и голи, лисната ламина јајцевидно-ромбична до издолжено-ромбична, а понекогаш и ланцетна, на врвот тапа и со кусо трнче, а во основата на лисната дршка скоро секој лист носи по 2 малку искривени јаки трна. Lисната дршка тенка и долга. Цветовите групирани во топчести соцветија во пазувите на листовите, а на врвот на гранчињата е формирана една класовидна метличка која завршува со едно долго и тенко класовидно образување, во чија основа има неколку такви, но многу куси класовидни образувања. Женските цветови се во долниот дел на класовидните соцветија, а машките цветови во горниот дел. Брактеолите ципести, јајцевидни, долги колку цветовите или покуси, со зелена жила, на врвот зашилени. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот околу 2 мм долги, издолжено-ланцетни, на врвот тапи или зашилени, ципести, со зелена средна жила, прашниците 3. Филаментите на прашниците долги колку перијантните ливчиња. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот околу 2 мм долги, долгнавесто-лопатовидни, на врвот обично тапи и со кусо трнче, ципести и со широка зелена жила. Плодникот јајцевидно-ромбичен, со 3 жига. Плодната кутијка обично пука со една напречна пукнатина или пак неправилно се раскинува. Семката околу 0,75 мм во пречник, скоро круглеста, лековидно сплесната, темнокафеава, мазна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=405}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте како плевел по окопните култури и покрај градините во потоплите делови. Познато само за околината на [[Струмица]], с. [[Банско]].<ref name=":02" /> == Употреба == === Употреба на боја === Неговата пепел историски се користела како боја за сива ткаенина во [[Виетнам]] и [[Камбоџа]]. === Употреба на храна === Како и неколку сродни видови, ''A. spinosus'' е ценето растение за храна во Африка. Во јужен Мозамбик се користи како храна за луѓето и за некои цицачи. Во Бразил се користи чисто динстано или се додава во солени подготовки за каша. Се цени и во тајландската кујна. Се користи како храна на [[Филипини|Филипините]]. Листовите од ова растение се користеле во исхраната на [[Малдиви|Малдивите]]. Во Мексико, тој е меѓу видовите означени како ''quelite quintonil'' на мексиканските пазари. Семето го јадат многу птици.<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=320|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> === Народна медицина === Во народната медицина на [[Индија]], пепелта од плодовите на ''Amaranthus spinosus'' се користи во лекување на [[жолтица]].<ref>{{Наведено списание|last=Tewari|first=Devesh|last2=Mocan|first2=Andrei|last3=Parvanov|first3=Emil D|last4=Sah|first4=Archana N|last5=Nabavi|first5=Seyed M|last6=Huminiecki|first6=Lukasz|last7=Ma|first7=Zheng Feei|last8=Lee|first8=Yeong Yeh|last9=Horbańczuk|first9=Jarosław O|year=2017|title=Ethnopharmacological Approaches for Therapy of Jaundice: Part I|journal=Frontiers in Pharmacology|volume=8|page=518|doi=10.3389/fphar.2017.00518|pmc=5559545|pmid=28860989|doi-access=free}}</ref> Водните екстракти од неговите корени и листови се користат како диуретик во Виетнам.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden|last=Tanaka|first=Yoshitaka|last2=Van Ke|first2=Nguyen|date=2007|publisher=Thailand: Orchid Press|isbn=978-9745240896|page=22}}</ref>  == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gx7y88tvdvkku7kowpbjevn0phu51h4 0 1402114 5623273 2026-09-03T10:30:02Z Jtasevski123 69538 нс 5623273 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image= Lythrum tribracteatum Enfoque 2011-8-19 RioJabalon CampodeCalatrava.jpg |genus = Lythrum |species = tribracteatum |authority = [[Salzm.]] ex [[Spreng.]] }}'''Мазен врболист''' (науч. ''Lythrum tribracteatum'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1390-1391}}</ref> [[Домородно животно|Домородно]] е во [[Европа]], а [[доведен вид]] во [[Северна Америка]], растението се среќава во [[Македонија]]. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Мазниот врболист е едногодишно растение, од основата до врвот силно разгрането, до 30 см високо. [[Стебло|Стебленцата]] се вертикални, странично расперени или прилегнати; младите гранчиња со рапави надолжни крилести ребра, а страничните гранчиња најчесто наспрамни. [[Лист|Листовите]] се наизменични, линејни до долгнавесто-обратно-јајцевидно-копјести, 3–12 мм долги и 1–3 мм широки, на врвот заострени, а кон основата постепено стеснети во долг клиновиден дел; листовите на централното стебло значително поголеми, додека кај страничните гранчиња се скоро за половина покуси и потесни; листовите голи, по работ рапави. [[Цвет|Цветовите]] се 4–6-члени, обично поединечни во пазувите на листовите по целата должина на гранчињата; брактеолите слични на листовите, обично долги колку хипантиумот или малку покуси од него. [[Хипантиум|Хипантиумот]] е тесноцилиндричен, 5–6 мм долг и околу 1 мм широк, кон основата потенок, со слабо изразени надолжни ребра, кои особено се воочливи кај развиените плодови. Сегментите на епикаликсот се скоро неразвиени. Чашкините ливчиња се многу мали, широко-триаглести. Венечнителивчиња се пурпурни, 2–3 мм долги, долгнавести. [[Прашник|Прашниците]] се на број од 4 до 6, сместени во најгорниот дел на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутијка, 3–4 мм долг и околу 1 мм широк.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Мазниот врболист расте по влажни и песокливи места, а во Македонија се среќава во [[Скопје]] во селото [[Петровец]] и на [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] кај селото [[Перово|Долно Перово]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum tribracteatum|''Lythrum tribracteatum''}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Врболист]] klqdwfjempwyqdpozxudnvodo7og6yk 5623276 5623273 2026-09-03T10:31:10Z Jtasevski123 69538 5623276 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image= Lythrum tribracteatum Enfoque 2011-8-19 RioJabalon CampodeCalatrava.jpg |genus = Lythrum |species = tribracteatum |authority = [[Salzm.]] ex [[Spreng.]] }}'''Мазен врболист''' ([[Биномна номенклатура|науч]]. ''Lythrum tribracteatum'') — [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[врболистови]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1390-1391}}</ref> [[Домородно животно|Домородно]] е во [[Европа]], а [[доведен вид]] во [[Северна Америка]], растението се среќава во [[Македонија]]. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Мазниот врболист е едногодишно растение, од основата до врвот силно разгрането, до 30 см високо. [[Стебло|Стебленцата]] се вертикални, странично расперени или прилегнати; младите гранчиња со рапави надолжни крилести ребра, а страничните гранчиња најчесто наспрамни. [[Лист|Листовите]] се наизменични, линејни до долгнавесто-обратно-јајцевидно-копјести, 3–12 мм долги и 1–3 мм широки, на врвот заострени, а кон основата постепено стеснети во долг клиновиден дел; листовите на централното стебло значително поголеми, додека кај страничните гранчиња се скоро за половина покуси и потесни; листовите голи, по работ рапави. [[Цвет|Цветовите]] се 4–6-члени, обично поединечни во пазувите на листовите по целата должина на гранчињата; брактеолите слични на листовите, обично долги колку хипантиумот или малку покуси од него. [[Хипантиум|Хипантиумот]] е тесноцилиндричен, 5–6 мм долг и околу 1 мм широк, кон основата потенок, со слабо изразени надолжни ребра, кои особено се воочливи кај развиените плодови. Сегментите на епикаликсот се скоро неразвиени. Чашкините ливчиња се многу мали, широко-триаглести. Венечнителивчиња се пурпурни, 2–3 мм долги, долгнавести. [[Прашник|Прашниците]] се на број од 4 до 6, сместени во најгорниот дел на хипантиумот. [[Плод|Плодот]] е цилиндрична кутијка, 3–4 мм долг и околу 1 мм широк.<ref name=":02" /> == Распространетост во Македонија == Мазниот врболист расте по влажни и песокливи места, а во Македонија се среќава во [[Скопје]] во селото [[Петровец]] и на [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] кај селото [[Перово|Долно Перово]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lythrum tribracteatum|''Lythrum tribracteatum''}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Врболист]] 5y97bmaxcl4mwzikq1l8rjbxyr2zvdk 1 1402115 5623274 2026-09-03T10:30:34Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5623274 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1402116 5623275 2026-09-03T10:30:58Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Мазен врболист]] 5623275 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Мазен врболист]] p9m3e4p4qtou7mn9vcjk791lwpbhgp5 0 1402117 5623285 2026-09-03T11:01:24Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Лујо Адамовиќ]] 5623285 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лујо Адамовиќ]] bnb867hokl6i52lkt0h6pif60sy5vrk 0 1402118 5623288 2026-09-03T11:04:06Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene ventricosa]] на [[Испапчен плускавец]] 5623288 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Испапчен плускавец]] 02rr7gn3pi5upgce8j92ysng3x3u3yq 1 1402119 5623289 2026-09-03T11:04:21Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623289 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402120 5623290 2026-09-03T11:07:48Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1320270912|Amaranthus albus]]“ 5623290 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus albus (8186658004).jpg|image2=Amaranthus albus leaves.jpg|genus=Amaranthus|species=albus|authority=[[L.]] 1759 not Thunb. 1823 nor Rodschied ex F.Dietr. 1824|synonyms={{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Amaranthus gracilentus'' <small>H.W.Kung</small> *''Amaranthus graecizans'' <small>Cutanda</small> *''Amaranthus littoralis'' <small>Hornem.</small> *''Amaranthus pubescens'' <small>(Uline & W.L.Bray) Rydb.</small> *''Galliaria albida'' <small>Bubani</small> *''Glomeraria alba'' <small>(L.) Cav.</small> }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2632650 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=2 June 2015}}</ref>}} '''''Амарантус албус''''' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] кое потекнува од Америка. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото до 50 цм високо, вертикално или полегнато, голо или со ретки влакна, од основата силно разгрането, густо обраснато со листови. Листовите со долги дршки. Ламината тенка, сивкасто-зеленикава, долгнавеста или лопатовидна, во основата клиновидна, на врвот заокруглена, тапа, со трновидно осилче долго 0,5-1 мм, по работ ситно набрчкана. На долната страна на ламината спроводните жили силно испакнати и со ретки влакна по нив. Цветовите групирани во куси цимозни соцветија во пазувите на листовите. Брактеолите двојно подолги од перијантот, шиловидни, на врвот со јак и долг трн. Машките цветови со 3 перијантни ливчиња; ливчињата на перијантот ланцетни, бледо ципесто-кожести, на врвот зашилени, со тенка слабо изразена зелена жила. Женските цветови со 3 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот со различна должина, линејно- елиптични, на врвот тапи и кусо заострени, а поретко трновидно зашилени, бели, со тенка зелена жила. Плодникот со 3 жига. Плодот скоро круглест, слабо сплеснат, во горниот дел, и тоа пред сè капачето со неправилни брадавичести брчки. Плодот пука со една напречна пукнатина. Семката леќовидна, црна, мазна, сјајна, со остар раб.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=405-406}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од тропските предели на Америка, но е широко распространет воведен вид и на други места; Европа, Африка и Австралија. Распространетост во Македонија Широко распространето растение, кое расте по ѓубришта, ниви, меѓи и покрај патишта. Познато за потесната и пошироката околина на градовите Скопје, Куманово, Велес, Св. Николе, Струмица, Нов Дојран, Гевгелија, Демир Хисар, потоа клисурата на р. Пчиња, Таорска Клисура и Валандово - с. Удово.<ref name=":02" /> == Употреба == Во [[Камбоџа]], листовите на растението се користат како храна за свињи, а понекогаш ги готват и јадат луѓето.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=InD2RAAACAAJ|title=Plants Utilised In Cambodia/Plantes utilisées au Cambodge|last=Pauline Dy Phon|date=2000|publisher=Imprimerie Olympic|location=Phnom Penh|page=121|author-link=Pauline Dy Phon}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12892 Рачен третман на Џепсон] * {{CalPhotos|Amaranthus|albus}} базата на податоци за фотографии {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ranu00tog8hy9lojenx40y7b6ga2msv 5623291 5623290 2026-09-03T11:08:16Z BosaFi 115936 5623291 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amaranthus albus (8186658004).jpg|image2=Amaranthus albus leaves.jpg|genus=Amaranthus|species=albus|authority=[[L.]] 1759 not Thunb. 1823 nor Rodschied ex F.Dietr. 1824|synonyms={{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Amaranthus gracilentus'' <small>H.W.Kung</small> *''Amaranthus graecizans'' <small>Cutanda</small> *''Amaranthus littoralis'' <small>Hornem.</small> *''Amaranthus pubescens'' <small>(Uline & W.L.Bray) Rydb.</small> *''Galliaria albida'' <small>Bubani</small> *''Glomeraria alba'' <small>(L.) Cav.</small> }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2632650 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=2 June 2015}}</ref>}} '''''Амарантус албус''''' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] кое потекнува од Америка. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото до 50 цм високо, вертикално или полегнато, голо или со ретки влакна, од основата силно разгрането, густо обраснато со листови. Листовите со долги дршки. Ламината тенка, сивкасто-зеленикава, долгнавеста или лопатовидна, во основата клиновидна, на врвот заокруглена, тапа, со трновидно осилче долго 0,5-1 мм, по работ ситно набрчкана. На долната страна на ламината спроводните жили силно испакнати и со ретки влакна по нив. Цветовите групирани во куси цимозни соцветија во пазувите на листовите. Брактеолите двојно подолги од перијантот, шиловидни, на врвот со јак и долг трн. Машките цветови со 3 перијантни ливчиња; ливчињата на перијантот ланцетни, бледо ципесто-кожести, на врвот зашилени, со тенка слабо изразена зелена жила. Женските цветови со 3 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот со различна должина, линејно- елиптични, на врвот тапи и кусо заострени, а поретко трновидно зашилени, бели, со тенка зелена жила. Плодникот со 3 жига. Плодот скоро круглест, слабо сплеснат, во горниот дел, и тоа пред сè капачето со неправилни брадавичести брчки. Плодот пука со една напречна пукнатина. Семката леќовидна, црна, мазна, сјајна, со остар раб.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=405-406}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од тропските предели на Америка, но е широко распространет воведен вид и на други места; Европа, Африка и Австралија. === Распространетост во Македонија === Широко распространето растение, кое расте по ѓубришта, ниви, меѓи и покрај патишта. Познато за потесната и пошироката околина на градовите Скопје, Куманово, Велес, Св. Николе, Струмица, Нов Дојран, Гевгелија, Демир Хисар, потоа клисурата на р. Пчиња, Таорска Клисура и Валандово - с. Удово.<ref name=":02" /> == Употреба == Во [[Камбоџа]], листовите на растението се користат како храна за свињи, а понекогаш ги готват и јадат луѓето.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=InD2RAAACAAJ|title=Plants Utilised In Cambodia/Plantes utilisées au Cambodge|last=Pauline Dy Phon|date=2000|publisher=Imprimerie Olympic|location=Phnom Penh|page=121|author-link=Pauline Dy Phon}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12892 Рачен третман на Џепсон] * {{CalPhotos|Amaranthus|albus}} базата на податоци за фотографии {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] n8v22lmw4x7d6walpqbcjzib5two76d 0 1402121 5623296 2026-09-03T11:14:58Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene otites]] на [[Ушест плускавец]] 5623296 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ушест плускавец]] debj7ab3xhjlxt76fcr9rzhiba6ebbb 1 1402122 5623297 2026-09-03T11:15:23Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623297 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402123 5623298 2026-09-03T11:15:50Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Ушест плускавец]] 5623298 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ушест плускавец]] itntl3mgzc87j28xd8iq2hx7fbdqipg 1 1402124 5623303 2026-09-03T11:28:03Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623303 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5623307 5623303 2026-09-03T11:29:22Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene densiflora]] на [[Разговор:Густоцветен плускавец]] 5623303 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402125 5623304 2026-09-03T11:28:52Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Жил Димон Дирвил]] 5623304 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жил Димон Дирвил]] f2ga47uc29c8yit3gl2mox872u1ha0e 0 1402126 5623306 2026-09-03T11:29:22Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene densiflora]] на [[Густоцветен плускавец]] 5623306 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Густоцветен плускавец]] rlx3q9oefw0tllkead1v7oyys3uvfia 1 1402127 5623308 2026-09-03T11:29:22Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene densiflora]] на [[Разговор:Густоцветен плускавец]] 5623308 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Густоцветен плускавец]] fihg746ukua6amtdmjzy7ncapuh1ik1 0 1402128 5623311 2026-09-03T11:34:40Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Обичен плускавец]] 5623311 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Обичен плускавец]] tit33265u8sj5vm75gamz2jq095c7c8 1 1402129 5623315 2026-09-03T11:39:03Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623315 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5623318 5623315 2026-09-03T11:39:16Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene fabarioides]] на [[Разговор:Бобовиден плускавец]] 5623315 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1402130 5623317 2026-09-03T11:39:16Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene fabarioides]] на [[Бобовиден плускавец]] 5623317 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Бобовиден плускавец]] 45opsp8wtltom54gzj1cclzvjz4k2f3 1 1402131 5623319 2026-09-03T11:39:16Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Silene fabarioides]] на [[Разговор:Бобовиден плускавец]] 5623319 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Бобовиден плускавец]] kwbagqeelamayt3rcn171zm36oxvrco 0 1402132 5623325 2026-09-03T11:50:54Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Silene flavescens]] на [[Жолтеникав плускавец]] 5623325 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Жолтеникав плускавец]] fuzec2x93bu660jyx34z4zk4dydi9fy 1 1402133 5623326 2026-09-03T11:51:05Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5623326 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx